CELEX: 62013CJ0660
Rikors għal annullament
Relazzjonijiet esterni tal-Unjoni Ewropea
Aċċess tal-Konfederazzjoni tal-Isvizzera għas-suq intern
Kontribuzzjoni finanzjarja tal-Konfederazzjoni tal-Isvizzera għall-koeżjoni ekonomika u soċjali ta’ Unjoni mkabbra
Memorandum ta’ Qbil fuq kontribuzzjoni finanzjarja tal-Konfederazzjoni tal-Isvizzera intiż għall-Istati Membri wara t-tkabbir tal-2004
Tkabbir tal-Unjoni għar-Repubblika tal-Kroazja
Addendum għall-Memorandum ta’ Qbil dwar kontribuzzjoni finanzjarja tal-Konfederazzjoni tal-Isvizzera favur ir-Repubblika tal-Kroazja
Iffirmar tal-addendum mill-Kummissjoni Ewropea f’isem l-Unjoni mingħajr l-awtorizzazzjoni minn qabel mill-Kunsill tal-Unjoni Ewropea
Kompetenza
Artikolu 13(2), Artikolu 16(1) u (6), kif ukoll Artikolu 17(1) TUE
Prinċipji ta’ tqassim tal-kompetenzi, ta’ ekwilibriju istituzzjonali u ta’ kooperazzjoni leali

Permezz tar-rikors tiegħu, il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea jitlob lill-Qorti tal-Ġustizzja l-annullament tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni C(2013) 6355 finali, tat‑3 ta’ Ottubru 2013, dwar l-iffirmar ta’ addendum għall-Memorandum ta’ Qbil dwar kontribuzzjoni finanzjarja tal-Konfederazzjoni tal-Isvizzera (iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni kkontestata”).
Il-fatti li wasslu għall-kawża
Wara ċ-ċaħda mill-Konfederazzjoni tal-Isvizzera, fis‑6 ta’ Diċembru 1992, tal-ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea, tat‑2 ta’ Mejju 1992 (
ĠU 1994, L 1, p. 3
), din tal-aħħar ikkonkludiet numru ta’ ftehimiet bilaterali mal-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri tagħha, f’oqsma speċifiċi. F’April 2003, il-Kunsill u r-rappreżentanti tal-gvernijiet tal-Istati Membri adottaw konklużjonijiet li jawtorizzaw lill-Kummissjoni Ewropea tinnegozja mal-Konfederazzjoni tal-Isvizzera l-emendi meħtieġa għall-Ftehim bejn il-Komunità Ewropea u l-Istati Membri tagħha, minn naħa, u l-Konfederazzjoni Svizzera, min-naħa l-oħra, dwar il-moviment liberu tal-persuni (
ĠU 2002, L 114, p. 6
) fid-dawl tat-tkabbir tal-Unjoni f’Mejju 2004. Barra minn hekk, f’dawn l-istess konklużjonijiet, il-Kunsill awtorizza lill-Kummissjoni tinnegozja ftehim dwar kontribuzzjoni finanzjarja għall-koeżjoni ekonomika u soċjali f’Unjoni mkabbra konformement mad-direttivi ta’ negozjati annessi mal-imsemmija konklużjonijiet u b’konsultazzjoni mal-Grupp ta’ Ħidma tal-Assoċjazzjoni Ewropea għall-Kummerċ Ħieles (iktar ’il quddiem il-“Grupp ta’ Ħidma tal-EFTA”).
Konformement ma’ dawn id-direttivi ta’ negozjati, l-għan kien li tiġi nnegozjata “kontribuzzjoni finanzjarja għat-tnaqqis tad-differenzi ekonomiċi u soċjali [fl-Unjoni] imkabbra” [traduzzjoni mhux uffiċjali]. Fl-imsemmija direttivi ta’ negozjati, ġie espost ukoll li “bi skambju għall-aċċess ħieles għas-suq intern imkabbar, il-[Konfederazzjoni tal-Isvizzera] kellha tikkontribwixxi finanzjarjament għall-koeżjoni soċjali u ekonomika fi ħdan [l-Unjoni] imkabbra b’mod li seta’ jitqabbel ma’ tan-Norveġja, l-Iżlanda u l-Liechtenstein”.
Matul in-negozjati mal-Konfederazzjoni tal-Isvizzera, din tal-aħħar kienet indikat li, minħabba limitazzjonijiet interni, ma seta’ jiġi konkluż ebda ftehim vinkolanti dwar tali kontribuzzjoni finanzjarja, b’mod li, matul in-negozjati, kellu jiġi elaborat Memorandum ta’ Qbil li kellu jiġi segwit bil-konklużjoni ta’ ftehimiet bilaterali ma’ kull Stat Membru benefiċjarju.
