CELEX: 62018CJ0104
Odwołanie
Znak towarowy Unii Europejskiej
Rozporządzenie (WE) nr 207/2009
Bezwzględne podstawy unieważnienia
Artykuł 52 ust. 1 lit. b)
Zła wiara w chwili dokonania zgłoszenia znaku towarowego

W odwołaniu Koton Mağazacilik Tekstil Sanayi ve Ticaret AŞ wnosi o uchylenie wyroku Sądu Unii Europejskiej z dnia 30 listopada 2017 r., Koton Mağazacilik Tekstil Sanayi ve Ticaret/EUIPO – Nadal Esteban (STYLO & KOTON) (T‑687/16, niepublikowanego, zwanego dalej „zaskarżonym wyrokiem”,
EU:T:2017:853
), w którym Sąd oddalił jej skargę o stwierdzenie nieważności decyzji Drugiej Izby Odwoławczej Urzędu Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO) z dnia 14 czerwca 2016 r. (sprawa R 1779/2015‑2) dotyczącej postępowania w sprawie unieważnienia prawa do znaku między Koton Mağazacilik Tekstil Sanayi ve Ticaret AŞ a Joaquínem Nadalem Estebanem (zwanej dalej „sporną decyzją”).
Ramy prawne
Rozporządzenie Rady (WE) nr 207/2009 z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie [znaku towarowego Unii Europejskiej] (
Dz.U. 2009, L 78, s. 1
), którym uchylono i zastąpiono rozporządzenie Rady (WE) nr 40/94 z dnia 20 grudnia 1993 r. w sprawie wspólnotowego znaku towarowego (
Dz.U. 1994, L 11, s. 1
), zostało zmienione rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/2424 z dnia 16 grudnia 2015 r. (
Dz.U. 2015, L 341, s. 21
), które weszło w życie w dniu 23 marca 2016 r. Zostało ono następnie uchylone i zastąpione, w dniu 1 października 2017 r., rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1001 z dnia 14 czerwca 2017 r. w sprawie znaku towarowego Unii Europejskiej (
Dz.U. 2017, L 154, s. 1
).
W niniejszym wypadku ze względu na to, że zgłoszenia spornego znaku towarowego dokonano przed dniem 23 marca 2016 r. – a ponadto w tym samym okresie przyjęto decyzję w sprawie rejestracji i złożono wniosek o unieważnienie prawa do znaku – niniejszy spór należy rozpatrzyć w świetle rozporządzenia nr 207/2009 w jego pierwotnym brzmieniu.
Artykuł 7 tego rozporządzenia, zatytułowany „Bezwzględne podstawy odmowy rejestracji”, stanowił, że oznaczenia dotknięte określonymi wadami, takimi jak charakter czysto opisowy lub brak charakteru odróżniającego, nie mogą być rejestrowane w charakterze unijnego znaku towarowego.
Artykuł 8 wspomnianego rozporządzenia, zatytułowany „Względne podstawy odmowy rejestracji”, miał następujące brzmienie:
„1.   W wyniku sprzeciwu właściciela wcześniejszego znaku towarowego zgłoszonego znaku towarowego nie rejestruje się, jeżeli:
a)
jest on identyczny z wcześniejszym znakiem towarowym, a towary lub usługi, dla których wnioskuje się o rejestrację, są identyczne z towarami lub usługami, dla których wcześniejszy znak towarowy jest chroniony;
b)
z powodu identyczności lub podobieństwa do wcześniejszego znaku towarowego, identyczności lub podobieństwa towarów lub usług istnieje prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd opinii publicznej [odbiorców] na terytorium, na którym wcześniejszy znak towarowy jest chroniony; prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd obejmuje również prawdopodobieństwo skojarzenia z wcześniejszym znakiem towarowym.
2.   Do celów ust. 1 »wcześniejsze znaki towarowe« oznaczają:
a)
znaki towarowe następujących rodzajów, w odniesieniu do których data złożenia wniosku o rejestrację jest wcześniejsza od daty wniosku o rejestrację [unijnego] znaku towarowego, biorąc pod uwagę, w odpowiednim przypadku, prawo pierwszeństwa w odniesieniu do tych znaków towarowych:
i)
[unijne] znaki towarowe;
ii)
znaki towarowe zarejestrowane w państwie członkowskim […];
iii)
znaki towarowe rejestrowane na mocy międzynarodowych uzgodnień obowiązujących w państwie członkowskim;
iv)
znaki towarowe zarejestrowane na mocy międzynarodowych porozumień będących w mocy w [Unii];
[…]
5.   Ponadto w wyniku sprzeciwu właściciela wcześniejszego znaku towarowego w rozumieniu ust. 2 zgłoszonego znaku towarowego nie rejestruje się, jeżeli jest on identyczny lub podobny do wcześniejszego znaku [identyczny z wcześniejszym znakiem lub do niego podobny] i jest zarejestrowany dla towarów lub usług, które nie są podobne do tych, dla których wcześniejszy znak jest zarejestrowany, jeżeli, w przypadku wcześniejszego [unijnego] znaku towarowego, cieszy się on renomą w [Unii] i, w przypadku wcześniejszego krajowego znaku towarowego, cieszy się on renomą w danym państwie członkowskim i jeżeli używanie bez uzasadnionego powodu tego znaku towarowego przynosiłoby nienależyte korzyści z tego powodu lub byłoby szkodliwe dla odróżniającego charakteru lub renomy takiego wcześniejszego znaku towarowego [jeżeli używanie tego znaku towarowego bez uzasadnionego powodu powodowałoby czerpanie nienależnej korzyści z odróżniającego charakteru lub z renomy wcześniejszego znaku towarowego bądź też działało na ich szkodę]”.
