CELEX: 62019TJ0259
Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας
Περιοριστικά μέτρα κατά της Συρίας
Δέσμευση κεφαλαίων
Πλάνη εκτιμήσεως
Αναλογικότητα
Δικαίωμα ιδιοκτησίας
Δικαίωμα ασκήσεως οικονομικής δραστηριότητας
Κατάχρηση εξουσίας
Υποχρέωση αιτιολογήσεως
Δικαιώματα άμυνας
Δικαίωμα σε δίκαιη δίκη
Δικαίωμα αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας

(
)
Ιστορικό της διαφοράς και μεταγενέστερα της ασκήσεως της προσφυγής πραγματικά περιστατικά
[παραλειπόμενα]
Με την εκτελεστική απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2019/87 του Συμβουλίου, της 21ης Ιανουαρίου 2019, για την εφαρμογή της απόφασης 2013/255 (
ΕΕ 2019, L 18
I, σ. 13), και με τον εκτελεστικό κανονισμό (ΕΕ) 2019/85 του Συμβουλίου, της 21ης Ιανουαρίου 2019, για την εφαρμογή του κανονισμού 36/2012 (
ΕΕ 2019, L 18
I, σ. 4) (στο εξής, από κοινού: αρχικές πράξεις), η επωνυμία της προσφεύγουσας καταχωρίσθηκε στη σειρά με αύξοντα αριθμό 73 του πίνακα Β των καταλόγων των προσώπων, οντοτήτων και φορέων σε βάρος των οποίων ισχύουν τα περιοριστικά μέτρα που διαλαμβάνονται στο παράρτημα I της αποφάσεως 2013/255 και στο παράρτημα II του κανονισμού 36/2012 (στο εξής, από κοινού: επίμαχοι κατάλογοι), με μνεία των εξής λόγων:
«Η Aman [Dimashq] αποτελεί κοινοπραξία αξίας 18,9 εκατ. δολαρίων ΗΠΑ της Damascus Cham [Holding] και του Ομίλου Aman [Holding]. Μέσω της συμμετοχής της στο πολυτελές έργο οικοδόμησης της Marota City, το οποίο υποστηρίζεται από το καθεστώς, η Aman [Dimashq] υποστηρίζει το συριακό καθεστώς και/ή επωφελείται από αυτό.»
[παραλειπόμενα]
Με έγγραφο της 26ης Μαρτίου 2019, οι εκπρόσωποι της προσφεύγουσας αντιτάχθηκαν στην καταχώριση της επωνυμίας της στους επίμαχους καταλόγους και ζήτησαν από το Συμβούλιο να τους κοινοποιήσει τα έγγραφα που τεκμηρίωναν την εν λόγω καταχώριση. Με έγγραφα της 2ας και της 12ης Απριλίου 2019, οι εκπρόσωποι της προσφεύγουσας υπέβαλαν εκ νέου το αίτημά τους στο Συμβούλιο προκειμένου να τους παρασχεθεί πρόσβαση στα έγγραφα που τεκμηρίωναν την καταχώριση της επωνυμίας της προσφεύγουσας στους επίμαχους καταλόγους πριν από την κατάθεση του δικογράφου της προσφυγής στην υπό κρίση υπόθεση.
Με έγγραφο της 13ης Μαΐου 2019, αφενός, το Συμβούλιο επισήμανε στους εκπροσώπους της προσφεύγουσας ότι, κατ’ ουσίαν, οι παρατηρήσεις της δεν εδύναντο να θέσουν εν αμφιβόλω την απόφαση περί καταχωρίσεως της επωνυμίας της στους επίμαχους καταλόγους. Αφετέρου, το Συμβούλιο τους κοινοποίησε το αριθ. WK 54/2019 INIT έγγραφο, με ημερομηνία 28 Φεβρουαρίου 2019, το οποίο περιελάμβανε τα αποδεικτικά στοιχεία προς επίρρωση των λόγων της καταχωρίσεως αυτής.
Στις 17 Μαΐου 2019 το Συμβούλιο εξέδωσε την απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2019/806, για την τροποποίηση της απόφασης 2013/255 (
ΕΕ 2019, L 132, σ. 36
), με την οποία παρατάθηκε η ισχύς της δεύτερης αποφάσεως έως την 1η Ιουνίου 2020· αυθημερόν, το Συμβούλιο εξέδωσε επίσης τον εκτελεστικό κανονισμό (ΕΕ) 2019/798, για την εφαρμογή του κανονισμού 36/2012 (
ΕΕ 2019, L 132, σ. 1
) (στο εξής, από κοινού: πράξεις του 2019 περί διατηρήσεως).
[παραλειπόμενα]
Διαδικασία και αιτήματα των διαδίκων
Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου στις 15 Απριλίου 2019, η προσφεύγουσα άσκησε την υπό κρίση προσφυγή με αίτημα την ακύρωση των αρχικών πράξεων, καθόσον την αφορούν.
Με χωριστό δικόγραφο, που κατέθεσε στη Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου στις 30 Ιουλίου 2019, η προσφεύγουσα προσάρμοσε την προσφυγή, βάσει του άρθρου 86 του Κανονισμού Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου, έτσι ώστε τα αιτήματα να περιλαμβάνουν και την ακύρωση των πράξεων του 2019 περί διατηρήσεως, καθόσον αυτές την αφορούν. Η προσφεύγουσα προέβαλε εκ νέου και τα αιτήματα που μνημονεύονταν στο δικόγραφο της προσφυγής.
Στις 8 Αυγούστου 2019 το Συμβούλιο κατέθεσε στη Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου το υπόμνημα αντικρούσεως και τις παρατηρήσεις επί του πρώτου υπομνήματος προσαρμογής.
Το υπόμνημα απαντήσεως κατατέθηκε την 1η Οκτωβρίου 2019.
