CELEX: 62021CJ0127
Αίτηση αναιρέσεως
Κανονισμός (ΕΚ) 139/2004
Πράξεις συγκέντρωσης μεταξύ επιχειρήσεων
Αγορά των αερομεταφορών
Πράξη κηρυχθείσα συμβατή με την εσωτερική αγορά
Δεσμεύσεις αναληφθείσες από τα μετέχοντα στη συγκέντρωση μέρη
Απόφαση με την οποία αναγνωρίζονται κεκτημένα δικαιώματα
Έννοια της “προσήκουσας χρήσης”

Με την αίτηση αναιρέσεως, η American Airlines Inc. ζητεί την αναίρεση της απόφασης του Γενικού Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 16ης Δεκεμβρίου 2020, American Airlines κατά Επιτροπής (
T-430/18
, στο εξής: αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση,
EU:T:2020:603
), με την οποία το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε την προσφυγή της με αίτημα την ακύρωση της απόφασης C(2018) 2788 final της Επιτροπής, της 30ής Απριλίου 2018, για την αναγνώριση κεκτημένων δικαιωμάτων στην Delta Air Lines (υπόθεση M.6607 – US Airways/American Airlines) (στο εξής: επίδικη απόφαση).
Το νομικό πλαίσιο
Το άρθρο 10 του κανονισμού (ΕΟΚ) 95/93 του Συμβουλίου, της 18ης Ιανουαρίου 1993, σχετικά με τους κοινούς κανόνες κατανομής του διαθέσιμου χρόνου χρήσης (slots) στους κοινοτικούς αερολιμένες (
ΕΕ 1993, L 14, σ. 1
), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) 793/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 21ης Απριλίου 2004 (
ΕΕ 2004, L 138, σ. 50
) (στο εξής: κανονισμός για τις χρονοθυρίδες), το οποίο φέρει τον τίτλο «Κοινό σύστημα εκμετάλλευσης διαθεσίμων χρόνων χρήσης», προβλέπει στις παραγράφους 2 και 3 τα εξής:
«2.   Μια σειρά διαθεσίμων χρόνων χρήσης που έχει χορηγηθεί σε αερομεταφορέα για την εκτέλεση τακτικού ή προγραμματισμένου έκτακτου δρομολογίου δεν παρέχει το δικαίωμα στον αερομεταφορέα να λάβει την ίδια σειρά διαθεσίμων χρόνων χρήσης για την επόμενη ισοδύναμη περίοδο προγραμματισμού, εφόσον αυτός δεν μπορεί να αποδείξει στο συντονιστή ότι τα χρησιμοποίησε, όπως του επέτρεψε ο συντονιστής, σε ποσοστό τουλάχιστον 80 % κατά τη διάρκεια της περιόδου προγραμματισμού για την οποία του χορηγήθηκαν.
3.   Οι διαθέσιμοι χρόνοι χρήσης που χορηγήθηκαν σε αερομεταφορέα πριν τις 31 Ιανουαρίου για την επόμενη θερινή περίοδο, ή πριν τις 31 Αυγούστου για την επόμενη χειμερινή περίοδο, αλλά επιστράφηκαν στο συντονιστή προς ανακατανομή τους πριν τις ημερομηνίες αυτές δεν λαμβάνονται υπόψη στον υπολογισμό χρήσης.»
Η αιτιολογική σκέψη 30 του κανονισμού (ΕΚ) 139/2004 του Συμβουλίου, της 20ής Ιανουαρίου 2004, για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων (
ΕΕ 2004, L 24, σ. 1
, στο εξής: κανονισμός περί συγκεντρώσεων), έχει ως εξής:
«Εάν οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις τροποποιήσουν μία κοινοποιηθείσα συγκέντρωση, ιδίως με την πρόταση δεσμεύσεων, προκειμένου να καταστεί συμβατή με την κοινή αγορά, η Επιτροπή θα πρέπει να έχει τη δυνατότητα να κηρύσσει την τροποποιημένη συγκέντρωση συμβατή με την κοινή αγορά. Οι εν λόγω δεσμεύσεις θα πρέπει να είναι ανάλογες με το δημιουργούμενο πρόβλημα ανταγωνισμού και να το επιλύουν πλήρως. [Επίσης, εφόσον το πρόβλημα ανταγωνισμού μπορεί ευχερώς να προσδιοριστεί και να επιλυθεί, είναι σκόπιμο να γίνονται δεκτές δεσμεύσεις πριν την έναρξη της διαδικασίας.] Θα πρέπει να προβλέπεται ρητά ότι η Επιτροπή μπορεί να συνοδεύει την απόφασή της με όρους και υποχρεώσεις ώστε να εξασφαλίζεται η συμμόρφωση των συμμετεχουσών επιχειρήσεων με τις δεσμεύσεις τους έγκαιρα και αποτελεσματικά ώστε να καταστεί η συγκέντρωση συμβατή με την κοινή αγορά. Καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας, θα πρέπει να εξασφαλίζεται διαφάνεια και αποτελεσματική διαβούλευση με τα κράτη μέλη καθώς και με τους ενδιαφερόμενους τρίτους.»
Κατά το άρθρο 20, παράγραφος 1α, του κανονισμού (ΕΚ) 802/2004 της Επιτροπής, της 21ης Απριλίου 2004, για την εφαρμογή του κανονισμού 139/2004 (
ΕΕ 2004, L 133, σ. 1
, και διορθωτικό
ΕΕ 2004, L 172, σ. 9
), όπως τροποποιήθηκε με τον εκτελεστικό κανονισμό (ΕΕ) 1269/2013 της Επιτροπής, της 5ης Δεκεμβρίου 2013 (
ΕΕ 2013, L 336, σ. 1
) (στο εξής: εκτελεστικός κανονισμός):
«Επιπλέον των απαιτήσεων που καθορίζονται στην παράγραφο 1, οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις, ταυτόχρονα με την υποβολή των δεσμεύσεων που προτείνουν να αναλάβουν σύμφωνα με το άρθρο 6 παράγραφος 2 ή το άρθρο 8 παράγραφος 2 του [κανονισμού περί συγκεντρώσεων], υποβάλλουν ένα πρωτότυπο των πληροφοριών και των εγγράφων που προσδιορίζονται στο έντυπο RM σχετικά με τα διορθωτικά μέτρα (έντυπο RM), όπως καθορίζεται στο παράρτημα IV του παρόντος κανονισμού, καθώς και τον αριθμό αντιγράφων που καθορίζεται περιοδικά από την Επιτροπή στην
Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
. Οι υποβαλλόμενες πληροφορίες πρέπει να είναι ορθές και πλήρεις.»
Τα σημεία 5, 7 και 9 της ανακοίνωσης της Επιτροπής σχετικά με τα διορθωτικά μέτρα που είναι αποδεκτά βάσει του κανονισμού 139/2004 και του κανονισμού 802/2004 (
ΕΕ 2008, C 267, σ. 1
, στο εξής: ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τα διορθωτικά μέτρα) έχουν ως εξής:
«5. Εφόσον μια συγκέντρωση δημιουργεί προβλήματα ανταγωνισμού, δεδομένου ότι ενδέχεται να παρακωλύσει σημαντικά τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό, ιδίως ως αποτέλεσμα της δημιουργίας ή της ενίσχυσης δεσπόζουσας θέσης, τα μέρη δύνανται να επιδιώξουν την τροποποίησή της προκειμένου να επιλυθούν τα προβλήματα ανταγωνισμού και να επιτύχουν έτσι την έγκριση της συγκέντρωσής τους. Οι εν λόγω τροποποιήσεις μπορεί να εφαρμοσθούν εξ ολοκλήρου πριν από την έκδοση της εγκριτικής απόφασης. Ωστόσο, συνήθως τα μέρη υποβάλλουν δεσμεύσεις προκειμένου να καταστεί η συγκέντρωση συμβατή με την κοινή αγορά και τις υλοποιούν μετά την έγκρισή της.
[…]
7. Η Επιτροπή πρέπει να κρίνει αν τα προτεινόμενα διορθωτικά μέτρα εφαρμοζόμενα θα εξαλείψουν τα προβλήματα ανταγωνισμού που διαπιστώθηκαν. Μόνο τα μέρη έχουν όλα τα αναγκαία σχετικά στοιχεία για την εν λόγω εκτίμηση, ιδίως όσον αφορά τη δυνατότητα υλοποίησης των προτεινόμενων δεσμεύσεων και τη βιωσιμότητα καθώς και την ανταγωνιστικότητα των περιουσιακών στοιχείων των οποίων προτείνεται η εκποίηση. Αποτελεί επομένως ευθύνη των μερών να υποβάλουν όλες τις σχετικές πληροφορίες που διαθέτουν και οι οποίες είναι αναγκαίες για να αξιολογήσει η Επιτροπή την πρόταση διορθωτικών μέτρων. Για τον σκοπό αυτό, ο εκτελεστικός κανονισμός υποχρεώνει τα κοινοποιούντα μέρη να υποβάλουν, μαζί με τις δεσμεύσεις, λεπτομερείς πληροφορίες για το περιεχόμενο των τελευταίων και τους όρους εφαρμογής τους και να αποδείξουν ότι είναι πρόσφορα για να εξαλειφθεί κάθε σημαντικό εμπόδιο στον αποτελεσματικό ανταγωνισμό, όπως αναφέρεται στο παράρτημα του εκτελεστικού κανονισμού (“έντυπο RM”). Για τις δεσμεύσεις που συνίστανται σε εκποίηση επιχειρηματικής δραστηριότητας, τα μέρη υποχρεούνται ιδίως να περιγράψουν λεπτομερώς τον τρόπο λειτουργίας της προς εκποίηση επιχειρηματικής δραστηριότητας κατά τον χρόνο της πράξης. Με βάση τις πληροφορίες αυτές, η Επιτροπή θα έχει τη δυνατότητα να αξιολογήσει τη βιωσιμότητα, την ανταγωνιστικότητα και την εμπορευσιμότητα της επιχείρησης, συγκρίνοντας την τρέχουσα δραστηριότητά της με τη μελλοντική έκταση των δραστηριοτήτων της που προτείνεται στις δεσμεύσεις. Η Επιτροπή μπορεί να προσαρμόζει τις εκάστοτε απαιτήσεις όσον αφορά τις πληροφορίες που είναι αναγκαίες σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση και θα βρίσκεται στη διάθεση των μερών για να συζητήσει το περιεχόμενο των απαιτούμενων πληροφοριών πριν από τη διαβίβαση του εντύπου RM.
[…]
9. Ο κανονισμός συγκεντρώσεων επιτρέπει στην Επιτροπή να αποδέχεται μόνο τις δεσμεύσεις εκείνες που κρίνονται ικανές να καταστήσουν τη συγκέντρωση συμβατή με την κοινή αγορά, και συνεπώς να αποτρέψουν τη σημαντική παρακώλυση του αποτελεσματικού ανταγωνισμού. Οι δεσμεύσεις πρέπει να εξαλείφουν ολοσχερώς τα προβλήματα ανταγωνισμού […] και να είναι πλήρεις και αποτελεσματικές από κάθε άποψη […]. Επιπλέον, πρέπει να είναι δυνατή η αποτελεσματική υλοποίηση των δεσμεύσεων μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, δεδομένου ότι δεν θα διατηρηθούν συνθήκες ανταγωνισμού στην αγορά, εφόσον δεν εκπληρωθούν οι δεσμεύσεις.»
Το ιστορικό της διαφοράς και η επίδικη απόφαση
Το ιστορικό της διαφοράς εκτίθεται στις σκέψεις 1 έως 69 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης και μπορεί, για τις ανάγκες της παρούσας διαδικασίας, να συνοψισθεί ως ακολούθως.
Η απόφαση έγκρισης
Η διοικητική διαδικασία που οδήγησε στην έκδοση της απόφασης έγκρισης
Στις 18 Ιουνίου 2013, η US Airways Group Inc. και η AMR Corporation (στο εξής από κοινού: μετέχοντα στη συγχώνευση μέρη), εκ των οποίων η δεύτερη αποτελεί τη μητρική εταιρία της American Airlines, κοινοποίησαν στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή την πρόθεσή τους να προβούν σε συγχώνευση.
Η Επιτροπή έκρινε ότι η πράξη αυτή δημιουργούσε σοβαρές αμφιβολίες ως προς τη συμβατότητά της με την εσωτερική αγορά όσον αφορά το δρομολόγιο που συνδέει τα αεροδρόμια London Heathrow (Ηνωμένο Βασίλειο) (στο εξής: LHR) και Philadelphia International Airport (Ηνωμένες Πολιτείες) (στο εξής: PHL) (στο εξής από κοινού: ζεύγος αεροδρομίων).
Σε απάντηση στις σοβαρές αμφιβολίες που διατυπώθηκαν από την Επιτροπή σχετικά με την εν λόγω πράξη, τα μετέχοντα στη συγχώνευση μέρη πρότειναν, στις 10 και στις 14 Ιουλίου 2013, να αναλάβουν δεσμεύσεις. Οι δύο αυτές προτάσεις απορρίφθηκαν, στις 12 και στις 15 Ιουλίου 2013, από την Επιτροπή, η οποία απαίτησε να συμπεριληφθούν στις δεσμεύσεις κεκτημένα δικαιώματα (grandfathering rights) «του τύπου εκείνων» που προτάθηκαν στην υπόθεση COMP/M.6447 – IAG/bmi (στο εξής: υπόθεση IAG/bmi), προκειμένου να εξαλειφθεί κάθε σοβαρή αμφιβολία που προκλήθηκε από την πράξη της συγκέντρωσης. Στις 16 Ιουλίου 2013, τα μετέχοντα στη συγχώνευση μέρη υπέβαλαν τρίτη πρόταση δεσμεύσεων που περιελάμβανε, μεταξύ άλλων, τα κεκτημένα δικαιώματα.
Μετά από πολλές συζητήσεις που αφορούσαν, μεταξύ άλλων, τα κεκτημένα δικαιώματα, στις 25 Ιουλίου 2013 τα μετέχοντα στη συγχώνευση μέρη υπέβαλαν στην Επιτροπή την πρότασή τους για τις τελικές δεσμεύσεις σχετικά με τις χρονοθυρίδες (στο εξής: τελικές δεσμεύσεις). Οι ρήτρες 1.9 έως 1.11 των τελικών δεσμεύσεων είχαν πανομοιότυπη διατύπωση με τις ρήτρες 1.9 έως 1.11 της πρότασης δεσμεύσεων της 16ης Ιουλίου 2013.
Στις 30 Ιουλίου 2013, τα μετέχοντα στη συγχώνευση μέρη διαβίβασαν στην Επιτροπή το έντυπο RM σχετικά με τις τελικές δεσμεύσεις. Στο έντυπο αυτό, το περιεχόμενο του οποίου προσδιορίζεται στο παράρτημα IV του εκτελεστικού κανονισμού, οι επιχειρήσεις πρέπει να αναφέρουν τις πληροφορίες και τα έγγραφα που υποβάλλουν όταν προσφέρονται να αναλάβουν δεσμεύσεις βάσει του άρθρου 6, παράγραφος 2, του κανονισμού περί συγκεντρώσεων.
Συναφώς, στο τμήμα 1, σημείο 1.1, στοιχείο i, του εντύπου RM σχετικά με τις τελικές δεσμεύσεις, τα μετέχοντα στη συγχώνευση μέρη ανέφεραν τα εξής:
«Οι δεσμεύσεις για τις χρονοθυρίδες στηρίζονται κατ’ ουσίαν στην πρακτική που εφάρμοσε η Επιτροπή στις πλέον πρόσφατες υποθέσεις σχετικά με τη συγχώνευση αεροπορικών εταιριών, όπως είναι η [υπόθεση] IAG/bmi. Ειδικότερα, προκειμένου να καταστεί το διορθωτικό μέτρο πιο ελκυστικό, οι προτεινόμενες δεσμεύσεις περιλαμβάνουν διατάξεις σχετικά με τα κεκτημένα δικαιώματα επί των χρονοθυρίδων που απελευθερώνονται [από τα μετέχοντα στη συγχώνευση μέρη] μόλις ο νεοεισερχόμενος παράσχει υπηρεσίες χωρίς ενδιάμεση στάση στο ζεύγος αεροδρομίων για έξι συνεχόμενες περιόδους.»
Στο τμήμα 3 του εν λόγω εντύπου, με τίτλο «Απόκλιση από τα κείμενα των προτύπων», τα μετέχοντα στη συγχώνευση μέρη έπρεπε να επισημάνουν τυχόν αποκλίσεις των αναλαμβανόμενων δεσμεύσεων από τα αντίστοιχα κείμενα των προτύπων δεσμεύσεων που δημοσίευσαν οι υπηρεσίες της Επιτροπής, όπως έχουν αναθεωρηθεί κατά καιρούς, και να εξηγήσουν τους λόγους για τις αποκλίσεις αυτές. Τα μετέχοντα στη συγχώνευση μέρη ανέφεραν τα εξής:
«Οι δεσμεύσεις που προτείνονται από τα [μετέχοντα στη συγχώνευση μέρη] αποκλίνουν από τα πρότυπα των δεσμεύσεων που δημοσιεύτηκαν από τις υπηρεσίες της Επιτροπής στο μέτρο που είναι απαραίτητο για να συνάδουν με τις ειδικές απαιτήσεις ενός διορθωτικού μέτρου διαρθρωτικού χαρακτήρα στο συγκεκριμένο πλαίσιο των αεροπορικών μεταφορών.
Όπως επισημάνθηκε στις προηγούμενες συζητήσεις, οι προτεινόμενες δεσμεύσεις στηρίζονται σε δεσμεύσεις που έγιναν δεκτές από την Επιτροπή σε άλλες υποθέσεις που αφορούσαν συγκεντρώσεις μεταξύ αεροπορικών εταιριών. Ειδικότερα, στηρίζονται κυρίως στις δεσμεύσεις που προτάθηκαν στην [υπόθεση] IAG/bmi.
