CELEX: 62018CJ0317
Rinviju għal deċiżjoni preliminari
Direttiva 2001/23/KE
Trasferimenti ta’ impriżi
Żamma tad-drittijiet tal-ħaddiema
Kunċett ta’ ‘ħaddiem’
Modifika sostanzjali fil-kundizzjonijiet tax-xogħol għad-detriment tal-ħaddiem

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 4(2) TUE u tal-Artikolu 2(1)(d) tad-Direttiva tal-Kunsill 2001/23/KE tat‑12 ta’ Marzu 2001 dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet ta’ l-Istati Membri relatati mas-salvagwardja tad-drittijiet ta’ l-impjegati fil-każ ta’ trasferiment ta’ impriżi, negozji jew partijiet ta’ impriżi jew negozji (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 4, p. 98).
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn Cátia Correia Moreira u l-Município de Portimão (il-Muniċipalità ta’ Portimão, il-Portugall) dwar il-legalità tat-terminazzjoni tal-kuntratt ta’ xogħol tagħha.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
Id-Direttiva 2001/23 tikkostitwixxi kodifikazzjoni tad-Direttiva tal-Kunsill 77/187/KEE tal‑14 ta’ Frar 1977 dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet tal-Istati Membri relatati mas-salvagwardja tad-drittijiet tal-impjegati fil-każ ta’ trasferiment ta’ impriżi, negozji jew partijiet ta’ impriżi jew negozji (
ĠU 1977, L 61, p. 26
), kif emendata bid-Direttiva tal-Kunsill 98/50/KE tad‑29 ta’ Ġunju 1998 (
ĠU 1998, L 201, p. 88
) (iktar ’il quddiem id-“Direttiva 77/187”).
Il-premessi 3 u 8 tad-Direttiva 2001/23 jistabbilixxu:
“(3)
Huwa neċessarju li jigi pprovdut għall-protezzjoni ta’ l-impjegati fil-każ li jinbidel min jimpjega, b’mod partikulari, sabiex jiġi żgurat li d-drittijiet tagħhom ikunu salvagwardjati.
[…]
(8)
Il-konsiderazzjonijiet ta’ sigurtà u trasparenza legali kienu jeħtieġu li l-kunċett legali ta’ trasferiment għandu jiġi ċċarat fid-dawl tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja. Din il-kjarifika ma biddlitx il-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva [77/187] skond kif interpretat mill-Qorti tal-Ġustizzja.”
L-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 2001/23 jiddisponi:
“(a)
Din id-Direttiva għandha tapplika għal kull trasferiment ta’ impriża, negozju jew parti minn impriża jew negozju lil persuna oħra li timpjega bħala riżultat ta’ trasferiment jew inkorporazzjoni legali.
(b)
Bla ħsara għas-subparagrafu (a) u għad-dispożizzjonijiet li ġejjin ta’ dan l-Artikolu, ikun hemm trasferiment fis-sens ta’ din id-Direttiva meta jkun hemm trasferiment ta’ xi entità ekonomika li żżomm l-identità tagħha, jiġifieri għaqda organizzata ta’ riżorsi bl-objettiv li twettaq attività ekonomika, kemm jekk l-attività hija ċentrali jew anċillari kemm jekk le.
(ċ)
Din id-Direttiva għandha tapplika għal impriżi pubbliċi u privati li huma involuti f’attivitajiet ekonomiċi kemm jekk jaħdmu għall-qligħ kemm jekk le. Ir-riorganizzazzjoni amministrattiva ta’ l-awtoritajiet pubbliċi amministrattivi, jew it-trasferiment ta’ funzjonijiet amministrattivi bejn awtoritajiet pubbliċi amministrattivi, mhijiex trasferiment fis-sens ta’ din id-Direttiva.”
L-Artikolu 2 tal-istess direttiva jipprevedi:
“1.   Għall-iskopijiet ta’ din id-Direttiva:
[…]
(d)
‘impjegat’ għandu jfisser kull persuna li, fl-Istat Membru kkonċernat, hija protetta bħala impjegata taħt il-liġi nazzjonali ta’ l-impjieg.
2.   Din id-Direttiva għandha tkun mingħajr preġudizzju għal-liġi nazzjonali f’dak li jirrigwarda d-definizzjoni ta’ kuntratt ta’ mpjieg jew relazzjoni ta’ mpjieg.
[…]”
L-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tal-imsemmija direttiva jiddisponi:
“Id-drittijiet u l-obbliġi ta’ min jagħmel it-trasferiment ikkawżati minn kuntratt ta’ mpjieg jew minn relazzjoni ta’ mpjieg eżistenti fid-data tat-trasferiment għandhom, minħabba dan it-trasferiment, jiġu trasferiti lil min lilu jsir it-trasferiment.”
