CELEX: 62015CJ0134
Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja
30 ta' Ġunju 2016

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-validità tal-Artikolu 5(4)(b) tar-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 543/2008,
tas-16 ta’ Ġunju 2008, li jistabbilixxi regoli dettaljati għall-applikazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1234/2007
f’dak li għandu x’jaqsam ma’ l-istandards għat-tqegħid fis-suq tal-laħam tat-tjur (ĠU L 157, p. 46).
Din it-talba ġiet ippreżentata fil-kuntest ta’ tilwima bejn Lidl GmbH & Co. KG, impriża ta’ bejgħ bl-imnut, u l-Freistaat
Sachsen (Land ta’ Sachsen, il-Ġermanja) fir-rigward tal-obbligu stabbilit minn din id-dispożizzjoni, matul il-bejgħ bl-imnut
ta’ laħam frisk tat-tjur ippakkjat minn qabel, li jiġi indikat il-prezz totali u l-prezz skont l-unità tal-piż fuq l-ippakkjar
minn qabel jew fuq tikketta mwaħħla ma’ dan tal-aħħar (iktar ’il quddiem l-“l-obbligu ta’ ttikkettjar”).

Il-kuntest legali

Id-dritt tal-Unjoni
L-Artikolu 39 TFUE jiddeskrivi l-għanijiet tal-politika agrikola komuni. Skont l-Artikolu 41(b) TFUE, sabiex ikunu jistgħu
jitwettqu l-objettivi, jistgħu jiġu pprovduti partikolarment azzjonijiet komuni għall-iżvilupp tal-konsum ta’ ċerti prodotti.
L-Artikolu 2 tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2777/75, tad-29 ta’ Ottubru 1975, dwar l-organizzazzjoni komuni tas-suq
tal-laħam tat-tjur (ĠU L 282, p. 77), kien jipprovdi li setgħu jittieħdu miżuri Komunitarji intiżi b’mod partikolari biex
jippromwovu l-kummerċjalizzazzjoni ta’ ċerti prodotti jew biex itejbu l-kwalità. Ir-regoli ta’ kummerċjalizzazzjoni setgħu
b’mod partikolari jirrigwardaw l-ippakkjar, il-preżentazzjoni u l-ittikkettjar.
Ir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 1906/90, tas-26 ta’ Ġunju 1990, dwar l-istandards tal-marketing għal-laħam tat-tjur (ĠU
Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 3, Vol. 10, p. 92), stabbilixxa regoli partikolari fil-qasam tat-tikkettjar, fosthom
l-obbligu li jintwera fuq l-ippakkjar minn qabel jew fuq tikketta mwaħħla ma’ dan tal-aħħar il-prezz totali u l-prezz għal
kull unità ta’ piż, applikabbli għall-bejgħ bl-imnut tal-laħam frisk tat-tjur ippakkjat minn qabel.
It-tieni premessa ta’ dan ir-regolament kienet tipprovdi:
“Billi dawn in-normi jistgħu jikkontribwixxu biex itejbu l-kwalità tal-laħam tat-tjur u, konsegwentement, jiffaċilitaw il-bejgħ
ta’ dan il-laħam; billi huwa għalhekk fl-interess tal-produtturi, tan-negozjanti u tal-konsumaturi li l-istandards tal-marketing
għandhom ikunu applikati għal-laħam tat-tjur addattat għall-konsum mill-bniedem.”
Skont l-Artikolu 5(3)(b) tar-regolament imsemmi:
“Fil-każ ta’ laħam tat-tjur pakkettjati bil-quddiem, id-dettalji segwenti għandhom jidhru wkoll fuq l-ippakkettjar bil-quddiem
jew fuq it-tikketta mwaħħla miegħu:
[…]
b)      fil-każ ta’ laħam tat-tjur frisk, il-prezz totali u l-prezz skond il-piż fl-istadju tal-bejgħ bl-imnut.”
