CELEX: 62019CJ0398
Προδικαστική παραπομπή
Ιθαγένεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Άρθρα 18 και 21 ΣΛΕΕ
Έκδοση πολίτη της Ένωσης σε τρίτη χώρα
Πρόσωπο που απέκτησε την ιθαγένεια της Ένωσης αφότου μετέφερε το κέντρο των συμφερόντων του στο κράτος μέλος προς το οποίο απευθύνεται η αίτηση εκδόσεως
Πεδίο εφαρμογής του δικαίου της Ένωσης
Απαγόρευση εκδόσεως ισχύουσα μόνο για τους ημεδαπούς
Περιορισμός στην ελεύθερη κυκλοφορία
Δικαιολόγηση στηριζόμενη στην αποτροπή της ατιμωρησίας
Αναλογικότητα
Ενημέρωση του κράτους μέλους του οποίου την ιθαγένεια έχει ο εκζητούμενος
Υποχρέωση του κράτους μέλους προς το οποίο απευθύνεται η αίτηση εκδόσεως και του κράτους μέλους καταγωγής να ζητήσουν από το τρίτο κράτος που αιτείται την έκδοση να τους διαβιβάσει τον φάκελο της υποθέσεως
Δεν υφίσταται

-πλαίσιο 2002/584/ΔΕΥ
Η απόφαση-πλαίσιο 2002/584/ΔΕΥ του Συμβουλίου, της 13ης Ιουνίου 2002, για το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης και τις διαδικασίες παράδοσης μεταξύ των κρατών μελών (
ΕΕ 2002, L 190, σ. 1
), προβλέπει στο άρθρο 1, παράγραφοι 1 και 2, τα εξής:
«1.   Το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης είναι δικαστική απόφαση η οποία εκδίδεται από κράτος μέλος προς τον σκοπό της σύλληψης και της παράδοσης από άλλο κράτος μέλος προσώπου που καταζητείται για την άσκηση ποινικής δίωξης ή για την εκτέλεση ποινής ή μέτρου στερητικών της ελευθερίας.
2.   Τα κράτη μέλη εκτελούν κάθε ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης βάσει της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης και σύμφωνα με τις διατάξεις της παρούσας απόφασης-πλαισίου.»
Το γερμανικό δίκαιο
Ο Θεμελιώδης Νόμος της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας
Το άρθρο 16, παράγραφος 2, του Θεμελιώδους Νόμου της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας ορίζει τα εξής:
«Ουδείς Γερμανός δύναται να εκδοθεί στην αλλοδαπή. Κατ’ εξαίρεση, νόμος δύναται να προβλέπει την έκδοση προς κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή σε διεθνές δικαστήριο, υπό την προϋπόθεση ότι διασφαλίζονται οι αρχές του κράτους δικαίου.»
Ο Ποινικός Κώδικας
Το άρθρο 7 του Strafgesetzbuch (Ποινικού Κώδικα), ως ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της διαφοράς της κύριας δίκης, ορίζει τα εξής:
«(1)   Οι γερμανικοί ποινικοί νόμοι εφαρμόζονται για πράξη που χαρακτηρίζεται ως έγκλημα και τελέστηκε στην αλλοδαπή εναντίον Γερμανού πολίτη, αν η πράξη είναι αξιόποινη στο κράτος στο οποίο τελέστηκε ή αν ο τόπος τελέσεως της πράξεως δεν εμπίπτει σε καμία ποινική δικαιοδοσία.
(2)   Για τις άλλες πράξεις που τελούνται στην αλλοδαπή εφαρμόζονται οι γερμανικοί ποινικοί νόμοι όταν η πράξη είναι αξιόποινη στο κράτος στο οποίο τελέστηκε ή όταν ο τόπος τελέσεως της πράξεως δεν εμπίπτει σε καμία ποινική δικαιοδοσία και όταν ο δράστης
1.
κατά τον χρόνο τελέσεως της πράξεως ήταν Γερμανός ή έγινε Γερμανός μετά την τέλεσή της ή
2.
κατά τον χρόνο τελέσεως της πράξεως ήταν αλλοδαπός, βρίσκεται στην ημεδαπή και, μολονότι ο νόμος περί εκδόσεως επιτρέπει την έκδοσή του βάσει του είδους της πράξεως, εντούτοις ο δράστης δεν εκδόθηκε λόγω μη υποβολής αιτήσεως εκδόσεως εντός εύλογης προθεσμίας ή λόγω απορρίψεως της αιτήσεως αυτής, ή όταν η έκδοση δεν δύναται να πραγματοποιηθεί.»
Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα
Ο BY είναι Ουκρανός και Ρουμάνος υπήκοος. Γεννήθηκε στην Ουκρανία και έζησε στο κράτος αυτό έως τη μετεγκατάστασή του στη Γερμανία το 2012. Το 2014 απέκτησε, κατόπιν αιτήσεώς του, τη ρουμανική ιθαγένεια ως κατιών Ρουμάνων υπηκόων οι οποίοι ζούσαν παλαιότερα στην πρώην ρουμανική Μπουκοβίνα. Ουδέποτε διέμεινε στη Ρουμανία.
Στις 15 Μαρτίου 2016, βάσει εντάλματος συλλήψεως εκδοθέντος από ουκρανικό δικαστήριο, η γενική εισαγγελία της Ουκρανίας υπέβαλε επίσημη αίτηση εκδόσεως του BY με σκοπό την άσκηση ποινικής διώξεως για πράξεις υπεξαιρέσεως χρηματικών ποσών ουκρανικής κρατικής επιχειρήσεως. Η αίτηση αυτή διαβιβάστηκε στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας μέσω του ουκρανικού Υπουργείου Δικαιοσύνης.
Στις 26 Ιουλίου 2016 ο BY τέθηκε υπό προσωρινή κράτηση. Με διάταξη του αιτούντος δικαστηρίου, ήτοι του Kammergericht Berlin (ανώτερου περιφερειακού δικαστηρίου Βερολίνου, Γερμανία), της 1ης Αυγούστου 2016, ο BY τέθηκε υπό κράτηση με σκοπό την έκδοση. Στις 2 Δεκεμβρίου 2016, μετά την κατάθεση εγγυήσεως, αφέθηκε ελεύθερος με περιοριστικούς όρους, σύμφωνα με διάταξη του εν λόγω δικαστηρίου της 28ης Νοεμβρίου 2016.
Στο μεταξύ, με έγγραφο της 9ης Νοεμβρίου 2016, στο οποίο είχε επισυναφθεί αντίγραφο της διατάξεως της 1ης Αυγούστου 2016 που μνημονεύεται στην προηγούμενη σκέψη, η Generalstaatsanwaltschaft Berlin (γενική εισαγγελία του Βερολίνου) ενημέρωσε το Υπουργείο Δικαιοσύνης της Ρουμανίας σχετικά με την αίτηση εκδόσεως και ζήτησε να πληροφορηθεί αν οι ρουμανικές αρχές σκόπευαν να αναλάβουν την ποινική δίωξη κατά του BY, υπό την ιδιότητά του ως Ρουμάνου υπηκόου ο οποίος είχε τελέσει ποινικώς κολάσιμες πράξεις στην αλλοδαπή. Με έγγραφο της 22ας Νοεμβρίου 2016, το υπουργείο απάντησε ότι η έκδοση αποφάσεως των ρουμανικών αρχών περί ασκήσεως ποινικής διώξεως προϋπέθετε την υποβολή σχετικού αιτήματος από τις ουκρανικές αρχές. Κατόπιν υποβολής συμπληρωματικής αιτήσεως, με ημερομηνία 2 Ιανουαρίου 2017, με την οποία η γενική εισαγγελία του Βερολίνου ζητούσε να πληροφορηθεί αν το ρουμανικό ποινικό δίκαιο επέτρεπε την άσκηση ποινικής διώξεως για τις επίμαχες πράξεις, το Υπουργείο Δικαιοσύνης της Ρουμανίας απάντησε, στις 15 Μαρτίου 2017, ότι η έκδοση εθνικού εντάλματος συλλήψεως, ως προϋπόθεση για την έκδοση ευρωπαϊκού εντάλματος συλλήψεως, απαιτούσε επαρκή αποδεικτικά στοιχεία όσον αφορά τη δράση του εκζητουμένου και ζήτησε από τη γενική εισαγγελία του Βερολίνου να του παράσχει έγγραφα και αντίγραφα των αποδεικτικών στοιχείων που αφορούσαν τις προσαπτόμενες στον BY αξιόποινες πράξεις και τα οποία του είχαν κοινοποιήσει οι ουκρανικές αρχές.
