CELEX: 62014CJ0438
Rinviju għal deċiżjoni preliminari
Ċittadinanza tal-Unjoni
Artikolu 21 TFUE
Libertà ta’ moviment u ta’ residenza fl-Istati Membri
Liġi ta’ Stat Membru li tabolixxi l-privileġġi u li tipprojbixxi l-għoti ta’ titoli ta’ nobbiltà ġodda
Kunjom ta’ persuna maġġorenni, ċittadina ta’ dan l-Istat, miksub matul residenza abitwali fi Stat Membru ieħor, li tiegħu din il-persuna għandha wkoll in-nazzjonalità
Isem li jinkludi elementi ta’ nobbiltà
Residenza fl-ewwel Stat Membru
Rifjut mill-awtoritajiet tal-ewwel Stat Membru li jinkludu fir-reġistru tal-istatus ċivili l-isem miksub fit-tieni Stat Membru
Ġustifikazzjoni
Ordni pubbliku
Inkompatibbiltà ma’ prinċipji essenzjali tad-dritt Ġermaniż

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikoli 18 u 21 TFUE.
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn minn naħa Nabiel Peter Bogendorff von Wolffersdorff u min-naħa l-oħra s-Standesamt der Stadt Karlsruhe (uffiċċju tal-istatus ċivili tal-belt ta’ Karlsruhe) u z-Zentraler Juristischer Dienst der Stadt Karlsruhe (servizz ġuridiku ċentrali tal-belt ta’ Karlsruhe), dwar ir-rifjut minn dawn l-awtoritajiet li jemendaw l-ismijiet u l-kunjom imniżżla fuq iċ-ċertifikat tat-twelid tar-rikorrent fil-kawża prinċipali u li jżidu, fir-reġistru tal-istatus ċivili, elementi ta’ nobbiltà li jifformaw parti mill-kunjom li huwa kiseb fi Stat Membru ieħor.
Id-dritt Ġermaniż
L-Artikolu 123(1) tal-Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland (liġi fundamentali għar-Repubblika Federali tal-Ġermanja), tat-23 ta’ Mejju 1949 (BGBl. 1949 I, p. 1, iktar ’il quddiem il-“liġi fundamentali”), jipprevedi li “d-dritt fis-seħħ qabel l-ewwel laqgħa tal-Bundestag jibqa’ fis-seħħ sa fejn ma jkunx kuntrarju għal liġi fundamentali”.
L-Artikolu 109 tal-Verfassung des Deutschen Reichs (kostituzzjoni tal-Imperu Ġermaniż), adottata fil-11 ta’ Awwissu 1919 f’Wiemar (Reichsgesetzblatt 1919, p. 1383, iktar ’il quddiem il-“kostituzzjoni ta’ Weimar”), u li daħlet fis-seħħ fl-14 ta’ Awwissu 1919, jipprovdi:
“Kull Ġermaniż huwa l-istess f’għajnejn il-liġi.
L-irġiel u n-nisa għandhom, bħala prinċipju, l-istess drittijiet u l-istess dmirijiet ċivili.
Il-privileġġi tad-dritt pubbliku u l-inugwaljanzi marbuta mat-twelid jew mal-pożizzjoni soċjali għandhom jiġu aboliti. It-titoli ta’ nobbiltà jeżistu biss bħala parti mill-isem. Dawn ma jistgħux jibqgħu jingħataw.
Titoli jistgħu jingħataw biss sabiex juru funzjoni jew professjoni; it titoli universitarji ma humiex inklużi.
Ordnijiet u dekorazzjonijiet ma jistgħux jingħataw mill-Istat.
Ebda Ġermaniż ma jista’ jaċċetta titolu jew ordni minn Gvern barrani.”
Permezz ta’ deċiżjonijiet tal-11 ta’ Marzu 1966 u tal-11 ta’ Diċembru 1996, il-Bundesverwaltungsgericht (qorti amministrattiva federali, il-Ġermanja) qieset li, skont l-Artikolu 123(1) tal-liġi fundamentali, l-Artikolu 109 tal-kostituzzjoni ta’ Weimar għadu fis-seħħ u għandu, fil-ġerarkija tar-regoli, is-saħħa ta’ liġi federali ordinarja.
Taħt it-titolu “Status personali”, l-Artikolu 5 tal-Einführungsgesetz zum Bürgerlichen Gesetzbuch (liġi li tintroduċi l-kodiċi ċivili), tal-21 ta’ Settembru 1994 (BGBl. 1994 I, p. 2494, u rettifika BGBl. 1997 I, p. 1061), fil-verżjoni tagħha applikabbli fid-data tal-fatti tal-kawża prinċipali (iktar ’il quddiem l-“EGBGB”), jipprovdi fil-paragrafu (1) tiegħu:
“Jekk isir riferiment għal-liġi tal-Istat li tiegħu persuna hija ċittadina u li għandha nazzjonalità ta’ diversi Stati, il-liġi tal-Istat li miegħu għandha r-rabta l-iktar stretta, b’mod partikolari minħabba r-residenza abitwali tagħha jew minħabba l-ġrajjiet ta’ ħajjitha, għandha tapplika. Jekk l-imsemmija persuna hija wkoll ta’ nazzjonalità Ġermaniża, din is-sitwazzjoni ġuridika tipprevali.”
L-Artikolu 6 tal-EGBGB, bit-titolu “Ordni pubbliku”, huwa fformulat kif ġej:
“Meta l-applikazzjoni ta’ dispożizzjoni ġuridika ta’ Stat ieħor twassal għal riżultat li huwa manifestament inkompatibbli ma’ prinċipji essenzjali tad-dritt Ġermaniż, hemm lok li l-imsemmija dispożizzjoni ma tiġix applikata. B’mod partikolari, hemm lok li tali dispożizzjoni ma tiġix applikata meta l-applikazzjoni tagħha tkun inkompatibbli mad drittijiet fundamentali.”
L-Artikolu 10 tal-EGBGB, bit-titolu “Isem”, jipprevedi, fil-paragrafu (1) tiegħu:
“L-isem ta’ persuna jaqa’ taħt il-liġi tal-Istat li tiegħu hija ċittadina.”
L-Artikolu 48 tal-EGBGB, bit-titolu “Għażla ta’ isem miksub fi Stat Membru ieħor tal Unjoni”, jipprovdi:
“Jekk id-dritt Ġermaniż japplika għall-isem ta’ persuna, din tista’ tagħżel, permezz ta’ dikjarazzjoni fl-uffiċċju tal-istatus ċivili, l-isem miksub matul residenza abitwali fi Stat Membru ieħor tal-Unjoni u li huwa inkluż hemmhekk fir-reġistru tal-istatus ċivili, sakemm dan ma jkunx manifestament inkompatibbli ma’ prinċipji essenzjali tad-dritt Ġermaniż. L-għażla tal-isem hija retroattiva għad-data tar reġistrazzjoni fir-reġistru tal-istatus ċivili tal-Istat Membru l-ieħor, ħlief jekk il-persuna tiddikjara espressament li l-għażla tal-isem għandu jkollha effett biss għall-futur. Id-dikjarazzjoni għandha tkun awtentikata jew tkun is-suġġett ta’ att awtentikat. […]”
L-Artikolu 48 tal-EGBGB jirriżulta mill-adozzjoni tal-Gesetz zur Anpassung der Vorschriften des Internationalen Privatrechts an die Verordnung (EU) Nr 1259/2010 und zur Änderung anderer Vorschriften des Internationalen Privatrechts (liġi li tadatta ċertu dispożizzjonijiet tad-dritt internazzjonali privat għar-Regolament Nru 1259/2010 u li temenda dispożizzjonijiet oħra tad-dritt internazzjonali privat), tat-23 ta’ Jannar 2013 (BGBl. 2013 I, p. 101 ), li daħlet fis-seħħ fid-29 ta’ Jannar 2013. Din id-dispożizzjoni ġiet introdotta fid-dritt Ġermaniż sussegwentement għas-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-14 ta’ Ottubru 2008, Grunkin u Paul (
C‑353/06
,
EU:C:2008:559
).
Il-kawża prinċipali u d-domanda preliminari
[Kif rettifikat permezz ta’ digriet tas-6 ta’ Ottubru 2016] Ir-rikorrent fil-kawża prinċipali huwa ċittadin Ġermaniż, li twieled fid-9 ta’ Jannar 1963 f’Karlsruhe (il-Ġermanja). Mat-twelid tiegħu huwa ngħata l-isem “Nabiel” u l-kunjom “Bagdadi”, li ġew irreġistrati fir-reġistru tal-istatus ċivili tal-belt ta’ Karlsruhe.