Ir-Regolament Nru 2777/75 tħassar bir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1234/2007, tat-22 ta’ Ottubru 2007, li jistabbilixxi
organizzazzjoni komuni ta’ swieq agrikoli u dwar dispożizzjonijiet speċifiċi għal ċerti prodotti agrikoli (iktar ’il quddiem
ir-“Regolament “OKS uniku”) (ĠU L 299, p. 1). Dan tal-aħħar jiġbor f’kuntest uniku l-21 organizzazzjoni komuni ta’ swieq li
jkopru diversi prodotti jew gruppi ta’ prodotti. Hekk kif jirriżulta mill-premessa 7 tiegħu, “[i]s-simplifikazzjoni” li joħloq
“m’għandhiex twassal għal dubji dwar deċiżjonijiet politiċi li ttieħdu matul is-snin fil- [Politika Agrikola Komuni]”. Il-premessa 10
tiegħu tenfasizza l-għan li jiġu stabbilizzati s-swieq u jiġi żgurat standard ta’ għajxien ġust għall-komunità agrikola permezz
ta’ diversi strumenti ta’ intervent, filwaqt li jittieħdu inkunsiderazzjoni l-bżonnijiet ta’ kull wieħed minn dawn is-setturi
u tal-interdipendenzi bejn dawn tal-aħħar.
Fir-rigward tal-laħam tat-tjur, l-Artikolu 121(e)(iv) tar-Regolament Nru 1234/2007 (3) jawtorizza lill-Kummissjoni Ewropea
biex tistabbilixxi “r-regoli dwar indikazzjonijiet ulterjuri li għandhom jintwerew f’dokumenti kummerċjali akkumpanjanti,
l-ittikkettjar, il-preżentazzjoni u l-ippubbliċċizzar ta’ laħam tat-tjur intiż għall-konsumatur finali u l-isem li taħtu huwa
mibjugħ il-prodott fit-tifsira tal-punt (1) ta’ l-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 2000/13/KE [tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill
tal-20 ta’ Marzu 2000 fuq l-approssimazzjoni ta’ liġijiet tal-Istati Membri li għandhom x’jaqsmu ma’ tikkettjar, preżentazzjoni
u riklamar ta’ oġġetti tal-ikel (ĠU L 109, p. 29]”.
Skont il-premessi 1 sa 3 tar-Regolament Nru 543/2008, sa fejn “[ċ]erti dispożizzjonijiet u obbligi previsti mir-Regolament
(KEE) Nru 1906/90 ma ġewx inkorporati fir-Regolament (KE) Nru 1234/2007” ġew adottati dispożizzjonijiet xierqa fil-kuntest
tar-Regolament Nru 543/2008 “li jippermett[u] l-kontinwità u t-tħaddim tajjeb ta’ l-organizzazzjoni komuni tas-suq u b’mod
partikolari l-istandards tat-tqegħid fis-suq”.
Il-premessa 10 tar-Regolament Nru 543/2008 hija redatta kif ġej:
“Sabiex il-konsumatur jingħata informazzjoni xierqa, ċara u oġġettiva dwar il-prodotti maħruġa għall-bejgħ u sabiex tiġi assigurata
ċ-ċirkolazzjoni ħielsa ta’ dawn ta’ l-aħħar fil-Komunità, jeħtieġ li jiġi żgurat li n-normi tat-tqegħid fis-suq tat-tjur iqisu
kemm jista’ jkun id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 76/211/KEE tal-Kunsill ta’ l-20 ta’ Jannar 1976 fuq l-approssimazzjoni
tal-liġijiet ta’ l-Istati Membri dwar il-prekondizzjonament bil-piż jew bil-volum ta’ ċerti prodtti b’imballaġġ minn qabel
[(ĠU L 46, p. 1)].”
Il-kliem tal-Artikolu 5(4)(b) ta’ dan ir-regolament huwa identiku għall-Artikolu 5(3)(b) tar-Regolament Nru 1906/90.