Artykuł 52 rozporządzenia nr 207/2009, zatytułowany „Bezwzględne podstawy unieważnienia”, stanowił:
„1.   Nieważność [unijnego] znaku towarowego stwierdza się na podstawie wniosku do EUIPO lub roszczenia wzajemnego w postępowaniu w sprawie naruszenia:
a)
w przypadku gdy [unijny] znak towarowy został zarejestrowany z naruszeniem przepisów art. 7;
b)
w przypadku gdy zgłaszający działał w złej wierze w momencie dokonywania zgłoszenia znaku towarowego.
[…]
3.   W przypadku gdy podstawa unieważnienia istnieje jedynie w odniesieniu do niektórych towarów lub usług, dla których [unijny] znak towarowy jest zarejestrowany, stwierdza się nieważność znaku towarowego jedynie w odniesieniu do tych towarów lub usług”.
Artykuł 53 tego rozporządzenia, zatytułowany „Względne podstawy unieważnienia”, w ust. 1 stanowił:
„Nieważność [unijnego] znaku towarowego stwierdza się na podstawie wniosku do EUIPO lub roszczenia wzajemnego w postępowaniu w sprawie naruszenia:
a)
w przypadku gdy istnieje wcześniejszy znak towarowy określony w art. 8 ust. 2 i jeżeli spełnione są warunki określone w ust. 1 lub w ust. 5 tego artykułu;
[…]”.
Brzmienie art. 7, 8, 52 i 53 rozporządzenia nr 207/2009, które odpowiadało brzmieniu art. 7, 8, 51 i 52 rozporządzenia nr 40/94, zostało ponownie ujęte w art. 7, 8, 59 i 60 rozporządzenia 2017/1001.
Zgodnie z art. 71 ust. 1 rozporządzenia 2017/1001:
„Po rozpatrzeniu odwołania co do istoty izba odwoławcza podejmuje decyzję w sprawie odwołania. Izba odwoławcza może albo skorzystać z uprawnień w granicach kompetencji posiadanych przez instancję, która podjęła zaskarżoną decyzję, albo przekazać sprawę do wspomnianej instancji w celu dalszego postępowania”.
Artykuł 72 tego rozporządzenia stanowi:
„1.   Na decyzje izb odwoławczych w sprawie odwołań mogą być wnoszone skargi do Sądu.
[…]
3.   Sąd jest właściwy do uchylenia lub zmiany zaskarżonej decyzji.
[…]
6.   Urząd podejmuje niezbędne środki w celu zapewnienia zgodności z wyrokiem Sądu lub, w przypadku odwołania od wyroku Sądu, z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości”.
Okoliczności powstania sporu i sporna decyzja
W dniu 25 kwietnia 2011 r. Nadal Esteban (zwany dalej „interwenientem”) dokonał w EUIPO zgłoszenia następującego oznaczenia w charakterze unijnego znaku towarowego:
Zgłoszenia tego dokonano dla towarów i usług należących do klas 25, 35 i 39 w rozumieniu Porozumienia nicejskiego dotyczącego międzynarodowej klasyfikacji towarów i usług dla celów rejestracji znaków z dnia 15 czerwca 1957 r., ze zmianami (zwanego dalej „porozumieniem nicejskim”). Wspomniane towary i usługi odpowiadają następującemu opisowi:
–
klasa 25: „odzież, obuwie, nakrycia głowy”;
–
klasa 35: „reklama; zarządzanie działalnością gospodarczą; administrowanie działalnością gospodarczą; usługi biurowe”;
–
klasa 39: „transport; pakowanie i składowanie towarów; organizowanie podróży”.
W dniu 26 sierpnia 2011 r. wnosząca odwołanie, która wytwarza i wprowadza do obrotu odzież, obuwie i akcesoria, wniosła sprzeciw, powołując się na następujące wcześniejsze znaki towarowe:
–
znak towarowy zarejestrowany na Malcie dla towarów i usług należących do klas 25 i 35 w rozumieniu porozumienia nicejskiego, ukazany poniżej:
–
znak towarowy objęty rejestracją międzynarodową dla towarów i usług należących do klas 18, 25 i 35 w rozumieniu porozumienia nicejskiego, ze skutkiem w szeregu państw członkowskich Unii Europejskiej, ukazany poniżej:
W sprzeciwie powołano się na podstawę odmowy rejestracji określoną w art. 8 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009.
Decyzją z dnia 31 października 2013 r. EUIPO uwzględniło sprzeciw jedynie w zakresie, w jakim dotyczył on towarów i usług należących do klas 25 i 35 w rozumieniu porozumienia nicejskiego. Oddaliło natomiast sprzeciw w zakresie, w jakim dotyczył on usług należących do klasy 39 w rozumieniu tego porozumienia.
