CELEX: 62022CJ0358
Προδικαστική παραπομπή
Τελωνειακή ένωση
Κανονισμός (ΕΟΚ) 2913/92
Κοινοτικός τελωνειακός κώδικας
Άρθρο 195
Άρθρο 217, παράγραφος 1
Άρθρο 221, παράγραφος 1
Κοινό δασμολόγιο
Υποχρεώσεις του τριτεγγυητή ενός οφειλέτη τελωνειακής οφειλής
Διαδικασία γνωστοποίησης της τελωνειακής οφειλής
Δασμοί οι οποίοι αντιστοιχούν στην οφειλή αυτή και δεν έχουν γνωστοποιηθεί νομοτύπως στον οφειλέτη της οφειλής
Δυνατότητα να απαιτηθεί η τελωνειακή οφειλή από τον εις ολόκληρον ευθυνόμενο τριτεγγυητή

Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία των άρθρων 195, 217 και 221 του κανονισμού (ΕΟΚ) 2913/92 του Συμβουλίου, της 12ης Οκτωβρίου 1992, περί θεσπίσεως κοινοτικού τελωνειακού κώδικα (
ΕΕ 1992, L 302, σ. 1
), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) 648/2005 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Απριλίου 2005 (
ΕΕ 2005, L 117, σ. 13
) (στο εξής: τελωνειακός κώδικας).
Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ, αφενός, της Bolloré Logistics SA, και, αφετέρου, της direction interrégionale des douanes et droits indirects de Caen (διαπεριφερειακής διεύθυνσης τελωνείων και εμμέσων φόρων της Caen, Γαλλία) και του recette régionale des douanes et droits indirects de Caen (περιφερειακού δημόσιου ταμείου τελωνείων και εμμέσων φόρων της Caen, Γαλλία) (στο εξής, από κοινού: τελωνειακή αρχή) καθώς και της Bolloré Ports de Cherbourg SAS (στο εξής: BPC), σχετικά με τελωνειακή οφειλή την οποία κλήθηκε να καταβάλει η προσφεύγουσα της κύριας δίκης υπό την ιδιότητα της τριτεγγυήτριας της BPC.
Το νομικό πλαίσιο
Το δίκαιο της Ένωσης
Ο τελωνειακός κώδικας καταργήθηκε και αντικαταστάθηκε από τον κανονισμό (ΕΕ) 952/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 9ης Οκτωβρίου 2013, για τη θέσπιση του ενωσιακού τελωνειακού κώδικα (
ΕΕ 2013, L 269, σ. 1
, και διορθωτικό
ΕΕ 2013, L 287, σ. 90
). Εντούτοις, δυνάμει του άρθρου 286, παράγραφος 2, του τελευταίου αυτού κανονισμού, σε συνδυασμό με το άρθρο του 288, παράγραφος 2, ο τελωνειακός κώδικας εξακολούθησε να ισχύει έως τις 30 Απριλίου 2016.
Το άρθρο 4 του τελωνειακού κώδικα ορίζει τα εξής:
«Κατά την έννοια του παρόντος κώδικα, νοούνται ως:
[…]
9.
Τελωνειακή οφειλή: η υποχρέωση προσώπου να καταβάλει τους εισαγωγικούς δασμούς (τελωνειακή οφειλή κατά την εισαγωγή) ή τους εξαγωγικούς δασμούς (τελωνειακή οφειλή κατά την εξαγωγή) που επιβάλλονται σε συγκεκριμένα εμπορεύματα σύμφωνα με τις ισχύουσες κοινοτικές διατάξεις.
[…]
12.
Οφειλέτης: κάθε πρόσωπο που υποχρεούται να καταβάλει το ποσό τελωνειακής οφειλής.
[…]»
Το άρθρο 88 του τελωνειακού κώδικα ορίζει τα εξής:
«Οι τελωνειακές αρχές μπορούν να θεωρήσουν ως προϋπόθεση για την υπαγωγή των εμπορευμάτων στο καθεστώς αναστολής τη σύσταση εγγυήσεως που να εξασφαλίζει την καταβολή της τελωνειακής οφειλής που ενδέχεται να γεννηθεί για τα εμπορεύματα αυτά.