Għalkemm ir-Regolament Nru 1234/2007 kien, min-naħa tiegħu, imħassar bir-Regolament (UE) Nru 1308/2013 tal-Parlament Ewropew
u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi organizzazzjoni komuni tas-swieq fi prodotti agrikoli u li jħassar
ir-Regolamenti tal-Kunsill (KEE) Nru 922/72, (KEE) Nru 234/79, (KE) Nru 1037/2001 u (KE) Nru 1234/2007 (ĠU 2013, L 347, p. 641),
id-dispożizzjonijiet tiegħu li jikkonċernaw ir-regoli ta’ kummerċjalizzazzjoni tal-prodotti fis-setturi tal-bajd u tal-laħam
tat-tjur jibqgħu japplikaw sad-data tal-implementazzjoni tar-regoli ta’ kummerċjalizzazzjoni korrispondenti ffissati permezz
tal-atti delegati, konformement mal-Artikolu 230(1)(c) tar-Regolament Nru 1308/2013.

Il-liġi Ġermaniża
L-Artikolu 3(2)(6) tal-Verordnung über Vermarktungsnormen für Geflügelfleisch (leġiżlazzjoni li tistabbilixxi regoli ta’ kummerċjalizzazzjoni
għal-laħam tat-tjur), tat-22 ta’ Marzu 2013 (BGBl. 2013 I, p. 624), jipprovdi:
“Huwa pprojbit […] li jinżamm bil-għan li jinbiegħ, li jiġi espost, li jiġi kkunsinnat, li jinbiegħ jew li jitqiegħed fis-suq
b’xi mod ieħor laħam tat-tjur mingħajr ma jingħataw l-indikazzjonijiet imsemmija fl-Artikolu 5(4) tar-[Regolament Nru 543/2008]
b’mod komplet u korrett.”
Skont l-Artikolu 9(3)(1) ta’ dan ir-regolament:
“Jaġixxi illegalment fis-sens tal-Artikolu 7(1)(3) tal-Handelsklassengesetz (liġi dwar ir-regoli tal-kummerċjabbiltà) kull
min iżomm bil-għan li jbiegħ, jipproponi għall-bejgħ, jesponi, jikkunsinna, jbigħ jew b’xi mod ieħor ipoġġi fis-suq karkassa
tat-tjur, laħam tat-tjur jew parti minn tajra bi ksur tal-Artikolu 3 ta’ [din] il-liġi.”

Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
Lidl hija impriża tal-bejgħ bl-imnut bi stabbilimenti li joffru prodotti tal-ikel bi prezz imraħħas fil-Ġermanja kollha. F’xi
wħud mill-istabbilimenti tagħha fir-reġjun taʼ Lamperswalde, din toffri b’mod partikolari għall-bejgħ laħam tat-tjur frisk
ippakkjat minn qabel. Skont id-deċiżjoni tar-rinviju, il-prezz ta’ dan il-prodott ma jidhirx direttament fuq il-pakkett tiegħu
jew fuq tikketta mwaħħla ma’ dan tal-aħħar, iżda huwa indikat permezz ta’ tikketti mwaħħla mal-ixkaffar.
Is-Sächsische Landesanstalt für Landwirtschaft (uffiċċju tal-agrikoltura tal-Land ta’ Sachsen, il-Ġermanja), li sar is-Sächsisches
Landesamt für Umwelt, Landwirtschaft und Geologie (uffiċċju tal-ambjent, tal-agrikoltura u tal-ġeoloġija tal-Land ta’ Sachsen,
il-Ġermanja), ikkonstata din il-prattika fil-qasam tal-wiri tal-prezzijiet fl-okkażjoni ta’ diversi kontrolli. Dan qies li
din kienet qiegħda tikser id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 5(3)(b) tar-Regolament Nru 1906/90, applikabbli fid-data tal-kontrolli.
Fit-30 ta’ April 2007, Lidl ippreżentat quddiem il-Verwaltungsgericht Dresden (qorti amministrattiva ta’ Dresden, il-Ġermanja)
talba għall-konstatazzjoni ta’ legalità intiża biex jiġi stabbilit li l-prattika tagħha fil-qasam tal-ittikkettjar tal-prezzijiet
ma kinitx tmur kontra d-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 5(4)(b) tar-Regolament Nru 543/2008, li l-kontenut tiegħu huwa identiku
għal dak tal-Artikolu 5(3)(b) tar-Regolament Nru 1906/90. Essenzjalment, din sostniet li dawn id-dispożizzjonijiet huma “ineffettivi”,
għaliex iwasslu għal ksur sproporzjonat għall-eżerċizzju tal-libertà li tiġi eżerċitata attività ekonomika fis-sens tal-Artikolu 15(1)
tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”), moqri flimkien mal-Artikolu 6(1) TUE.
