CELEX: 62020TJ0678
Għajnuna mill-istat
Suq tal-elettriku prodott minn sorsi ta’ enerġija rinnovabbli, inkluża l-enerġija fotovoltajka
Obbligu mil-liġi Franċiża ta’ xiri tal-elettriku bi prezz ogħla mill-prezz tas-suq
Ċaħda ta’ lment
Artikolu 12(1) u Artikolu 24(2) tar-Regolament (UE) 2015/1589
Kamp ta’ applikazzjoni

Il-fatti li wasslu għall-kawża
Il-loi no 2000-108, du 10 février 2000, relative à la modernisation et au développement du service public de l’électricité (il-Liġi Nru 2000–108, tal‑10 ta’ Frar 2000, dwar il-Modernizzazzjoni u l-Iżvilupp tas-Servizz Pubbliku tal-Elettriku) (JORF tal‑11 ta’ Frar 2000, p. 2143) hija intiża li tinkoraġġixxi l-iżvilupp tal-enerġija rinnovabbli fit-territorju Franċiż. Għal dan il-għan, l-imsemmija liġi introduċiet obbligu ta’ xiri li ġie riprodott fl-Artikoli L.314–1
et seq
. tal-code de l’énergie (il-Kodiċi tal-Enerġija) u li jipprovdi li Électricité de France (EDF) u d-distributuri mhux nazzjonalizzati msemmija fl-Artikolu 23 tal-loi no 46-628, du 8 avril 1946, sur la nationalisation de l’électricité et du gaz (il-Liġi Nru 46–628, tat‑8 ta’ April 1946, dwar in-Nazzjonalizzazzjoni tal-Elettriku u tal-Gass) għandhom obbligu li jikkonkludu, meta l-produtturi kkonċernati jagħmlu talba għal dan, kuntratt għax-xiri tal-elettriku prodott minn sorsi rinnovabbli, li jinkludi l-enerġija fotovoltajka, ta’ tul ta’ 20 sena bi prezz stabbilit b’digriet tariffarju ministerjali. Sal‑31 ta’ Diċembru 2015, l-ispejjeż sostnuti minn EDF u d-distributuri mhux nazzjonalizzati msemmija fl-Artikolu 23 tal-Liġi Nru 46‑628 minħabba l-obbligu ta’ xiri kienu s-suġġett, skont id-décret no 2004-90, du 28 janvier 2004, relatif à la compensation de charges de service public d’électricité (id-Digriet Nru 2004‑90, tat‑28 ta’ Jannar 2004, dwar il-Kumpens għall-Ispejjeż tas-Servizz tal-Elettriku Pubbliku), ta’ mekkaniżmu ta’ kumpens integrali ffinanzjat minn kontribuzzjoni lis-servizz tal-elettriku pubbliku miġbura mill-konsumaturi tal-elettriku. Mill‑1 ta’ Jannar 2016, dawn l-ispejjeż huma kkumpensati b’kont ta’ allokazzjoni speċjali għat-tranżizzjoni tal-enerġija ffinanzjata b’taxxi fuq il-konsum ta’ prodotti tal-enerġija.
Digrieti tariffarji, tat-tip bħal dawk imsemmija fil-punt 1 iktar ’il fuq, ġew adottati, fost l-oħrajn, fl‑10 ta’ Lulju 2006 (iktar ’il quddiem id-“Digriet Tariffarju 2006”), fit‑12 ta’ Jannar 2010 (iktar ’il quddiem id-“Digriet Tariffarju 1/2010”), fil‑31 ta’ Awwissu 2010 (iktar ’il quddiem id-“Digriet Tariffarju 8/2010”), fl‑4 ta’ Marzu 2011 u fid‑9 ta’ Mejju 2017. Anki jekk huwa biss dan l-aħħar digriet li għadu fis-seħħ, id-digrieti tariffarji l-oħra, li tħassru fil-frattemp, jibqgħu japplikaw sa fejn il-prezz tax-xiri tal-elettriku mħallas matul it-tul kollu tal-kuntratt tax-xiri, jiġifieri 20 sena, huwa dak iddefinit mid-digriet tariffarju fis-seħħ fil-jum meta l-produttur għamel talba sħiħa għall-konnessjoni man-network pubbliku.
Solar Electric Holding, kumpannija holding li hija 100 % proprjetarja, bħala sussidjarji, ta’ Solar Electric Guyane u Solar Electric Martinique, li huma responsabbli mill-iżvilupp u mill-kostruzzjoni ta’ proġetti ta’ produzzjoni tal-elettriku minn sorsi ta’ enerġija fotovoltajka fil-Gujana u f’Martinique rispettivament, kif ukoll ta’ Société de production d’énergies renouvelables (Soproder), li hija inkarigata mill-operat ta’ dawn l-installazzjonijiet fotovoltajċi differenti, ikkonkludiet ma’ EDF kuntratti ta’ xiri ta’ elettriku fuq il-bażi tad-digrieti tariffarji msemmija fil-punt 1 iktar ’il fuq. Għaldaqstant, fi ħdan il-grupp kompost minn dawn il-kumpanniji differenti, Soproder kienet tibbenefika b’mod dirett u immedjat mit-tariffi preferenzjali ddefiniti mill-imsemmija digrieti.
Permezz ta’ sentenza tat‑18 ta’ Settembru 2019, il-Cour de cassation (il-Qorti tal-Kassazzjoni, Franza), adita b’talbiet għal kumpens, iddeċidiet li l-miżuri bbażati fuq id-Digrieti Tariffarji 2006 u 1/2010, li jimplimentaw mekkaniżmu ta’ obbligu ta’ xiri bi prezz ogħla minn dak tas-suq, kienu jikkostitwixxu għajnuna mill-Istat illegali sa fejn dawn ma kinux ġew innotifikati lill-Kummissjoni Ewropea skont l-Artikolu 108(3) TFUE.