Fis‑27 ta’ Frar 2006, ġie ffirmat il-Memorandum ta’ Qbil mill-Kunsill Federali Svizzeru, mill-president tal-Kunsill kif ukoll mill-Kummissjoni (iktar ’il quddiem il-“Memorandum ta’ Qbil”). Skont il-punt 1 ta’ dan il-Memorandum ta’ Qbil, il-president tal-Kunsill u l-Kunsill Federali Svizzeru ħarġu “linji gwida” li dan tal-aħħar għandu jinnegozja, mal-għaxar Stati Membri ġodda elenkati fil-Memorandum ta’ Qbil, ftehimiet fuq kontribuzzjoni finanzjarja Svizzera għal perijodu ta’ ħames snin mill-approvazzjoni mill-Parlament Svizzeru tal-finanzjament li jikkorrispondi għal ammont totali ta’ biljun frank Svizzeru (CHF) (madwar EUR 905422671,45).
Skont il-punt 8 tal-imsemmi Memorandum ta’ Qbil, il-Kunsill Federali Svizzeru għandu jipproponi lill-Parlament Svizzeru li japprova l-kontribuzzjoni finanzjarja ta’ CHF biljun (madwar EUR 905422671,45). Skont il-punt 2 tal-Memorandum ta’ Qbil, jistgħu jiġu ffinanzjati xi proġetti u programmi reġjonali u nazzjonali minn din il-kontribuzzjoni. Il-punt 5 tal-Memorandum ta’ Qbil jipprevedi li l-Kunsill Federali Svizzeru u l-Kummissjoni għandhom jikkomunikaw regolarment fuq l-implementazzjoni tal-kontribuzzjoni finanzjarja Svizzera. Barra minn hekk, il-Kummissjoni għandha tevalwa l-kompatibbiltà tal-proġetti u tal-programmi proposti mal-għanijiet tal-Unjoni u tinforma lill-Kunsill Federali Svizzeru dwar dan.
Fil‑25 ta’ Ġunju 2008, il-Kunsillier Federali tal-Konfederazzjoni tal-Isvizzera, il-president tal-Kunsill u l-Kummissjoni ffirmaw addendum għall-Memorandum ta’ Qbil, innegozjat mill-president tal-Kunsill bl-assistenza tal-Kummissjoni u li jirrigwarda l-adattament tal-kontribuzzjoni finanzjarja Svizzera għall-adeżjoni tar-Repubblika tal-Bulgarija u tar-Rumanija għall-Unjoni Ewropea.
Fl‑20 ta’ Diċembru 2012, il-Kunsill u r-rappreżentanti tal-gvernijiet tal-Istati Membri adottaw konklużjonijiet li fihom, b’mod partikolari, huma jieħdu inkunsiderazzjoni x-xewqa tar-Repubblika tal-Kroazja li tibbenefika minn kontribuzzjoni finanzjarja pproporzjonata għall-ammonti miftiehma matul l‑2006 u l‑2008 għall-Istati Membri l-oħrajn. Barra minn hekk, huma stiednu lill-Kummissjoni, b’kooperazzjoni mill-qrib mal-Presidenza tal-Kunsill, “sabiex tibda d-diskussjonijiet meħtieġa” mal-Kunsill Federali Svizzeru sabiex tinkiseb kontribuzzjoni finanzjarja Svediża favur ir-Repubblika tal-Kroazja u sabiex tikkonsulta regolarment mal-Grupp ta’ Ħidma tal-EFTA dwar il-progress fid-diskussjonijiet (iktar ’il quddiem il-“konklużjonijiet tal‑2012”).
Fl-istess jum, il-Kummissjoni għamlet dikjarazzjoni, inkluża fil-minuti tal-laqgħa tal-Kumitat tar-Rappreżentanti Permanenti (Coreper), fejn tesprimi l-opinjoni tagħha li l-imsemmija konklużjonijiet jikkostitwixxu deċiżjoni politika fis-sens tal-Artikolu 16 TUE, li jagħti lill-Kunsill is-setgħa li jiddefinixxi l-politika tal-Unjoni, b’mod li dawn il-konklużjonijiet għandhom jinftiehmu bħala deċiżjoni politika tal-Kunsill u mhux tal-Istati Membri.
Fil‑25 ta’ Lulju 2013, il-Kummissjoni informat lill-Grupp ta’ Ħidma tal-EFTA li n-negozjati mal-Konfederazzjoni tal-Isvizzera kienu rnexxew.
Fit‑3 ta’ Ottubru 2013, il-Kummissjoni adottat, abbażi tal-Artikolu 17 TUE, id-deċiżjoni kkontestata li l-premessa 8 tagħha tistipula li “[l]-addendum propost ma joħloqx u lanqas ma huwa intenzjonat li joħloq obbligi vinkolanti jew legali għall-ebda waħda miż-żewġ partijiet skont id-dritt domestiku jew internazzjonali”. L-uniku artikolu ta’ din id-deċiżjoni jipprevedi li l-Kummissjoni għandha tapprova l-addendum għall-[Memorandum ta’ Qbil] dwar il-kontribuzzjoni finanzjarja Svizzera favur ir-Repubblika tal-Kroazja (iktar ’il quddiem “l-addendum tal‑2013”) u li l-Kummissjoni għandha tawtorizza lill-viċi-president tagħha responsabbli mir-relazzjonijiet esterni kif ukoll lill-membru tagħha responsabbli mill-politika reġjonali sabiex jiffirmaw dan l-addendum f’isem l-Unjoni.