B’sentenza tal-10 ta’ Novembru 2010, il-Verwaltungsgericht Dresden (qorti amministrattiva ta’ Dresden) ċaħdet din it-talba
fil-mertu.
Lidl appellat minn din is-sentenza quddiem is-Sächsisches Oberverwaltungsgericht (qorti amministrattiva superjuri tal-Land
ta’ Sachsen, il-Ġermanja). Din il-qorti qieset li l-Artikolu 5(4)(b) tar-Regolament Nru 543/2008 japplika għar-rikorrenti
fil-kawża prinċipali u li s-soluzzjoni tat-tilwima li għandha quddiemha tiddependi mill-validità ta’ din id-dispożizzjoni.
F’dan ir-rigward, din tesprimi dubji fir-rigward tal-validità tagħha fid-dawl tal-Artikolu 15(1) u tal-Artikolu 16 tal-Karta
kif ukoll tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 40(2) TFUE.
Skont il-qorti tar-rinviju, l-obbligu ta’ ttikkettjar ma jiksirx b’mod sproporzjonat u inammissibbli l-libertà li tiġi eżerċitata
attività ekonomika u l-libertà ta’ impriża tar-rikorrenti fil-kawża prinċipali, peress li s-sustanza ta’ dawn id-drittijiet
u ta’ dawn il-libertajiet hija ppreżervata. Fil-fatt, il-kummerċjalizzazzjoni tal-laħam tat-tjur ippakkjat minn qabel ma hijiex
ipprojbita mill-Artikolu 5(4)(b) tar-Regolament Nru 543/2008, li fih dispożizzjonijiet relattivi għall-indikazzjoni tal-prezz
ta’ dawn il-prodotti. Barra minn hekk, dan l-obbligu jissodisfa l-għan ta’ interess ġenerali ta’ protezzjoni tal-konsumaturi.
Madankollu, il-qorti tar-rinviju tiddubita li l-obbligu ta’ ttikkettjar li jirriżulta minn din id-dispożizzjoni huwa proporzjonat,
peress li, minn naħa, dan ma huwiex stabbilit għal prodotti oħra ppakkjati minn qabel, bħal-laħam taċ-ċanga, tal-majjal, tan-nagħaġ
u tal-mogħoż, u peress li, min-naħa l-oħra, dan jinvolvi oneri finanzjarji u organizzativi supplimentari, li jirrestrinġu
l-kompetizzjoni.
Fid-dawl tal-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni, il-qorti tar-rinviju tistaqsi ruħha dwar in-natura ġustifikata tad-differenza
fit-trattament bejn il-laħam tat-tjur frisk u l-laħam frisk l-ieħor intiż għall-konsum mill-bniedem, minħabba n-nuqqas ta’
obbligu paragunabbli fil-qasam tat-tikkettjar għal dawn tal-aħħar.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, is-Sächsisches Oberverwaltungsgericht (qorti amministrattiva superjuri tal-Land ta’ Sachsen) iddeċidiet
li tissospendi l-proċedura u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari segwenti:
“1)      L-Artikolu 5(4)(b) tar-Regolament […] Nru 543/2008 huwa kompatibbli mal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 6(1) tat-Trattat dwar
l-Unjoni Ewropea, moqri flimkien mal-Artikolu 15(1) u mal-Artikolu 16 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea?
2)      L-Artikolu 5(4)(b) tar-Regolament (KE) Nru 543/2008 huwa kompatibbli mat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 40(2) TFUE?”

Fuq id-domandi preliminari

Fuq l-ewwel domanda
Bl-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk l-Artikolu 5(4)(b) tar-Regolament Nru 543/2008,
li jistabbilixxi l-obbligu tat-tikkettjar, huwiex validu fir-rigward tal-Artikolu 15(1) u tal-Artikolu 16 tal-Karta.