Οι ειδικές διατάξεις σχετικά με την σύσταση της εγγυήσεως μπορεί να προβλέπονται στα πλαίσια ειδικού καθεστώτος αναστολής.»
Το άρθρο 104 του τελωνειακού κώδικα ορίζει τα ακόλουθα:
«Με την επιφύλαξη του άρθρου 88, οι τελωνειακές αρχές μπορούν να ζητήσουν από το διαχειριστή αποθήκης τελωνειακής αποταμίευσης εγγύηση σχετικά με τις ευθύνες που ορίζονται στο άρθρο 101.»
Το άρθρο 189 του τελωνειακού κώδικα προβλέπει τα κατωτέρω:
«1.   Όταν, κατ’ εφαρμογή της τελωνειακής νομοθεσίας, οι τελωνειακές αρχές απαιτούν τη σύσταση εγγύησης προκειμένου να εξασφαλιστεί η καταβολή τελωνειακής οφειλής, η εγγύηση αυτή πρέπει να παρέχεται από τον οφειλέτη ή το πρόσωπο που ενδέχεται να καταστεί οφειλέτης.
[…]
3.   Οι τελωνειακές αρχές μπορούν να επιτρέπουν τη σύσταση εγγύησης από τρίτο για λογαριασμό του προσώπου από το οποίο έχει απαιτηθεί η σύσταση της εγγύησης.
[…]»
Το άρθρο 190 του τελωνειακού κώδικα έχει ως εξής:
«1.   Όταν η τελωνειακή νομοθεσία προβλέπει την προαιρετική σύσταση εγγύησης, η εγγύηση αυτή απαιτείται, όταν, κατά την κρίση των τελωνειακών αρχών, η εμπρόθεσμη πληρωμή της τελωνειακής οφειλής που έχει γεννηθεί ή είναι δυνατό να γεννηθεί δεν είναι απόλυτα εξασφαλισμένη.
[…]»
Το άρθρο 193 του τελωνειακού κώδικα έχει ως ακολούθως:
«Η εγγύηση μπορεί να συσταθεί:
–
είτε με την κατάθεση χρηματικού ποσού
–
είτε με τριτεγγύηση.»
Το άρθρο 195 του τελωνειακού κώδικα ορίζει τα εξής:
«Ο τριτεγγυητής οφείλει να αναλαμβάνει εγγράφως την ευθύνη να καταβάλει αλληλεγγύως με τον οφειλέτη το εγγυημένο ποσό της τελωνειακής οφειλής όταν αυτή γίνει απαιτητή.
[…]»
Το άρθρο 217, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, του τελωνειακού κώδικα, το οποίο περιλαμβάνεται στο τμήμα 1, με τίτλο «Βεβαίωση και γνωστοποίηση στον οφειλέτη του ποσού των δασμών», του κεφαλαίου 3, με τίτλο «Είσπραξη του ποσού της τελωνειακής οφειλής», του τίτλου VII του εν λόγω κώδικα, ορίζει τα εξής:
«Κάθε ποσό των εισαγωγικών ή εξαγωγικών δασμών που προκύπτει από τελωνειακή οφειλή, που στο εξής καλείται “ποσό των δασμών”, υπολογίζεται από τις τελωνειακές αρχές μόλις αυτές διαθέτουν τα απαραίτητα στοιχεία και εγγράφεται από τις εν λόγω αρχές στα λογιστικά βιβλία ή σε οποιοδήποτε άλλο υπόθεμα επέχει θέση βιβλίων (καταλογισμός).»
Το άρθρο 221, παράγραφος 1, του τελωνειακού κώδικα προβλέπει τα ακόλουθα:
«Το ποσό των δασμών πρέπει να γνωστοποιείται στον οφειλέτη, με την κατάλληλη διαδικασία, μόλις καταλογισθεί.»
Το γαλλικό δίκαιο
Το κεφάλαιο V, με τίτλο «Διαδικασία πριν από τη λήψη απόφασης: το δικαίωμα ακροάσεως», του τίτλου II του γαλλικού τελωνειακού κώδικα, που επιγράφεται «Οργάνωση και λειτουργία της τελωνειακής υπηρεσίας», αποτελείται από τα άρθρα 67 A έως 67 D.