Προς διευκόλυνση της αξιολόγησης των προτεινόμενων δεσμεύσεων, τα [μετέχοντα στη συγχώνευση μέρη] προσδιορίζουν κατωτέρω τα σημεία στα οποία οι προτεινόμενες δεσμεύσεις αποκλίνουν από τις δεσμεύσεις που έγιναν δεκτές στην [υπόθεση] IAG/bmi. Τα σημεία αυτά δεν περιλαμβάνουν τις γλωσσικές παραλλαγές ήσσονος σημασίας ή τις διευκρινίσεις που επιβάλλονται από τις ειδικότερες περιστάσεις της παρούσας υπόθεσης, ιδίως στο τμήμα που αφορά τους ορισμούς.»
Όσον αφορά τις διατάξεις για τα κεκτημένα δικαιώματα, στο έντυπο RM σχετικά με τις τελικές δεσμεύσεις δεν προσδιορίστηκε καμία απόκλιση σε σχέση με τις δεσμεύσεις που έγιναν δεκτές στην υπόθεση IAG/bmi.
Η απόφαση έγκρισης
Με την απόφαση C(2013) 5232 final, της 5ης Αυγούστου 2013 (υπόθεση COMP/M.6607 – US Airways/American Airlines) (
ΕΕ 2013, C 279, σ. 6
, στο εξής: απόφαση έγκρισης), η οποία εκδόθηκε κατ’ εφαρμογή του άρθρου 6, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού περί συγκεντρώσεων, σε συνδυασμό με το άρθρο του 6, παράγραφος 2, η Επιτροπή κήρυξε την πράξη συγχώνευσης συμβατή με την εσωτερική αγορά, υπό την επιφύλαξη της τήρησης ορισμένων όρων και υποχρεώσεων.
Στην παράγραφο 160 της απόφασης έγκρισης, το περιεχόμενο των τελικών δεσμεύσεων σχετικά με τα κεκτημένα δικαιώματα παρατέθηκε περιληπτικά ως εξής:
«Κατά κανόνα, οι χρονοθυρίδες που αποκτώνται από πιθανό εισερχόμενο στην αγορά δυνάμει των τελικών δεσμεύσεων πρέπει να χρησιμοποιηθούν για την παροχή μιας τακτικής υπηρεσίας αεροπορικής μεταφοράς επιβατών χωρίς ενδιάμεση στάση στο ζεύγος αεροδρομίων [LHR-PHL] και μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε άλλο ζεύγος πόλεων μόνο στην περίπτωση που ο πιθανός εισερχόμενος στην αγορά παρείχε την υπηρεσία αυτή κατά την περίοδο χρήσης (έξι συνεχόμενες περιόδους [κατά την έννοια της Διεθνούς Ένωσης Αεροπορικών Μεταφορών] IATA). Μετά το πέρας της περιόδου χρήσης, ο πιθανός εισερχόμενος στην αγορά θα έχει το δικαίωμα να χρησιμοποιήσει τις χρονοθυρίδες σε οποιοδήποτε ζεύγος πόλεων (“κεκτημένα δικαιώματα”). Εντούτοις, η αναγνώριση κεκτημένων δικαιωμάτων υπόκειται στην έγκριση της Επιτροπής, κατόπιν γνωμοδότησης του ανεξάρτητου εντολοδόχου.»
Στις παραγράφους 176, 178 έως 181, 186 και 197 έως 199 της απόφασης έγκρισης, στο πλαίσιο της ανάλυσης των τελικών δεσμεύσεων στην οποία προέβη, η Επιτροπή διαπίστωσε τα ακόλουθα:
«(176) Κατά τη νομολογία των δικαιοδοτικών οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι δεσμεύσεις πρέπει να μπορούν να εξαλείψουν τα προβλήματα ανταγωνισμού που εντοπίζονται και να διασφαλίσουν την ανταγωνιστική δομή της αγοράς. Ειδικότερα, αντίθετα προς τις δεσμεύσεις που αναλαμβάνονται κατά τη διαδικασία της φάσης ΙΙ, οι δεσμεύσεις που προτείνονται κατά τη φάση Ι δεν έχουν ως στόχο να αποτρέψουν τη δημιουργία ενός σημαντικού εμποδίου για τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό αλλά κυρίως να εξαλείψουν πλήρως όλες τις σοβαρές αμφιβολίες ως προς το σημείο αυτό. Η Επιτροπή διαθέτει ευρεία εξουσία εκτιμήσεως για να αξιολογήσει αν τα εν λόγω διορθωτικά μέτρα αποτελούν άμεση και επαρκή απάντηση ικανή να εξαλείψει τις αμφιβολίες αυτές.
[…]
(178) Κατά την εκτίμηση της Επιτροπής, οι τελικές δεσμεύσεις εξαλείφουν κάθε σοβαρή αμφιβολία που ανέκυψε κατά τη διάρκεια της διαδικασίας. Συνεπώς, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι τελικές δεσμεύσεις […] αρκούν για την εξάλειψη των σοβαρών αμφιβολιών σχετικά με τη συμβατότητα της πράξης με την εσωτερική αγορά.
(179) Στις υποθέσεις που αφορούν τις αεροπορικές εταιρίες, οι δεσμεύσεις απελευθέρωσης χρονοθυρίδων γίνονται δεκτές από την Επιτροπή στις περιπτώσεις που καθίσταται αρκούντως σαφές ότι θα επιτευχθεί η πραγματική είσοδος στην αγορά νέων ανταγωνιστών, γεγονός που θα εξαλείψει κάθε σημαντικό εμπόδιο για τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό […].
(180) Η δέσμευση σχετικά με τις χρονοθυρίδες στηρίζεται στο γεγονός ότι η διαθεσιμότητα των χρονοθυρίδων στο αεροδρόμιο [LHR] είναι το κύριο εμπόδιο στην είσοδο στην αγορά όσον αφορά το δρομολόγιο [LHR-PHL] για το οποίο ανέκυψαν σοβαρές αμφιβολίες. Σχεδιάστηκε συνεπώς προκειμένου να εξαλειφθεί (ή τουλάχιστον να περιοριστεί σημαντικά) το εμπόδιο αυτό και να καταστεί δυνατή η επαρκής, έγκαιρη και πιθανή είσοδος στην αγορά όσον αφορά το δρομολόγιο [LHR-PHL].
(181) Είναι επίσης σημαντικό να σημειωθεί ότι οι χρονοθυρίδες του [LHR] έχουν αυτές καθεαυτές ιδιαίτερα μεγάλη αξία, πράγμα που καθιστά τη δέσμευση σχετικά με τις χρονοθυρίδες πολύ ελκυστική για τους επιθυμούντες να εισέλθουν στην αγορά. Στο πακέτο των δεσμεύσεων, η εγγενής ελκυστικότητα των χρονοθυρίδων ενισχύεται από την προοπτική απόκτησης κεκτημένων δικαιωμάτων μετά από έξι περιόδους IATA.
[…]
(186) Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω και των άλλων διαθέσιμων αποδεικτικών στοιχείων, ιδίως του συμφέροντος και των ενδείξεων σχετικά με μια πιθανή και έγκαιρη είσοδο στην αγορά που προέκυψαν από τη διαβούλευση με τους παράγοντες της αγοράς, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η δέσμευση σχετικά με τις χρονοθυρίδες αποτελεί βασικό στοιχείο της πιθανής και έγκαιρης εισόδου στην αγορά όσον αφορά το δρομολόγιο [LHR-PHL]. Η έκταση της εισόδου στην αγορά του συγκεκριμένου δρομολογίου θα αρκεί για την εξάλειψη των σοβαρών αμφιβολιών που ανέκυψαν στην εν λόγω αγορά (σε όλες τις πιθανές κατηγορίες επιβατών).
[…]
(197) Δυνάμει του άρθρου 6, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του κανονισμού περί συγκεντρώσεων, η Επιτροπή μπορεί να συνοδεύει την απόφασή της με όρους και υποχρεώσεις για να διασφαλίσει ότι οι οικείες επιχειρήσεις τηρούν τις δεσμεύσεις που ανέλαβαν έναντι της Επιτροπής προκειμένου να καταστεί η συγκέντρωση συμβατή με την εσωτερική αγορά.
(198) […] Σε περίπτωση που δεν πληρούται κάποιος όρος, η απόφαση της Επιτροπής παύει να ισχύει. Σε περίπτωση που οι οικείες επιχειρήσεις παραβιάζουν κάποια υποχρέωση, η Επιτροπή μπορεί να ανακαλέσει την [εν λόγω] απόφαση έγκρισης σύμφωνα με το άρθρο 8, παράγραφος 6, του κανονισμού περί συγκεντρώσεων […]
(199) […] [Η] απόφαση [έγκρισης] εξαρτάται από την πλήρη τήρηση των απαιτήσεων που προβλέπονται στα τμήματα 1, 2, 3 και 4 των τελικών δεσμεύσεων (προϋποθέσεις) ενώ τα λοιπά τμήματα των τελικών δεσμεύσεων συνιστούν υποχρεώσεις των μερών.»
Στην παράγραφο 200 της απόφασης έγκρισης, διευκρινίζεται ότι οι τελικές δεσμεύσεις προσαρτώνται στην απόφαση και αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της. Τέλος, στην παράγραφο 201 της απόφασης έγκρισης η Επιτροπή κατέληξε ότι αποφάσισε να κηρύξει την κοινοποιηθείσα συναλλαγή, όπως τροποποιήθηκε με τις τελικές δεσμεύσεις, συμβατή με την εσωτερική αγορά «υπό την επιφύλαξη της πλήρους τήρησης των όρων και των υποχρεώσεων που προβλέπονται στις τελικές δεσμεύσεις που προσαρτώνται στην παρούσα απόφαση».
Οι τελικές δεσμεύσεις
Στο πρώτο εδάφιο του προοιμίου των τελικών δεσμεύσεων, τα μετέχοντα στη συγχώνευση μέρη υπενθυμίζουν ότι ανέλαβαν τις τελικές δεσμεύσεις προκειμένου να μπορέσει η Επιτροπή να κηρύξει τη συγχώνευση συμβατή με την εσωτερική αγορά.
Tο τρίτο εδάφιο του ως άνω προοιμίου ορίζει τα ακόλουθα:
«Το παρόν κείμενο πρέπει να ερμηνευθεί υπό το πρίσμα της απόφασης [έγκρισης], δεδομένου ότι οι δεσμεύσεις αποτελούν όρους και υποχρεώσεις που προσαρτώνται σε αυτήν, εντός του γενικού πλαισίου του δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ιδίως υπό το πρίσμα του κανονισμού περί συγκεντρώσεων και σε συνάρτηση με την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τα διορθωτικά μέτρα.»
Στο τμήμα με τίτλο «Ορισμοί» των τελικών δεσμεύσεων ορίζονται κάποιοι όροι ως εξής:
–
ο όρος «κεκτημένα δικαιώματα» ορίζεται με παραπομπή στη ρήτρα 1.10·
–
ο όρος «κατάχρηση» ορίζεται με παραπομπή στη ρήτρα 1.13·
–
ο όρος «περίοδος χρήσης» ορίζεται με παραπομπή στη ρήτρα 1.9, με τη διευκρίνιση ότι η περίοδος αυτή πρέπει να αποτελείται από έξι συνεχόμενες περιόδους IATA.
Οι ρήτρες 1.9 έως 1.11 των τελικών δεσμεύσεων ορίζουν τα εξής:
«1.9 Κατά κανόνα, οι χρονοθυρίδες που αποκτά ο πιθανός εισερχόμενος στην αγορά κατόπιν της διαδικασίας απελευθέρωσης των χρονοθυρίδων χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για την παροχή ανταγωνιστικής αεροπορικής υπηρεσίας στο ζεύγος αεροδρομίων. Οι χρονοθυρίδες μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε άλλο ζεύγος πόλεων μόνο στην περίπτωση που ο πιθανός εισερχόμενος στην αγορά παρείχε υπηρεσίες χωρίς ενδιάμεση στάση στο ζεύγος αεροδρομίων σύμφωνα με την προσφορά που υποβλήθηκε δυνάμει της ρήτρας 1.24 για ορισμένες πλήρεις και συνεχόμενες περιόδους IATA (“περίοδος χρήσης”).
1.10 Ο πιθανός εισερχόμενος στην αγορά θεωρείται ότι απέκτησε κεκτημένα δικαιώματα επί των χρονοθυρίδων σε περίπτωση που προέβη σε προσήκουσα χρήση των χρονοθυρίδων στο ζεύγος αεροδρομίων κατά την περίοδο χρήσης. Συναφώς, μετά το πέρας της περιόδου χρήσης, ο πιθανός εισερχόμενος στην αγορά έχει το δικαίωμα να χρησιμοποιήσει τις χρονοθυρίδες που αποκτήθηκαν βάσει των παρουσών δεσμεύσεων για οποιοδήποτε ζεύγος πόλεων (“κεκτημένα δικαιώματα”).
1.11 Τα κεκτημένα δικαιώματα υπόκεινται σε έγκριση από την Επιτροπή κατόπιν γνωμοδότησης του ανεξάρτητου εντολοδόχου στο τέλος της περιόδου χρήσης […]».
Η ρήτρα 1.13 των τελικών δεσμεύσεων προβλέπει τα ακόλουθα:
«Κατά την περίοδο χρήσης, θεωρείται ότι υφίσταται κατάχρηση όταν ο πιθανός εισερχόμενος στην αγορά που απέκτησε τις χρονοθυρίδες που απελευθερώθηκαν από τα [μετέχοντα στη συγχώνευση] μέρη αποφασίζει:
[…]
β)
να εκτελέσει μικρότερο αριθμό πτήσεων από τον αριθμό που ανέλαβε να εκτελέσει στην προσφορά σύμφωνα με τη ρήτρα 1.24 ή να σταματήσει την εκτέλεση πτήσεων στο ζεύγος αεροδρομίων, εκτός αν η απόφαση αυτή συνάδει με την αρχή της “απώλειας των χρονοθυρίδων σε περίπτωση μη χρήσης τους”, η οποία προβλέπεται στο άρθρο 10, παράγραφος 2, του [κανονισμού για τις χρονοθυρίδες] (ή οποιαδήποτε αναστολή της τελευταίας)·
[…]».
Η ρήτρα 1.24 των τελικών δεσμεύσεων αφορά τον αριθμό πτήσεων που αποφάσισε να εκτελέσει ο εισερχόμενος στην αγορά, ενώ οι ρήτρες 1.26 και 1.27 αφορούν τα κριτήρια αξιολόγησης της προσφοράς του εισερχομένου.
Η απόφαση της Επιτροπής σχετικά με την κατανομή χρονοθυρίδων στην Delta
Στις 9 Οκτωβρίου 2014, η Delta Air Lines Inc. (στο εξής: Delta) υπέβαλε επίσημη προσφορά για την κατανομή χρονοθυρίδων δυνάμει της ρήτρας 1.24 των τελικών δεσμεύσεων. Σύμφωνα με τον φάκελο υποψηφιότητάς της, είχε την πρόθεση να εκτελεί καθημερινά το δρομολόγιο μεταξύ των αεροδρομίων LHR και PHL (στο εξής: δρομολόγιο LHR-PHL) για έξι συνεχόμενες περιόδους ΙΑΤΑ από το καλοκαίρι του 2015.
Η Delta ήταν η μόνη αεροπορική εταιρία που υπέβαλε προσφορά για την κατανομή χρονοθυρίδων δυνάμει των τελικών δεσμεύσεων.
Με απόφαση της 6ης Νοεμβρίου 2014 η Επιτροπή, αφού αξιολόγησε τη βιωσιμότητα της Delta και την επίσημη προσφορά της δυνάμει των ρητρών 1.21 και 1.26 των τελικών δεσμεύσεων, έκρινε ότι η Delta ήταν, πρώτον, ανεξάρτητη από τα μετέχοντα στη συγχώνευση μέρη και δεν συνδεόταν με αυτά και ότι είχε εξαντλήσει το δικό της χαρτοφυλάκιο χρονοθυρίδων στο LHR κατά την έννοια της ρήτρας 1.21 των τελικών δεσμεύσεων και, δεύτερον, ότι ήταν βιώσιμος πιθανός ανταγωνιστής των μετεχόντων στη συγχώνευση μερών στο ζεύγος αεροδρομίων για το οποίο ζήτησε χρονοθυρίδες βάσει των εν λόγω δεσμεύσεων, καθόσον είχε τη δυνατότητα, τους πόρους και την πρόθεση να εκτελεί το δρομολόγιο LHR-PHL μακροπρόθεσμα, αποτελώντας βιώσιμη ανταγωνιστική δύναμη.
Στις 17 Δεκεμβρίου 2014, η American Airlines και η Delta υπέβαλαν στην Επιτροπή τη συμφωνία απελευθέρωσης χρονοθυρίδων την οποία οι δύο εταιρίες έπρεπε να συνάψουν προκειμένου να χορηγηθούν στην Delta οι χρονοθυρίδες που ζητούσε η τελευταία στο δρομολόγιο LHR-PHL δυνάμει των τελικών δεσμεύσεων.