Με απόφαση της 17ης Οκτωβρίου 2019, ο Πρόεδρος του Γενικού Δικαστηρίου, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 27, παράγραφος 3, του Κανονισμού Διαδικασίας, ανέθεσε την υπόθεση σε νέο εισηγητή δικαστή, τοποθετημένο στο τέταρτο τμήμα.
Το υπόμνημα ανταπαντήσεως κατατέθηκε στις 8 Ιανουαρίου 2020.
Η έγγραφη διαδικασία περατώθηκε στις 8 Ιανουαρίου 2020.
Στο πλαίσιο των μέτρων οργανώσεως της διαδικασίας που προβλέπει το άρθρο 89, παράγραφος 3, στοιχεία αʹ και δʹ, του Κανονισμού Διαδικασίας, το Γενικό Δικαστήριο, στις 23 Ιουλίου 2020, ζήτησε από τους διαδίκους να απαντήσουν σε σειρά ερωτήσεων και να προσκομίσουν ορισμένα έγγραφα. Οι διάδικοι απάντησαν στις ερωτήσεις και ανταποκρίθηκαν στο αίτημα προσκομίσεως εγγράφων εντός της ταχθείσας προθεσμίας.
Με χωριστό δικόγραφο, που κατέθεσε στη Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου στις 13 Αυγούστου 2020, η προσφεύγουσα προσάρμοσε για δεύτερη φορά, βάσει του άρθρου 86 του Κανονισμού Διαδικασίας, το δικόγραφο της προσφυγής, έτσι ώστε τα αιτήματα να περιλαμβάνουν και την ακύρωση των πράξεων του 2020 περί διατηρήσεως, καθόσον αυτές την αφορούν. Η προσφεύγουσα προέβαλε εκ νέου τα αιτήματα που μνημονεύονταν στο δικόγραφο της προσφυγής και στο πρώτο υπόμνημα προσαρμογής και προέβαλε νέα επιχειρήματα.
Στο πλαίσιο των μέτρων οργανώσεως της διαδικασίας που προβλέπει το άρθρο 89, παράγραφος 3, στοιχείο δʹ, του Κανονισμού Διαδικασίας, το Γενικό Δικαστήριο, στις 30 Σεπτεμβρίου 2020, ζήτησε από το Συμβούλιο να προσκομίσει ένα έγγραφο. Το Συμβούλιο ανταποκρίθηκε στο αίτημα προσκομίσεως εγγράφου εντός της ταχθείσας προθεσμίας. Η προσφεύγουσα δεν υπέβαλε παρατηρήσεις επί της απαντήσεως του Συμβουλίου σε αυτό το μέτρο οργανώσεως της διαδικασίας.
Οι διάδικοι ανέπτυξαν προφορικώς τις απόψεις τους και απάντησαν στις ερωτήσεις του Γενικού Δικαστηρίου κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση της 21ης Οκτωβρίου 2020, κατά την οποία το Συμβούλιο υπέβαλε επίσης τις παρατηρήσεις του επί του δευτέρου υπομνήματος προσαρμογής. Ειδικότερα, το Συμβούλιο παρέπεμψε στους ισχυρισμούς και τα επιχειρήματα που περιλαμβάνονται στο υπόμνημα αντικρούσεως και στο υπόμνημα ανταπαντήσεως.
Η προσφεύγουσα ζητεί από το Γενικό Δικαστήριο:
–
να ακυρώσει τις αρχικές πράξεις, τις πράξεις του 2019 περί διατηρήσεως και τις πράξεις του 2020 περί διατηρήσεως (στο εξής, από κοινού: προσβαλλόμενες πράξεις) καθόσον την αφορούν·
–
να καταδικάσει το Συμβούλιο στα δικαστικά έξοδα.
Το Συμβούλιο ζητεί από το Γενικό Δικαστήριο:
–
να απορρίψει την προσφυγή·
–
να καταδικάσει την προσφεύγουσα στα δικαστικά έξοδα·
–
επικουρικώς, σε περίπτωση κατά την οποία το Γενικό Δικαστήριο ακυρώσει τις προσβαλλόμενες πράξεις, καθόσον αφορούν την προσφεύγουσα, να κρίνει ότι εξακολουθούν να ισχύουν τα αποτελέσματα της εκτελεστικής αποφάσεως 2019/87, καθώς και των αποφάσεων 2019/806 και 2020/719, καθόσον αφορούν την προσφεύγουσα, έως ότου αρχίσει να παράγει αποτελέσματα η ακύρωση των εκτελεστικών κανονισμών 2019/85, 2019/798 και 2020/716, καθόσον αφορούν την προσφεύγουσα.
Σκεπτικό
[παραλειπόμενα]
Επί του έκτου λόγου ακυρώσεως, με τον οποίο προβάλλεται προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας, του δικαιώματος σε δίκαιη δίκη και του δικαιώματος αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας
Η προσφεύγουσα υποστηρίζει, κατ’ ουσίαν, ότι οι προσβαλλόμενες πράξεις προσβάλλουν τα δικαιώματά της άμυνας και το δικαίωμά της σε δίκαιη δίκη, κατά το άρθρο 48, παράγραφος 2, του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: Χάρτης) και το άρθρο 6, παράγραφος 3, της Ευρωπαϊκής Συμβάσεως για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών, που υπογράφηκε στη Ρώμη στις 4 Νοεμβρίου 1950, στο μέτρο που το Συμβούλιο δεν προέβη σε ακρόασή της πριν από την έκδοση των εν λόγω πράξεων, καθώς και το δικαίωμά της αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας, όπως αυτό κατοχυρώνεται με το άρθρο 47 του Χάρτη.