Skont l-Artikolu 4 tal-istess direttiva:
“1.   It-trasferiment ta’ l-impriża, n-negozju jew xi parti mill-impriza jew negozju m’għandux fih innifsu jikkostitwixixi bażi għal tkeċċija minn min jagħmel it-trasferiment jew minn min lilu jsir it-trasferiment. Din id-dispożizzjoni m’għandhiex tkun ta’ xkiel għal tkeċċijiet li jistgħu iseħħu għal raġunijiet ekonomiċi, tekniċi jew ta’ l-organizzazzjoni li jinvolvu bidliet fin-nies li jkunu jaħdmu.
L-Istati Membri jistgħu jipprovdu li l-ewwel subparagrafu ma japplikax għal ċerti kategoriji speċifiċi ta’ mpjegati li mhumiex koperti mil-liġijiet jew mill-prattika ta’ l-Istati Membri għar-rigward ta’ protezzjoni kontra t-tkeċċija.
2.   Jekk il-kuntratt ta’ l-impjieg jew ir-relazzjoni tax-xogħol jintemmu minħabba li t-trasferiment jinvolvi bidla sostanzjali fil-kundizzjonijiet tax-xogħol għad-detriment ta’ l-impjegat, min jimpjega għandu jitqies bħala responsabbli għat-tmiem tal-kuntratt ta’ l-impjieg jew ir-relazzjoni ta’ l-impjieg.”
Il-formulazzjoni tal-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 2001/23, hija, essenzjalment, identika għal dik tal-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 77/187.
Id-dritt Portugiż
L-Artikolu 8(4) tal-Kostituzzjoni jiddisponi:
“It-Trattati tal-Unjoni Ewropea u d-dispożizzjonijiet adottati mill-istituzzjonijiet tagħha skont il-kompetenzi tagħhom għandhom japplikaw fl-ordinament intern, konformement mad-dritt tal-Unjoni, b’konformità mal-prinċipji fundamentali tal-istat tad-dritt demokratiku.”
L-Artikolu 47(2) tal-Kostituzzjoni jipprevedi:
“Iċ-ċittadini kollha għandhom id-dritt li jaċċessaw is-servizz pubbliku f’kundizzjonijiet ta’ ugwaljanza u ta’ libertà, bħala regola ġenerali permezz ta’ kompetizzjoni.”
Skont l-Artikolu 53 tal-Kostituzzjoni:
“Il-ħaddiema għandhom ikollhom sigurtà tal-impjieg. It-tkeċċijiet mingħajr raġuni leġittima jew ibbażati fuq raġunijiet politiċi jew ideoloġiċi huma pprojbiti.”
L-Artikolu 11 tal-Código do Trabalho (il-Kodiċi tax-Xogħol) jiddisponi:
“Kuntratt ta’ xogħol huwa dak li permezz tiegħu persuna fiżika timpenja ruħha, għal remunerazzjoni, li tipprovdi l-attività tagħha lil persuna jew persuni oħra, fi ħdan organizzazzjoni u taħt l-awtorità ta’ din tal-aħħar.”
Skont l-Artikolu 161 tal-Kodiċi tax-Xogħol:
“Fil-kuntest ta’ provvista ta’ servizz, pożizzjoni amministrattiva jew ekwivalenti, ta’ direzzjoni jew ta’ kmand li jaqgħu direttament taħt l-amministrazzjoni jew fuq id-direttur ġenerali jew ekwivalenti, tista’ tiġi okkupata minn funzjoni ta’ segretarjat personali tad-detentur ta’ kwalunkwe waħda minn dawn il-pożizzjonijiet jew anki, fejn l-istrument leġiżlattiv kollettiv ta’ xogħol jipprevedi hekk, minn funzjoni li n-natura tagħha timplika wkoll relazzjoni ta’ fiduċja mad-detentur ta’ dawk il-pożizzjonijiet u funzjonijiet ta’ kmand.”
L-Artikolu 162(1), (2) u (5) tal-Kodiċi tax-Xogħol jipprevedi:
“1.   Pożizzjoni jew funzjoni fil-kuntest ta’ provvista ta’ servizz tista’ tiġi okkupata minn ħaddiem mill-impriża jew minn persuna oħra rreklutata għal dan l-għan.
2.   Jekk ħaddiem jiġi rreklutat għall-eżerċizzju tal-funzjonijiet għall-provvista ta’ servizz, dan jista’ jsir permanenti wara t-tmiem tal-provvista ta’ servizz.
[…]
5.   Il-perijodu ta’ servizz imwettaq għall-provvista ta’ servizz għall-kalkolu tal-anzjanità tal-ħaddiem għandu jingħadd bħala li kien twettaq fil-grad tiegħu.”
L-Artikolu 163(1) u (2) tal-Kodiċi tax-Xogħol jistabbilixxi:
“1.   Kull parti tista’ ttemm il-provvista ta’ servizz billi tagħti preavviż tat-temm ta’ impjieg bil-miktub mill-inqas 30 jew 60 jum minn qabel, skont, rispettivament, it-tul taż-żmien tal-provvista ta’ servizz, jiġifieri skont jekk dan kienx sa sentejn jew għal perijodu itwal.
2.   In-nuqqas ta’ preavviż tat-temm ta’ impjieg ma jipprekludix it-terminazzjoni tal-provvista ta’ servizz, li l-parti kontumaċi jkollha tikkumpensa lill-kontroparti skont l-Artikolu 401.”
