CELEX: 62018CJ0198
Προδικαστική παραπομπή
Κανονισμός (ΕΚ) 1346/2000
Άρθρα 4 και 6
Διαδικασίες αφερεγγυότητας
Εφαρμοστέο δίκαιο
Διαδικασία εκδόσεως ευρωπαϊκής διαταγής πληρωμής
Μη πληρωμή απαιτήσεως εκ συμβάσεως πριν από την πτώχευση
Ένσταση συμψηφισμού στηριζόμενη σε απαίτηση εκ συμβάσεως γεγενημένη πριν από την πτώχευση

Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία των άρθρων 4 και 6 του κανονισμού (ΕΚ) 1346/2000 του Συμβουλίου, της 29ης Μαΐου 2000, περί των διαδικασιών αφερεγγυότητας (
ΕΕ 2000, L 160, σ. 1
), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) 788/2008 του Συμβουλίου, της 24ης Ιουλίου 2008 (
ΕΕ 2008, L 213, σ. 1
) (στο εξής: κανονισμός 1346/2000).
Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο διαφοράς μεταξύ της CeDe Group AB, εταιρίας εγκατεστημένης στη Σουηδία, και της KAN sp. z o.o., πολωνικής εταιρίας υπό πτώχευση, λόγω της αρνήσεως της πρώτης να καταβάλει στη δεύτερη το ποσό των 1532489 σουηδικών κορωνών (SEK) (περίπου 143951 ευρώ).
Το νομικό πλαίσιο
Ο κανονισμός 1346/2000
H αιτιολογική σκέψη 6 του κανονισμού 1346/2000 ανέφερε τα εξής:
«(6)
Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, ο παρών κανονισμός θα πρέπει να περιορίζεται σε διατάξεις που διέπουν την αρμοδιότητα για την έναρξη διαδικασιών αφερεγγυότητας και τις δικαστικές αποφάσεις που απορρέουν άμεσα από τις διαδικασίες αφερεγγυότητας και έχουν στενή σχέση με αυτές. Επιπλέον, ο παρών κανονισμός θα πρέπει να περιλαμβάνει διατάξεις για την αναγνώριση αυτών των δικαστικών αποφάσεων και του εφαρμοστέου δικαίου, οι οποίες επίσης ανταποκρίνονται στην προαναφερόμενη αρχή.»
Το άρθρο 1, παράγραφος 1, του κανονισμού αυτού όριζε τα εξής:
«Ο παρών κανονισμός ισχύει για όλες τις συλλογικές διαδικασίες οι οποίες προϋποθέτουν την αφερεγγυότητα του οφειλέτη, συνεπάγονται τη μερική ή ολική πτωχευτική του απαλλοτρίωση και το διορισμό συνδίκου.»
Το άρθρο 3, παράγραφος 1, του κανονισμού αυτού προέβλεπε τα εξής:
«Αρμόδια για την έναρξη της διαδικασίας αφερεγγυότητας είναι τα δικαστήρια του κράτους μέλους στο οποίο βρίσκεται το κέντρο των κυρίων συμφερόντων του οφειλέτη. Για τις εταιρείες και τα νομικά πρόσωπα τεκμαίρεται, μέχρις αποδείξεως του εναντίου, ότι κέντρο των κυρίων συμφερόντων είναι ο τόπος της καταστατικής έδρας.»
Κατά το άρθρο 4 του ίδιου κανονισμού, που έφερε τον τίτλο «Εφαρμοστέο δίκαιο»:
«1.   Εάν ο παρών κανονισμός δεν ορίζει άλλως, δίκαιο εφαρμοστέο στη διαδικασία αφερεγγυότητας και στα αποτελέσματά της είναι το δίκαιο του κράτους μέλους έναρξης της διαδικασίας, κατωτέρω καλουμένου “κράτος έναρξης”.
2.   Το δίκαιο του κράτους έναρξης ρυθμίζει τις προϋποθέσεις έναρξης, τη διεξαγωγή και την περάτωση της διαδικασίας αφερεγγυότητας. Βάσει του δικαίου αυτού, ορίζονται συγκεκριμένα:
[…]
δ)
οι προϋποθέσεις συμψηφισμού·
ε)
τα αποτελέσματα της διαδικασίας αφερεγγυότητας επί των υφισταμένων συμβάσεων στις οποίες ο οφειλέτης είναι συμβαλλόμενο μέρος·
[…]
ζ)
οι πτωχευτικές και οι μεταπτωχευτικές απαιτήσεις·
[…]».