Preliminarjament, għandu jiġi rrilevat li għalkemm, ċertament, il-qorti tar-rinviju u l-partijiet fil-kawża prinċipali jqisu
li l-validità tal-obbligu ta’ ttikkettjar għandha tiġi eżaminata fid-dawl tal-Artikolu 15(1) u tal-Artikolu 16 tal-Karta,
relattivi, wieħed, għall-libertà professjonali u d-dritt għax-xogħol u, l-ieħor, għal-libertà li tiġi eżerċitata attività
ekonomika, madankollu għandu jiġi rrilevat li l-obbligu ta’ ttikkettjar ma jillimitax il-fakultà tal-persuna “li twettaq xogħol
magħżul jew aċċettat liberament”, fis-sens tal-Artikolu 15 tal-Karta. Min-naħa l-oħra, dan jista’ jirrestrinġi l-libertà taʼ
impriża rrikonoxxut mill-Artikolu 16 tal-Karta.
Id-dritt għal-libertà li tiġi eżerċitata attività ekonomika jinkludi b’mod partikolari d-dritt, għal kull impriża, li tkun
tista’ tiddisponi liberament, fil-limiti tar-responsabbiltà li tinkorri għall-atti tagħha stess, mir-riżorsi ekonomiċi, tekniċi
u finanzjarji li jkollha għad-dispożizzjoni tagħha (sentenza tas-27 ta’ Marzu 2014, UPC Telekabel Wien, C-314/12, EU:C:2014:192,
punt 49).
Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet ukoll li l-protezzjoni mogħtija mill-Artikolu 16 tal-Karta tinkludi l-libertà li tiġi eżerċitata
attività ekonomika jew kummerċjali, il-libertà kuntrattwali u l-kompetizzjoni libera, hekk kif jirriżulta mill-ispjegazzjonijiet
relatati mal-istess artikolu, li għandhom, konformement mat-tielet subparagrafu tal-Artikoli 6(1) TUE u 52(7) tal-Karta, jittieħdu
inkunsiderazzjoni għall-interpretazzjoni tagħha (sentenzi tat-22 ta’ Jannar 2013, Sky Österreich, C-283/11, EU:C:2013:28,
punt 42 u tas-17 ta’ Ottubru 2013, Schaible, C-101/12, EU:C:2013:661, punt 25).
L-obbligu ta’ ttikkettjar, stabbilit fl-Artikolu 5(4)(b) tar-Regolament Nru 543/2008, jista’ jillimita l-eżerċizzju ta’ din
il-libertà li tiġi eżerċitata attività ekonomika, peress li tali obbligu jpoġġi fuq id-destinatarju tagħha oneru li jillimita
l-użu ħieles tar-riżorsi għad-dispożizzjoni tiegħu, peress li jobbligah jadotta miżuri li jistgħu jirrappreżentaw spiża għalih
u jkollhom impatt fuq l-organizzazzjoni tal-attivitajiet tiegħu (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas-27 ta’ Marzu 2014, UPC
Telekabel Wien, C-314/12, EU:C:2014:192, punt 50).
Madankollu, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-libertà tal-impriża ma hijiex dritt assolut, iżda għandha tittieħed
inkunsiderazzjoni fid-dawl tal-funzjoni tagħha fis-soċjetà (ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tas-6 ta’ Settembru 2012,
Deutsches Weintor, C-544/10, EU:C:2012:526, punt 54, kif ukoll tat-22 ta’ Jannar 2013, Sky Österreich, C-283/11, EU:C:2013:28,
punt 45 u l-ġurisprudenza ċċitata).
Konsegwentement, jistgħu jiġu imposti limitazzjonijiet għall-eżerċizzju ta’ din il-libertà, bil-kundizzjoni li, konformement
mal-Artikolu 52(1) tal-Karta, minn naħa, ikunu stabbiliti mil-liġi u josservaw il-kontenut essenzjali tal-libertà msemmija
u, min-naħa l-oħra, b’mod konsistenti mal-prinċipju ta’ proporzjonalità, ikunu neċessarji u ġenwinament jissodisfaw l-għanijiet
ta’ interess ġenerali rrikonoxxuti mill-Unjoni Ewropea jew il-ħtieġa għall-protezzjoni tad-drittijiet u tal-libertajiet ta’
oħrajn.