L-Artikolu 285 tal-Kodiċi tax-Xogħol jiddisponi:
“1.   Fil-każ ta’ trasferiment, taħt kwalunkwe titolu, tal-proprjetà ta’ impriża, negozju jew parti minn impriża jew negozju li jikkostitwixxi entità ekonomika, għandhom jiġu ttrasferiti lill-persuna li lilha jsir trasferiment id-drittijiet u l-obbligi tal-persuna li timpjega fil-kuntest tal-kuntratti ta’ xogħol tal-ħaddiema kkonċernati, kif ukoll ir-responsabbiltà tal-ħlas tal-multi imposti fil-każ ta’ ksur tad-dritt industrijali.
2.   Il-persuna li tagħmel it-trasferiment hija responsabbli
in solidum
għall-obbligi dovuti fid-data tat-trasferiment, matul is-sena ta’ wara din.
3.   Id-dispożizzjonijiet tal-paragrafi preċedenti japplikaw ukoll għat-trasferiment, għaċ-ċessjoni jew għat-teħid mill-ġdid tal-ġestjoni diretta tal-attività tal-impriża, tan-negozju jew tal-entità ekonomika, u, fil-każ ta’ ċessjoni jew teħid mill-ġdid tal-ġestjoni diretta tal-attività, hija responsabbli
in solidum
il-persuna li kienet tmexxi l-operat preċedentement.
4.   Id-dispożizzjonijiet tal-paragrafi preċedenti ma humiex applikabbli fil-każ tal-ħaddiem li, qabel it-trasferiment, ġie ttrasferit mill-persuna li tagħmel it-trasferiment għal negozju ieħor jew għal entità ekonomika, fis-sens tal-Artikolu 194, filwaqt li jibqa’ impjegat magħha, bl-eċċezzjoni fir-rigward tar-responsabbiltà tal-persuna li lilha jsir trasferiment fil-qasam ta’ ħlas tal-multi imposti fil-każ ta’ ksur tad-dritt industrijali.
5.   Huma kkunsidrati bħala entità ekonomika l-mezzi organizzati kollha bl-għan li titwettaq attività ekonomika, prinċipali jew aċċessorja.
6.   Il-ksur tar-regoli stabbiliti fil-paragrafu 1 u fl-ewwel parti tal-paragrafu 3 jikkostitwixxi ksur gravi ħafna.”
L-Artikolu 62 tal-Lei n
o
50/2012 aprova o regime jurídico da actividade empresarial local e das participações locais e revoga as Leis n
o
s
53‑F/2006, de 29 de dezembro, e 55/2011, de 15 de novembro (il-Liġi Nru 50/2012 li Tapprova s-Sistema Legali tal-Attivitajiet tan-Negozji Lokali u tal-Kontributuri Lokali, li Tħassar il-Liġijiet Nri 53‑F/2006, tad‑29 ta’ Diċembru, u 55/2001, tal‑15 ta’ Novembru), tal‑31 ta’ Awwissu 2012 (
Diário da República
, l‑ewwel Serje, Nru 169, tal‑31 ta’ Awwissu 2012), fil-verżjoni tagħha applikabbli għall-kawża prinċipali, dwar ix-xoljiment ta’ impriżi lokali, jipprevedi:
“1.   Bla ħsara għall-Artikolu 35 tal-Kodiċi dwar il-Kumpanniji Kummerċjali, l-impriżi lokali għandhom ikunu suġġetti għal deċiżjoni ta’ xoljiment, fi żmien sitt xhur, jekk tkun teżisti waħda mis-sitwazzjonijiet li ġejjin:
[…]
5.   Bla ħsara għall-paragrafu li ġej, is-sistema tal-kuntratt ta’ xogħol tapplika għall-persuni li effettivament jeżerċitaw funzjonijiet fl-impriżi lokali li jinsabu f’waħda mis-sitwazzjonijiet previsti fil-paragrafu 1, u li ma jaqgħux taħt strumenti tal-mobbiltà previsti mil-Liġi Nru l2‑A/2008 tas‑27 ta’ Frar 2008.
6.   L-impriżi lokali fil-proċess ta’ stralċ jistgħu jittrasferixxu lill-entitajiet pubbliċi parteċipanti l-ħaddiema tagħhom taħt kuntratt ta’ xogħol, konformement mal-Artikolu 58 tal-Liġi Nru l2‑A/2008 tas‑27 ta’ Frar 2008, biss sa fejn dawn ikunu assenjati u jkunu meħtieġa għall-eżerċizzju tal-attivitajiet li huma s-suġġett tal-integrazzjoni jew tal-internalizzazzjoni.
[…]
11.   Il-paragrafi 6 sa 10 japplikaw biss għall-ħaddiema li għandhom kuntratt ta’ xogħol għal żmien indeterminat konkluż mill-inqas sena qabel id-data tad-deliberazzjoni li takkumpanja x-xoljiment tal-impriża lokali, u li għalihom, fil-każ tal-kostituzzjoni ta’ rabta legali ta’ impjieg pubbliku għal żmien indeterminat, l-ebda kumpens ma jkun dovut għat-tmiem tal-post tax-xogħol preċedenti.