Το άρθρο 6 του κανονισμού 1346/2000, το οποίο έφερε τον τίτλο «Συμψηφισμός», όριζε στην παράγραφο 1 τα εξής:
«Η έναρξη της διαδικασίας αφερεγγυότητας δεν θίγει το δικαίωμα του πιστωτή να προτείνει συμψηφισμό απαιτήσεώς του προς την αντίστοιχη απαίτηση του οφειλέτη, εφόσον ο εν λόγω συμψηφισμός επιτρέπεται από το δίκαιο που διέπει την απαίτηση του αφερέγγυου οφειλέτη.»
Ο κανονισμός Ρώμη Ι
Κατά το άρθρο 3, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΚ) 593/2008 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 17ης Ιουνίου 2008, για το εφαρμοστέο δίκαιο στις συμβατικές ενοχές (Ρώμη Ι) (
ΕΕ 2008, L 177, σ. 6
, στο εξής: κανονισμός Ρώμη Ι):
«Η σύμβαση διέπεται από το δίκαιο που επέλεξαν τα μέρη. Η επιλογή πρέπει να γίνεται ρητώς ή να συνάγεται σαφώς από τις διατάξεις της σύμβασης ή τα δεδομένα της υπόθεσης. Με την επιλογή τους τα συμβαλλόμενα μέρη μπορούν να επιλέγουν το εφαρμοστέο δίκαιο στο σύνολο ή σε μέρος μόνο της σύμβαση.»
Το άρθρο 17 του κανονισμού αυτού ορίζει τα ακόλουθα:
«Ελλείψει συμφωνίας των μερών για τη δυνατότητα συμψηφισμού, το δίκαιο το οποίο διέπει τον συμψηφισμό είναι εκείνο που διέπει την αξίωση στην οποία αντιτάσσεται ο συμψηφισμός.»
Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα
Στις 9 Ιουνίου 2010, η CeDe Group συνήψε σύμβαση παραδόσεως εμπορευμάτων με την PPUB Janson sp.j., εταιρία εδρεύουσα στην Πολωνία. Η σύμβαση αυτή περιείχε ρήτρα η οποία προέβλεπε ότι, για οποιαδήποτε διαφορά σχετικά με την ερμηνεία της συμβάσεως, εφαρμοστέο είναι το σουηδικό δίκαιο.
Τον Ιανουάριο του 2011, κινήθηκε στην Πολωνία συλλογική διαδικασία αφερεγγυότητας κατά της PPUB Janson. Τον Ιούλιο του 2011, ο ορισθείς στο πλαίσιο της συλλογικής αυτής διαδικασίας σύνδικος υπέβαλε αίτηση ευρωπαϊκής διαταγής πληρωμής κατά της CeDe Group ενώπιον της Kronofogdemyndigheten (δημόσιας αρχής για την αναγκαστική είσπραξη απαιτήσεων, Σουηδία) σε σχέση με απαίτηση ύψους 1532489 SEK (περίπου 143951 ευρώ), πλέον τόκων, που αντιστοιχούσε στο τίμημα για εμπορεύματα τα οποία η PPUB Janson είχε παραδώσει στη CeDe Group σε εκτέλεση της εν λόγω συμβάσεως.
Ο σύνδικος της PPUB Janson ζήτησε από το Malmö tingsrätt (περιφερειακό δικαστήριο Malmö, Σουηδία), το οποίο επελήφθη της διαδικασίας διαταγής πληρωμής, να υποχρεώσει την CeDe Group να του καταβάλει εντόκως το ποσό της επίμαχης απαιτήσεως. Η CeDe Group αντέκρουσε το αίτημα αυτό, διατεινόμενη ότι η ίδια είχε έναντι της PPUB Janson απαίτηση μεγαλύτερη από το ποσό που της είχε ζητηθεί, ανερχόμενη σε ποσό άνω των 3,9 εκατομμυρίων SEK (περίπου 366497 ευρώ), που αφορούσε αποζημίωση για ανεκτέλεστες παραδόσεις και για ελαττωματικά προϊόντα που είχαν παραδοθεί. Η CeDe Group ζήτησε, ως εκ τούτου, τον συμψηφισμό των απαιτήσεων, στον οποίον είχε αντιταχθεί ο σύνδικος της PPUB Janson, για τον λόγο ότι δεν είχε αναγνωρίσει την απαίτηση που είχε προβάλει η CeDe Group στο πλαίσιο της συλλογικής διαδικασίας αφερεγγυότητας που είχε κινηθεί στην Πολωνία.