Με απόφαση της 19ης Δεκεμβρίου 2014, η Επιτροπή ενέκρινε την ως άνω συμφωνία απελευθέρωσης χρονοθυρίδων σύμφωνα με την έκθεση του ανεξάρτητου εντολοδόχου της 17ης Δεκεμβρίου 2014. Η απόφαση αυτή προέβλεπε ότι η Delta όφειλε να χρησιμοποιεί τις χρονοθυρίδες που χρησιμοποιούσε προηγουμένως η US Airways Group για να παρέχει υπηρεσία πτήσεων χωρίς ενδιάμεση στάση στο δρομολόγιο LHR-PHL. Η απόφαση προέβλεπε επιπλέον ότι θα θεωρούνταν ότι η Delta απέκτησε κεκτημένα δικαιώματα εφόσον πραγματοποιούνταν προσήκουσα χρήση των εν λόγω χρονοθυρίδων κατά τη διάρκεια της περιόδου χρήσης, υπό την επιφύλαξη της έγκρισης της Επιτροπής, και ότι, αφού η Επιτροπή θα ενέκρινε τα κεκτημένα δικαιώματα, η Delta θα διατηρούσε τις παραχωρηθείσες χρονοθυρίδες και θα είχε το δικαίωμα να τις χρησιμοποιήσει σε οποιοδήποτε ζεύγος πόλεων.
Η Delta άρχισε να εκτελεί το δρομολόγιο LHR-PHL στην αρχή της θερινής περιόδου προγραμματισμού ΙΑΤΑ του 2015.
Στις 28 Σεπτεμβρίου 2015, η American Airlines απέστειλε επιστολή στον ανεξάρτητο εντολοδόχο προκειμένου να του επισημάνει ότι, καθόσον η Delta δεν αξιοποίησε κατά τρόπο σύμφωνο με την προσφορά της τις χρονοθυρίδες που έλαβε στο πλαίσιο διορθωτικών μέτρων, δεν προέβη σε «προσήκουσα χρήση» των εν λόγω χρονοθυρίδων κατά τη θερινή περίοδο του 2015 και τη χειμερινή περίοδο 2015/2016 και ότι, ως εκ τούτου, οι περίοδοι αυτοί δεν έπρεπε να υπολογιστούν για την απόκτηση κεκτημένων δικαιωμάτων.
Εν συνεχεία, έλαβαν χώρα πολλές συζητήσεις, ιδίως μεταξύ της American Airlines και της Επιτροπής, στις οποίες η American Airlines δήλωνε ότι η Delta εξακολουθούσε να μην τηρεί τους όρους της προσφοράς της και, συνεπώς, δεν μπορούσε να ισχυριστεί ότι απέκτησε κεκτημένα δικαιώματα.
Η επίδικη απόφαση
Στις 30 Απριλίου 2018, η Επιτροπή εξέδωσε την επίδικη απόφαση, με την οποία διαπίστωσε ότι η Delta είχε προβεί σε προσήκουσα χρήση των χρονοθυρίδων κατά την περίοδο χρήσης και ενέκρινε την απόκτηση κεκτημένων δικαιωμάτων από την τελευταία δυνάμει της ρήτρας 1.10 των τελικών δεσμεύσεων.
Βάσει ερμηνείας των τελικών δεσμεύσεων σύμφωνα με το γράμμα, το πλαίσιο στο οποίο εντάσσονται και τον σκοπό τους, η Επιτροπή κατέληξε, με την επίδικη απόφαση, στο συμπέρασμα ότι ο όρος «προσήκουσα χρήση» δεν μπορεί να ερμηνευθεί ως «χρήση σύμφωνα με την προσφορά», αλλά πρέπει να ερμηνευθεί ως «έλλειψη κατάχρησης» των χρονοθυρίδων, κατά την έννοια της ρήτρας 1.13 των τελικών δεσμεύσεων.
Ειδικότερα, αφού διαπίστωσε, κατ’ αρχάς, ότι ο όρος «προσήκουσα χρήση» δεν ορίζεται στις τελικές δεσμεύσεις, η Επιτροπή διευκρίνισε στην επίδικη απόφαση ότι ο όρος αυτός πρέπει να ερμηνευθεί «υπό το πρίσμα του σκοπού των [τελικών] δεσμεύσεων και του πλαισίου στο οποίο αυτές εντάσσονται».
Όσον αφορά τον σκοπό των τελικών δεσμεύσεων, η Επιτροπή έκρινε ότι αυτές επιδίωκαν την εξάλειψη των σοβαρών αμφιβολιών σχετικά με τη συμβατότητα της συγχώνευσης με την εσωτερική αγορά και ότι η ρήτρα 1.9 των τελικών δεσμεύσεων είχε ως στόχο να αποκαταστήσει τον ανταγωνισμό στο δρομολόγιο LHR-PHL, εγκαθιδρύοντας μια ανταγωνιστική αεροπορική υπηρεσία.
Όσον αφορά το πλαίσιο στο οποίο εντάσσονται οι τελικές δεσμεύσεις, η Επιτροπή υπενθύμισε ότι τα κεκτημένα δικαιώματα επιδιώκουν να παρακινήσουν έναν πιθανό εισερχόμενο στην αγορά να εκμεταλλευτεί το δρομολόγιο LHR-PHL. Προκειμένου όμως να παρακινηθεί προς τούτο, ο πιθανός εισερχόμενος στην αγορά χρειάζεται σαφή και επαληθεύσιμα κριτήρια που αποκλείουν κάθε αυθαίρετη κρίση.
Δεδομένου ότι στην καθομιλουμένη η «κατάχρηση» μπορεί να εξομοιωθεί με τη «μη προσήκουσα» χρήση και ότι οι τελικές δεσμεύσεις περιλαμβάνουν τον ορισμό της «κατάχρησης», ενώ δεν περιλαμβάνουν τον ορισμό της «προσήκουσας χρήσης», η Επιτροπή συνήγαγε εξ αυτού το συμπέρασμα ότι, προκειμένου να δοθούν στον πιθανό νεοεισερχόμενο στην αγορά σαφείς και επαληθεύσιμες ενδείξεις, ο όρος «προσήκουσα χρήση» πρέπει να ερμηνευθεί ως ισοδύναμος της «έλλειψης κατάχρησης», κατά την έννοια της ρήτρας 1.13 των τελικών δεσμεύσεων.
Ακολούθως, η Επιτροπή απέρριψε στην επίδικη απόφαση την άποψη ότι ο όρος «προσήκουσα χρήση» πρέπει να ερμηνευθεί ως «χρήση σύμφωνα με την προσφορά».
Συναφώς, κατά την επίδικη απόφαση, πρώτον, η εξομοίωση της «προσήκουσας χρήσης» με «τη χρήση σύμφωνα με την προσφορά» συνεπάγεται μια απαίτηση που είναι σχεδόν αδύνατο να ικανοποιηθεί.
Δεύτερον, η Επιτροπή έκρινε ότι η άποψη κατά την οποία μόνον οι «ακυρώσεις για εξαιρετικούς επιχειρησιακούς λόγους» συνάδουν με τη «χρήση σύμφωνα με την προσφορά» δεν μπορεί να γίνει δεκτή. Αφενός, ένα τέτοιου είδους κριτήριο είναι πολύ αόριστο ώστε να εξασφαλίζεται ασφάλεια δικαίου για τον πιθανό νεοεισερχόμενο στην αγορά. Αφετέρου, ένα τέτοιου είδους κριτήριο δεν βρίσκει έρεισμα στο κείμενο των τελικών δεσμεύσεων.
Τρίτον, η ερμηνεία του όρου «προσήκουσα χρήση» ως «χρήση σύμφωνα με την προσφορά» καθιστά τις τελικές δεσμεύσεις πολύ λιγότερο ελκυστικές για τον νεοεισερχόμενο στην αγορά.
Τέταρτον, δεδομένου ότι ο de facto κανόνας στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών είναι ένα επίπεδο χρήσης των χρονοθυρίδων σε ποσοστό 80 %, καθόσον το άρθρο 10, παράγραφος 2, του κανονισμού για τις χρονοθυρίδες καθιερώνει την αρχή της «απώλειας των χρονοθυρίδων σε περίπτωση μη χρήσης τους», αρχή κατά την οποία, για να μπορέσει ένας αερομεταφορέας να αξιοποιήσει τις χορηγηθείσες σε αυτόν χρονοθυρίδες κατά την επόμενη περίοδο, πρέπει να αποδείξει ότι αξιοποίησε τις εν λόγω χρονοθυρίδες σε ποσοστό τουλάχιστον 80 % του χρόνου καθ’ όλη την περίοδο προγραμματισμού για την οποία αυτές χορηγήθηκαν (στο εξής: κανόνας 80/20), δεν είναι εύλογο να απαιτείται να επιτύχει ο πιθανός νεοεισερχόμενος στην αγορά ποσοστό χρήσης 100 %.
Πέμπτον, από το έντυπο RM σχετικά με τις τελικές δεσμεύσεις προκύπτει ότι οι εν λόγω δεσμεύσεις, καθόσον αφορούν τα κεκτημένα δικαιώματα, είναι σε μεγάλο βαθμό όμοιες με εκείνες της υπόθεσης IAG/bmi, εκτός από ορισμένες «διευκρινίσεις και γλωσσικές παραλλαγές ήσσονος σημασίας». Ωστόσο, στις δεσμεύσεις που αφορούσε η τελευταία αυτή υπόθεση, η «χρήση σύμφωνα με την προσφορά» δεν αποτελούσε προϋπόθεση για την απόκτηση των κεκτημένων δικαιωμάτων. Συνεπώς, η φράση «σύμφωνα με την προσφορά» στις τελικές δεσμεύσεις αποτελεί απλή «γλωσσική παραλλαγή ήσσονος σημασίας» σε σχέση με τις δεσμεύσεις στην υπόθεση IAG/bmi.
Έκτον, θα ήταν αντίθετο προς την οικονομία των επίμαχων διατάξεων το να ερμηνευθεί ο όρος «προσήκουσα χρήση», που διαλαμβάνεται στη ρήτρα 1.10 των τελικών δεσμεύσεων, υπό το πρίσμα της ρήτρας 1.9 των εν λόγω δεσμεύσεων, καθόσον η τελευταία επιδιώκει να προσδιορίσει τον σκοπό των δεσμεύσεων, δηλαδή την παροχή μιας ανταγωνιστικής αεροπορικής υπηρεσίας στο δρομολόγιο, ενώ τα κεκτημένα δικαιώματα ορίζονται στη ρήτρα 1.10.
Τέλος, η Επιτροπή εξέτασε στην επίδικη απόφαση αν η Delta προέβη σε κατάχρηση όσον αφορά τις χρονοθυρίδες, κατά την έννοια της ρήτρας 1.13 των τελικών δεσμεύσεων, προκειμένου να προσδιορίσει αν έπρεπε να της αναγνωριστούν κεκτημένα δικαιώματα. Συναφώς, η Επιτροπή έκρινε ότι η χρήση των χρονοθυρίδων, παρά το γεγονός ότι αυτές δεν αξιοποιήθηκαν πλήρως, ήταν σύμφωνη με τον κανόνα 80/20. Καθόσον διαπίστωσε ότι η Delta δεν προέβη σε κατάχρηση ως προς τη χρήση των χρονοθυρίδων, κατά την έννοια της ρήτρας 1.13 των τελικών δεσμεύσεων, η Επιτροπή συνήγαγε εξ αυτού το συμπέρασμα ότι, σύμφωνα με τη γραπτή σύσταση του ανεξάρτητου εντολοδόχου, η Delta είχε προβεί σε προσήκουσα χρήση των χρονοθυρίδων κατά την περίοδο χρήσης και ενέκρινε την αναγνώριση κεκτημένων δικαιωμάτων στην τελευταία σύμφωνα με τη ρήτρα 1.10 των τελικών δεσμεύσεων.
Η διαδικασία ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου και η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση
Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου στις 10 Ιουλίου 2018, η American Airlines άσκησε προσφυγή με αίτημα την ακύρωση της επίδικης απόφασης, προβάλλοντας δύο λόγους ακυρώσεως. Με τον πρώτο λόγο ακυρώσεως, η American Airlines υποστήριξε ότι η Επιτροπή υπέπεσε σε πολλαπλή πλάνη περί το δίκαιο κατά την ερμηνεία του όρου «προσήκουσα χρήση» που περιλαμβάνεται στις τελικές δεσμεύσεις. Με τον δεύτερο λόγο ακυρώσεως, υποστήριξε ότι η Επιτροπή δεν είχε λάβει υπόψη όλα τα κρίσιμα στοιχεία για την αναγνώριση κεκτημένων δικαιωμάτων στην Delta.
Με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε την προσφυγή της American Airlines στο σύνολό της και υποχρέωσε την τελευταία να φέρει, πέραν των δικών της δικαστικών εξόδων, και τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε η Επιτροπή.
Επί του πρώτου λόγου ακυρώσεως, όσον αφορά, κατά πρώτον, τη γραμματική ερμηνεία της έννοιας της «προσήκουσας χρήσης», το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, στις σκέψεις 103 και 104 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι η εξομοίωση της «προσήκουσας χρήσης» και της «έλλειψης κατάχρησης» είναι συμβατή με το γράμμα των οικείων διατάξεων. Ωστόσο, το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε, στις σκέψεις 105 και 106 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι η ερμηνεία που προέβαλε η American Airlines, κατά την οποία η «προσήκουσα χρήση» είναι «χρήση σύμφωνα με την προσφορά», με παράλληλη όμως παροχή στην Επιτροπή κάποιου περιθωρίου εκτίμησης ως προς το ζήτημα αυτό, είναι επίσης συμβατή με τη γραμματική ερμηνεία της έννοιας της «προσήκουσας χρήσης». Ως εκ τούτου, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, στη σκέψη 107 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι η ερμηνεία της τελευταίας αυτής έννοιας βάσει και μόνον του γράμματος των τελικών δεσμεύσεων δεν αρκεί για τη συναγωγή συμπερασμάτων.
Το Γενικό Δικαστήριο διευκρίνισε, στις σκέψεις 109 έως 125 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, τις αρχές που πρέπει να εφαρμοστούν για την ερμηνεία του όρου «προσήκουσα χρήση» και της φράσης «σύμφωνα με την προσφορά», κατά την έννοια των τελικών δεσμεύσεων. Το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε, κατ’ αρχάς, ότι πρέπει να ληφθεί υπόψη όχι μόνον το γράμμα των τελικών δεσμεύσεων, αλλά και το πλαίσιο στο οποίο αυτές εντάσσονται και οι σκοποί που επιδιώκονται με τη ρύθμιση της οποίας αποτελούν μέρος. Εν συνεχεία, υπενθύμισε ότι πρέπει να ληφθούν επίσης υπόψη οι ειδικοί ερμηνευτικοί κανόνες οι οποίοι προσδιορίζονται στις ίδιες τις τελικές δεσμεύσεις και οι οποίοι παραπέμπουν στην απόφαση έγκρισης, στο γενικό πλαίσιο του δικαίου της Ένωσης, ειδικότερα δε στον κανονισμό περί συγκεντρώσεων και στην ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τα διορθωτικά μέτρα. Εξάλλου, κατά το Γενικό Δικαστήριο, οι τελικές δεσμεύσεις πρέπει να ερμηνευθούν επίσης υπό το πρίσμα του εντύπου RM σχετικά με τις τελικές δεσμεύσεις, καθώς το έντυπο αυτό περιέχει τις πληροφορίες και τα έγγραφα που είναι αναγκαία για να μπορέσει η Επιτροπή να εξετάσει αν οι δεσμεύσεις που προτείνονται από τα μετέχοντα σε συγχώνευση μέρη είναι ικανές να καταστήσουν τη συγκέντρωση συμβατή με την εσωτερική αγορά. Τέλος, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι ο κανονισμός για την κατανομή των χρονοθυρίδων, δεδομένου ότι αποτελεί μέρος του «γενικού πλαισίου του δικαίου της Ένωσης», πρέπει να ληφθεί υπόψη για την ερμηνεία της έννοιας της «προσήκουσας χρήσης».
Κατά δεύτερον, όσον αφορά τη συστηματική ερμηνεία του όρου «προσήκουσα χρήση» που περιλαμβάνεται στη ρήτρα 1.10 των τελικών δεσμεύσεων, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, στις σκέψεις 201 έως 249 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι η έννοια αυτή μπορεί να γίνει αντιληπτή ως έλλειψη «κατάχρησης», κατά την έννοια της ρήτρας 1.13 των εν λόγω δεσμεύσεων.
Συναφώς, το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε, στη σκέψη 209 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι, στο μέτρο που τα μετέχοντα στη συγχώνευση μέρη όφειλαν να προβλέψουν κεκτημένα δικαιώματα «του τύπου εκείνων» που προτάθηκαν στην υπόθεση IAG/bmi, σύμφωνα με τον τρόπο διάρθρωσης των ως άνω δεσμεύσεων, οι διατάξεις σχετικά με την «κατάχρηση» είναι κρίσιμες για την αναγνώριση κεκτημένων δικαιωμάτων. Εξάλλου, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, στη σκέψη 220 της εν λόγω απόφασης, ότι η προσθήκη της φράσης «σύμφωνα με την προσφορά», την οποία η American Airlines αντιλαμβάνεται ως έναν de facto ορισμό των κεκτημένων δικαιωμάτων, αποκλίνει σημαντικά στη διατύπωση από τον τρόπο διάρθρωσης των αντίστοιχων διατάξεων των δεσμεύσεων που αφορούσε η υπόθεση IAG/bmi. Το Γενικό Δικαστήριο συνήγαγε εξ αυτού, στις σκέψεις 232 και 233 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι, όπως προκύπτει από την εξέταση της κρισιμότητας των πληροφοριών που περιλαμβάνονται στο έντυπο RM σχετικά με τις τελικές δεσμεύσεις, η φράση «σύμφωνα με την προσφορά» αποτελεί απλώς «γλωσσική παραλλαγή ήσσονος σημασίας» και ότι, ως εκ τούτου, η προσέγγιση της American Airlines κατά την οποία η φράση αυτή συνιστά ουσιαστική προϋπόθεση για την αναγνώριση κεκτημένων δικαιωμάτων δεν μπορεί να γίνει δεκτή.