[…]”
Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
Fid‑19 ta’ April 2005, C. Correia Moreira kkonkludiet kuntratt ta’ taħriġ fuq il-post tax-xogħol ma’ Expo Arade, Animação e Gestão do Parque de Feiras e Exposições de Portimão EM.
Fit‑2 ta’ Jannar 2006, C. Correia Moreira kkonkludiet kuntratt ta’ xogħol mal-imsemmija impriża għal żmien determinat ta’ sena sabiex teżerċita l-funzjonijiet ta’ tekniku tar-riżorsi umani.
Fl‑1 ta’ Novembru 2008, C. Correia Moreira kkonkludiet kuntratt ta’ provvista ta’ servizz ma’ Portimão Urbis EM SA (iktar ’il quddiem “Portimão Urbis”) sabiex teżerċita l-funzjonijiet ta’ Kap ta’ Diviżjoni għall-Ġestjoni Amministrattiva u għar-Riżorsi Umani. Dan il-kuntratt dam sat‑30 ta’ Ġunju 2010.
Fl‑1 ta’ Lulju 2010, C. Correia Moreira kkonkludiet kuntratt ta’ provvista ta’ servizz ġdid ma’ Portimão Urbis, sabiex teżerċita l-istess funzjonijiet. Il-partijiet temmew dan il-kuntratt fl‑1 ta’ Lulju 2013.
Fl-istess data, hija kkonkludiet kuntratt ta’ provvista ta’ servizz ġdid ma’ Portimão Urbis sabiex teżerċita l-funzjonijiet ta’ Amministratur ta’ Diviżjoni ta’ Ġestjoni Amministrattiva u ta’ Riżorsi Umani, iżda bi tnaqqis fir-remunerazzjoni grossa tagħha.
Fil‑15 ta’ Ottubru 2014, il-Muniċipalità ta’ Portimão approvat ix-xoljiment u l-istralċ ta’ Portimão Urbis bħala parti minn pjan għall-internalizzazzjoni ta’ parti mill-attivitajiet ta’ din l-impriża fil-muniċipalità u għall-esternalizzazzjoni ta’ attivitajiet oħra lil impriża muniċipali oħra, jiġifieri Empresa Municipal de Águas e Resíduos de Portimão EM SA (iktar ’il quddiem “EMARP”).
Il-Muniċipalità ta’ Portimão u EMARP żammu fis-seħħ id-drittijiet kollha marbuta mal-kuntratti ta’ xogħol konklużi minn Portimão Urbis.
C. Correia Moreira kienet fil-lista ta’ ħaddiema “internalizzati” tal-Muniċipalità ta’ Portimão, li kkonkludew ftehim ta’ trasferiment fl-interess pubbliku ma’ din tal-aħħar, u hija kienet allokata għas-servizzi amministrattivi u ta’ ġestjoni tar-riżorsi umani. Bejn l‑1 ta’ Jannar 2015 u l‑20 ta’ April 2017, hija eżerċitat il-funzjonijiet bħala tekniku superjuri fil-qasam tal-attività funzjonali tar-riżorsi umani fi ħdan il-Muniċipalità ta’ Portimão.
Fix-xahar ta’ Lulju 2015, il-ħaddiema li kienu inklużi fil-pjan ta’ internalizzazzjoni, inkluża C. Correia Moreira, ġew infurmati mill-Muniċipalità ta’ Portimão li l-kandidatura tagħhom għall-kompetizzjoni prevista kienet timplika, jekk dawn ikunu kandidati li għaddew, li jiġu rreklutati fl-ewwel livell tas-servizz pubbliku, bl-obbligu li jibqgħu hemm għal mill-inqas għaxar snin. Il-ħaddiema li kienu ġew “esternalizzati” lil EMARP ma kinux ġew suġġetti għal tali proċedura ta’ kompetizzjoni.
Infetħet kompetizzjoni li applikat għaliha C. Correia Moreira. Fid-data ta’ skadenza ta’ din il-kompetizzjoni, u minkejja li hija kienet ġiet ikklassifikata fl-ewwel post fil-lista, qalulha li r-remunerazzjoni tagħha kienet ser tkun inqas minn dik li kienet tirċievi minn Portimão Urbis, li hija ħaġa li ma aċċettatx.
Fis‑26 ta’ April 2017, Portimão Urbis bagħtet lil C. Correia Moreira x-xoljiment tal-kuntratt ta’ xogħol tagħha minħabba l-għeluq tal-impriża.
Fit‑2 ta’ Jannar 2018, l-għeluq tal-istralċ ta’ Portimão Urbis ġie rreġistrat fir-Reġistru Kummerċjali.