Το άρθρο 67 Α του γαλλικού τελωνειακού κώδικα, όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 25 του νόμου 2009-1674 της 30ής Δεκεμβρίου 2009 (JORF αριθ. 303 της 31ης Δεκεμβρίου 2009, νομοθετικό κείμενο αριθ. 2), ορίζει τα εξής:
«Υπό την επιφύλαξη των διατάξεων του άρθρου 67 Β, πριν από κάθε απόφαση λαμβανόμενη δυνάμει του [τελωνειακού κώδικα] και των διατάξεων εφαρμογής του, εφόσον αυτή είναι δυσμενής ή εφόσον γνωστοποιείται με αυτήν τελωνειακή οφειλή όπως ορίζεται στο άρθρο 4, παράγραφος 9, του [τελωνειακού κώδικα], πραγματοποιείται η αποστολή ή η επίδοση στον ενδιαφερόμενο εγγράφου με το οποίο η τελωνειακή αρχή γνωστοποιεί την προς έκδοση απόφαση, την αιτιολογία της, τη μνεία των εγγράφων και των πληροφοριών στις οποίες θα στηριχθεί καθώς και τη δυνατότητα που διαθέτει ο ενδιαφερόμενος να υποβάλει τις παρατηρήσεις του εντός προθεσμίας τριάντα ημερών από την κοινοποίηση ή την επίδοση του εν λόγω εγγράφου.»
Το άρθρο 67 D, στοιχείο e, του γαλλικού τελωνειακού κώδικα, όπως τροποποιήθηκε με τον νόμο 2009-1674, ορίζει τα εξής:
«Το παρόν κεφάλαιο δεν εφαρμόζεται:
[…]
e)
Στις πράξεις καταλογισμού δασμών που κοινοποιούνται σύμφωνα με το άρθρο 345 του παρόντος κώδικα για την είσπραξη των ληξιπρόθεσμων απαιτήσεων, εξαιρουμένων εκείνων που βεβαιώθηκαν κατόπιν παραβάσεως του ίδιου κώδικα».
Το άρθρο 345 του γαλλικού τελωνειακού κώδικα, όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 44 του διορθωτικού νόμου 2002-1576, της 30ής Δεκεμβρίου 2002, περί δημοσίων οικονομικών για το 2002 (JORF αριθ. 304 της 31ης Δεκεμβρίου 2002, κείμενο αριθ. 2), ορίζει τα εξής:
«Οι πάσης φύσεως απαιτήσεις που βεβαιώνονται και εισπράττονται από την τελωνειακή αρχή αποτελούν αντικείμενο πράξεως καταλογισμού δασμών υπό την επιφύλαξη, ενδεχομένως, της προσφυγής ενώπιον του αρμόδιου δικαστή.
[…]»
Το άρθρο 405 του γαλλικού τελωνειακού κώδικα, όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 44 του νόμου 2002-1576, ορίζει τα εξής:
«Οι τριτεγγυητές υποχρεούνται, όπως και οι κυρίως υπόχρεοι, να καταβάλλουν τους δασμούς και τους φόρους, τις χρηματικές ποινές και τα άλλα ποσά τα οποία οφείλουν οι υπόχρεοι υπέρ των οποίων παρέσχον εγγύηση.»
Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα
Στις 25 Αυγούστου 2011 η εταιρία Alpha Commodities εισήγαγε και εκφόρτωσε 46000 τόνους αλατιού από την Αυστραλία στον λιμένα του Χερβούργου (Γαλλία). Εν αναμονή της επανεξαγωγής των εμπορευμάτων αυτών, η Alpha Commodities συνήψε με την BPC, επιχείρηση μεταφορών και υλικοτεχνικής υποστήριξης, σύμβαση αποθήκευσης.
Στις 21 Οκτωβρίου 2011, η BPC συνήψε με τον λιμένα του Χερβούργου σύμβαση προσωρινής κατοχής για την αποθήκευση αυτή. Η ισχύς της εν λόγω σύμβασης προσωρινής κατοχής παρατάθηκε επανειλημμένως, έληξε δε στις 30 Ιουνίου 2015.
