CELEX: 62020CJ0161
Προσφυγή ακυρώσεως
Απόφαση του Συμβουλίου που περιέχεται στην πράξη της Επιτροπής Μονίμων Αντιπροσώπων (ΕΜΑ) της 5ης Φεβρουαρίου 2020 με την οποία εγκρίθηκε η εισήγηση προς τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (ΔΝΟ) σχετικά με τη θέσπιση κατευθυντήριων γραμμών όσον αφορά τον κύκλο ζωής για την εκτίμηση των αερίων θερμοκηπίου που εκπέμπουν τα βιώσιμα εναλλακτικά καύσιμα “από την πηγή στη δεξαμενή”
Άρθρο 17, παράγραφος 1, ΣΕΕ
Εξωτερική εκπροσώπηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Διαβίβαση της εισήγησης αυτής στον ΔΝΟ από το κράτος μέλος που ασκεί την Προεδρία του Συμβουλίου, εξ ονόματος των κρατών μελών και της Επιτροπής

Με την προσφυγή της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζητεί την ακύρωση της απόφασης του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης που περιέχεται στην πράξη της Επιτροπής Μονίμων Αντιπροσώπων (ΕΜΑ) της 5ης Φεβρουαρίου 2020 με την οποία εγκρίθηκε η εισήγηση προς τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (ΔΝΟ) σχετικά με τη θέσπιση κατευθυντήριων γραμμών όσον αφορά τον κύκλο ζωής για την εκτίμηση των αερίων θερμοκηπίου που εκπέμπουν τα βιώσιμα εναλλακτικά καύσιμα «από την πηγή στη δεξαμενή», με σκοπό τη διαβίβασή της στον ΔΝΟ από την Προεδρία του Συμβουλίου, εξ ονόματος των κρατών μελών και της Επιτροπής (στο εξής: προσβαλλόμενη απόφαση).
Το νομικό πλαίσιο
Το ψήφισμα 65/276
Το ψήφισμα 65/276 της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών της 3ης Μαΐου 2011 (στο εξής: ψήφισμα 65/276) ορίζει τα εξής:
«Η Γενική Συνέλευση,
[…]
Αναγνωρίζοντας
ότι εναπόκειται σε κάθε περιφερειακό οργανισμό να καθορίσει τις λεπτομέρειες της εξωτερικής του εκπροσώπησης,
Υπενθυμίζοντας
το ψήφισμά της 3208 (XXIX) της 11ης Οκτωβρίου 1974 με το οποίο χορήγησε καθεστώς παρατηρητή στην Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα,
Υπενθυμίζοντας επίσης
ότι, σύμφωνα με τις σχετικές νομικές διατάξεις, η Ευρωπαϊκή Ένωση αντικατέστησε την Ευρωπαϊκή Κοινότητα, είναι μέρος σε πολλές πράξεις που έχουν συναφθεί υπό την αιγίδα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών και έχει καθεστώς παρατηρητή ή συμμετέχοντος στις εργασίες διαφόρων ειδικευμένων οργανισμών και οργάνων των Ηνωμένων Εθνών,
[…]
1. […]
2.
Αποφασίζει
να εγκρίνει τις λεπτομέρειες που παρατίθενται στο παράρτημα του παρόντος ψηφίσματος για τη συμμετοχή των εκπροσώπων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υπό την ιδιότητα του παρατηρητή, στις συνόδους και τις εργασίες της Γενικής Συνέλευσης και των επιτροπών και ομάδων εργασίας της, στις διεθνείς συνεδριάσεις και διασκέψεις που συγκαλούνται υπό την αιγίδα της Γενικής Συνέλευσης, καθώς και στις διασκέψεις των Ηνωμένων Εθνών·
[…]».
Οι πράξεις σχετικά με τον ΔΝΟ
Ο ΔΝΟ, ο οποίος ιδρύθηκε με τη Σύμβαση περί Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού, που υπογράφηκε στη Γενεύη στις 6 Μαρτίου 1948 (
Recueil des traités des Nations unies
, τόμος 289, σ. 3), όπως ίσχυε κατά τον κρίσιμο για την παρούσα διαφορά χρόνο (στο εξής: Σύμβαση ΔΝΟ), είναι ειδικευμένος οργανισμός των Ηνωμένων Εθνών επιφορτισμένος, μεταξύ άλλων, με την πρόληψη της ρύπανσης του θαλάσσιου περιβάλλοντος και της ατμόσφαιρας από τα πλοία.