C. Correia Moreira talbet lit-Tribunal Judicial da Comarca de Faro (il-Qorti Distrettwali ta’ Faro, il-Portugall) li tikkonstata li t-trażmissjoni tal-kuntratt ta’ xogħol tagħha ma’ Portimão Urbis ġie mwettaq lejn il-Muniċipalità ta’ Portimão, mill‑1 ta’ Jannar 2015, minħabba t-trasferiment tan-negozju li fih hija kienet taħdem. Fid-dawl ta’ dan it-trasferiment, hija titlob lill-qorti tar-rinviju tiddikjara li x-xoljiment sussegwenti tal-kuntratt ta’ xogħol huwa illegali u li hija għandha tiġi integrata fil-persunal tal-Muniċipalità ta’ Portimão bl-istess kundizzjonijiet bħal dawk li kienu japplikaw għaliha ma’ Portimão Urbis mill‑1 ta’ Jannar 2015.
Barra minn hekk, hija titlob li l-Muniċipalità ta’ Portimão tiġi kkundannata tħallas id-differenza fis-salarju bejn dak li hija kienet obbligata tħallasha wara dan it-trasferiment, u dak li effettivament ħallsitha. Fl-aħħar nett, hija titlob li l-Muniċipalità ta’ Portimão tiġi kkundannata tħallasha kumpens għad-danni morali.
Il-Muniċipalità ta’ Portimão oġġezzjonat għat-talbiet ta’ C. Correia Moreira, billi sostniet, l-ewwel nett, li ma kienx hemm trasferiment ta’ negozju, minħabba li l-impriża tal-komun kienet ġiet xolta skont liġi, peress li din il-muniċipalità kienet sempliċiment ħadet il-kompetenzi li oriġinarjament hija kienet ingħatat, it-tieni nett, li C. Correia Moreira eżerċitat il-funzjonijiet fil-kuntest ta’ provvista ta’ servizz u li għalhekk hija ma kellhiex l-istatus ta’ ħaddiem fi ħdan Portimão Urbis u, it-tielet nett, li l-Muniċipalità ta’ Portimão kienet ikkonformat biss mas-sistema legali li tirriżulta mill-Artikolu 62 tal-Liġi Nru 50/2012 tal‑31 ta’ Awwissu 2012, fil-verżjoni applikabbli għall-kawża prinċipali, li skontu l-uffiċjali kollha tal-muniċipalitajiet ġew irreklutati abbażi ta’ modalitajiet speċifiċi u kienu suġġetti għall-prinċipju ta’ ugwaljanza fir-rigward tal-aċċess għas-servizz pubbliku stabbilit fl-Artikolu 47(2) tal-Kostituzzjoni.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, it-Tribunal Judicial da Comarca de Faro (il-Qorti Distrettwali ta’ Faro) iddeċidiet li tissospendi l-proċedura quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“a)
Ġaladarba t-terminu ‘impjegat’ jinkludi kwalunkwe persuna li, fl-Istat Membru rispettiv tagħha, hija protetta bħala impjegata mil-leġiżlazzjoni industrijali nazzjonali, il-persuna li jkollha kuntratt ta’ provvista ta’ servizz mal-persuna li tagħmel it-trasferiment għandha titqies bħala impjegata fis-sens tal-Artikolu 2(1)(d) tad-Direttiva [2001/23] u tibbenefika mill-protezzjoni mogħtija mil-leġiżlazzjoni inkwistjoni?
b)
Il-leġiżlazzjoni tal-Unjoni Ewropea, b’mod speċifiku l-imsemmija Direttiva [2001/23], flimkien mal-Artikolu 4(2) [TUE], tipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li, anki fil-każ ta’ trasferiment kopert mill-imsemmija direttiva, tkun timponi li l-impjegati jissuġġettaw lilhom infushom neċessarjament għal kompetizzjoni pubblika u jsiru suġġetti għal kuntratt ġdid mal-persuna li lilha jsir it-trasferiment fejn din tkun awtorità muniċipali?”
Fuq id-domandi preliminari
Fuq l-ewwel domanda
Permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk id-Direttiva 2001/23, u b’mod partikolari l-Artikolu 2(1)(d) tagħha, għandhiex tiġi interpretata fis-sens li persuna li kkonkludiet, flimkien mal-persuna li tagħmel it-trasferiment, kuntratt ta’ provvista ta’ servizz, fis-sens tal-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali, tistax titqies bħala “ħaddiem” u għalhekk tibbenefika mill-protezzjoni mogħtija minn din id-direttiva.
Qabelxejn, hemm lok li jiġi rrilevat li l-qorti tar-rinviju, fit-talba tagħha għal deċiżjoni preliminari, tirreferi b’mod espliċitu għas-sentenza tal‑20 ta’ Lulju 2017, Piscarreta Ricardo (
C‑416/16
,
EU:C:2017:574
, punt
), li fiha l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet, essenzjalment, li l-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 2001/23 għandu jiġi interpretat fis-sens li sitwazzjoni fejn l-attivitajiet ta’ impriża muniċipali jiġu ttrasferiti lil muniċipalità taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-direttiva, sakemm l-identità ta’ din l-impriża tinżamm wara t-trasferiment, li hija ħaġa li għandha tiġi ddeterminata mill-qorti tar-rinviju.