Ενώπιον του Malmö tingsrätt (περιφερειακού δικαστηρίου Malmö) τέθηκε το ζήτημα του εφαρμοστέου δικαίου επί του αιτήματος συμψηφισμού της CeDe Group.
Ο σύνδικος της PPUB Janson υποστήριξε ότι είχε εφαρμογή το πολωνικό δίκαιο, σύμφωνα με το γράμμα του άρθρου 4, παράγραφος 1, του κανονισμού 1346/2000. Εκτιμά ότι έπρεπε επίσης να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι το άρθρο 4, παράγραφος 2, στοιχείο δʹ, του κανονισμού αυτού ορίζει ότι το δίκαιο του κράτους μέλους ενάρξεως της διαδικασίας αφερεγγυότητας καθορίζει τις προϋποθέσεις του συμψηφισμού. Ο σύνδικος αυτός ισχυρίστηκε περαιτέρω ότι το άρθρο 6, παράγραφος 1, του εν λόγω κανονισμού εφαρμόζεται μόνο στην περίπτωση που το δίκαιο του κράτους μέλους ενάρξεως της διαδικασίας αφερεγγυότητας δεν επιτρέπει τον συμψηφισμό απαιτήσεων στο πλαίσιο της διαδικασίας αυτής ως μέσο εξοφλήσεως των εκατέρωθεν οφειλών. Κατά την άποψή του, στην υπόθεση της κύριας δίκης, αυτό δεν ισχύει ως προς το πολωνικό δίκαιο.
Η CeDe Group αντέταξε ότι εφαρμογή επί του συμψηφισμού των απαιτήσεων είχε το σουηδικό δίκαιο. Το αίτημα του συνδίκου της PPUB Janson αφορά απαίτηση γεννηθείσα στο πλαίσιο συμβατικών σχέσεων που διέπονται από τη σύμβαση της 9ης Ιουνίου 2010, η οποία περιλαμβάνει ρήτρα ορίζουσα το σουηδικό δίκαιο ως εφαρμοστέο στη σύμβαση αυτή. Η υποχρεωτική εφαρμογή της ρήτρας αυτής απορρέει από τις διατάξεις του άρθρου 3, παράγραφος 1, του κανονισμού Ρώμη Ι. Εν πάση περιπτώσει, ελλείψει συμφωνίας μεταξύ των συμβαλλομένων, το άρθρο 17 του κανονισμού αυτού προβλέπει ότι το δίκαιο το οποίο διέπει τον συμψηφισμό είναι εκείνο που διέπει την αξίωση στην οποία αντιτάσσεται ο συμψηφισμός, εν προκειμένω, το σουηδικό δίκαιο.
Περαιτέρω, η CeDe Group υποστήριξε ότι, κατά το άρθρο 6, παράγραφος 1, του κανονισμού 1346/2000, η διαδικασία αφερεγγυότητας δεν επηρεάζει το δικαίωμα ενός οφειλέτη να προτείνει τον συμψηφισμό της απαιτήσεως εφόσον ο συμψηφισμός επιτρέπεται από το δίκαιο που είναι εφαρμοστέο στην απαίτηση του οφειλέτη εις βάρος του οποίου έχει κινηθεί η συλλογική διαδικασία. Εν προκειμένω, το σουηδικό δίκαιο ήταν, κατά τη CeDe Group, εφαρμοστέο επί της απαιτήσεως του συνδίκου της PPUB Janson. Επομένως, το δίκαιο αυτό είναι εφαρμοστέο και επί του συμψηφισμού των οικείων απαιτήσεων.
Το Malmö tingsrätt (περιφερειακό δικαστήριο Malmö) διαπίστωσε ότι, σύμφωνα με τον βασικό κανόνα του άρθρου 4, παράγραφος 1, του κανονισμού 1346/2000, το πολωνικό δίκαιο ήταν εφαρμοστέο επί της διαφοράς της οποίας είχε επιληφθεί. Απέρριψε την εφαρμογή του άρθρου 6, παράγραφος 1, του κανονισμού αυτού, με το σκεπτικό ότι το πολωνικό δίκαιο δεν περιόριζε ούτε απαγόρευε τον συμψηφισμό των απαιτήσεων.