Το άρθρο 4 της Σύμβασης ΔΝΟ προβλέπει τα εξής:
«Άπαντα τα Κράτη δύνανται να γίνουν Μέλη του Οργανισμού συμφώνως προς τας διατάξεις του Μέρους 3ου.»
Όλα τα κράτη μέλη είναι συμβαλλόμενα μέρη στη Σύμβαση ΔΝΟ.
Αντιθέτως, η Ένωση δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος στη Σύμβαση αυτή.
Το άρθρο 25, στοιχείο αʹ, της Σύμβασης ορίζει τα εξής:
«Το Συμβούλιον [του ΔΝΟ] δύναται να συνάπτη συμφωνίας ή διευθετήσεις ως προς τας σχέσεις του Οργανισμού με άλλας Οργανώσεις […]».
Κατά το άρθρο 66 της εν λόγω Σύμβασης:
«Διά παν ζήτημα αναγόμενον εις την αρμοδιότητά του, ο [ΔΝΟ] δύναται να συνεργασθή με άλλας οργανώσεις διακυβερνητικάς αίτινες, χωρίς να είναι ειδικευμένοι οργανισμοί των Ηνωμένων Εθνών, έχουσι συμφέροντα και δράσιν (ACTIVITIES) σχέσιν έχοντα προς τους σκοπούς τους οποίους επιδιώκει ο Οργανισμός.»
Στις 28 Ιουνίου 1974 η Επιτροπή, με ανταλλαγή εγγράφων μεταξύ του Προέδρου της και του Γενικού Γραμματέα του ΔΝΟ, συνήψε Συμφωνία Συνεργασίας με τον ΔΝΟ βάσει του άρθρου 229 της Συνθήκης ΕΟΚ (στο εξής: Συμφωνία Συνεργασίας του 1974). Η Συμφωνία αυτή, η οποία εξακολουθεί να ισχύει, προβλέπει, εν συνόψει, ότι η Γραμματεία του ΔΝΟ και η Επιτροπή συνεργάζονται και διαβουλεύονται στους τομείς κοινού ενδιαφέροντος σύμφωνα με διαδικασίες που καθορίζονται μεταξύ τους κατά περίπτωση, ανταλλάσσουν πληροφορίες και αλληλοενημερώνονται για όλες τις δραστηριότητες και για όλα τα σχεδιαζόμενα προγράμματα εργασίας που ενδέχεται να παρουσιάζουν ενδιαφέρον για κάποιο από τα συμβαλλόμενα μέρη. Επιπλέον, δυνάμει της εν λόγω Συμφωνίας, η Γραμματεία του ΔΝΟ καλεί την Επιτροπή να αποστέλλει παρατηρητές στις διασκέψεις που διοργανώνει ο ΔΝΟ και στις συνεδριάσεις των οργάνων του ΔΝΟ οι οποίες ενδέχεται να επηρεάσουν ζητήματα που ενδιαφέρουν την Ένωση.
Εκτός από τα κύρια όργανά του, τη Συνέλευση, το Συμβούλιο και τη Γραμματεία, ο ΔΝΟ διαθέτει πέντε επιτροπές, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται η Επιτροπή Προστασίας Θαλάσσιου Περιβάλλοντος (στο εξής: MEPC) και η Επιτροπή Ναυτικής Ασφάλειας, που διαθέτουν εξουσίες λήψης αποφάσεων κατά την εφαρμογή των συμβάσεων οι οποίες συνάπτονται υπό την αιγίδα του ΔΝΟ ή για τις οποίες ο ΔΝΟ είναι κατ’ άλλο τρόπο υπεύθυνος.