Sussegwentement, wara proċedura amministrattiva ta’ bidla ta’ isem fil-belt ta’ Nuremberg (il-Ġermanja), ir-rikorrent fil-kawża prinċipali kiseb, minn naħa, il-kunjom “Bogendorff” u min-naħa l-oħra żied mal-isem “Nabiel” l-isem “Peter”. B’riżultat ta’ adozzjoni, l-istatus ċivili Ġermaniż tar-rikorrent fil-kawża prinċipali reġa’ ġie emendat b’mod li skont dan l-istatus ċivili huwa issa għandu l-ismijiet “Nabiel Peter” u l-kunjom “Bogendorff von Wolffersdorff”.
Matul is-sena 2001, ir-rikorrent fil-kawża prinċipali mar joqgħod fir-Renju Unit fejn, sa mis-sena 2002, huwa eżerċita l-professjoni ta’ konsulent fil-qasam tal-insolvenza f’Londra.
Matul is-sena 2004, huwa kiseb in-nazzjonalità Brittanika permezz tan-naturalizzazzjoni, filwaqt li żamm in-nazzjonalità Ġermaniża.
Permezz ta’ dikjarazzjoni (“Deed Poll”) tas-26 ta’ Lulju 2004, irreġistrata fit-22 ta’ Settembru 2004 quddiem is-Supreme Court of England and Wales (qorti suprema tal-Ingilterra u ta’ Wales, ir-Renju Unit) u ppubblikata f’
The London Gazette
fit-8 ta’ Novembru 2004, ir-rikorrent fil-kawża prinċipali bidel ismu b’tali mod li, skont id-dritt Brittaniku, ismu sar “Peter Mark Emanuel Graf von Wolffersdorff Freiherr von Bogendorff”.
Matul is-sena 2005, ir-rikorrent fil-kawża prinċipali u martu telqu minn Londra sabiex imorru jgħixu Chemnitz fil-Ġermanja, fejn it‑tifla tagħhom twieldet fit-28 ta’ Frar 2006. Huma ilhom jirrisjedu hemmhekk minn dak iż-żmien.
It-twelid tat-tifla tagħhom, li għandha nazzjonalità doppja Ġermaniża u Brittanika, kien iddikjarat quddiem il-Konsulat Ġenerali tar-Renju Unit f’Düsseldorf (il-Ġermanja), fit-23 ta’ Marzu 2006. L-ismijiet u l-kunjom tat-tifla tagħhom imniżżla fuq iċ-ċertifikat tat-twelid Brittaniku tagħha u fuq il-passaport Brittaniku tagħha huma “Larissa Xenia Gräfin von Wolffersdorff Freiin von Bogendorff”.
Madankollu, l-uffiċċju tal-istatus ċivili tal-belt ta’ Chemnitz irrifjuta li jirreġistraha taħt l-isem Brittaniku tagħha u dan abbażi tal-Artikolu 10 tal-EGBGB. Ir-rikorrent fil-kawża prinċipali ressaq kawża quddiem l-Oberlandesgericht Dresden (qorti reġjonali superjuri ta’ Dresden, il-Ġermanja) fejn talab li dan l-uffiċċju jiġi ordnat jirreġistra fir-reġistru tal-istatus ċivili isem it-tifla tiegħu hekk kif imniżżel fuq iċ-ċertifikat tat-twelid maħruġ mill-awtoritajiet Brittaniċi.
Permezz ta’ deċiżjoni tas-6 ta’ Lulju 2011, l-Oberlandesgericht Dresden (qorti reġjonali superjuri ta’ Dresden, il-Ġermanja) laqgħet din it-talba.
Konformement ma’ din l-ordni, il-belt ta’ Chemnitz ipproċediet għal din ir-reġistrazzjoni. It-tifla tar-rikorrent fil-kawża prinċipali għandha għalhekk, bħala ċittadina Ġermaniża, ismijiet u kunjom identiċi għal dawk li hija għandha bħala ċittadina Brittanika, jiġifieri “Larissa Xenia Gräfin von Wolffersdorff Freiin von Bogendorff”.
Permezz ta’ dikjarazzjoni, fit-22 ta’ Mejju 2013 ir-rikorrent fil-kawża prinċipali talab lill-uffiċċju tal-istatus ċivili tal-belt ta’ Karlsruhe jirreġistra fir-reġistru tal-istatus ċivili, skont l-Artikolu 48 l-EGBGB, l-ismijiet u l-kunjom li huwa kien kiseb bis-saħħa tal-leġiżlazzjoni Brittanika.
Peress li dan l-uffiċċju rrifjuta li jipproċedi għal din ir-reġistrazzjoni, ir-rikorrent fil-kawża prinċipali ressaq quddiem l-Amtsgericht Karlsruhe (qorti tad-distrett ta’ Karlsruhe), talba intiża sabiex dan l-uffiċċju jiġi ordnat, skont l-Artikolu 49(1) tal-Personenstandsgesetz (liġi dwar l-istatus ċivili), jemenda ċ-ċertifikat tat-twelid tiegħu b’mod retroattiv sa mit-22 ta’ Settembru 2004, b’tali mod li l-ismijiet u l‑kunjom tiegħu fuq iċ-ċertifikat ikunu “Peter Mark Emanuel Graf von Wolffersdorff Freiherr von Bogendorff”.
L-uffiċċju tal-istatus ċivili tal-belt ta’ Karlsruhe oppona għal din it-talba billi bbaża ruħu fuq l-eċċezzjoni ta’ inkompatibbiltà mal-prinċipji essenzjali tad-dritt Ġermaniż prevista fl-Artikolu 48 tal-EGBGB.
L-Amtsgericht Karlsruhe (qorti tad-distrett ta’ Karlsruhe) tosserva f’dan ir-rigward li, fid-duttrina Ġermaniża speċjalizzata, il-kwistjoni tal-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 48 tal-EGBGB, adottat sussegwentement għas-sentenza tal-14 ta’ Ottubru 2008, Grunkin u Paul (
C‑353/06
,
EU:C:2008:559
), li jippermetti lil persuna li isimha huwa suġġett għad-dritt Ġermaniż ikollha isem miksub matul residenza abitwali fi Stat Membru ieħor, hija inċerta, b’mod partikolari fil-każ fejn dan l-isem ikun inkiseb indipendentement minn kull bidla fl-istatus personali li tkun saret wara l-applikazzjoni ta’ dispożizzjonijiet tad-dritt tal-familja. Il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja ma tippermettix li tingħata tweġiba għal din il-kwistjoni ta’ dritt. Għaldaqstant, is-sentenzi tat-2 ta’ Ottubru 2003, Garcia Avello (
C‑148/02
,
EU:C:2003:539
) u tal-14 ta’ Ottubru 2008, Grunkin u Paul (
C‑353/06
,
EU:C:2008:559
) jirrigwardaw każijiet li fihom, mit-twelid tal-persuni kkonċernati, l-ismijiet ta’ dawn tal-aħħar, li jistgħu jiġu rrikonoxxuti mill-awtoritajiet kompetenti tal-Istati Membri kkonċernati, kienu differenti. Il-kawża li tat lok għas-sentenza tat-22 ta’ Diċembru 2010Sayn-Wittgenstein (
C‑208/09
,
EU:C:2010:806
) hija differenti mill-kawża prinċipali minħabba l-fatt li, fl-ewwel kawża, il-persuna kkonċernata ma kellhiex nazzjonalità doppja, id-differenza fl-ismijiet kienet ir-riżultat ta’ bidla fl-istatus personali wara l-applikazzjoni ta’ dispożizzjonijiet tad-dritt tal-familja, f’dan il-każ adozzjoni, u, fl-aħħar, l-identità kostituzzjonali tar-Repubblika tal-Awstrija fir-rigward tal-użu ta’ titoli ta’ nobbiltà hija paragunabbli biss sa ċertu limitu ma’ dik tar-Repubblika Federali tal-Ġermanja.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-Amtsgericht Karlsruhe (qorti tad-distrett ta’ Karlsruhe) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari segwenti:
“L-Artikoli 18 TFUE u 21 TFUE għandhom jiġu interpretati fis-sens li l-awtoritajiet ta’ Stat Membru huma marbuta jirrikonoxxu l-bidla ta’ isem ċittadin tal-imsemmi Stat Membru meta tali ċittadin ikun fl-istess ħin ċittadin ta’ Stat Membru ieħor u jkun akkwista, f’dan l-aħħar Stat Membru, matul soġġorn abitwali, isem li huwa għażel liberament u li jinkludi diversi titoli nobbli, permezz ta’ bidla fl-isem li ma kinitx relatata ma’ bidla fl-istatus skont id-dritt tal-familja, sa fejn fil-futur jista’ ma jkunx hemm rabta sostanzjali f’dan l-Istat u sa fejn, fl-ewwel Stat Membru, minkejja li d-dritt kostituzzjonali abolixxa n-nobbiltà, it-titoli nobbli li kienu jintużaw meta saret l-imsemmija abolizzjoni jistgħu jibqgħu jintużaw bħala parti mill-isem?”