Πρώτον, η προσφεύγουσα υποστηρίζει, συναφώς, ότι, λαμβανομένου υπόψη του ότι δεν έτυχε ακροάσεως πριν από την έκδοση των προσβαλλομένων πράξεων, δεν είχε τη δυνατότητα λυσιτελούς ασκήσεως των δικαιωμάτων της άμυνας. Ειδικότερα, η προσφεύγουσα διατείνεται ότι το δικαίωμα ακροάσεως επιτάσσει να είναι αυτή σε θέση να καταστήσει γνωστή την άποψή της ως προς το υποστατό και τη λυσιτέλεια των προβαλλομένων πραγματικών περιστατικών και επί των αποδεικτικών στοιχείων που ελήφθησαν υπόψη εις βάρος της πριν από τη λήψη του επίμαχου μέτρου. Επιπλέον, κατά την προσφεύγουσα, δεν υφίσταται κανένας λόγος επείγοντος και κανένας κίνδυνος να υπονομεύσει την αποτελεσματικότητα του μέτρου λόγω ακροάσεώς της πριν από την έκδοση των προσβαλλομένων πράξεων, ενώ η ζημία που προκλήθηκε μετά την έκδοση των εν λόγω πράξεων για την προσφεύγουσα ήταν βέβαιη και προβλέψιμη. Το Συμβούλιο δεν επέτρεψε σκοπίμως στην προσφεύγουσα την πρόσβαση στον φάκελο αποδεικτικών στοιχείων προς τεκμηρίωση της καταχωρίσεως του ονόματός της στους επίμαχους καταλόγους και, ως εκ τούτου, προσέβαλε τα δικαιώματά της άμυνας.
Δεύτερον, η προσφεύγουσα υποστηρίζει, κατ’ ουσίαν, ότι, δυνάμει του δικαιώματός της αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας, ζήτησε από το Συμβούλιο να της επιτρέψει, το νωρίτερο, την πρόσβαση σε όλες τις πληροφορίες και σε όλα τα έγγραφα επί των οποίων στηρίχθηκε η έκδοση των αρχικών πράξεων εις βάρος της. Δεν έλαβε, πριν ασκήσει την υπό κρίση προσφυγή, τον φάκελο αποδεικτικών στοιχείων που την αφορούν, μολονότι υπέβαλε στο Συμβούλιο σχετική αίτηση στις 26 Μαρτίου 2019, η οποία υποβλήθηκε εκ νέου δύο φορές, στις 2 και στις 12 Απριλίου 2019. Συναφώς, υποστηρίζει ότι η μη κοινοποίηση του φακέλου αποδεικτικών στοιχείων που την αφορούν αποδεικνύει ότι, πριν από την έκδοση των αρχικών πράξεων, το Συμβούλιο δεν είχε στη διάθεσή του κανένα έγγραφο ή κανένα ουσιαστικό αποδεικτικό στοιχείο που να τεκμηριώνει την παρατιθέμενη στις πράξεις αυτές αιτιολογία, ενώ υποχρεούται να καταρτίσει φάκελο πριν αποφασίσει την επιβολή περιοριστικών μέτρων. Προσθέτει ότι το γεγονός ότι το έγγραφο WK 54/2019 INIT της κοινοποιήθηκε μετά την άσκηση της υπό κρίση αγωγής καταδεικνύει ότι το έγγραφο αυτό συντάχθηκε τεχνηέντως για τις ανάγκες της εν λόγω ένδικης διαφοράς. Ως εκ τούτου, οι λόγοι καταχωρίσεως της επωνυμίας της στους επίμαχους καταλόγους είναι αβάσιμοι και, συνεπώς, παράνομοι. Κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, η προσφεύγουσα υποστήριξε ότι το Συμβούλιο είχε διαβιβάσει το έγγραφο WK 54/2019 INIT εκπροθέσμως, τούτο δε μολονότι το δικόγραφο της προσφυγής είχε ήδη κατατεθεί.
Το Συμβούλιο αμφισβητεί τα επιχειρήματα της προσφεύγουσας.
Πρέπει να υπομνησθεί ότι ο σεβασμός των δικαιωμάτων άμυνας περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, το δικαίωμα ακροάσεως και το δικαίωμα προσβάσεως στον φάκελο, τηρουμένων των νομίμων συμφερόντων της εμπιστευτικότητας που κατοχυρώνονται στο άρθρο 41, παράγραφος 2, στοιχεία αʹ και βʹ, του Χάρτη (βλ. απόφαση της 18ης Ιουλίου 2013, Επιτροπή κ.λπ. κατά Kadi,
C‑584/10 P, C‑593/10 P και C‑595/10 P
,
EU:C:2013:518
, σκέψη
και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
Εξάλλου, το δικαίωμα αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας, το οποίο κατοχυρώνεται με το άρθρο 47 του Χάρτη, επιτάσσει να είναι σε θέση ο ενδιαφερόμενος να γνωρίζει τους λόγους στους οποίους στηρίζεται η απόφαση που τον αφορά είτε επειδή έχει διαβάσει την ίδια την απόφαση είτε επειδή του έχει γνωστοποιηθεί το αιτιολογικό αυτό κατόπιν αιτήσεώς του, υπό την επιφύλαξη της εξουσίας του αρμόδιου δικαστή να απαιτήσει από την οικεία αρχή την κοινοποίηση αυτή, προκειμένου να παρασχεθεί στον οικείο ενδιαφερόμενο η δυνατότητα να υπερασπισθεί τα δικαιώματά του υπό τις καλύτερες δυνατές συνθήκες και να αποφασίσει, μετά λόγου γνώσεως, αν είναι σκόπιμο να προσφύγει στον αρμόδιο δικαστή, καθώς και να παρασχεθεί στον δικαστή πλήρως η δυνατότητα ασκήσεως του ελέγχου νομιμότητας της επίμαχης αποφάσεως (βλ. απόφαση της 18ης Ιουλίου 2013, Επιτροπή κ.λπ. κατά Kadi,
C‑584/10 P, C‑593/10 P και C‑595/10 P
,
EU:C:2013:518
, σκέψη
και εκεί μνημονευόμενη νομολογία, απόφαση της 21ης Ιανουαρίου 2016, Makhlouf κατά Συμβουλίου,
T‑443/13
, μη δημοσιευθείσα,
EU:T:2016:27
, σκέψη
).
