CELEX: 62021CJ0731
Rinviju għal deċiżjoni preliminari
Moviment liberu tal-persuni
Artikolu 45 TFUE
Ħaddiema
Regolament (UE) Nru 492/2011
Artikolu 7(1) u (2)
Ugwaljanza fit-trattament
Vantaġġi soċjali
Pensjoni tas-superstiti
Membri ta’ sħubija ċivili
Leġiżlazzjoni nazzjonali li tissuġġetta l-għoti ta’ pensjoni tas-superstiti għar-reġistrazzjoni fir-reġistru nazzjonali ta’ sħubija validament konkluża u rreġistrata fi Stat Membru ieħor

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikoli 18, 45 u 48 TFUE kif ukoll tal-Artikolu 7(2) tar-Regolament (UE) Nru 492/2011 tal‑Parlament Ewropew u tal‑Kunsill tal‑5 ta’ April 2011 dwar il-moviment liberu tal-ħaddiema fi ħdan l-Unjoni (ĠU 2011, L 141, p. 1), kif emendat bir-Regolament (UE) 2016/589 tal‑Parlament Ewropew u tal‑Kunsill tat‑13 ta’ April 2016 (ĠU 2016, L 107, p. 1) (iktar ’il quddiem ir-“Regolament Nru 492/2011”).
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ kawża bejn GV, ċittadina Franċiża, u l-Caisse Nationale d’Assurance Pension (Il-Fond Nazzjonali tal-Assigurazzjoni tal-Pensjoni (il-Lussemburgu) iktar ’il quddiem iċ-“CNAP”) dwar ir-rifjut, minn dan tal-aħħar, li jagħti lil GV pensjoni tas-superstiti wara l-mewt tas-sieħeb tagħha.

Il
‑
kuntest ġuridiku

Id
‑
dritt tal
‑
Unjoni

Ir
‑
Regolament Nru 883/2004
L-Artikolu 3 tar-Regolament (KE) Nru 883/2004 tal‑Parlament Ewropew u tal‑Kunsill tad‑29 ta’ April 2004 dwar il-kordinazzjoni ta’ sistemi ta’ sigurtà soċjali (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 5, p. 72), kif emendat bir-Regolament tal-Kummissjoni (UE) Nru 1372/2013 tad‑19 ta’ Diċembru 2013 (ĠU 2013, L 346, p. 27) (iktar ’il quddiem ir-“Regolament Nru 883/2004”), intitolat “Oqsma koperti”, jipprevedi fil-paragrafu 1(e) tiegħu, li r-Regolament Nru 883/2004 japplika għal-leġiżlazzjonijiet ta’ sigurtà soċjali dwar il-benefiċċji tas-superstiti.
Skont l-Artikolu 4 ta’ dan ir-regolament, intitolat “Trattament ugwali”:
“Sakemm dan ir-Regolament ma jgħidx mod ieħor, persuni li għalihom japplika dan ir-Regolament għandhom igawdu l-istess benefiċċji u għandhom ikunu suġġetti għall-istess obbligi taħt il-leġislazzjoni ta’ kull Stat Membru daqs li kieku kienu ċittadini ta’ dak l-Istat Membru.”
L-Artikolu 5(b) tal-imsemmi regolament, intitolat “Trattament ugwali ta’ benefiċċji, dħul, fatti u każijiet”, jipprevedi:
“Sakemm dan ir-Regolament ma jgħidx mod ieħor, u fid-dawl tad-disposizzjonijiet speċjali ta’ implimentazzjoni stabbiliti, għandu japplika dan li ġej:
[…]
b)      meta, taħt il-leġislazzjoni ta’ l-Istat Membru kompetenti, jkunu attribwiti ċerti effetti legali meta jseħħu ċerti fatti jew każijiet, dak l-Istat Membru għandu jqis fatti u każijiet simili li jseħħu fi kwalunkwe Stat Membru bħallikieku seħħew fit-territorju tiegħu.”

Ir
‑
Regolament Nru 492/2011
Il-paragrafi 1 u 2 tal-Artikolu 7 tar-Regolament Nru 492/2011 jipprovdu:
“1.      Ħaddiem ċittadin ta’ xi Stat Membru ma jistax, fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor, ikun trattat b’mod differenti minn ħaddiema nazzjonali minħabba ċ-ċittadinanza tiegħu fir-rigward ta’ kwalunkwe kondizzjoni tal-impjieg u tax-xogħol, partikolarment fir-rigward ta’ paga, tkeċċija u jekk hu jisfa’ mingħajr xogħol, ingaġġ mill-ġdid jew impjieg mill-ġdid.