Fil-laqgħat tal-Grupp ta’ Ħidma tal-EFTA, tal‑15 u tat‑23 ta’ Ottubru 2013, l-Istati Membri u l-Kunsill ikkontestaw id-deċiżjoni tal-Kummissjoni li tiffirma l-addendum tal‑2013 mingħajr awtorizzazzjoni minn qabel tal-Kunsill. Huma argumentaw li l-Kummissjoni kienet naqset milli tosserva r-rwol tal-Istati Membri f’dan ir-rigward. Fil-laqgħa tal‑31 ta’ Ottubru 2013, dan il-grupp ta’ ħidma ħejja abbozz ta’ konklużjonijiet, sabiex jissottomettih lill-Kunsill u lir-rappreżentanti tal-gvernijiet tal-Istati Membri, li jinkariga lill-president tal-Kunsill li jiffirma l-addendum tal‑2013 u li jikkonferma li l-Kummissjoni għandha l-mandat sabiex teżerċita funzjonijiet ta’ koordinazzjoni u ta’ superviżjoni u li tiffirma dan l-addendum. F’din il-laqgħa, is-Servizz Ewropew għall-Azzjoni Esterna indika li l-Kummissjoni kienet irrimarkat li ma taqbilx mal-konklużjonijiet proposti.
Fis‑7 ta’ Novembru 2013, il-viċi-president tal-Kummissjoni responsabbli mir-relazzjonijiet esterni u l-membru tagħha responsabbli mill-politika reġjonali ffirmaw l-addendum tal‑2013 f’isem l-Unjoni.
Skont dan l-addendum, il-Kunsill Federali Svizzeru jaċċetta li jinnegozja mar-Repubblika tal-Kroazja ftehim dwar kontribuzzjoni finanzjarja ta’ CHF 45 miljun (madwar EUR 40744020,22) għal perijodu ta’ ħames snin mill-approvazzjoni tal-fondi mill-Parlament Svizzeru u jesprimi l-intenzjoni tiegħu li jikkommetti din il-kontribuzzjoni sal‑31 ta’ Mejju 2017. Barra minn hekk, il-Kunsill Federali Svizzeru jaċċetta li jipproponi lill-Parlament Svizzeru li japprova l-imsemmija kontribuzzjoni.
Fid‑19 ta’ Novembru 2013, il-Kunsill u r-rappreżentanti tal-gvernijiet tal-Istati Membri adottaw formalment il-konklużjonijiet tal-Kunsill, li jinkarigaw lill-president tiegħu bl-iffirmar tal-addendum tal‑2013 u li jagħtu l-mandat lill-Kummissjoni sabiex teżerċita funzjonijiet ta’ koordinazzjoni u ta’ superviżjoni. Fid‑9 ta’ Diċembru 2013, il-Kunsill adotta pożizzjoni li fiha esprima, b’mod partikolari, il-fatt li ma jaqbilx mal-mod kif kienet aġixxiet il-Kummissjoni.
Fit‑30 ta’ Ġunju 2015, il-Konfederazzjoni tal-Isvizzera u r-Repubblika tal-Kroazja ffirmaw ftehim qafas bilaterali dwar l-implementazzjoni tal-Programm ta’ Kooperazzjoni Svizzeru-Kroat għat-Tnaqqis tad-Differenzi Ekonomiċi u Soċjali fl-Unjoni Ewropea Mkabbra.
It-talbiet tal-partijiet u l-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
Il-Kunsill jitlob li l-Qorti tal-Ġustizzja jogħġobha:
—
tannulla d-deċiżjoni kkontestata;
—
żżomm l-effetti tagħha sakemm tiġi ssostitwita, u
—
tikkundanna lill-Kummissjoni għall-ispejjeż.
Il-Kummissjoni titlob li l-Qorti tal-Ġustizzja jogħġobha:
—
tiċħad ir-rikors u
—
tikkundanna lill-Kunsill għall-ispejjeż.
Ir-Repubblika Ċeka, ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja, ir-Repubblika Ellenika, ir-Repubblika Franċiża, ir-Repubblika tal-Litwanja, l-Ungerija, ir-Renju tal-Pajjiżi l-Baxxi, ir-Repubblika tal-Polonja, ir-Repubblika tal-Finlandja kif ukoll ir-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta’ Fuq ġew awtorizzati jintervjenu insostenn tat-talbiet tal-Kunsill. Ir-Renju tal-Pajjiżi l-Baxxi madankollu ma ħa sehem fl-ebda fażi ta’ din il-proċedura.
Fuq ir-rikors
Insostenn tar-rikors tiegħu, il-Kunsill iqajjem żewġ motivi. L-ewwel motiv huwa bbażat fuq ksur tal-prinċipju ta’ tqassim tal-kompetenzi stabbilit fl-Artikolu 13(2) TUE kif ukoll tal-prinċipju ta’ ekwilibriju istituzzjonali. It-tieni motiv huwa bbażat fuq ksur tal-prinċipju ta’ kooperazzjoni leali stabbilit b’din l-istess dispożizzjoni.