Filwaqt li tirrileva li l-obbligu ta’ ttikkettjar, bħala limitazzjoni għall-eżerċizzju tad-dritt stabbilit mill-Artikolu 16
tal-Karta, huwa previst mil-liġi, u filwaqt li tikkunsidra li l-obbligu msemmi jirrispetta l-kontenut essenzjali ta’ dan id-dritt
u jissodisfa effettivament l-għanijiet ta’ interess ġenerali rrikonoxxuti mill-Unjoni, jiġifieri l-protezzjoni tal-konsumaturi,
il-qorti tar-rinviju tesprimi dubji fuq in-natura proporzjonali ta’ tali miżura.
F’dan ir-rigward, hija ġurisprudenza stabbilita li l-prinċipju ta’ proporzjonalità jeżiġi li l-atti tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni
ma jeċċedux il-limiti ta’ dak li huwa xieraq u neċessarju għat-twettiq tal-għanijiet leġittimi mfittxija mil-leġiżlazzjoni
inkwistjoni, peress li meta jkun hemm possibbiltà ta’ għażla bejn diversi miżuri xierqa, għandha tintgħażel l-inqas waħda
restrittiva, u l-inkonvenjenzi li jinħolqu ma għandhomx ikunu sproporzjonati meta mqabbla mal-għanijiet previsti (ara s-sentenzi
tat-12 ta’ Lulju 2001, Jippes
et
, C-189/01, EU:C:2001:420, punt 81, kif ukoll tat-22 ta’ Jannar 2013, Sky Österreich, C-283/11, EU:C:2013:28, punt 50).
Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà kkunsidrat li l-libertà li tiġi eżerċitata attività ekonomika tista’ tkun suġġetta
għal firxa wiesgħa ta’ interventi mill-amministrazzjoni pubblika li jistgħu jistabbilixxu, fl-interess ġenerali, limiti għall-eżerċizzju
tal-attività ekonomika (sentenza tat-22 ta’ Jannar 2013, Sky Österreich, C-283/11, EU:C:2013:28, punt 46).
F’dan il-każ, fir-rigward, fl-ewwel lok, tal-għanijiet tal-leġiżlazzjoni tal-Unjoni inkwistjoni, hekk kif jirriżulta mit-tieni
premessa tar-Regolament Nru 1906/90, ir-regoli ta’ kummerċjalizzazzjoni fis-settur tal-laħam tat-tjur jikkontribwixxu biex
itejbu l-kwalità ta’ dan il-laħam u biex jiffaċilitaw il-bejgħ tiegħu, fl-interess tal-produtturi, tal-operaturi u tal-konsumaturi.
Barra minn hekk, ir-raba’ premessa ta’ dan ir-regolament tenfasizza l-interess li l-konsumaturi jingħataw informazzjoni iktar
kompluta b’mod partikolari fuq it-tikkettjar, ir-reklamar, il-kontenut tal-indikazzjonijiet li jikkonċernaw il-metodu ta’
refriġerazzjoni użata u t-tip ta’ tkabbir li kellu t-tjur.
Dawn l-għanijiet huma riprodotti fir-Regolament Nru 543/2008 li fil-premessa 10 tiegħu tenfasizza l-ħtieġa li tiġi offruta
lill-konsumatur informazzjoni suffiċjenti, ċara u oġġettiva dwar dawk il-prodotti maħruġa għall-bejgħ.
Minn dak li ntqal jirriżulta li l-għajnijiet prinċipali tal-leġiżlazzjoni tal-Unjoni inkwistjoni huma intiżi kemm għat-titjib
fid-dħul tal-produtturi u tal-operaturi attivi fis-settur tal-laħam tat-tjur, inkluż tal-laħam tat-tjur frisk, kif ukoll għall-protezzjoni
tal-konsumaturi, u jikkostitwixxu għanijiet ta’ interess ġenerali rrikonoxxuti mid-dritt primarju tal-Unjoni.