Το άρθρο 52, παράγραφος 1, του Χάρτη προβλέπει ωστόσο περιορισμούς κατά την άσκηση των δικαιωμάτων που αυτό κατοχυρώνει, εφόσον ο σχετικός περιορισμός σέβεται το ουσιώδες περιεχόμενο του οικείου θεμελιώδους δικαιώματος και εφόσον, τηρουμένης της αρχής της αναλογικότητας, ο περιορισμός αυτός είναι αναγκαίος και εξυπηρετεί όντως σκοπούς γενικού συμφέροντος που αναγνωρίζει η Ένωση (βλ. απόφαση της 18ης Ιουλίου 2013, Επιτροπή κ.λπ. κατά Kadi,
C‑584/10 P, C‑593/10 P και C‑595/10 P
,
EU:C:2013:518
, σκέψη
και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
Τέλος, η ύπαρξη προσβολής των δικαιωμάτων άμυνας και του δικαιώματος αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας πρέπει να εκτιμάται σε συνάρτηση με τις ειδικές περιστάσεις κάθε συγκεκριμένης υποθέσεως, ιδίως δε σε συνάρτηση με τη φύση της οικείας πράξεως, το πλαίσιο εντός του οποίου αυτή εκδόθηκε, καθώς και το σύνολο των κανόνων δικαίου που διέπουν το σχετικό ζήτημα (βλ. απόφαση της 18ης Ιουλίου 2013, Επιτροπή κ.λπ. κατά Kadi,
C‑584/10 P, C‑593/10 P και C‑595/10 P
,
EU:C:2013:518
, σκέψη
και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
[παραλειπόμενα]
Πρώτον, όσον αφορά την πρώτη αιτίαση με την οποία προβάλλεται ότι η προσφεύγουσα δεν έτυχε ακροάσεως πριν από την έκδοση των προσβαλλομένων πράξεων και ότι δεν κατέστη δυνατό να ασκηθούν λυσιτελώς τα δικαιώματά της άμυνας, υπενθυμίζεται ότι ο δικαστής της Ένωσης διακρίνει μεταξύ, αφενός, της αρχικής καταχωρίσεως της επωνυμίας μιας οντότητας στους καταλόγους περί επιβολής περιοριστικών μέτρων και, αφετέρου, της διατηρήσεως της επωνυμίας της οντότητας αυτής στους εν λόγω καταλόγους (απόφαση της 30ής Απριλίου 2015, Al-Chihabi κατά Συμβουλίου,
T‑593/11
,
EU:T:2015:249
, σκέψη
).
[παραλειπόμενα]
Δεύτερον, όσον αφορά τις πράξεις του 2019 περί διατηρήσεως και τις πράξεις του 2020 περί διατηρήσεως, πρέπει να υπομνησθεί ότι, στην περίπτωση των πράξεων με τις οποίες διατηρείται στους καταλόγους περί επιβολής περιοριστικών μέτρων το όνομα προσώπου ή η επωνυμία οντότητας που ήδη περιλαμβανόταν σε αυτούς, το αποτέλεσμα αιφνιδιασμού δεν είναι πλέον αναγκαίο για τη διασφάλιση της αποτελεσματικότητας των εν λόγω μέτρων, με αποτέλεσμα η έκδοση τέτοιων πράξεων να πρέπει, καταρχήν, να έπεται της γνωστοποιήσεως των επιβαρυντικών στοιχείων που ελήφθησαν υπόψη και της παροχής δυνατότητας ακροάσεως του ενδιαφερομένου προσώπου ή της ενδιαφερόμενης οντότητας (πρβλ. απόφαση της 21ης Δεκεμβρίου 2011, Γαλλία κατά People’s Mojahedin Organization of Iran,
C‑27/09 P
,
EU:C:2011:853
, σκέψη
).
Συναφώς, το Δικαστήριο έχει επισημάνει ότι η προστασία που παρέχεται με την απαίτηση γνωστοποιήσεως των επιβαρυντικών στοιχείων και με το δικαίωμα υποβολής παρατηρήσεων πριν από την έκδοση πράξεων περί διατηρήσεως του ονόματος προσώπου ή της επωνυμίας οντότητας σε κατάλογο προσώπων ή οντοτήτων σε βάρος των οποίων ισχύουν περιοριστικά μέτρα έχει θεμελιώδη σημασία και είναι απαραίτητη για τα δικαιώματα άμυνας. Τούτο ισχύει κατά μείζονα λόγο καθόσον τα επίμαχα μέτρα έχουν σημαντικές επιπτώσεις για τα δικαιώματα και τις ελευθερίες των οικείων προσώπων και ομάδων (απόφαση της 21ης Δεκεμβρίου 2011, Γαλλία κατά People’s Mojahedin Organization of Iran,
C‑27/09 P
,
EU:C:2011:853
, σκέψη
).
Πράγματι, o κανόνας ότι ο αποδέκτης βλαπτικής αποφάσεως πρέπει να έχει τη δυνατότητα να υποβάλει τις παρατηρήσεις του πριν ληφθεί η απόφαση αυτή έχει ως σκοπό να είναι η αρμόδια αρχή σε θέση να λάβει λυσιτελώς υπόψη όλα τα στοιχεία που ασκούν επιρροή. Για να διασφαλίσει την αποτελεσματική προστασία του εν λόγω αποδέκτη, ο κανόνας αυτός έχει ως σκοπό ιδίως να μπορεί ο αποδέκτης να διορθώσει ένα σφάλμα ή να προβάλει στοιχεία της προσωπικής του καταστάσεως που συνηγορούν υπέρ του να ληφθεί, να μη ληφθεί ή να έχει συγκεκριμένο περιεχόμενο η απόφαση (απόφαση της 21ης Δεκεμβρίου 2011, Γαλλία κατά People’s Mojahedin Organization of Iran,
C‑27/09 P
,
EU:C:2011:853
, σκέψη
).