Η CeDe Group άσκησε έφεση κατά της αποφάσεως αυτής ενώπιον του Hovrätten över Skåne och Blekinge (εφετείου συνεδριάζοντος στο Malmö, Σουηδία). Κατά τη διάρκεια της δίκης αυτής, ο σύνδικος της PPUB Janson εκχώρησε την επίμαχη στην κύρια δίκη απαίτηση στην KAN, πολωνική εταιρία που υποκαταστάθηκε στη θέση του συνδίκου της PPUB Janson στο πλαίσιο της εν λόγω δίκης.
Το δευτεροβάθμιο αυτό δικαστήριο επικύρωσε την πρωτόδικη απόφαση. Το δικαστήριο αυτό διαπίστωσε ότι δεν υφίσταντο λόγοι παρεκκλίσεως από τον βασικό κανόνα κατά τον οποίον εφαρμοστέο είναι το δίκαιο του κράτους ενάρξεως της διαδικασίας αφερεγγυότητας. Κατά την εκτίμησή του, η απόρριψη από τον σύνδικο της PPUB Janson της αιτήματος συμψηφισμού που είχε υποβάλει η CeDe Group δεν ασκεί επιρροή επί της εκτιμήσεως αυτής.
Ενώπιον του Högsta domstolen (Ανωτάτου Δικαστηρίου, Σουηδία), η CeDe Group υποστηρίζει ότι το σουηδικό δίκαιο είναι εφαρμοστέο επί του αιτήματος συμψηφισμού απαιτήσεων. Η δε KAN ζητεί την επικύρωση της κατ’ έφεση εκδοθείσας αποφάσεως.
Κατά τη διάρκεια της εκκρεμούς ενώπιον του Högsta domstolen (Ανωτάτου Δικαστηρίου) διαδικασίας, κινήθηκε συλλογική διαδικασία αφερεγγυότητας κατά της KAN. Ο σύνδικος της KAN δήλωσε ότι η ομάδα των πιστωτών δεν αναγνώριζε την απαίτηση που είχε προβάλει η KAN. Ως εκ τούτου, διάδικος στη δίκη ενώπιον του δικαστηρίου αυτού είναι πλέον η τελούσα υπό δικαστική εκκαθάριση KAN.
Το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι το Δικαστήριο έχει επανειλημμένως αποφανθεί σχετικά με το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού 1346/2000 όσον αφορά τη διεθνή δικαιοδοσία των δικαστηρίων των κρατών μελών στον τομέα της αφερεγγυότητας, ιδίως εξετάζοντας τα πεδία εφαρμογής του κανονισμού αυτού και του κανονισμού (ΕΚ) 44/2001 του Συμβουλίου, της 22ας Δεκεμβρίου 2000, για τη διεθνή δικαιοδοσία, την αναγνώριση και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις (
ΕΕ 2001, L 12, σ. 1
), αντιστοίχως.
Προς τούτο, εκθέτει ότι το Δικαστήριο αποδίδει ιδιαίτερη σημασία όχι στο δικονομικό πλαίσιο εντός του οποίου εντάσσεται η αγωγή, αλλά στη νομική βάση της.
Το αιτούν δικαστήριο εκτιμά ότι η διαφορά της κύριας δίκης εγείρει το ζήτημα αν η αγωγή, η οποία έχει ασκηθεί από την ομάδα των πιστωτών με αντικείμενο την καταβολή απαιτήσεως γεγενημένης πριν από την έναρξη της διαδικασίας αφερεγγυότητας, εμπίπτει στο καθ’ ύλην πεδίο εφαρμογής του άρθρου 4 του κανονισμού 1346/2000. Προκειμένου να ερμηνεύσει το άρθρο αυτό, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται, κατ’ ουσίαν, αν πρέπει να εφαρμοστεί η συλλογιστική του Δικαστηρίου επί της ερμηνείας του άρθρου 3 του κανονισμού αυτού, το οποίο αφορά την κατανομή της διεθνούς δικαιοδοσίας σε θέματα αφερεγγυότητας.