Fir-rigward, fit-tieni lok, tal-kapaċità tal-obbligu ta’ ttikkettjar li jiżgura t-twettiq tal-għanijiet imfittxija, il-leġiżlatur
seta’ jqis li dan l-obbligu, minn naħa, jippermetti li jiġi żgurat l-għoti ta’ informazzjoni affidabbli lill-konsumatur permezz
tal-indikazzjoni li tidher fuq il-pakkett u, min-naħa l-oħra, huwa tali li jħeġġeġ lil dan jixtri l-laħam tat-tjur, liema
ħaġa ttejjeb il-perspettivi tal-kummerċjalizzazzjoni ta’ dan il-prodott u konsegwentement, id-dħul tal-produtturi.
F’dak li jikkonċerna n-natura neċessarja ta’ tali leġiżlazzjoni, il-leġiżlatur tal-Unjoni seta’ leġittimament jikkunsidra
li leġiżlazzjoni li kienet tipprovdi biss għat-twaħħil tal-prezz fuq l-ixkaffar ma kinitx tippermetti li jintlaħqu l-għanijiet
imfittxija b’mod daqshekk effettiv daqs l-Artikolu 5(4)(b) tar-Regolament Nru 543/2008, peress li s-sempliċi indikazzjoni
tal-prezz totali u tal-prezz għal kull unità ta’ piż tippermetti, fil-każ ta’ prodotti li l-unitajiet ta’ ppakkjar tagħhom
jista’ ma jkollhomx l-istess piż, li tiġi żgurata informazzjoni suffiċjenti lill-konsumatur. Barra minn hekk, tali obbligu
ma jidhirx eċċessiv meta mqabbel mal-għanijiet imfittxija, peress li l-indikazzjoni tal-prezz totali u skont l-unità tal-piż,
stabbilit mill-Artikolu 5(4) tar-Regolament Nru 543/2008, huwa biss wieħed mill-informazzjoni li għandha tidher fuq l-ippakkjar
minn qabel jew fuq tikketta mwaħħla ma’ dan tal-aħħar b’applikazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni.
Konsegwentement, l-indħil fuq il-libertà li tiġi eżerċitata attività ekonomika tar-rikorrenti fil-kawża prinċipali huwa, f’dan
il-każ, proporzjonat mal-għanijiet imfittxija.
Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li l-eżami tal-ewwel domanda magħmula ma wera l-ebda fattur li jaffettwa l-validità
tal-Artikolu 5(4)(b) tar-Regolament Nru 543/2008 fir-rigward tal-libertà li tiġi eżerċitata attività ekonomika, kif prevista
mill-Artikolu 16 tal-Karta.

Fuq it-tieni domanda
Bit-tieni domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk l-Artikolu 5(4)(b) tar-Regolament Nru 543/2008, huwiex validu
fir-rigward tal-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni stabbilit fit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 40(2) TFUE.
Din id-domanda saret minħabba l-fatt, espost mill-qorti tar-rinviju, li għal kategoriji oħra ta’ laħam frisk intiż għall-konsum
mill-bniedem, b’mod partikolari l-laħam taċ-ċanga, tal-majjal, tan-nagħaġ u tal-mogħoż, ma jeżistix obbligu simili fil-qasam
tat-tikkettjar tal-prezz.
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li l-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni jifforma parti mill-prinċipji ġenerali tad-dritt
tal-Unjoni u fil-qasam tal-agrikoltura huwa espress fit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 40(2) TFUE (ara s-sentenza tal-14 ta’ Marzu 2013,
Agrargenossenschaft Neuzelle, C-545/11, EU:C:2013:169, punt 41 u l-ġurisprudenza ċċitata). Mill-kliem tal-artikolu msemmi
jirriżulta li din id-dispożizzjoni tipprekludi kull diskriminazzjoni bejn il-produtturi u l-konsumaturi tal-Unjoni.
Mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li dan il-prinċipju japplika mhux biss għall-produtturi u għall-konsumaturi,
iżda wkoll għall-kategoriji ta’ operaturi ekonomiċi l-oħra suġġetti għal organizzazzjoni komuni tas-swieq, bħal dawk li jikkummerċjalizzaw
laħam tat-tjur frisk jew tipi oħra ta’ laħam frisk (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-5 ta’ Ottubru 1994, Il-Ġermanja vs
Il-Kunsill, C‑280/93, EU:C:1994:367, punt 68).