Το αναθεωρημένο έγγραφο για την οργάνωση των εργασιών και τις μεθόδους εργασίας της Επιτροπής Ναυτικής Ασφάλειας και της MEPC και των επικουρικών οργάνων τους (MSC-MEPC.1/Circ.5/Rev.1 της 13ης Ιουνίου 2018, στο εξής: εσωτερικός κανονισμός MSC-MEPC) ορίζει στο σημείο 1.5, με τίτλο «Στόχοι», τα εξής:
«Οι διατάξεις του παρόντος εγγράφου αποσκοπούν στην επίτευξη των ακόλουθων στόχων:
[…]
να εξασφαλιστεί η μεγαλύτερη δυνατή συμμετοχή όλων των κρατών μελών και των οργανισμών που έχουν καθεστώς παρατηρητή στις εργασίες των επιτροπών και των επικουρικών οργάνων τους·
[…]».
Σύμφωνα με τον κανόνα 5, παράγραφος 3, των κανόνων διαδικασίας της MEPC, ο γενικός γραμματέας της επιτροπής αυτής καλεί να εκπροσωπούνται από παρατηρητές, σε κάθε σύνοδο της εν λόγω επιτροπής στην ημερήσια διάταξη της οποίας περιλαμβάνονται θέματα που τους αφορούν άμεσα, οι λοιποί διακυβερνητικοί οργανισμοί με τους οποίους έχει συναφθεί ειδική συμφωνία ή διακανονισμός και οι διεθνείς μη κυβερνητικοί οργανισμοί με τους οποίους ο ΔΝΟ έχει συνάψει σχέσεις.
Το ιστορικό της διαφοράς
Μεταξύ των συμβάσεων που έχουν συναφθεί υπό την αιγίδα του ΔΝΟ περιλαμβάνεται η Διεθνής Σύμβαση για την πρόληψη της ρύπανσης από πλοία, η οποία υπογράφηκε στο Λονδίνο στις 2 Νοεμβρίου 1973, όπως συμπληρώθηκε με δύο πρωτόκολλα που εγκρίθηκαν το 1978 και το 1997 (στο εξής: Σύμβαση Marpol). Όλα τα κράτη μέλη είναι συμβαλλόμενα μέρη στη Σύμβαση αυτή, ενώ η Ένωση δεν είναι.
Δυνάμει της Σύμβασης Marpol, ο ΔΝΟ έλαβε ορισμένα υποχρεωτικά μέτρα για τη μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου που οφείλονται στις διεθνείς θαλάσσιες μεταφορές. Επί του παρόντος μελετώνται και άλλα μέτρα.
Η MEPC αποτελεί το όργανο λήψης αποφάσεων που είναι υπεύθυνο για την εφαρμογή της Σύμβασης Marpol.
Το Συμβούλιο του ΔΝΟ ενέκρινε απόφαση της MEPC περί σύστασης ομάδας εργασίας μεταξύ συνόδων σχετικά με τη μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου από πλοία (Intersessional Working Group on Reduction of GHG Emissions from Ships, στο εξής: ISWG-GHG), στην οποία ανατέθηκε να υποβάλλει εκθέσεις στη MEPC κατά τις συνόδους της.
Η MEPC έδωσε εντολή στην ISWG-GHG να διατυπώσει συγκεκριμένες προτάσεις για την ενθάρρυνση της χρήσης εναλλακτικών καυσίμων χαμηλών ή μηδενικών εκπομπών άνθρακα, οι δε προτάσεις αυτές έπρεπε να αφορούν, μεταξύ άλλων, τον καθορισμό, για όλα τα σχετικά είδη καυσίμων, κατευθυντήριων γραμμών ως προς την ένταση εκπομπών αερίων θερμοκηπίου/άνθρακα κατά τη διάρκεια του κύκλου ζωής καθώς και ως προς την ανάπτυξη συστημάτων παροχής κινήτρων για τη χρήση των εν λόγω εναλλακτικών καυσίμων.
Στο πλαίσιο της εντολής αυτής, η ISWG-GHG, κατά τη συνεδρίασή της που διεξήχθη από τις 11 έως τις 15 Νοεμβρίου 2019, κάλεσε «τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη και τους διεθνείς οργανισμούς να συνεργαστούν και να υποβάλουν προτάσεις σχεδίων κατευθυντήριων γραμμών ως προς την ένταση εκπομπών αερίων θερμοκηπίου/άνθρακα κατά τη διάρκεια του κύκλου ζωής, για όλα τα σχετικά είδη καυσίμων».