Fuq id-domanda preliminari
Osservazzjonijiet preliminari
L-ewwel nett għandu jiġi rrilevat li l-qorti tar-rinviju hija adita minn N. P. Bogendorff von Wolffersdorff b’talba għal bidla mhux ta’ kunjomu biss, iżda wkoll ta’ ismijietu minn “Nabiel Peter” għal “Peter Mark Emanuel”. Għaldaqstant, ir-riferiment fid-domanda għall-kunċett ta’ “bidla ta’ isem” għandu jinftiehem bħala li jirrigwarda r-rifjut, mill-awtoritajiet ta’ Stat Membru, li jirrikonoxxu kemm l-ismijiet kif ukoll il-kunjom miksuba, minn ċittadin ta’ dan l-Istat, matul residenza abitwali f’tieni Stat Membru li tiegħu dan iċ-ċittadin għandu wkoll in-nazzjonalità.
Għaldaqstant, hemm lok li jitqies li, permezz tad-domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk l-Artikoli 18 u 21 TFUE għandhomx jiġu interpretati fis-sens li l-awtoritajiet ta’ Stat Membru huma obbligati jirrikonoxxu l-kunjom u l-ismijiet ta’ ċittadin ta’ dan l-Istat Membru meta dan ikollu wkoll in-nazzjonalità ta’ Stat Membru ieħor li fih huwa kiseb isem li huwa għażel liberament u li jinkludi diversi elementi ta’ nobbiltà. Hija b’mod partikolari tistaqsi jekk raġunijiet relatati mal-għażla kostituzzjonali tal-ewwel Stat Membru u mal-abolizzjoni tat-titoli ta’ nobbiltà jistgħux jawtorizzaw lil dan l-Istat Membru ma jirrikonoxxix bidla ta’ ismijiet u ta’ kunjom miksuba f’dawn iċ-ċirkustanzi.
L-Artikolu 20 TFUE jagħti lil kull persuna li għandha n-nazzjonalità ta’ Stat Membru l-istatus ta’ ċittadin tal-Unjoni (ara s-sentenza tat-12 ta’ Mejju 2011, Runevič-Vardyn u Wardyn,
C‑391/09
,
EU:C:2011:291
, punt
, u l-ġurisprudenza ċċitata). Ir-rikorrent fil-kawża prinċipali, li għandu n-nazzjonalità ta’ żewġ Stati Membri, jibbenefika minn dan l-istatus.
Il-Qorti tal-Ġustizzja rrilevat diversi drabi li l-istatus ta’ ċittadin tal-Unjoni huwa intiż li jkun l-istatus fundamentali taċ-ċittadini tal-Istati Membri (ara s-sentenza tat-12 ta’ Mejju 2011, Runevič-Vardyn u Wardyn,
C‑391/09
,
EU:C:2011:291
, punt
, u l-ġurisprudenza ċċitata).
Dan l-istatus jippermetti lil dawk fost dawn iċ-ċittadini li jkunu fl-istess sitwazzjoni jingħataw fil-kamp ta’ applikazzjoni
ratione materiae
tat-Trattat, irrispettivament min-nazzjonalità tagħhom u bla ħsara għall-eċċezzjonijiet espressament previsti f’dan ir-rigward, l-istess trattament ġuridiku (ara s-sentenza tat-12 ta’ Mejju 2011, Runevič-Vardyn u Wardyn,
C‑391/09
,
EU:C:2011:291
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Fost is-sitwazzjonijiet li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni
ratione materiae
tad-dritt tal-Unjoni hemm dawk li jirrigwardaw l-eżerċizzju tal-libertajiet fundamentali ggarantiti mit-Trattat, b’mod partikolari dawk li jirrigwardaw il-libertà ta’ moviment u ta’ residenza fit-territorju tal-Istati Membri kif mogħtija mill-Artikolu 21 TFUE (ara s-sentenzi tal-20 ta’ Settembru 2001, Grzelczyk,
C‑184/99
,
EU:C:2001:458
, punt
; tal-11 ta’ Lulju 2002, D’Hoop,
C‑224/98
,
EU:C:2002:432
, punt
; kif ukoll tat-12 ta’ Mejju 2011, Runevič-Vardyn u Wardyn,
C‑391/09
,
EU:C:2011:291
, punt
).
Għalkemm, fl-istat attwali tad-dritt tal-Unjoni, ir-regoli li jirregolaw il-mod ta’ kif jinkitbu fl-atti tal-istatus ċivili l-kunjom u l-isem ta’ persuna jaqgħu fil-kompetenza tal-Istati Membri, dawn tal-aħħar xorta waħda għandhom, fl-eżerċizzju ta’ din il-kompetenza, jirrispettaw id-dritt tal-Unjoni u, b’mod partikolari, id-dispożizzjonijiet tat-Trattat dwar il-libertà ta’ moviment u ta’ residenza fit-territorju tal-Istati Membri rrikonoxxuta lil kull ċittadin tal-Unjoni (ara s-sentenzi tat-2 ta’ Ottubru 2003, Garcia Avello,
C‑148/02
,
EU:C:2003:539
, punt
; tal-14 ta’ Ottubru 2008, Grunkin u Paul,
C‑353/06
,
EU:C:2008:559
, punt
; tat-22 ta’ Diċembru 2010, Sayn-Wittgenstein,
C‑208/09
,
EU:C:2010:806
, punti
u
; kif ukoll tat-12 ta’ Mejju 2011, Runevič-Vardyn u Wardyn,
C‑391/09
,
EU:C:2011:291
, punt
).
Fil-kawża prinċipali, huwa paċifiku li r-rikorrent fil-kawża prinċipali għandu n-nazzjonalità ta’ żewġ Stati Membri u, bħala ċittadin tal-Unjoni, huwa eżerċita l-libertà tiegħu ta’ moviment u ta’ residenza fi Stat Membru għajr l-Istat Membru ta’ oriġini tiegħu skont l-Artikolu 21 TFUE.
Għaldaqstant hemm lok li jiġi eżaminat fid-dawl ta’ din id-dispożizzjoni biss ir-rifjut, mill-awtoritajiet ta’ Stat Membru, li jirrikonoxxu l-isem miksub minn ċittadin ta’ dan l-Istat fi Stat Membru ieħor, li tiegħu huwa għandu wkoll in-nazzjonalità, f’ċirkustanzi bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali (ara, b’analoġija, is-sentenza tat-12 ta’ Mejju 2011, Runevič-Vardyn u Wardyn,
C‑391/09
,
EU:C:2011:291
, punt
).
Fuq l-eżistenza ta
’ restrizzjoni
Preliminarjament għandu jiġi rrilevat illi l-isem u l-kunjom ta’ persuna huma element kostituttiv tal-identità tagħha u tal-ħajja privata tagħha, li l-protezzjoni tagħhom hija stabbilita fl-Artikolu 7 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”) kif ukoll fl-Artikolu 8 tal-Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali, iffirmata f’Ruma fl-4 ta’ Novembru 1950 (iktar ’il quddiem il-“KEDB”). Għalkemm l-Artikolu 7 tal-Karta ma jsemmix dan b’mod speċifiku, l-isem u l-kunjom ta’ persuna xorta jirrigwardaw il-ħajja privata u tal-familja tagħha bħala mezz ta’ identifikazzjoni personali u ta’ rabta ma’ familja (ara, fir-rigward tal-Artikolu 8 tal-KEDB, is-sentenzi tat-22 ta’ Diċembru 2010, Sayn-Wittgenstein,
C‑208/09
,
EU:C:2010:806
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata, kif ukoll tat-12 ta’ Mejju 2011, Runevič-Vardyn u Wardyn,
C‑391/09
,
EU:C:2011:291
, punt
).