Barra minn hekk, permezz ta’ ittra tas‑26 ta’ Marzu 2020 indirizzata lir-rikorrenti, Solar Electric Holding, Solar Electric Guyane, Solar Electric Martinique u Soproder, il-Kummissjoni kkonfermat li l-miżuri bbażati fuq id-Digrieti Tariffarji 2006, 1/2010 u 8/2010 ma kinux ġew innotifikati lilha.
Fl‑20 ta’ Ġunju 2020, ir-rikorrenti bagħtu lill-Kummissjoni l-formola tal-ilment dwar għajnuna mill-Istat illegali kif imsemmi fl-Artikolu 24(2) tar-Regolament tal-Kunsill (UE) 2015/1589 tat‑13 ta’ Lulju 2015 li jistabbilixxi regoli dettaljati għall-applikazzjoni tal-Artikolu 108 [TFUE] (
ĠU 2015, L 248, p. 9
). F’din il-formola, ir-rikorrenti indikaw li l-iskemi ta’ għajnuna li jirriżultaw mid-Digrieti Tariffarji 2006, 1/2010 u 8/2010 kienu ġew implimentati minkejja li l-Kummissjoni qatt ma kienet iddeċidiet dwar il-kompatibbiltà tagħhom mas-suq intern u li l-assenza ta’ deċiżjoni tal-Kummissjoni kienet toħloq, fil-fehma tagħhom, lakuna ġuridika dannuża għall-produtturi tal-elettriku kollha minn sorsi ta’ enerġija fotovoltajka Franċiżi, sa fejn id-dħul li jirriżulta mill-kuntratti konklużi mat-tariffa prevista mill-imsemmija deċiżjonijiet jistgħu jiġu kkontestati u jiġu rkuprati. Skont l-informazzjoni pprovduta mir-rikorrenti f’din il-formola, il-mekkaniżmi ta’ sostenn għall-produzzjoni tal-elettriku minn sorsi ta’ enerġija fotovoltajka li jirriżultaw mid-Digrieti Tariffarji 2006, 1/2010 u 8/2010 huma kompatibbli mas-suq intern. Filwaqt li invokaw l-Artikolu 108(1) TFUE kif ukoll l-Artikolu 12(1) tar-Regolament 2015/1589, ir-rikorrenti, f’din il-formola, u b’mod iktar partikolari fit-Taqsimiet 3.4, 8 u 9.3 tiegħu, talbu “lill-Kummissjoni tiddeċiedi espressament dwar il-kompatibbiltà tal-iskemi ta’ għajnuna li jirriżultaw mill-[imsemmija] digrieti”.
Permezz ta’ ittra tal‑1 ta’ Lulju 2020, is-servizzi tal-Kummissjoni għamlu diversi mistoqsijiet u talbiet għal informazzjoni addizzjonali, li għalihom ir-rikorrenti wieġbu permezz ta’ posta elettronika tal‑31 ta’ Awwissu 2020.
Permezz ta’ ittra tat‑3 ta’ Settembru 2020, il-Kummissjoni ċaħdet l-ilment tar-rikorrenti tal‑20 ta’ Ġunju 2020 dwar għajnuna mill-Istat illegali għall-installazzjonijiet fotovoltajċi tar-rikorrenti (iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni kkontestata”), billi indikat b’mod partikolari dan li ġej:
“Id-[Direttorat Ġenerali ‘Kompetizzjoni’] iqis li l-ilment tiegħek għandu jiġi miċħud minħabba l-fatt li s-suġġett ma jaqax fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikoli 12(1) u 24(2) tar-[Regolament 2015/1589] […].
[Il]-lanjanti jitolbu lill-Kummissjoni tiddeċiedi dwar il-kompatibbiltà tal-iskemi ta’ għajnuna, daqslikieku kienu jirrappreżentaw lil Franza fi proċedura ta’ kważi-notifika. B’hekk, is-suġġett tal-ilment tiegħek ma jaqax taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikoli 12(1) u 24(2) tar-[Regolament 2015/1589], u għal din ir-raġuni għandu jiġi miċħud […]
Nirringrazzjawk tal-informazzjoni li inti ttrażmettejtilna. Il-Kummissjoni ser tirreġistraha bħala informazzjoni ġenerali dwar is-suq.”
Il-proċedura u t-talbiet tal-partijiet
Permezz ta’ rikors ippreżentat fir-Reġistru tal-Qorti Ġenerali fit‑12 ta’ Novembru 2020, ir-rikorrenti ppreżentaw dan ir-rikors.
Ir-risposta ġiet ippreżentata fir-Reġistru tal-Qorti Ġenerali fis‑27 ta’ Jannar 2021.
Permezz ta’ deċiżjoni tat‑2 ta’ Frar 2021, il-Qorti Ġenerali ddeċidiet, skont l-Artikolu 83(1) tar-Regoli tal-Proċedura tagħha, li ma kienx neċessarju li jkun hemm it-tieni skambju ta’ noti.
Permezz ta’ ittra tal‑15 ta’ April 2021, ir-rikorrenti ressqu talba għaż-żamma ta’ seduta għas-sottomissjonijiet orali, skont l-Artikolu 106(1) tar-Regoli tal-Proċedura.