Σε περίπτωση που ο κανονισμός 1346/2000 κριθεί εφαρμοστέος επί αγωγής όπως αυτή που περιγράφεται στην προηγούμενη σκέψη, το δικαστήριο αυτό διερωτάται επίσης ως προς τη διάρθρωση των άρθρων 4 και 6 του εν λόγω κανονισμού προκειμένου να καθοριστεί το εφαρμοστέο δίκαιο επί αιτήματος συμψηφισμού απαιτήσεων όπως αυτό για το οποίο πρόκειται στην υπόθεση της κύριας δίκης.
Υπό τις συνθήκες αυτές, το Högsta domstolen (Ανώτατο Δικαστήριο) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1.
Πρέπει το άρθρο 4 του κανονισμού 1346/2000 να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι έχει εφαρμογή σε αγωγή που ασκήθηκε ενώπιον σουηδικού δικαστηρίου από τον σύνδικο πολωνικής εταιρίας –η οποία αποτελεί το αντικείμενο διαδικασίας αφερεγγυότητας στην Πολωνία– κατά σουηδικής εταιρίας για την εξόφληση προϊόντων που παραδόθηκαν με βάση συμφωνία την οποία οι εταιρίες είχαν συνάψει πριν από την έναρξη της διαδικασίας αφερεγγυότητας;
2.
Σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως στο πρώτο ερώτημα, έχει σημασία το γεγονός ότι, ενόσω εκκρεμεί η δίκη, ο σύνδικος εκχωρεί την επίμαχη απαίτηση σε εταιρία η οποία καθίσταται διάδικος στη θέση του συνδίκου;
3.
Σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως στο δεύτερο ερώτημα, έχει σημασία το γεγονός ότι η εταιρία που κατέστη διάδικος γίνεται στη συνέχεια η ίδια το αντικείμενο διαδικασίας αφερεγγυότητας;
4.
Αν ο εναγόμενος στην περίπτωση που περιγράφεται στο πρώτο ερώτημα ισχυριστεί ότι η απαίτηση πληρωμής του συνδίκου πρέπει να συμψηφιστεί με ανταπαίτηση η οποία απορρέει από την ίδια συμφωνία από την οποία απορρέει η απαίτηση, εμπίπτει αυτή η περίπτωση συμψηφισμού στο άρθρο 4, παράγραφος 2, στοιχείο δʹ[, του κανονισμού 1346/2000];
5.
Πρέπει τα άρθρα 4, παράγραφος 2, στοιχείο δʹ, και 6, παράγραφος 1, του κανονισμού 1346/2000, σε συνδυασμό μεταξύ τους, να ερμηνευθούν υπό την έννοια ότι [αυτό] το άρθρο 6, παράγραφος 1, εφαρμόζεται μόνο σε περίπτωση που το δίκαιο του κράτους ενάρξεως της διαδικασίας δεν επιτρέπει τον συμψηφισμό, ή μπορεί το [εν λόγω] άρθρο 6, παράγραφος 1, να εφαρμόζεται επίσης σε άλλες περιπτώσεις, όπως για παράδειγμα όταν υπάρχει μόνο μία διαφορά μεταξύ των συγκεκριμένων εννόμων τάξεων όσον αφορά το δικαίωμα συμψηφισμού ή όταν δεν υπάρχουν καθόλου διαφορές, αλλά ο συμψηφισμός δεν γίνεται δεκτός στο κράτος ενάρξεως της διαδικασίας;»
Επί των προδικαστικών ερωτημάτων
Επί του πρώτου ερωτήματος
Με το πρώτο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 4 του κανονισμού 1346/2000 έχει την έννοια ότι έχει εφαρμογή επί αγωγής η οποία ασκείται από τον σύνδικο μιας υπό πτώχευση εταιρίας, εγκατεστημένης εντός ενός πρώτου κράτους μέλους, αφορά την καταβολή του τιμήματος εμπορευμάτων παραδοθέντων σε εκτέλεση συμβάσεως συναφθείσας πριν από την έναρξη της διαδικασίας αφερεγγυότητας κατά της εταιρίας αυτής και στρέφεται κατά της αντισυμβαλλομένης εταιρίας, η οποία είναι εγκατεστημένη σε ένα δεύτερο κράτος μέλος.