Fuq l-ewwel motiv
L-argumenti tal-partijiet
Skont il-Kunsill, sostnut mill-Istati Membri intervenjenti kollha, l-adozzjoni, mill-Kummissjoni, tad-deċiżjoni kkontestata u l-firma tal-addendum tal‑2013, mingħajr awtorizzazzjoni minn qabel tal-Kunsill, jikkostitwixxu ksur tal-prinċipju ta’ tqassim tal-kompetenzi stabbilit fl-Artikolu 13(2) TUE u, għalhekk, tal-prinċipju ta’ ekwilibriju istituzzjonali.
Il-Memorandum ta’ Qbil li jipprevedi l-kontribuzzjoni finanzjarja Svizzera u l-addendi għal dan tal-aħħar huma ftehimiet mhux vinkolanti li jinkludu impenn politiku tal-partijiet. Għalhekk, l-Artikolu 218 TFUE ma japplikax u t-Trattat FUE ma jipprevedi ebda proċedura partikolari relattiva għan-negozjar tagħhom u għall-konklużjoni tagħhom. Din id-dispożizzjoni hija madankollu rilevanti sa fejn hija tirrifletti t-tqassim ġenerali tal-kompetenzi bejn l-istituzzjonijiet, kif stabbilit fl-Artikoli 16 u 17 TUE.
Billi jibbaża ruħu fuq il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja li tirriżulta mis-sentenza tat‑23 ta’ Marzu 2004, Franza vs Il‑Kummissjoni (
C‑233/02
,
EU:C:2004:173
, punt
), il-Kunsill jargumenta li l-fatt li att ma għandu ebda saħħa vinkolanti ma huwiex biżżejjed sabiex jagħti lill-Kummissjoni l-kompetenza li tadottah. Fil-fatt, din l-istituzzjoni ma għandhiex kompetenza, skont l-Artikolu 17 TUE, sabiex tiffirma ftehim internazzjonali mhux vinkolanti, bħall-addendum tal‑2013, f’isem l-Unjoni mingħajr awtorizzazzjoni minn qabel tal-Kunsill. Għalhekk, il-Kummissjoni tat lilha nnifisha s-setgħa ta’ deċiżjoni fuq il-politika tal-Unjoni u kisret il-prinċipju ta’ tqassim ta’ kompetenzi stabbilit fl-ewwel sentenza tal-Artikolu 13(2) TUE u, għalhekk, il-prinċipju ta’ ekwilibriju istituzzjonali.
Għalhekk, il-Kummissjoni stabbilixxiet il-politika tal-Unjoni meta ddeċidiet unilateralment li tawtorizza l-iffirmar tal-addendum tal‑2013 u, għalhekk, li taċċetta l-kontenut tiegħu, mingħajr ma l-Kunsill kellu l-possibbiltà li jiddefinixxi l-pożizzjoni tiegħu f’dan ir-rigward. Barra minn hekk, il-Kummissjoni stabbilixxiet il-politika tal-Unjoni meta ddeċidiet li titratta l-addendum tal‑2013 bħala li jaqa’ taħt il-kompetenza esklużiva tal-Unjoni, u li tbiddel il-firmatarji ta’ dan l-addendum u tiffirmah waħedha f’isem l-Unjoni. Billi ffirmat l-addendum tal‑2013, il-Kummissjoni aġixxiet kontra l-pożizzjoni espressa espliċitament mill-Kunsill.
Il-Kummissjoni taqbel mal-pożizzjoni espressa mill-Kunsill u mill-Istati Membri li tgħid li l-Memorandum ta’ Qbil kif ukoll l-addendi għalih huma strumenti mhux vinkolanti, pożizzjoni li taqbel magħha wkoll il-Konfederazzjoni tal-Isvizzera. Bħall-Kunsill, il-Kummissjoni targumenta li l-proċedura msemmija fl-Artikolu 218 TFUE għalhekk ma tapplikax f’dan il-każ, b’mod li l-prinċipju ta’ tqassim ta’ kompetenzi stabbilit fl-Artikolu 13(2), fl-Artikolu 16(1) u fl-Artikolu 17(1) TUE għandu jiġi osservat. In-nuqqas ta’ qbil interistituzzjonali jirrigwarda biss il-proċedura li għandha tiġi segwita għall-approvazzjoni u għall-iffirmar ta’ tali strumenti.