Κατά τρίτον, όσον αφορά την ερμηνεία του διαλαμβανόμενου στη ρήτρα 1.10 των τελικών δεσμεύσεων όρου «προσήκουσα χρήση» υπό το πρίσμα του πλαισίου στο οποίο εντάσσεται η διάταξη αυτή και των σκοπών που επιδιώκει η ρύθμιση της οποίας αποτελεί μέρος, το Γενικό Δικαστήριο επιβεβαίωσε, στις σκέψεις 250 έως 292 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, την ερμηνεία την οποία υιοθέτησε η Επιτροπή στην επίδικη απόφαση και κατά την οποία η «προσήκουσα χρήση» αντιστοιχεί σε «έλλειψη κατάχρησης», κατά την έννοια της ρήτρας 1.13 των τελικών δεσμεύσεων.
Αφενός, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, στις σκέψεις 253 έως 278 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι η αναγνώριση των κεκτημένων δικαιωμάτων είχε ως σκοπό να καταστήσει ελκυστικότερες τις χρονοθυρίδες, ώστε να παρακινηθεί ο εισερχόμενος στην αγορά να αναλάβει τις χρονοθυρίδες προκειμένου να καταστεί αρκούντως πιθανή η αποτελεσματική εφαρμογή των τελικών δεσμεύσεων. Επομένως, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε την άποψη της American Airlines σχετικά με τη «μέγιστη ανταγωνιστική πίεση», για τον λόγο ότι η άποψη αυτή δεν βρίσκει έρεισμα στην απόφαση έγκρισης ούτε στις διατάξεις των τελικών δεσμεύσεων και δεν συνάδει με την ίδια τη φύση των κεκτημένων δικαιωμάτων.
Αφετέρου, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, στις σκέψεις 279 και 280 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι ο κανονισμός για τις χρονοθυρίδες παρέχει ένα γενικό πλαίσιο για την ερμηνεία της έννοιας της «προσήκουσας χρήσης» ως αντιστοιχούσας σε «έλλειψη κατάχρησης». Εκτίμησε ότι η εκ μέρους της Delta χρήση των χρονοθυρίδων της κατά τη διάρκεια της περιόδου χρήσης ήταν εξάλλου σύμφωνη με τις απαιτήσεις του άρθρου 10, παράγραφοι 2 και 3, του κανονισμού αυτού.
Το Γενικό Δικαστήριο κατέληξε, στη σκέψη 293 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, στο συμπέρασμα ότι ο όρος «προσήκουσα χρήση» που διαλαμβάνεται στη ρήτρα 1.10 των τελικών δεσμεύσεων ορθώς ερμηνεύθηκε από την Επιτροπή ως «έλλειψη κατάχρησης», κατά την έννοια της ρήτρας 1.13 των εν λόγω δεσμεύσεων.
Όσον αφορά τον δεύτερο λόγο ακυρώσεως, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, στη σκέψη 303 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι, καθόσον η εκτίμηση των διαφόρων στοιχείων που προβλήθηκαν προς στήριξη του λόγου αυτού δεν ασκούσε επιρροή για την εκτίμηση της ύπαρξης «κατάχρησης» κατά την έννοια της ρήτρας 1.13 των τελικών δεσμεύσεων, ο συγκεκριμένος λόγος ακυρώσεως έπρεπε να απορριφθεί.
Η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου και τα αιτήματα των διαδίκων
Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 26 Φεβρουαρίου 2021, η American Airlines άσκησε αναίρεση κατά της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης.
Με την αίτηση αναιρέσεως η American Airlines ζητεί από το Δικαστήριο:
–
να αναστείλει την εκτέλεση της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης και να αναιρέσει την απόφαση αυτή·
–
να ακυρώσει την επίδικη απόφαση·
–
επικουρικώς, εφόσον το κρίνει αναγκαίο, να αναπέμψει την υπόθεση ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου προκειμένου αυτό να την επανεξετάσει σύμφωνα με την απόφαση του Δικαστηρίου, και
–
να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα της παρούσας διαδικασίας καθώς και της διαδικασίας ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου.
Η Επιτροπή ζητεί από το Δικαστήριο να απορρίψει την αίτηση αναιρέσεως και να καταδικάσει την American Airlines στα δικαστικά έξοδα.
Η Delta ζητεί από το Δικαστήριο να απορρίψει την αίτηση αναιρέσεως στο σύνολό της και να καταδικάσει την American Airlines στα δικαστικά έξοδα της παρούσας διαδικασίας καθώς και της διαδικασίας ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου.
Επί της αιτήσεως αναιρέσεως
Προς στήριξη της αιτήσεως αναιρέσεως, η American Airlines προβάλλει έναν μόνο λόγο αναιρέσεως, με τον οποίο υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο καθόσον έκρινε ότι η έννοια της «προσήκουσας χρήσης», κατά τη ρήτρα 1.10 των τελικών δεσμεύσεων, πρέπει να ερμηνευθεί ως «έλλειψη κατάχρησης». Εξάλλου, κατά την American Airlines, το Γενικό Δικαστήριο εσφαλμένως επικύρωσε την απόφαση για την αναγνώριση κεκτημένων δικαιωμάτων στην Delta, δεδομένου ότι αυτή δεν αξιοποίησε τις παραχωρηθείσες χρονοθυρίδες.
Ο λόγος αναιρέσεως διαιρείται σε τρία σκέλη. Με το πρώτο σκέλος, η American Airlines υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο, κατά την ερμηνεία του όρου «προσήκουσα χρήση», δεν έλαβε υπόψη τους σκοπούς, αντιστοίχως, του κανονισμού περί συγκεντρώσεων, της ανακοίνωσης της Επιτροπής σχετικά με τα διορθωτικά μέτρα και των ίδιων των δεσμεύσεων που συμφωνήθηκαν μεταξύ των μετεχόντων στη συγχώνευση μερών. Με το δεύτερο σκέλος, προβάλλει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη καθόσον έκρινε ότι η έννοια της «προσήκουσας χρήσης» πρέπει να ερμηνευθεί ως «έλλειψη κατάχρησης». Με το τρίτο σκέλος, η American Airlines ισχυρίζεται ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη κατά την ερμηνεία του εντύπου RM σχετικά με τις τελικές δεσμεύσεις και της ρήτρας 1.9 των εν λόγω δεσμεύσεων, ιδίως όσον αφορά τις έννομες συνέπειες που πρέπει να συναχθούν από τη φράση «σύμφωνα με την προσφορά».
Επί του πρώτου σκέλους του μοναδικού λόγου αναιρέσεως
Επιχειρήματα των διαδίκων
Με το πρώτο σκέλος του μοναδικού λόγου αναιρέσεως, η American Airlines αμφισβητεί κατ’ ουσίαν την τελολογική και συστηματική ερμηνεία στην οποία προέβη το Γενικό Δικαστήριο, στις σκέψεις 250 έως 292 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ως προς τον όρο «προσήκουσα χρήση», κατά την έννοια της ρήτρας 1.10 των τελικών δεσμεύσεων. Η American Airlines υποστηρίζει συναφώς ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη κατά την ερμηνεία του όρου «προσήκουσα χρήση», πρώτον, τους σκοπούς του κανονισμού περί συγκεντρώσεων και των διορθωτικών μέτρων που ελήφθησαν δυνάμει του κανονισμού αυτού, δεύτερον, τους ειδικούς σκοπούς των τελικών δεσμεύσεων και, τρίτον, το συνολικό διορθωτικό πλαίσιο που δημιουργούν οι εν λόγω δεσμεύσεις.
Κατά πρώτον, η American Airlines υποστηρίζει ότι, προκειμένου να διαπιστωθεί αν έγινε «προσήκουσα χρήση» των χρονοθυρίδων που ελήφθησαν στο πλαίσιο διορθωτικών μέτρων, είναι αναγκαίο να εκτιμηθεί αν η συγκεκριμένη χρήση των χρονοθυρίδων συνάδει με τον σκοπό των δεσμεύσεων, όπως αυτός προβλέπεται στην αιτιολογική σκέψη 30 του κανονισμού περί συγκεντρώσεων και στο σημείο 9 της ανακοίνωσης της Επιτροπής σχετικά με τα διορθωτικά μέτρα, ο οποίος συνίσταται στην «πλήρη επίλυση» των προβλημάτων ανταγωνισμού. Κατά την άποψή της, η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, εφόσον δεν λαμβάνει υπόψη τα ως άνω στοιχεία στο πλαίσιο της περιεχόμενης σε αυτήν ανάλυσης, ενέχει πρόδηλη πλάνη περί την ερμηνεία.
Κατά δεύτερον, η American Airlines υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κατά την ερμηνεία της έννοιας της «προσήκουσας χρήσης», καθώς δεν έλαβε υπόψη τον ειδικό σκοπό που επιδιώκουν οι τελικές δεσμεύσεις και επικεντρώθηκε στον σκοπό των κεκτημένων δικαιωμάτων. Συναφώς, η American Airlines προσάπτει κατ’ αρχάς στο Γενικό Δικαστήριο ότι, στη σκέψη 30 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, δεν αναφέρθηκε στα ουσιώδη στοιχεία των συμπερασμάτων της Επιτροπής σχετικά με τις εν λόγω δεσμεύσεις, τα οποία μνημονεύονται στις παραγράφους 176, 178 έως 181, 186 και 197 έως 199 της επίδικης απόφασης.
Περαιτέρω, η American Airlines προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι δεν εφάρμοσε το κριτήριο της αποτελεσματικότητας του διορθωτικού μέτρου κατά την ερμηνεία της έννοιας της «προσήκουσας χρήσης», μολονότι η Delta δεν χρησιμοποίησε 470 χρονοθυρίδες τις οποίες είχε λάβει στο πλαίσιο διορθωτικών μέτρων. Συγκεκριμένα, όπως προκύπτει από τη νομολογία που παρατίθεται στη σκέψη 120 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, οι δεσμεύσεις πρέπει να αποτελούν άμεση και επαρκή απάντηση ικανή να εξαλείψει πλήρως όλες τις σοβαρές αμφιβολίες σχετικά με την επίμαχη πράξη.
Εξάλλου, η American Airlines υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο, στις σκέψεις 250 έως 278 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, έλαβε υπόψη μόνον τον σκοπό των κεκτημένων δικαιωμάτων για βελτίωση της εγγενούς ελκυστικότητας των χρονοθυρίδων, χωρίς να εκτιμήσει τον ίδιο τον σκοπό των τελικών δεσμεύσεων, ο οποίος συνίσταται στην αντιστάθμιση της απώλειας ανταγωνισμού λόγω της διακοπής του καθημερινού δρομολογίου εκ μέρους ενός από τα μετέχοντα στη συγχώνευση μέρη, με τη διασφάλιση επαρκούς εισόδου ανταγωνιστών στο δρομολόγιο LHR-PHL. Προβάλλει συναφώς ότι το ζήτημα αν η αποτελεσματική χρήση των χρονοθυρίδων εκπληρώνει ή όχι τον σκοπό αυτόν αποτελεί ουσιώδες στοιχείο οποιασδήποτε απόφασης περί κεκτημένων δικαιωμάτων.
Τέλος, η American Airlines υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο, στις σκέψεις 266 και 267 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, συγχέει το αντικείμενο και τον σκοπό των κεκτημένων δικαιωμάτων με την προϋπόθεση της «προσήκουσας χρήσης» που απαιτείται για την αναγνώριση των δικαιωμάτων αυτών. Κατά την άποψή της, καθόσον σκοπός του μέρους των τελικών δεσμεύσεων που αφορά τις χρονοθυρίδες ήταν η επανάληψη του καθημερινού δρομολογίου ενός από τα μετέχοντα στη συγχώνευση μέρη προκειμένου να επιλυθεί πλήρως το πρόβλημα ανταγωνισμού, η συγκεκριμένη χρήση των χρονοθυρίδων για την επίτευξη του σκοπού αυτού δεν είναι μόνον καθ’ όλα συμβατή με τον προσδιορισμό της «προσήκουσας χρήσης» και την απόφαση περί αναγνώρισης ή μη κεκτημένων δικαιωμάτων, αλλά συνιστά ουσιώδη πτυχή της ανάλυσης αυτής.
Κατά τρίτον, η American Airlines προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι δεν έλαβε υπόψη, κατά τη συστηματική ερμηνεία της έννοιας της «προσήκουσας χρήσης», το σύνολο των σχετικών διατάξεων των τελικών δεσμεύσεων που είναι αναγκαίες για την ορθή νομική ερμηνεία της έννοιας αυτής. Συναφώς, παραπέμπει, μεταξύ άλλων, στις ρήτρες 1.1, 1.10, 1.11, 1.24, 1.26 και 1.27 των τελικών δεσμεύσεων. Οι εν λόγω διατάξεις, εξεταζόμενες από κοινού, αποτελούν ένα συνεκτικό σύστημα το οποίο καθιστά δυνατή την επίτευξη του κύριου σκοπού που επιδιώκεται με το θεσπισθέν διορθωτικό μέτρο, ήτοι την «πλήρη επίλυση» του προβλήματος ανταγωνισμού. Ειδικότερα, αμφισβητεί την ορθότητα της ανάλυσης στην οποία προέβη το Γενικό Δικαστήριο, στις σκέψεις 245 έως 248 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, σχετικά με τις εκτιμήσεις αυτές, οι οποίες, κατά την άποψή της, παρατέθηκαν ελλιπώς στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση.
Εξάλλου, η American Airlines υποστηρίζει ότι η ελλιπής συνεκτίμηση του σχετικού εσωτερικού πλαισίου των τελικών δεσμεύσεων έχει σημαντικό αντίκτυπο στο απαιτούμενο επίπεδο αξιοποίησης των χρονοθυρίδων. Συναφώς, υποστηρίζει ότι, όταν ένας εισερχόμενος στην αγορά αποκλίνει, όπως εν προκειμένω, από τους όρους της προσφοράς του βάσει των οποίων του χορηγήθηκαν χρονοθυρίδες, η Επιτροπή οφείλει, προκειμένου να κρίνει αν ο εισερχόμενος στην αγορά έκανε «προσήκουσα χρήση» των χρονοθυρίδων που έλαβε στο πλαίσιο διορθωτικών μέτρων, να εξετάσει τους λόγους για τους οποίους αυτός απέκλινε από την προσφορά του και να κρίνει αν οι αποκλίσεις είναι δικαιολογημένες, λαμβανομένων υπόψη του σκοπού και του περιεχομένου των δεσμεύσεων, αλλά και των κρίσιμων στοιχείων οικονομικής ανάλυσης και εκτίμησης. Εάν η Επιτροπή είχε ακολουθήσει την προσέγγιση αυτή, η Delta θα είχε προσπαθήσει να αποφύγει κάθε αδικαιολόγητη απόκλιση σε σχέση με τους όρους της προσφοράς της, τηρώντας την αρχή pacta sunt servanda, όπερ θα συνέβαλλε στην επίλυση των προβλημάτων ανταγωνισμού που προέκυψαν από τη συγχώνευση. Η American Airlines επισημαίνει ότι οι εκτιμήσεις αυτές επιρρωννύονται από το σημείο 54 της από 13 Απριλίου 2018 έκθεσης του ανεξάρτητου εντολοδόχου προς την Επιτροπή σχετικά με την αναγνώριση κεκτημένων δικαιωμάτων στην Delta.
Τέλος, η American Airlines υποστηρίζει ότι στις σκέψεις 279 έως 292 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πρόδηλη πλάνη περί την ερμηνεία, καθόσον έκρινε ότι η «συστηματική ερμηνεία» των τελικών δεσμεύσεων πρέπει να γίνει υπό το πρίσμα του κανονισμού για τις χρονοθυρίδες.
Η Επιτροπή αμφισβητεί τους ως άνω ισχυρισμούς της American Airlines και υποστηρίζει ότι, στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε διεξοδικώς τόσο τους σκοπούς του κανονισμού περί συγκεντρώσεων και τα διορθωτικά μέτρα που ελήφθησαν βάσει αυτού όσο και τις τελικές δεσμεύσεις.
Από την πλευρά της, η Delta υποστηρίζει ότι το υπό κρίση σκέλος είναι απαράδεκτο διότι η American Airlines απλώς επαναλαμβάνει τα επιχειρήματα που έχει ήδη προβάλει σε πρώτο βαθμό, χωρίς να προβαίνει σε λεπτομερή ανάλυση της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
Όσον αφορά το παραδεκτό του πρώτου σκέλους του μοναδικού λόγου αναιρέσεως που προβάλλει η Delta, υπενθυμίζεται ότι, όπως προκύπτει, μεταξύ άλλων, από το άρθρο 168, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, και από το άρθρο 169, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, η αίτηση αναιρέσεως πρέπει να παραθέτει επακριβώς τα επικρινόμενα σημεία της απόφασης της οποίας ζητείται η αναίρεση, καθώς και τα νομικά επιχειρήματα που στηρίζουν κατά τρόπο συγκεκριμένο το αίτημα αυτό. Συναφώς, το Δικαστήριο έχει επανειλημμένως τονίσει ότι η αίτηση αναιρέσεως είναι απαράδεκτη στο μέτρο που, χωρίς καν να περιέχει επιχειρηματολογία αποσκοπούσα ειδικώς στον προσδιορισμό της πλάνης περί το δίκαιο την οποία φέρεται να ενέχει η απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου, περιορίζεται στην επανάληψη των λόγων και επιχειρημάτων που έχουν ήδη προβληθεί ενώπιον του δικαστηρίου αυτού, περιλαμβανομένων και εκείνων που στηρίζονται σε πραγματικούς ισχυρισμούς οι οποίοι ρητώς απορρίφθηκαν από το Γενικό Δικαστήριο. Πράγματι, μια τέτοια αίτηση αναιρέσεως αποτελεί, στην πραγματικότητα, αίτηση για απλή επανεξέταση της ασκηθείσας ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου προσφυγής, πράγμα που δεν εμπίπτει στην αναιρετική αρμοδιότητα του Δικαστηρίου (απόφαση της 20ής Ιανουαρίου 2022, Ρουμανία κατά Επιτροπής,
C-899/19 P
,
EU:C:2022:41
, σκέψη
).