Κατά το γράμμα του άρθρου 4, παράγραφος 1, του κανονισμού 1346/2000, εφόσον ο κανονισμός αυτός δεν ορίζει άλλως, εφαρμοστέο στη διαδικασία κηρύξεως αφερεγγυότητας και στα αποτελέσματά της είναι το δίκαιο του κράτους μέλους εντός του οποίου κινείται η διαδικασία αφερεγγυότητας. Το άρθρο 4, παράγραφος 2, του εν λόγω κανονισμού, αφενός, διευκρινίζει ότι το δίκαιο του κράτους ενάρξεως ρυθμίζει τις προϋποθέσεις ενάρξεως, τη διεξαγωγή και την περάτωση της διαδικασίας αφερεγγυότητας και, αφετέρου, περιλαμβάνει μια μη εξαντλητική απαρίθμηση των διαφόρων κανόνων της διαδικασίας που διέπονται από τη νομοθεσία του κράτους ενάρξεως της διαδικασίας (πρβλ. απόφαση της 21ης Ιανουαρίου 2010, MG Probud Gdynia,
C‑444/07
,
EU:C:2010:24
, σκέψη
). Η απαρίθμηση αυτή περιλαμβάνει, στο στοιχείο δʹ της διατάξεως αυτής, τις προϋποθέσεις συμψηφισμού, στο στοιχείο εʹ τα αποτελέσματα της διαδικασίας αφερεγγυότητας επί των υφισταμένων συμβάσεων στις οποίες είναι συμβαλλόμενο μέρος ο οφειλέτης, καθώς και, στο στοιχείο ζʹ, τις πτωχευτικές και μεταπτωχευτικές απαιτήσεις.
Επομένως, προκειμένου να κριθεί αν το δίκαιο του κράτους μέλους ενάρξεως τυγχάνει εφαρμογής επί αγωγής περί καταβολής του τιμήματος εμπορευμάτων που έχουν παραδοθεί βάσει συμβάσεως συναφθείσας πριν από την έναρξη της διαδικασίας αφερεγγυότητας, όταν η αγωγή αυτή ασκείται από τον σύνδικο πτωχεύσασας εταιρίας εγκατεστημένης σε κράτος μέλος κατά του αντισυμβαλλομένου της, ήτοι εταιρίας εγκατεστημένης σε άλλο κράτος μέλος, πρέπει να διαπιστωθεί αν μια τέτοια αγωγή εμπίπτει στη διαδικασία αφερεγγυότητας ή στα αποτελέσματά της, κατά την έννοια του άρθρου 4 του κανονισμού 1346/2000.
Συναφώς, πρέπει να τονιστεί ότι, όπως επισήμανε και ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 33 των προτάσεών του, από τον συνδυασμό των άρθρων 3 και 4 του κανονισμού 1346/2000 προκύπτει ότι η ρύθμιση αυτή επιδιώκει, κατ’ αρχήν, την αντιστοιχία μεταξύ των δικαστηρίων που έχουν διεθνή δικαιοδοσία και του δικαίου που έχει εφαρμογή επί των διαδικασιών αφερεγγυότητας. Πράγματι, εκτός από τις περιπτώσεις για τις οποίες ο κανονισμός αυτός προβλέπει ρητώς ότι ισχύουν αντίθετες διατάξεις, εφαρμοστέο, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 4 του εν λόγω κανονισμού, είναι το δίκαιο του κράτους του οποίου τα δικαστήρια έχουν διεθνή δικαιοδοσία κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 3 του ίδιου κανονισμού.