W dniu 23 czerwca 2014 r. Czwarta Izba Odwoławcza EUIPO utrzymała tę decyzję w mocy.
W dniu 5 listopada 2014 r. zgłoszony znak towarowy został zarejestrowany przez EUIPO dla usług należących do wspomnianej klasy 39 wskazanych w pkt 12 niniejszego wyroku.
W dniu 5 grudnia 2014 r. wnosząca odwołanie złożyła wniosek o unieważnienie prawa do tego znaku towarowego na podstawie art. 52 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009.
Decyzją z dnia 25 sierpnia 2015 r. Wydział Unieważnień EUIPO oddalił wniosek o unieważnienie prawa do znaku. Stwierdził on, że nie wykazano, iż interwenient działał w złej wierze.
W dniu 4 września 2015 r. wnosząca odwołanie odwołała się od tej decyzji.
Sporną decyzją Druga Izba Odwoławcza EUIPO oddaliła to odwołanie. Stwierdziła ona, że pomimo podobieństwa kolidujących ze sobą oznaczeń i okoliczności, że interwenient wiedział o wcześniejszych znakach towarowych wnoszącej odwołanie, nie działał on w złej wierze w rozumieniu art. 52 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009, ponieważ towary lub usługi, dla których zarejestrowano wcześniejsze znaki towarowe, nie są identyczne z usługami należącymi do klasy 39 w rozumieniu porozumienia nicejskiego, dla których zarejestrowano sporny znak towarowy, ani podobne do nich. Ze względu na to, że zakres ochrony przyznanej wnoszącej odwołanie przez wcześniejsze znaki towarowe i zakres ochrony przyznanej interwenientowi przez sporny znak towarowy są odmienne, wspomniany art. 52 ust. 1 lit. b) nie ma zdaniem Izby Odwoławczej zastosowania.
Skarga przed Sądem i zaskarżony wyrok
Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 23 września 2016 r. wnosząca odwołanie wniosła o stwierdzenie nieważności spornej decyzji oraz nakazanie EUIPO unieważnienia prawa do spornego znaku towarowego.
Na poparcie skargi wnosząca odwołanie podniosła jeden tylko zarzut, dotyczący naruszenia art. 52 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009. Wnosząca odwołanie podniosła bowiem, że Izba Odwoławcza błędnie stwierdziła, iż dla celów stosowania tego przepisu towary lub usługi oznaczone kolidującymi ze sobą znakami towarowymi powinny być identyczne lub podobne.
Sąd oddalił tę skargę.
Po przypomnieniu w pkt 30 i 31 zaskarżonego wyroku wykładni art. 51 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 40/94 dokonanej przez Trybunał w wyroku z dnia 11 czerwca 2009 r., Chocoladefabriken Lindt & Sprüngli (
C‑529/07
,
EU:C:2009:361
) Sąd w pkt 32 zaskarżonego wyroku wskazał, że istotne czynniki wskazane przez Trybunał we wspomnianym wyroku są jedynie przykładami okoliczności, jakie można uwzględnić przy orzekaniu w przedmiocie ewentualnej złej wiary zgłaszającego unijny znak towarowy. W tym względzie Sąd stwierdził, że „można także uwzględnić strategię handlową, w jaką wpisuje się dokonane zgłoszenie oznaczenia jako unijnego znaku towarowego, a także chronologię wydarzeń charakteryzujących wspomniane zgłoszenie”.
W pkt 44 zaskarżonego wyroku Sąd stwierdził, że Izba Odwoławcza ograniczyła się do „zastosowania orzecznictwa wynikającego w szczególności z wyroku z dnia 11 czerwca 2009 r., Chocoladefabriken Lindt & Sprüngli (
C‑529/07
,
EU:C:2009:361
, pkt
), zgodnie z którym istnienie złej wiary zgłaszającego zakłada używanie przez osobę trzecią oznaczenia identycznego lub podobnego dla identycznego lub podobnego towaru lub identycznej lub podobnej usługi, co skutkuje możliwością pomylenia wspomnianego oznaczenia z oznaczeniem, dla którego dokonano zgłoszenia”.
Zgodnie ze stwierdzeniami dokonanymi przez Sąd w pkt 54–57 zaskarżonego wyroku przedstawione przez wnoszącą odwołanie okoliczności faktyczne, takie jak istnienie wcześniejszej relacji handlowej między stronami oraz elementu słownego i graficznego „KOTON” w spornym znaku towarowym, wykazują co najwyżej, że interwenient znał wcześniejsze znaki towarowe – jednakże nie że miał on nieuczciwy zamiar. W pkt 58 wspomnianego wyroku Sąd wywiódł z powyższego, że wnosząca odwołanie „w każdym wypadku wcale nie wykazała, że w dniu dokonania zgłoszenia [unijnego] znaku towarowego interwenient miał zamiar uniemożliwienia używania wcześniejszych znaków towarowych”.