Εν προκειμένω, όπως προκύπτει από τις σκέψεις 64 έως 72 της παρούσας απόφασης, η επιχειρηματολογία προς στήριξη του πρώτου σκέλους του μοναδικού λόγου αναιρέσεως που προβάλλει η American Airlines αφορά ρητώς την πλάνη περί το δίκαιο στην οποία φέρεται να υπέπεσε το Γενικό Δικαστήριο κατά την τελολογική και συστηματική ερμηνεία της έννοιας της «προσήκουσας χρήσης» και παραπέμπει, συναφώς, κατά τρόπο σαφή και ακριβή στις σκέψεις της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης κατά των οποίων βάλλει, ήτοι στις σκέψεις 245 έως 278, καθώς και στα νομικά επιχειρήματα που στηρίζουν ειδικώς το σκέλος αυτό.
Πρέπει, συνεπώς, να απορριφθεί η ένσταση απαραδέκτου του υπό κρίση σκέλους την οποία προέβαλε η Delta, υποστηρίζοντας ότι η American Airlines απλώς επαναλαμβάνει τα προβληθέντα ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου επιχειρήματα,.
Επί της ουσίας, επισημαίνεται ότι από την αιτιολογική σκέψη 30 του κανονισμού περί συγκεντρώσεων και από τα σημεία 5 και 9 της ανακοίνωσης της Επιτροπής σχετικά με τα διορθωτικά μέτρα προκύπτει ότι, όταν μια πράξη συγκέντρωσης δημιουργεί προβλήματα ανταγωνισμού, καθόσον ενδέχεται να παρακωλύσει σημαντικά τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό, τα μετέχοντα στη συγχώνευση μέρη μπορούν να προτείνουν διορθωτικά μέτρα, τα οποία λαμβάνονται βάσει του κανονισμού περί συγκεντρώσεων και ονομάζονται «δεσμεύσεις», προκειμένου να επιλυθούν τα προβλήματα που έχει διαπιστώσει η Επιτροπή. Επιπλέον, η αιτιολογική σκέψη 30 του κανονισμού περί συγκεντρώσεων διευκρινίζει ότι οι δεσμεύσεις είναι δυνατόν να γίνουν δεκτές κατά τη διάρκεια της προκαταρκτικής έρευνας (φάση Ι) εφόσον το πρόβλημα ανταγωνισμού μπορεί εύκολα να προσδιοριστεί και να επιλυθεί.
Επομένως, οι δεσμεύσεις, αφενός, αποσκοπούν στην πλήρη επίλυση των προβλημάτων ανταγωνισμού που έχει διαπιστώσει η Επιτροπή, ώστε η πράξη συγκέντρωσης να μην παρακωλύει σημαντικά τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό. Αφετέρου, ειδικότερα, οι δεσμεύσεις που αναλαμβάνονται κατά τη διάρκεια της προκαταρκτικής έρευνας, όπως οι τελικές δεσμεύσεις, αποσκοπούν στην εξάλειψη όλων των σοβαρών αμφιβολιών ως προς το αν η συγκέντρωση θα παρακώλυε σημαντικά τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό στην εσωτερική αγορά ή σε σημαντικό τμήμα της.
Κατά πρώτον, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι, στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε δεόντως τους σκοπούς του κανονισμού περί συγκεντρώσεων και των διορθωτικών μέτρων που ελήφθησαν βάσει του κανονισμού αυτού.
Συναφώς, το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε κατ’ αρχάς στη σκέψη 110 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, όσον αφορά την ερμηνεία των διατάξεων των τελικών δεσμεύσεων, ότι πρέπει να ληφθούν υπόψη όχι μόνον το γράμμα των διατάξεων, αλλά και το πλαίσιο στο οποίο εντάσσονται και οι σκοποί που επιδιώκονται με τη ρύθμιση της οποίας αποτελούν μέρος. Το Γενικό Δικαστήριο διευκρίνισε, στις σκέψεις 111 και 112 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι πρέπει επίσης να ληφθούν υπόψη οι ειδικοί ερμηνευτικοί κανόνες οι οποίοι περιέχονται στο τρίτο εδάφιο των τελικών δεσμεύσεων και κατά τους οποίους οι εν λόγω δεσμεύσεις πρέπει να ερμηνεύονται υπό το πρίσμα της απόφασης έγκρισης, εντός του γενικού πλαισίου του δικαίου της Ένωσης, ιδίως δε υπό το πρίσμα του κανονισμού περί συγκεντρώσεων και σε συνάρτηση με την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τα διορθωτικά μέτρα.
Εν συνεχεία, το Γενικό Δικαστήριο υπενθύμισε, στις σκέψεις 117 και 120 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι, για να μπορούν οι δεσμεύσεις να γίνουν δεκτές από την Επιτροπή, πρέπει να καθιστούν την κοινοποιηθείσα πράξη συμβατή με την εσωτερική αγορά. Οι λύσεις που προκύπτουν από τις δεσμεύσεις αυτές θα πρέπει να είναι αρκούντως βιώσιμες και διαρκείς ώστε να μη δημιουργηθεί ούτε να ενισχυθεί στο σχετικώς εγγύς μέλλον δεσπόζουσα θέση ούτε να εγερθούν τα εμπόδια στον αποτελεσματικό ανταγωνισμό τα οποία οι δεσμεύσεις αποσκοπούν να αποτρέψουν. Το Γενικό Δικαστήριο διευκρίνισε ότι οι δεσμεύσεις που αναλαμβάνονται κατά την προκαταρκτική φάση πρέπει, βάσει της έκτασης και του περιεχομένου τους, να δίνουν τη δυνατότητα στην Επιτροπή να εκδώσει εγκριτική απόφαση χωρίς να προχωρήσει στη φάση της εμπεριστατωμένης έρευνας, στο μέτρο που, χάρη στις εν λόγω δεσμεύσεις, η Επιτροπή μπορούσε να θεωρήσει ότι αυτές αποτελούσαν άμεση και επαρκή απάντηση ικανή να εξαλείψει πλήρως όλες τις σοβαρές αμφιβολίες.
Τέλος, το Γενικό Δικαστήριο, στο πλαίσιο της τελολογικής ερμηνείας της έννοιας της «προσήκουσας χρήσης» στην οποία προέβη, υπενθύμισε στη σκέψη 255 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης ότι τα μετέχοντα στη συγχώνευση μέρη ανέλαβαν δεσμεύσεις προκειμένου να μπορέσει η Επιτροπή να διαπιστώσει ότι αυτές εξάλειφαν τις σοβαρές αμφιβολίες της και να κρίνει, ως εκ τούτου, τη συγχώνευση συμβατή με την εσωτερική αγορά.
Επομένως, η American Airlines δεν δύναται να υποστηρίξει ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη, κατά την ερμηνεία του όρου «προσήκουσα χρήση» που περιλαμβάνεται στη ρήτρα 1.10 των τελικών δεσμεύσεων, τους σκοπούς του κανονισμού περί συγκεντρώσεων και των διορθωτικών μέτρων που ελήφθησαν βάσει του κανονισμού αυτού. Πράγματι, το γεγονός ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν ανέφερε ρητώς, στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, την αιτιολογική σκέψη 30 του κανονισμού περί συγκεντρώσεων και το σημείο 9 της ανακοίνωσης της Επιτροπής σχετικά με τα διορθωτικά μέτρα δεν σημαίνει ότι δεν έλαβε υπόψη τους σκοπούς των δεσμεύσεων όπως αυτοί απορρέουν από τις εφαρμοστέες ρυθμίσεις. Συνεπώς, η ως άνω επιχειρηματολογία πρέπει να απορριφθεί.
Κατά δεύτερον, η American Airlines υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κατά την ερμηνεία της έννοιας της «προσήκουσας χρήσης», καθόσον δεν έλαβε υπόψη τον ειδικό σκοπό των τελικών δεσμεύσεων, ο οποίος συνίσταται στην πλήρη επίλυση των προβλημάτων ανταγωνισμού που προκαλεί η συγχώνευση.
Συναφώς, αρκεί η διαπίστωση ότι η American Airlines εκκινεί από την εσφαλμένη παραδοχή ότι ο ειδικός σκοπός των τελικών δεσμεύσεων, ο οποίος καθορίστηκε προκειμένου η επίμαχη πράξη συγκέντρωσης να είναι συμβατή με την εσωτερική αγορά, συνίσταται στην πλήρη επανάληψη του καθημερινού δρομολογίου που εκτελούσε προηγουμένως ένα από τα μετέχοντα στη συγχώνευση μέρη.
Συγκεκριμένα, όπως προκύπτει από τη σκέψη 79 της παρούσας απόφασης, ο σκοπός των δεσμεύσεων που ανέλαβαν τα μετέχοντα στη συγχώνευση μέρη, όπως αυτός προβλέπεται στον κανονισμό περί συγκεντρώσεων, συνίσταται στην εξάλειψη των σοβαρών αμφιβολιών της Επιτροπής ως προς τη συμβατότητα της επίμαχης πράξης συγκέντρωσης με την εσωτερική αγορά.
Εξάλλου, όπως επισήμανε ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 76 των προτάσεών του, η αναγνώριση κεκτημένων δικαιωμάτων στο πλαίσιο των εν λόγω δεσμεύσεων δεν επιδίωκε αυτοτελή σκοπό, αλλά απέβλεπε στο να συμβάλει στην επίτευξη του γενικού σκοπού των δεσμεύσεων, ο οποίος συνίσταται στην επίλυση των προβλημάτων ανταγωνισμού στο δρομολόγιο LHR-PHL, καθιστώντας την προσφορά των επίμαχων χρονοθυρίδων περισσότερο ελκυστική για τις αεροπορικές εταιρίες, οι οποίες θα είχαν κίνητρο να εισέλθουν στην αγορά όσον αφορά το δρομολόγιο αυτό παρέχοντας ανταγωνιστική αεροπορική υπηρεσία.
Στο πλαίσιο αυτό, επισημαίνεται πρώτον ότι, όπως διαπίστωσε το Γενικό Δικαστήριο στις σκέψεις 266 και 267 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, η ίδια η φύση των κεκτημένων δικαιωμάτων δεν συνάδει με το επιχείρημα της αναιρεσείουσας ότι η έννοια της «προσήκουσας χρήσης» πρέπει να ερμηνευθεί κατά τρόπον ώστε να διασφαλίζει τη «μέγιστη ανταγωνιστική πίεση». Πράγματι, η αναγνώριση κεκτημένων δικαιωμάτων συνεπάγεται ότι ο εισερχόμενος στην αγορά αποκτά τη δυνατότητα να χρησιμοποιεί τις χρονοθυρίδες σε οποιοδήποτε αεροπορικό δρομολόγιο μετά από ένα χρονικό διάστημα εκμετάλλευσης που περιλαμβάνει έξι περιόδους IATA. Τούτου λεχθέντος, το να συμπεριληφθούν κεκτημένα δικαιώματα στις τελικές δεσμεύσεις δεν εξυπηρετεί τον σκοπό της δημιουργίας μέγιστης ανταγωνιστικής πίεσης στο δρομολόγιο LHR-PHL.
Δεύτερον, διαπιστώνεται ότι οι τελικές δεσμεύσεις δεν διευκρινίζουν τον συγκεκριμένο αριθμό πτήσεων που όφειλε να εκτελέσει ο πιθανός εισερχόμενος στην αγορά. Πράγματι, αφενός, η ρήτρα 1.1 των τελικών δεσμεύσεων αναφέρει απλώς τον μέγιστο αριθμό χρονοθυρίδων που απελευθερώνονται στο πλαίσιο διορθωτικών μέτρων, όχι όμως τον αριθμό πτήσεων που πρέπει να εκτελέσει ο πιθανός εισερχόμενος στην αγορά. Αφετέρου, η ρήτρα 1.13, στοιχείο βʹ, των τελικών δεσμεύσεων, η οποία αφορά την «κατάχρηση», αναφέρει απλώς τον αριθμό πτήσεων που πρέπει να εκτελεστεί προκειμένου η εκτέλεση αριθμού πτήσεων μικρότερου από τον αριθμό που πρότεινε να εκτελέσει ο πιθανός εισερχόμενος στην αγορά να μη θεωρηθεί «κατάχρηση». Εξάλλου, η ρήτρα αυτή διευκρινίζει ότι η χρήση των χρονοθυρίδων πρέπει να είναι σύμφωνη με τον κανόνα 80/20.
Επιπλέον, όπως επισήμανε κατ’ ουσίαν ο γενικός εισαγγελέας στα σημεία 71 και 72 των προτάσεών του, σκοπός των ως άνω δεσμεύσεων δεν είναι να επαναληφθεί το καθημερινό δρομολόγιο που εκτελούσαν τα μετέχοντα στη συγχώνευση μέρη πριν από την πράξη αυτή, αλλά να αναπληρωθεί η ανταγωνιστική πίεση που ασκούσαν τα εν λόγω μέρη πριν από την πράξη. Η επανάληψη του καθημερινού αυτού δρομολογίου δεν αποτελεί, επίσης, προϋπόθεση για την αναγνώριση κεκτημένων δικαιωμάτων στον πιθανό εισερχόμενο ή στους πιθανούς εισερχόμενους στην αγορά. Πράγματι, η προβλεπόμενη από τις τελικές δεσμεύσεις μεταβίβαση των χρονοθυρίδων σε νεοεισερχόμενο στην αγορά αποσκοπεί στο να μπορέσει ο νεοεισερχόμενος να τις χρησιμοποιήσει υπό τους ίδιους όρους με εκείνους που ίσχυαν για τα μετέχοντα στη συγχώνευση μέρη πριν από τη συγχώνευση.
Επιπλέον, τυχόν απαίτηση περί πλήρους χρήσης των χρονοθυρίδων δεν θα ήταν σύμφωνη με τον ειδικό σκοπό των τελικών δεσμεύσεων, ο οποίος συνίσταται, όπως προκύπτει από τη σκέψη 87 της παρούσας απόφασης, στο να καταστεί δυνατή η επαρκής, έγκαιρη και πιθανή είσοδος στην αγορά όσον αφορά το δρομολόγιο αυτό.
Τρίτον, όπως προκύπτει από την παράγραφο 180 της απόφασης έγκρισης, η διαθεσιμότητα των χρονοθυρίδων ήταν, όσον αφορά το ως άνω δρομολόγιο, το κύριο εμπόδιο στην είσοδο στην αγορά για το οποίο είχαν ανακύψει σοβαρές αμφιβολίες και, κατά συνέπεια, με την απόφαση έγκρισης διαπιστώνεται ότι οι τελικές δεσμεύσεις είχαν ως σκοπό να εξαλείψουν ή να περιορίσουν σημαντικά το εν λόγω εμπόδιο στην είσοδο στο LHR προκειμένου να καταστεί δυνατή η επαρκής, έγκαιρη και πιθανή είσοδος στην αγορά όσον αφορά το δρομολόγιο αυτό.
Επομένως, πρέπει να απορριφθεί η επιχειρηματολογία της American Airlines κατά την οποία ο σκοπός των τελικών δεσμεύσεων είναι να διασφαλιστεί ότι το πρόβλημα της απώλειας ανταγωνισμού λόγω της διακοπής του καθημερινού δρομολογίου που εκτελούσε προηγουμένως ένα από τα μετέχοντα στη συγχώνευση μέρη θα «επιλυθεί πλήρως» με την επανάληψη του καθημερινού αυτού δρομολογίου.
Επιπλέον, η American Airlines δεν μπορεί να προσάψει στο Γενικό Δικαστήριο ότι έλαβε υπόψη μόνον τον επιδιωκόμενο με την αναγνώριση κεκτημένων δικαιωμάτων σκοπό, ο οποίος συνίσταται στο να καταστούν ελκυστικότερες οι χρονοθυρίδες που χορηγήθηκαν στο πλαίσιο διορθωτικών μέτρων, παραβλέποντας τον ευρύτερο σκοπό των τελικών δεσμεύσεων, ο οποίος είναι να διασφαλιστεί η αποτελεσματική επίλυση των προβλημάτων ανταγωνισμού που προκύπτουν από την κοινοποιηθείσα συγκέντρωση.
Συναφώς, αρκεί να επισημανθεί ότι, όπως προκύπτει από τη σκέψη 88 της παρούσας απόφασης, η αναγνώριση κεκτημένων δικαιωμάτων δεν επιδίωκε αυτοτελή σκοπό, αλλά απέβλεπε στο να συμβάλει στην επίτευξη του γενικού σκοπού των τελικών δεσμεύσεων, ο οποίος συνίσταται στην πλήρη επίλυση των προβλημάτων ανταγωνισμού στο δρομολόγιο LHR-PHL.
Επομένως, το Γενικό Δικαστήριο δεν υπέπεσε σε πλάνη κρίνοντας, στις σκέψεις 257 έως 261 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι ο σκοπός για τον οποίο συμπεριλήφθηκαν τα κεκτημένα δικαιώματα στις τελικές δεσμεύσεις ήταν να παρακινηθεί ο εισερχόμενος στην αγορά να αναλάβει τις χρονοθυρίδες προκειμένου να καταστεί αρκούντως πιθανή η αποτελεσματική εφαρμογή των τελικών δεσμεύσεων στο δρομολόγιο LHR-PHL, πράγμα που συνέβαλλε στον κοινό σκοπό των εν λόγω δεσμεύσεων, ήτοι στην επίλυση των προβλημάτων ανταγωνισμού που διαπίστωσε η Επιτροπή. Το Γενικό Δικαστήριο ουδόλως υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο λαμβάνοντας ιδιαίτερα υπόψη τον επιδιωκόμενο με την αναγνώριση των κεκτημένων δικαιωμάτων σκοπό προκειμένου να ερμηνεύσει την έννοια της «προσήκουσας χρήσης» που διαλαμβάνεται στη ρήτρα 1.10 των τελικών δεσμεύσεων.