Leġiżlazzjoni nazzjonali li tpoġġi fi żvantaġġ lil ċerti ċittadini nazzjonali minħabba l-fatt biss li eżerċitaw il-libertà tagħhom ta’ moviment u ta’ residenza fi Stat Membru ieħor tikkostitwixxi restrizzjoni għal-libertajiet irrikonoxxuti fl‑Artikolu 21(1) TFUE lil kull ċittadin tal-Unjoni (ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tal-14 ta’ Ottubru 2008, Grunkin u Paul,
C‑353/06
,
EU:C:2008:559
, punt
; tat-22 ta’ Diċembru 2010, Sayn-Wittgenstein,
C‑208/09
,
EU:C:2010:806
, punt
; u tat-12 ta’ Mejju 2011, Runevič-Vardyn u Wardyn,
C‑391/09
,
EU:C:2011:291
, punt
).
Mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li r-rifjut, mill-awtoritajiet ta’ Stat Membru, li jirrikonoxxu l-isem ta’ ċittadin ta’ dan l-Istat li eżerċita d-dritt tiegħu ta’ moviment liberu u ta’ residenza libera fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor, kif iddeterminat f’dan l-aħħar Stat Membru, jista’ jostakola l-eżerċizzju tad-dritt, stabbilit fl-Artikolu 21 TFUE, ta’ moviment liberu ta’ residenza libera fit-territorju tal-Istati Membri. Fil-fatt, konfużjoni u inkonvenjenzi jistgħu jinħolqu minn diverġenza bejn iż-żewġ ismijiet użati għall-istess persuna (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat-22 ta’ Diċembru 2010, Sayn-Wittgenstein,
C‑208/09
,
EU:C:2010:806
, punti
,
,
,
u
).
F’dan il-każ, ir-rifjut, mill-awtoritajiet Ġermaniżi, li jirrikonoxxu l-bidla fl-ismijiet u fil-kunjom ta’ ċittadin Ġermaniż, miksuba skont il-leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru ieħor, li tiegħu dan iċ-ċittadin għandu wkoll in-nazzjonalità, jista’ jikkostitwixxi tali restrizzjoni. Madankollu mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li, sabiex jikkostitwixxi restrizzjoni għal-libertajiet irrikonoxxuti mill-Artikolu 21 TFUE, ir-rifjut li jinbidlu l-ismijiet u l-kunjom ta’ ċittadin ta’ Stat Membru u li jiġu rrikonoxxuti l-ismijiet u l-kunjom li huwa kiseb fi Stat Membru ieħor għandu jkun ta’ natura li joħloq għal din il-persuna “inkonvenjenti serji” ta’ natura amministrattiva, professjonali u privata (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat-12 ta’ Mejju 2011, Runevič-Vardyn u Wardyn,
C‑391/09
,
EU:C:2011:291
, punt
, u l-ġurisprudenza ċċitata).
Għaldaqstant, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat illi, kull darba li l-kunjom użat f’sitwazzjoni konkreta ma jikkorrispondix għal dak li jidher fid-dokument ippreżentat bħala prova tal-identità ta’ persuna jew kull darba li l-kunjom li jidher f’żewġ dokumenti ppreżentati flimkien ma huwiex l-istess, tali diverġenza fil-kunjom tista’ twassal għal dubji dwar l-identità ta’ dik il-persuna kif ukoll dwar l-awtentiċità tad-dokumenti ppreżentati jew il-veraċità tal-informazzjoni li jkun fihom (sentenza tal-14 ta’ Ottubru 2008, Grunkin u Paul,
C‑353/06
,
EU:C:2008:559
, punt
).
Il-Qorti tal-Ġustizzja qieset ukoll, fir-rigward ta’ persuna ċittadina ta’ Stat Membru li jirrifjuta li jirrikonoxxi l-isem miksub minnha permezz tal-adozzjoni tagħha fi Stat Membru ieħor, li fih din il-persuna tirrisjedi, li r-riskju konkret li jkollha, minħabba d-diversità ta’ ismijiet, tiċċara dubji dwar l-identità tagħha jikkostitwixxi fatt ta’ natura li jostakola l-eżerċizzju tad-dritt li jirriżulta mill-Artikolu 21 TFUE (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat-22 ta’ Diċembru 2010, Sayn-Wittgenstein,
C‑208/09
,
EU:C:2010:806
, punt
).
F’dan il-każ, il-Gvern Ġermaniż jindika d-dubji tiegħu dwar in-natura li tikkawża preġudizzju għar-rikorrent fil-kawża prinċipali, fil-ħajja privata u professjonali tiegħu, tal-inkonvenjenzi li jirriżultaw mid-differenzi bejn l-ismijiet u l-kunjomijiet li huwa għandu. Ebda element ma jindika li l-isem miksub fir-Renju Unit huwa ta’ importanza kunsiderevoli għall-identifikazzjoni tar-rikorrent fil-kawża prinċipali u għar-rabta tiegħu ma’ familja.
Għall-kuntrarju, ir-rikorrent fil-kawża prinċipali sostna, fis-seduta quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, li huwa kien iltaqa’ ma diversi inkonvenjenzi serji, fis-sens tal-ġurisprudenza ċċitata fil-punt 38 ta’ din is-sentenza, b’mod partikolari meta rreġistra, fil-Ġermanja, fergħa tal-kumpannija b’responsabbiltà limitata li huwa kien waqqaf fir-Renju Unit, li sabiex jagħmel dan, bħala ċittadin Ġermaniż, kellu jiġġustifika l-identità tiegħu bl-għajnuna ta’ dokumenti Ġermaniżi li fuqhom jidher isem differenti minn dak imsemmi fuq id-dokumenti li joriġinaw mir-Renju Unit, kif ukoll meta huwa ried jiftaħ kont bankarju għal din il-kumpannija, jew ukoll fil-każ ta’ sempliċi kontrolli fit-triq li matulhom huwa kellu jippreżenta l-liċenzja tas-sewqan Brittanika tiegħu u, skont il-liġi Ġermaniża dwar id-dokumenti tal-identità, dokument tal-identità Ġermaniż.
F’dan ir-rigward, hemm lok li jitfakkar li diversi azzjonijiet ta’ kuljum, kemm fil-qasam pubbliku kif ukoll f’dak privat, jeżiġu li persuna tipproduċi prova tal-identità tagħha u, fir-rigward ta’ familja, il-prova tan-natura tar-rabtiet familjari li jeżistu bejn id-diversi membri tagħha (sentenza tat-12 ta’ Mejju 2011, Runevič-Vardyn u Wardyn,
C‑391/09
,
EU:C:2011:291
, punt
).
Peress li r-rikorrent fil-kawża prinċipali għandu żewġ nazzjonalitajiet, kemm l-awtoritajiet Ġermaniżi kif ukoll l-awtoritajiet Brittaniċi jistgħu joħorġulu dokumenti uffiċjali, bħal passaport. Issa, ir-rikorrent fil-kawża prinċipali huwa rreġistrat taħt ismijiet u kunjomijiet differenti fir-reġistru tal-istatus ċivili Ġermaniż u mal-awtoritajiet Brittaniċi. Fil-fatt, l-ismijiet u l-kunjom “Peter Mark Emanuel Graf von Wolffersdorff Freiherr von Bogendorff” imniżżla fuq il-passaport u fuq il-liċenzja tas-sewqan Brittaniċi tiegħu ma humiex identiċi għall-ismijiet u għall-kunjom “Nabiel Peter Bogendorff von Wolffersdorff” imniżżla fir-reġistri tal-istatus ċivili Ġermaniżi u fuq id-dokumenti tal-identità Ġermaniżi.
Bl-istess mod bħal fil-kawża li tat lok għas-sentenza tat-22 ta’ Diċembru 2010, Sayn-Wittgenstein (
C‑208/09
,
EU:C:2010:806
), ir-riskju konkret, f’ċirkustanzi bħal dawk tal-kawża prinċipali, li wieħed ikollu, minħabba d-diversità ta’ ismijiet, jiċċara dubji dwar l-identità tiegħu jikkostitwixxi fatt ta’ natura li jostakola l-eżerċizzju tad-dritt li jirriżulta mill-Artikolu 21 TFUE.
Barra minn hekk għandu jiġi rrilevat li, sa fejn it-tifla minuri tar-rikorrent fil-kawża prinċipali għandha żewġ passaporti bl-isem “Larissa Xenia Gräfin von Wolffersdorff Freiin von Bogendorff”, maħruġa rispettivament mill-awtoritajiet tar-Renju Unit u, sussegwentement għas-sentenza tal-Oberlandesgericht Dresden (qorti reġjonali superjuri ta’ Dresden), mill-awtoritajiet Ġermaniżi, ir-rikorrent fil-kawża prinċipali jirrikorri wkoll ir-riskju, minħabba l-kunjom, differenti minn dak tat-tifla tiegħu, imniżżel fuq il-passaport Ġermaniż tiegħu, li jiltaqa’ ma’ diffikultajiet sabiex jiġġustifika r-rabtiet familjali tiegħu magħha.