Wreszcie w pkt 60 zaskarżonego wyroku Sąd stwierdził, że Izba Odwoławcza słusznie – opierając się na okoliczności, „że sporny znak towarowy został zarejestrowany dla usług odmiennych od usług objętych wcześniejszymi maltańskimi znakami towarowymi […] i [wcześniejszą] rejestracją międzynarodową, co wyklucza w konsekwencji wszelkie prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd w wypadku kolidujących ze sobą znaków towarowych” – orzekła, że nie wykazano złej wiary interwenienta.
Żądania stron
Wnosząca odwołanie wnosi do Trybunału o:
–
uchylenie zaskarżonego wyroku;
–
stwierdzenie nieważności spornej decyzji;
–
unieważnienie prawa do spornego znaku towarowego; oraz
–
obciążenie interwenienta i EUIPO kosztami postępowania.
EUIPO wnosi do Trybunału o:
–
uwzględnienie odwołania; oraz
–
obciążenie EUIPO i interwenienta kosztami postępowania.
Interwenient wnosi do Trybunału o:
–
utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy; oraz
–
obciążenie wnoszącej odwołanie kosztami postępowania.
W przedmiocie odwołania
Na poparcie odwołania wnosząca odwołanie podniosła jeden tylko zarzut, dotyczący naruszenia art. 52 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009.
Argumentacja stron
Zdaniem wnoszącej odwołanie Sąd naruszył prawo, stwierdzając, w szczególności w pkt 44 i 60 zaskarżonego wyroku, że istnienie złej wiary zakłada, iż sporny znak towarowy jest zarejestrowany dla towarów lub usług identycznych z towarami lub usługami, dla których zarejestrowano wcześniejszy znak towarowy, lub podobnych do nich. W kontekście stosowania bezwzględnej podstawy unieważnienia wskazanej w art. 52 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009 taki wymóg nie wynika ani z tego rozporządzenia, ani z orzecznictwa Trybunału.
Poprzez orzeczenie w ten sposób Sąd zaprzeczył ponadto treści pkt 32 zaskarżonego wyroku, w którym przypomniał, że czynniki wymienione przez Trybunał w wyroku z dnia 11 czerwca 2009 r., Chocoladefabriken Lindt & Sprüngli (
C‑529/07
,
EU:C:2009:361
) stanowią jedynie przykłady wśród wszystkich okoliczności mogących wykazać złą wiarę zgłaszającego.
Ze swej strony EUIPO podnosi także, że Izba Odwoławcza i Sąd naruszyły prawo w sposób wskazany przez wnoszącą odwołanie poprzez oparcie się na nieprawidłowym rozumieniu wyroku z dnia 11 czerwca 2009 r., Chocoladefabriken Lindt & Sprüngli (
C‑529/07
,
EU:C:2009:361
).
EUIPO podkreśla, że momentem istotnym dla oceny istnienia złej wiary zgłaszającego jest moment dokonania zgłoszenia znaku towarowego. Izba Odwoławcza i Sąd błędnie zatem zastosowały art. 52 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009, koncentrując się jedynie na usługach należących do klasy 39 w rozumieniu porozumienia nicejskiego, dla których ostatecznie zarejestrowano sporny znak towarowy. Zdaniem EUIPO powinne one były rozpatrzyć, czy interwenient nie działał w złej wierze w chwili dokonania zgłoszenia, które dotyczyło towarów i usług należących do klas 25, 35 i 39 w rozumieniu porozumienia nicejskiego.
EUIPO dodaje, że gdyby Izba Odwoławcza i Sąd należycie uwzględniły istotny moment wskazany w art. 52 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009, prawdopodobnie stwierdziłyby, że interwenient działał w złej wierze, próbując przywłaszczyć sobie element słowny i graficzny „KOTON” zawarty we wcześniejszym znaku towarowym. Takie stwierdzenie skutkowałoby zaś unieważnieniem prawa do spornego znaku towarowego w całości – czyli w odniesieniu do wszelkich towarów i usług.
Przyjęcie założenia, że stwierdzenie istnienia złej wiary zakłada istnienie prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd, skutkowałoby ponadto – jak wskazała wnosząca odwołanie przed Sądem – brakiem uwzględnienia różnicy istniejącej między bezwzględną podstawą unieważnienia wskazaną w art. 52 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009 a względną podstawą unieważnienia wskazaną w art. 53 ust. 1 lit. a) tego rozporządzenia.
Ze swej strony interwenient kwestionuje istnienie złej wiary i dodaje, że wnosząca odwołanie nie przedstawiła przeciwnych dowodów. Zaskarżony wyrok nie jest zatem niezgodny z prawem. Co się tyczy podniesionego przez wnoszącą odwołanie naruszenia prawa interwenient wskazał, że nie ma potrzeby przeprowadzania oceny istnienia złej wiary ze względu na brak jakiegokolwiek prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd.
Interwenient podkreśla, że nigdy nie był dystrybutorem towarów wnoszącej odwołanie. Utrzymywał on jedynie relacje handlowe z wnoszącą odwołanie jako nabywca towarów oznaczonych znakiem towarowym innym niż znak towarowy, którym oznaczano towary sprzedawane w Hiszpanii. Wnosząca odwołanie miała jednostronnie zerwać te relacje handlowe w 2006 r.