2.      Huwa għandu jgawdi l-istess vantaġġi soċjali u ta’ taxxa bħall-ħaddiema nazzjonali.”

Ir
‑
Regolament (UE) 2016/1104
Ir-Regolament tal-Kunsill (UE) 2016/1104 tal‑24 ta’ Ġunju 2016 li jimplimenta kooperazzjoni msaħħa fil-qasam tal-ġuriżdizzjoni, il-liġi applikabbli u rrikonoxximent u l-eżekuzzjoni ta’ deċiżjonijiet f’materji tal-konsegwenzi patrimonjali ta’ sħubijiet reġistrati (ĠU 2016, L 183, p. 30), jawtorizza lill-imsieħba li jagħżlu jew li jemendaw il-liġi applikabbli għall-effetti patrimonjali tas-sħubija rreġistrata tagħhom.
L-Artikolu 1 ta’ dan ir-regolament, intitolat “Kamp ta’ applikazzjoni”, jipprevedi:
“1.      Dan ir-Regolament għandu japplika għal materji tal-konsegwenzi patrimonjali tas-sħubijiet reġistrati.
Huwa m’għandux japplika għal materji fiskali, doganali jew amministrattivi.
2.      Dawn li ġejjin huma esklużi mill-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dan ir-Regolament:
[…]
(b)      l-eżistenza, il-validità jew ir-rikonoxximent ta’ sħubija reġistrata,
[…]
(e)      is-sigurtà soċjali;
[…]”

Id
‑
dritt Lussemburgiż

Il
‑
Kodiċi tas
‑
Sigurtà Soċjali
L-Artikolu 195 tal-Kodiċi tas-Sigurtà Soċjali jipprovdi:
“Għandu dritt għal pensjoni tas-superstiti, bla ħsara għall-kundizzjonijiet preskritti l-oħra kollha, il-konjuġi jew is-sieħeb[,] fis-sens tal-Artikolu 2 tal-Liġi tad‑9 ta’ Lulju 2004 dwar l-Effetti Legali ta’ Ċerti Sħubijiiet(Mémorial A 2004, p. 2020,) superstiti ta’ benefiċjarju ta’ pensjoni tax-xjuħija jew tal-invalidità mogħtija skont dan il-ktieb jew ta’ persuna assigurata jekk dan tal-aħħar fil-mument tal-mewt tiegħu jiġġustifika perijodu ta’ prova ta’ mill-inqas tnax-il xahar ta’ assigurazzjoni skont l-Artikoli 171, 173 u 173a matul it-tliet snin qabel it-twettiq tar-riskju. […] Madankollu, dan il-perijodu ta’ prova ma huwiex meħtieġ fil-każ tal-mewt tal-persuna assigurata minħabba inċident ta’ kwalunkwe natura jew marda kkaġunata mix-xogħol rikonoxxuta skont id-dispożizzjonijiet ta’ dan il-kodiċi, li seħħew matul l-affiljazzjoni. ”
Skont l-Artikolu 196 ta’ dan il-kodiċi:
“1.      Il-pensjoni tas-superstiti tal-konjuġi jew tas-sieħeb[,] fis-sens tal-Artikolu 2 tal-Liġi tad‑9 ta’ Lulju 2004 dwar l-Effetti Legali ta’ Ċerti Sħubijiet, ma hijiex dovuta:
–        meta ż-żwieġ jew is-sħubija jkunu ġew konklużi inqas minn sena jew qabel il-mewt, jew qabel l-irtirar minħabba invalidità jew minħabba xjuħija tal-assigurat;
–        meta ż-żwieġ jew is-sħubija jkun sar ma’ persuna intitolata għal pensjoni tax-xjuħija jew tal-invalidità.