Għaldaqstant, ir-rifjut, mill-awtoritajiet ta’ Stat Membru, li jirrikonoxxu l-ismijiet u l-kunjom ta’ ċittadin ta’ dan l-Istat Membru, hekk kif iddeterminati u rreġistrati f’tieni Stat Membru, li tiegħu huwa għandu wkoll in-nazzjonalità, jikkostitwixxi restrizzjoni għal-libertajiet irrikonoxxuti mill-Artikolu 21 TFUE lil kull ċittadin tal-Unjoni.
Fuq l-eżistenza ta
’ ġustifikazzjoni
Skont ġurisprudenza stabbilita, restrizzjoni għall-moviment liberu tal-persuni tista’ tiġi ġġustifikata biss jekk din tkun ibbażata fuq kunsiderazzjonijiet oġġettivi u tkun proporzjonata mal-għan li leġittimament irid jintlaħaq mid-dritt nazzjonali (ara s-sentenzi tal-14 ta’ Ottubru 2008, Grunkin u Paul,
C‑353/06
,
EU:C:2008:559
, punt
, kif ukoll tat-22 ta’ Diċembru 2010, Sayn-Wittgenstein,
C‑208/09
,
EU:C:2010:806
, punt
).
Il-qorti tar-rinviju ssemmi erba’ motivi li jistgħu jiġġustifikaw ir-rifjut li jiġu rrikonoxxuti u rreġistrati l-ismijiet u l-kunjom miksuba mir-rikorrent fil-kawża prinċipali fir-Renju Unit. Dawn il-motivi huma bbażati fuq il-prinċipji ta’ immutabbiltà u ta’ kontinwità tal-isem, fuq il-fatt li l-bidla tal-isem fir-Renju Unit kienet għażla deliberata, indipendentement minn kull rabta ma’ bidla fl-istatus personali li tkun saret wara l-applikazzjoni ta’ dispożizzjonijiet tad-dritt tal-familja, fuq it-tul u l-kumplessità tal-isem magħżul, kif ukoll fuq raġunijiet relatati mal-għażla kostituzzjonali Ġermaniża u mal-abolizzjoni tat-titoli ta’ nobbiltà.
Fuq il-prinċipji ta’ immutabbiltà u ta’ kontinwità tal-isem
Skont il-qorti tar-rinviju, ir-raġuni li għaliha l-bidla ta’ isem permezz ta’ att volontarju, indipendentement minn kull bidla fl-istatus personali li tkun saret wara l-applikazzjoni ta’ dispożizzjonijiet tad-dritt tal-familja, ma hijiex awtorizzata fid-dritt Ġermaniż tinsab prinċipalment fil-prinċipji ta’ immutabbiltà u ta’ kontinwità tal-isem, peress li dan għandu jikkostitwixxi element ta’ identifikazzjoni affidabbli u fit-tul ta’ persuna.
Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet fil-punti 30 u 31 tas-sentenza tal-14 ta’ Ottubru 2008, Grunkin u Paul (
C‑353/06
,
EU:C:2008:559
), li fiha l-prinċipji ta’ ċertezza u ta’ kontinwità kienu invokati mill-awtoritajiet Ġermaniżi insostenn tar-rabta tad-determinazzjoni tal-isem ta’ persuna man-nazzjonalità ta’ din tal-aħħar, li, għalkemm dawn il-prinċipji fihom infushom jistgħu jkunu leġittimi dawn ma jistħoqilhomx, fihom infushom, li jingħataw importanza tali li jistgħu jiġġustifikaw rifjut mill-awtoritajiet kompetenti ta’ Stat Membru li jirrikonoxxu l-isem tal-persuna kkonċernata hekk kif ġie legalment iddeterminat u rreġistrat fi Stat Membru ieħor.
Fuq in-natura volontarja tal-bidla ta’ isem
Skont il-qorti tar-rinviju, id-differenza bejn l-ismijiet imniżżla fuq il-passaport Brittaniku u dak Ġermaniż tar-rikorrent fil-kawża prinċipali la hija imputabbli għaċ-ċirkustanzi tat-twelid tiegħu, la għal adozzjoni u lanqas għal bidla oħra fl-istatus personali tiegħu, iżda tirriżulta mid-deċiżjoni tiegħu li jbiddel ismu fir-Renju Unit. Din id-deċiżjoni kienet iddettata biss minn raġunijiet personali. Il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk din l-għażla tistħoqx li tiġi protetta.
Għandu jiġi rrilevat li, waqt is-seduta quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, il-Gvern Ġermaniż indika li, kuntrarjament għal dak li jsostni l-uffiċċju tal-istatus ċivili tal-belt ta’ Karlsruhe, il-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 48 tal-EGBGB ma huwiex limitat għal sitwazzjonijiet li jaqgħu taħt id-dritt tal-familja. Skont dan il-gvern, din id-dispożizzjoni, adottata sussegwentement għas-sentenza tal-14 ta’ Ottubru 2008, Grunkin u Paul (
C‑353/06
,
EU:C:2008:559
), toħloq bażi ġuridika li tippermetti lil persuna suġġetta għad-dritt Ġermaniż tagħżel isem miksub u rreġistrat fi Stat Membru ieħor sakemm ma jkunx hemm inkompatibbiltà mal-prinċipji essenzjali tad-dritt Ġermaniż. Dan il-gvern ippreċiża li r-reġistrazzjoni ta’ dan l-isem tista’ ssir permezz ta’ dikjarazzjoni mill-persuna kkonċernata lill-uffiċċju tal-istatus ċivili li tindika li hija tixtieq tuża l-isem miksub fi Stat Membru ieħor minflok l-isem li jirriżulta mill-applikazzjoni tad-dritt Ġermaniż fil-qasam tal-istatus tal-persuni, sakemm l-isem ikun inkiseb fi Stat Membru ieħor matul residenza abitwali, jiġifieri residenza ta’ ċertu tul li wasslet għal ċerta integrazzjoni soċjali. Dan ir-rekwiżit huwa intiż sabiex jipprevjeni li ċittadini Ġermaniżi, bl-uniku għan li jevitaw id-dritt nazzjonali tagħhom fil-qasam tal-istatus tal-persuni, jirrisjedu għal żmien qasir fi Stat Membru ieħor li għandu leġiżlazzjoni iktar vantaġġuża sabiex jiksbu l-isem li huma jixtiequ.
F’dan ir-rigward, hekk kif ġie rrilevat fil-punt 35 ta’ din is-sentenza, l-isem ta’ persuna huwa element kostituttiv tal-identità tagħha u tal-ħajja privata tagħha li l-protezzjoni tagħhom hija ggarantita mill-Artikolu 7 tal-Karta kif ukoll mill-Artikolu 8 tal-KEDB.
Fis-sentenza tal-Qorti E.D.B tal-25 ta’ Novembru 1994, Stjerna vs Il‑Finlandja (ECLI:CE:ECHR:1994:1125JUD001813191, § 38 u 39), il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem irrikonoxxiet ir-rwol kruċjali tal-kunjomijiet għall-identifikazzjoni tal-persuni u kkunsidrat li r-rifjut mill-awtoritajiet Finlandiżi li jawtorizzaw lil rikorrent jadotta kunjom speċifiku ġdid ma jistax neċessarjament jitqies li huwa interferenza fl-eżerċizzju tad-dritt tal-persuna kkonċernata għar-rispett tal-ħajja privata tagħha, kif kien ikun, pereżempju, l-obbligu li tbiddel kunjomha. Hija madankollu rrikonoxxiet li jista’ jkun hemm raġunijiet ġenwini għalfejn individwu jkun jixtieq ibiddel ismu, filwaqt li ammettiet li restrizzjonijiet legali għal din il-possibbiltà jistgħu jkunu ġġustifikati fl-interess pubbliku; pereżempju sabiex tiġi żgurata reġistrazzjoni eżatta tal-popolazzjoni jew sabiex jiġu protetti l-mezzi ta’ identifikazzjoni personali u sabiex il-persuni li jkollhom kunjom partikolari jkunu jistgħu jiġu assoċjati ma’ familja.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, hemm lok li jitqies li n-natura volontarja tal-bidla ta’ isem fiha nnifisha ma tippreġudikax l-interess ġenerali u għaldaqstant ma tistax, waħedha, tiġġustifika restrizzjoni għall-Artikolu 21 TFUE. Għaldaqstant, l-awtoritajiet Ġermaniżi ma jistgħux jirrifjutaw li jirrikonoxxu isem legalment miksub minn ċittadin Ġermaniż fi Stat Membru ieħor sempliċement minħabba li din il-bidla ta’ isem tirriżulta minn raġunijiet personali u mingħajr ma jieħdu inkunsiderazzjoni r-raġunijiet għal din il-bidla.
