CELEX: 62017CJ0322
Rinviju għal deċiżjoni preliminari
Sigurtà soċjali
Regolament (KE) Nru 883/2004
Artikolu 67
Talba għall-benefiċċji tal-familja magħmula minn persuna li ma baqgħetx taħdem fl-Istat Membru kompetenti iżda tkompli tgħix hemmhekk
Dritt għall-benefiċċji tal-familja għal membri tal-familja li jirrisjedu fi Stat Membru ieħor
Kundizzjonijiet għall-eliġibbiltà

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 11(2) u tal-Artikolu 67 tar-Regolament (KE) Nru 883/2004 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad-29 ta’ April 2004 dwar il-kordinazzjoni ta’ sistemi ta’ sigurtà soċjali (Test b’rilevanza għaż-ŻEE) u għall-Isvizzera (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 5, p. 72).
Din it-talba ġiet ippreżentata fil-kuntest ta’ kawża bejn E. Bogatu u l-Minister for Social Protection (il-Ministru għall-Protezzjoni Soċjali, l-Irlanda) (iktar ’il quddiem il-“Ministru”) dwar deċiżjoni li permezz tagħha dan irrifjuta li jħallas il-benefiċċji tal-familja għal parti mill-perijodu kopert mit-talba tiegħu.
Il-kuntest ġuridiku
Ir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 1408/71, tal-14 ta’ Ġunju 1971, dwar l-applikazzjoni tal-iskemi tas-sigurtà soċjali għall-persuni impjegati, għall-persuni li jaħdmu għal rashom u l-familja tagħhom li jiċċaqilqu ġewwa l-Komunità, fil-verżjoni tiegħu emendata u aġġornata bir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 118/97, tat-2 ta’ Diċembru 1996 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol 3, p. 3, iktar ’il quddiem ir-“Regolament Nru 1408/71”), tħassar fl-1 ta’ Mejju 2010, id-data li fiha r-Regolament Nru 883/2004 sar applikabbli.
L-Artikolu 2(1) tar-Regolament Nru 1408/71, intitolat “Il-Persuni koperti” jipprevedi:
“Dan ir-Regolament japplika għall-impjegati u għal dawk li jaħdmu għal rashom li huma jew li kienu suġġetti għal-leġislazzjoni ta’ wieħed jew iktar mill-Istati Membri […], kif ukoll membri tal-familji tagħhom u tas-superstiti tagħhom […].”
L-Artikolu 73 ta’ dan ir-regolament, intitolat “Persuni impjegati jew li jaħdmu għal rashom li l-membri tal-familji tagħhom jabitaw fi Stat Membru differenti mill-Istat kompetenti”, jipprevedi b’mod partikolari:
“Persuna impjegata […] suġġetta għal-leġislazzjoni ta’ Stat Membru tkun intitolata, fejn jidħlu l-membri tal-familja tagħha li qegħdin jabitaw fi Stat Membru ieħor, għall-benefiċċji tal-familja pprovduti mil-leġislazzjoni ta’ l-Istat ta’ l-ewwel, bħallikieku huma kienu jabitaw f’dak l-Istat […]”.
L-Artikolu 2(1) tar-Regolament Nru 883/2004, intitolat “Persuni koperti” jipprovdi:
“Dan ir-Regolament għandhu japplika għal ċittadini ta’ Stat Membru, kif ukoll għall-membri tal-familji tagħhom”
L-Artikolu 11 ta’ dan ir-regolament, intitolat “Regoli ġenerali”, li jinsab fit-Titolu II, intitolat “Determinazzjoni ta’ liema leġislazzjoni tapplika”, jinkludi l-paragrafu 2 li jipprovdi:
“Għall-għanijiet ta’ dan it-Titolu, persuni li qegħdin jirċievu benefiċċji fi flus minħabba jew bħala konsegwenza ta’ l-attività tagħhom bħala persuni impjegati […] jitqiesu bħallikieku qegħdin iwettqu din l-attività. […]”
L-Artikolu 67 tal-imsemmi regolament, intitolat “Membri tal-familja li għandhom ir-residenza tagħhom fi Stat Membru ieħor” u li jinsab fil-Kapitolu 8, intitolat “Benefiċċji marbutin mal-familja”, tat-Titolu III, intitolat “Dispożizzjonijiet speċjali dwar id-diversi kategoriji ta’ benefiċċji”, jistabbilixxi:
“Persuna għandha tkun intitolata għal benefiċċji marbutin mal-familja skond il-leġislazzjoni ta’ l-Istat Membru kompetenti, inklużi l-membri tal-familja tagħha li għandhom ir-residenza tagħhom fi Stat Membru ieħor, bħallikieku dawn kellhom ir-residenza tagħhom fl-Istat Membru kompetenti. […]”
L-Artikolu 68 tal-istess regolament, intitolat “Regoli dwar preċedenza fil-każ ta’ overlapping [kumulu]” u li jaqa’ taħt l-istess Kapitolu, jipprovdi b’mod partikolari:
“1.   Meta, matul l-istess perjodu u għall-istess membri tal-familja, jingħataw benefiċċji taħt il-leġislazzjoni ta’ aktar minn Stat Membru wieħed, dawn ir-regoli dwar preċedenza għandhom japplikaw:
a)
l-ewwel nett, drittijiet mogħtija fuq il-bażi ta’ attività bħala persuna impjegata jew bħala persuna li taħdem għal rasha, it-tieni nett, drittijiet mogħtija fuq il-bażi ta’ riċeviment ta’ pensjoni, u fl-aħħar nett, drittijiet miksuba fuq il-bażi ta’ residenza;
[…]”
Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
E. Bogatu huwa ċittadin Rumen stabbilit fl-Irlanda mill-2003. Huwa missier ta’ żewġt itfal residenti fir-Rumanija.
E. Bogatu wettaq attività bħala persuna impjegata fl-Irlanda bejn is-26 ta’ Mejju 2003 u t-13 ta’ Frar 2009, data meta tilef l-impjieg tiegħu. Minn dak iż-żmien, dan kien suċċessivament jirċievi benefiċċji tal-qgħad kontributorji (mill-20 ta’ Frar 2009 sal-24 ta’ Marzu 2010), u sussegwentement benefiċċji tal-qgħad mhux kontributorji (mill-25 ta’ Marzu 2010 sal-4 ta’ Jannar 2013) u, fl-aħħar nett, benefiċċju tal-mard (mill-15 ta’ Jannar 2013 sat-30 ta’ Jannar 2015).
Fis-27 ta’ Jannar 2009, huwa applika, barra minn hekk, għal-benefiċċji tal-familja.
Permezz ta’ ittri tat-12 ta’ Jannar 2011 u tas-16 ta’ Jannar 2015, il-Ministru ġie infurmat bid-deċiżjoni tiegħu li tilqa’ din it-talba, għajr għal dak li jirrigwarda l-perijodu mill-1 ta’ April 2010 sal-31 ta’ Jannar 2013. Huwa indika wkoll li r-rifjut tiegħu għal dak il-perijodu kien immotivat mill-fatt li E. Bogatu, ma kienx jissodisfa l-ebda waħda mill-kundizzjonijiet meħtieġa li jagħtuh id-dritt li jirċievi benefiċċji tal-familja għat-tfal residenti fir-Rumanija peress li la kien qed jeżerċita attività bħala persuna impjegata fl-Irlanda u lanqas ma kien qed jirċievi benefiċċju ta’ natura kontributorja.
Quddiem il-High Court (il-Qorti Għolja, l-Irlanda), E. Bogatu ma kkontestax il-fatti li fuqhom il-Ministru bbaża dan ir-rifjut, iżda jsostni li dan tal-aħħar huwa bbażat fuq interpretazzjoni żbaljata tad-dritt tal-Unjoni.
F’dan ir-rigward, huwa jsostni, b’mod partikolari, li l-Artikolu 67 tar-Regolament Nru 883/2004 għandu jiġi interpretat bl-istess mod li l-Artikolu 73 tar-Regolament Nru 1408/71, li minnhom jirriżulta li kull persuna li kienet assigurata fi Stat Membru taħt skema tas-sigurtà soċjali applikabbli għall-impjegati kellha dritt għall-benefiċċji tal-familja korrispondenti għall-membri tal-familja tiegħu li jirresjedu fi Stat Membru ieħor, anki jekk dik il-persuna kienet waqfet teżerċita attività bħala persuna impjegata u ma kinitx tirċievi benefiċċju ta’ natura kontributorja.