Στις 20 Δεκεμβρίου 2019 η Επιτροπή διαβίβασε στο Συμβούλιο έγγραφο εργασίας συνταχθέν από τις υπηρεσίες της, με τίτλο «Union submission to the seventh meeting of the [ISWG-GHG] of the IMO in London from 23 to 27 March 2020 on the introduction of lifecycle guidelines to estimate well-to[-]tank greenhouse gas (GHG) emissions of sustainable alternative fuels to incentivise the uptake of sustainable alternative fuels at global level» (Εισήγηση της Ένωσης στην έβδομη συνεδρίαση της [ISWG-GHG] του ΔΝΟ, η οποία θα πραγματοποιηθεί στο Λονδίνο από τις 23 έως τις 27 Μαρτίου 2020, σχετικά με τη θέσπιση κατευθυντήριων γραμμών όσον αφορά τον κύκλο ζωής για την εκτίμηση των αερίων θερμοκηπίου που εκπέμπουν τα βιώσιμα εναλλακτικά καύσιμα από την πηγή στη δεξαμενή, με σκοπό την ενθάρρυνση της χρήσης βιώσιμων εναλλακτικών καυσίμων σε παγκόσμιο επίπεδο) [SWD(2019) 456 final].
Στο εν λόγω έγγραφο εργασίας, η Επιτροπή ανέφερε ότι η εισήγηση που περιλαμβανόταν στο παράρτημά του ενέπιπτε στην αποκλειστική εξωτερική αρμοδιότητα της Ένωσης και ότι η εισήγηση αυτή υποβαλλόταν στο Συμβούλιο προκειμένου να καθοριστεί η θέση της Ένωσης ενόψει της διαβίβασης του εγγράφου στον ΔΝΟ. Επιπλέον, η υποσημείωση 1 του εν λόγω εγγράφου εργασίας διευκρίνιζε τα εξής: «Οι προτάσεις ή τα ενημερωτικά έγγραφα που υποβάλλονται στον ΔΝΟ σχετικά με ζητήματα που εμπίπτουν στην αποκλειστική εξωτερική αρμοδιότητα της [Ένωσης] συνιστούν πράξεις εξωτερικής εκπροσώπησης. Οι εισηγήσεις αυτές πρέπει να υποβάλλονται από όργανο της Ένωσης το οποίο μπορεί να την εκπροσωπεί προς τα έξω βάσει της Συνθήκης, ήτοι, για τα θέματα που δεν εμπίπτουν στην [κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ)], από την Επιτροπή ή την αντιπροσωπεία της [Ένωσης], σύμφωνα με το άρθρο 17, παράγραφος 1, ΣΕΕ και το άρθρο 221 ΣΛΕΕ».
Τέλος, στον υπότιτλο της ίδιας της εισήγησης αναφερόταν ότι αυτή «υποβ[αλλόταν] από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης».
Στις 31 Ιανουαρίου 2020 η ομάδα εργασίας «Θαλάσσιες μεταφορές» του Συμβουλίου, αφενός, αποφάσισε να προτείνει στην ΕΜΑ να υποβληθεί η εισήγηση στον ΔΝΟ όχι εξ ονόματος της Ένωσης, αλλά εξ ονόματος των 27 κρατών μελών και της Επιτροπής. Αφετέρου, αφού τροποποίησε, μεταξύ άλλων, τον υπότιτλο του σχεδίου εισήγησης της Επιτροπής, κάλεσε την ΕΜΑ να εγκρίνει την ούτως τροποποιηθείσα εισήγηση, προκειμένου η Προεδρία του Συμβουλίου να τη διαβιβάσει στον ΔΝΟ.
Στις 5 Φεβρουαρίου 2020, με την προσβαλλόμενη απόφαση, η ΕΜΑ ενέκρινε την ούτως τροποποιηθείσα εισήγηση (στο εξής: επίδικη εισήγηση), προκειμένου η Προεδρία του Συμβουλίου να τη διαβιβάσει στον ΔΝΟ εξ ονόματος των κρατών μελών και της Επιτροπής.
Με ηλεκτρονικό μήνυμα της 7ης Φεβρουαρίου 2020, η Δημοκρατία της Κροατίας, η οποία, κατά την περίοδο εκείνη, ασκούσε την Προεδρία του Συμβουλίου, διαβίβασε την επίδικη εισήγηση στον ΔΝΟ εξ ονόματος των 27 κρατών μελών και της Επιτροπής.