Εντούτοις, σε περίπτωση κατά την οποία η διατήρηση του ονόματος του θιγόμενου προσώπου ή της επωνυμίας της θιγόμενης οντότητας σε κατάλογο προσώπων ή οντοτήτων που υπόκεινται σε περιοριστικά μέτρα στηρίζεται στους ίδιους λόγους με εκείνους βάσει των οποίων εκδόθηκε η αρχική πράξη, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη νέα επιβαρυντικά στοιχεία, το Συμβούλιο δεν υποχρεούται, προκειμένου να σεβαστεί το δικαίωμα ακροάσεως, να του γνωστοποιήσει εκ νέου τα εις βάρος του στοιχεία (πρβλ. απόφαση της 7ης Απριλίου 2016, Central Bank of Iran κατά Συμβουλίου,
C‑266/15 P
,
EU:C:2016:208
, σκέψεις
και
και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Αντιθέτως, η γνωστοποίηση των επιβαρυντικών στοιχείων επιβάλλεται οσάκις υφίστανται νέα στοιχεία βάσει των οποίων το Συμβούλιο επικαιροποιεί τις πληροφορίες σχετικά με την προσωπική κατάσταση του οικείου προσώπου ή της οικείας οντότητας ή την πολιτική κατάσταση και την κατάσταση στον τομέα της ασφάλειας της χώρας εις βάρος της οποίας έχει θεσπισθεί το καθεστώς περιοριστικών μέτρων (πρβλ. απόφαση της 12ης Φεβρουαρίου 2020, Kande Mupompa κατά Συμβουλίου,
T‑170/18
,
EU:T:2020:60
, σκέψη
).
Εν προκειμένω, αφενός, όσον αφορά τις πράξεις του 2019 περί διατηρήσεως, πρέπει να υπομνησθεί, όπως επισημάνθηκε στη σκέψη 67 ανωτέρω, ότι της εκδόσεως των πράξεων αυτών έπρεπε, καταρχήν, να προηγηθεί γνωστοποίηση των επιβαρυντικών στοιχείων, καθώς και παροχή δυνατότητας ακροάσεως στην προσφεύγουσα.
Συναφώς, επισημαίνεται ότι, με έγγραφο της 26ης Μαρτίου 2019, η προσφεύγουσα υπέβαλε μια πρώτη αίτηση παροχής προσβάσεως στο έγγραφο που περιείχε τα αποδεικτικά στοιχεία τα οποία τεκμηρίωναν τους λόγους καταχωρίσεως της επωνυμίας της στους επίμαχους καταλόγους. Το αίτημα αυτό υποβλήθηκε εκ νέου στις 2 και 12 Απριλίου 2019. Το Συμβούλιο δέχθηκε το συγκεκριμένο αίτημα στις 13 Μαΐου 2019, ήτοι εντός χρονικού διαστήματος ενός μηνός και τριών εβδομάδων μετά την πρώτη αίτηση παροχής προσβάσεως και τέσσερις ημέρες πριν από την έκδοση των πράξεων του 2019 περί διατηρήσεως.
Πρέπει, όμως, να υπομνησθεί ότι, κατόπιν αιτήματος του ενδιαφερομένου, το Συμβούλιο υποχρεούται να παρέχει πρόσβαση σε όλα τα μη εμπιστευτικά διοικητικά έγγραφα, τούτο δε εντός ευλόγου χρονικού διαστήματος (πρβλ. απόφαση της 16ης Σεπτεμβρίου 2013, Bank Kargoshaei κ.λπ. κατά Συμβουλίου,
T‑8/11
, μη δημοσιευθείσα,
EU:T:2013:470
, σκέψεις
και
).
Πρέπει να θεωρηθεί ότι, υπό τις περιστάσεις της υπό κρίση υποθέσεως, το Συμβούλιο δεν διαβίβασε το έγγραφο WK 54/2019 INIT εντός ευλόγου χρονικού διαστήματος. Πράγματι, διαβιβάζοντας στην προσφεύγουσα το εν λόγω έγγραφο μόλις τέσσερις ημέρες πριν από την έκδοση των πράξεων του 2019 περί διατηρήσεως, το Συμβούλιο της παρέσχε υπερβολικά σύντομο χρονικό διάστημα προκειμένου αυτή να έχει τη δυνατότητα να υποβάλει λυσιτελώς ενδεχόμενες παρατηρήσεις της. Επομένως, το Συμβούλιο δεν διασφάλισε τη λυσιτελή ακρόαση της προσφεύγουσας. Επιπλέον, ακόμη και αν θεωρηθεί ότι η προσφεύγουσα είχε τον χρόνο να υποβάλει τις παρατηρήσεις της στο Συμβούλιο κατά το χρονικό διάστημα που διέθετε πριν από την έκδοση των εν λόγω πράξεων, το Συμβούλιο είχε στη διάθεσή του πολύ μικρό χρονικό διάστημα για να αναλύσει με την απαιτούμενη επιμέλεια τις εν λόγω παρατηρήσεις. Επομένως, το θεμελιώδες και ουσιώδες στοιχείο της προστασίας των δικαιωμάτων άμυνας, το οποίο συνιστά η γνωστοποίηση των επιβαρυντικών στοιχείων και το δικαίωμα υποβολής παρατηρήσεων επ’ αυτών πριν από την έκδοση των πράξεων του 2019 περί διατηρήσεως, όπως υπομνήσθηκε κατά τη μνημονευθείσα στις ανωτέρω σκέψεις 67 και 69 νομολογία, τέθηκε σε κίνδυνο λόγω της καθυστερημένης διαβιβάσεως στην προσφεύγουσα του φακέλου που περιείχε τα εν λόγω στοιχεία.