2.      Madankollu, [il-paragrafu] 1 ma huwiex applikabbli, jekk mill-inqas waħda mill-kundizzjonijiet li ġejjin tkun issodisfatta:
a)      meta l-mewt tal-persuna assigurata attiva jew irtirata minħabba invalidità tkun il-konsegwenza diretta ta’ inċident li jseħħ wara ż-żwieġ jew l-unjoni;
b)      meta jkun hemm, mal-mewt, wild imwieled jew ikkonċepit matul iż-żwieġ jew l-unjoni, jew wild leġittimu miż-żwieġ;
ċ)      meta l-benefiċjarju ta’ pensjoni li miet ma kienx ikbar minn ħmistax-il sena mill-konjuġi tiegħu jew mis-sieħeb tiegħu u meta ż-żwieġ dam jew is-sħubija damet, fil-mument tal-mewt, għal mill-inqas sena;
d)      meta ż-żwieġ dam jew is-sħubija damet fil-mument tal-mewt tal-benefiċjarju tal-pensjoni għal mill-inqas għaxar snin. ”

Il
‑
Liġi tad
‑
9 ta’ Lulju 2004
L-Artikolu 2 tal-loi du 9 juillet 2004, relative aux effets légaux de certains partenariats, (il-Liġi tad‑9 ta’ Lulju 2004 dwar l-Effetti Legali ta’ Ċerti Sħubijiet), kif emendata bil‑Liġi tat‑3 ta’ Awwissu 2010 (Mémorial A 2010, p. 2190) (iktar ’il quddiem il-“Liġi tad‑9 ta’ Lulju 2004”), jipprovdi:
“Bi sħubija fis-sens ta’ din il-liġi, jeħtieġ li wieħed jifhem b’komunità tal-ħajja ta’ żewġ persuni ta’ sess differenti jew tal-istess sess, iktar ’il quddiem imsejħa [“l-imsieħba”], li jgħixu f’koppja u li jkunu għamlu dikjarazzjoni skont l-Artikolu 3 iktar ’il quddiem.”
Skont l-Artikolu 3 tal-imsemmija liġi:
“L-imsieħba li jixtiequ jagħmlu dikjarazzjoni ta’ sħubija  […] jiddikjaraw personalment u b’mod konġunt bil-miktub lill-uffiċjal tal-istatus ċivili tal-komun tal-post tad-domiċilju jew tar-residenza komuni s-sħubija tagħhom u l-eżistenza ta’ ftehim dwar l-effetti patrimonjali tas-sħubija tagħhom, jekk tali ftehim ikun konkluż bejniethom.
L-uffiċjal tal-istatus ċivili jivverifika jekk iż-żewġ partijiet jissodisfawx il-kundizzjonijiet previsti minn din il-liġi u, fl-affermattiv, jagħti attestazzjoni liż-żewġ imsieħba li jsemmu li s-sħubija tagħhom ġiet iddikjarata.
Għall-persuni li għandhom l-att tat-twelid tagħhom miktub jew traskritt fil-Lussemburgu hemm imsemmi, b’mod marġinali għall-att tat-twelid ta’ kull sieħeb, id-dikjarazzjoni ta’ sħubija.
Bid-diliġenza tal-uffiċjal tal-istatus ċivili d-dikjarazzjoni li tinkludi, jekk ikun il-każ, indikazzjoni tal-ftehim għandha tiġi trażmessa fi żmien tlett ijiem ta’ xogħol lill-Uffiċċju tal-Prosekutur Ġenerali sabiex tinżamm fir-reġistru ċivili u għar-reġistrazzjoni f’fajl imsemmi fl-Artikoli 1126
et seq.
tal-Kodiċi ta’ Proċedura Ċivili il-[ġ]did.
Is-sħubija rreġistrata tidħol fis-seħħ bejn il-partijiet minn meta l-uffiċjal tal-istatus ċivili jirċievi d-dikjarazzjoni, liema uffiċjal jagħtiha data ċerta. Din ma tistax tiġi invokata kontra terzi ħlief mill-jum li fih id-dikjarazzjoni hija rreġistrata fir-reġistru ċivili.
Regolament Gran Dukali jista’ jiddetermina l-kontenut u l-formalitajiet tad-dikjarazzjoni u tad-dokumenti li għandhom jiġu mehmuża.”
L-Artikolu 4 tal-imsemmija liġi huwa fformulat kif ġej:
“Sabiex ikunu jistgħu jagħmlu d-dikjarazzjoni prevista fl-Artikolu 3, iż-żewġ partijiet għandhom:
1.      ikunu kapaċi li jikkuntrattaw skont l-Artikoli 1123 u 1124 tal-Kodiċi Ċivili;
2.      ma jkunux marbuta bi żwieġ jew bi sħubija oħra;
3.      ma jkunux qraba jew sieħba fil-grad ipprojbit skont l-Artikoli 161 sa 163 u l-Artikolu 358(2) tal-Kodiċi Ċivili;
4.      jirrisjedu legalment fit-territorju Lussemburgiż.