Το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι από την ως άνω απάντηση συνάγει ότι το ρουμανικό δίκαιο επιτρέπει, καταρχήν, τη δίωξη Ρουμάνου υπηκόου για αξιόποινες πράξεις τελεσθείσες στην αλλοδαπή.
Κατά το αιτούν δικαστήριο, η έκδοση του ΒΥ στην Ουκρανία επιτρέπεται, πλην όμως ενδέχεται να προσκρούει στην απόφαση της 6ης Σεπτεμβρίου 2016, Petruhhin (
C‑182/15
,
EU:C:2016:630
), δεδομένου ότι οι ρουμανικές δικαστικές αρχές δεν έχουν επισήμως αποφανθεί επί της ενδεχόμενης εκδόσεως ευρωπαϊκού εντάλματος συλλήψεως. Το αιτούν δικαστήριο διευκρινίζει ότι, μολονότι η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας αρνείται την έκδοση των δικών της υπηκόων, ωστόσο δεν υφίσταται απαγόρευση εκδόσεως όσον αφορά τους υπηκόους άλλων κρατών μελών. Το αιτούν δικαστήριο διερωτάται, εντούτοις, ως προς τις συνέπειες της ανωτέρω αποφάσεως για την έκβαση της υποθέσεως της οποίας έχει επιληφθεί, λόγω των ιδιαίτερων περιστάσεών της, που διαφέρουν από εκείνες της υποθέσεως επί της οποίας εκδόθηκε η εν λόγω απόφαση.
Πρώτον, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι ο BY εγκαταστάθηκε στη Γερμανία σε χρονικό σημείο κατά το οποίο είχε μόνον την ουκρανική ιθαγένεια και ότι μεταγενέστερα μόνον απέκτησε τη ρουμανική ιθαγένεια. Κατά συνέπεια, η διαμονή του BY στη Γερμανία δεν συνδέεται με την άσκηση του δικαιώματος που του απονέμει το άρθρο 21, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ. Τίθεται, επομένως, το ζήτημα αν οι αρχές τις οποίες διατύπωσε το Δικαστήριο με την απόφαση της 6ης Σεπτεμβρίου 2016, Petruhhin (
C‑182/15
,
EU:C:2016:630
), έχουν εφαρμογή στην περίπτωση του BY.
Δεύτερον, το αιτούν δικαστήριο αναφέρεται σε πρακτικές δυσχέρειες κατά την εφαρμογή των αρχών που απορρέουν από την εν λόγω απόφαση. Παρατηρεί ότι οι ρουμανικές δικαστικές αρχές δεν είναι σε θέση να κρίνουν εάν είναι σκόπιμη η άσκηση διώξεως κατά του BY, παρά μόνον εάν έχουν στη διάθεσή τους αποδεικτικά στοιχεία σε βάρος του. Πλην όμως, τα αποδεικτικά αυτά στοιχεία δεν εμπίπτουν στα στοιχεία που συνοδεύουν την αίτηση εκδόσεως, σύμφωνα με το άρθρο 12, παράγραφος 2, της Ευρωπαϊκής Συμβάσεως Εκδόσεως, με αποτέλεσμα το κράτος μέλος προς το οποίο απευθύνεται η αίτηση εκδόσεως να μην μπορεί να τα διαβιβάσει στις ρουμανικές δικαστικές αρχές. Εν πάση περιπτώσει, η διαβίβαση των εν λόγω αποδεικτικών στοιχείων στο κράτος μέλος του οποίου την ιθαγένεια έχει ο εκζητούμενος θα μπορούσε, όπως και η διαβίβαση της πλήρους αιτήσεως εκδόσεως, να εμπίπτει αποκλειστικώς στην κυριαρχική απόφαση του τρίτου κράτους που αιτείται την έκδοση.
Το αιτούν δικαστήριο διερωτάται, επομένως, αν οι αρχές του κράτους μέλους του οποίου την ιθαγένεια έχει ο εκζητούμενος υποχρεούνται, οσάκις ενημερώνονται σχετικά με την ύπαρξη αιτήσεως εκδόσεως από το κράτος μέλος προς το οποίο απευθύνεται η αίτηση, να ζητήσουν από το τρίτο κράτος που αιτείται την έκδοση να τους διαβιβάσει την ποινική δικογραφία, προκειμένου να είναι σε θέση να εξετάσουν εάν θα αναλάβουν την ποινική δίωξη. Ένα τέτοιο αίτημα θα μπορούσε να προκαλέσει σημαντικές και δυσχερώς δικαιολογούμενες καθυστερήσεις. Θα ήταν επίσης δυσχερές, στην πράξη, να απαιτείται από το κράτος μέλος προς το οποίο απευθύνεται η αίτηση εκδόσεως να καλέσει το τρίτο κράτος που αιτείται την έκδοση να υποβάλει αίτημα περί αναλήψεως της ποινικής διώξεως προς το κράτος μέλος του οποίου την ιθαγένεια έχει ο εκζητούμενος.
Τρίτον, το αιτούν δικαστήριο διευκρινίζει ότι το γερμανικό ποινικό δίκαιο προβλέπει στο άρθρο 7, παράγραφος 2, του Ποινικού Κώδικα επικουρική αρμοδιότητα για την άσκηση ποινικής διώξεως, σε περίπτωση μη εκδόσεως, για αδικήματα που τελέσθηκαν στην αλλοδαπή, περιλαμβανομένων εκείνων που τελέσθηκαν από αλλοδαπούς. Το αιτούν δικαστήριο διερωτάται αν, προκειμένου να τηρηθεί η αρχή της απαγορεύσεως των δυσμενών διακρίσεων που κατοχυρώνεται στο άρθρο 18 ΣΛΕΕ, υποχρεούται να εφαρμόσει την εν λόγω διάταξη και να κηρύξει παράνομη την έκδοση του πολίτη της Ένωσης. Κατά το αιτούν δικαστήριο, ωστόσο, μια τέτοια προσέγγιση θα έθετε σε κίνδυνο την αποτελεσματικότητα της ποινικής διώξεως.
Συγκεκριμένα, αφενός, εάν, βάσει της επικουρικής αυτής αρμοδιότητας, η έκδοση πολίτη της Ένωσης ήταν εξαρχής παράνομη, η έκδοση εντάλματος συλλήψεως με σκοπό την έκδοσή του και, συνακόλουθα, η θέση του ενδιαφερομένου υπό κράτηση με σκοπό την έκδοσή του δεν θα ήταν δυνατή δυνάμει άλλης διατάξεως του γερμανικού δικαίου. Αφετέρου, η έκδοση εντάλματος συλλήψεως προϋποθέτει «σοβαρές υπόνοιες» οι οποίες μπορούν να γίνουν δεκτές μόνον κατόπιν εξετάσεως των ενοχοποιητικών, για το εκζητούμενο πρόσωπο, αποδεικτικών στοιχείων. Για την απόκτησή τους, οι γερμανικές αρχές θα έπρεπε να προτείνουν στο τρίτο κράτος που αιτείται την έκδοση να αναλάβουν οι ίδιες την ποινική δίωξη ή να διασφαλίσουν την υποβολή σχετικού αιτήματος από το τρίτο κράτος, γεγονός το οποίο θα συνεπαγόταν περαιτέρω καθυστερήσεις.