Τα αιτήματα των διαδίκων και η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου
Η Επιτροπή ζητεί από το Δικαστήριο να ακυρώσει την προσβαλλόμενη απόφαση και να διατηρήσει τα αποτελέσματά της καθώς και να καταδικάσει το Συμβούλιο στα δικαστικά έξοδα.
Το Συμβούλιο ζητεί την απόρριψη της προσφυγής καθώς και την καταδίκη της Επιτροπής στα δικαστικά έξοδα. Επικουρικώς, σε περίπτωση ακύρωσης της προσβαλλόμενης απόφασης, ζητεί από το Δικαστήριο να διατηρήσει τα αποτελέσματα της απόφασης αυτής.
Με αποφάσεις του Προέδρου του Δικαστηρίου της 15ης Σεπτεμβρίου, της 24ης Σεπτεμβρίου, της 25ης Σεπτεμβρίου, της 1ης Οκτωβρίου, της 6ης Οκτωβρίου, της 8ης Οκτωβρίου και της 13ης Οκτωβρίου 2020, επετράπη στο Βασίλειο του Βελγίου, στην Τσεχική Δημοκρατία, στο Βασίλειο της Δανίας, στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, στην Ελληνική Δημοκρατία, στη Γαλλική Δημοκρατία, στο Βασίλειο των Κάτω Χωρών, στη Δημοκρατία της Φινλανδίας και στο Βασίλειο της Σουηδίας να παρέμβουν υπέρ του Συμβουλίου.
Επί της προσφυγής
Επί της αρμοδιότητας του Δικαστηρίου
Η Ελληνική Δημοκρατία υποστηρίζει εν συνόψει ότι η προσφυγή της Επιτροπής στηρίζεται στην παραδοχή –την οποία αμφισβητεί το Συμβούλιο– ότι η Ένωση έχει καθεστώς παρατηρητή στον ΔΝΟ. Επομένως, για να αποφανθεί επί της προσφυγής, το Δικαστήριο πρέπει, προκαταρκτικώς, να ερμηνεύσει τη Σύμβαση ΔΝΟ προκειμένου να κρίνει αν η Ένωση έχει ή όχι το καθεστώς αυτό. Το Δικαστήριο, όμως, δεν έχει αρμοδιότητα προς τούτο, δεδομένου ότι η εν λόγω Σύμβαση δεν αποτελεί μέρος του δικαίου της Ένωσης.
Συναφώς, αρκεί η διαπίστωση, αφενός, ότι, όπως επισήμανε κατ’ ουσίαν ο γενικός εισαγγελέας στα σημεία 44 έως 46 των προτάσεών του, η Ελληνική Δημοκρατία δεν αμφισβητεί ότι η προσβαλλόμενη απόφαση είναι δεκτική προσφυγής, κατά την έννοια του άρθρου 263 ΣΛΕΕ. Εξάλλου, το Δικαστήριο έχει ήδη κρίνει παραδεκτή μια προσφυγή ακυρώσεως κατά απόφασης της ΕΜΑ περί υποβολής εγγράφου προβληματισμού σε επιτροπή συσταθείσα με διεθνή συμφωνία, στο μέτρο που μια τέτοια απόφαση αποσκοπεί στην παραγωγή έννομων αποτελεσμάτων [πρβλ. απόφαση της 20ής Νοεμβρίου 2018, Επιτροπή κατά Συμβουλίου (ΠΘΖ Ανταρκτικής),
C‑626/15 και C‑659/16
,
EU:C:2018:925
, σκέψεις
έως
].
Αφετέρου, η Ελληνική Δημοκρατία δεν αμφισβητεί ότι οι λόγοι ακυρώσεως που προβάλλει η Επιτροπή προς στήριξη της προσφυγής της αφορούν παραβίαση των Συνθηκών, η δε παραβίαση αυτή συνιστά μία από τις προβλεπόμενες στο δεύτερο εδάφιο του άρθρου 263 ΣΛΕΕ περιπτώσεις άσκησης της προσφυγής ακυρώσεως επί της οποίας το Δικαστήριο είναι αρμόδιο να αποφανθεί.