Fir-rigward, b’mod partikolari, tax-xewqa, espressa fir-rigward tal-bdil volontarju ta’ isem, ta’ prevenzjoni tal-evitar tad-dritt nazzjonali fil-qasam tal-istatus tal-persuni permezz tal-eżerċizzju, għal dan il-għan biss, tal-libertà ta’ moviment u tad-drittijiet li jirriżultaw minnha, għandu jitfakkar li, fil-punt 24 tas-sentenza tad-9 ta’ Marzu 1999, Centros (
C‑212/97
,
EU:C:1999:126
), il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li Stat Membru għandu d-dritt jieħu miżuri intiżi sabiex jimpedixxi li xi wħud miċ-ċittadini tiegħu, taħt il-kappa tad-drittijiet maħluqa mit-Trattat, jippruvaw jevitaw abbużivament il-leġiżlazzjoni nazzjonali tagħhom u sabiex jimpedixxi lill-individwi milli b’mod abbużiv jew frawdolenti jinvokaw dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni.
Minn dan jirriżulta li r-rifjut li jiġi rrikonoxxut l-isem Brittaniku tar-rikorrent fil-kawża prinċipali ma jistax jiġi ġġustifikat mis-sempliċi fatt li l-bidla tal-isem saret fuq inizjattiva tiegħu, mingħajr ma jittieħdu inkunsiderazzjoni r-raġunijiet għal din il-bidla.
Fuq it-tul tal-isem
Skont il-qorti tar-rinviju, l-ordinament ġuridiku Ġermaniż għandu wkoll l-għan li jevita l-ismijiet ta’ tul sproporzjonat jew ikkumplikati ħafna. F’dan ir-rigward, hija tirrileva li l-isem magħżul mir-rikorrent fil-kawża prinċipali, jiġifieri “Peter Mark Emanuel Graf von Wolffersdorff Freiherr von Bogendorff” huwa, għall-Ġermanja, ta’ tul mhux normali.
F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà kkunsidrat, fil-punt 36 tas-sentenza tal-14 ta’ Ottubru 2008, Grunkin u Paul (
C‑353/06
,
EU:C:2008:559
), bi tweġiba għall-argument tal-Gvern Ġermaniż li d-dritt Ġermaniż ma jippermettix kunjomijiet doppji għal raġunijiet ta’ prattiċità intiżi sabiex jiġi limitat it-tul tal-kunjomijiet, li tali kunsiderazzjonijiet ta’ konvenjenza amministrattiva ma jistgħux ikunu biżżejjed sabiex jiġġustifikaw restrizzjoni għall-moviment liberu.
Fuq l-abolizzjoni tal-privileġġi u fuq il-projbizzjoni li jintużaw titoli ta’ nobbiltà jew li tinħoloq l-apparenza ta’ oriġini nobbli
Skont is-servizz ġuridiku ċentrali tal-belt ta’ Karlsruhe u l‑Gvern Ġermaniż, fil-kawża prinċipali, raġuni oġġettiva li tippermetti li tiġi ġġustifikata restrizzjoni għall-moviment liberu tista’ tinsilet mill-prinċipju ta’ ugwaljanza taċ-ċittadini Ġermaniżi quddiem il-liġi kif ukoll mill-għażla kostituzzjonali li jiġu aboliti l-privileġġi u l-inugwaljanzi bbażati fuq it-twelid jew il-kundizzjoni u li jiġi pprojbit l-użu ta’ titoli ta’ nobbiltà, ikkonkretizzata bl‑Artikolu 109(3) tal-kostituzzjoni ta’ Weimar moqri flimkien mal‑Artikolu 123 tal-liġi fundamentali. Il-fatt li jiġi rrikonoxxut isem magħżul liberament, kompost minn diversi titoli ta’ nobbiltà, li nkiseb fi Stat Membru ieħor u li l-kisba tiegħu ma hijiex dovuta għal bidla fl-istatus personali li tkun saret wara l-applikazzjoni ta’ dispożizzjonijiet tad-dritt tal-familja jimplika l-ħolqien ta’ titolu ta’ nobbiltà ġdid, fatt li jmur kontra l-ordni pubbliku Ġermaniż.
Il-Gvern Ġermaniż jindika li, skont l-Artikolu 123 tal-liġi fundamentali, moqri flimkien mal-Artikolu 109(3) tal-kostituzzjoni ta’ Weimar, il-privileġġi u l-inugwaljanzi kollha bbażati fuq it-twelid jew il-kundizzjoni huma aboliti fil-Ġermanja. Għalkemm it-titoli ta’ nobbiltà li effettivament kienu jintużaw meta l-kostituzzjoni ta’ Weimar daħlet fis-seħħ jistgħu jibqgħu jintużaw bħala elementi tal-isem u jistgħu jiġu trażmessi minħabba l-fatt li jaqgħu taħt l-istatus personali, il-ħolqien ta’ titoli ta’ nobbiltà ġodda u l-għoti ta’ tali titoli huma pprojbiti. Il-Gvern Ġermaniż jippreċiża li skont ġurisprudenza nazzjonali stabbilita, l-għoti, permezz tal-bidla ta’ isem, ta’ isem li jinkludi titolu ta’ nobbiltà bħala element tal-isem ukoll jaqa’ taħt il-projbizzjoni prevista fl-Artikolu 109(3) tal-kostituzzjoni ta’ Weimar u li huwa wkoll ipprojbit li tinħoloq l-apparenza ta’ oriġini nobbli, b’mod partikolari bil-bidla tal-isem. Dawn id-dispożizzjonijiet li, skont il-Gvern Ġermaniż, jifformaw parti mill-ordni pubbliku Ġermaniż huma intiżi li jiggarantixxu trattament ugwali taċ-ċittadini Ġermaniżi kollha.
Is-servizz ġuridiku ċentrali tal-belt ta’ Karlsruhe u l-Gvern Ġermaniż jirreferu, f’dan ir-rigward, għall-punt 94 tas-sentenza tat-22 ta’ Diċembru 2010Sayn-Wittgenstein (
C‑208/09
,
EU:C:2010:806
), li fih il-Qorti tal-Ġustizzja qieset li r-rifjut, mill-awtoritajiet ta’ Stat Membru, li jirrikonoxxu, fl-elementi kollha tiegħu, il-kunjom ta’ ċittadin ta’ dan l-Istat, hekk kif iddeterminat f’tieni Stat Membru – li fih dan iċ-ċittadin jirrisjedi – meta huwa ġie adottat meta huwa kien adult minn ċittadin ta’ dan it-tieni Stat Membru, peress li dan il-kunjom jinkludi titolu ta’ nobbiltà li ma kienx permess fl-ewwel Stat Membru taħt id-dritt kostituzzjonali tiegħu, ma jistax jitqies li huwa miżura li tippreġudika b’mod inġustifikat il-libertà ta’ moviment u ta’ residenza taċ-ċittadini tal-Unjoni.
F’dan ir-rigward, anki jekk, hekk kif tenfasizza l-qorti tar-rinviju, id-dritt Ġermaniż huwa differenti mid-dispożizzjonijiet tad-dritt Awstrijak eżaminati fil-kuntest tal-kawża li wasslet għas-sentenza tat-22 ta’ Diċembru 2010Sayn-Wittgenstein (
C‑208/09
,
EU:C:2010:806
), sa fejn dan ma jipprevedix projbizzjoni stretta tal-użu u tat-trażmissjoni ta’ titoli ta’ nobbiltà, li jistgħu jintużaw bħala parti integranti mill-isem, hemm lok, f’din il-kawża, li jiġi aċċettat ukoll li, meta jitqies fil-kuntest tal-għażla kostituzzjonali Ġermaniża, l-Artikolu 109(3) tal-kostituzzjoni ta’ Weimar, bħala element tal-identità nazzjonali ta’ Stat Membru msemmija fl-Artikolu 4(2) tat-Trattat TFUE, jista’ jittieħed inkunsiderazzjoni bħala element li jiġġustifika restrizzjoni għad-dritt ta’ moviment liberu tal-persuni rrikonoxxut mid-dritt tal-Unjoni.