Υπό τις συνθήκες αυτές, το Kammergericht Berlin (ανώτερο περιφερειακό δικαστήριο Βερολίνου) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1)
Ισχύουν οι αρχές που απορρέουν από την απόφαση […] της 6ης Σεπτεμβρίου 2016, Petruhhin (
C‑182/15
,
EU:C:2016:630
), για την εφαρμογή των άρθρων 18 και 21 ΣΛΕΕ στην περίπτωση αιτήσεως τρίτου κράτους για την έκδοση πολίτη της Ένωσης ακόμη και όταν o εκζητούμενος έχει μεταφέρει το κέντρο των βιοτικών του συμφερόντων στο κράτος μέλος προς το οποίο απευθύνεται η αίτηση εκδόσεως σε χρονικό σημείο κατά το οποίο δεν ήταν ακόμη πολίτης της Ένωσης;
2)
Υποχρεούται με βάση την απόφαση […] της 6ης Σεπτεμβρίου 2016, Petruhhin (
C‑182/15
,
EU:C:2016:630
), το ενημερωθέν για αίτηση εκδόσεως κράτος μέλος καταγωγής να ζητήσει από το τρίτο κράτος που αιτείται την έκδοση να του διαβιβάσει τον φάκελο της υποθέσεως, προκειμένου να εξετάσει εάν θα αναλάβει τη δίωξη;
3)
Υποχρεούται με βάση την απόφαση […] της 6ης Σεπτεμβρίου 2016, Petruhhin (
C‑182/15
,
EU:C:2016:630
), το κράτος μέλος, από το οποίο ζητήθηκε από τρίτο κράτος η έκδοση πολίτη της Ένωσης, να αρνηθεί την έκδοση και να αναλάβει το ίδιο την ποινική δίωξη, όταν το εθνικό του δίκαιο του παρέχει τη δυνατότητα αυτή;»
Επί της αρμοδιότητας του Δικαστηρίου
Η Ιρλανδία προβάλλει αναρμοδιότητα του Δικαστηρίου να αποφανθεί επί της υπό κρίση αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως. Επισημαίνει ότι η νομική κατάσταση πολίτη της Ένωσης εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του δικαίου της Ένωσης μόνον εάν ο εν λόγω πολίτης άσκησε το δικαίωμά του ελεύθερης κυκλοφορίας σε χρονικό σημείο κατά το οποίο είχε ήδη την ιδιότητα του πολίτη της Ένωσης. Πλην όμως τούτο δεν ίσχυε στην περίπτωση του BY κατά το χρονικό σημείο κατά το οποίο μετέφερε το κέντρο των συμφερόντων του από την Ουκρανία στη Γερμανία. Ως εκ τούτου, ο BY δεν στήριξε τη διαμονή του στη Γερμανία στην άσκηση δικαιώματος απορρέοντος από το άρθρο 21 ΣΛΕΕ και δεν ενήργησε υπό την ιδιότητα του πολίτη της Ένωσης, οπότε δεν δύναται να επικαλεστεί το άρθρο 18 ΣΛΕΕ.
Διαπιστώνεται ότι η επιχειρηματολογία αυτή συγχέεται με την εξέταση του πρώτου ερωτήματος, με το οποίο το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν τα άρθρα 18 και 21 ΣΛΕΕ, όπως έχουν ερμηνευθεί από το Δικαστήριο με την απόφαση της 6ης Σεπτεμβρίου 2016, Petruhhin (
C‑182/15
,
EU:C:2016:630
), έχουν εφαρμογή στην περίπτωση πολίτη της Ένωσης ο οποίος, όπως ο BY, μετέφερε το κέντρο των συμφερόντων του σε κράτος μέλος άλλο από εκείνο του οποίου είναι υπήκοος σε χρονικό σημείο κατά το οποίο δεν είχε ακόμη την ιδιότητα του πολίτη της Ένωσης.
Είναι, ωστόσο, σαφές ότι το Δικαστήριο είναι αρμόδιο να παράσχει στο αιτούν δικαστήριο όλα τα ερμηνευτικά στοιχεία που είναι κρίσιμα προκειμένου αυτό να εκτιμήσει αν το δίκαιο της Ένωσης έχει εφαρμογή σε αυτή την περίπτωση (πρβλ. απόφαση της 5ης Μαΐου 2011, McCarthy,
C‑434/09
,
EU:C:2011:277
, σκέψεις
και
).
Η εν λόγω αρμοδιότητα δεν επηρεάζεται από το γεγονός ότι, σε περίπτωση αρνητικής απαντήσεως στο πρώτο ερώτημα, υπό την έννοια ότι τα άρθρα 18 και 21 ΣΛΕΕ δεν έχουν εφαρμογή στην περίπτωση αυτή, θα παρέλκει η εξέταση του δεύτερου και του τρίτου ερωτήματος.
Επομένως, το Δικαστήριο είναι αρμόδιο να αποφανθεί επί της υπό κρίση αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως.
Επί των προδικαστικών ερωτημάτων
Επί του πρώτου ερωτήματος
Με το πρώτο ερώτημά του, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν τα άρθρα 18 και 21 ΣΛΕΕ έχουν την έννοια ότι εφαρμόζονται στην περίπτωση πολίτη της Ένωσης, υπηκόου κράτους μέλους, ο οποίος διαμένει στο έδαφος άλλου κράτους μέλους και για τον οποίον έχει υποβληθεί αίτηση εκδόσεως από τρίτο κράτος, ακόμη και όταν ο ως άνω πολίτης της Ένωσης μετέφερε το κέντρο των συμφερόντων του στο άλλο αυτό κράτος μέλος σε χρονικό σημείο κατά το οποίο δεν είχε ακόμη την ιδιότητα του πολίτη της Ένωσης.
Υπενθυμίζεται ότι με την απόφαση της 6ης Σεπτεμβρίου 2016, Petruhhin (
C‑182/15
,
EU:C:2016:630
, σκέψη
), η οποία αφορούσε, όπως η υπό κρίση υπόθεση, αίτηση εκδόσεως προερχόμενη από τρίτο κράτος με το οποίο η Ένωση δεν έχει συνάψει συμφωνία εκδόσεως, το Δικαστήριο έκρινε ότι, μολονότι οι περί εκδόσεως κανόνες εμπίπτουν στην αρμοδιότητα των κρατών μελών ελλείψει μιας τέτοιας συμφωνίας, οι περιπτώσεις που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 18 ΣΛΕΕ, σε συνδυασμό με τις διατάξεις της Συνθήκης ΛΕΕ για την ιθαγένεια της Ένωσης, περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, την άσκηση της ελευθερίας κυκλοφορίας και διαμονής στο έδαφος των κρατών μελών την οποία κατοχυρώνει το άρθρο 21 ΣΛΕΕ.
Από τη νομολογία προκύπτει ότι υπήκοος κράτους μέλους, έχων ως εκ τούτου την ιδιότητα του πολίτη της Ένωσης, ο οποίος διαμένει νομίμως στην επικράτεια άλλου κράτους μέλους εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του δικαίου της Ένωσης (βλ., συναφώς, αποφάσεις της 2ας Οκτωβρίου 2003, Garcia Avello,
C‑148/02
,
EU:C:2003:539
, σκέψεις
και
, καθώς και της 8ης Ιουνίου 2017, Freitag,
C‑541/15
,
EU:C:2017:432
, σκέψη
).
Επομένως, υπό την ιδιότητά του ως πολίτη της Ένωσης, υπήκοος κράτους μέλους ο οποίος διαμένει σε άλλο κράτος μέλος δικαιούται να επικαλεστεί το άρθρο 21, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ (πρβλ. αποφάσεις της 19ης Οκτωβρίου 2004, Zhu και Chen,
C‑200/02
,
EU:C:2004:639
, σκέψη
, και της 2ας Οκτωβρίου 2019, Bajratari,
C‑93/18
,
EU:C:2019:809
, σκέψη
καθώς και εκεί μνημονευόμενη νομολογία) και εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής των Συνθηκών, κατά την έννοια του άρθρου 18 ΣΛΕΕ, με το οποίο διατυπώνεται η αρχή της απαγορεύσεως των διακρίσεων λόγω ιθαγενείας (πρβλ. αποφάσεις της 6ης Σεπτεμβρίου 2016, Petruhhin (
C‑182/15
,
EU:C:2016:630
, σκέψη
και εκεί μνημονευόμενη νομολογία, καθώς και της 13ης Νοεμβρίου 2018, Raugevicius,
C‑247/17
,
EU:C:2018:898
, σκέψη
).