Βεβαίως, το Δικαστήριο δεν είναι, καταρχήν, αρμόδιο να ελέγχει τη νομιμότητα των πράξεων του δικαίου της Ένωσης υπό το πρίσμα των διατάξεων διεθνούς συμφωνίας στην οποία η Ένωση δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος (πρβλ. απόφαση της 21ης Δεκεμβρίου 2011, Air Transport Association of America κ.λπ.,
C‑366/10
,
EU:C:2011:864
, σκέψη
καθώς και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
Ωστόσο, κατά πάγια νομολογία, όταν η Ένωση αποφασίζει να ασκήσει τις αρμοδιότητές της, οι αρμοδιότητες αυτές πρέπει να ασκούνται τηρουμένων των σχετικών διατάξεων του διεθνούς δικαίου [αποφάσεις της 24ης Νοεμβρίου 1992, Poulsen και Diva Navigation,
C‑286/90
,
EU:C:1992:453
, σκέψη
, και της 20ής Νοεμβρίου 2018, Επιτροπή κατά Συμβουλίου (ΠΘΖ Ανταρκτικής),
C‑626/15 και C‑659/16
,
EU:C:2018:925
, σκέψη
].
Επομένως, το Δικαστήριο πρέπει να λαμβάνει υπόψη, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων του δυνάμει, μεταξύ άλλων, του άρθρου 263 ΣΛΕΕ, τους σχετικούς κανόνες του διεθνούς δικαίου, στο μέτρο που τούτο είναι αναγκαίο για την επίλυση της διαφοράς της οποίας έχει επιληφθεί.
Εν προκειμένω, για την επίλυση της υπό κρίση διαφοράς, το Δικαστήριο πρέπει να λάβει υπόψη τη Σύμβαση ΔΝΟ προκειμένου να κρίνει αν η Ένωση απολαύει ή όχι κάποιου καθεστώτος στο πλαίσιο του εν λόγω οργανισμού.
Υπό τις συνθήκες αυτές, το Δικαστήριο είναι αρμόδιο να αποφανθεί επί της προσφυγής της Επιτροπής.
Επί της ουσίας
Προς στήριξη της προσφυγής της, η Επιτροπή προβάλλει δύο λόγους ακυρώσεως. Ο πρώτος λόγος αφορά παράβαση του άρθρου 3, παράγραφος 2, ΣΛΕΕ και, επομένως, της αποκλειστικής εξωτερικής αρμοδιότητας την οποία έχει η Ένωση, κατά τη διάταξη αυτή, στο μέτρο που η πράξη η οποία πρόκειται να εκδοθεί από όργανο που έχει συσταθεί με διεθνή συμφωνία «ενδέχεται να επηρεάσει τους κοινούς κανόνες ή να μεταβάλει την εμβέλειά τους». Ο δεύτερος λόγος αφορά παράβαση του άρθρου 17, παράγραφος 1, έκτη περίοδος, ΣΕΕ και, επομένως, προσβολή των θεσμικών προνομίων της Επιτροπής.
Πρέπει να εξεταστεί αρχικά ο δεύτερος λόγος ακυρώσεως.
Επί του δεύτερου λόγου ακυρώσεως
–
Επιχειρήματα των διαδίκων
Προς στήριξη του δεύτερου λόγου ακυρώσεως, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι, δεδομένου ότι η προσβαλλόμενη απόφαση δεν αφορά την ΚΕΠΠΑ, το θεσμικό αυτό όργανο έχει εν προκειμένω, σύμφωνα με το άρθρο 17, παράγραφος 1, έκτη περίοδος, ΣΕΕ, την εξουσία εξωτερικής εκπροσώπησης της Ένωσης. Για τον λόγο αυτό, και λαμβανομένης υπόψη της αποκλειστικής αρμοδιότητας της Ένωσης στον τομέα στον οποίο εμπίπτει η επίδικη εισήγηση, πρότεινε να υποβληθεί η εισήγηση «από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης».
Η Επιτροπή προσθέτει ότι ούτε οι κανόνες που ισχύουν για τη συνεργασία με τον ΔΝΟ –μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται και η Συμφωνία Συνεργασίας του 1974–, ερμηνευόμενοι υπό το πρίσμα του ψηφίσματος 65/276, ούτε ο εσωτερικός κανονισμός MSC-MEPC, ειδικότερα δε το σημείο 1.5.6, εμπόδιζαν να υποβληθεί η εν λόγω εισήγηση εξ ονόματος της Ένωσης.