Bħala difiża, il-Ministru jsostni li l-Artikolu 67 tar-Regolament Nru 883/2004 ma jistax jiġi interpretat bl-istess mod bħall-Artikolu 73 tar-Regolament Nru 1408/71. Fil-fatt, għad-differenza tat-tieni wieħed minn dawn l-artikoli, li japplika għal kwalunkwe “persuna impjegata”, l-ewwel juża, b’mod newtrali, it-terminu “persuna”. Barra minn hekk, dan it-terminu għandu jiġi inkluż fid-dawl tal-Artikolu 11(2) tar-Regolament Nru 883/2004, li ma kellux ekwivalenti fir-Regolament Nru 1408/71, u li minnu jirriżulta b’mod ċar li persuna li ma tkunx għadha teżerċita attività bħala persuna impjegata tista’ tibqa’ titqies bħala li teżerċita tali attività biss meta hija tirċievi bħala benefiċċju fi flus minħabba jew bħala riżultat tal-eżerċizzju ta’ din l-attività.
Fid-deċiżjoni tar-rinviju tagħha, il-High Court tindika, l-ewwel nett, li huwa paċifiku li l-Irlanda hija kompetenti biex tagħti benefiċċji tal-familja lil E. Bogatu, fis-sens tal-Artikolu 67 tar-Regolament Nru 883/2004. Sussegwentement, hija tirrileva li, skont il-leġiżlazzjoni Irlandiża, ma huwiex neċessarju, bħala regola ġenerali, li persuna teżerċita, fil-mument tat-talba għall-benefiċċji tal-familja, jew kienet eżerċitat fil-passat, attività bħala persuna impjegata fl-Irlanda tkunu intitolata għal dawn il-benefiċċji u li, fil-każ speċifiku ta’ persuna li tinsab f’sitwazzjoni bħal dik ta’ E. Bogatu, dan id-dritt jiddependi esklużivament fuq l-osservanza tal-kundizzjoni tal-età tat-tfal li lilhom, din il-persuna tkun qed titlob li jingħataw dawn il-benefiċċji. Fl-aħħar nett, hija tesponi li, f’dan il-każ, E. Bogatu għandu d-dritt li jagħti benefiċċji tal-familja skont il-leġiżlazzjoni Irlandiża, mingħajr preġudizzju għall-implimentazzjoni tar-Regolament Nru 883/2004.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-High Court (il-Qorti Għolja) iddeċidiet li tissospendi l-proċedura quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari segwenti:
“1)
Ir-Regolament Nru 883/2004, u b’mod partikolari l-Artikolu 67 tiegħu, moqri flimkien mal-Artikolu 11(2) tiegħu, jirrikjedu, għall-finijiet tal-eliġibbiltà għall-‘benefiċċju marbut mal-familja’ […], li persuna għandha tkun impjegata jew taħdem għal rasha fl-Istat Membru kompetenti […] jew, alternattivament, li hija tkun qed tirċievi l-benefiċċji fi flus imsemmija fl-Artikolu 11(2) [tal-imsemmi] Regolament?
2)
Ir-referenza għal ‘benefiċċji fi flus’ fl-Artikolu 11(2) tar-Regolament għandha tiġi interpretata fis-sens li din tirreferi unikament għall-perijodu li matulu min iressaq it-talba jkun verament qed jirċievi benefiċċju fi flus, jew tirreferi għal kull perijodu futur li matulu min iressaq it-talba jkun jista’ jirċievi benefiċċju fi flus, irrispettivament minn jekk dan il-benefiċċju jkun ntalab fl-istess żmien tat-tressiq tat-talba għal benefiċċji tal-familja?”
Fuq id-domandi preliminari
Fuq l-ewwel domanda
Permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk ir-Regolament Nru 883/2004, u b’mod partikolari l-Artikolu 67 tiegħu, moqri flimkien mal-Artikolu 11(2) tiegħu, għandux jiġi interpretat fis-sens li, f’sitwazzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, l-eliġibbiltà ta’ persuna għal benefiċċji tal-familja fl-Istat Membru kompetenti teħtieġ li din il-persuna teżerċita attività bħala persuna impjegata f’dan l-Istat Membru jew li dan tal-aħħar bħala benefiċċju fi flus minħabba jew bħala konsegwenza ta’ attività bħal din.
Kif jirriżulta mill-punti 10 sa 17 ta’ din is-sentenza, is-sitwazzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali, kif deskritti mill-qorti tar-rinviju, huma kkaratterizzati mill-elementi li ġejjin. L-ewwel nett, il-persuna li titlob il-benefiċċji tal-familja tirrisjedi fl-Istat Membru kompetenti, jiġifieri l-Irlanda, u kienet impjegata hemmhekk fil-passat, iżda sussegwentement waqqfet din l-attività tal-aħħar. Imbagħad, din il-persuna hija ġenitur ta’ żewġt ulied li jgħixu fi Stat Membru ieħor, ir-Rumanija. Fl-aħħar nett, il-perijodu li fih dik il-persuna titlob lill-qorti tar-rinviju li tingħata d-dritt għall-benefiċċji tal-familja huwa perijodu li matulu l-Istat Membru kompetenti kien qed jipprovdilu benefiċċju fi flus bħala “benefiċċju mhux kontributorju” fil-leġiżlazzjoni interna tiegħu.