It-talba preżenti għal deċiżjoni preliminari tressqet mill-istess qorti li rreferiet il-każ lill-Qorti tal-Ġustizzja fil-kawża li tat lok għas-sentenza ċċitata fil-punt preċedenti u tirrigwarda operazzjoni tal-istess tip bħal dik prevista fiha.
Jidher li, fil-kawża prinċipali, fir-rigward tal-kundizzjoni li tinżamm l-identità tal-impriża ttrasferita, il-qorti tar-rinviju ma tara l-ebda problema partikolari, peress li hija tibda mill-premessa li l-operazzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali tista’ taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2001/23.
F’dan il-każ, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk, fil-kuntest ta’ trasferiment bħal dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali, persuna, bħar-rikorrenti fil-kawża prinċipali, tistax titqies bħala “ħaddiem” fis-sens tal-Artikolu 2(1)(d) tad-Direttiva 2001/23, minħabba n-natura speċifika tal-kuntratt tagħha mal-persuna li tagħmel it-trasferiment.
F’dan ir-rigward, huwa importanti li jitfakkar li t-terminu “ħaddiem” fis-sens tal-Artikolu 2(1)(d) tad-Direttiva 2001/23 huwa mifhum li jfisser kwalunkwe persuna li, fl-Istat Membru kkonċernat, hija protetta bħala ħaddiem skont il-leġiżlazzjoni nazzjonali dwar l-impjieg.
Barra minn hekk, l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 2(2) ta’ din id-direttiva jiddisponi li l-imsemmija direttiva ma tippreġudikax id-dritt nazzjonali fir-rigward tad-definizzjoni tal-kuntratt jew tar-relazzjoni ta’ impjieg.
Minn dawn iż-żewġ dispożizzjonijiet jirriżulta li, jekk id-Direttiva 2001/23 għandha l-għan li tipproteġi lill-ħaddiema, huwa f’idejn l-Istati Membri li jiddefinixxu l-ħaddiem kif ukoll il-kuntratt tiegħu jew ir-relazzjoni ta’ impjieg tiegħu fil-leġiżlazzjonijiet rispettivi tagħhom.
Għalkemm il-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex ġurisdizzjoni sabiex tinterpreta d-dritt nazzjonali (digriet tal‑21 ta’ Ottubru 2015, Kovozber,
C‑120/15
, mhux ippubblikat,
EU:C:2015:730
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata), peress li din il-ġurisdizzjoni hija tal-qorti tar-rinviju, għandu jiġi rrilevat li, f’dan il-każ, din tal-aħħar tosserva, fid-deċiżjoni tar-rinviju tagħha, li l-kuntratt ta’ provvista ta’ servizz, konkluż ma’ persuna li diġà hija ħaddiem jew li ma għandha l-ebda relazzjoni ta’ impjieg preċedenti oħra, jikkwalifika bħala kuntratt ta’ xogħol.
Għalhekk, jidher li persuna, bħar-rikorrenti fil-kawża prinċipali, tista’ titqies bħala “ħaddiem”, fis-sens tal-Artikolu 2(1)(d) tad-Direttiva 2001/23, u l-kuntratt ta’ provvista ta’ servizz tagħha jista’ jitqies bħala kuntratt ta’ xogħol fis-sens tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 2(2) ta’ din id-direttiva.
Madankollu, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li l-protezzjoni mogħtija lil dan it-tip ta’ ħaddiem hija differenti minn dik mogħtija lil ħaddiema oħra, sa fejn il-leġiżlazzjoni nazzjonali kkonċernata tagħmilha possibbli li jiġi tterminat kuntratt ta’ provvista ta’ servizz billi sempliċement jingħata preavviż tat-temm ta’ impjieg bil-miktub, f’terminu relattivament qasir, u mingħajr ma tkun meħtieġa l-ebda raġuni leġittima.
F’dan ir-rigward, l-Artikolu 2(1)(d) tad-Direttiva 2001/23 jirrikjedi biss li persuna tkun protetta bħala ħaddiem, taħt il-leġiżlazzjoni nazzjonali kkonċernata, mingħajr, madankollu, insistenza fuq ċertu kontenut jew ċerta kwalità ta’ protezzjoni.
Infatti, il-fatt li jsiru rilevanti d-differenzi bejn il-ħaddiema, skont il-kontenut jew il-kwalità tal-protezzjoni tagħhom skont il-leġiżlazzjoni nazzjonali, iċaħħad lid-Direttiva 2001/23 minn parti mill-effett utli tagħha.
Għandu jiġi rrilevat ukoll li d-Direttiva 2001/23, kif jirriżulta mill-premessa 3 tagħha, hija intiża sabiex tiżgura ż-żamma tad-drittijiet tal-ħaddiema f’każ ta’ bidla tal-kap tal-impriża, u mhux, jekk ikun il-każ, sabiex testendi d-drittijiet tagħhom. Għalhekk, din id-direttiva hija limitata sabiex tiżgura li l-protezzjoni ta’ persuna taħt il-leġiżlazzjoni nazzjonali kkonċernata ma tiddeterjorax sempliċement bħala riżultat tat-trasferiment.