Τέλος, στο μέτρο που διαπιστώθηκε, στις σκέψεις 87 έως 96 της παρούσας απόφασης, ότι ο ειδικός σκοπός των τελικών δεσμεύσεων δεν ήταν να εξασφαλιστεί η μέγιστη αξιοποίηση των χρονοθυρίδων κατά τρόπο που να διασφαλίζει τη «μέγιστη ανταγωνιστική πίεση», η επιχειρηματολογία της American Airlines κατά την οποία το Γενικό Δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη, στη σκέψη 30 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, τα ουσιώδη στοιχεία των τελικών δεσμεύσεων που προέκυπταν από την απόφαση έγκρισης δεν μπορεί να ευδοκιμήσει.
Κατά τρίτον, η American Airlines υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη κατά τη συστηματική ερμηνεία της έννοιας της «προσήκουσας χρήσης», καθώς περιορίστηκε να εξετάσει μεμονωμένα τη ρήτρα 1.13 των τελικών δεσμεύσεων χωρίς να λάβει υπόψη το συνολικό διορθωτικό πλαίσιο των δεσμεύσεων αυτών, ιδίως δε τις ρήτρες 1.1, 1.10, 1.11, 1.24, 1.26 και 1.27.
Συναφώς, διαπιστώνεται ότι οι ως άνω ρήτρες, όπως προκύπτει ρητώς από αυτές, αφορούν όρους εφαρμογής των τελικών δεσμεύσεων από τους οποίους δεν είναι δυνατόν να συναχθεί αν ο εισερχόμενος στην αγορά έχει κάνει προσήκουσα χρήση των χορηγηθεισών χρονοθυρίδων για τους σκοπούς της αναγνώρισης των κεκτημένων δικαιωμάτων. Πράγματι, ο μέγιστος αριθμός χρονοθυρίδων που απελευθερώνονται στο πλαίσιο διορθωτικών μέτρων (ρήτρα 1.1), ο αριθμός πτήσεων που αποφάσισε να εκτελέσει ο εισερχόμενος στην αγορά (ρήτρα 1.24), τα κριτήρια αξιολόγησης της προσφοράς του εισερχομένου (ρήτρες 1.26 και 1.27) και το γεγονός ότι η αναγνώριση των κεκτημένων δικαιωμάτων υπόκεινται σε έγκριση από την Επιτροπή κατόπιν γνωμοδότησης του ανεξάρτητου εντολοδόχου στο τέλος της περιόδου χρήσης (ρήτρα 1.11) δεν συνιστούν κρίσιμα κριτήρια προκειμένου να διαπιστωθεί αν η χρήση της προσφοράς ήταν «προσήκουσα». Επομένως, όπως ορθώς επισήμανε το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 248 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, οι διατάξεις που διέπουν την προσφορά του νεοεισερχόμενου στην αγορά και την αξιολόγηση της προσφοράς αυτής είναι κρίσιμες όχι για την αναγνώριση κεκτημένων δικαιωμάτων, αλλά για τη χορήγηση χρονοθυρίδων που παρέχονται στο πλαίσιο διορθωτικών μέτρων.
Εξάλλου, όπως αναφέρθηκε στη σκέψη 90 της παρούσας απόφασης, η μόνη διάταξη των τελικών δεσμεύσεων που αφορά πράγματι τη χρήση των χρονοθυρίδων είναι η ρήτρα 1.13, στοιχείο βʹ, των εν λόγω δεσμεύσεων, η οποία καθορίζει τον αριθμό πτήσεων που πρέπει να εκτελεστεί προκειμένου η εκτέλεση αριθμού πτήσεων μικρότερου από τον αριθμό που πρότεινε να εκτελέσει ο πιθανός εισερχόμενος στην αγορά να μη θεωρηθεί ως «κατάχρηση». Η χρήση αυτή πρέπει να είναι σύμφωνη με τον κανόνα 80/20. Συνεπώς, από την ως άνω ρήτρα προκύπτει ότι ο πιθανός εισερχόμενος στην αγορά δεν ήταν υποχρεωμένος να χρησιμοποιήσει όλες τις ληφθείσες στο πλαίσιο διορθωτικών μέτρων χρονοθυρίδες των οποίων ζήτησε να κάνει χρήση, όπως διατείνεται η American Airlines.
Εν πάση περιπτώσει, καμία από τις ρήτρες των τελικών δεσμεύσεων που μνημονεύει η American Airlines δεν απαιτεί από τον πιθανό εισερχόμενο στην αγορά να δεσμευθεί να χρησιμοποιήσει όλες τις ληφθείσες στο πλαίσιο διορθωτικών μέτρων χρονοθυρίδες των οποίων ζήτησε να κάνει χρήση ή να δικαιολογήσει οποιαδήποτε απόκλιση σε σχέση με την προσφορά του. Κατά συνέπεια, πρέπει επίσης να απορριφθεί το επιχείρημα της American Airlines ότι μια πληρέστερη ερμηνεία των διατάξεων των τελικών δεσμεύσεων θα είχε αντίκτυπο στο απαιτούμενο επίπεδο αξιοποίησης των χρονοθυρίδων.
Τέλος, δεδομένου ότι η ρήτρα 1.13, στοιχείο βʹ, των τελικών δεσμεύσεων προβλέπει ότι, προκειμένου να διαπιστωθεί αν ο εισερχόμενος στην αγορά έκανε «κατάχρηση» των χορηγηθεισών χρονοθυρίδων, η χρήση των τελευταίων πρέπει να είναι σύμφωνη με την αρχή της «απώλειας των χρονοθυρίδων σε περίπτωση μη χρήσης τους», την οποία καθιερώνει το άρθρο 10, παράγραφος 2, του κανονισμού για τις χρονοθυρίδες, το Γενικό Δικαστήριο δεν υπέπεσε σε πλάνη κρίνοντας ότι η συστηματική ερμηνεία των τελικών δεσμεύσεων πρέπει να γίνει υπό το πρίσμα του κανονισμού για τις χρονοθυρίδες.
Επιπλέον, η συστηματική ερμηνεία της έννοιας της «προσήκουσας χρήσης» υπό το πρίσμα του κανονισμού για τις χρονοθυρίδες είναι δικαιολογημένη στο μέτρο που το τρίτο εδάφιο του προοιμίου των τελικών δεσμεύσεων διευκρινίζει ότι οι δεσμεύσεις αυτές πρέπει να ερμηνεύονται, μεταξύ άλλων, εντός του «γενικού πλαισίου του δικαίου της Ένωσης». Επομένως, το Γενικό Δικαστήριο ορθώς έκρινε, στη σκέψη 124 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι πρέπει να ληφθεί υπόψη ο κανονισμός για τις χρονοθυρίδες, ο οποίος αποτελεί μέρος του «γενικού πλαισίου του δικαίου της Ένωσης».
Όσον αφορά την επιχειρηματολογία της American Airlines σχετικά με την πολλαπλή πλάνη στην οποία υπέπεσε το Γενικό Δικαστήριο στις σκέψεις 279 έως 292 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, η επιχειρηματολογία αυτή, δεδομένου ότι εντάσσεται ως επί το πλείστον στους ισχυρισμούς που προβάλλονται στο πλαίσιο του δεύτερου σκέλους του μοναδικού λόγου αναιρέσεως, θα εξεταστεί κατωτέρω.
Κατόπιν των ανωτέρω σκέψεων, το πρώτο σκέλος του μοναδικού λόγου αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί.
Επί του δεύτερου σκέλους του μοναδικού λόγου αναιρέσεως
Επιχειρήματα των διαδίκων
Με το δεύτερο σκέλος του μοναδικού λόγου αναιρέσεως, η American Airlines υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο εσφαλμένως έκρινε ότι η έννοια της «προσήκουσας χρήσης» πρέπει να ερμηνευθεί ως ισοδύναμη της «έλλειψης κατάχρησης».
Συναφώς, η American Airlines ισχυρίζεται, κατά πρώτον, ότι η εφαρμογή του κριτηρίου περί «έλλειψης κατάχρησης» για την ερμηνεία της έννοιας της «προσήκουσας χρήσης» καταλήγει σε ένα επίπεδο χρήσης των χρονοθυρίδων που δεν συνάδει με τους σκοπούς των τελικών δεσμεύσεων τους οποίους επιδιώκουν τα μετέχοντα στη συγχώνευση μέρη.
Ειδικότερα, η American Airlines αμφισβητεί την εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου, στη σκέψη 291 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, κατά την οποία το γεγονός ότι το ποσοστό αξιοποίησης των χρονοθυρίδων από την Delta κυμαίνεται μεταξύ 76,4 % και 81 % δεν σημαίνει ότι υπονομεύθηκε ο σκοπός των τελικών δεσμεύσεων. Συγκεκριμένα, κατά την αναιρεσείουσα, σε κάθε περίπτωση κατά την οποία δεν έχει χρησιμοποιηθεί χρονοθυρίδα χορηγηθείσα στο πλαίσιο διορθωτικών μέτρων, ο σκοπός της «πλήρους επίλυσης» του προβλήματος ανταγωνισμού, τον οποίο επιδιώκει ο κανονισμός περί συγκεντρώσεων, δεν επιτυγχάνεται και δημιουργείται «σημαντικό εμπόδιο στον αποτελεσματικό ανταγωνισμό». Στο μέτρο που η Delta δεν εκτέλεσε 470 πτήσεις (συνολικά, μετ’ επιστροφής) στο δρομολόγιο LHR-PHL, ο ειδικός σκοπός που είχε τεθεί με τις τελικές δεσμεύσεις δεν επιτεύχθηκε, καθώς οι χρονοθυρίδες δεν αξιοποιήθηκαν εν τέλει από καμία αεροπορική εταιρία. Επομένως, το αποτέλεσμα αυτό συνιστά σημαντική ένδειξη περί του ότι η έννοια της «έλλειψης κατάχρησης» δεν είναι ισοδύναμη με εκείνη της «προσήκουσας χρήσης».
Κατά την αναιρεσείουσα, μολονότι η Επιτροπή διαθέτει ευρεία εξουσία εκτιμήσεως προκειμένου να εξετάσει αν οι δεσμεύσεις αποτελούν απάντηση επαρκή και ικανή να εξαλείψει όλες τις σοβαρές αμφιβολίες, εντούτοις δεν δύναται να τροποποιήσει τις υποχρεωτικές αυτές δεσμεύσεις μέσω μιας ερμηνείας της έννοιας της «προσήκουσας χρήσης» η οποία δεν συνάδει με τους σκοπούς και τους όρους των εν λόγω δεσμεύσεων.
Κατά δεύτερον, η American Airlines υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε περαιτέρω σε πολλαπλή πλάνη στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, καθόσον έκρινε ότι η έννοια της «προσήκουσας χρήσης» πρέπει να νοηθεί ως «έλλειψη κατάχρησης».
Πρώτον, υποστηρίζει ότι, στις σκέψεις 95, 103, 104 και 207 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο στηρίχθηκε εσφαλμένως στη συνήθη έννοια του όρου «κατάχρηση» προκειμένου να κρίνει ότι η έννοια αυτή μπορεί να συνδυαστεί με εκείνη της «προσήκουσας χρήσης». Η American Airlines ισχυρίζεται συναφώς ότι το Γενικό Δικαστήριο θα έπρεπε να αναγνωρίσει ότι η συνήθης έννοια του όρου «κατάχρηση» καλύπτει κάθε περίπτωση κατά την οποία οι υποσχέσεις που δόθηκαν με σκοπό την απόκτηση νομικού πλεονεκτήματος, συμπεριλαμβανομένων των κεκτημένων δικαιωμάτων, δεν τηρήθηκαν και η μη τήρηση δεν αιτιολογήθηκε επαρκώς, όπως συμβαίνει εν προκειμένω.
Δεύτερον, η American Airlines υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο κακώς στηρίχθηκε, στις σκέψεις 209 και 210 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, στο γεγονός ότι, στις δεσμεύσεις στην υπόθεση IAG/bmi, οι διατάξεις σχετικά με την «κατάχρηση» εντάσσονται στο πλαίσιο του τμήματος με τίτλο «αναγνώριση κεκτημένων δικαιωμάτων επί των χρονοθυρίδων» και εσφαλμένως έκρινε ότι ο όρος αυτός σημαίνει «μη προσήκουσα χρήση». Η αναιρεσείουσα τονίζει συναφώς ότι, στην υπό κρίση υπόθεση, οι τελικές δεσμεύσεις δεν περιέχουν τον εν λόγω τίτλο. Επιπλέον, κατά την άποψή της, το ως άνω τμήμα των δεσμεύσεων στην υπόθεση IAG/bmi το οποίο υποτίθεται ότι αφορά τα «κεκτημένα δικαιώματα» άπτεται, στην πραγματικότητα, άλλων πτυχών οι οποίες δεν είναι κρίσιμες για την ερμηνεία της έννοιας της «προσήκουσας χρήσης».
Τρίτον, η American Airlines υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν ανέλυσε κατά τρόπο συνεκτικό και πλήρη το σκεπτικό κατά το οποίο η ρήτρα 1.13 των τελικών δεσμεύσεων που αφορά την έννοια της «κατάχρησης» παρέχει το κριτήριο για τον προσδιορισμό της έννοιας της «προσήκουσας χρήσης». Επισημαίνει ότι οι λόγοι για τους οποίους το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η διάταξη αυτή παρέχει το κριτήριο για τον προσδιορισμό του περιεχομένου της έννοιας της «προσήκουσας χρήσης» βρίσκονται σε διάφορα μέρη της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης και ότι, κατά συνέπεια, τούτο αποτελεί ένδειξη του πλημμελούς χαρακτήρα της ανάλυσης αυτής.
Τέταρτον, η American Airlines ισχυρίζεται ότι το Γενικό Δικαστήριο εσφαλμένως έκρινε, στη σκέψη 279 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι ο κανονισμός για τις χρονοθυρίδες παρέχει το «πλαίσιο» για την ερμηνεία της έννοιας της «προσήκουσας χρήσης» ως «έλλειψης κατάχρησης». Υποστηρίζει, κατ’ αρχάς, ότι η εκτίμηση αυτή δεν συνάδει με το γράμμα του τρίτου εδαφίου του προοιμίου των τελικών δεσμεύσεων, στο μέτρο που η εν λόγω διάταξη δεν μνημονεύει τον ως άνω κανονισμό μεταξύ των κειμένων βάσει των οποίων πρέπει να ερμηνεύονται οι τελικές δεσμεύσεις, μολονότι σε άλλα σημεία των εν λόγω δεσμεύσεων γίνεται αναφορά στον κανονισμό. Εν συνεχεία, προβάλλει ότι ο σκοπός του κανονισμού για τις χρονοθυρίδες δεν αντιστοιχεί στους σκοπούς των διορθωτικών μέτρων του κανονισμού περί συγκεντρώσεων και των ειδικών διορθωτικών μέτρων που ελήφθησαν στην υπό κρίση υπόθεση. Τέλος, ισχυρίζεται ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν εξήγησε, στη σκέψη 281 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, γιατί και πώς ο κανονισμός για τις χρονοθυρίδες πρέπει να καθορίζει τις προϋποθέσεις της «προσήκουσας χρήσης».
Η Επιτροπή, υποστηριζόμενη από την Delta, αμφισβητεί τους ισχυρισμούς της American Airlines.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
Κατά πρώτον, η American Airlines υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο καθόσον εφάρμοσε το κριτήριο περί «έλλειψης κατάχρησης» για την ερμηνεία της έννοιας της «προσήκουσας χρήσης». Η ερμηνεία αυτή καταλήγει επομένως, κατά την άποψή της, στο να καθορίζεται ένα επίπεδο χρήσης των χρονοθυρίδων το οποίο δεν συνάδει με τους ίδιους τους σκοπούς των τελικών δεσμεύσεων. Συναφώς, επισημάνθηκε ήδη στις σκέψεις 86 έως 94 της παρούσας απόφασης, αφενός, ότι σκοπός των διορθωτικών μέτρων που θεσπίστηκαν εν προκειμένω είναι η διευκόλυνση της εισόδου ανταγωνιστών στην αγορά όσον αφορά το δρομολόγιο LHR-PHL, και όχι η πλήρης επανάληψη του καθημερινού δρομολογίου που εκτελούσε προηγουμένως ένα από τα μετέχοντα στη συγχώνευση μέρη. Αφετέρου, το κείμενο των τελικών δεσμεύσεων δεν καθορίζει συγκεκριμένο αριθμό πτήσεων που θα πρέπει να εκτελέσει ο πιθανός εισερχόμενος στην αγορά προκειμένου να διασφαλιστεί ο αποτελεσματικός ανταγωνισμός.
Διαπιστώνεται ότι αυτό που, κατά συνέπεια, θα αντέβαινε στις διατάξεις και στους σκοπούς των τελικών δεσμεύσεων και θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο την αποτελεσματικότητά τους είναι μάλλον η υποχρέωση χρήσης των χορηγηθεισών χρονοθυρίδων για τους σκοπούς της αναγνώρισης των κεκτημένων δικαιωμάτων, την οποία προβάλλει η American Airlines.