Il-punt 4 iktar ’il fuq japplika biss għaċ-ċittadini mhux Komunitarji.”
L-Artikolu 4-1 tal-istess liġi jipprevedi:
“L-imsieħba li jkunu rreġistraw l-isħubija tagħhom barra mill-pajjiż jistgħu jagħmlu applikazzjoni lill-Uffiċċju tal-Prosekutur Ġenerali għall-finijiet ta’ reġistrazzjoni fir-reġistru ċivili u f’fajl kopert mill-Artikoli 1126
et seq.
tal-[K]odiċi il-[Ġ]did ta’ Proċedura Ċivili, bil-kundizzjoni li ż-żewġ partijiet jissodisfaw fid-data tal-konklużjoni tas-sħubija l-kundizzjonijiet previsti fl-Artikolu 4.
Regolament Gran Dukali jista’ jiddetermina l-formalitajiet tal-applikazzjoni u tad-dokumenti li għandhom jiġu mehmuża.”

Il
‑
Kodiċi tal
‑
Proċedura Ċivili l
‑
ġdid
L-Artikolu 1126 tal-Kodiċi ta’ Proċedura Ċivili ġdid jipprevedi:
“Is-siltiet mill-atti u mis-sentenzi li għandhom jinżammu fir-reġistru ċivili huma ppreżentati lill-Uffiċċju tal-Prosekutur Ġenerali.
[…]”
L-Artikolu 1127 ta’ dan il-kodiċi jipprovdi:
“Il-pubblikazzjoni tal-atti u s-sentenzi miżmuma fir-reġistru ċivili hija żgurata permezz ta’ reġistrazzjoni f’fajl, mekkaniku jew informatiku, f’isem il-persuna protetta. Din ir-reġistrazzjoni għandha tindika n-numru li taħtu l-att jew is-sentenza jkunu ġew irreġistrati fir-reġistru previst fil-paragrafu 2 tal-artikolu preċedenti.
[…]”
Skont l-Artikolu 1129 tal-imsemmi kodiċi:
“Kopji tal-estratti miżmuma fir-reġistru ċivili jistgħu jinħarġu lil kull applikant. Meta indikazzjoni ta’ tħassir tkun ġiet inkluża fil-fajl, il-kopji tas-siltiet miżmuma fir-reġistru ċivili jistgħu jinħarġu biss fuq awtorizzazzjoni tal-Prosekutur Ġenerali tal-Istat. ”

Il
‑
kawża prinċipali u d
‑
domanda preliminari
Fit‑22 ta’ Diċembru 2015, ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali u s-sieħeb tagħha, it-tnejn ta’ nazzjonalità Franċiża u residenti fi Franza, irreġistraw, fil-forma korretta u dovuta, dikjarazzjoni konġunta ta’ “pacte civil de solidarite” (patt ċivili ta’ solidarjetà, iktar ’il quddiem il-“PACS”) quddiem it-tribunal d’instance de Metz (il-Qorti Distrettwali ta’ Metz, Franza). It-tnejn li huma kienu impjegati fil-Lussemburgu.
Is-sieħeb tar-rikorrenti fil-kawża prinċipali miet fl‑24 ta’ Ottubru 2016 wara inċident fuq il-post tax-xogħol. Fit‑8 ta’ Diċembru 2016 din tal-aħħar talbet l-għoti ta’ pensjoni tas-superstiti mingħand iċ-CNAP.
Din it-talba ġiet miċħuda, fis‑27 ta’ Novembru 2017, minħabba l-fatt li peress li l-PACS irreġistrat fi Franza ma ġiex rreġistrat fir-reġistru ċivili Lussemburgiż matul il-ħajja taż-żewġ partijiet kontraenti, dan il-patt ma setax jiġi invokat kontra terzi.
Permezz ta’ sentenza tat‑18 ta’ Marzu 2020, il-conseil arbitral de la sécurité sociale (il-Kunsill Arbitrali tas-Sigurtà Soċjali, il-Lussemburgu) ċaħad ir-rikors tar-rikorrenti fil-kawża prinċipali kontra d-deċiżjoni taċ-CNAP, tas‑27 ta’ Novembru 2017, li rrifjutatilha l-għoti ta’ pensjoni tas-superstiti.
Permezz ta’ sentenza tal‑25 ta’ Ġunju 2020, il-conseil supérieur de la sécurité sociale (il-Kunsill Superjuri tas-Sigurtà Soċjali, il-Lussemburgu) ikkonferma din is-sentenza.
Ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali ppreżentat appell quddiem il-Cour de cassation (il-Qorti tal-Kassazzjoni, il-Lussemburgu) kontra din is-sentenza. Insostenn ta’ dan l-appell, hija tinvoka, b’mod partikolari, aggravju bbażat fuq il-ksur tal-Artikoli 18 u 45 TFUE, dwar, rispettivament, il-projbizzjoni ta’ diskriminazzjoni minħabba n-nazzjonalità u l-moviment liberu tal-ħaddiema, kif ukoll tal-Artikolu 7(2) tar-Regolament Nru 492/2011.
Permezz ta’ sentenza tal‑25 ta’ Novembru 2021, il-Cour de cassation (il-Qorti tal-Kassazzjoni) iddeċidiet li l-leġiżlazzjoni Lussemburgiża ma kinitx direttament diskriminatorja bejn l-imsieħba Lussemburgiżi u l-imsieħba li huma ċittadini ta’ Stat Membru ieħor, kemm jekk is-sħubija tkun ġiet konkluża fil-Lussemburgu kif ukoll jekk barra mill-pajjiż.
Madankollu, il-qorti tar-rinviju tistaqsi dwar l-eżistenza ta’ eventwali diskriminazzjoni indiretta sa fejn l-obbligu impost mill-Artikolu 4-1 tal-Liġi tad‑9 ta’ Lulju 2004 fuq l-imsieħba li diġà rreġistraw is-sħubija tagħhom fi Stat Membru ieħor li jirreġistrawha wkoll fir-reġistru ċivili Lussemburgiż, sabiex, b’mod partikolari, jibbenefikaw minn pensjoni tas-superstiti, jaffettwa b’mod iktar partikolari lill-ħaddiema fruntalieri, jiġifieri l-ħaddiema li jeżerċitaw l-attività professjonali tagħhom fil-Lussemburgu filwaqt li jirrisjedu f’wieħed mill-pajjiżi limitrofi tiegħu.
Huwa f’dawn iċ-ċirkustanzi li l-Cour de cassation (il-Qorti tal-Kassazzjoni) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u tressaq quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari li ġejja:
“Id-dritt tal-Unjoni Ewropea, b’mod partikolari l-Artikoli 18, 45 u 48 TFUE [kif ukoll] l-Artikolu 7(2) tar-Regolament [Nru 492/2011] jipprekludi dispożizzjonijiet tad-dritt ta’ Stat Membru, bħall-Artikolu 195 tal-[c]ode […] de la sécurité sociale (il-Kodiċi […] tas-Sigurtà Soċjali) u l-Artikoli 3, 4 u 4-1 tal-[loi du 9 juillet 2004 (il-Liġi tad‑9 ta’ Lulju 2004)], li jissuġġettaw l-għoti, lis-sieħeb superstiti ta’ sħubija konkluża u rreġistrata validament fl-Istat Membru ta’ oriġini, ta’ pensjoni tas-superstiti, dovuta minħabba l-eżerċizzju fl-Istat Membru ospitanti ta’ attività professjonali mis-sieħeb deċedut, għall-kundizzjoni tar-reġistrazzjoni tas-sieħeb [tas-sħubija] f’reġistru miżmum mill-imsemmi Stat għall-finijiet tal-verifika tal-osservanza tal-kundizzjonijiet sostantivi meħtieġa mil-liġi ta’ dak l-Istat Membru sabiex tiġi rrikonoxxuta sħubija u sabiex jiġi żgurat l-infurzabbiltà tagħha fil-konfront ta’ terzi, filwaqt li l-għoti ta’ pensjoni tas-superstiti lis-sieħeb superstiti ta’ sħubija konkluża fl-Istat Membru ospitanti hija suġġetta biss għall-kundizzjoni li s-sħubija tkun ġiet konkluża u rreġistrata validament hemmhekk?”

Fuq id
‑
domanda preliminari
Preliminarjament, għandu jiġi rrilevat li, għalkemm il-qorti tar-rinviju tirreferi fid-domanda tagħha għall-Artikoli 18 u 48 TFUE, dawn ma humiex rilevanti fil-kuntest tal-kawża prinċipali.