Το γεγονός ότι ο ως άνω πολίτης της Ένωσης απέκτησε την ιθαγένεια κράτους μέλους και, συνακόλουθα, την ιδιότητα του πολίτη της Ένωσης σε χρονικό σημείο κατά το οποίο διέμενε ήδη σε κράτος μέλος άλλο από εκείνο του οποίου την ιθαγένεια απέκτησε μεταγενέστερα δεν αναιρεί την ανωτέρω διαπίστωση. Πράγματι, η αντίθετη ερμηνεία, καθόσον εμποδίζει τον πολίτη της Ένωσης να επικαλεστεί τα δικαιώματα που απορρέουν από την ιδιότητα του πολίτη της Ένωσης, θίγει την πρακτική αποτελεσματικότητα της ιδιότητας αυτής, η οποία τείνει να αποτελέσει τη θεμελιώδη ιδιότητα των υπηκόων των κρατών μελών (πρβλ. απόφαση της 20ής Σεπτεμβρίου 2001, Grzelczyk,
C‑184/99
,
EU:C:2001:458
, σκέψη
).
Το ίδιο ισχύει όσον αφορά την περίσταση ότι ο πολίτης της Ένωσης του οποίου ζητείται η έκδοση έχει και την ιθαγένεια του αιτούντος την έκδοση τρίτου κράτους. Πράγματι, η διπλή ιθαγένεια κράτους μέλους και τρίτου κράτους δεν δύναται να στερήσει από τον ενδιαφερόμενο τις ελευθερίες που αυτός αντλεί από το δίκαιο της Ένωσης ως υπήκοος κράτους μέλους (απόφαση της 13ης Νοεμβρίου 2018, Raugevicius,
C‑247/17
,
EU:C:2018:898
, σκέψη
και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
Στην υπόθεση της κύριας δίκης, από την απόφαση περί παραπομπής προκύπτει ότι ο ΒΥ, Ρουμάνος υπήκοος, ασκεί υπό την ιδιότητα του πολίτη της Ένωσης το προβλεπόμενο στο άρθρο 21 ΣΛΕΕ δικαίωμά του διαμονής σε άλλο κράτος μέλος, εν προκειμένω στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, οπότε η περίπτωσή του εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής των Συνθηκών, κατά την έννοια του άρθρου 18 ΣΛΕΕ, παρά το γεγονός ότι, αφενός, μετέφερε το κέντρο των συμφερόντων του στο τελευταίο αυτό κράτος μέλος σε χρονικό σημείο κατά το οποίο δεν είχε ακόμη αποκτήσει την εν λόγω ιθαγένεια και, αφετέρου, ότι είναι επίσης υπήκοος του τρίτου κράτους που αιτείται την έκδοση.
Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, στο πρώτο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι τα άρθρα 18 και 21 ΣΛΕΕ έχουν την έννοια ότι εφαρμόζονται στην περίπτωση πολίτη της Ένωσης, υπηκόου κράτους μέλους, ο οποίος διαμένει στο έδαφος άλλου κράτους μέλους και για τον οποίον έχει υποβληθεί αίτηση εκδόσεως από τρίτο κράτος, ακόμη και όταν ο ως άνω πολίτης της Ένωσης μετέφερε το κέντρο των συμφερόντων του στο άλλο αυτό κράτος μέλος σε χρονικό σημείο κατά το οποίο δεν είχε ακόμη την ιδιότητα του πολίτη της Ένωσης.
Επί του δεύτερου ερωτήματος
Καταρχάς, υπενθυμίζεται ότι, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, στο πλαίσιο της διαδικασίας συνεργασίας μεταξύ των εθνικών δικαστηρίων και του Δικαστηρίου την οποία θεσπίζει το άρθρο 267 ΣΛΕΕ, στο Δικαστήριο απόκειται να δώσει στο εθνικό δικαστήριο χρήσιμη απάντηση η οποία να του παρέχει τη δυνατότητα επιλύσεως της διαφοράς της οποίας έχει επιληφθεί. Υπό το πρίσμα αυτό και εφόσον είναι αναγκαίο, το Δικαστήριο μπορεί να αναδιατυπώσει τα ερωτήματα που του έχουν υποβληθεί (αποφάσεις της 13ης Σεπτεμβρίου 2016, Rendón Marín,
C‑165/14
,
EU:C:2016:675
, σκέψη
, και της 8ης Ιουνίου 2017, Freitag,
C‑541/15
,
EU:C:2017:432
, σκέψη
).
Εν προκειμένω, με το δεύτερο ερώτημά του, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται ως προς τις υποχρεώσεις τις οποίες, στο πλαίσιο της θέσεως σε εφαρμογή της ανταλλαγής πληροφοριών που μνημονεύεται στις σκέψεις 47 έως 49 της αποφάσεως της 6ης Σεπτεμβρίου 2016, Petruhhin (
C‑182/15
,
EU:C:2016:630
), υπέχει ενδεχομένως το κράτος μέλος του οποίου υπήκοος είναι ο εκζητούμενος, πολίτης της Ένωσης, για τον οποίο έχει υποβληθεί αίτηση εκδόσεως από τρίτο κράτος προς το κράτος μέλος στο έδαφος του οποίου αυτός διαμένει. Επομένως, το ερώτημα αυτό αφορά την ενδεχόμενη ύπαρξη υποχρεώσεως του κράτους μέλους του οποίου την ιθαγένεια έχει ο εκζητούμενος να ζητήσει από το τρίτο κράτος που αιτείται την έκδοση να του διαβιβάσει τον φάκελο σχετικά με το ποινικό αδίκημα το οποίο προσάπτεται στον εκζητούμενο.
Εντούτοις, δεδομένου ότι η ανωτέρω ανταλλαγή πληροφοριών στηρίζεται στη συνεργασία των δύο αυτών κρατών μελών και ότι, στο σκεπτικό της αιτήσεώς του προδικαστικής αποφάσεως, το αιτούν δικαστήριο εξετάζει τις υποχρεώσεις που υπέχουν αμφότερα τα κράτη μέλη, πρέπει, προκειμένου να δοθεί πλήρης απάντηση στο αιτούν δικαστήριο, να γίνει δεκτό ότι με το δεύτερο ερώτημα επιδιώκεται, επίσης, να καθοριστούν οι υποχρεώσεις που υπέχει το κράτος μέλος προς το οποίο απευθύνεται η αίτηση εκδόσεως, στο πλαίσιο της ανταλλαγής πληροφοριών περί της οποίας γίνεται λόγος στην προηγούμενη σκέψη της παρούσας αποφάσεως.
Υπό τις συνθήκες αυτές, το δεύτερο ερώτημα πρέπει να αναδιατυπωθεί και να θεωρηθεί ότι το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν τα άρθρα 18 και 21 ΣΛΕΕ έχουν την έννοια ότι, οσάκις το κράτος μέλος του οποίου υπήκοος είναι εκζητούμενος, πολίτης της Ένωσης, για τον οποίο έχει υποβληθεί αίτηση εκδόσεως από τρίτο κράτος προς άλλο κράτος μέλος, ενημερώνεται από το τελευταίο κράτος μέλος για την ύπαρξη της εν λόγω αιτήσεως, το ένα ή το άλλο κράτος μέλος οφείλει να ζητήσει από το τρίτο κράτος που αιτείται την έκδοση να του διαβιβάσει αντίγραφο της ποινικής δικογραφίας, προκειμένου το κράτος μέλος του οποίου την ιθαγένεια έχει ο εκζητούμενος να εξετάσει εάν θα αναλάβει την ποινική δίωξη.
Καταρχάς, υπενθυμίζεται ότι, κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου, οι εθνικοί περί εκδόσεως κανόνες ενός κράτους μέλους που προβλέπουν, όπως στην υπόθεση της κύριας δίκης, διαφορετική μεταχείριση αναλόγως αν ο εκζητούμενος είναι υπήκοος αυτού του κράτους μέλους ή υπήκοος άλλου κράτους μέλους, καθόσον έχουν ως αποτέλεσμα να μην παρέχεται στους υπηκόους άλλων κρατών μελών που διαμένουν νομίμως στο έδαφος του κράτους προς το οποίο απευθύνεται η αίτηση η έναντι της εκδόσεως προστασία της οποίας τυγχάνουν οι υπήκοοι του εν λόγω κράτους μέλους, ενδέχεται να περιορίζουν την ελεύθερη κυκλοφορία και διαμονή των προσώπων της πρώτης κατηγορίας στο έδαφος των κρατών μελών (πρβλ. αποφάσεις της 6ης Σεπτεμβρίου 2016, Petruhhin,
C‑182/15
,
EU:C:2016:630
, σκέψη
, και της 10ης Απριλίου 2018, Pisciotti,
C‑191/16
,
EU:C:2018:222
, σκέψη
).