Αντιθέτως, αφενός, το ψήφισμα 65/276 αναγνωρίζει το νέο θεσμικό πλαίσιο της Ένωσης μετά την έναρξη ισχύος της Συνθήκης της Λισσαβώνας. Το ψήφισμα υπογραμμίζει ειδικότερα ότι «εναπόκειται σε κάθε περιφερειακό οργανισμό να καθορίσει τις λεπτομέρειες της εξωτερικής του εκπροσώπησης». Δεδομένου ότι η αναγνώριση αυτή είναι γενικής φύσεως, το γεγονός ότι το ψήφισμα δεν έχει εφαρμογή στους ειδικευμένους οργανισμούς των Ηνωμένων Εθνών ουδεμία επιρροή ασκεί επί της σημασίας του για τον καθορισμό της θέσης της Ένωσης και των θεσμικών οργάνων της έναντι των ειδικευμένων αυτών οργανισμών. Κατά τα λοιπά, με κοινή ρηματική διακοίνωση της 27ης Νοεμβρίου 2009, το Συμβούλιο και η Επιτροπή ενημέρωσαν τον ΔΝΟ για τις έννομες συνέπειες που απέρρεαν από την έναρξη ισχύος της Συνθήκης της Λισσαβώνας, δηλαδή ότι, από 1ης Δεκεμβρίου 2009, «η Ευρωπαϊκή Ένωση θα ασκεί όλα τα δικαιώματα και θα αναλάβει όλες τις υποχρεώσεις της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, συμπεριλαμβανομένου του καθεστώτος της στο πλαίσιο του οργανισμού», και ότι «οι μεταβολές που θα προκύψουν ως προς τις λεπτομέρειες της εκπροσώπησης θα κοινοποιηθούν εν ευθέτω χρόνω».
Αφετέρου, το σημείο 1.5.6 του εσωτερικού κανονισμού MSC-MEPC επιτρέπει ρητώς τη συμμετοχή οργανισμών που έχουν καθεστώς παρατηρητή στις εργασίες της MEPC.
Η Επιτροπή επισημαίνει, όμως, ότι, κατόπιν της έκδοσης της προσβαλλόμενης απόφασης, η επίδικη εισήγηση απεστάλη στον ΔΝΟ από την Προεδρία του Συμβουλίου εξ ονόματος των «κρατών μελών και της Επιτροπής», και όχι εξ ονόματος της Ένωσης.
Επιπλέον, το Συμβούλιο εσφαλμένως έκρινε ότι η αρμοδιότητα της Ένωσης ήταν αποκλειστική για μέρος μόνον της επίδικης εισήγησης και ότι η εισήγηση αυτή έπρεπε να θεωρηθεί ως εκ φύσεως υβριδική. Εξάλλου, εάν η αναφορά στην «Επιτροπή» έπρεπε να νοηθεί ως έμμεση αναφορά στην Ένωση, η προσβαλλόμενη απόφαση θα εμπόδιζε την Επιτροπή να διασφαλίσει την εξωτερική εκπροσώπηση της Ένωσης όσον αφορά το εν λόγω μέρος της εισήγησης.
Εν πάση περιπτώσει, η εξουσία εκπροσώπησης της Ένωσης που απονέμεται στην Επιτροπή από τις Συνθήκες συνεπάγεται ότι η Προεδρία του Συμβουλίου ουδέποτε μπορεί να εκπροσωπεί νόμιμα την Ένωση ή να ασκεί τις εξωτερικές αρμοδιότητες της τελευταίας. Δεδομένου ότι η αποστολή στον ΔΝΟ, με ηλεκτρονικό μήνυμα, της επίδικης εισήγησης συνιστά πράξη εξωτερικής εκπροσώπησης, η πράξη αυτή εκδόθηκε κατά παράβαση του άρθρου 17, παράγραφος 1, ΣΕΕ.
Εξάλλου, το γεγονός και μόνον ότι η Ένωση δεν είναι μέλος ενός διεθνούς οργανισμού ουδόλως επιτρέπει σε κράτος μέλος, το οποίο ενεργεί μεμονωμένα στο πλαίσιο της συμμετοχής του στον εν λόγω διεθνή οργανισμό, να αναλάβει δεσμεύσεις δυνάμενες να επηρεάσουν κανόνες της Ένωσης που θεσπίζονται για την επίτευξη των σκοπών της Συνθήκης.