Fil-fatt, l-għan tal-imsemmija direttiva huwa li tiżgura, sa fejn ikun possibbli, il-kontinwazzjoni tal-kuntratti jew tar-relazzjonijiet ta’ impjieg, mingħajr tibdil, maċ-ċessjonarju, sabiex jiġi evitat li l-ħaddiema kkonċernati jitqiegħdu f’pożizzjoni inqas favorevoli sempliċiment minħabba dan it-trasferiment (sentenza tas‑6 ta’ April 2017, Unionen,
C‑336/15
,
EU:C:2017:276
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Minn dan isegwi li d-Direttiva 2001/23 tiżgura li l-protezzjoni speċifika prevista mil-leġiżlazzjoni nazzjonali tinżamm mingħajr ma taffettwa l-kontenut jew il-kwalità tagħha.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, ir-risposta li għandha tingħata għall-ewwel domanda hija li d-Direttiva 2001/23, u b’mod partikolari l-Artikolu 2(1)(d) tagħha, għandha tiġi interpretata fis-sens li persuna li kkonkludiet, flimkien mal-persuna li tagħmel it-trasferiment, kuntratt ta’ provvista ta’ servizz, fis-sens tal-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali, tista’ titqies bħala “ħaddiem” u għalhekk tibbenefika mill-protezzjoni mogħtija minn din id-direttiva, bil-kundizzjoni, madankollu, li hija tkun protetta bħala ħaddiem permezz ta’ din il-leġiżlazzjoni u li tibbenefika minn kuntratt ta’ xogħol fid-data tat-trasferiment, li hija ħaġa li l-qorti tar-rinviju għandha tivverifika.
Fuq it-tieni domanda
Permezz tat-tieni domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk id-Direttiva 2001/23, moqrija flimkien mal-Artikolu 4(2) TUE, għandhiex tiġi interpretata fis-sens li tipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi li, fil-każ ta’ trasferiment, fis-sens ta’ din id-direttiva, u fejn il-persuna li lilha jsir it-trasferiment tkun awtorità muniċipali, il-ħaddiema kkonċernati għandhomx, minn naħa, ikunu suġġetti għal proċedura ta’ kompetizzjoni pubblika u, min-naħa l-oħra, isiru suġġetti għal rabta ġdida mal-persuna li lilha jsir it-trasferiment.
Qabelxejn, għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita, il-fatt li l-persuna li lilha jsir it-trasferiment tkun persuna ġuridika rregolata mid-dritt pubbliku ma huwiex ta’ natura li jeskludi l-eżistenza ta’ trasferiment li jaqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2001/23, li din il-persuna ġuridika tkun impriża pubblika responsabbli għal servizz pubbliku jew komun. Għalhekk, il-Qorti tal-Ġustizzja rrikonoxxiet li l-fatt li l-persuna li lilha jsir it-trasferiment tkun muniċipalità ma jipprekludix, bħala tali, li l-imsemmija direttiva tapplika għal trasferiment tal-attivitajiet ta’ impriża lil muniċipalità (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑20 ta’ Lulju 2017, Piscarreta Ricardo,
C‑416/16
,
EU:C:2017:574
, punti
sa
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat, f’dan ir-rigward, li mill-formulazzjoni tal-Artikolu 1(1)(ċ) tad-Direttiva 2001/23 jirriżulta li, sabiex din tkun tapplika, it-trasferiment għandu jirrigwarda entità li teżerċita attività ekonomika, kemm jekk tkun bi skop ta’ lukru kif ukoll jekk le, u li, bħala prinċipju, l-attivitajiet li jaqgħu taħt l-eżerċizzju tal-prerogattivi ta’ awtorità pubblika huma esklużi f’dan ir-rigward (sentenza tal‑20 ta’ Lulju 2017, Piscarreta Ricardo,
C‑416/16
,
EU:C:2017:574
, punti
u
kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
Mill-qari tat-tieni domanda jirriżulta li l-qorti tar-rinviju tidher li tqis li t-trasferiment inkwistjoni fil-kawża prinċipali huwa kopert mid-Direttiva 2001/23 u għalhekk li l-attivitajiet li huma s-suġġett ta’ dan it-trasferiment ma jaqgħux taħt l-eżerċizzju tal-prerogattivi ta’ awtorità pubblika.
Huwa għalhekk esklużivament abbażi ta’ din l-ipoteżi, li l-verifika tagħha għandha ssir mill-qorti tar-rinviju, li l-Qorti tal-Ġustizzja tagħti risposta għat-tieni domanda.
F’dan ir-rigward, skont l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 2001/23, id-drittijiet u l-obbligi li jirriżultaw għall-persuna li tagħmel it-trasferiment minn kuntratt ta’ xogħol jew minn relazzjoni ta’ impjieg eżistenti fid-data tat-trasferiment għandhom, minħabba dan it-trasferiment, jiġu ttrasferiti lill-persuna li lilha jsir it-trasferiment.