Il-ġustifikazzjoni relatata mal-prinċipju ta’ ugwaljanza taċ-ċittadini Ġermaniżi quddiem il-liġi u mal-għażla kostituzzjonali li jiġu aboliti l-privileġġi u l-inugwaljanzi u li jiġi pprojbit l-użu ta’ titoli ta’ nobbiltà fihom infushom, għandha tiġi interpretata bħala li tirrigwarda motiv ta’ ordni pubbliku.
Skont ġurisprudenza stabbilita, kunsiderazzjonijiet oġġettivi marbuta mal-ordni pubbliku jistgħu jiġġustifikaw, fi Stat Membru, rifjut ta’ rikonoxximent tal-kunjom ta’ wieħed miċ-ċittadini tiegħu, kif mogħti lilu fi Stat Membru ieħor (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal-14 ta’ Ottubru 2008, Grunkin u Paul,
C‑353/06
,
EU:C:2008:559
, punt
, kif ukoll tat-22 ta’ Diċembru 2010, Sayn-Wittgenstein,
C‑208/09
,
EU:C:2010:806
, punt
).
Il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret konsistentement illi l-kunċett ta’ ordni pubbliku bħala ġustifikazzjoni ta’ deroga għal libertà fundamentali għandu jinftiehem b’mod strett, b’tali mod li l-portata tiegħu ma għandhiex tkun stabbilita unilateralment minn kull wieħed mill-Istati Membri mingħajr kontroll mill-istituzzjonijiet tal-Unjoni Ewropea. Minn dan jirriżulta li l-ordni pubbliku jista’ jiġi invokat biss fil-każ ta’ theddida reali u suffiċjentement gravi, li taffettwa interess fundamentali tas-soċjetà (ara s-sentenzi tal-14 ta’ Ottubru 2004, Omega,
C‑36/02
,
EU:C:2004:614
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata, kif ukoll tat-22 ta’ Diċembru 2010, Sayn-Wittgenstein,
C‑208/09
,
EU:C:2010:806
, punt
).
Xorta jibqa’ l-fatt li ċ-ċirkustanzi speċifiċi li jistgħu jiġġustifikaw li jsir riferiment għall-kunċett ta’ ordni pubbliku jistgħu jvarjaw minn pajjiż għall-ieħor u minn żmien għall-ieħor. Għaldaqstant għandu, f’dan ir-rigward, jiġi rrikonoxxut lill-awtoritajiet nazzjonali kompetenti marġni ta’ diskrezzjoni fil-limiti imposti mit-Trattat (ara s-sentenzi tal-14 ta’ Ottubru 2004, Omega,
C‑36/02
,
EU:C:2004:614
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata, kif ukoll tat-22 ta’ Diċembru 2010, Sayn-Wittgenstein,
C‑208/09
,
EU:C:2010:806
, punt
).
F’dan il-każ, il-Gvern Ġermaniż indika li l-Artikolu 109(3) tal-kostituzzjoni ta’ Weimar, li jabolixxi l-privileġġi u t-titoli ta’ nobbiltà fihom infushom u li jipprojbixxi l-ħolqien ta’ titoli li jagħtu l-apparenza ta’ oriġini nobbli, anki fil-forma ta’ parti minn isem, jikkostitwixxi l-implementazzjoni tal-prinċipju iktar ġenerali ta’ ugwaljanza fid-dritt taċ-ċittadini Ġermaniżi kollha.
Issa, hekk kif irrilevat il-Qorti tal-Ġustizzja fil-punt 89 tas-sentenza tat-22 ta’ Diċembru Sayn-Wittgenstein 2010 (
C‑208/09
,
EU:C:2010:806
), l-ordinament ġuridiku tal-Unjoni mingħajr dubju jfittex li jiżgura l-osservanza tal-prinċipju ta’ ugwaljanza bħala prinċipju ġenerali tad-dritt. Dan il-prinċipju huwa wkoll stabbilit fl-Artikolu 20 tal-Karta.
Għaldaqstant ma hemmx dubju li l-għan li jiġi osservat il-prinċipju ta’ ugwaljanza huwa għan leġittimu fid-dawl tad-dritt tal-Unjoni.
Miżuri li jirrestrinġu libertà fundamentali jistgħu jkunu ġġustifikati b’motivi marbuta mal-ordni pubbliku biss jekk ikunu adatti sabiex jiggarantixxu t-twettiq tal-għanijiet li jridu jilħqu u neċessarji għall-protezzjoni tal-interessi li huma intiżi jiggarantixxu u dan biss sakemm dawn l-għanijiet ma jistgħux jintlaħqu minn miżuri inqas restrittivi (ara s-sentenzi tal-14 ta’ Ottubru 2004, Omega,
C‑36/02
,
EU:C:2004:614
, punt
; tal-10 ta’ Lulju 2008, Jipa,
C‑33/07
,
EU:C:2008:396
, punt
; u tat-22 ta’ Diċembru 2010, Sayn-Wittgenstein,
C‑208/09
,
EU:C:2010:806
, punt
).
Il-Qorti tal-Ġustizzja diġà speċifikat, f’dan ir-rigward, li ma huwiex indispensabbli li l-miżura restrittiva maħruġa mill-awtoritajiet ta’ Stat Membru tikkorrispondi għal kunċett kondiviż mill-Istati Membri kollha fir-rigward tal-modalitajiet ta’ protezzjoni tad-dritt fundamentali jew tal-interess leġittimu inkwistjoni u li, għall-kuntrarju, in-neċessità u l-proporzjonalità tad-dispożizzjonijiet adottati f’dan ir-rigward ma humiex esklużi minħabba l-fatt biss li Stat Membru għażel sistema ta’ protezzjoni differenti minn dik adottata minn Stat ieħor (sentenzi tal-14 ta’ Ottubru 2004, Omega,
C‑36/02
,
EU:C:2004:614
, punti
u
, kif ukoll tat-22 ta’ Diċembru 2010, Sayn-Wittgenstein,
C‑208/09
,
EU:C:2010:806
, punt
). Għandu jitfakkar ukoll li, skont l-Artikolu 4(2) TUE, l-Unjoni għandha tirrispetta l-identità nazzjonali tal-Istati Membri tagħha, li minnhom tagħmel parti wkoll il-forma Repubblikana tal-Istat (sentenza tat-22 ta’ Diċembru 2010, Sayn-Wittgenstein,
C‑208/09
,
EU:C:2010:806
, punt
).
Fil-punt 93 tas-sentenza tat-22 ta’ Diċembru 2010, Sayn-Wittgenstein (
C‑208/09
,
EU:C:2010:806
), il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li ma kienx jidher sproporzjonat li Stat Membru jfittex li jilħaq l-għan li jipproteġi l-prinċipju ta’ ugwaljanza billi jipprojbixxi kull kisba, pussess jew użu, miċ-ċittadini tiegħu, ta’ titoli ta’ nobbiltà jew ta’ elementi ta’ nobbiltà li jistgħu jwasslu sabiex wieħed jaħseb li min għandu dak l-isem għandu tali unur. Hija għaldaqstant qieset li, billi rrifjutaw li jirrikonoxxu l-elementi ta’ nobbiltà ta’ isem bħal dak inkwistjoni fil-kawża li tat lok għal dik is-sentenza, l-awtoritajiet Awstrijaċi kompetenti fil-qasam tal-istatus ċivili ma kinux jidhru li marru lil hinn minn dak meħtieġ sabiex jiżguraw li jintlaħaq l-għan kostituzzjonali fundamentali li huma jsegwu.
Hekk kif irrilevat il-qorti tar-rinviju, għalkemm prattika amministrattiva, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li tikkonsisti fir-rifjut tad-dikjarazzjonijiet relatati mal-għażla ta’ isem, hija mmotivata minn raġunijiet ta’ ordni pubbliku simili għal dawk li fuqhom hija bbażata l-leġiżlazzjoni Awstrijaka msemmija fil-punt preċedenti ta’ din is-sentenza, l-ordinament ġuridiku Ġermaniż, bid-differenza tal-ordinament ġuridiku Awstrijak, ma jinkludix projbizzjoni stretta li jinżammu titoli ta’ nobbiltà. Għalkemm, mid-data tad-dħul fis-seħħ tal-kostituzzjoni ta’ Weimar, ma ngħatawx titoli ġodda, it-titoli li, f’dik id-data, kienu jeżistu nżammu bħala elementi tal-isem. Għaldaqstant huwa aċċettat li, minkejja l-abolizzjoni tan-nobbiltà, l-ismijiet ta’ ċittadini Ġermaniżi jinkludu, minħabba l-oriġini ta’ dawn tal-aħħar, elementi li jikkorrispondu għal titoli ta’ nobbiltà qodma. Barra minn hekk, skont id-dritt Ġermaniż fil-qasam tal-istatus tal-persuni attwalment fis-seħħ, il-kisba ta’ tali elementi tal-isem hija wkoll possibbli permezz ta’ adozzjoni.