Συγκεκριμένα, πρώτον, τυχόν απαίτηση περί πλήρους χρήσης των χρονοθυρίδων που χορηγούνται στον εισερχόμενο στην αγορά, για την οποία γίνεται λόγος στη σκέψη 89 της παρούσας απόφασης, θα ήταν αντίθετη προς την εφαρμοστέα τομεακή ρύθμιση περί χρονοθυρίδων, η οποία διαλαμβάνεται στη ρήτρα 1.13 των τελικών δεσμεύσεων και κατά την οποία πρέπει να τηρείται ο κανόνας 80/20. Επομένως, εάν στον εισερχόμενο στην αγορά επιβαλλόταν ποσοστό αξιοποίησης υψηλότερο από τον εν λόγω κανόνα, τούτο θα σήμαινε ότι η Delta θα υπέκειτο σε όρους αξιοποίησης αυστηρότερους από εκείνους στους οποίους υπέκειντο τα μετέχοντα στη συγχώνευση μέρη πριν από την πράξη αυτή και οι οποίοι θα ίσχυαν για την American Airlines μετά την πράξη.
Δεύτερον, η ως άνω απαίτηση περί μέγιστης αξιοποίησης των χρονοθυρίδων που χορηγούνται στον εισερχόμενο στην αγορά θα αντέβαινε στην εφαρμοστέα ρύθμιση και στον σκοπό των τελικών δεσμεύσεων, ο οποίος συνίσταται στη διασφάλιση αποτελεσματικού ανταγωνισμού στο δρομολόγιο LHR-PHL. Πράγματι, καθόσον στον εισερχόμενο στην αγορά θα επιβαλλόταν ποσοστό αξιοποίησης υψηλότερο από εκείνο των ανταγωνιστών του, μετεχόντων στη συγχώνευση, ως προς τους οποίους θα εφαρμοζόταν ο κανόνας 80/20, η Delta δεν θα ασκούσε τις δραστηριότητές της επί ίσοις όροις με τον κύριο ανταγωνιστή της, την American Airlines.
Τρίτον, εάν ο εισερχόμενος στην αγορά υπέκειτο σε μια τέτοια απαίτηση περί αξιοποίησης των χρονοθυρίδων, τούτο θα αντέβαινε, όπως προκύπτει από τη σκέψη 92 της παρούσας απόφασης, στον ειδικό σκοπό των τελικών δεσμεύσεων, ο οποίος συνίσταται στη διευκόλυνση της εισόδου των ανταγωνιστών στην αγορά όσον αφορά το δρομολόγιο LHR-PHL, με το να καθίσταται ελκυστικότερη η είσοδος αυτή χάρη στην αναγνώριση κεκτημένων δικαιωμάτων. Πράγματι, η επιβολή ποσοστού χρήσης υψηλότερου από τον κανόνα 80/20 θα είχε ενδεχομένως αποτρεπτικό αποτέλεσμα, μειώνοντας ή ακόμη και ακυρώνοντας την αποτελεσματικότητα του μέρους των τελικών δεσμεύσεων που αφορά τις χρονοθυρίδες. Υπό τις συνθήκες αυτές, οι δεσμεύσεις των μετεχόντων στη συγχώνευση μερών δεν θα μπορούσαν να εξαλείψουν κάθε σοβαρή αμφιβολία ως προς τη συμβατότητα μιας συγκέντρωσης με την εσωτερική αγορά, κατά την έννοια της παραγράφου 179 της απόφασης έγκρισης.
Τέταρτον, η ερμηνεία την οποία προβάλλει η American Airlines θα ζημίωνε όχι μόνον τον εισερχόμενο στην αγορά, αλλά και τους τρίτους που αναλαμβάνουν τις δραστηριότητες των μετεχόντων στη συγχώνευση μερών, οι οποίες, όπως ορθώς επισήμανε το Γενικό Δικαστήριο στις σκέψεις 125 και 275 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, καθορίζονται σε μεγάλο βαθμό από τις τελικές δεσμεύσεις. Πράγματι, στο μέτρο που οι όροι ανάληψης τέτοιων δραστηριοτήτων καθορίζονται από τις δεσμεύσεις, οι τελευταίες επηρεάζουν τις εμπορικές επιλογές των τρίτων και μπορούν να δημιουργήσουν σε αυτούς εύλογες προσδοκίες.
Πέμπτον, η American Airlines δεν μπορεί να υποστηρίξει λυσιτελώς ότι, σε κάθε περίπτωση κατά την οποία δεν έχει χρησιμοποιηθεί χρονοθυρίδα χορηγηθείσα στο πλαίσιο διορθωτικών μέτρων, ο σκοπός της «πλήρους επίλυσης» του προβλήματος ανταγωνισμού δεν επιτυγχάνεται και δημιουργείται «σημαντικό εμπόδιο στον αποτελεσματικό ανταγωνισμό». Πράγματι, όπως υπενθύμισε το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 250 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, είναι σημαντικό τα κριτήρια αναγνώρισης κεκτημένων δικαιωμάτων να είναι σαφή και επαληθεύσιμα και να εγγυώνται στον εισερχόμενο στην αγορά ασφάλεια δικαίου. Συναφώς, μόνον η ερμηνεία κατά την οποία η «προσήκουσα χρήση» νοείται ως έλλειψη «κατάχρησης», κατά την έννοια της ρήτρας 1.13 των τελικών δεσμεύσεων, εγγυάται την αναγκαία ασφάλεια δικαίου θεσπίζοντας έναν συγκεκριμένο και σαφή κανόνα για τη χρήση των χρονοθυρίδων, ήτοι τον κανόνα 80/20.
Από τις ανωτέρω σκέψεις προκύπτει ότι η χρήση των χρονοθυρίδων από άλλον ανταγωνιστή πλην των μετεχόντων στη συγχώνευση μερών, τηρουμένων των όρων της ρήτρας 1.13 των τελικών δεσμεύσεων σχετικά με την «κατάχρηση», διασφαλίζει, υπό το πρίσμα των δεσμεύσεων αυτών, τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό κατά την έννοια της εφαρμοστέας ρύθμισης.
Όσον αφορά το επιχείρημα της American Airlines ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη, στη σκέψη 291 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, κρίνοντας ότι το γεγονός ότι το ποσοστό αξιοποίησης των χρονοθυρίδων από την Delta κυμάνθηκε μεταξύ 76,4 % και 81 % δεν σημαίνει ότι υπονομεύθηκε ο σκοπός των τελικών δεσμεύσεων, αρκεί η διαπίστωση ότι, με το επιχείρημα αυτό, η American Airlines αμφισβητεί τις εκτιμήσεις επί των πραγματικών περιστατικών στις σκέψεις 285 έως 291 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, όσον αφορά τη μεθοδολογία την οποία χρησιμοποίησε η Επιτροπή και έλαβε υπόψη το Γενικό Δικαστήριο για τον υπολογισμό των ποσοστών χρήσης της Delta, χωρίς να επικαλείται παραμόρφωση των πραγματικών περιστατικών ή των αποδεικτικών στοιχείων. Εν πάση περιπτώσει, όπως προκύπτει από τη σκέψη 294 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το επιχείρημα αυτό είναι αλυσιτελές, στο μέτρο που η American Airlines δεν αμφισβητεί το αντλούμενο από την επίδικη απόφαση συμπέρασμα ότι η χρήση των χρονοθυρίδων από την Delta δεν συνιστά «κατάχρηση» κατά την έννοια της ρήτρας 1.13 των τελικών δεσμεύσεων.
Κατά δεύτερον, η American Airlines υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε περαιτέρω σε πολλαπλή πλάνη στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, καθόσον έκρινε ότι η έννοια της «προσήκουσας χρήσης» πρέπει να νοηθεί ως «έλλειψη κατάχρησης».
Συναφώς, πρέπει να απορριφθούν, πρώτον, οι ισχυρισμοί ότι το Γενικό Δικαστήριο εσφαλμένως στηρίχθηκε στη συνήθη έννοια της «κατάχρησης» προκειμένου να κρίνει ότι η έννοια αυτή μπορεί να συνδυαστεί με εκείνη της «προσήκουσας χρήσης». Αφενός, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, στη σκέψη 107 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι μόνη η γραμματική ερμηνεία των επίμαχων διατάξεων δεν αρκεί για τη συναγωγή συμπερασμάτων ως προς την ερμηνεία της έννοιας της «προσήκουσας χρήσης». Αφετέρου, στη σκέψη 249 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, σύμφωνα με συστηματική ερμηνεία των επίμαχων διατάξεων, ο όρος «προσήκουσα χρήση» που διαλαμβάνεται στη ρήτρα 1.10 των τελικών δεσμεύσεων μπορεί να γίνει αντιληπτός ως ισοδύναμος της έλλειψης «κατάχρησης», κατά την έννοια της ρήτρας 1.13 των εν λόγω δεσμεύσεων.
Δεύτερον, πρέπει να απορριφθεί η επιχειρηματολογία της American Airlines κατά την οποία το Γενικό Δικαστήριο εσφαλμένως στηρίχθηκε, στις σκέψεις 209 και 210 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, στο γεγονός ότι, στις δεσμεύσεις στην υπόθεση IAG/bmi, οι διατάξεις σχετικά με την «κατάχρηση» εντάσσονται στο πλαίσιο του τμήματος που αφορά την «αναγνώριση κεκτημένων δικαιωμάτων επί των χρονοθυρίδων».
Συγκεκριμένα, αφενός, όπως προκύπτει από τη σκέψη 9 της παρούσας απόφασης, οι επίμαχες στην υπόθεση IAG/bmi δεσμεύσεις χρησίμευσαν ως πρότυπο για τις τελικές δεσμεύσεις. Ως εκ τούτου, το γεγονός ότι οι τελευταίες δεν περιέχουν τον τίτλο «Αναγνώριση κεκτημένων δικαιωμάτων επί των χρονοθυρίδων» δεν ασκεί επιρροή, διότι, εάν τα μετέχοντα στη συγχώνευση μέρη ήθελαν να αποκλίνουν από το πρότυπο αυτό, η απόκλιση θα έπρεπε να προσδιοριστεί στις τελικές δεσμεύσεις, σύμφωνα με το τμήμα 3 του εντύπου RM, το οποίο παρατίθεται στη σκέψη 13 της παρούσας απόφασης. Αφετέρου, το γεγονός ότι, στο τμήμα «Αναγνώριση κεκτημένων δικαιωμάτων επί των χρονοθυρίδων» των δεσμεύσεων στην υπόθεση IAG/bmi, περιλαμβάνονται επίσης ορισμένες διατάξεις που δεν αφορούν την αναγνώριση των δικαιωμάτων αυτών δεν κλονίζει την εκτίμηση, στη σκέψη 209 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι οι εν λόγω δεσμεύσεις αποτελούν έγκυρη βάση για την ερμηνεία των τελικών δεσμεύσεων.
Τρίτον, δεν μπορεί να ευδοκιμήσει ούτε η επιχειρηματολογία της American Airlines κατά την οποία το γεγονός ότι το κριτήριο για τον προσδιορισμό της έννοιας της «προσήκουσας χρήσης» αναπτύσσεται σε διάφορα μέρη της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης υποδηλώνει τον πλημμελή χαρακτήρα της ανάλυσης αυτής. Πράγματι, ένα τέτοιο επιχείρημα δεν είναι ικανό να αποδείξει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη καθόσον εκτίμησε ότι η έννοια της «κατάχρησης» έχει σημασία για τον προσδιορισμό του περιεχομένου της έννοιας της «προσήκουσας χρήσης».
Τέταρτον, για τους λόγους που εκτίθενται στις σκέψεις 103 και 104 της παρούσας απόφασης, πρέπει να απορριφθεί η επιχειρηματολογία κατά την οποία το Γενικό Δικαστήριο εσφαλμένως έκρινε, στη σκέψη 279 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι ο κανονισμός για τις χρονοθυρίδες παρέχει το «πλαίσιο» για την ερμηνεία της έννοιας της «προσήκουσας χρήσης» ως «έλλειψης κατάχρησης».
Πράγματι, στο μέτρο που οι διατάξεις του άρθρου 10, παράγραφοι 2 και 3, του κανονισμού για τις χρονοθυρίδες συνιστούν το κανονιστικό πλαίσιο αναφοράς, σε επίπεδο δικαίου της Ένωσης, το οποίο άλλωστε διαλαμβάνεται στη ρήτρα 1.13 των τελικών δεσμεύσεων, ορθώς το Γενικό Δικαστήριο έλαβε υπόψη, στη σκέψη 283 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το ποσοστό χρήσης που προβλέπει ο κανονισμός αυτός και έκρινε ότι η Delta μπορούσε να αναμένει ότι θα ασκούσε τις δραστηριότητές της σύμφωνα με το εν λόγω κανονιστικό πλαίσιο.
Όπως επισήμανε ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 105 των προτάσεών του, το γεγονός ότι ο κανονισμός για τις χρονοθυρίδες επιδιώκει διαφορετικούς σκοπούς από τον κανονισμό περί συγκεντρώσεων δεν αποκλείει τη συνεκτίμησή του στο πλαίσιο του ελέγχου των συγκεντρώσεων. Πράγματι, η εφαρμογή του κανόνα 80/20 δεν υπαγορεύεται μόνον από λόγους που σχετίζονται με την εναέρια κυκλοφορία, αλλά είναι επίσης αναγκαία προκειμένου να διασφαλιστούν ίσοι όροι ανταγωνισμού μεταξύ της Delta και της κύριας ανταγωνίστριάς της στο δρομολόγιο LHR-PHL, ήτοι της American Airlines, όπως προκύπτει από τη σκέψη 120 της παρούσας απόφασης.
Επομένως, η American Airlines δεν απέδειξε ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη κρίνοντας ότι ο όρος «προσήκουσα χρήση» που περιλαμβάνεται στη ρήτρα 1.10 των τελικών δεσμεύσεων πρέπει να νοηθεί ως έλλειψη «κατάχρησης» των χρονοθυρίδων, κατά την έννοια της ρήτρας 1.13 των τελικών δεσμεύσεων.
Κατόπιν των ανωτέρω σκέψεων, το δεύτερο σκέλος του μοναδικού λόγου αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί.
Επί του τρίτου σκέλους του μοναδικού λόγου αναιρέσεως
Επιχειρήματα των διαδίκων
Με το τρίτο σκέλος του μοναδικού λόγου αναιρέσεως, η American Airlines υποστηρίζει, κατ’ ουσίαν, ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη κατά την ερμηνεία της ρήτρας 1.9 των τελικών δεσμεύσεων και, ειδικότερα, όσον αφορά τις έννομες συνέπειες που πρέπει να συναχθούν από τη φράση «σύμφωνα με την προσφορά» η οποία περιέχεται στη ρήτρα αυτή. Κατά την αναιρεσείουσα, η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση κακώς απέδωσε πρωταρχική σημασία στο περιεχόμενο του εντύπου RM σχετικά με τις τελικές δεσμεύσεις.
Κατά πρώτον, η American Airlines υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο καθόσον δεν αναγνώρισε ότι το εν λόγω έντυπο RM ήταν προπαρασκευαστικό έγγραφο το οποίο δεν μπορούσε να μεταβάλει το περιεχόμενο των τελικών δεσμεύσεων. Η ανάλυση στην οποία προέβη το Γενικό Δικαστήριο στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση δεν συνάδει με τη νομολογία της Ένωσης κατά την οποία οι «προπαρασκευαστικές εργασίες» δεν θεωρούνται ως μέθοδοι ερμηνείας δυνάμενες να μεταβάλουν το περιεχόμενο ή τον σκοπό διάταξης του δικαίου της Ένωσης. Ο προπαρασκευαστικός αυτός χαρακτήρας προκύπτει σαφώς από τις διατάξεις του εκτελεστικού κανονισμού καθώς και από την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τα διορθωτικά μέτρα.
Εξάλλου, η American Airlines υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο καθόσον στηρίχθηκε σε προπαρασκευαστικό έγγραφο για να ερμηνεύσει την επίμαχη διάταξη και να κρίνει ότι η φράση «σύμφωνα με την προσφορά» συνιστά «γλωσσική παραλλαγή ήσσονος σημασίας» η οποία δεν ασκεί επιρροή στο πλαίσιο της ανάλυσης της έννοιας της «προσήκουσας χρήσης».
Κατά δεύτερον, η American Airlines ισχυρίζεται ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη κατά την ερμηνεία του εντύπου RM σχετικά με τις τελικές δεσμεύσεις στο μέτρο που η φράση «σύμφωνα με την προσφορά», η οποία περιλαμβάνεται στη ρήτρα 1.9 των τελικών δεσμεύσεων, προέρχεται από σχετικό πρότυπο της Επιτροπής για τις δεσμεύσεις που αφορούν χρονοθυρίδες σε αεροδρόμια και πρέπει, επομένως, να παραγάγει έννομα αποτελέσματα.
Κατά τρίτον, η American Airlines φρονεί ότι η ερμηνεία από το Γενικό Δικαστήριο της ρήτρας 1.9 των τελικών δεσμεύσεων είναι εσφαλμένη. Συναφώς, υποστηρίζει ότι, εφόσον η φράση «σύμφωνα με την προσφορά» και η ρήτρα 1.9 των τελικών δεσμεύσεων, σε συνδυασμό με τη ρήτρα 1.10, ερμηνευθούν ορθώς, η προσφορά ενός εισερχόμενου στην αγορά πρέπει να θεωρηθεί ως σημείο εκκίνησης για την ανάλυση της «προσήκουσας χρήσης» και για την απόφαση σχετικά με την αναγνώριση ή μη κεκτημένων δικαιωμάτων. Κατά την άποψή της, μια τέτοια ερμηνεία είναι σύμφωνη με την αρχή pacta sunt servanda και συνάδει με τους σκοπούς και το συνολικό διορθωτικό πλαίσιο των τελικών δεσμεύσεων.