Fil-fatt, fir-rigward tal-Artikolu 18 TFUE, minn ġurisprudenza stabbilita jirriżulta li din id-dispożizzjoni tat-Trattat hija intiża li tapplika b’mod awtonomu biss f’sitwazzjonijiet irregolati mid-dritt tal-Unjoni li fir-rigward tagħhom it-Trattat ma jipprovdix regoli speċifiċi ta’ nondiskriminazzjoni. Issa, il-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni ġie implimentat, fil-qasam tal-moviment liberu tal-ħaddiema, mill-Artikolu 45 TFUE u mir-Regolament Nru 492/2011 (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat‑30 ta’ Mejju 1989, Il-Kummissjoni vs Il-Greċja, 305/87, EU:C:1989:218, punti 12 u 13, kif ukoll tal‑25 ta’ Ottubru 2012, Prete, C‑367/11, EU:C:2012:668, punti 18 u 19).
Fir-rigward tal-Artikolu 48 TFUE, mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li din id-dispożizzjoni ma għandhiex bħala għan li tistabbilixxi regola ġuridika effettiva bħala tali, iżda li hija tikkostitwixxi bażi legali għall-adozzjoni, fil-qasam tas-sigurtà soċjali, tal-miżuri neċessarji għall-istabbiliment tal-moviment liberu tal-ħaddiema (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑10 ta’ Marzu 2011, Casteels, C‑379/09, EU:C:2011:131, punt 14). Tali miżuri llum jinsabu fir-Regolament Nru 883/2004.
Għaldaqstant, għandu jiġi kkunsidrat li, permezz tad-domanda unika tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 45 TFUE u l-Artikolu 7(2) tar-Regolament Nru 492/2011 għandhomx jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru ospitanti li tipprevedi li l-għoti, lis-sieħeb superstiti ta’ sħubija validament konkluża u rreġistrata fi Stat Membru ieħor, ta’ pensjoni tas-superstiti, dovuta minħabba l-eżerċizzju fl-ewwel Stat Membru ta’ attività professjonali mis-sieħeb mejjet, għandu jkun suġġett għall-kundizzjoni tar-reġistrazzjoni minn qabel tas-sħubija fir-reġistru miżmum mill-imsemmi Stat.
Fir-rigward tal-interpretazzjoni tal-Artikolu 45 TFUE u tal-Artikolu 7 tar-Regolament Nru 492/2011, hija ġurisprudenza stabbilita li r-regola tal-ugwaljanza fit-trattament stabbilita f’dawn id-dispożizzjonijiet tipprojbixxi mhux biss id-diskriminazzjoni diretta, ibbażata fuq in-nazzjonalità, iżda wkoll il-forom kollha ta’ diskriminazzjoni indiretta li, bl-applikazzjoni ta’ kriterji oħra ta’ distinzjoni, iwasslu fil-fatt għall-istess riżultat (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat‑12 ta’Frar 1974, Sotgiu, 152/73, EU:C:1974:13, punt 11, u tat‑13 ta’ Marzu 2019, Gemeinsamer Betriebsrat EurothermenResort Bad Schallerbach, C‑437/17, EU:C:2019:193, punt 18).
F’dan il-kuntest, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li dispożizzjoni tad-dritt nazzjonali, għalkemm applikabbli b’mod indistint skont in-nazzjonalità, għandha titqies bħala indirettament diskriminatorja meta hija tista’, min-natura tagħha stess, taffettwa kemm lill-ħaddiema ċittadini ta’ Stati Membri oħra kif ukoll lill-ħaddiema nazzjonali u, konsegwentement, toħloq ir-riskju li tisfavorixxi b’mod iktar partikolari lil tal-ewwel, sakemm ma tkunx oġġettivament iġġustifikata u proporzjonata għall-għan segwit (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat‑23 ta’ Mejju 1996, O’Flynn, C‑237/94, EU:C:1996:206, punt 20, u tat‑13 ta’ Marzu 2019, Gemeinsamer Betriebsrat EurothermenResort Bad Schallerbach, C‑437/17, EU:C:2019:193, punt 19).
Kif hija applikata f’dan il-każ, il-leġiżlazzjoni Lussemburgiża tistabbilixxi, fir-rigward ta’ sħubija konkluża u rreġistrata fi Stat Membru ieħor skont ir-regoli rilevanti ta’ dan l-Istat, kundizzjoni li għaliha ma hijiex suġġetta sħubija konkluża fil-Lussemburgu.