Interwenient twierdzi także, że w 2004 r. dokonał w Hiszpanii zgłoszenia słownego i graficznego znaku towarowego zawierającego wyraz „KOTON” dla towarów należących do klasy 25 w rozumieniu porozumienia nicejskiego. Ze względu na to, że ów znak towarowy jest wcześniejszy od rejestracji międzynarodowej znaku towarowego wnoszącej odwołanie, prawo wnoszącej odwołanie do tego znaku towarowego miało zostać unieważnione przez sąd hiszpański w 2016 r. Wniesiona od tego wyroku sądu apelacja wnoszącej odwołanie nadal jest rozpatrywana.
Ze względu na to, że wnosząca odwołanie wiedziała o tym hiszpańskim znaku towarowym interwenienta i do 2006 r. utrzymywała relacje z interwenientem – pomimo rejestracji wspomnianego znaku towarowego w 2004 r. –nie może ona zdaniem interwenienta twierdzić, że ten działał w złej wierze, gdy dokonywał w dniu 25 kwietnia 2011 r. zgłoszenia spornego znaku towarowego.
Ocena Trybunału
Na wstępie należy przypomnieć, że jeśli pojęcia zawartego w rozporządzeniu nr 207/2009 nie zdefiniowano w tym rozporządzeniu, określenia znaczenia i zakresu tego pojęcia należy dokonać zgodnie z jego zwykłym znaczeniem w języku ogólnym, uwzględniając kontekst, w jakim używa się tego pojęcia, oraz zamierzone w rozporządzeniu cele (zob. podobnie wyrok z dnia 14 marca 2019 r., Textilis,
C‑21/18
,
EU:C:2019:199
, pkt
; zob. analogicznie wyroki: z dnia 22 września 2011 r., Budějovický Budvar,
C‑482/09
,
EU:C:2011:605
, pkt
; z dnia 22 marca 2012 r., Génesis,
C‑190/10
,
EU:C:2012:157
, pkt
).
Sytuacja taka ma miejsce w wypadku pojęcia „złej wiary” wskazanego w art. 52 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009 – wobec braku wskazania przez prawodawcę Unii jakiejkolwiek definicji tego pojęcia.
Podczas gdy, zgodnie z jego zwykłym rozumieniem w języku ogólnym, pojęcie „złej wiary” zakłada istnienie nieuczciwego stanu duchowego lub zamiaru, pojęcie to należy ponadto rozumieć w kontekście prawa znaków towarowych, jakim jest obrót handlowy. W tym względzie przyjęte kolejno rozporządzenia nr 40/94, nr 207/2009 i 2017/1001 dążą do tego samego celu, a mianowicie ustanowienia i funkcjonowania rynku wewnętrznego (zobacz, co się tyczy rozporządzenia nr 207/2009, wyrok z dnia 27 czerwca 2013 r., Malaysia Dairy Industries,
C‑320/12
,
EU:C:2013:435
, pkt
). Reguły dotyczące unijnego znaku towarowego mają w szczególności na celu przyczynienie się do ustanowienia systemu niezakłóconej konkurencji w Unii, w którego ramach każde z przedsiębiorstw, aby móc przywiązać do siebie klientów dzięki wysokiej jakości swych towarów lub usług, powinno mieć możliwość rejestrowania w charakterze znaków towarowych oznaczeń umożliwiających konsumentowi – bez ryzyka wprowadzenia w błąd – odróżnienie tych towarów lub usług od towarów lub usług pochodzących z innych przedsiębiorstw (zob. podobnie wyroki: z dnia 14 września 2010 r., Lego Juris/OHIM,
C‑48/09 P
,
EU:C:2010:516
, pkt
; z dnia 11 kwietnia 2019 r., ÖKO-Test Verlag,
C‑690/17
,
EU:C:2019:317
, pkt
).
W konsekwencji wskazana w art. 52 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009 bezwzględna podstawa unieważnienia ma zastosowanie, gdy z istotnych i spójnych poszlak wynika, że właściciel unijnego znaku towarowego dokonał zgłoszenia tego znaku towarowego nie w celu konkurowania w sposób uczciwy, lecz z zamiarem naruszenia, w sposób niezgodny z uczciwymi obyczajami, interesów osób trzecich lub z zamiarem uzyskania, nawet bez odniesienia się do konkretnej osoby trzeciej, wyłącznego prawa w celach innych niż cele związane z funkcjami znaku towarowego, w szczególności ze wspomnianą w pkt 45 niniejszego wyroku podstawową funkcją wskazywania pochodzenia.
Zamiar zgłaszającego znak towarowy jest elementem subiektywnym, który jednak w sposób obiektywny powinny ustalić właściwe organy administracyjne i sądowe. W konsekwencji każde twierdzenie dotyczące złej wiary należy oceniać całościowo, uwzględniając wszelkie istotne okoliczności faktyczne danego wypadku (zob. podobnie wyrok z dnia 11 czerwca 2009 r., Chocoladefabriken Lindt & Sprüngli,
C‑529/07
,
EU:C:2009:361
, pkt
,
). Jedynie w ten sposób możliwe jest przeprowadzenie obiektywnej oceny twierdzenia dotyczącego złej wiary zgłaszającego.