Στις 8 Δεκεμβρίου 2011, η BPC έλαβε από την τελωνειακή αρχή άδεια υπαγωγής των εμπορευμάτων στο καθεστώς τελωνειακής αποταμίευσης, στο πλαίσιο του οποίου επιτρεπόταν η αναστολή των δασμών και των φορολογικών επιβαρύνσεων, η οποία είχε την ίδια διάρκεια ισχύος με τη σύμβαση προσωρινής κατοχής. Στις 9 Δεκεμβρίου 2011, η εταιρία BPC έθεσε τα εμπορεύματα υπό το καθεστώς τελωνειακής αποταμίευσης.
Στις 8 Φεβρουαρίου 2016, η τελωνειακή αρχή, εκτιμώντας ότι η BPC δεν διέθετε πλέον έγκυρη σύμβαση προσωρινής κατοχής, ενημέρωσε την εταιρία αυτή για την άμεση ανάκληση της άδειας υπαγωγής των εμπορευμάτων στο καθεστώς τελωνειακής αποταμίευσης και για την πρόθεσή της να γνωστοποιήσει στην εν λόγω εταιρία την τελωνειακή οφειλή που προέκυψε από την άρση του εν λόγω καθεστώτος.
Στις 9 Μαρτίου 2016, η τελωνειακή αρχή κοινοποίησε στην BPC οριστική απόφαση περί βεβαιώσεως τελωνειακής οφειλής, καθώς και ειδοποίηση πληρωμής.
Στις 21 Μαρτίου 2016, η τελωνειακή αρχή καταλόγισε το ποσό της οφειλής αυτής και κοινοποίησε στην BPC πράξη καταλογισμού δασμών (στο εξής: ΠΚΔ) ύψους 454807 ευρώ, εκ των οποίων 104265 ευρώ αντιστοιχούσαν σε τελωνειακούς δασμούς και 350542 ευρώ σε φόρο προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ).
Στις 21 Μαρτίου και στις 21 Ιουνίου 2016, η εν λόγω αρχή κοινοποίησε στην προσφεύγουσα της κύριας δίκης, υπό την ιδιότητά της ως τριτεγγυήτριας της BPC, δύο ΠΚΔ για συνολικό ποσό 104265 ευρώ που αντιστοιχούσε στους καλυπτόμενους από την τριτεγγύηση τελωνειακούς δασμούς.
Με απόφαση της 1ης Οκτωβρίου 2018, το tribunal de grande instance de Caen (πολυμελές πρωτοδικείο Caen, Γαλλία) απέρριψε τα αιτήματα της BPC και της προσφεύγουσας της κύριας δίκης για την ακύρωση τόσο των ΠΚΔ που είχαν εκδοθεί εις βάρος τους όσο και των αποφάσεων που είχαν κοινοποιήσει οι τελωνειακές αρχές και με τις οποίες είχαν απορρίψει τις ενστάσεις τους κατά των ως άνω ΠΚΔ.
Με απόφαση της 10ης Σεπτεμβρίου 2019, το cour d’appel de Caen (εφετείο Caen, Γαλλία), εξαφανίζοντας εν μέρει την ως άνω δικαστική απόφαση όσον αφορά την BPC, ακύρωσε την ΠΚΔ η οποία της είχε κοινοποιηθεί στις 21 Μαρτίου 2016 και απέρριψε όλα τα αιτήματα της τελωνειακής αρχής κατά της εν λόγω εταιρίας. Το ως άνω δικαστήριο υπενθύμισε, μεταξύ άλλων, ότι, κατ’ εφαρμογήν των άρθρων 217 και 221 του τελωνειακού κώδικα και του άρθρο 345 του γαλλικού τελωνειακού κώδικα, για να είναι νομότυπη η γνωστοποίηση του ποσού των δασμών πρέπει έχει προηγηθεί καταλογισμός του και ότι, για να εισπραχθούν μέσω ΠΚΔ, οι δασμοί πρέπει να έχουν γνωστοποιηθεί νομοτύπως στον οφειλέτη της τελωνειακής οφειλής, πράγμα που προϋποθέτει ότι έχουν βεβαιωθεί. Δεδομένου ότι τούτο δεν συνέβη εν προκειμένω, η γνωστοποίηση των δασμών στην BPC ήταν παράτυπη.