Επομένως, σε περίπτωση όπως η επίμαχη στην κύρια δίκη, η άνιση μεταχείριση που συνίσταται στη δυνατότητα εκδόσεως ενός πολίτη της Ένωσης, ο οποίος είναι υπήκοος κράτους μέλους άλλου από το κράτος προς το οποίο απευθύνεται η αίτηση για την έκδοση, συνεπάγεται περιορισμό της ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής στο έδαφος των κρατών μελών κατά την έννοια του άρθρου 21 ΣΛΕΕ (πρβλ. αποφάσεις της 6ης Σεπτεμβρίου 2016, Petruhhin,
C‑182/15
,
EU:C:2016:630
, σκέψη
, και της 10ης Απριλίου 2018, Pisciotti,
C‑191/16
,
EU:C:2018:222
, σκέψη
).
Ένας τέτοιος περιορισμός μπορεί να δικαιολογηθεί μόνον εφόσον στηρίζεται σε αντικειμενικούς λόγους και τελεί σε σχέση αναλογικότητας προς τον θεμιτώς επιδιωκόμενο από το εθνικό δίκαιο σκοπό (απόφαση της 6ης Σεπτεμβρίου 2016, Petruhhin,
C‑182/15
,
EU:C:2016:630
, σκέψη
).
Στο πλαίσιο αυτό, το Δικαστήριο έχει δεχθεί ότι ο σκοπός της αποτροπής του κινδύνου της ατιμωρησίας των προσώπων που έχουν διαπράξει ποινικό αδίκημα πρέπει να θεωρείται θεμιτός και μπορεί να δικαιολογήσει μέτρο περιοριστικό θεμελιώδους ελευθερίας όπως η προβλεπόμενη στο άρθρο 21 ΣΛΕΕ, υπό την προϋπόθεση ότι το μέτρο αυτό είναι αναγκαίο για την προστασία των συμφερόντων τα οποία σκοπεί να διασφαλίσει και μόνο στο μέτρο που οι σκοποί αυτοί δεν μπορούν να επιτευχθούν με λιγότερο περιοριστικά μέτρα (πρβλ. αποφάσεις της 6ης Σεπτεμβρίου 2016, Petruhhin,
C‑182/15
,
EU:C:2016:630
, σκέψεις
και
, της 10ης Απριλίου 2018, Pisciotti,
C‑191/16
,
EU:C:2018:222
, σκέψεις
και
, καθώς και της 2ας Απριλίου 2020, Ruska Federacija,
C‑897/19 PPU
,
EU:C:2020:262
, σκέψη
).
Συναφώς, το Δικαστήριο έχει αποφανθεί ότι πρέπει να δίδεται προτεραιότητα στην ανταλλαγή πληροφοριών με το κράτος μέλος του οποίου την ιθαγένεια έχει ο εκζητούμενος, προκειμένου να παρέχεται, ενδεχομένως, η δυνατότητα στις αρχές αυτού του κράτους μέλους να εκδώσουν ευρωπαϊκό ένταλμα συλλήψεως στο πλαίσιο διώξεως. Συνεπώς, όταν σε κράτος μέλος στο οποίο διαμένει νομίμως ο εκζητούμενος υποβάλλεται αίτηση εκδόσεως από τρίτο κράτος, το εν λόγω κράτος μέλος υποχρεούται να ενημερώσει το κράτος μέλος του οποίου την ιθαγένεια έχει ο εκζητούμενος και, ενδεχομένως, κατόπιν αιτήματος αυτού του τελευταίου κράτους μέλους, να του παραδώσει το συγκεκριμένο πρόσωπο, σύμφωνα με τις διατάξεις της αποφάσεως-πλαισίου 2002/584, υπό την προϋπόθεση ότι το τελευταίο κράτος μέλος έχει δικαιοδοσία, βάσει του εθνικού του δικαίου, να ασκήσει δίωξη κατά του εκζητουμένου για πράξεις τελεσθείσες στην αλλοδαπή (πρβλ. αποφάσεις της 6ης Σεπτεμβρίου 2016, Petruhhin,
C‑182/15
,
EU:C:2016:630
, σκέψεις
και
, της 10ης Απριλίου 2018, Pisciotti,
C‑191/16
,
EU:C:2018:222
, σκέψη
, καθώς και της 2ας Απριλίου 2020, Ruska Federacija,
C‑897/19 PPU
,
EU:C:2020:262
, σκέψη
).
Επιπλέον, προκειμένου να επιτευχθεί ο σκοπός της αποτροπής του κινδύνου να παραμείνει ατιμώρητος ο εκζητούμενος ως προς τις αξιόποινες πράξεις οι οποίες του προσάπτονται με την αίτηση εκδόσεως, πρέπει το ευρωπαϊκό ένταλμα συλλήψεως, το οποίο έχει ενδεχομένως εκδώσει το κράτος μέλος του οποίου αυτός έχει την ιθαγένεια, να αφορά τουλάχιστον τις ίδιες πράξεις με εκείνες οι οποίες του προσάπτονται με την αίτηση εκδόσεως (πρβλ. απόφαση της 10ης Απριλίου 2018, Pisciotti,
C‑191/16
,
EU:C:2018:222
, σκέψη
).
Αντιθέτως, ελλείψει εκδόσεως ευρωπαϊκού εντάλματος συλλήψεως από το κράτος μέλος του οποίου την ιθαγένεια έχει ο εκζητούμενος, το κράτος μέλος προς το οποίο απευθύνεται η αίτηση εκδόσεως δύναται να προβεί στην έκδοσή του, υπό την προϋπόθεση ότι έχει διακριβώσει, όπως απαιτεί η νομολογία του Δικαστηρίου, ότι η έκδοση αυτή δεν θα έχει ως αποτέλεσμα προσβολή των δικαιωμάτων που προβλέπονται από το άρθρο 19 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (πρβλ. απόφαση της 6ης Σεπτεμβρίου 2016, Petruhhin,
C‑182/15
,
EU:C:2016:630
, σκέψη
).
Υπό το πρίσμα ακριβώς των ως άνω εκτιμήσεων είναι αναγκαίο, δεύτερον, να παρασχεθούν διευκρινίσεις, λαμβανομένων υπόψη των ερωτημάτων του αιτούντος δικαστηρίου, όσον αφορά τη θέση σε εφαρμογή της ανταλλαγής πληροφοριών περί της οποίας γίνεται λόγος στη σκέψη 43 της παρούσας αποφάσεως.
Συναφώς, από τις σκέψεις 55 και 56 της αποφάσεως της 10ης Απριλίου 2018, Pisciotti (
C‑191/16
,
EU:C:2018:222
), προκύπτει, κατ’ ουσίαν, ότι το κράτος μέλος προς το οποίο απευθύνεται η αίτηση εκδόσεως συμμορφώνεται προς την υποχρέωση ενημερώσεως που υπέχει, περί της οποίας γίνεται λόγος στη σκέψη 43 της παρούσας αποφάσεως, παρέχοντας στις αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους του οποίου την ιθαγένεια έχει ο εκζητούμενος τη δυνατότητα να ζητήσουν την έκδοσή του στο πλαίσιο ευρωπαϊκού εντάλματος συλλήψεως.