Fid-dawl ta’ dan, għandu jiġi rrilevat, fl-ewwel lok, li l-Artikolu 67 tar-Regolament Nru 883/2004 jipprovdi li persuna għandha tkun intitolata għall-benefiċċji tal-familja skont il-leġiżlazzjoni tal-Istat Membru kompetenti, inklużi l-membri tal-familja tagħha li għandhom li huma residenti fi Stat Membru ieħor, bħallikieku dawn kienu residenti fl-ewwel Stat Membru.
Mill-formulazzjoni ta’ dan l-artikolu jirriżulta li, filwaqt li huwa jirreferi għad-drittijiet irrikonoxxuti lil “persuna”, ma jeżiġix li tali persuna għandu jkollha status speċifiku, u għalhekk, b’mod partikolari, dak ta’ ħaddiem impjegat. Madankollu, huwa ma jippreċiżax huwa nnifsu r-rekwiżiti li għalihom tista’ tkun suġġetta l-eliġibbiltà ta’ dik il-persuna sabiex tingħata l-benefiċċji tal-familja, iżda jirreferi, fuq dan il-punt, għal-leġiżlazzjoni tal-Istat Membru kompetenti.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, sabiex tingħata risposta għad-domanda magħmula mill-qorti tar-rinviju, huwa neċessarju li dak l-artikolu għandu jiġi interpretat fid-dawl tal-kuntest tiegħu u tal-għan li jsegwi.
Fir-rigward, l-ewwel nett, tal-kuntest li fih jaqa’ l-Artikolu 67 tar-Regolament Nru 883/2004, għandu jiġi osservat li dan l-artikolu għandu jinqara flimkien, b’mod partikolari, ma’ l-Artikolu 68(1)(a) ta’ dan ir-regolament, li japplika meta l-benefiċċji tal-familja jiġu pprovduti b’modi differenti skont il-leġiżlazzjoni ta’ iktar minn Stat Membru wieħed u li, f’dan il-każ, ir-regoli ta’ prijorità li jikkonsisti fit-teħid inkunsiderazzjoni, fl-ordni, ta’ drittijiet mogħtija fuq il-bażi ta’ attività bħala persuna impjegata jew li taħdem għal rasha, u mbagħad dawk disponibbli fuq il-bażi ta’ riċeviment ta’ pensjoni, u fl-aħħar nett, dawk disponibbli fuq il-bażi ta’ residenza.
Peress li din id-dispożizzjoni telenka diversi titoli li fuq il-bażi tagħhom il-benefiċċji tal-familja jistgħu jkunu dovuti lil persuna, fosthom dak ibbażat fuq attività bħala persuna impjegata, l-Artikolu 67 tar-Regolament Nru 883/2004 ma jistax jiġi kkunsidrat bħala li japplika biss għal intitolament ibbażat fuq tali attività.
Sussegwentement, f’dak li jirrigwarda l-għan segwit mill-Artikolu 67 tar-Regolament Nru 883/2004, għandu jiġi osservat li l-leġiżlatur tal-Unjoni kellu l-intenzjoni, meta adotta dan ir-regolament, li jestendi l-kamp ta’ applikazzjoni tiegħu lil kategoriji ta’ persuni li ma humiex ħaddiema impjegati taħt ir-Regolament Nru 1408/71, u b’mod partikolari għal persuni ekonomikament inattivi li ma kinux imsemmija minn dan tal-aħħar.
Dan l-għan jirriżulta, b’mod ġenerali, mill-għażla magħmula mil-leġiżlatur tal-Unjoni li speċifika, fl-Artikolu 2(1) tar-Regolament Nru 883/2004, li dan ir-regolament huwa applikabbli b’mod partikolari għal “ċittadini ta’ Stat Membru” li huma jew li kienu suġġetti għal-leġiżlazzjoni ta’ wieħed jew iktar mill-Istati Membri, meta l-Artikolu 2(1) tar-Regolament Nru 1408/71 kien jipprevedi li dan ir-regolament preċedenti kien japplika għal “ħaddiema” li huma jew li kienu suġġetti għal-leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru jew ta’ iktar minn Stat Membru wieħed.