Όσον αφορά την προσφεύγουσα της κύριας δίκης, το cour d’appel de Caen (εφετείο Caen) επικύρωσε, με την ίδια απόφαση, την πρωτόδικη απόφαση με την οποία αυτή υποχρεώθηκε, ως τριτεγγυήτρια, να καταβάλει στις τελωνειακές αρχές τους δασμούς τους οποίους απαίτησαν από την BPC. Κατά το δικαστήριο αυτό, τόσο το άρθρο 221 του τελωνειακού κώδικα όσο και το άρθρο 67 Α του γαλλικού τελωνειακού κώδικα έχουν εφαρμογή μόνο στον οφειλέτη της τελωνειακής οφειλής, και όχι στον τριτεγγυητή.
Το αιτούν δικαστήριο, το Cour de cassation (Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο, Γαλλία), επισημαίνει ότι, κατά την ημερομηνία κοινοποίησης των ΠΚΔ στην προσφεύγουσα της κύριας δίκης, οι επίμαχοι δασμοί είχαν καταλογισθεί κατά την έννοια του άρθρου 217 του τελωνειακού κώδικα, αλλά δεν είχαν γνωστοποιηθεί νομοτύπως στην BPC, οφειλέτρια της τελωνειακής οφειλής, κατά την έννοια του άρθρου 221 του κώδικα αυτού. Υπογραμμίζει ότι, ως εκ τούτου, επίμαχη εν προκειμένω είναι η έννοια του «απαιτητού της τελωνειακής οφειλής» και διερωτάται αν η παρατυπία που βαρύνει τη γνωστοποίηση των δασμών στον οφειλέτη, λόγω του ότι δεν υπήρξε προηγουμένως καταλογισμός, παρατυπία η οποία συνεπάγεται ότι δεν επιτρέπεται η είσπραξή τους από τον οφειλέτη, συνιστά προσωποπαγή ένσταση του οφειλέτη, την οποία δεν μπορεί να προβάλει ο τριτεγγυητής, ή αν η τελωνειακή οφειλή καθίσταται απαιτητή έναντι του τριτεγγυητή μόνον όταν είναι απαιτητή έναντι του οφειλέτη.
Επιπλέον, το Cour de cassation (Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο, Γαλλία) διερωτάται μήπως το γεγονός ότι, σύμφωνα με το άρθρο 67 D γαλλικού τελωνειακού κώδικα, πριν από την κοινοποίηση ΠΚΔ κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 345 του εν λόγω κώδικα δεν υπάρχει στάδιο ανταλλαγής επιχειρημάτων θίγει τα δικαιώματα άμυνας του τριτεγγυητή.
Υπό τις περιστάσεις αυτές, το αιτούν δικαστήριο αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1)
Έχουν τα άρθρα 195, 217 και 221 του τελωνειακού κώδικα την έννοια ότι η τελωνειακή αρχή δεν δύναται να απαιτήσει από τον ευθυνόμενο εις ολόκληρον τριτεγγυητή την καταβολή τελωνειακής οφειλής ενόσω οι δασμοί δεν έχουν νομότυπα κοινοποιηθεί στον οφειλέτη;
2)
α)
Συνεπάγεται ο σεβασμός των δικαιωμάτων της άμυνας, ιδίως το δικαίωμα υποβολής παρατηρήσεων πριν από κάθε βλαπτική πράξη, ο οποίος συνιστά θεμελιώδη αρχή του δικαίου της Ένωσης, ότι, στην περίπτωση κατά την οποία επιδιώκεται η είσπραξη της τελωνειακής οφειλής από τον τριτεγγυητή, λόγω μη καταβολής της εντός της ταχθείσας προθεσμίας από τον οφειλέτη, η τελωνειακή αρχή οφείλει προηγουμένως να παράσχει τη δυνατότητα στον τριτεγγυητή να γνωστοποιήσει λυσιτελώς την άποψή του σχετικά με τα στοιχεία επί των οποίων η εν λόγω αρχή σκοπεύει να στηρίξει την απόφασή της να στραφεί εναντίον του προς είσπραξη της οφειλής;
β)
Δύναται να επηρεάσει την απάντηση στο [δεύτερο ερώτημα στοιχείο α),] το γεγονός ότι έχει παρασχεθεί στον οφειλέτη της τελωνειακής οφειλής η δυνατότητα να γνωστοποιήσει λυσιτελώς την άποψή του πριν από τη γνωστοποίηση των δασμών;
γ)
Σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως στο [δεύτερο ερώτημα, στοιχείο α)], ποια είναι η βλαπτική για τον τριτεγγυητή απόφαση της οποίας πρέπει να προηγηθεί ένα στάδιο ανταλλαγής επιχειρημάτων: η απόφαση της τελωνειακής αρχής περί καταλογισμού των δασμών και γνωστοποιήσεώς τους στον οφειλέτη της τελωνειακής οφειλής ή η απόφασή της να επιδιώξει την είσπραξη της οφειλής από τον τριτεγγυητή;»
Επί των προδικαστικών ερωτημάτων
Επί του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος
Με το πρώτο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 195, το άρθρο 217, παράγραφος 1, και το άρθρο 221, παράγραφος 1, του τελωνειακού κώδικα έχουν την έννοια ότι οι τελωνειακές αρχές δεν μπορούν να απαιτήσουν από τον τριτεγγυητή του άρθρου 195 την καταβολή τελωνειακής οφειλής ενόσω το ποσό των δασμών δεν έχει γνωστοποιηθεί νομοτύπως στον οφειλέτη.
Καταρχάς, υπενθυμίζεται ότι από το γράμμα του άρθρου 221, παράγραφος 1, του τελωνειακού κώδικα προκύπτει ότι ο «καταλογισμός», ο οποίος, κατά το άρθρο 217, παράγραφος 1, του εν λόγω κώδικα, συνίσταται στην εγγραφή από τις τελωνειακές αρχές του ποσού των δασμών στα λογιστικά βιβλία ή σε οποιοδήποτε άλλο υπόθεμα επέχει θέση βιβλίων, πρέπει οπωσδήποτε να προηγείται της γνωστοποίησης στον οφειλέτη του ποσού των εισαγωγικών ή εξαγωγικών δασμών (απόφαση της 28ης Ιανουαρίου 2010, Direct Parcel Distribution Belgium,
C-264/08
,
EU:C:2010:43
, σκέψη
και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
Ειδικότερα, το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι η χρονική αυτή σειρά των πράξεων του καταλογισμού και της γνωστοποίησης του ποσού των δασμών, την οποία καθιερώνει ο ίδιος ο τίτλος του τμήματος 1 του κεφαλαίου 3 του τίτλου VII του τελωνειακού κώδικα «Βεβαίωση και γνωστοποίηση στον οφειλέτη του ποσού των δασμών», πρέπει να τηρείται, καθόσον, άλλως, δημιουργείται διαφορετική μεταχείριση των οφειλετών και επιπλέον πλήττεται η αρμονική λειτουργία της τελωνειακής ένωσης (απόφαση της 28ης Ιανουαρίου 2010, Direct Parcel Distribution Belgium,
C-264/08
,
EU:C:2010:43
, σκέψη
και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
Το Δικαστήριο συνήγαγε εντεύθεν ότι το άρθρο 221, παράγραφος 1, του τελωνειακού κώδικα έχει την έννοια ότι η γνωστοποίηση από τις τελωνειακές αρχές, με την κατάλληλη διαδικασία, του ποσού των καταβλητέων εισαγωγικών ή εξαγωγικών δασμών στον οφειλέτη είναι έγκυρη μόνον αν το ποσό των δασμών αυτών έχει προηγουμένως καταλογισθεί από τις εν λόγω αρχές (απόφαση της 28ης Ιανουαρίου 2010, Direct Parcel Distribution Belgium,
C-264/08
,
EU:C:2010:43
, σκέψη
και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
Επομένως, όταν το ποσό των δασμών δεν έχει γνωστοποιηθεί νομοτύπως στον οφειλέτη διότι δεν έχει υπάρξει προηγούμενος καταλογισμός του –περίπτωση που αντιστοιχεί στα πραγματικά περιστατικά της υπόθεσης της κύριας δίκης, καθόσον από την αίτηση προδικαστικής αποφάσεως προκύπτει ότι ο καταλογισμός έγινε μετά τη γνωστοποίηση του ποσού των δασμών στην BPC–, η τελωνειακή οφειλή δεν καθίσταται απαιτητή έναντι του οφειλέτη.