Προς τούτο, σύμφωνα με την αρχή της καλόπιστης συνεργασίας που κατοχυρώνεται στο άρθρο 4, παράγραφος 3, πρώτο εδάφιο, ΣΕΕ, κατά την οποία η Ένωση και τα κράτη μέλη εκπληρώνουν τα εκ των Συνθηκών καθήκοντα βάσει αμοιβαίου σεβασμού και αμοιβαίας συνεργασίας (πρβλ. απόφαση της 6ης Σεπτεμβρίου 2016, Petruhhin,
C‑182/15
,
EU:C:2016:630
, σκέψη
), στο κράτος μέλος προς το οποίο απευθύνεται η αίτηση εκδόσεως απόκειται να ενημερώσει τις αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους του οποίου την ιθαγένεια έχει ο εκζητούμενος όχι μόνον ως προς την ύπαρξη αιτήσεως εκδόσεως που τον αφορά, αλλά και ως προς το σύνολο των νομικών και πραγματικών στοιχείων που κοινοποιήθηκαν από το τρίτο κράτος που αιτείται την έκδοση στο πλαίσιο της εν λόγω αιτήσεως εκδόσεως, με τη διευκρίνιση ότι οι αρμόδιες αρχές υποχρεούνται, πάντως, να σέβονται τον εμπιστευτικό χαρακτήρα τέτοιων στοιχείων, οσάκις το εν λόγω τρίτο κράτος, αφού ενημερώθηκε δεόντως σχετικά, υπέβαλε αίτημα περί εμπιστευτικότητας. Επιπλέον, στο κράτος μέλος προς το οποίο απευθύνεται η αίτηση εκδόσεως απόκειται, ομοίως, να ενημερώσει τις εν λόγω αρχές για κάθε μεταβολή της κατάστασης του εκζητουμένου η οποία είναι κρίσιμη για την ενδεχόμενη έκδοση ευρωπαϊκού εντάλματος συλλήψεως σε βάρος του, σύμφωνα με τα εκτιθέμενα στις σκέψεις 43 και 44 της παρούσας αποφάσεως.
Αντιθέτως, ούτε το κράτος μέλος προς το οποίο απευθύνεται η αίτηση εκδόσεως ούτε το κράτος μέλος του οποίου την ιθαγένεια έχει ο εκζητούμενος υποχρεούνται, δυνάμει του δικαίου της Ένωσης, να ζητήσουν τη διαβίβαση της ποινικής δικογραφίας από το τρίτο κράτος που αιτείται την έκδοση.
Πέραν του ότι μια τέτοια υποχρέωση δεν βρίσκει επί του παρόντος κανένα νομικό έρεισμα στο δίκαιο της Ένωσης, θα ήταν επίσης ασυμβίβαστη με τους σκοπούς στους οποίους στηρίζεται η μνημονευόμενη σκέψη 43 της παρούσας αποφάσεως ανταλλαγή πληροφοριών, στο μέτρο που, κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου, η εν λόγω ανταλλαγή πληροφοριών αποσκοπεί στην προστασία των πολιτών της Ένωσης από μέτρα δυνάμενα να τους στερήσουν τα κατά το άρθρο 21 ΣΛΕΕ δικαιώματα ελεύθερης κυκλοφορίας και ελεύθερης διαμονής, με ταυτόχρονη καταπολέμηση της ατιμωρησίας ποινικώς κολάσιμων πράξεων (πρβλ. απόφαση της 6ης Σεπτεμβρίου 2016, Petruhhin,
C‑182/15
,
EU:C:2016:630
, σκέψη
).
Πράγματι, αν το κράτος μέλος προς το οποίο απευθύνεται η αίτηση εκδόσεως ή το κράτος μέλος του οποίου την ιθαγένεια έχει ο εκζητούμενος ήταν υποχρεωμένα να ζητήσουν τη διαβίβαση, από το τρίτο κράτος που αιτείται την έκδοση, της ποινικής δικογραφίας, η διαδικασία εκδόσεως θα μπορούσε να καταστεί σε μεγάλο βαθμό περίπλοκη και η διάρκειά της θα μπορούσε να παραταθεί σημαντικά, με κίνδυνο να διακυβευθεί, τελικώς, ο σκοπός της αποτροπής μιας τέτοιας ατιμωρησίας.
Επιπλέον, επισημαίνεται ότι η νομολογία που υπομνήσθηκε στη σκέψη 43 της παρούσας αποφάσεως στηρίζεται στην παραδοχή ότι το κράτος μέλος του οποίου την ιθαγένεια έχει ο εκζητούμενος εκτιμά το ίδιο τη σκοπιμότητα εκδόσεως ευρωπαϊκού εντάλματος συλλήψεως όταν πληροφορείται, από το κράτος μέλος προς το οποίο απευθύνεται η αίτηση εκδόσεως, την ύπαρξη τέτοιας αιτήσεως η οποία αφορά υπήκοό του. Ομοίως, πρέπει να γίνει δεκτό ότι το κράτος μέλος του οποίου την ιθαγένεια έχει ο εκζητούμενος μπορεί, κατ’ ενάσκηση της διακριτικής ευχέρειας της οποίας απολαύει στο πλαίσιο της κυριαρχικής εξουσίας του όσον αφορά ποινικές υποθέσεις και σύμφωνα με τους κανόνες του εθνικού του δικαίου, να αποφασίσει να ζητήσει τη διαβίβαση της ποινικής δικογραφίας από το τρίτο κράτος που αιτείται την έκδοση, προκειμένου να εξετάσει τη σκοπιμότητα ενδεχόμενης διώξεως.
Από τα προεκτεθέντα προκύπτει ότι οι αρχές του κράτους μέλους προς το οποίο απευθύνεται η αίτηση εκδόσεως μπορούν, υπό την προϋπόθεση ότι έχουν δεόντως ενημερώσει τις αρχές του κράτους μέλους του οποίου την ιθαγένεια έχει ο εκζητούμενος σύμφωνα με όσα διευκρινίστηκαν στη σκέψη 48 της παρούσας αποφάσεως, να προχωρήσουν στη διαδικασία εκδόσεως και, ενδεχομένως, ελλείψει εκδόσεως, εντός εύλογης προθεσμίας, ευρωπαϊκού εντάλματος συλλήψεως από το κράτος μέλος του οποίου την ιθαγένεια έχει το εν λόγω πρόσωπο, να προβούν σε έκδοσή του, λαμβάνοντας υπόψη το σύνολο των περιστάσεων της υποθέσεως.
Επομένως, σε μια τέτοια περίπτωση, το κράτος μέλος προς το οποίο απευθύνεται η αίτηση μπορεί να προβεί στην έκδοση χωρίς να υποχρεούται να αναμείνει, πέραν μιας εύλογης προθεσμίας, την επίσημη απόφαση του κράτους μέλους του οποίου την ιθαγένεια έχει ο εκζητούμενος περί μη ασκήσεως της δυνατότητας εκδόσεως ευρωπαϊκού εντάλματος συλλήψεως σε βάρος του. Η αντίθετη προσέγγιση θα έβαινε, ουσιαστικά, πέραν του αναγκαίου μέτρου για τη θέση σε εφαρμογή των υφιστάμενων, βάσει του δικαίου της Ένωσης, μηχανισμών συνεργασίας και αμοιβαίας συνδρομής στο πλαίσιο ποινικών υποθέσεων και θα ενείχε τον κίνδυνο η διαδικασία εκδόσεως να καθυστερήσει αδικαιολόγητα.
Στο πλαίσιο αυτό, απόκειται στο κράτος μέλος προς το οποίο απευθύνεται η αίτηση εκδόσεως να ορίσει, χάριν της ασφάλειας δικαίου, προς το κράτος μέλος του οποίου την ιθαγένεια έχει ο εκζητούμενος, εύλογη προθεσμία μετά την παρέλευση της οποίας, ελλείψει εκδόσεως ευρωπαϊκού εντάλματος συλλήψεως από το τελευταίο αυτό κράτος μέλος, θα προβεί, ενδεχομένως, στην έκδοση του εκζητουμένου. Η προθεσμία αυτή πρέπει να καθορίζεται λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των περιστάσεων της υποθέσεως, ιδίως δε της ενδεχόμενης θέσεως υπό κράτηση του εν λόγω προσώπου βάσει της διαδικασίας εκδόσεως και της περιπλοκότητας της υποθέσεως.
Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, στο δεύτερο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι τα άρθρα 18 και 21 ΣΛΕΕ έχουν την έννοια ότι, οσάκις το κράτος μέλος του οποίου υπήκοος είναι ο εκζητούμενος πολίτης της Ένωσης, για τον οποίο έχει υποβληθεί αίτηση εκδόσεως από τρίτο κράτος προς άλλο κράτος μέλος, ενημερώνεται από το τελευταίο κράτος μέλος για την ύπαρξη της εν λόγω αιτήσεως, ούτε το ένα ούτε το άλλο κράτος μέλος οφείλει να ζητήσει από το τρίτο κράτος που αιτείται την έκδοση να του διαβιβάσει αντίγραφο της ποινικής δικογραφίας, προκειμένου το κράτος μέλος του οποίου την ιθαγένεια έχει ο εκζητούμενος να εξετάσει εάν θα αναλάβει την ποινική δίωξη σε βάρος του. Υπό την προϋπόθεση ότι έχει ενημερώσει δεόντως το κράτος μέλος του οποίου την ιθαγένεια έχει ο εκζητούμενος σχετικά με την ύπαρξη της αιτήσεως εκδόσεως, το σύνολο των πραγματικών και νομικών στοιχείων τα οποία το τρίτο κράτος που αιτείται την έκδοση κοινοποίησε στο πλαίσιο της αιτήσεως αυτής, καθώς και σχετικά με κάθε μεταβολή της κατάστασης του εκζητουμένου η οποία είναι κρίσιμη για την ενδεχόμενη έκδοση ευρωπαϊκού εντάλματος συλλήψεως σε βάρος του, το κράτος μέλος προς το οποίο απευθύνεται η αίτηση εκδόσεως μπορεί να εκδώσει τον εκζητούμενο χωρίς να υποχρεούται να αναμείνει την επίσημη απόφαση του κράτους μέλους του οποίου την ιθαγένεια αυτός έχει περί μη ασκήσεως της δυνατότητας εκδόσεως τέτοιου εντάλματος συλλήψεως, το οποίο πρέπει να αφορά τουλάχιστον τις ίδιες πράξεις με αυτές που μνημονεύονται στην αίτηση εκδόσεως, οσάκις το τελευταίο αυτό κράτος μέλος δεν προβαίνει στην έκδοση εντάλματος εντός εύλογης προθεσμίας ορισθείσας προς τούτο από το κράτος μέλος προς το οποίο απευθύνεται η αίτηση εκδόσεως, λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των περιστάσεων της υποθέσεως.
Επί του τρίτου ερωτήματος
Με το τρίτο ερώτημά του, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ουσίαν, να διευκρινιστεί αν τα άρθρα 18 και 21 ΣΛΕΕ έχουν την έννοια ότι το κράτος μέλος από το οποίο ζητήθηκε από τρίτο κράτος η έκδοση πολίτη της Ένωσης, υπηκόου άλλου κράτους μέλους, με σκοπό την άσκηση ποινικής διώξεως, υποχρεούται να αρνηθεί την έκδοση και να αναλάβει το ίδιο την ποινική δίωξη, οσάκις το εθνικό του δίκαιο του παρέχει τη δυνατότητα αυτή.
Υπενθυμίζεται ότι η έκδοση αποτελεί διαδικασία η οποία έχει ως στόχο την καταπολέμηση της ατιμωρησίας προσώπου το οποίο βρίσκεται σε επικράτεια διαφορετική από εκείνη στην οποία φέρεται να διέπραξε αξιόποινη πράξη. Πράγματι, μολονότι, λαμβανομένης υπόψη της αρχής aut dedere, aut judicare (είτε έκδοση είτε άσκηση διώξεως), η μη έκδοση των ημεδαπών αντισταθμίζεται εν γένει από τη δυνατότητα του κράτους μέλους προς το οποίο απευθύνεται η αίτηση να ασκήσει ποινική δίωξη κατά των υπηκόων του για αξιόποινες πράξεις που τέλεσαν εκτός της επικράτειάς του, το κράτος μέλος αυτό δεν διαθέτει, κατά κανόνα, δικαιοδοσία για την εκδίκαση τέτοιων πράξεων οσάκις ούτε ο αυτουργός ούτε το θύμα της προβαλλομένης αξιόποινης πράξεως έχει την ιθαγένεια του εν λόγω κράτους μέλους. Η έκδοση καθιστά, επομένως, δυνατή την αποτροπή του ενδεχομένου ατιμωρησίας αξιόποινων πράξεων τις οποίες τέλεσαν στο έδαφος ενός κράτους πρόσωπα τα οποία διέφυγαν εν συνεχεία από το κράτος αυτό (απόφαση της 6ης Σεπτεμβρίου 2016, Petruhhin,
C‑182/15
,
EU:C:2016:630
, σκέψη
).
Σε αυτό ακριβώς το πλαίσιο έκρινε το Δικαστήριο ότι εθνικοί κανόνες, βάσει των οποίων επιτρέπεται να ικανοποιηθεί αίτηση εκδόσεως με σκοπό την άσκηση ποινικής διώξεως και τη δίκη σε τρίτο κράτος εντός του οποίου υποστηρίζεται ότι τελέσθηκε η αξιόποινη πράξη, είναι κατάλληλοι για την επίτευξη του επιδιωκομένου σκοπού, υπό την επιφύλαξη ότι δεν υφίσταται εναλλακτικό μέτρο το οποίο να περιορίζει λιγότερο την άσκηση των δικαιωμάτων που παρέχονται βάσει του άρθρου 21 ΣΛΕΕ (πρβλ. απόφαση της 6ης Σεπτεμβρίου 2016, Petruhhin,
C‑182/15
,
EU:C:2016:630
, σκέψεις
και
).
Εν προκειμένω, ωστόσο, το ερώτημα του αιτούντος δικαστηρίου εντάσσεται σε ένα πλαίσιο στο οποίο, αντιθέτως προς τα εκτιθέμενα στη σκέψη 58 της παρούσας αποφάσεως, το εθνικό δίκαιο του κράτους μέλους προς το οποίο απευθύνεται η αίτηση εκδόσεως παρέχει στο εν λόγω κράτος μέλος τη δυνατότητα να ασκήσει δίωξη σε βάρος αλλοδαπού για αξιόποινες πράξεις που τελέσθηκαν εκτός του εδάφους του. Συγκεκριμένα, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι το άρθρο 7, παράγραφος 2, του Ποινικού Κώδικα προβλέπει, σε περίπτωση μη εκδόσεως, επικουρική αρμοδιότητα των γερμανικών αρχών που είναι επιφορτισμένες με την ποινική δίωξη πράξεων που τελέσθηκαν στην αλλοδαπή, ακόμη και όταν οι πράξεις αυτές τελέσθηκαν από αλλοδαπό.
Η Γερμανική Κυβέρνηση αμφισβητεί το βάσιμο της ως άνω ερμηνείας του άρθρου 7, παράγραφος 2, σημείο 2, του Ποινικού Κώδικα στην οποία προέβη το αιτούν δικαστήριο. Κατά την εν λόγω κυβέρνηση, η επικουρική αρμοδιότητα που προβλέπει η ανωτέρω διάταξη έχει εφαρμογή μόνο σε περίπτωση κατά την οποία το τρίτο κράτος που αιτείται την έκδοση δεν μπορεί ή δεν επιθυμεί να αναλάβει τη δίωξη. Τούτο όμως δεν ισχύει στην υπόθεση της κύριας δίκης, γεγονός που σημαίνει ότι δεν είναι δυνατή, βάσει της εν λόγω διατάξεως, η άσκηση διώξεως κατά του BY στη Γερμανία.
Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι, όσον αφορά την ερμηνεία διατάξεων της εθνικής έννομης τάξης, το Δικαστήριο υποχρεούται καταρχήν να στηρίζεται στους χαρακτηρισμούς που προκύπτουν από την απόφαση περί παραπομπής. Συγκεκριμένα, κατά πάγια νομολογία, το Δικαστήριο δεν είναι αρμόδιο να ερμηνεύει την εσωτερική νομοθεσία κράτους μέλους (απόφαση της 7ης Αυγούστου 2018, Banco Santander και Escobedo Cortés,
C‑96/16 και C‑94/17
,
EU:C:2018:643
, σκέψη
και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
Επομένως, το τρίτο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να εξετασθεί βάσει της ερμηνείας του άρθρου 7, παράγραφος 2, του Ποινικού Κώδικα όπως αυτή προκύπτει από την αίτηση προδικαστικής αποφάσεως. Στο αιτούν δικαστήριο απόκειται να εξετάσει, ενδεχομένως, το βάσιμο της ως άνω ερμηνείας.