Fil-fatt, iċ-CNAP applikat l-Artikolu 4-1 tal-Liġi tad‑9 ta’ Lulju 2004 billi rrikjediet li sħubija diġà rreġistrata fi Stat Membru ieħor tiġi rreġistrata wkoll fir-reġistru ċivili Lussemburgiż, li jimplika l-preżentazzjoni, mill-imsieħba, ta’ talba f’dan is-sens lill-Uffiċċju tal-Prosekutur Ġenerali Lussemburgiż. Ċertament, sħubija konkluża u ddikjarata fil-Lussemburgu hija wkoll rreġistrata fir-reġistru ċivili Lussemburgiż, iżda tali reġistrazzjoni ssir, skont l-Artikolu 3 ta’ din il-liġi, “bid-diliġenza tal-uffiċjal tal-istatus ċivili”. Din ir-reġistrazzjoni ssir awtomatikament u fuq l-inizjattiva tal-uffiċjal tal-istatus ċivili li quddiemu tkun ġiet iddikjarata s-sħubija. Peress li din tista’ tisfavorixxi liċ-ċittadini ta’ Stati Membri oħra, din il-leġiżlazzjoni tistabbilixxi, konsegwentement, inugwaljanza fit-trattament ibbażata indirettament fuq in-nazzjonalità.
Għaldaqstant, għandu jiġi vverifikat jekk din l-inugwaljanza fit-trattament hijiex oġġettivament iġġustifikata u proporzjonata.
F’dan ir-rigward, jidher, l-ewwel, li l-leġiżlazzjoni Lussemburgiża inkwistjoni fil-kawża prinċipali tippermetti lill-awtoritajiet ta’ dan l-Istat Membru jivverifikaw l-osservanza tal-kundizzjonijiet sostantivi meħtieġa mill-Kodiċi tas-Sigurtà Soċjali għall-għoti ta’ pensjoni tas-superstiti lil sieħeb, u tiggarantixxi l-infurzabbiltà tas-sħubija kontra terzi. Huwa leġittimu għal Stat Membru li jiżgura li pensjoni tas-superstiti, iffinanzjata minn fondi pubbliċi u mħallsa lis-sieħeb superstiti minħabba l-mewt, ikkawżat minn inċident fuq il-post tax-xogħol, tas-sieħeb l-ieħor titħallas biss lil persuna li tista’ tipprova li hija kienet tassew is-sieħeb tal-ħaddiem mejjet.
Fil-fatt, skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, leġiżlazzjoni nazzjonali tkun adegwata sabiex tiggarantixxi li jintlaħaq l-għan mixtieq biss jekk verament tirrifletti l-intenzjoni li dan jintlaħaq b’mod koerenti u sistematiku (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑10 ta’ Marzu 2009, Hartlauer, C‑169/07, EU:C:2009:141, punt 55, u tal‑11 ta’ Lulju 2019, A, C‑716/17, EU:C:2019:598, punt 24).
Issa, mill-proċess li għandha l-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li l-osservanza tal-kundizzjonijiet sostantivi meħtieġa mill-Kodiċi tas-Sigurtà Soċjali Lussemburgiż sabiex is-sieħeb superstiti jkun jista’ jibbenefika minn pensjoni tas-superstiti minħabba l-mewt tas-sieħeb tiegħu ma hijiex ikkontestata fil-proċedura fil-kawża prinċipali. Iċ-CNAP iġġustifikat ir-rifjut li tagħti tali pensjoni lir-rikorrenti fil-kawża prinċipali għar-raġuni biss li s-sħubija li kienet torbot lil din tal-aħħar mas-sieħeb tagħha ma kinitx ġiet irreġistrata fir-reġistru ċivili Lussemburgiż.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkonstatat li r-reġistrazzjoni fir-reġistru ċivili Lussemburgiż tas-sħubijiet konklużi fi Stati Membri oħra ma hijiex obbligu, iżda biss possibbiltà. L-Artikolu 4-1 tal‑Liġi tad‑9 ta’ Lulju 2004 jipprovdi fil-fatt li l-imsieħba jistgħu jagħmlu applikazzjoni għar-reġistrazzjoni lill-Uffiċċju tal-Prosekutur Ġenerali. Issa, kif irrilevat il-Kummissjoni Ewropea fl-osservazzjonijiet tagħha, fin-nuqqas li tkun obbligatorja, tali reġistrazzjoni ma tistax, b’mod koerenti, titqies li tikkostitwixxi formalità indispensabbli sabiex jiġi vverifikat li sħubija rreġistrata fi Stat Membru ieħor tissodisfa l-kundizzjonijiet sostantivi meħtieġa mil-Liġi tad‑9 ta’ Lulju 2004 u tiżgura l-infurzabbiltà ta’ tali sħubija fil-konfront ta’ terzi.