Το Δικαστήριο έχει κρίνει, όσον αφορά το πεδίο εφαρμογής του άρθρου 3 του κανονισμού 1346/2000, υπό το πρίσμα της αιτιολογικής σκέψεως 6 του κανονισμού αυτού, ότι μόνον οι αγωγές που απορρέουν άμεσα από διαδικασία αφερεγγυότητας και συνδέονται στενά με αυτή εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του εν λόγω κανονισμού (πρβλ. απόφαση της 6ης Φεβρουαρίου 2019, NK,
C‑535/17
,
EU:C:2019:96
, σκέψεις
και
καθώς και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Στο πλαίσιο αυτό, το καθοριστικής σημασίας κριτήριο, κατά το Δικαστήριο, για να προσδιοριστεί ο τομέας στον οποίο εμπίπτει η αγωγή δεν είναι το δικονομικό πλαίσιο στο οποίο αυτή εντάσσεται, αλλά η νομική βάση της. Συνεπώς, κατά την προσέγγιση αυτή, πρέπει να εξετάζεται αν το δικαίωμα ή η υποχρέωση που αποτελεί τη βάση της αγωγής στηρίζεται στους κοινούς κανόνες του αστικού και εμπορικού δικαίου ή σε κανόνες με τους οποίους εισάγονται παρεκκλίσεις που ισχύουν ειδικώς στην περίπτωση των διαδικασιών αφερεγγυότητας (απόφαση της 6ης Φεβρουαρίου 2019, NK,
C‑535/17
,
EU:C:2019:96
, σκέψη
και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
Εντεύθεν συνάγεται ότι, εφόσον η αγωγή στηρίζεται στους κατά παρέκκλιση κανόνες που ισχύουν ειδικώς στις διαδικασίες αφερεγγυότητας, αυτή εμπίπτει, εκτός εάν προβλέπεται διαφορετικά στον κανονισμό 1346/2000, στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 4 του κανονισμού αυτού (πρβλ. απόφαση της 10ης Δεκεμβρίου 2015, Kornhaas,
C-594/14
,
EU:C:2015:806
, σκέψη
).
Εντούτοις, όπως υπογράμμισε ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 34 των προτάσεών του, η διάταξη αυτή έχει ευρύτερο πεδίο εφαρμογής από το άρθρο 3, καθόσον εφαρμόζεται όχι μόνο στις διαδικασίες αφερεγγυότητας, αλλά και στα αποτελέσματά τους. Για τον λόγο αυτόν, από το γεγονός και μόνον ότι η αγωγή δεν στηρίζεται στους κατά παρέκκλιση κανόνες που ισχύουν ειδικώς στην περίπτωση των διαδικασιών αφερεγγυότητας δεν μπορεί να συναχθεί ότι μια τέτοια αγωγή δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 4 του κανονισμού 1346/2000.
Πρέπει ακόμη να εξακριβώνεται ότι η οικεία αγωγή δεν εμπίπτει στα αποτελέσματα της διαδικασίας αφερεγγυότητας, υπό την έννοια του τελευταίου αυτού άρθρου, και να διασφαλίζεται ότι η αγωγή αυτή δεν αποτελεί άμεση συνέπεια μιας τέτοιας διαδικασίας, άρρηκτα συνδεδεμένη με αυτή.
Στο πλαίσιο αυτό, όπως επισήμανε ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 36 των προτάσεών του, η διαλαμβανόμενη στο άρθρο 4, παράγραφος 2, στοιχεία δʹ και εʹ, του κανονισμού 1346/2000 αναφορά στις προϋποθέσεις συμψηφισμού και στα αποτελέσματα της αφερεγγυότητας επί των υφισταμένων συμβάσεων δεν μπορεί να συνεπάγεται ότι κάθε αγωγή που στηρίζεται σε σύμβαση, ένα από τα μέρη της οποίας υπόκειται σε διαδικασία αφερεγγυότητας, εμπίπτει, εξ αυτού και μόνον του λόγου, στην έννοια της «διαδικασίας αφερεγγυότητας και των αποτελεσμάτων της».
Ειδικότερα, το γεγονός και μόνον ότι ο σύνδικος είχε ασκήσει τέτοια αγωγή δεν είναι καθοριστικό προκειμένου να εκτιμηθεί αν η αγωγή αυτή εμπίπτει στην έννοια της «διαδικασίας αφερεγγυότητας και των αποτελεσμάτων της». Πράγματι, αφενός, η αγωγή περί καταβολής του τιμήματος εμπορευμάτων που έχουν παραδοθεί σε εκτέλεση συμβάσεως μπορεί κατ’ αρχήν να ασκηθεί από τον ίδιο τον δανειστή και, ως εκ τούτου, δεν εμπίπτει στην αποκλειστική αρμοδιότητα του συνδίκου. Αφετέρου, η άσκηση της αγωγής αυτής ουδόλως εξαρτάται από την κίνηση διαδικασίας αφερεγγυότητας, στο μέτρο που μια τέτοια καταψηφιστική αγωγή μπορεί να ασκηθεί χωρίς να προηγηθεί διαδικασία αφερεγγυότητας. Συνεπώς, η αγωγή περί καταβολής του τιμήματος για παραδοθέντα εμπορεύματα σε εκτέλεση συμβάσεως, όπως η επίμαχη στην κύρια δίκη, δεν μπορεί να θεωρηθεί ως άμεση συνέπεια μιας τέτοιας διαδικασίας, άρρηκτα συνδεδεμένη με αυτή (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 6ης Φεβρουαρίου 2019, NK,
C‑535/17
,
EU:C:2019:96
, σκέψη
).