F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni targumenta li, konformement mal-Artikolu 16(1) TUE, huwa l-Kunsill li għandu jistabbilixxi l-politika tal-Unjoni u li jiżgura l-koerenza tal-azzjoni esterna tal-Unjoni. Il-Kummissjoni, min-naħa tagħha, għandha timplementa din il-politika u tiżgura r-rappreżentanza esterna tal-Unjoni. Ir-rwol li jagħtiha l-Artikolu 17(1) TUE f’dan ir-rigward jeżiġi li hija tgawdi minn ċerta awtonomija. Din id-dispożizzjoni tawtorizzaha direttament li timplementa politika tal-Unjoni u li tiffirma strumenti mhux vinkolanti ta’ natura politika f’isem l-Unjoni, peress li huma jirriflettu pożizzjoni stabbilita mill-Kunsill, mingħajr ma tkun meħtieġa awtorizzazzjoni minn qabel tiegħu. Barra minn hekk, l-iffirmar ta’ strument mhux vinkolanti, bħall-addendum tal‑2013, huwa att ta’ rappreżentanza barranija, fis-sens tal-Artikolu 17(1) TUE, ta’ pożizzjoni politika li qabel kienet stabbilita mill-Kunsill. Hekk kif jirriżulta mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza, tal‑20 ta’ April 2010, Il‑Kummissjoni vs L‑Isvezja (
C‑246/07
,
EU:C:2010:203
, punt
), ma huwiex indispensabbli li pożizzjoni komuni jkollha forma partikolari sabiex teżisti.
F’dan il-każ, il-konklużjonijiet tal‑2012 jikkostitwixxu deċiżjoni politika tal-Unjoni, fis-sens tal-Artikolu 16(1) TUE, li permezz tagħha l-Kunsill iddetermina, fil-kuntest tal-politika stabbilita tal-Unjoni, li l-kontribuzzjoni finanzjarja Svizzera favur ir-Repubblika tal-Kroazja kellha tikkorrispondi mal-istess kalkoli bħal dawk użati u miftiehma fil-Memorandum ta’ Qbil u l-addendum iffirmat fil‑25 ta’ Ġunju 2008. Id-deċiżjoni kkontestata ma titbiegħedx minn din il-pożizzjoni, fatt li barra minn hekk ma ġiex allegat mill-Kunsill. Barra minn hekk, il-Kunsill ma qajjem ebda oġġezzjoni f’dak li jirrigwarda kemm ir-riżultat tan-negozjati mal-Konfederazzjoni tal-Isvizzera kif ukoll il-mertu tad-deċiżjoni kkontestata, peress li l-oġġezzjonijiet tiegħu huma ta’ natura proċedurali biss.
Barra minn hekk, l-iffirmar tal-addendum tal‑2013 jaqa’ taħt il-funzjonijiet ta’ implementazzjoni u ta’ ġestjoni li l-Kummissjoni għandha tassumi fil-kuntest tal-Memorandum ta’ Qbil u tal-addendi relatati miegħu. Dawn il-funzjonijiet ta’ implementazzjoni u ta’ ġestjoni huma mogħtija wkoll lill-Kummissjoni skont l-Artikolu 17(1) TUE.
Fl-aħħar, il-Kummissjoni ssostni li l-argument tal-Kunsill dwar il-kontenut tal-addendum tal‑2013 u l-fatt li dan ma jikkorrispondix mal-konklużjonijiet tal‑2012 huwa inammissibbli għaliex ġie invokat għall-ewwel darba fir-replika. Fi kwalunkwe każ, dan l-argument ma jitrattax il-kompetenzi ta’ dan tal-aħħar, iżda n-natura tal-addendum tal‑2013 u għalhekk ma għandu ebda bażi fl-Artikolu 16 TUE.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
Permezz tal-ewwel motiv tiegħu, il-Kunsill, sostnut mill-Istati Membri intervenjenti kollha, jargumenta, essenzjalment, li l-Kummissjoni ma kellhiex kompetenza, fl-assenza ta’ awtorizzazzjoni minn qabel tal-Kunsill, li tadotta d-deċiżjoni kkontestata, li tawtorizza l-iffirmar tal-addendum tal‑2013 f’isem l-Unjoni u li, konsegwentement, hija kisret il-prinċipju ta’ tqassim tal-kompetenzi stabbilit fl-Artikolu 13(2) TUE kif ukoll il-prinċipju tal-ekwilibriju istituzzjonali meta adottat din id-deċiżjoni.
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li t-Trattati stabbilixxew sistema ta’ tqassim ta’ kompetenzi bejn l-istituzzjonijiet differenti tal-Unjoni, li tagħti lil kull waħda minnhom il-missjoni rispettiva tagħhom fl-istruttura istituzzjonali tal-Unjoni u fit-twettiq tal-kompiti mogħtija lilhom (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑22 ta’ Mejju 1990, Il‑Parlament vs Il‑Kunsill,
C‑70/88
,
EU:C:1990:217
, punt
).
Għalhekk, l-Artikolu 13(2) TUE jistipula li kull istituzzjoni tal-Unjoni għandha taġixxi fil-limiti tal-kompetenzi mogħtija lilha mit-Trattati, konformement mal-proċeduri, mal-kundizzjonijiet u mal-għanijiet previsti minnhom. Din id-dispożizzjoni tirrifletti l-prinċipju tal-ekwilibriju istituzzjonali, karatteristiku tal-istruttura istituzzjonali tal-Unjoni, li timplika li kull istituzzjoni għandha teżerċita l-kompetenzi tagħha b’osservanza ta’ dawk tal-oħrajn (sentenzi tal‑14 ta’ April 2015, Il‑Kunsill vs Il‑Kummissjoni,
C‑409/13
,
EU:C:2015:217
, punt
, u tas‑6 ta’ Ottubru 2015, Il‑Kunsill vs Il‑Kummissjoni,
C‑73/14
,
EU:C:2015:663
, punt
).