Fl‑4 ta’ Ġunju 2021, il-Qorti Ġenerali, bħala miżura ta’ organizzazzjoni tal-proċedura, għamlet mistoqsija lill-partijiet għal tweġiba bil-miktub, li għaliha dawn tal-aħħar wieġbu fil‑21 ta’ Ġunju 2021.
Permezz ta’ ittra tad‑9 ta’ Lulju 2021, ir-rikorrenti informaw lill-Qorti Ġenerali li huma kienu qegħdin jirrinunzjaw għat-talba tagħhom għal seduta għas-sottomissjonijiet orali.
Ir-rikorrenti jitolbu li l-Qorti Ġenerali jogħġobha tannulla d-deċiżjoni kkontestata.
Il-Kummissjoni titlob li l-Qorti Ġenerali jogħġobha:
–
tiċħad ir-rikors;
–
tikkundanna lir-rikorrenti għall-ispejjeż tal-kawża.
Id-dritt
Insostenn tar-rikors tagħhom, ir-rikorrenti jinvokaw tliet motivi, ibbażati, l-ewwel, rispettivament, fuq ksur tal-Artikolu 24(2) tar-Regolament Nru 2015/1589, it-tieni, fuq ksur tal-Artikolu 12(1) tal-istess regolament u t-tielet, fuq l-obbligu tal-Kummissjoni li tapplika t-Trattat FUE.
Fuq l-ewwel motiv, ibbażat fuq ksur tal-Artikolu 24(2) tar-Regolament Nru 2015/1589
Fil-kuntest tal-ewwel motiv, ir-rikorrenti jsostnu, billi jibbażaw ruħhom fuq il-kliem tal-Artikolu 24(2) tar-Regolament 2015/1589, li huwa biżżejjed li għajnuna tkun illegali sabiex din tkun tista’ tkun is-suġġett ta’ lment ammissibbli skont dan l-artikolu. L-Artikolu 24(2) tal-imsemmi regolament bl-ebda mod ma jimponi kundizzjoni addizzjonali marbuta mal-fatt li dan l-ilment għandu jkun intiż sabiex tinkiseb dikjarazzjoni ta’ inkompatibbiltà tal-għajnuna inkwistjoni. Għalkemm, skont ir-rikorrenti, fil-prattika, huwa rari, jew saħansitra mingħajr preċedent, li lment kontra għajnuna illegali u kompatibbli jiġi ppreżentat minn parti interessata, din in-natura eċċezzjonali ma tistax madankollu tqiegħed dan l-ilment barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 24(2) tar-Regolament 2015/1589, ħlief jekk tiżdied kundizzjoni ta’ ammissibbiltà mhux prevista mit-Trattat FUE jew mill-imsemmi regolament.
Barra minn hekk, il-Kummissjoni, fid-deċiżjoni kkontestata, ibbażat ruħha b’mod żbaljat fuq il-kundizzjonijiet ta’ ftuħ ta’ proċedura ta’ investigazzjoni formali, li għandha tinbeda jekk, wara l-eżami preliminari, jibqgħu jeżistu dubji dwar il-kompatibbiltà tal-għajnuna mas-suq intern. Skont ir-rikorrenti, anki jekk, fil-prattika, il-parti l-kbira tal-ilmenti dwar għajnuna illegali għandhom bħala għan aħħari l-ftuħ tal-proċedura ta’ investigazzjoni formali, il-possibbiltà li jitressaq lment li jikkontesta għajnuna illegali, li għandu qabelxejn iwassal għall-investigazzjoni preliminari, ma għandhiex tiġi konfuża mal-każ ta’ ftuħ ta’ proċedura formali.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-fatt li r-rikorrenti jqisu li l-għajnuna illegali li hija s-suġġett tal-ilment tagħhom hija kompatibbli mas-suq intern u li jfittxu li jqajmu, permezz ta’ dan l-ilment, deċiżjoni tal-Kummissjoni li ma tqajjimx oġġezzjonijiet fir-rigward ta’ din l-għajnuna ma jeskludix dan l-ilment mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 24(2) tar-Regolament 2015/1589.
Il-Kummissjoni tikkontesta dawn l-argumenti.
Preliminarjament, għandu jiġi rrilevat li l-ilment imressaq mir-rikorrenti kien intiż sabiex tinkiseb min-naħa tal-Kummissjoni deċiżjoni li ma jitqajmux oġġezzjonijiet dwar il-kompatibbiltà tal-miżuri implimentati mill-awtoritajiet Franċiżi u bbażati fuq id-Digrieti Tariffarji 2006, 1/2010 u 8/2010. F’dan il-kuntest, l-ewwel motiv iqajjem il-kwistjoni dwar jekk l-Artikolu 24(2) tar-Regolament 2015/1589 jagħtix lill-benefiċjarju ta’ għajnuna ġdida mħallsa illegalment u, bħal f’dan il-każ, lill-kumpanniji li għandhom interess ekonomiku fil-kumpannija benefiċjarja ta’ din l-għajnuna, minħabba integrazzjoni fi ħdan l-istess grupp, dritt suġġettiv li jitressaq lment quddiem il-Kummissjoni bil-għan li tinkiseb min-naħa tagħha deċiżjoni li tiddikjara l-kompatibbiltà ta’ għajnuna li ma ġietx innotifikata mill-Istat Membru kkonċernat mas-suq intern.