Άλλωστε, όπως προκύπτει από την αίτηση προδικαστικής αποφάσεως, αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο απορρίφθηκαν τα αιτήματα της τελωνειακής αρχής κατά της BPC στην υπόθεση της κύριας δίκης.
Περαιτέρω, όσον αφορά το ζήτημα αν η καταβολή τελωνειακής οφειλής που δεν είναι απαιτητή έναντι του οφειλέτη της μπορεί παρά ταύτα να ζητηθεί από τον τριτεγγυητή, πρέπει, πρώτον, να επισημανθεί ότι, μολονότι το δίκαιο της Ένωσης δεν διέπει τη σύμβαση εγγύησης, το Δικαστήριο έχει διαπιστώσει ότι μόνον όταν υφίσταται οφειλή εκ μέρους του οφειλέτη μπορεί ο δανειστής να στραφεί κατά του εγγυητή.
Πράγματι, το Δικαστήριο έχει επισημάνει, κατ’ ουσίαν, ότι, κατά τις γενικές αρχές που συνάγονται από τα δικαιικά συστήματα των κρατών μελών, η σύμβαση εγγύησης είναι μια τριγωνική πράξη, με την οποία ο εγγυητής αναλαμβάνει έναντι του δανειστή τη δέσμευση να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του οφειλέτη, στην περίπτωση που ο τελευταίος δεν τις εκπληρώσει ο ίδιος (πρβλ. απόφαση της 15ης Μαΐου 2003, Préservatrice foncière TIARD,
C-266/01
,
EU:C:2003:282
, σκέψη
).
Το Δικαστήριο τόνισε ότι η σύμβαση αυτή δημιουργεί νέα υποχρέωση, εις βάρος του εγγυητή, να εξασφαλίσει την εκπλήρωση της κύριας υποχρεώσεως την οποία έχει ο οφειλέτης και ότι ο εγγυητής δεν υποκαθιστά τον οφειλέτη, αλλά εξασφαλίζει μόνον την καταβολή της οφειλής του δεύτερου, σύμφωνα με τις προϋποθέσεις που διευκρινίζονται στη σύμβαση εγγύησης ή προβλέπονται από τον νόμο (απόφαση της 15ης Μαΐου 2003, Préservatrice foncière TIARD,
C‑266/01
,
EU:C:2003:282
, σκέψη
).
Η υποχρέωση που δημιουργείται κατ’ αυτόν τον τρόπο έχει παρεπόμενο χαρακτήρα, υπό την έννοια ότι, αφενός, ο εγγυητής δύναται να εναχθεί από τον δανειστή μόνον αν η οφειλή που ο πρώτος εγγυήθηκε είναι απαιτητή και, αφετέρου, η υποχρέωση που ανέλαβε ο εγγυητής δεν είναι δυνατόν να εκτείνεται πέραν της υποχρέωσης του οφειλέτη (πρβλ. απόφαση της 15ης Μαΐου 2003, Préservatrice foncière TIARD,
C-266/01
,
EU:C:2003:282
, σκέψη
και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
Πιο πρόσφατα, το Δικαστήριο επανέλαβε ότι η σύμβαση εγγύησης αποτελεί σύμβαση χωριστή από εκείνη που συνάπτεται μεταξύ του δανειστή και του οφειλέτη, με την οποία ο εγγυητής, ο οποίος αποτελεί τρίτο πρόσωπο στην τελευταία αυτή συμβατική σχέση, εγγυάται στον δανειστή ότι θα καταβάλει το ποσό που ο οφειλέτης τυχόν οφείλει στον τελευταίο βάσει της καλυπτόμενης από την εγγύηση υποχρεώσεως, η οποία συνίσταται στο χρέος του οφειλέτη προς τον δανειστή (απόφαση της 2ας Σεπτεμβρίου 2021, CRCAM,
C-337/20
,
EU:C:2021:671
, σκέψη
).