F’dak li jirrigwarda s-setgħat tal-Kunsill, it-tieni sentenza tal-Artikolu 16(1) TUE tipprovdi li dan għandu jeżerċita funzjonijiet ta’ tfassil ta’ politika u ta’ koordinazzjoni skont il-kundizzjonijiet previsti mit-Trattati. Fir-rigward, b’mod partikolari, tal-azzjoni esterna tal-Unjoni, it-tielet paragrafu tal-Artikolu 16(6) TUE jipprevedi li l-Kunsill tal-Affarijiet Barranin għandu jelabora l-azzjoni esterna tal-Unjoni skont il-linji gwida strateġiċi stabbiliti mill-Kunsill Ewropew, u għandu jiżgura li l-azzjoni tal-Unjoni tkun konsistenti.
Fir-rigward tas-setgħat tal-Kummissjoni, l-ewwel, il-ħames u s-sitt sentenza tal-Artikolu 17(1) TUE tipprevedi li din għandha tippromwovi l-interess ġenerali tal-Unjoni u tieħu l-inizjattivi xierqa għal dan il-għan, teżerċita funzjonijiet ta’ koordinazzjoni, eżekuzzjoni u amministrazzjoni, skont il-kundizzjonijiet previsti fit-Trattati, u għandha tiżgura r-rappreżentanza esterna tal-Unjoni bl-eċċezzjoni tal-politika estera u ta’ sigurtà komuni, u tal-każijiet l-oħra previsti fit-Trattati.
Il-Kummissjoni ssostni li l-iffirmar ta’ ftehim mhux vinkolanti jikkostitwixxi att ta’ rappreżentanza esterna tal-Unjoni, fis-sens tal-Artikolu 17(1) TUE, sa fejn dan il-ftehim mhux vinkolanti jirrifletti pożizzjoni jew politika tal-Unjoni diġà stabbilita mill-Kunsill. F’tali sitwazzjoni, l-iffirmar ta’ tali strument mhux vinkolanti ma jeħtieġx l-awtorizzazzjoni minn qabel tal-Kunsill. F’dan il-każ, dan tal-aħħar stabbilixxa, fil-konklużjonijiet tal‑2012, “pożizzjoni tal-Unjoni”. L-addendum tal‑2013 huwa konformi ma’ din il-pożizzjoni b’mod li l-Kummissjoni setgħet, skont hi, tiffirma l-imsemmi addendum mingħajr ma tikseb l-awtorizzazzjoni minn qabel tal-Kunsill għal dan il-għan.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li s-sempliċi fatt li l-Kummissjoni għandha setgħa ta’ rappreżentanza esterna tal-Unjoni, skont l-Artikolu 17(1) TUE, ma huwiex biżżejjed sabiex tingħata tweġiba għall-kwistjoni, imqajma mill-ewwel motiv tal-Kunsill, dwar jekk l-osservanza tal-prinċipju ta’ tqassim tal-kompetenzi stabbilit fl-Artikolu 13(2) TUE kinitx teħtieġ li l-iffirmar tal-addendum tal‑2013 mill-Kummissjoni, f’isem l-Unjoni, jiġi approvat minn qabel mill-Kunsill (ara, b’analoġija, f’dak li jirrigwarda l-Artikolu 335 TFUE, is-sentenza tas‑6 ta’ Ottubru 2015, Il‑Kunsill vs Il‑Kummissjoni,
C‑73/14
,
EU:C:2015:663
, punti
u
).
Fir-rigward tal-konklużjonijiet tal‑2012, minkejja li dawn jawtorizzaw lill-Kummissjoni “sabiex tibda d-diskussjonijiet meħtieġa” mal-Kunsill Federali Svizzeru għall-finijiet ta’ kontribuzzjoni finanzjarja favur ir-Repubblika tal-Kroazja, madankollu dawn ma jinkludux, hekk kif irrilevat l-Avukat Ġenerali fil-punt 115 tal-konklużjonijiet tagħha, awtorizzazzjoni li tippermetti lill-Kummissjoni tiffirma, f’isem l-Unjoni, l-addendum li joriġina minn dawn in-negozjati. F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni lanqas ma ppreżentat provi li juru li l-Kunsill taha, fil-konklużjonijiet tal‑2012, is-setgħa li tiffirma l-addendum tal‑2013.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Kummissjoni ma tistax titqies li tista’, abbażi tas-setgħa ta’ rappreżentanza esterna tagħha taħt l-Artikolu 17(1) TUE, tiffirma ftehim mhux vinkolanti li joriġina minn negozjati ma’ pajjiż terz.