L-Artikolu 24 tar-Regolament Nru 2015/1589, intitolat “Drittijiet tal-partijiet interessati”, jipprovdi fil-paragrafu 2 tiegħu li “[k]ull parti interessata tista’ tippreżenta lment biex tinforma lill-Kummissjoni dwar xi għajnuna allegatament kontra l-liġi jew allegat użu ħażin ta’ għajnuna”. Fl-istess waqt, id-definizzjoni ta’ “parti interessata” hija prevista fl-Artikolu 1(h) tar-Regolament Nru 2015/1589 bħala “kull Stat Membru u kull persuna, impriża jew assoċjazzjoni ta’ impriżi li l-interessi tagħhom jistgħu jkunu affettwati bl-għoti ta’ għajnuna, b’mod partikolari l-benefiċjarju ta’ l-għajnuna, impriżi li jikkompetu bejniethom u assoċjazzjonijiet tal-kummerċ”.
Għalkemm il-kliem tad-dispożizzjonijiet iċċitati iktar ’il fuq huwa għalhekk intiż sabiex jistabbilixxi li l-benefiċjarji ta’ għajnuna mħallsa illegalment jistgħu jressqu lment quddiem il-Kummissjoni, tali konklużjoni għandha madankollu tiġi miċħuda għal raġunijiet relatati mal-istruttura tal-kontroll tal-għajnuna mill-Istat kif ukoll mal-iskema tal-mekkaniżmu tal-ilmenti.
Fir-rigward, qabelxejn, tal-istruttura tal-kontroll tal-għajnuna mill-Istat, għandu jitfakkar li l-obbligu ta’ notifika jikkostitwixxi wieħed mill-elementi fundamentali tas-sistema ta’ kontroll tal-għajnuna mill-Istat implimentata mit-Trattat FUE, li jistabbilixxi kontroll preventiv fuq il-proġetti ta’ għajnuna ġodda stabbilit mill-Artikolu 108(3) TFUE u intiż sabiex tkun biss l-għajnuna kompatibbli mas-suq intern li tiġi implimentata, u dan biss wara li d-dubji dwar il-kompatibbiltà tagħha jkunu ġew riżolti permezz ta’ deċiżjoni finali tal-Kummissjoni (sentenza tal‑24 ta’ Novembru 2020, Viasat Broadcasting UK,
C‑445/19
,
EU:C:2020:952
, punti
u
). Din is-sistema ta’ kontroll preventiv tipprekludi li l-Istati Membri li jagħtu għajnuna bi ksur tal-Artikolu 108(3) TFUE jiġu ffavoriti għad-detriment ta’ dawk li, skont din id-dispożizzjoni, jinnotifikaw l-għajnuna fl-istadju ta’ proġett u jastjenu milli jimplimentawha sakemm tingħata d-deċiżjoni finali adottata mill-Kummissjoni (sentenza tal‑4 ta’ Marzu 2021, Il-Kummissjoni vs Fútbol Club Barcelona,
C‑362/19 P
,
EU:C:2021:169
, punt
). F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar ukoll li l-evalwazzjoni tal-kompatibbiltà tal-għajnuna mas-suq intern, skont l-Artikolu 107(3) TFUE, taqa’ fil-kompetenza esklużiva tal-Kummissjoni, li taġixxi taħt l-awtorità tal-qrati tal-Unjoni Ewropea (ara s-sentenza tad‑19 ta’ Lulju 2016, Kotnik et,
C‑526/14
,
EU:C:2016:570
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Mill-kliem stess tal-Artikolu 108(3) TFUE, li jistabbilixxi relazzjoni bilaterali bejn il-Kummissjoni u l-Istati Membri, jirriżulta li l-obbligu ta’ notifika jaqa’ biss fuq dawn tal-aħħar. Konsegwentement, dan l-obbligu ma jitqiesx li huwa ssodisfatt permezz tan-notifika magħmula mill-intrapriżi benefiċjarji tal-għajnuna. Kif diġà ddeċidiet il-Qorti tal-Ġustizzja, il-mekkaniżmu ta’ kontroll u ta’ eżami ta’ għajnuna mogħtija mill-Istat skont l-Artikolu 108 KE ma jimponix obbligu speċifiku fuq il-benefiċjarju tal-għajnuna. Minn naħa, l-obbligu ta’ notifika u l-projbizzjoni minn qabel tal-implimentazzjoni tal-proġetti ta’ għajnuna huma indirizzati biss lill-Istat Membru kkonċernat, kif jirriżulta wkoll b’mod sottostanti mill-Artikolu 10 tar-Regolament Nru 2015/1589, li jipprovdi li l-Istat Membru kkonċernat jista’ jirtira n-notifika tiegħu qabel ma l-Kummissjoni tieħu deċiżjoni dwar il-kompatibbiltà tal-għajnuna mas-suq intern. Min-naħa l-oħra, dan huwa wkoll l-uniku destinatarju tad-deċiżjoni li permezz tagħha l-Kummissjoni tikkonstata l-inkompatibbiltà ta’ għajnuna u tistedinha teliminaha fit-terminu stabbilit minnha (sentenzi tal‑11 ta’ Lulju 1996, SFEI et,
C‑39/94
,
EU:C:1996:285
, punt
, u tal‑1 ta’ Ġunju 2006, P & O European Ferries (Vizcaya) u Diputación Foral de Vizcaya vs Il‑Kummissjoni,
C‑442/03 P u C‑471/03 P
,
EU:C:2006:356
, punt
).
Li jiġi aċċettat li l-benefiċjarju ta’ għajnuna mogħtija illegalment jista’ jressaq lment quddiem il-Kummissjoni sabiex jikkonstata l-kompatibbiltà tagħha mas-suq intern ma jkollux effett ieħor ħlief li jippermetti lil dan il-benefiċjarju jissostitwixxi lill-Istat Membru kkonċernat, li huwa l-uniku wieħed kompetenti sabiex jinnotifika miżura ta’ għajnuna lill-Kummissjoni.