Δεύτερον, πρέπει να υπομνησθεί ότι, κατά τρόπο συνεπή προς τις διαπιστώσεις του Δικαστηρίου όσον αφορά τη σύμβαση εγγύησης, το άρθρο 195 του τελωνειακού κώδικα εκθέτει ότι ο τριτεγγυητής οφείλει να αναλάβει εγγράφως την ευθύνη να καταβάλει αλληλεγγύως με τον οφειλέτη το εγγυημένο ποσό της τελωνειακής οφειλής «όταν αυτή γίνει απαιτητή».
Επομένως, από τις ανωτέρω σκέψεις προκύπτει, αφενός, ότι η τελωνειακή οφειλή δεν είναι απαιτητή έναντι του οφειλέτη όταν δεν έχει προηγηθεί καταλογισμός του ποσού των τελωνειακών δασμών, χωρίς τον οποίο η γνωστοποίηση του εν λόγω ποσού στον οφειλέτη δεν είναι νομότυπη, και, αφετέρου, ότι ο τριτεγγυητής δεν μπορεί να υποχρεωθεί να αναλάβει την ευθύνη για την καταβολή της εν λόγω οφειλής ενόσω αυτή δεν έχει καταστεί απαιτητή έναντι του οφειλέτη.
Υπό τις ως άνω συνθήκες, στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 195, το άρθρο 217, παράγραφος 1, και το άρθρο 221, παράγραφος 1, του τελωνειακού κώδικα έχουν την έννοια ότι οι τελωνειακές αρχές δεν μπορούν να απαιτήσουν από τον τριτεγγυητή του άρθρου 195 την καταβολή τελωνειακής οφειλής ενόσω το ποσό των δασμών δεν έχει γνωστοποιηθεί νομοτύπως στον οφειλέτη.
Επί του δεύτερου προδικαστικού ερωτήματος
Λαμβανομένης υπόψη της απάντησης που δόθηκε στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα και του γεγονότος ότι, κατά την απόφαση περί παραπομπής, όλα τα αιτήματα της τελωνειακής αρχής κατά της BPC έχουν απορριφθεί τελεσιδίκως και ότι, ως εκ τούτου, η εταιρία αυτή δεν υποχρεούται να καταβάλει καμία τελωνειακή οφειλή της οποίας την είσπραξη θα μπορούσε να επιδιώξει η αρχή αυτή από την προσφεύγουσα της κύριας δίκης ως τριτεγγυήτρια, το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα είναι, ως προς τα διάφορα στοιχεία του, προδήλως υποθετικό. Το Δικαστήριο όμως δεν μπορεί να αποφανθεί επί προδικαστικού ερωτήματος που έχει υποβληθεί από εθνικό δικαστήριο όταν είναι πρόδηλο ότι η ζητούμενη ερμηνεία του δικαίου της Ένωσης ουδεμία σχέση έχει με το υποστατό ή με το αντικείμενο της διαφοράς της κύριας δίκης ή όταν το πρόβλημα είναι υποθετικής φύσεως (απόφαση της 19ης Ιανουαρίου 2023, Unilever Italia Mkt. Operations,
C-680/20
,
EU:C:2023:33
, σκέψη
και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Επομένως, το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα είναι απαράδεκτο.
Επί των δικαστικών εξόδων
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.

Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (έβδομο τμήμα) αποφαίνεται:

Το άρθρο 195, το άρθρο 217, παράγραφος 1, και το άρθρο 221, παράγραφος 1, του του κανονισμού (ΕΟΚ) 2913/92 του Συμβουλίου, της 12ης Οκτωβρίου 1992, περί θεσπίσεως κοινοτικού τελωνειακού κώδικα, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) 648/2005 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Απριλίου 2005,

έχουν την έννοια ότι:

οι τελωνειακές αρχές δεν μπορούν να απαιτήσουν από τον τριτεγγυητή του άρθρου 195 την καταβολή τελωνειακής οφειλής ενόσω το ποσό των δασμών δεν έχει γνωστοποιηθεί νομοτύπως στον οφειλέτη.

(υπογραφές)
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η γαλλική.