Fi kwalunkwe każ, ir-rifjut li tingħata pensjoni tas-superstiti minħabba li s-sħubija li fuqha hija bbażata t-talba għal pensjoni ma ġietx irreġistrata fil-Lussemburgu jmur lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex jintlaħaq l-għan imfittex u b’hekk jikser il-prinċipju ta’ proporzjonalità mfakkar fil-punt 32 ta’ din is-sentenza.
Fil-fatt, minn naħa, kif jirriżulta mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-produzzjoni ta’ dokument uffiċjali li joriġina mill-awtorità kompetenti tal-Istat Membru li fih ġiet konkluża s-sħubija tidher suffiċjenti sabiex tiġi żgurata l-infurzabbiltà ta’ din is-sħubija fil-konfront tal-awtoritajiet ta’ Stat Membru ieħor inkarigati mill-ħlas ta’ benefiċċju tas-superstiti, sakemm ċerti indizji ma jkunux jistgħu jwasslu għal dubju dwar l-eżattezza ta’ dan id-dokument (ara, b’analoġija, is-sentenza tat‑2 ta’ Diċembru 1997, Dafeki, C‑336/94, EU:C:1997:579, punt 19). F’każ bħal dan, kull dubju eventwali tal-awtoritajiet ta’ dan l-aħħar Stat Membru jista’ jitneħħa permezz ta’ talba għal informazzjoni indirizzata lill-awtoritajiet li jkunu rreġistraw l-imsemmija sħubija sabiex tiġi żgurata l-awtentiċità ta’ din tal-aħħar.
Min-naħa l-oħra, fl-assenza, fil-leġiżlazzjoni nazzjonali applikabbli, ta’ kundizzjoni dwar it-terminu għar-reġistrazzjoni tas-sħubija inkwistjoni, xejn ma jipprekludi li din ir-reġistrazzjoni, li jeħtieġ li tiġi distinta mir-reġistrazzjoni tas-sħubija mill-awtoritajiet kompetenti tal-Istat Membru tal-istabbiliment ta’ din is-sħubija, issir fid-data li fiha jintalab l-għoti tal-pensjoni tas-superstiti, li jippermetti wkoll li jintlaħaq l-għan imfittex minn din il-leġiżlazzjoni. Issa, mid-deċiżjoni tar-rinviju ma jirriżultax li din il-possibbiltà intużat fil-kawża prinċipali.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, ir-risposta għad-domanda magħmula għandha tkun li l-Artikolu 45 TFUE u l-Artikolu 7 tar-Regolament Nru 492/2011 għandhom jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru ospitanti li tipprevedi li l-għoti, lis-sieħeb superstiti ta’ sħubija validament konkluża u rreġistrata fi Stat Membru ieħor, ta’ pensjoni tas-superstiti, dovuta minħabba l-eżerċizzju fl-ewwel Stat Membru ta’ attività professjonali mis-sieħeb mejjet, għandu jkun suġġett għall-kundizzjoni tar-reġistrazzjoni minn qabel tas-sħubija fir-reġistru miżmum mill-imsemmi Stat.

Fuq l
‑
ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija dik il-qorti li għandha tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, minbarra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tmien Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
L-Artikolu 45 TFUE u l-Artikolu 7 tar-Regolament (UE) Nru 492/2011 tal
‑
Parlament Ewropew u tal
‑
Kunsill tal
‑
5 ta’ April 2011 dwar il-moviment liberu tal-ħaddiema fi ħdan l-Unjoni, kif emendat bir-Regolament (UE) 2016/589 tal
‑
Parlament Ewropew u tal
‑
Kunsill tat
‑
13 ta’ April 2016
għandhom jiġu interpretati fis-sens li:
jipprekludu leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru ospitanti li tipprevedi li l-għoti, lis-sieħeb superstiti ta’ sħubija validament konkluża u rreġistrata fi Stat Membru ieħor, ta’ pensjoni tas-superstiti, dovuta minħabba l-eżerċizzju fl-ewwel Stat Membru ta’ attività professjonali mis-sieħeb mejjet, għandu jkun suġġett għall-kundizzjoni tar-reġistrazzjoni minn qabel tas-sħubija fir-reġistru miżmum mill-imsemmi Stat.
Firem
*
Lingwa tal-kawża: Il-Franċiż.