Barra minn hekk, tali possibbiltà rrikonoxxuta lill-benefiċjarju ta’ għajnuna mħallsa illegalment li jressaq lment quddiem il-Kummissjoni sabiex tiġi kkonstatata l-kompatibbiltà ta’ din l-għajnuna mas-suq intern tkun tikkomprometti n-natura fundamentali u imperattiva tal-għan ta’ notifika tal-miżuri ta’ għajnuna u tal-projbizzjoni tal-implimentazzjoni tagħhom skont l-Artikolu 108(3) TFUE, kif imfakkar mill-ġurisprudenza (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑17 ta’ Settembru 2019, L‑Italja u Eurallumina vs Il‑Kummissjoni,
T‑119/07 u T‑207/07
, mhux ippubblikata,
EU:T:2019:613
, punt
) kif ukoll is-sanzjoni fil-prinċipju li hija assoċjata man-nuqqas tal-Istat Membru li jissodisfa, fost l-oħrajn, l-obbligu ta’ notifika minn qabel, jiġifieri r-rimbors tagħha (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑11 ta’ Lulju 1996, SFEI et,
C‑39/94
,
EU:C:1996:285
, punt
).
Fil-fatt, hija toffri lill-benefiċjarju ta’ għajnuna mħallsa illegalment, il-possibbiltà li jagħmel tajjeb għan-nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu tal-Istat Membru kkonċernat favur tiegħu stess, billi jfittex deċiżjoni tal-Kummissjoni li sussegwentement tippermettilu jinvoka l-punt 55 tas-sentenza tat‑12 ta’ Frar 2008, CELF u ministre de la Culture et de la Communication (
C‑199/06
,
EU:C:2008:79
), li skontu l-qorti nazzjonali ma hijiex obbligata tordna l-irkupru ta’ għajnuna implimentata bi ksur tal-aħħar sentenza tal-Artikolu 108(3) TFUE, meta l-Kummissjoni tkun adottat deċiżjoni finali li tikkonstata l-kompatibbiltà tal-imsemmija għajnuna mas-suq intern, li r-rikorrenti stess jirrikonoxxxu li jfittxu.
Barra minn hekk, għandu jitfakkar, dejjem mill-perspettiva tal-istruttura tas-sistema ta’ kontroll tal-għajnuna mill-Istat, li l-qrati nazzjonali għandhom jiggarantixxu lill-individwi li l-konsegwenzi kollha jkunu dedotti minn ksur tal-obbligi li jirriżultaw mill-Artikolu 108(3) TFUE, konformement mad-dritt nazzjonali tagħhom, kemm fir-rigward tal-validità tal-atti li jimplimentaw miżuri ta’ għajnuna kif ukoll tal-irkupru tas-sostenn finanzjarju mogħti bi ksur ta’ din id-dispożizzjoni jew ta’ miżuri provviżorji possibbli (sentenza tal‑21 ta’ Novembru 1991, Fédération nationale du commerce extérieur des produits alimentaires u Syndicat national des négociants et transformateurs de saumon,
C‑354/90
,
EU:C:1991:440
, punt
). Għal dan il-għan, dawn il-qrati jistgħu jiġu aditi b’kawżi li jobbligawhom jinterpretaw u japplikaw il-kunċett ta’ għajnuna, imsemmi fl-Artikolu 107(1) TFUE, b’mod partikolari bil-għan li jiġi ddeterminat jekk miżura tal-Istat kellhiex jew le tiġi suġġetta għall-proċedura ta’ kontroll stabbilita fl-Artikolu 108(3) TFUE. Jekk l-imsemmija qrati jaslu għall-konstatazzjoni li l-miżura kkonċernata kellha effettivament tiġi nnotifikata minn qabel lill-Kummissjoni, huma għandhom jiddikjarawha illegali (sentenza tad‑19 ta’ Marzu 2015, OTP Bank,
C‑672/13
,
EU:C:2015:185
, punt
).
Minn dan jirriżulta li l-benefiċjarji ta’ għajnuna illegali jistgħu jadixxu lill-qrati nazzjonali tagħhom sabiex jiġi ssanzjonat ir-rifjut espliċitu jew impliċitu tal-Istat li jagħti l-għajnuna li jikkonforma ruħu mal-obbligu ta’ notifika tiegħu. Għaldaqstant, ma hemmx lok li jiġi rrikonoxxut fil-konfront tagħhom id-dritt li jagħtu bidu, permezz ta’ lment indirizzat lill-Kummissjoni abbażi tal-Artikolu 24(2) tar-Regolament 2015/1589, għall-eżami tal-kompatibbiltà tal-għajnuna bil-għan li tiġi awtorizzata, anki, jekk ikun il-każ, kontra r-rieda tal-Istat Membru kkonċernat, kif manifestata min-nuqqas ta’ notifika min-naħa tiegħu.
Kif ġustament tirrileva il-Kummissjoni, ma jeżistix dritt suġġettiv għall-għoti ta’ għajnuna mill-Istat fid-dritt tal-Unjoni. Għalhekk, il-benefiċjarju ma jistax jissostitwixxi lilu nnifsu mal-kompetenzi tal-Istat Membru u, fuq inizjattiva tiegħu, iwettaq notifika għan-nom tal-Istat Membru bil-għan li jikseb permezz tagħha deċiżjoni li tawtorizza l-implimentazzjoni ta’ għajnuna mhux innotifikata (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑1 ta’ Ġunju 2006, P & O European Ferries (Vizcaya) u Diputación Foral de Vizcaya vs Il‑Kummissjoni,
C‑442/03 P u C‑471/03 P
,
EU:C:2006:356
, punt
).