W sprawie, w której wydano wyrok z dnia 11 czerwca 2009 r., Chocoladefabriken Lindt & Sprüngli (
C‑529/07
,
EU:C:2009:361
), Trybunałowi zadano szczególne pytanie, jak podkreślił on to w pkt 36 tego wyroku, dotyczące sytuacji, w której w chwili dokonania zgłoszenia spornego znaku towarowego liczni producenci używali na rynku wewnętrznym oznaczeń identycznych lub podobnych dla towarów identycznych lub podobnych, co mogło skutkować pomyleniem ich. Sąd odsyłający zwrócił się do Trybunału o uściślenie, jakie czynniki należy uwzględnić – gdy istnieje takie prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd – aby ocenić, czy zgłaszający znak towarowy działał w złej wierze.
A zatem podczas gdy ocena istnienia złej wiary jest odmienna od oceny istnienia prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd, ponieważ te dwa pojęcia z zakresu prawa znaków towarowych są odrębne, do Trybunału zwrócono się o określenie kryteriów oceny istnienia złej wiary w sytuacji, w której ustalono istnienie prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd.
W takim wypadku Trybunał udzielił odpowiedzi, że obok pozostałych okoliczności należy rozpatrzyć, czy zgłaszający wiedział lub powinien był wiedzieć, że osoba trzecia używa, w przynajmniej jednym państwie członkowskim, oznaczenia, które może zostać pomylone z oznaczeniem stanowiącym przedmiot zgłoszenia, a istnienia takiej wiedzy zgłaszającego można w szczególności domniemywać, gdy w danej branży istnieje powszechna wiedza o takim używaniu (zob. podobnie wyrok z dnia 11 czerwca 2009 r., Chocoladefabriken Lindt & Sprüngli,
C‑529/07
,
EU:C:2009:361
, pkt
,
).
Z wyroku tego nie wynika, że istnienie złej wiary w rozumieniu art. 52 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009 można stwierdzić jedynie w sytuacji rozpatrywanej w zapytaniu skierowanym do Trybunału, w której miało miejsce używanie na rynku wewnętrznym oznaczenia identycznego lub podobnego dla towarów identycznych lub podobnych, które to oznaczenie można pomylić z oznaczeniem, dla którego dokonano zgłoszenia.
Mogą bowiem zaistnieć wypadki – inne niż rozpatrywany w wyroku z dnia 11 czerwca 2009 r., Chocoladefabriken Lindt & Sprüngli (
C‑529/07
,
EU:C:2009:361
) – w których zgłoszenie znaku towarowego można uznać za dokonane w złej wierze niezależnie od nieistnienia, w chwili dokonania tego zgłoszenia, używania przez osobę trzecią na rynku wewnętrznym oznaczenia identycznego lub podobnego dla towarów identycznych lub podobnych.
W tym względzie bezwzględna podstawa unieważnienia wskazana w art. 52 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009 różni się zasadniczo od względnej podstawy unieważnienia wskazanej w art. 53 ust. 1 lit. a) tego rozporządzenia, ponieważ ta ostatnia zakłada istnienie wcześniejszego znaku towarowego określonego w art. 8 ust. 2 wspomnianego rozporządzenia oraz istnienie prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd w rozumieniu art. 8 ust. 1 lit. b) tego rozporządzenia, chyba że ten wcześniejszy znak towarowy cieszy się renomą w rozumieniu art. 8 ust. 5 tego ostatniego rozporządzenia lub że ma zastosowanie art. 8 ust. 1 lit. a). Jak wskazała zaś rzecznik generalna w pkt 27 opinii, w wypadku żądania unieważnienia prawa do znaku na podstawie art. 52 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009 nie wymaga się, by podmiot żądający tego unieważnienia był właścicielem wcześniejszego znaku towarowego oznaczającego identyczne lub podobne towary lub usługi.
Należy dodać, że w wypadkach, gdy okazuje się, że w chwili dokonania zgłoszenia spornego znaku towarowego osoba trzecia używała, przynajmniej w jednym państwie członkowskim, oznaczenia identycznego z tym znakiem towarowym lub podobnego do tego znaku, istnienie prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd w odczuciu odbiorców nie musi koniecznie zostać wykazane, aby można było zastosować art. 52 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009.
Z wykładni przedstawionej przez Trybunał w pkt 53 wyroku z dnia 11 czerwca 2009 r., Chocoladefabriken Lindt & Sprüngli (
C‑529/07
,
EU:C:2009:361
) wynika jedynie, że gdy ustalono istnienie używania przez osobę trzecią oznaczenia identycznego lub podobnego dla towarów lub usług identycznych lub podobnych, co może wprowadzić w błąd, należy rozpatrzyć, w ramach całościowej oceny istotnych okoliczności danego wypadku, czy zgłaszający sporny znak towarowy o tym wiedział. Ten element oceny jest jednakże tylko jednym z istotnych czynników, jakie należy uwzględnić.