Madankollu jkun kuntrarju għall-intenzjoni tal-leġiżlatur Ġermaniż li ċittadini Ġermaniżi, billi jużaw id-dritt ta’ Stat Membru ieħor, jadottaw mill-ġdid it-titoli ta’ nobbiltà aboliti. Issa, rikonoxximent sistematiku ta’ bidliet ta’ isem bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali jista’ jwassal għal dan ir-riżultat.
Sa fejn huwa aċċettat, fil-Ġermanja, li ċertu persuni jistgħu jużaw f’isimhom elementi li jikkorrispondu għal titoli ta’ nobbiltà qodma, tqum il-kwistjoni dwar jekk il-projbizzjoni li jintgħażel liberament isem ġdid li jinkludi titoli ta’ nobbiltà qodma u l-prattika tal-awtoritajiet Ġermaniżi li tikkonsisti fir-rifjut li jiġi rrikonoxxut tali isem humiex adatti u neċessarji sabiex jiġi żgurat li jintlaħaq l-għan ta’ protezzjoni tal-ordni pubbliku ta’ dan l-Istat Membru, ikkaratterizzat mill-prinċipju ta’ ugwaljanza fid-dritt taċ-ċittadini Ġermaniżi kollha.
Bid-differenza tal-kawża li wasslet għas-sentenza tat-22 ta’ Diċembru 2010, Sayn-Wittgenstein (
C‑208/09
,
EU:C:2010:806
), l-evalwazzjoni tan-natura proporzjonata ta’ prattika bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali teħtieġ analiżi u bbilanċjar ta’ diversi elementi ta’ dritt u ta’ fatt speċifiċi għall-Istat Membru kkonċernat, li tista’ titwettaq aħjar mill-qorti tar-rinviju milli mill-Qorti tal-Ġustizzja.
B’mod partikolari, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tevalwa jekk l-awtoritajiet Ġermaniżi kompetenti fil-qasam tal-istatus ċivili, billi rrifjutaw li jirrikonoxxu l-isem miksub fir-Renju Unit mir-rikorrent fil-kawża prinċipali minħabba li t-twettiq tal-għan li jiġi ggarantit il-prinċipju ta’ ugwaljanza fid-dritt taċ-ċittadini kollha Ġermaniżi jippreżumi li ċ-ċittadini Ġermaniżi jkunu pprojbiti milli jiksbu u jużaw, f’ċerti kundizzjonijiet, titoli ta’ nobbiltà jew elementi ta’ nobbiltà li jistgħu jwasslu sabiex wieħed jaħseb li min għandu dak l-isem għandu tali unur, marrux lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex jiġi żgurat li jiġi milħuq l-għan kostituzzjonali fundamentali li huma jridu jilħqu.
F’dan ir-rigward, fl-ibbilanċjar tad-dritt ta’ moviment liberu rrikonoxxut liċ-ċittadini tal-Unjoni mill-Artikolu 21 TFUE u tal-interessi leġittimi li jridu jintlaħqu permezz tar-restrizzjonijiet għall-użu ta’ titoli ta’ nobbiltà u permezz tal-projbizzjoni tal-ħolqien tal-apparenza ta’ oriġini nobbli stabbiliti mil-leġiżlatur Ġermaniż, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni diversi elementi. Għalkemm dawn l-elementi ma jistgħux iservu ta’ ġustifikazzjoni fihom infushom, dawn għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni meta tiġi evalwata l-proporzjonalità.
Għaldaqstant, minn naħa, għandu jittieħed inkunsiderazzjoni l-fatt li r-rikorrent fil-kawża prinċipali eżerċita dan id-dritt u għandu n-nazzjonalità doppja Ġermaniża u Brittanika, li l-elementi tal-isem miksub fir-Renju li, skont l-awtoritajiet Ġermaniżi, jippreġudikaw l-ordni pubbliku ma jikkostitwixxux formalment titoli ta’ nobbiltà la fil-Ġermanja u lanqas fir-Renju Unit, u li l-qorti Ġermaniża li ordnat lill-awtoritajiet kompetenti jirreġistraw l-isem tat-tifla tar-rikorrent fil-kawża prinċipali li huwa kompost minn elementi ta’ nobbiltà, hekk kif kien ġie rreġistrat mill-awtoritajiet Brittaniċi, ma qisitx li din ir-reġistrazzjoni kienet kontra l-ordni pubbliku.
Min-naħa l-oħra għandu wkoll jittieħed inkunsiderazzjoni l-fatt, li l-bidla ta’ isem ikkunsidrata hija bbażata fuq għażla ta’ sempliċi konvenjenza personali tar-rikorrent fil-kawża prinċipali, li d-diverġenza fl-ismijiet li tirriżulta minn din l-għażla la hija dovuta għal ċirkustanzi tat-twelid tiegħu, la għal adozzjoni u lanqas għall-kisba tan-nazzjonalità Brittanika, u li l-isem magħżul fir-Renju Unit jinkludi elementi li, mingħajr ma jikkostitwixxu formalment titoli ta’ nobbiltà fil-Ġermanja jew fir-Renju Unit, jagħtu l-impressjoni ta’ oriġini nobbli.
F’kull każ, għandu jiġi enfasizzat li, għalkemm din ir-raġuni oġġettiva bbażata fuq l-ordni pubbliku u fuq il-prinċipju ta’ ugwaljanza fid-dritt taċ-ċittadini Ġermaniżi tista’, jekk tiġi aċċettata, tiġġustifika r-rifjut li tiġi rrikonoxxuta l-bidla tal-kunjom tar-rikorrent fil-kawża prinċipali, din ma tistax tiġġustifika r-rifjut li tiġi rrikonoxxuta l-bidla ta’ ismijietu.
Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li r-risposta għad-domanda magħmula għandha tkun li l-Artikolu 21 TFUE għandu jiġi interpretat fis-sens li l-awtoritajiet ta’ Stat Membru ma humiex obbligati jirrikonoxxu l-isem ta’ ċittadin ta’ dan l-Istat Membru meta huwa jkollu wkoll in-nazzjonalità ta’ Stat Membru ieħor li fih huwa kiseb dan l-isem li huwa għażel liberament u li jinkludi diversi elementi ta’ nobbiltà, li ma humiex aċċettati mid-dritt tal-ewwel Stat Membru, sakemm jiġi stabbilit, fatt li għandu jiġi vverifikat mill-qorti tar-rinviju, li tali rifjut ta’ rikonoxximent huwa, f’dan il-kuntest, iġġustifikat minn motivi relatati mal-ordni pubbliku, inkwantu dan huwa adatt u neċessarju sabiex tiġi ggarantita l-osservanza tal-prinċipju ta’ ugwaljanza fid-dritt taċ-ċittadini kollha ta’ dan l-Istat Membru.
Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.

Għal dawn il-motivi, il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tieni Awla) taqta’ u tiddeċiedi:

L-Artikolu 21 TFUE għandu jiġi interpretat fis-sens li l-awtoritajiet ta’ Stat Membru ma humiex obbligati jirrikonoxxu l-isem ta’ ċittadin ta’ dan l-Istat Membru meta huwa jkollu wkoll in-nazzjonalità ta’ Stat Membru ieħor li fih huwa kiseb dan l-isem li huwa għażel liberament u li jinkludi diversi elementi ta’ nobbiltà, li ma humiex aċċettati mid-dritt tal-ewwel Stat Membru, sakemm jiġi stabbilit, fatt li għandu jiġi vverifikat mill-qorti tar-rinviju, li tali rifjut ta’ rikonoxximent huwa, f’dan il-kuntest, iġġustifikat minn motivi relatati mal-ordni pubbliku, inkwantu dan huwa adatt u neċessarju sabiex tiġi ggarantita l-osservanza tal-prinċipju ta’ ugwaljanza fid-dritt taċ-ċittadini kollha ta’ dan l-Istat Membru.

Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Ġermaniż.