Fir-rigward tal-istruttura tal-mekkaniżmu tal-ilmenti u d-dritt li jitressaq lment quddiem il-Kummissjoni, għandu jiġi rrilevat li, skont l-ewwel sentenza tal-Artikolu 24(2) tar-Regolament 2015/1589, l-għan tiegħu huwa li jinforma lill-Kummissjoni dwar kull għajnuna preżunta illegali, li, konformement mal-ewwel sentenza tal-Artikolu 15(1) tal-istess regolament, għandha l-effett li tagħti bidu għall-ftuħ tal-fażi ta’ eżami preliminari prevista fl-Artikolu 108(3) TFUE, li timplika l-adozzjoni, mill-Kummissjoni, ta’ deċiżjoni skont l-Artikolu 4(2), (3) jew (4) tar-Regolament 2015/1589 (sentenza tal‑5 ta’ Mejju 2021, ITD u Danske Fragtmænd vs Il‑Kummissjoni,
T‑561/18
, taħt appell,
EU:T:2021:240
, punt
).
Barra minn hekk, it-tieni subparagrafu tal-Artikolu 12(1) tar-Regolament 2015/1589 jipprovdi li l-Kummissjoni “għandha tiżgura li l-Istat Membru kkonċernat jinżamm infurmat regolarment u b’mod sħiħ bil-progress u l-eżitu tal-eżami [ta’ kull lment]”. Din id-dispożizzjoni, li hija intiża li tipproteġi d-drittijiet tad-difiża tal-Istat Membru kkonċernat, timplika li d-deċiżjoni ta’ segwitu u li tikkonstata lment hija intiża li tkun sfavorevoli għalih u, għaldaqstant, li tikkonstata l-inkompatibbiltà tal-għajnuna li kienet is-suġġett tal-ilment.
Il-ħolqien tal-mekkaniżmu ta’ lment bħala li huwa intiż jidentifika l-għajnuna inkompatibbli mas-suq intern huwa wkoll ikkorroborat mill-punt 8 tal-formola ta’ lment imsemmi fl-Artikolu 24(2) tar-Regolament 2015/1589 u anness mar-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 794/2004 tal‑21 ta’ April 2004 li jimplimenta r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 659/1999 li jippreskrivi regoli dettaljati għall-applikazzjoni ta’ l-Artikolu [108 TFUE] (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 4, p. 3), kif emendat, li jirrikjedi li l-lanjant jindika “ir-raġunijiet li għalihom, [fil-fehma tiegħu,] l-għajnuna mill-Istat preżunta ma hijiex kompatibbli mas-suq intern”.
Barra minn hekk, mill-punt 3 ta’ din l-istess formola jirriżulta li l-benefiċjarji tal-għajnuna ma jidhrux fost il-partijiet li jistgħu jressqu lment. Barra minn hekk, ir-riferiment għall-kompetituri tal-benfiċjarju jew għall-benefiċjarji tal-għajnuna kif ukoll il-kwistjoni fl-istess punt intiża sabiex jiġi ċċarat kif u sa fejn l-għajnuna mill-Istat preżunta taffettwa l-pożizzjoni kompetittiva tal-persuna li ressqet l-ilment juru li l-mekkaniżmu ta’ lment huwa intiż li jipproteġi b’mod partikolari d-drittijiet ta’ dawk li l-interessi tagħhom jistgħu jiġu affettwati bl-għoti tal-għajnuna lil ċerti benefiċjarji. Dan huwa kkorroborat ukoll mill-punt 7 tal-imsemmija formola li teħtieġ li l-lanjant jispjega kif, fil-fehma tiegħu, l-għajnuna mill-Istat preżunta tagħti vantaġġ ekonomiku lill-benefiċjarju tagħha jew lill-benefiċjarji tagħha.
Għaldaqstant, minkejja li l-benefiċjarji jitqiesu bħala “partijiet interessati” fl-Artikolu 1(h) tar-Regolament 2015/1589, l-istruttura tal-mekkaniżmu ta’ lment tipprekludi li dan jintuża mill-partijiet li għandhom, bħall-benefiċjarji tal-għajnuna li fir-rigward tagħha sar l-ilment, interess għall-konstatazzjoni ta’ kompatibbiltà ta’ din l-għajnuna mill-Kummissjoni.
Minn dan isegwi li l-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 24(2) tar-Regolament 2015/1589 huwa limitat għal lmenti intiżi kontra għajnuna illegali li l-lanjanti jqisu bħala inkompatibbli mas-suq intern. Min-naħa l-oħra, il-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 24(2) ta’ dan ir-regolament ma jkoprix l-ilmenti li bihom il-lanjanti jsostnu li għajnuna hija kompatibbli mas-suq intern u li, għal din ir-raġuni, tiġi awtorizzata mill-Kummissjoni. Konsegwentement, il-benefiċjarji ta’ għajnuna illegali u l-kumpanniji li għandhom interess ekonomiku f’din il-kumpannija benefiċjarja minħabba l-unità ekonomika li jifformaw magħha minħabba ż-żamma mill-kumpannija omm ta’ 100 % tal-kapital tal-lanjanti ma jistgħux jibbażaw ruħhom fuq l-ewwel sentenza tal-Artikolu 24(2) tar-Regolament 2015/1589 sabiex iressqu lment dwar għajnuna illegali li jibbenefikaw minnha direttament jew indirettament, u dan bil-għan li l-Kummissjoni tadotta deċiżjoni li tikkonstata l-kompatibbiltà ta’ din l-għajnuna.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jiġi kkonstatat li l-ilment imressaq mir-rikorrenti fl‑20 ta’ Ġunju 2020 ma jaqax taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 24(2) tar-Regolament 2015/1589.