Ze względów przedstawionych w pkt 52–55 niniejszego wyroku należy stwierdzić, że w braku istnienia prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd w wypadku oznaczenia używanego przez osobę trzecią i spornego znaku towarowego lub też w braku używania przez osobę trzecią oznaczenia identycznego ze spornym znakiem towarowym lub podobnego do niego inne okoliczności faktyczne mogą w danym wypadku stanowić istotne i spójne poszlaki wykazujące istnienie złej wiary zgłaszającego.
Z powyższego wynika, iż orzekając w pkt 44 zaskarżonego wyroku, że „zła wiara zgłaszającego zakłada używanie przez osobę trzecią oznaczenia identycznego lub podobnego dla identycznego lub podobnego towaru lub identycznej lub podobnej usługi, co może skutkować pomyleniem z oznaczeniem, dla którego dokonano zgłoszenia”, Sąd błędnie zrozumiał orzecznictwo Trybunału i przyjął zbyt wąski zakres stosowania art. 52 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009.
Powyższe naruszenie prawa skutkowało błędnym rozumowaniem Sądu, ponieważ, jak wynika z pkt 60 zaskarżonego wyroku, Sąd stwierdził, że okoliczność, iż sporny znak towarowy został zarejestrowany dla usług należących do klasy porozumienia nicejskiego innej niż klasy, w odniesieniu do których zarejestrowano wcześniejsze znaki towarowe wnoszącej odwołanie i ich używano, umożliwia Izbie Odwoławczej stwierdzenie, że nie wykazano złej wiary interwenienta.
Rozumując w ten sposób, Sąd powstrzymał się – wbrew temu, co przewidziano w samym art. 52 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009 i w orzecznictwie Trybunału – od uwzględnienia w ramach całościowej oceny wszelkich istotnych okoliczności faktycznych istniejących w momencie dokonania zgłoszenia, podczas gdy to ten moment jest rozstrzygający (wyrok z dnia 11 czerwca 2009 r., Chocoladefabriken Lindt & Sprüngli,
C‑529/07
,
EU:C:2009:361
, pkt
).
Sąd powinien był bowiem ustalić niekwestionowaną i podniesioną przez wnoszącą odwołanie okoliczność, że interwenient dokonał zgłoszenia oznaczenia zawierającego stylizowany wyraz „KOTON” w charakterze unijnego znaku towarowego nie tylko dla usług należących do klasy 39 w rozumieniu porozumienia nicejskiego, lecz także dla towarów i usług należących do klas 25 i 35 w rozumieniu porozumienia nicejskiego – odpowiadających towarom i usługom, dla których wnosząca odwołanie zarejestrowała znaki towarowe zawierające ten stylizowany wyraz.
O ile z art. 52 ust. 3 rozporządzenia nr 207/2009 wynika, że bezwzględne podstawy unieważnienia wskazane w art. 52 ust. 1 mogą w danym wypadku istnieć jedynie w odniesieniu do części towarów i usług, dla których zarejestrowano sporny znak towarowy, o tyle wnosząca odwołanie zażądała unieważnienia prawa do spornego znaku towarowego w całości, a zatem wspomniane żądanie unieważnienia należy rozpatrzyć z uwzględnieniem zamiaru interwenienta w chwili, w której dokonał on – dla różnych towarów i usług, w tym dla wyrobów tekstylnych – zgłoszenia unijnego znaku towarowego zawierającego element słowny i graficzny używany już przez wnoszącą odwołanie w odniesieniu do wyrobów tekstylnych.
Ponadto kwalifikując błędnie używanie oznaczenia identycznego lub podobnego dla towarów lub usług identycznych z tymi, dla których zarejestrowano ostatecznie sporny znak towarowy, lub podobnych do nich jako istotną przesłankę zastosowania art. 52 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009, Sąd jedynie uzupełniająco rozpatrzył okoliczność, że między interwenientem a wnoszącą odwołanie istniały relacje handlowe i że zostały one zerwane przez wnoszącą odwołanie. Ponadto zaniechał on rozpatrzenia, czy zgłoszenie znaku towarowego zawierającego stylizowany wyraz „KOTON” dla towarów i usług należących do klas 25, 35 i 39 w rozumieniu porozumienia nicejskiego wpisuje się w strategię handlową interwenienta w świetle wykonywanej przez niego działalności.
W związku z powyższym nawet jeśli w pkt 32 zaskarżonego wyroku Sąd wspomniał „strategię handlową, w jaką wpisuje się dokonanie zgłoszenia”, a także „chronologię wydarzeń charakteryzujących wspomniane zgłoszenie” jako okoliczności, które mogą być istotne, to nie rozpatrzył ich w pełni w dalszej części wydanego wyroku.
W pkt 56 zaskarżonego wyroku Sąd stwierdził, że upływ dosyć długiego okresu między zakończeniem wspomnianych relacji handlowych a dokonaniem zgłoszenia spornego znaku towarowego przemawia przeciwko istnieniu złej wiary interwenienta.