Ως εκ τούτου, το έγγραφο που περιείχε τα αποδεικτικά στοιχεία προς τεκμηρίωση των λόγων καταχωρίσεως της επωνυμίας της προσφεύγουσας στους επίμαχους καταλόγους διαβιβάσθηκε με μεγάλη καθυστέρηση λαμβανομένης υπόψη της ημερομηνίας εκδόσεως των πράξεων του 2019 περί διατηρήσεως, με αποτέλεσμα να προσβληθούν συναφώς τα δικαιώματα άμυνας της προσφεύγουσας.
Τούτου δοθέντος, από το σύνολο των προεκτεθέντων δεν μπορεί να συναχθεί ότι η εκ μέρους του Συμβουλίου καθυστερημένη γνωστοποίηση στην προσφεύγουσα των αποδεικτικών στοιχείων που υπομνήσθηκαν στη σκέψη 74 ανωτέρω, πριν το Συμβούλιο εκδώσει τις πράξεις του 2019 περί διατηρήσεως, συνεπάγεται την ακύρωσή τους. Πράγματι, απόκειται στο δικαιοδοτικό όργανο της Ένωσης να διακριβώσει, όταν υφίσταται πλημμέλεια η οποία θίγει τα δικαιώματα άμυνας, αν, σε συνάρτηση με τις πραγματικές και νομικές περιστάσεις της συγκεκριμένης υποθέσεως, η επίμαχη διαδικασία θα μπορούσε να καταλήξει σε διαφορετικό αποτέλεσμα, στο μέτρο που ο προσφεύγων θα μπορούσε να οργανώσει καλύτερα την άμυνά του αν δεν υφίστατο η εν λόγω πλημμέλεια (πρβλ. αποφάσεις της 22ας Σεπτεμβρίου 2015, First Islamic Investment Bank κατά Συμβουλίου,
T‑161/13
,
EU:T:2015:667
, σκέψη
, της 15ης Ιουνίου 2017, Kiselev κατά Συμβουλίου,
T‑262/15
,
EU:T:2017:392
, σκέψη
, και της 13ης Σεπτεμβρίου 2018, VTB Bank κατά Συμβουλίου,
T‑734/14
, μη δημοσιευθείσα,
EU:T:2018:542
, σκέψεις
και
).
Εν προκειμένω, η προσφεύγουσα δεν κατόρθωσε να εξηγήσει ποια είναι τα επιχειρήματα ή τα στοιχεία που θα μπορούσε να έχει προβάλει εάν είχε λάβει νωρίτερα τα επίμαχα έγγραφα και ούτε απέδειξε ότι τα επιχειρήματα ή τα στοιχεία αυτά θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε διαφορετικό αποτέλεσμα στην περίπτωσή της.
Ως εκ τούτου, η προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας της προσφεύγουσας δεν συνεπάγεται, υπό τις περιστάσεις της υπό κρίση υποθέσεως, την ακύρωση των πράξεων του 2019 περί διατηρήσεως.
[παραλειπόμενα]
Συνεπώς, η πρώτη αιτίαση της προσφεύγουσας πρέπει να απορριφθεί.
Κατά δεύτερον, η προσφεύγουσα προβάλλει, κατ’ ουσίαν, δεύτερη αιτίαση, με την οποία υποστηρίζεται ότι το Συμβούλιο, μη παρέχοντάς της δυνατότητα προσβάσεως «το νωρίτερο» στον φάκελο που περιέχει τις πληροφορίες και τα αποδεικτικά στοιχεία επί των οποίων στηρίχθηκε η καταχώριση της επωνυμίας της στις αρχικές πράξεις και στις πράξεις του 2019 περί διατηρήσεως, προσέβαλε το δικαίωμά της αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας.
Καταρχάς, η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι η μη έγκαιρη κοινοποίηση του φακέλου που περιέχει τις πληροφορίες και τα αποδεικτικά στοιχεία που στηρίζουν την καταχώριση και τη διατήρηση της επωνυμίας της στους επίμαχους καταλόγους αποδεικνύει ότι, πριν από την έκδοση των αρχικών πράξεων, το Συμβούλιο δεν διέθετε κανένα έγγραφο ή καμία ουσιαστική απόδειξη που να τεκμηριώνει τους λόγους καταχωρίσεως.
Εν προκειμένω, στην πρώτη σελίδα του εγγράφου WK 54/2019 INIT, που περιέχει αποδεικτικά στοιχεία προς τεκμηρίωση των λόγων καταχωρίσεως της επωνυμίας της προσφεύγουσας στους επίμαχους καταλόγους, αναγράφεται η ημερομηνία της 28ης Φεβρουαρίου 2019, ενώ οι αρχικές πράξεις, με τις οποίες καταχωρίσθηκε για πρώτη φορά η επωνυμία της προσφεύγουσας στους εν λόγω καταλόγους, εκδόθηκαν στις 21 Ιανουαρίου 2019. Με άλλα λόγια, η πρώτη σελίδα του εγγράφου WK 54/2019 INIT φέρει ημερομηνία μεταγενέστερη εκείνης της εκδόσεως των αρχικών πράξεων.