Il-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni jeżiġi li sitwazzjonijiet paragunabbli ma jiġux ittrattati b’mod differenti u li sitwazzjonijiet
differenti ma jiġux ittrattati bl-istess mod sakemm tali trattament ma jkunx oġġettivament iġġustifikat (ara, f’dan is-sens,
is-sentenzi tas-6 ta’ Diċembru 2005, ABNA
et
, C-453/03, C‑11/04, C-12/04 u C-194/04, EU:C:2005:741, punt 63, kif ukoll tal-14 ta’ Marzu 2013, Agrargenossenschaft Neuzelle,
C-545/11, EU:C:2013:169, punt 42).
F’dak li jikkonċerna l-portata tal-istħarriġ tal-osservanza ta’ dan il-prinċipju, għandu jitfakkar li fil-qasam tal-agrikoltura,
il-leġiżlatur tal-Unjoni għandu setgħa diskrezzjonali wiesgħa. Konsegwentement, l-istħarriġ tal-qorti għandu jkun limitat
għall-verifika ta’ jekk il-miżura inkwistjoni hijiex ivvizzjata bi żball manifest jew b’abbuż ta’ poter jew jekk l-awtorità
inkwistjoni qabżitx, b’mod manifest, il-limiti tas-setgħa diskrezzjonali tagħha (sentenza tal-14 ta’ Marzu 2013, Agrargenossenschaft
Neuzelle, C-545/11, EU:C:2013:169, punt 43).
F’dan il-każ, il-prodotti li fir-rigward tagħhom il-qorti tar-rinviju tesprimi dubji dwar in-natura nondiskriminatorja tal-leġiżlazzjoni
inkwistjoni jappartjenu għal setturi agrikoli differenti.
F’dan ir-rigward, l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 40(2) TFUE jipprovdi għall-użu ta’ mekkaniżmi differenti li jistgħu jintużaw
biex jintlaħqu l-għanijiet iddefiniti fl-Artikolu 39 TFUE. Barra minn hekk, hekk kif jirriżulta mir-Regolament Nru 1234/2007,
kull organizzazzjoni komuni tas-suq tinvolvi elementi speċifiċi li japplikaw għaliha biss. Minn dan jirriżulta li l-paragun
tal-mekkaniżmi tekniċi użati għal-leġiżlazzjoni tas-setturi differenti tas-suq ma jistax jikkostitwixxi bażi valida biex jiġi
stabbilit l-ilment ta’ diskriminazzjoni bejn prodotti mhux simili, suġġetti għal regoli differenti (ara, f’dan is-sens, is-sentenza
tat-28 ta’ Ottubru 1982, Lion
et
, 292/81 u 293/81, EU:C:1982:375, punt 24).
Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li l-eżami tat-tieni domanda magħmula ma wera l-ebda fattur li jaffettwa l-validità
tal-Artikolu 5(4)(b) tar-Regolament Nru 543/2008 fir-rigward tal-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni stabbilit fit-tieni subparagrafu
tal-Artikolu 40(2) TFUE.

Fuq l‑ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti
tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet
lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tieni Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
1)
L-eżami tal-ewwel domanda preliminari ma wera ebda fattur li jaffettwa l-validità tal-Artikolu 5(4)(b) tar-Regolament tal-Kummissjoni
(KE) Nru 543/2008, tas-16 ta’ Ġunju 2008, li jistabbilixxi regoli dettaljati għall-applikazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill
(KE) Nru 1234/2007 f’dak li jirrigwarda l-istandards għat-tqegħid fis-suq tal-laħam tat-tjur, fid-dawl tal-libertà li tiġi
eżerċitata attività ekonomika, kif stabbilita mill-Artikolu 16 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea.
2)
L-eżami tat-tieni domanda preliminari ma żvela l-ebda element li jista’ jaffettwa l-validità tal-Artikolu 5(4)(b) tar-Regolament
Nru 543/2008 fid-dawl tal-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni stabbilit fit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 40(2) TFUE.
Firem
*
Lingwa tal-kawża: il-Ġermaniż.