Κατά συνέπεια, πρέπει να θεωρηθεί ότι δεν εμπίπτει στην έννοια της «διαδικασίας αφερεγγυότητας και των αποτελεσμάτων της», κατά το άρθρο 4, παράγραφος 1, του κανονισμού 1346/2000, αγωγή περί καταβολής του τιμήματος εμπορευμάτων που έχουν παραδοθεί σε εκτέλεση συμβάσεως συναφθείσας πριν από την έναρξη της διαδικασίας αφερεγγυότητας, όταν η εν λόγω αγωγή ασκείται από τον σύνδικο πτωχεύσασας εταιρίας εγκατεστημένης σε ένα κράτος μέλος κατά της αντισυμβαλλομένης εταιρίας που εδρεύει σε άλλο κράτος μέλος.
Ωστόσο, η ερμηνεία που εκτέθηκε στην προηγούμενη σκέψη της παρούσας αποφάσεως ουδόλως προδικάζει το εφαρμοστέο επί του αιτήματος συμψηφισμού δίκαιο ή τους κρίσιμους κανόνες για τον καθορισμό του εφαρμοστέου στην αγωγή της κύριας δίκης δικαίου.
Υπό το πρίσμα των ανωτέρω σκέψεων, στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 4 του κανονισμού 1346/2000 έχει την έννοια ότι δεν έχει εφαρμογή επί αγωγής η οποία ασκείται από τον σύνδικο μιας υπό πτώχευση εταιρίας, εγκατεστημένης εντός ενός πρώτου κράτους μέλους, αφορά την καταβολή του τιμήματος εμπορευμάτων παραδοθέντων σε εκτέλεση συμβάσεως συναφθείσας πριν από την έναρξη της διαδικασίας αφερεγγυότητας κατά της εταιρίας αυτής και στρέφεται κατά της αντισυμβαλλομένης εταιρίας, η οποία είναι εγκατεστημένη σε ένα δεύτερο κράτος μέλος.
Επί του δεύτερου, του τρίτου, του τέταρτου και του πέμπτου ερωτήματος
Από τα στοιχεία που παρέσχε το αιτούν δικαστήριο και τα οποία συνοψίζονται στη σκέψη 25 της παρούσας αποφάσεως προκύπτει ότι το δεύτερο, το τρίτο, το τέταρτο και το πέμπτο προδικαστικό ερώτημα υποβλήθηκαν μόνο για την περίπτωση που θα δινόταν καταφατική απάντηση στο πρώτο ερώτημα.
Επομένως, λαμβανομένης υπόψη της απαντήσεως που δόθηκε στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα, παρέλκει η απάντηση στο δεύτερο, το τρίτο, το τέταρτο και το πέμπτο προδικαστικό ερώτημα.
Επί των δικαστικών εξόδων
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.

Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (τέταρτο τμήμα) αποφαίνεται:

Το άρθρο 4 του κανονισμού (ΕΚ) 1346/2000 του Συμβουλίου, της 29ης Μαΐου 2000, περί των διαδικασιών αφερεγγυότητας, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) 788/2008 του Συμβουλίου, της 24ης Ιουλίου 2008, έχει την έννοια ότι δεν έχει εφαρμογή επί αγωγής η οποία ασκείται από τον σύνδικο μιας υπό πτώχευση εταιρίας, εγκατεστημένης σε ένα πρώτο κράτος μέλος, αφορά την καταβολή του τιμήματος εμπορευμάτων παραδοθέντων σε εκτέλεση συμβάσεως συναφθείσας πριν από την έναρξη της διαδικασίας αφερεγγυότητας κατά της εταιρίας αυτής και στρέφεται κατά της αντισυμβαλλομένης εταιρίας, η οποία είναι εγκατεστημένη σε ένα δεύτερο κράτος μέλος.

(υπογραφές)
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η σουηδική.