Με αυτά τα δεδομένα, πρέπει να γίνει δεκτό ότι τα άρθρα 18 και 21 ΣΛΕΕ δεν μπορούν να ερμηνευθούν υπό την έννοια ότι το κράτος μέλος από το οποίο ζητήθηκε η έκδοση πολίτη της Ένωσης, υπηκόου άλλου κράτους μέλους, υποχρεούται να αρνηθεί την έκδοση και να αναλάβει το ίδιο την ποινική δίωξη σε βάρος του εν λόγω προσώπου για πράξεις τελεσθείσες σε τρίτο κράτος, οσάκις το εθνικό δίκαιο του κράτους μέλους προς το οποίο απευθύνεται η αίτηση εκδόσεως παρέχει τη δυνατότητα στο τελευταίο να ασκήσει δίωξη κατά του εν λόγω πολίτη της Ένωσης για ορισμένες αξιόποινες πράξεις που τελέσθηκαν σε τρίτο κράτος.
Πράγματι, σε μια τέτοια περίπτωση, η υποχρέωση του κράτους μέλους προς το οποίο απευθύνεται η αίτηση να αρνηθεί την έκδοση και να ασκήσει το ίδιο ποινική δίωξη θα είχε ως αποτέλεσμα να στερήσει από το εν λόγω κράτος μέλος τη δυνατότητα να εξετάσει τη σκοπιμότητα ασκήσεως διώξεως βάσει του εθνικού δικαίου, υπό το πρίσμα του συνόλου των περιστάσεων της συγκεκριμένης υποθέσεως, μεταξύ των οποίων οι πιθανότητες η δίωξη να καταλήξει σε ποινική καταδίκη, λαμβανομένων υπόψη των διαθέσιμων αποδεικτικών στοιχείων. Επομένως, μια τέτοια υποχρέωση θα έβαινε πέραν των ορίων που το δίκαιο της Ένωσης δύναται να επιβάλει στην άσκηση της εξουσίας εκτιμήσεως που το εν λόγω κράτος μέλος διαθέτει όσον αφορά τη σκοπιμότητα των διώξεων σε έναν τομέα, όπως το ποινικό δίκαιο, ο οποίος εμπίπτει, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, στην αρμοδιότητα των κρατών μελών, έστω και αν αυτά οφείλουν να ασκούν την εν λόγω αρμοδιότητα τηρώντας το δίκαιο της Ένωσης (πρβλ. απόφαση της 26ης Φεβρουαρίου 2019, Rimšēvičs και ΕΚΤ κατά Λεττονίας,
C‑202/18 και C‑238/18
,
EU:C:2019:139
, σκέψη
).
Επομένως, οσάκις, όπως στην υπόθεση της κύριας δίκης, τρίτο κράτος ζητεί από το κράτος μέλος προς το οποίο απευθύνεται η αίτηση την έκδοση πολίτη της Ένωσης, υπηκόου άλλου κράτους μέλους, με σκοπό την άσκηση ποινικής διώξεως, το μόνο ζήτημα που τίθεται από πλευράς δικαίου της Ένωσης είναι αν το κράτος μέλος προς το οποίο απευθύνεται η αίτηση εκδόσεως μπορεί να ενεργήσει, έναντι του εν λόγω πολίτη της Ένωσης, κατά τρόπο που να θίγει λιγότερο την άσκηση του δικαιώματός του ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής, εξετάζοντας το ενδεχόμενο να παραδώσει τον εν λόγω πολίτη στο κράτος μέλος του οποίου αυτός έχει την ιθαγένεια αντί να τον εκδώσει προς το τρίτο κράτος που αιτείται την έκδοση (βλ. κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 10ης Απριλίου 2018, Pisciotti,
C‑191/16
,
EU:C:2018:222
, σκέψη
).
Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, στο τρίτο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι τα άρθρα 18 ΣΛΕΕ και 21 ΣΛΕΕ έχουν την έννοια ότι το κράτος μέλος από το οποίο ζητήθηκε από τρίτο κράτος η έκδοση πολίτη της Ένωσης, υπηκόου άλλου κράτους μέλους, με σκοπό την άσκηση ποινικής διώξεως, δεν υποχρεούται να αρνηθεί την έκδοση και να αναλάβει το ίδιο την ποινική δίωξη, οσάκις το εθνικό του δίκαιο του παρέχει τη δυνατότητα αυτή.
Επί των δικαστικών εξόδων
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σε αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.

Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (τμήμα μείζονος συνθέσεως) αποφαίνεται:

1)
Τα άρθρα 18 και 21 ΣΛΕΕ έχουν την έννοια ότι εφαρμόζονται στην περίπτωση πολίτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υπηκόου κράτους μέλους, ο οποίος διαμένει στο έδαφος άλλου κράτους μέλους και για τον οποίον έχει υποβληθεί αίτηση εκδόσεως από τρίτο κράτος, ακόμη και όταν ο ως άνω πολίτης της Ένωσης μετέφερε το κέντρο των συμφερόντων του στο άλλο αυτό κράτος μέλος σε χρονικό σημείο κατά το οποίο δεν είχε ακόμη την ιδιότητα του πολίτη της Ένωσης.

2)
Τα άρθρα 18 και 21 ΣΛΕΕ έχουν την έννοια ότι, οσάκις το κράτος μέλος του οποίου υπήκοος είναι ο εκζητούμενος πολίτης της Ένωσης, για τον οποίο έχει υποβληθεί αίτηση εκδόσεως από τρίτο κράτος προς άλλο κράτος μέλος, ενημερώνεται από το τελευταίο κράτος μέλος για την ύπαρξη της εν λόγω αιτήσεως, ούτε το ένα ούτε το άλλο κράτος μέλος οφείλει να ζητήσει από το τρίτο κράτος που αιτείται την έκδοση να του διαβιβάσει αντίγραφο της ποινικής δικογραφίας, προκειμένου το κράτος μέλος του οποίου την ιθαγένεια έχει ο εκζητούμενος να εξετάσει εάν θα αναλάβει την ποινική δίωξη σε βάρος του. Υπό την προϋπόθεση ότι έχει ενημερώσει δεόντως το κράτος μέλος του οποίου την ιθαγένεια έχει ο εκζητούμενος σχετικά με την ύπαρξη της αιτήσεως εκδόσεως, το σύνολο των πραγματικών και νομικών στοιχείων τα οποία το τρίτο κράτος που αιτείται την έκδοση κοινοποίησε στο πλαίσιο της αιτήσεως αυτής, καθώς και σχετικά με κάθε μεταβολή της κατάστασης του εκζητουμένου η οποία είναι κρίσιμη για την ενδεχόμενη έκδοση ευρωπαϊκού εντάλματος συλλήψεως σε βάρος του, το κράτος μέλος προς το οποίο απευθύνεται η αίτηση εκδόσεως μπορεί να εκδώσει τον εκζητούμενο χωρίς να υποχρεούται να αναμείνει την επίσημη απόφαση του κράτους μέλους του οποίου την ιθαγένεια αυτός έχει περί μη ασκήσεως της δυνατότητας εκδόσεως τέτοιου εντάλματος συλλήψεως, το οποίο πρέπει να αφορά τουλάχιστον τις ίδιες πράξεις με εκείνες που μνημονεύονται στην αίτηση εκδόσεως, οσάκις το τελευταίο αυτό κράτος μέλος δεν προβαίνει στην έκδοση εντάλματος εντός εύλογης προθεσμίας ορισθείσας προς τούτο από το κράτος μέλος προς το οποίο απευθύνεται η αίτηση εκδόσεως, λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των περιστάσεων της υποθέσεως.

3)
Τα άρθρα 18 και 21 ΣΛΕΕ έχουν την έννοια ότι το κράτος μέλος από το οποίο ζητήθηκε από τρίτο κράτος η έκδοση πολίτη της Ένωσης, υπηκόου άλλου κράτους μέλους, με σκοπό την άσκηση ποινικής διώξεως, δεν υποχρεούται να αρνηθεί την έκδοση και να αναλάβει το ίδιο την ποινική δίωξη, οσάκις το εθνικό του δίκαιο του παρέχει τη δυνατότητα αυτή.

(υπογραφές)
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.
(
i
)	Στη σκέψη 42 του παρόντος κειμένου έγινε τροποποίηση γλωσσικής φύσεως μετά την αρχική ανάρτησή του στην ψηφιακή Συλλογή Νομολογίας.