Απαντώντας στα μέτρα οργανώσεως της διαδικασίας που έλαβε το Γενικό Δικαστήριο για να επιβεβαιώσει την ύπαρξη φακέλου αποδεικτικών στοιχείων κατά την έκδοση των αρχικών πράξεων, το Συμβούλιο υποστηρίζει ότι στο έγγραφο WK 54/2019 INIT αναγράφεται η ημερομηνία της 28ης Φεβρουαρίου 2019 λόγω τεχνικού προβλήματος, το οποίο συνδέεται με το γεγονός ότι το εν λόγω έγγραφο καταχωρίσθηκε στα ηλεκτρονικά αρχεία την ημερομηνία αυτή. Το Συμβούλιο επισήμανε ότι τα αποδεικτικά στοιχεία που περιέχονται στο έγγραφο WK 54/2019 INIT αποτελούσαν μέρος της προτάσεως περί καταχωρίσεως της επωνυμίας της προσφεύγουσας στους καταλόγους που είχαν επισυναφθεί στις αρχικές πράξεις. Το Συμβούλιο προσκόμισε προς τούτο το έγγραφο ST 10250/20, της 15ης Σεπτεμβρίου 2020, που περιείχε την πρόταση περί καταχωρίσεως της επωνυμίας της προσφεύγουσας, με στοιχεία αναφοράς COREU CFSP/0195/18, της 4ης Δεκεμβρίου 2018, επί της οποίας στηρίχθηκε για να εκδώσει τις αρχικές πράξεις. Κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, η προσφεύγουσα αμφισβήτησε ότι το έγγραφο αυτό χρησιμοποιήθηκε για να στηρίξει την αρχική εγγραφή της επωνυμίας της στους επίμαχους καταλόγους, λόγω του ότι ο μορφότυπος του εγγράφου και η καταχώριση των αποδεικτικών στοιχείων υπό τη μορφή διαδικτυακών συνδέσμων δεν κατέστησαν το έγγραφο, το οποίο στερείται οποιασδήποτε λογικής, προσβάσιμο και κατανοητό.
Ωστόσο, διαπιστώνεται ότι, αφενός, η πρόταση περί καταχωρίσεως COREU CFSP/0195/18 φέρει ημερομηνία 4 Δεκεμβρίου 2018, δηλαδή είναι προγενέστερη της ημερομηνίας εκδόσεως των αρχικών πράξεων. Αφετέρου, η πρόταση περί καταχωρίσεως COREU CFSP/0195/18 παραθέτει σύνολο διαδικτυακών συνδέσμων σχετικά με τα αποδεικτικά στοιχεία που περιέχονται στο έγγραφο WK 54/2019 INIT, με εξαίρεση το αποδεικτικό στοιχείο που αφορά άρθρο του ιστοτόπου «The Syria Report», με τίτλο «Samer Foz, ο ισχυρότερος Σύρος επιχειρηματίας», το οποίο δημοσιεύθηκε στις 19 Απριλίου 2018 (βλ. σκέψη 111 κατωτέρω). Επομένως, αντιθέτως προς όσα υποστηρίζει η προσφεύγουσα, το Συμβούλιο απέδειξε ότι διέθετε πριν από την έκδοση των αρχικών πράξεων σύνολο αποδεικτικών στοιχείων που τεκμηρίωναν τους λόγους καταχωρίσεως που παρατίθενται στις πράξεις αυτές. Το επιχείρημα της προσφεύγουσας ότι η κοινοποίηση του εγγράφου WK 54/2019 INIT, μετά την άσκηση της υπό κρίση προσφυγής, καταδεικνύει ότι το εν λόγω έγγραφο καταρτίσθηκε τεχνηέντως για τις ανάγκες της υπό κρίση ένδικης διαφοράς πρέπει, επομένως, να απορριφθεί ως αβάσιμο. Εξάλλου, το επιχείρημα της προσφεύγουσας σχετικά με τον κατ’ αυτήν ακατανόητο και μη προσβάσιμο χαρακτήρα του εγγράφου είναι στην πράξη αβάσιμο, διότι οι διαδικτυακοί σύνδεσμοι παραπέμπουν στα άρθρα που παρατίθενται εκ νέου στο έγγραφο WK 54/2019 INIT.
Εν συνεχεία, η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι η μη κοινοποίηση των αποδεικτικών στοιχείων προς τεκμηρίωση της καταχωρίσεως της επωνυμίας της στους επίμαχους καταλόγους, μολονότι είχε ζητήσει να της παρασχεθεί εγκαίρως πρόσβαση σε αυτούς, ήτοι πριν ασκήσει την υπό κρίση προσφυγή, συνεπάγεται προσβολή του δικαιώματός της αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας.
Όπως υπομνήσθηκε στη σκέψη 73 ανωτέρω, κατόπιν αιτήματος του ενδιαφερομένου, το Συμβούλιο υποχρεούται να παρέχει πρόσβαση σε όλα τα μη εμπιστευτικά διοικητικά έγγραφα, τούτο δε εντός ευλόγου χρονικού διαστήματος.
Κατά την εξέταση του ευλόγου χαρακτήρα του διαρρεύσαντος για την κοινοποίηση χρονικού διαστήματος, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ότι, στο μέτρο που το ενδιαφερόμενο πρόσωπο ή οντότητα δεν διαθέτει δικαίωμα ακροάσεως πριν από την αρχική καταχώριση του ονόματός του ή της επωνυμίας της στους επίμαχους καταλόγους, η ως άνω πρόσβαση στον φάκελο συνιστά γι’ αυτούς την πρώτη ευκαιρία να λάβουν γνώση των εγγράφων επί των οποίων στηρίχθηκε το Συμβούλιο για την εν λόγω καταχώριση και, συνεπώς, έχει ιδιαίτερη σημασία για την άμυνά τους (πρβλ. απόφαση της 22ας Σεπτεμβρίου 2015, First Islamic Investment Bank κατά Συμβουλίου,
T‑161/13
,
EU:T:2015:667
, σκέψη
και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
Εν προκειμένω, όπως υπομνήσθηκε στη σκέψη 72 ανωτέρω, η προσφεύγουσα ζήτησε από το Συμβούλιο, στις 26 Μαρτίου 2019, να της παρασχεθεί πρόσβαση στον φάκελο αποδεικτικών στοιχείων που τεκμηρίωναν τους λόγους της αρχικής καταχωρίσεώς της στους επίμαχους καταλόγους. Η προσφεύγουσα υπέβαλε άλλες δύο φορές το αίτημά της περί παροχής προσβάσεως επικαλούμενη την ανάγκη να έχει στη διάθεσή της τα έγγραφα αυτά το ταχύτερο δυνατόν προκειμένου να λάβει απόφαση σχετικά με την άσκηση των δικαιωμάτων της ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου. Το έγγραφο WK 54/2019 INIT διαβιβάσθηκε στην προσφεύγουσα στις 13 Μαΐου 2019, ήτοι μετά την άσκηση της υπό κρίση προσφυγής. Με το υπόμνημα απαντήσεως, η προσφεύγουσα επιβεβαιώνει τη λήψη του εγγράφου WK 54/2019 INIT.