Jednakże istnienie takiego elementu oceny w zaskarżonym wyroku nie wystarcza, aby można było zastosować regułę, zgodnie z którą jeśli w uzasadnieniu orzeczenia Sądu dopuszczono się naruszenia prawa Unii, lecz sentencja tego orzeczenia wydaje się być zasadna z innych względów prawnych, takie naruszenie nie może skutkować uchyleniem tego orzeczenia (zob. podobnie wyrok z dnia 26 lipca 2017 r., Republika Czeska/Komisja,
C‑696/15 P
,
EU:C:2017:595
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo). Okoliczność wskazana przez Sąd w pkt 56 zaskarżonego wyroku jest bowiem jedną z szeregu okoliczności, jakie należało uwzględnić w ramach całościowej oceny – biorąc należycie pod uwagę dokonane przez interwenienta zgłoszenie znaku towarowego dla towarów i usług należących do klas 25, 35 i 39 w rozumieniu porozumienia nicejskiego – której to oceny Sąd nie przeprowadził.
Z wszystkich powyższych rozważań wynika, że jedyny zarzut odwołania jest zasadny i należy uchylić zaskarżony wyrok.
W przedmiocie skargi wniesionej przed Sąd
Z art. 61 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wynika, że jeśli odwołanie jest zasadne, Trybunał może wydać orzeczenie ostateczne w sprawie, jeśli stan postępowania na to pozwala.
W niniejszym wypadku Trybunał dysponuje informacjami niezbędnymi, aby wydać ostateczne orzeczenie w przedmiocie jedynego zarzutu skargi w pierwszej instancji, dotyczącego naruszenia art. 52 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009.
Jak wskazano bowiem w pkt 21 niniejszego wyroku, Izba Odwoławcza podkreśliła, że dla celów stwierdzenia istnienia złej wiary interwenienta należy wykazać używanie oznaczenia identycznego lub podobnego dla towarów lub usług identycznych z tymi, dla których zarejestrowano sporny znak towarowy, lub podobnych do nich. Na tej podstawie oddaliła ona skargę wnoszącej odwołanie.
Jak wynika natomiast z pkt 52–57 niniejszego wyroku, takie rozumowanie stanowi naruszenie prawa, ponieważ opiera się ono na zbyt wąskim zakresie stosowania art. 52 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009.
W konsekwencji należy stwierdzić nieważność spornej decyzji.
W przedmiocie żądania unieważnienia prawa do spornego znaku towarowego
Ze względu na to, że na mocy właściwości wskazanej w art. 61 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej Trybunał postanowił o stwierdzeniu nieważności decyzji Izby Odwoławczej, to do właściwej instancji EUIPO, zgodnie z art. 72 ust. 6 rozporządzenia 2017/1001, należy przyjęcie nowej decyzji, opartej na całościowej ocenie uwzględniającej zgłoszenie spornego znaku towarowego dokonane w dniu 25 kwietnia 2011 r. dla towarów i usług należących do klas 25, 35 i 39 w rozumieniu porozumienia nicejskiego, oraz na okolicznościach należycie wykazanych przez wnoszącą odwołanie i okolicznościach należycie wykazanych w ramach obrony przed żądaniem unieważnienia prawa do znaku przez interwenienta.
W konsekwencji należy oddalić żądanie unieważnienia prawa do spornego znaku towarowego przez Trybunał.
W przedmiocie kosztów
Zgodnie z art. 184 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem jeżeli odwołanie jest zasadne i Trybunał wydaje orzeczenie kończące postępowanie w sprawie, rozstrzyga on również o kosztach.
Zgodnie z art. 138 § 1 tego regulaminu, mającym zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 184 § 1 tego regulaminu, kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.
Zasadniczo wnosząca odwołanie wygrała sprawę, ponieważ uchyla się zaskarżony wyrok i stwierdza nieważność spornej decyzji. Wniosła ona o obciążenie interwenienta kosztami postępowania.
EUIPO wniosło o obciążenie go, wraz z interwenientem, kosztami postępowania.
Należy zatem obciążyć interwenienta i EUIPO, w częściach równych, kosztami postępowania poniesionymi przez wnoszącą odwołanie i związanymi zarówno z postępowaniem w pierwszej instancji w sprawie T‑687/16, jak i z postępowaniem odwoławczym. Jak wynika z art. 190 § 2 regulaminu postępowania przed Sądem, niezbędne koszty poniesione w związku z postępowaniem przed izbą odwoławczą uznaje się za koszty podlegające zwrotowi.

Z powyższych względów Trybunał (piąta izba) orzeka, co następuje:

1)
Wyrok Sądu Unii Europejskiej z dnia 30 listopada 2017 r., Koton Mağazacilik Tekstil Sanayi ve Ticaret/EUIPO – Nadal Esteban (STYLO & KOTON) (
T‑687/16
,
EU:T:2017:853
) zostaje uchylony.

2)
Stwierdza się nieważność decyzji Drugiej Izby Odwoławczej Urzędu Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO) z dnia 14 czerwca 2016 r. (sprawa R 1779/2015‑2).

3)
Oddala się żądanie unieważnienia prawa do spornego znaku towarowego.

4)
Joaquín Nadal Esteban i Urząd Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO) zostają obciążeni, w częściach równych, kosztami postępowania poniesionymi przez Koton Mağazacilik Tekstil Sanayi ve Ticaret AŞ zarówno w postępowaniu w pierwszej instancji w sprawie T‑687/16, jak i w postępowaniu odwoławczym.

Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: angielski.