Fil-fatt, id-deċiżjoni dwar l-iffirmar ta’ ftehim ma’ pajjiż terz li jaqa’ fil-qasam tal-kompetenzi tal-Unjoni, irrispettivament minn jekk dan il-ftehim ikunx vinkolanti jew le, tinvolvi li jiġu evalwati, b’osservanza tal-linji gwida strateġiċi stabbiliti mill-Kunsill Ewropew, kif ukoll tal-prinċipji u tal-għanijiet tal-azzjoni esterna tal-Unjoni stabbiliti fl-Artikolu 21(1) u (2) TUE, l-interessi tal-Unjoni fil-kuntest tar-relazzjonijiet mal-pajjiż terz ikkonċernat u s-sejba ta’ kompromess bejn l-interessi diverġenti relatati ma’ dawn ir-relazzjonijiet.
Għalhekk, deċiżjoni dwar l-iffirmar ta’ ftehim mhux vinkolanti, bħal dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali, tagħmel parti mill-atti ta’ tfassil ta’ politika tal-Unjoni u ta’ elaborazzjoni tal-azzjoni esterna tagħha, fis-sens tat-tieni sentenza tal-Artikolu 16(1) TUE, u tat-tielet subparagrafu tal-Artikolu 16(6) TUE.
Il-fatt li l-Kunsill diġà jkun għamel evalwazzjoni tal-interessi tal-Unjoni fl-adozzjoni tad-deċiżjoni intiża għall-ftuħ tan-negozjati li wasslu għall-elaborazzjoni ta’ ftehim mhux vinkolanti ma jistax jippreġudika din l-analiżi.
Fil-fatt, l-iffirmar ta’ ftehim mhux vinkolanti jimplika l-evalwazzjoni, min-naħa tal-Unjoni, tal-kwistjoni jekk dan il-ftehim għadux jikkorrispondi mal-interess tagħha, kif iddefinit mill-Kunsill b’mod partikolari fid-deċiżjoni biex jinfetħu n-negozjati dwar il-konklużjoni tal-ftehim.
Din l-evalwazzjoni teħtieġ verifika, b’mod partikolari, tal-kontenut konkret tal-ftehim mhux vinkolanti li joriġina minn negozjati ma’ pajjiż terz, bħall-addendum tal‑2013, kontenut li la jista’ jiġi stabbilit minn qabel u lanqas previst fid-deċiżjoni sabiex jinbdew tali negozjati. Għalhekk, il-fatt biss li l-kontenut ta’ ftehim mhux vinkolanti nnegozjat mill-Kummissjoni ma’ pajjiż terz jikkorrispondi mal-mandat ta’ negozjar mogħti mill-Kunsill ma jistax ikun biżżejjed sabiex jagħti lill-Kummissjoni s-setgħa li tiffirma tali att mhux vinkolanti mingħajr l-awtorizzazzjoni minn qabel tal-Kunsill, għaliex din tkun koperta minn pożizzjoni stabbilita minn qabel minn dan tal-aħħar.
F’dan il-każ, għandu jingħad ukoll li, ċertament, bħalma argumentat il-Kummissjoni, il-kontribuzzjoni addizzjonali tal-Konfederazzjoni tal-Isvizzera msemmija fl-addendum tal‑2013 kienet teħtieġ l-approvazzjoni mill-Parlament Svizzeru tal-finanzjament korrispondenti. Barra minn hekk, il-modalitajiet ta’ din il-kontribuzzjoni kellhom ikunu s-suġġett ta’ negozjati ulterjuri bejn il-Konfederazzjoni tal-Isvizzera u r-Repubblika tal-Kroazja.
Madankollu, minbarra dak li ġie rrilevat fil-punti 39 sa 43 ta’ din is-sentenza, l-elementi, imsemmija fil-punt 1 ta’ dan l-addendum, dwar l-ammont innifsu tal-imsemmija kontribuzzjoni, jiġifieri CHF 45 miljun (madwar EUR 40744020,22), u t-tul tiegħu, jikkostitwixxu aspetti essenzjali għad-definizzjoni tal-politika tal-Unjoni fil-kuntest tal-adattazzjoni tal-kontribuzzjoni finanzjarja Svizzera minħabba l-aċċess tal-Konfederazzjoni tal-Isvizzera għal suq intern imkabbar wara l-adeżjoni tar-Repubblika tal-Kroazja għall-Unjoni.
Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li l-iffirmar mill-Kummissjoni, f’isem l-Unjoni, tal-addendum tal‑2013 kien jeħtieġ l-awtorizzazzjoni minn qabel tal-Kunsill. Għalhekk, bl-iffirmar tal-addendum tal‑2013 f’isem l-Unjoni, mingħajr awtorizzazzjoni minn qabel tal-Kunsill, il-Kummissjoni kisret il-prinċipju ta’ tqassim tal-kompetenzi, imsemmi fl-Artikolu 13(2) TUE, kif ukoll il-prinċipju tal-ekwilibriju istituzzjonali.
Konsegwentement, l-ewwel motiv huwa fondat.