Issa, kif tfakkar fil-punt 49 ta’ din is-sentenza, l-għan tad-Direttiva 2001/23 huwa li tevita li l-ħaddiema kkonċernati jitqiegħdu f’pożizzjoni inqas favorevoli sempliċement minħabba l-fatt tat-trasferiment.
F’dan il-każ, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li, skont il-leġiżlazzjoni nazzjonali applikabbli, persuna, bħar-rikorrenti fil-kawża prinċipali, għandha, minħabba t-trasferiment, minn naħa, tkun suġġetta għal proċedura ta’ kompetizzjoni u, min-naħa l-oħra, issir suġġetta għal kuntratt ġdid mal-persuna li lilha jsir it-trasferiment. Barra minn hekk, jekk, bħala riżultat ta’ tali proċedura ta’ kompetizzjoni pubblika, ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali tkun ġiet integrata fis-servizz pubbliku, hija tkun suġġetta għal tnaqqis fis-salarju tagħha għal perijodu ta’ mill-inqas għaxar snin.
Issa, hemm lok li jitqies li tali rekwiżiti, li, minn naħa, ibiddlu l-kundizzjonijiet tax-xogħol, miftiehma mal-persuna li tagħmel it-trasferiment, ta’ persuna, bħar-rikorrenti fil-kawża prinċipali, u, min-naħa l-oħra, jistgħu jpoġġu lill-ħaddiema f’pożizzjoni inqas favorevoli minn dik li kienet fiha qabel dan it-trasferiment imorru kontra kemm l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 2001/23 kif ukoll l-għan ta’ din id-direttiva.
Fir-rigward tar-referenza magħmula mill-qorti tar-rinviju għall-Artikolu 4(2) TUE, għandu jitfakkar li din id-dispożizzjoni tipprevedi li l-Unjoni għandha tirrispetta,
inter alia
, l-identità nazzjonali inerenti fl-istrutturi fundamentali, kemm politiċi kif ukoll kostituzzjonali, tal-Istati Membri.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkonstatat li l-imsemmija dispożizzjoni ma tistax tiġi interpretata bħala li tippermetti, f’qasam li fih l-Istati Membri jkunu ttrasferew kompetenzi tagħhom lill-Unjoni, bħal fir-rigward taż-żamma tad-drittijiet tal-ħaddiema fil-każ ta’ trasferiment ta’ impriżi, li ħaddiem jiċċaħħad mill-protezzjoni mogħtija lilu mid-dritt tal-Unjoni fis-seħħ f’dan il-qasam.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, hemm lok li r-risposta li tingħata għat-tieni domanda tkun li d-Direttiva 2001/23, moqrija flimkien mal-Artikolu 4(2) TUE, għandha tiġi interpretata fis-sens li tipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi li, fil-każ ta’ trasferiment, fis-sens ta’ din id-direttiva, u fejn il-persuna li lilha jsir it-trasferiment tkun awtorità muniċipali, il-ħaddiema kkonċernati għandhom, minn naħa, ikunu suġġetti għal proċedura ta’ kompetizzjoni pubblika u, min-naħa l-oħra, isiru suġġetti għal rabta ġdida mal-persuna li lilha jsir it-trasferiment.
Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, minbarra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.

Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tmien Awla) taqta’ u tiddeċiedi:

1)
Id-Direttiva tal-Kunsill 2001/23/KE tat‑12 ta’ Marzu 2001 dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet ta’ l-Istati Membri relatati mas-salvagwardja tad-drittijiet ta’ l-impjegati fil-każ ta’ trasferiment ta’ impriżi, negozji jew partijiet ta’ impriżi jew negozji, u b’mod partikolari l-Artikolu 2(1)(d) tagħha, għandha tiġi interpretata fis-sens li persuna li kkonkludiet, flimkien mal-persuna li tagħmel it-trasferiment, kuntratt ta’ provvista ta’ servizz, fis-sens tal-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali, tista’ titqies bħala “ħaddiem” u għalhekk tibbenefika mill-protezzjoni mogħtija minn din id-direttiva, bil-kundizzjoni, madankollu, li hija tkun protetta bħala ħaddiem permezz ta’ din il-leġiżlazzjoni u li tibbenefika minn kuntratt ta’ xogħol fid-data tat-trasferiment, li hija ħaġa li l-qorti tar-rinviju għandha tivverifika.

2)
Id-Direttiva 2001/23, moqrija flimkien mal-Artikolu 4(2) TUE, għandha tiġi interpretata fis-sens li tipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi li, fil-każ ta’ trasferiment, fis-sens ta’ din id-direttiva, u fejn il-persuna li lilha jsir it-trasferiment tkun awtorità muniċipali, il-ħaddiema kkonċernati għandhom, minn naħa, ikunu suġġetti għal proċedura ta’ kompetizzjoni pubblika u, min-naħa l-oħra, isiru suġġetti għal rabta ġdida mal-persuna li lilha jsir it-trasferiment.

Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Portugiż.