Dan l-għan huwa rifless, fil-każ speċifiku ta’ benefiċċji tal-familja, l-użu, fl-Artikolu 67 tar-Regolament Nru 883/2004, tat-terminu “persuna” fejn l-Artikolu 73 tar-Regolament Nru 1408/71, li huwa ssostitwixxa, kien jirreferi għal “persuna impjegata”. F’dan ir-rigward, l-Artikolu 67 tar-Regolament Nru 883/2004 jirrifletti r-rieda tal-leġiżlatur tal-Unjoni li ma jillimitax id-dritt tal-benefiċċji tal-familja għall-persuni impjegati iżda li jestendih għal kategoriji oħra ta’ persuni.
Fid-dawl ta’ dawn l-elementi kollha, l-Artikolu 67 tar-Regolament Nru 883/2004 għandu jiġi interpretat fis-sens li ma jeżiġix li individwu jeżerċita attività bħala persuna impjegata fl-Istat Membru kompetenti biex tkun eliġibbli għall-benefiċċji tal-familja.
It-tieni nett, jirriżulta mill-Artikolu 11(2) tar-Regolament Nru 883/2004, li tirreferi għalih il-qorti tar-rinviju fid-domanda tagħha, li persuna li qiegħda tirċievi benefiċċji fi flus minħabba jew bħala konsegwenza ta’ attività bħala persuna impjegata, u għalhekk benefiċċju fi flus li jsib is-sors tiegħu fl-eżerċitar ta’ attività bħal din fil-passat, għandha titqies, għall-finijiet tad-determinazzjoni tal-leġiżlazzjoni applikabbli għal dik il-persuna, bħala li teżerċita din l-attività.
Madankollu, mill-punt 25 ta’ din is-sentenza jirriżulta li l-Artikolu 67 tar-Regolament Nru 883/2004 għandu jiġi interpretat fis-sens li ma jeżiġix li l-kompetenza ta’ Stat Membru fir-rigward ta’ persuna partikolari, fil-qasam tal-benefiċċji tal-familja, tkun ibbażata fuq l-eżerċizzju ta’ attività bħala persuna impjegata, inkluża attività passata bħala impjegat.
Minn dan isegwi li l-fatt li jirċievi l-benefiċċji fi flus msemmija, jekk ikun il-każ, permezz tal-Artikolu 11(2) tar-Regolament Nru 883/2004, huwa mingħajr effett fuq il-konklużjoni li tinsab fil-punt 29 ta’ din is-sentenza.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, ir-risposta għall-ewwel domanda għandha tkun li r-Regolament Nru 883/2004, u b’mod partikolari l-Artikolu 67 tiegħu, moqri flimkien mal-Artikolu 11(2) tiegħu, għandu jiġi interpretat fis-sens li, f’sitwazzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, l-eliġibbiltà ta’ persuna għal benefiċċji tal-familja fl-Istat Membru kompetenti ma teżiġix li din il-persuna teżerċita attività bħala persuna impjegata f’dan l-Istat Membru u lanqas li dan tal-aħħar kien iħallasha benefiċċju fi flus minħabba jew bħala konsegwenza ta’ attività bħal din.
Fuq it-tieni domanda
Permezz tat-tieni domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 11(2) tar-Regolament Nru 883/2004 għandux jiġi interpretat fis-sens li, fil-mument tat-talba għal benefiċċji tal-familja, il-persuna kkonċernata għandhiex tkun effettivament qed tirċievi benefiċċju fi flus jew li potenzjalment tista’ tirċievi tali benefiċċju fi flus.
Fid-dawl tar-risposta mogħtija għall-ewwel domanda, ma hemmx lok li tingħata risposta għat-tieni domanda magħmula mill-qorti tar-rinviju.
Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.

Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tielet Awla) taqta’ u tiddeċiedi:

Ir-Regolament (KE) Nru 883/2004 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad-29 ta’ April 2004 dwar il-kordinazzjoni ta’ sistemi ta’ sigurtà soċjali, u b’mod partikolari l-Artikolu 67 tiegħu, moqri flimkien mal-Artikolu 11(2) tiegħu, għandu jiġi interpretat fis-sens li, f’sitwazzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, l-eliġibbiltà ta’ persuna għal benefiċċji tal-familja fl-Istat Membru kompetenti ma teżiġix li din il-persuna teżerċita attività bħala persuna impjegata f’dan l-Istat Membru u lanqas li dan tal-aħħar kien iħallasha benefiċċju fi flus minħabba jew bħala konsegwenza ta’ attività bħal din.

Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: l-Ingliż.