Għaldaqstant, hemm lok li d-deċiżjoni kkontestata tiġi annullata, mingħajr ma huwa meħtieġ li jiġi eżaminat it-tieni motiv invokat mill-Kunsill insostenn tar-rikors tiegħu.
Fuq it-talba għaż-żamma tal-effetti tad-deċiżjoni kkontestata
Il-Kunsill, sostnut mir-Repubblika Ċeka, mir-Repubblika Franċiża, mill-Ungerija u mir-Repubblika tal-Finlandja, jitlob li l-Qorti tal-Ġustizzja żżomm, fil-każ li hija tannulla d-deċiżjoni kkontestata, l-effetti ta’ din tal-aħħar sakemm tiġi adottata deċiżjoni ġdida.
Skont it-tieni paragrafu tal-Artikolu 264 TFUE, il-Qorti tal-Ġustizzja tista’, jekk tqis li dan huwa meħtieġ, tindika liema mill-effetti tal-att annullat għandhom jitqiesu li huma definittivi.
F’dan ir-rigward, mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li, fir-rigward tal-motivi li jirrigwardaw iċ-ċertezza legali, l-effetti ta’ tali att jistgħu jinżammu, b’mod partikolari, meta l-effetti immedjati tal-annullament tiegħu jwasslu għal konsegwenzi negattivi gravi għall-persuni kkonċernati u li l-legalità tal-att ikkontestat ma hijiex ikkontestata minħabba l-għan jew il-kontenut tiegħu, iżda minħabba nuqqas ta’ kompetenza tal-awtur tiegħu jew ksur tal-forom proċedurali sostanzjali (sentenza tas‑26 ta’ Novembru 2014, Il‑Parlament u Il‑Kummissjoni vs Il‑Kunsill,
C‑103/12 u C‑165/12
,
EU:C:2014:2400
, punt
kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
F’dan il-każ, għandu jiġi rrilevat li d-deċiżjoni kkontestata għamlet possibbli l-iffirmar tal-addendum tal‑2013 li permezz tiegħu l-Kummissjoni approvat, f’isem l-Unjoni, l-għeluq tan-negozjati bejnha u l-Konfederazzjoni tal-Isvizzera u l-impenn politiku ta’ din tal-aħħar inkluż f’dan l-addendum.
L-annullament tad-deċiżjoni kkontestata mingħajr ma jinżammu l-effetti tagħha jista’ jwassal għal konsegwenzi negattivi gravi għar-relazzjonijiet tal-Unjoni mal-Konfederazzjoni tal-Isvizzera.
Konsegwentement, hemm lok li l-Qorti tal-Ġustizzja teżerċita s-setgħa mogħtija lilha mit-tieni paragrafu tal-Artikolu 264 TFUE u li żżomm fis-seħħ l-effetti tad-deċiżjoni kkontestata sad-dħul fis-seħħ, fi żmien raġjonevoli, ta’ deċiżjoni ġdida intiża li tissostitwiha.
Fuq l-ispejjeż
Skont l-Artikolu 138(1) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-parti li titlef il-kawża għandha tbati l-ispejjeż, jekk dawn ikunu ġew mitluba. Peress li l-Kummissjoni tilfet, hemm lok li tiġi ordnata tbati l-ispejjeż, kif mitlub mill-Kunsill.
Konformement mal-Artikolu 140(1) tal-istess regoli, ir-Repubblika Ċeka, ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja, ir-Repubblika Ellenika, ir-Repubblika Franċiża, ir-Repubblika tal-Litwanja, l-Ungerija, ir-Renju tal-Pajjiżi l-Baxxi, ir-Repubblika tal-Polonja, ir-Repubblika tal-Finlandja kif ukoll ir-Renju Unit, li intervjenew f’din il-kawża, għandhom ibatu l-ispejjeż rispettivi tagħhom.

Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Awla Manja) taqta’ u tiddeċiedi:

1)
Id-Deċiżjoni tal-Kummissjoni C(2013) 6355 finali, tat‑3 ta’ Ottubru 2013, dwar l-iffirmar ta’ addendum għall-Memorandum ta’ Qbil dwar kontribuzzjoni finanzjarja tal-Konfederazzjoni tal-Isvizzera, hija annullata.

2)
L-effetti tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni C(2013) 6355 finali għandhom jinżammu sad-dħul fis-seħħ, fi żmien raġjonevoli, ta’ deċiżjoni ġdida intiża li tissostitwiha.

3)
Il-Kummissjoni Ewropea hija kkundannata għall-ispejjeż.

4)
Ir-Repubblika Ċeka, ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja, ir-Repubblika Ellenika, ir-Repubblika Franċiża, ir-Repubblika tal-Litwanja, l-Ungerija, ir-Renju tal-Pajjiżi l-Baxxi, ir-Repubblika tal-Polonja, ir-Repubblika tal-Finlandja kif ukoll ir-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta’ Fuq għandhom ibatu l-ispejjeż rispettivi tagħhom.

Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: l-Ingliż.