Πρέπει να επισημανθεί ότι το έγγραφο WK 54/2019 INIT, το οποίο αποσκοπεί στην τεκμηρίωση των λόγων καταχωρίσεως της επωνυμίας της προσφεύγουσας στους επίμαχους καταλόγους, αποτελεί, κατ’ ουσίαν, συμπληρωματική αιτιολογία των αρχικών πράξεων, πλην όμως κοινοποιήθηκε στην προσφεύγουσα μόνον μετά την πάροδο ενός μηνός και τριών εβδομάδων, χρονικό διάστημα που δεν μπορεί να θεωρηθεί αμελητέο. Συναφώς, αντιθέτως προς όσα υποστηρίζει το Συμβούλιο, ο χρόνος που παρήλθε μεταξύ της ημερομηνίας εκδόσεως των αρχικών πράξεων και της ημερομηνίας υποβολής της εκ μέρους της προσφεύγουσας αιτήσεως παροχής προσβάσεως δεν μπορεί να δικαιολογήσει την παράλειψη του Συμβουλίου να απαντήσει εντός ευλόγου χρονικού διαστήματος. Συγκεκριμένα, το Συμβούλιο δεν μπορεί να επικαλεσθεί τον χρόνο που παρήλθε πριν η προσφεύγουσα ζητήσει την παροχή προσβάσεως στα έγγραφα που την αφορούν, προκειμένου να δικαιολογήσει το χρονικό διάστημα εντός του οποίου δέχθηκε πράγματι το ίδιο την αίτηση παροχής προσβάσεως. Ωστόσο, όπως υπενθύμισε το Συμβούλιο κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, εντός του Συμβουλίου υφίστανται εσωτερικές προθεσμίες αναγκαίες για να ληφθεί η έγκριση των διαφόρων εσωτερικών οργάνων όσον αφορά τη διαβίβαση εγγράφων. Οι εν λόγω εσωτερικές προθεσμίες πρέπει, βεβαίως, να συνάδουν με τη νομολογία που υπομνήσθηκε στις σκέψεις 73 και 89 ανωτέρω, προκειμένου τα αποδεικτικά στοιχεία τα οποία προσκομίσθηκαν προς τεκμηρίωση της λήψεως περιοριστικών μέτρων που αφορούν πρόσωπο ή οντότητα να του γνωστοποιούνται εγκαίρως ώστε να δύναται να ασκήσει τα δικαιώματά του ενώπιον του δικαιοδοτικού οργάνου της Ένωσης.
Εντούτοις, επισημαίνεται ότι η προσφεύγουσα ανέμεινε είκοσι μία ημέρες πριν από τη λήξη της προθεσμίας ασκήσεως της υπό κρίση προσφυγής για να αποστείλει, στις 26 Μαρτίου 2019, την πρώτη αίτηση παροχής προσβάσεως στον φάκελο. Επομένως, η προσφεύγουσα συνέβαλε ώστε να μειωθεί το χρονικό διάστημα που κατελείπετο στο Συμβούλιο προκειμένου αυτό να της κοινοποιήσει το έγγραφο WK 54/2019 INIT πριν από τη λήξη της εν λόγω προθεσμίας.
Κατά συνέπεια, το γεγονός ότι το Συμβούλιο δεν ήταν σε θέση να κοινοποιήσει το έγγραφο WK 54/2019 INIT στην προσφεύγουσα πριν από την άσκηση της προσφυγής της δεν μπορεί να καταλογισθεί αποκλειστικώς στο θεσμικό όργανο αυτό.
Εν πάση περιπτώσει, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η προσφεύγουσα απέκτησε πρόσβαση στο έγγραφο WK 54/2019 INIT στις 13 Μαΐου 2019, ήτοι προτού καταθέσει το Συμβούλιο υπόμνημα αντικρούσεως. Επομένως, είχε τη δυνατότητα να λάβει θέση επί των αποδεικτικών στοιχείων που περιλαμβάνονταν στο εν λόγω έγγραφο τόσο στο πλαίσιο του υπομνήματος απαντήσεως όσο και κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση.
Επομένως, πρέπει να γίνει δεκτό ότι η κοινοποίηση του εγγράφου WK 54/2019 INIT στις 13 Μαΐου 2019 αρκούσε για να έχει η προσφεύγουσα τη δυνατότητα να ασκήσει το δικαίωμά της αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας.
Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, πρέπει να απορριφθεί η δεύτερη αιτίαση και, ως εκ τούτου, ο έκτος λόγος ακυρώσεως στο σύνολό του.
[παραλειπόμενα]

Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (τέταρτο τμήμα)
αποφασίζει:

1)
Απορρίπτει την προσφυγή.

2)
Καταδικάζει την Aman Dimashq JSC στα δικαστικά έξοδα.

Gervasoni
Madise
Martín y Pérez de Nanclares
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 24 Νοεμβρίου 2021.
(υπογραφές)
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η αγγλική.
(
)	Παρατίθενται μόνον οι σκέψεις των οποίων η δημοσίευση κρίνεται σκόπιμη από το Γενικό Δικαστήριο.