Minn dak li ntqal iktar ’il fuq jirriżulta li l-Kummissjoni ma wettqitx żball ta’ liġi meta kkonstatat li l-ilment imressaq mir-rikorrenti ma kienx jaqa’ taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 24(2) tar-Regolament 2015/1589. Għaldaqstant, l-ewwel aggravju għandu jiġi miċħud bħala infondat.
Fuq it-tieni motiv, ibbażat fuq ksur tal-Artikolu 12(1) tar-Regolament Nru 2015/1589
Permezz tat-tieni motiv, ir-rikorrenti jinvokaw żball ta’ liġi mwettaq mill-Kummissjoni sa fejn hija aġixxiet kontra l-obbligu tagħha li tiftaħ il-fażi ta’ investigazzjoni preliminari. Tali obbligu ġie skattat skont l-Artikolu 12(1) tar-Regolament (KE) Nru 2015/1589. Fil-fatt, ir-rikorrenti ppreżentaw lment, fil-fehma tagħhom, skont l-Artikolu 24(2) ta’ dan ir-regolament.
Il-Kummissjoni tqis li t-tieni aggravju ma huwiex awtonomu meta mqabbel mal-ewwel wieħed u li l-eżitu tiegħu jiddependi, għaldaqstant, kompletament mill-ewwel motiv għal annullament, ibbażat fuq ksur tal-Artikolu 24(2) tar-Regolament 2015/1589. Il-Kummissjoni ssostni li t-tieni lment huwa infondat filwaqt li tieħu inkunsiderazzjoni d-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 12 ta’ dan ir-regolament. Għaldaqstant, dan it-tieni motiv għal annullament għandu wkoll jiġi miċħud.
B’risposta għal dan il-motiv, għandu jiġi rrilevat li skont it-tieni subparagrafu tal-Artikolu 12(1) tar-Regolament 2015/1589, il-Kummissjoni għandha teżamina kull ilment “imressaq minn parti interessata skont l-Artikolu 24(2) [ta’ dan ir-regolament]”. Għalhekk, il-Kummissjoni hija obbligata twettaq eżami diliġenti u imparzjali tal-ilmenti trażmessi lilha meta jkunu bbażati fuq ksur tal-Artikolu 107(1) TFUE u meta jidentifikaw b’mod inekwivoku u ddettaljat il-miżuri li jkunu wasslu għal dan il-ksur (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑15 ta’ Marzu 2018, Naviera Armas vs Il‑Kummissjoni,
T‑108/16
,
EU:T:2018:145
, punt
). Peress li l-ilment kif imressaq mir-rikorrenti fl‑20 ta’ Ġunju 2020 ma jinvokax ksur tal-Artikolu 107(1) TFUE u għalhekk ma jaqax fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 24(2) tal-imsemmi regolament, il-Kummissjoni ma kinitx obbligata tiftaħ il-fażi ta’ eżami preliminari skont l-Artikolu 12(1) tal-imsemmi regolament.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, it-tieni motiv għandu jiġi miċħud bħala infondat.
Fuq it-tielet motiv, ibbażat fuq l-obbligu impost fuq il-Kummissjoni li tapplika t-Trattat FUE
Fil-kuntest tat-tielet motiv, ir-rikorrenti jsostnu li l-Kummissjoni naqset milli twettaq l-obbligi tagħha skont l-Artikoli 107, 108 u 109 TFUE u r-Regolament 2015/1589.
Minkejja li l-Kummissjoni kienet ġiet informata bl-eżistenza tal-iskemi ta’ għajnuna li rriżultaw mid-Digrieti Tariffarji 2006, 1/2010 u 8/2010 kif ukoll bl-assenza ta’ notifika tagħhom, hija baqgħet inattiva, u dan kien jirrendi bla effett id-dispożizzjonijiet tat-Trattat FUE. Billi ċaħdet lment li kien jikkonċerna għajnuna, li l-Kummissjoni rrikonoxxiet in-natura illegali tagħha, mingħajr madankollu ma vverifikat minn qabel li din ma kinitx inkompatibbli mas-suq intern, il-Kummissjoni naqset milli twettaq l-irwol tagħha ta’ garanti tad-dritt tal-Unjoni u ta’ dak li jikkonsisti fl-assigurazzjoni ta’ ċertezza legali għall-partijiet fil-kawża. Peress li l-Kummissjoni kellha kompetenza esklużiva li tanalizza l-kompatibbiltà ta’ għajnuna, hija kellha tivverifika li l-għajnuna illegali, li l-eżistenza tagħha kienet ġiet mgħarrfa lir-rikorrenti, ma kinitx inkompatibbli. Barra minn hekk, jeżistu provi prodotti mir-rikorrenti, jiġifieri b’mod partikolari opinjoni tal-commission de régulation de l’énergie (il-Kummissjoni Regolatorja tal-Enerġija, Franza), li kkonfutaw il-kompatibbiltà tal-għajnuna mas-suq intern.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, in-nuqqas ta’ teħid ta’ pożizzjoni tal-Kummissjoni dwar il-kompatibbiltà tal-għajnuna inkwistjoni huwa ekwivalenti, skont ir-rikorrenti, għal ċaħda tal-ġustizzja, peress li dan in-nuqqas joħloq lakuna ġuridika li l-Artikoli 107 sa 109 TFUE kif ukoll ir-Regolament 2015/1589 għandhom l-intenzjoni li jevitaw.
Il-Kummissjoni tikkontesta l-argumenti invokati.