Η Επιτροπή, υποστηριζόμενη από την Delta, αμφισβητεί τους ισχυρισμούς της αναιρεσείουσας. Εξάλλου, η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι το επιχείρημα που αφορά τον προπαρασκευαστικό χαρακτήρα του εντύπου RM σχετικά με τις τελικές δεσμεύσεις πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτο διότι δεν προβλήθηκε πρωτοδίκως.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
Προκαταρκτικώς, υπενθυμίζεται ότι, δυνάμει του άρθρου 256 ΣΛΕΕ και του άρθρου 58 του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η αίτηση αναιρέσεως περιορίζεται σε νομικά ζητήματα καθόσον οι λόγοι αναιρέσεως πρέπει να στηρίζονται σε επιχειρήματα που αντλούνται από την ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου διαδικασία. Κατά συνέπεια, η αναιρετική αρμοδιότητα του Δικαστηρίου περιορίζεται στον έλεγχο της νομικής λύσης που δόθηκε κατόπιν των ισχυρισμών και επιχειρημάτων που προβλήθηκαν πρωτοδίκως [απόφαση της 21ης Δεκεμβρίου 2021, Algebris (UK) και Anchorage Capital Group κατά ΕΣΕ,
C-934/19 P
,
EU:C:2021:1042
, σκέψη
καθώς και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
Ωστόσο, ο αναιρεσείων μπορεί παραδεκτώς να ασκήσει αναίρεση προβάλλοντας, ενώπιον του Δικαστηρίου, λόγους οι οποίοι αντλούνται από την ίδια την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση και με τους οποίους αμφισβητείται το νόμω βάσιμό της (πρβλ. απόφαση της 25ης Ιανουαρίου 2022, Επιτροπή κατά European Food κ.λπ.,
C-638/19 P
,
EU:C:2022:50
, σκέψη
).
Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η επιχειρηματολογία που προβάλλει η American Airlines προς στήριξη του υπό κρίση σκέλους είναι απαράδεκτη για τον λόγο ότι δεν προβλήθηκε ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου.
Αρκεί όμως η διαπίστωση ότι, με το υπό κρίση σκέλος του μοναδικού λόγου αναιρέσεως, η American Airlines αμφισβητεί το σκεπτικό της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης κατά το οποίο οι πληροφορίες που προκύπτουν από το έντυπο RM υποδηλώνουν ότι η φράση «σύμφωνα με την προσφορά» δεν είναι κρίσιμη για την ερμηνεία της έννοιας της «προσήκουσας χρήσης» που διαλαμβάνεται στη ρήτρα 1.10 των τελικών δεσμεύσεων. Επομένως, η επιχειρηματολογία της American Airlines είναι παραδεκτή.
Ωστόσο, επί της ουσίας, η επιχειρηματολογία αυτή δεν μπορεί να ευδοκιμήσει.
Συγκεκριμένα, κατά πρώτον, όσον αφορά το επιχείρημα της American Airlines ότι η ερμηνεία του Γενικού Δικαστηρίου είναι εσφαλμένη διότι το τελευταίο στήριξε την ανάλυσή του σε προπαρασκευαστικό έγγραφο, ενώ, κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου, οι προπαρασκευαστικές εργασίες δεν συνιστούν ερμηνευτικά εργαλεία, επισημαίνεται κατ’ αρχάς ότι, όπως ορθώς έκρινε το Γενικό Δικαστήριο στις σκέψεις 122 και 123 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το έντυπο RM προβλέπεται στον κανονισμό περί συγκεντρώσεων και ότι, καθόσον το τρίτο εδάφιο του προοιμίου των τελικών δεσμεύσεων προβλέπει ότι οι όροι που περιλαμβάνονται στις δεσμεύσεις αυτές πρέπει να ερμηνεύονται υπό το πρίσμα του εν λόγω κανονισμού, το έντυπο RM σχετικά με τις τελικές δεσμεύσεις μπορούσε να ληφθεί υπόψη από το Γενικό Δικαστήριο κατά την ανάλυσή του.
Περαιτέρω, το άρθρο 20, παράγραφος 1α, του εκτελεστικού κανονισμού, το οποίο επίσης διαλαμβάνεται στο τρίτο εδάφιο του προοιμίου των τελικών δεσμεύσεων για τους σκοπούς της ερμηνείας των δεσμεύσεων αυτών, ορίζει ότι οι επιχειρήσεις οφείλουν να διευκρινίζουν στο έντυπο RM τις πληροφορίες και τα έγγραφα που πρέπει να υποβάλουν όταν προσφέρονται να αναλάβουν δεσμεύσεις. Εξάλλου, το παράρτημα IV του ως άνω κανονισμού διευκρινίζει ότι οι πληροφορίες του εντύπου RM είναι απαραίτητες προκειμένου να μπορέσει η Επιτροπή να εξετάσει αν οι προτεινόμενες δεσμεύσεις είναι ικανές να καταστήσουν τη συγκέντρωση συμβατή με την εσωτερική αγορά στο μέτρο που προλαμβάνουν τη δημιουργία σημαντικών φραγμών στην άσκηση αποτελεσματικού ανταγωνισμού.
Επιπλέον, το σημείο 7 της ανακοίνωσης της Επιτροπής σχετικά με τα διορθωτικά μέτρα αναφέρει επίσης το έντυπο RM και διευκρινίζει ότι αποτελεί ευθύνη των μετεχόντων σε συγχώνευση μερών, τα οποία είναι τα μόνα που έχουν στη διάθεσή τους όλες τις σχετικές πληροφορίες, ιδίως όσον αφορά τη δυνατότητα υλοποίησης των προτεινόμενων δεσμεύσεων καθώς και τη βιωσιμότητα και την ανταγωνιστικότητα των περιουσιακών στοιχείων των οποίων προτείνεται η εκποίηση, να παράσχουν όλες τις πληροφορίες που είναι αναγκαίες για να μπορέσει η Επιτροπή να αξιολογήσει την πρόταση διορθωτικών μέτρων.
Τούτου λεχθέντος, από τις ανωτέρω διατάξεις προκύπτει ότι το έντυπο RM δεν είναι αμιγώς προπαρασκευαστικό έγγραφο, όπως ισχυρίζεται η American Airlines, αλλά έγγραφο συμπληρωματικό των δεσμεύσεων, το οποίο συγκεντρώνει τις σχετικές πληροφορίες που αποσκοπούν στο να αποδειχθεί ότι τα διορθωτικά μέτρα που ελήφθησαν με τις δεσμεύσεις αυτές είναι ικανά να καταστήσουν την επίμαχη πράξη συγκέντρωσης συμβατή με την εσωτερική αγορά. Επομένως, σκοπός του εν λόγω εγγράφου είναι να διευκολύνει την εκ μέρους της Επιτροπής εξέταση των δεσμεύσεων ώστε να εγκριθεί, κατά περίπτωση, η επίμαχη πράξη. Συνεπώς, όπως ορθώς επισήμανε το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 133 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το έγγραφο αυτό έχει καθοριστική σημασία για τη δυνατότητα της Επιτροπής να αξιολογήσει το περιεχόμενο, τον σκοπό, τη βιωσιμότητα και την αποτελεσματικότητα των προτεινόμενων δεσμεύσεων.
Τέλος, διαπιστώνεται ότι, όπως προκύπτει από τις σκέψεις 250 έως 292 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, η ανάλυση του εντύπου RM σχετικά με τις τελικές δεσμεύσεις είναι ένα μόνον από τα στοιχεία που έλαβε υπόψη το Γενικό Δικαστήριο στο πλαίσιο της ερμηνείας των επίμαχων διατάξεων. Πράγματι, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, στη σκέψη 292 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι η έννοια της «προσήκουσας χρήσης» μπορεί να ερμηνευθεί ως έλλειψη «κατάχρησης», κατά την έννοια της ρήτρας 1.13 των τελικών δεσμεύσεων, σύμφωνα με τον σκοπό των επίμαχων διατάξεων και το πλαίσιο στο οποίο αυτές εντάσσονται, και όχι μόνον υπό το πρίσμα του εντύπου RM, όπως διατείνεται η American Airlines. Ως εκ τούτου, δεν μπορεί να προσαφθεί στο Γενικό Δικαστήριο ότι, ενεργώντας κατ’ αυτόν τον τρόπο, μετέβαλε το περιεχόμενο ή τον σκοπό διάταξης του δικαίου της Ένωσης, κατά την έννοια της νομολογίας που επικαλείται η American Airlines.
Επομένως, λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, το Γενικό Δικαστήριο δεν υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κρίνοντας, στη σκέψη 123 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι οι όροι που περιλαμβάνονται στις τελικές δεσμεύσεις πρέπει να ερμηνευθούν υπό το πρίσμα του εντύπου RM σχετικά με τις δεσμεύσεις αυτές.
Κατά δεύτερον, δεν μπορεί να ευδοκιμήσει ούτε η επιχειρηματολογία της American Airlines κατά την οποία το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη καθόσον δεν έλαβε υπόψη, κατά την ερμηνεία της επίμαχης διάταξης, τη φράση «σύμφωνα με την προσφορά», όπως αυτή διαλαμβάνεται στη ρήτρα 1.9 των τελικών δεσμεύσεων.
Συγκεκριμένα, όπως προκύπτει από τη σκέψη 9 της παρούσας απόφασης, η Επιτροπή απαίτησε ρητώς να συμπεριληφθούν στις δεσμεύσεις που πρότειναν τα μετέχοντα στη συγχώνευση μέρη κεκτημένα δικαιώματα «του τύπου εκείνων» που προτάθηκαν στην υπόθεση IAG/bmi, προκειμένου η πράξη συγκέντρωσης να μπορεί να κηρυχθεί συμβατή με την εσωτερική αγορά. Στο πλαίσιο αυτό, το τμήμα 3 του εντύπου RM που υπέβαλαν στην Επιτροπή τα μετέχοντα στη συγχώνευση μέρη ανέφερε ρητώς ότι οι τελικές δεσμεύσεις στηρίζονταν στις δεσμεύσεις που αφορούσε η υπόθεση IAG/bmi και ότι τα σημεία στα οποία τα μέρη απέκλιναν από τις δεσμεύσεις αυτές προσδιορίζονταν στο έντυπο RM σχετικά με τις τελικές δεσμεύσεις. Εξάλλου, τα μετέχοντα στη συγχώνευση μέρη διευκρίνισαν ότι τα εν λόγω σημεία δεν περιελάμβαναν τις «γλωσσικές παραλλαγές ήσσονος σημασίας» ή τις διευκρινίσεις που επιβάλλονταν από τις ειδικότερες περιστάσεις. Όσον αφορά τις διατάξεις για τα κεκτημένα δικαιώματα, στο έντυπο RM σχετικά με τις τελικές δεσμεύσεις δεν προσδιορίστηκε καμία απόκλιση σε σχέση με τις δεσμεύσεις που έγιναν δεκτές στην υπόθεση IAG/bmi, όπως προκύπτει από τη σκέψη 14 της παρούσας απόφασης.
Κατά συνέπεια, δεδομένου ότι η φράση «σύμφωνα με την προσφορά» δεν περιλαμβανόταν στις δεσμεύσεις στην υπόθεση IAG/bmi και η διαφορά αυτή δεν επισημάνθηκε στο έντυπο RM σχετικά με τις τελικές δεσμεύσεις, το Γενικό Δικαστήριο δεν υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κρίνοντας, στη σκέψη 139 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι η εν λόγω φράση αποτελεί «γλωσσική παραλλαγή ήσσονος σημασίας» των τελικών δεσμεύσεων. Εξάλλου, όπως προκύπτει από το τμήμα 3 του εντύπου RM σχετικά με τις τελικές δεσμεύσεις, το Γενικό Δικαστήριο ορθώς έκρινε, στις σκέψεις 143 και 144 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι ήταν ευθύνη της American Airlines να αναφέρει στο έντυπο αυτό τυχόν ουσιαστική τροποποίηση σε σχέση με τη διατύπωση των δεσμεύσεων στην υπόθεση IAG/bmi, οι οποίες χρησίμευσαν ως πρότυπο στην υπό κρίση υπόθεση.
Επιπλέον, όσον αφορά τους ισχυρισμούς της American Airlines σχετικά με τη χρήση άλλων προτύπων, πλην των δεσμεύσεων στην υπόθεση IAG/bmi, για τη σύνταξη των τελικών δεσμεύσεων, επισημαίνεται ότι, για την αναγνώριση των κεκτημένων δικαιωμάτων, το έντυπο RM σχετικά με τις τελικές δεσμεύσεις αναφέρεται μόνο στο πρότυπο που αντιστοιχεί στις δεσμεύσεις στην υπόθεση IAG/bmi. Τα παραδείγματα δεσμεύσεων στα οποία αναφέρεται η αναιρεσείουσα, ιδίως δε οι δεσμεύσεις στην υπόθεση COMP/AT.39595 – A++, δεν αφορούν κεκτημένα δικαιώματα, όπως ορθώς επισήμανε το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 165 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης. Ως εκ τούτου, η επιχειρηματολογία της American Airlines κατά την οποία η φράση «σύμφωνα με την προσφορά» έπρεπε να έχει ληφθεί υπόψη για την ερμηνεία της έννοιας της «προσήκουσας χρήσης», στο μέτρο που η φράση αυτή χρησιμοποιούνταν σε άλλα πρότυπα δεσμεύσεων, πρέπει να απορριφθεί.
Κατά τρίτον, η American Airlines υποστηρίζει ότι η ορθή ερμηνεία της έννοιας της «προσήκουσας χρήσης» μπορεί να γίνει αντιληπτή μόνον ως αντιστοιχούσα στη φράση «σύμφωνα με την προσφορά» η οποία περιλαμβάνεται στη ρήτρα 1.9 των τελικών δεσμεύσεων, σε συνδυασμό με τη ρήτρα 1.10 των δεσμεύσεων αυτών, στο μέτρο που η προσφορά ενός εισερχόμενου στην αγορά θεωρείται ως σημείο εκκίνησης για την ανάλυση της «προσήκουσας χρήσης» και για την απόφαση σχετικά με την αναγνώριση ή μη κεκτημένων δικαιωμάτων. Κατά την άποψή της, η ερμηνεία αυτή είναι σύμφωνη με την αρχή pacta sunt servanda και συνάδει με τους σκοπούς και το συνολικό διορθωτικό πλαίσιο των τελικών δεσμεύσεων.
Η ως άνω επιχειρηματολογία πρέπει να απορριφθεί για τους λόγους που εκτέθηκαν στις σκέψεις 101 και 102 της παρούσας απόφασης.
Επιπλέον, υπενθυμίζεται ότι, όπως τόνισε και η Delta, το γεγονός ότι η φράση «σύμφωνα με την προσφορά» περιλαμβανόταν ήδη στην αρχική πρόταση δεσμεύσεων που υπέβαλαν τα μετέχοντα στη συγχώνευση μέρη, η οποία δεν προέβλεπε κεκτημένα δικαιώματα, καταδεικνύει ότι η ρήτρα αυτή είχε σκοπό άλλον από τον σκοπό καθορισμού των προϋποθέσεων για την αναγνώριση κεκτημένων δικαιωμάτων.
Επομένως, το Γενικό Δικαστήριο ορθώς έκρινε ότι, υπό το πρίσμα του εντύπου RM σχετικά με τις τελικές δεσμεύσεις, η φράση «σύμφωνα με την προσφορά», που διαλαμβάνεται στη ρήτρα 1.9 των τελικών δεσμεύσεων, αποτελεί «γλωσσική παραλλαγή ήσσονος σημασίας».
Κατόπιν των ανωτέρω σκέψεων, πρέπει να απορριφθεί το τρίτο σκέλος του μοναδικού λόγου αναιρέσεως καθώς και η αίτηση αναιρέσεως στο σύνολό της.
Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 184, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, όταν η αίτηση αναιρέσεως απορρίπτεται ως αβάσιμη, το Δικαστήριο αποφαίνεται επί των δικαστικών εξόδων.
Κατά το άρθρο 138, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας, το οποίο εφαρμόζεται στην αναιρετική διαδικασία δυνάμει του άρθρου 184, παράγραφος 1, του Κανονισμού αυτού, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα, εφόσον υπάρχει σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου.
Δεδομένου ότι η American Airlines ηττήθηκε και η Επιτροπή καθώς και η Delta ζήτησαν την καταδίκη της στα δικαστικά έξοδα, η American Airlines φέρει, πέραν των δικαστικών εξόδων της, και τα έξοδα της Επιτροπής καθώς και της Delta.
Εξάλλου, επισημαίνεται ότι η Delta ζήτησε να καταδικαστεί η American Airlines στην καταβολή των δικαστικών εξόδων στα οποία υποβλήθηκε η Delta τόσο στο πλαίσιο της παρούσας διαδικασίας όσο και ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου.
Συναφώς, διευκρινίζεται ότι, καθόσον η Delta δεν προέβαλε πρωτοδίκως αίτημα σχετικό με τα δικαστικά έξοδα, το Γενικό Δικαστήριο την υποχρέωσε να φέρει τα δικαστικά έξοδά της, σύμφωνα με το άρθρο 134, παράγραφος 1, και το άρθρο 138, παράγραφος 3, του Κανονισμού Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου.
Υπό τις συνθήκες αυτές, πρέπει να απορριφθεί το αίτημα της Delta περί καταδίκης της American Airlines στα δικαστικά έξοδα στα οποία υποβλήθηκε η Delta στο πλαίσιο της διαδικασίας ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου.

Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (τρίτο τμήμα) αποφασίζει:

1)
Απορρίπτει την αίτηση αναιρέσεως.

2)
Η American Airlines Inc. φέρει, πέραν των δικαστικών εξόδων της, τα δικαστικά έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η Delta Air Lines Inc. στο πλαίσιο της παρούσας διαδικασίας.

(υπογραφές)
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η αγγλική.