Bħala risposta għat-tielet motiv, għandu qabelxejn jitfakkar li, bħar-rikorrenti, il-Kummissjoni għandha kompetenza esklużiva sabiex tevalwa l-kompatibbiltà ta’ miżuri ta’ għajnuna mill-Istat mas-suq intern (ara s-sentenza tad‑19 ta’ Lulju 2016, Kotnik et,
C‑526/14
,
EU:C:2016:570
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata). Madankollu, id-dritt tal-Unjoni ma jimponix obbligu assolut fuq il-Kummissjoni li twettaq evalwazzjoni tal-kompatibbiltà ta’ għajnuna mhux innotifikata malli tiġi informata b’dan.
Fil-fatt, ir-Regolament 2015/1589 jipprevedi biss żewġ każijiet li fihom il-Kummissjoni hija effettivament obbligata teżamina l-kompatibbiltà ta’ miżura ta’ għajnuna mas-suq intern. Minn naħa, tali obbligu jeżisti fil-każ ta’ notifika mill-Istat Membru li jagħti l-għajnuna. Għalhekk, skont l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 4(1) ta’ dan ir-regolament, “[i]l-Kummissjoni għandha teżamina n-notifikazzjoni malli tirċeviha”. Min-naħa l-oħra, il-Kummissjoni għandha l-obbligu ta’ eżami, skont it-tieni subparagrafu tal-Artikolu 12(1) tal-imsemmi regolament, fil-każ ta’ “ilment imressaq minn parti interessata skont l-Artikolu 24(2) [tal-istess regolament]”.
F’dan il-każ, huwa paċifiku li l-għajnuna li tirriżulta mid-Digrieti Tariffarji 2006, 1/2010 u 8/2010 ma ġietx innotifikata lill-Kummissjoni mir-Repubblika Franċiża. Barra minn hekk, għandu jiġi kkonstatat li l-ilment imressaq mir-rikorrenti fl‑20 ta’ Ġunju 2020 ma jaqax taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 24(2) tar-Regolament 2015/1589. F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Kummissjoni ma kinitx obbligata teżamina l-miżuri ta’ għajnuna msemmija iktar ’il fuq. Għaldaqstant, in-nuqqas ta’ deċiżjoni min-naħa tagħha fir-rigward ta’ dawn il-miżuri ta’ għajnuna ma jistax jikkostitwixxi ċaħda tal-ġustizzja li tista’ toħloq lakuna ġuridika. Dan huwa wisq inqas minnu peress li, kif ġie rrilevat fil-punti 29 u 30 iktar ’il fuq, ir-rikorrenti jistgħu jadixxu lill-qrati tal-Istat Membru kkonċernat sabiex jissanzjonaw ir-rifjut ta’ dan l-Istat li jipproċedi għan-notifika tal-miżuri allegati, jekk jitqies li dawn il-qrati jikkonstataw li dawn jaqgħu taħt il-klassifikazzjoni ta’ għajnuna mill-Istat ġdida.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li l-projbizzjoni ta’ implimentazzjoni tal-pjanijiet ta’ għajnuna stabbilita fl-aħħar sentenza tal-Artikolu 108(3) TFUE għandha effett dirett. In-natura immedjata applikabbli għall-projbizzjoni tal-implimentazzjoni li hemm riferiment għaliha f’din id-dispożizzjoni testendi għal kull għajnuna implimentata mingħajr ma ġiet innotifikata (ara s-sentenza tal‑21 ta’ Novembru 2013, Deutsche Lufthansa,
C‑284/12
,
EU:C:2013:755
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata). Barra minn hekk, huma l-awtoritajiet nazzjonali li għandhom jirkupraw minn jeddhom kull għajnuna mogħtija illegalment (sentenza tal‑5 ta’ Marzu 2019, Eesti Pagar,
C‑349/17
,
EU:C:2019:172
, punt
).
Fid-dawl ta’ dan il-kuntest ġuridiku ċar fir-rigward tal-iskema ta’ għajnuna mill-Istat ġdida mogħtija mingħajr notifika minn qabel u tal-assenza ta’ dritt suġġettiv li jirriżulta mid-dritt tal-Unjoni għall-benefiċjarji attwali u potenzjali li jingħataw għajnuna minn Stat Membru fl-assenza ta’ notifika minn dan l-Istat Membru, l-assenza ta’ deċiżjoni tal-Kummissjoni dwar il-kompatibbiltà ta’ tali għajnuna illegali lanqas ma tista’ tippreġudika l-prinċipju ta’ ċertezza legali.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, hemm lok li t-tielet motiv jiġi miċħud, u fl-aħħar mill-aħħar, li jiġi miċħud ir-rikors fl-intier tiegħu.
Fuq l-ispejjeż
Skont l-Artikolu 134(1) tar-Regoli tal-Proċedura, il-parti li titlef il-kawża għandha tiġi kkundannata għall-ispejjeż, jekk dawn ikunu ntalbu. Peress illi r-rikorrenti tilfu, hemm lok li jiġu kkundannati għall-ispejjeż, skont it-talbiet tal-Kummissjoni f’dan is-sens.

Għal dawn il-motivi,
IL-QORTI ĠENERALI (It-Tmien Awla)
taqta’ u tiddeċiedi:

1)
Ir-rikors huwa miċħud.

2)
Solar Electric Holding, Solar Electric Guyane, Solar Electric Martinique u Société de production d’énergies renouvelables huma kkundannati għall-ispejjeż.

Svenningsen
Barents
Laitenberger
Mogħtija f’qorti bil-miftuħ fil-Lussemburgu, fl‑10 ta’ Novembru 2021.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Franċiż.