Κατά τα λοιπά, οι τροποποιήσεις που επέφερε η Συνθήκη της Λισσαβώνας, από τις οποίες απορρέουν, μεταξύ άλλων, το άρθρο 1, το άρθρο 17, παράγραφος 1, και το άρθρο 47 ΣΕΕ καθώς και το άρθρο 220 ΣΛΕΕ, επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο η Κοινότητα, νυν Ένωση, συμμετέχει στις εργασίες των ειδικευμένων οργανισμών των Ηνωμένων Εθνών. Ειδικότερα, από την έναρξη ισχύος της Συνθήκης της Λισσαβώνας, η Ένωση ασκεί όλα τα δικαιώματα και αναλαμβάνει όλες τις υποχρεώσεις της Κοινότητας, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που συνδέονται με το καθεστώς της Κοινότητας στο πλαίσιο των διεθνών οργανισμών με τους οποίους η Επιτροπή διατηρούσε σχέσεις σύμφωνα με το άρθρο 229 της Συνθήκης ΕΟΚ (μετέπειτα άρθρο 302 ΕΚ). Εξάλλου, οι νομικές αυτές τροποποιήσεις έχουν έκτοτε αναγνωριστεί γενικώς σε διεθνές επίπεδο. Η πλέον αξιοσημείωτη εκδήλωση της εν λόγω αναγνώρισης είναι ακριβώς το ψήφισμα 65/276.
Κατά το Συμβούλιο, το οποίο υποστηρίζεται από όλα τα παρεμβαίνοντα κράτη μέλη, ο δεύτερος λόγος ακυρώσεως είναι αβάσιμος.
–
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
Με τον δεύτερο λόγο ακυρώσεως, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι, εν προκειμένω, το άρθρο 17, παράγραφος 1, ΣΕΕ απονέμει στην Επιτροπή την αποκλειστική αρμοδιότητα για τη διασφάλιση της εξωτερικής εκπροσώπησης της Ένωσης, οπότε εναπέκειτο στο εν λόγω θεσμικό όργανο να διαβιβάσει την επίδικη εισήγηση στον ΔΝΟ. Επιπλέον, δεδομένου ότι η εισήγηση αυτή πραγματοποιήθηκε σε τομέα που εμπίπτει στην αποκλειστική αρμοδιότητα της Ένωσης, έπρεπε να υποβληθεί εξ ονόματος της Ένωσης και όχι εξ ονόματος των κρατών μελών και της Επιτροπής.
Συναφώς, πρέπει να διευκρινιστεί εκ προοιμίου ότι, στο μέτρο που η επιχειρηματολογία της Επιτροπής θα μπορούσε να νοηθεί ως βάλλουσα κατά του ότι η προσβαλλόμενη απόφαση επέτρεψε στην Προεδρία του Συμβουλίου να διαβιβάσει στον ΔΝΟ την επίδικη εισήγηση όχι μόνον εξ ονόματος των κρατών μελών αλλά και εξ ονόματος της Επιτροπής, ενώ η Επιτροπή είχε αντιταχθεί σ’ αυτό, η προβολή της εν λόγω επιχειρηματολογίας είναι προδήλως εκπρόθεσμη, δεδομένου ότι έγινε για πρώτη φορά με το υπόμνημα απαντήσεως. Ως εκ τούτου, η επιχειρηματολογία αυτή πρέπει να θεωρηθεί απαράδεκτη.
Όσον αφορά την ουσία του υπό κρίση λόγου ακυρώσεως, κατά πρώτον, πρέπει να υπομνησθεί ότι, κατά το γράμμα του άρθρου 17, παράγραφος 1, έκτη περίοδος, ΣΕΕ, με εξαίρεση την ΚΕΠΠΑ και τις λοιπές περιπτώσεις που προβλέπονται στις Συνθήκες, οι οποίες δεν είναι κρίσιμες εν προκειμένω, η Επιτροπή εξασφαλίζει την εξωτερική εκπροσώπηση της Ένωσης.
Η διάταξη αυτή, όμως, δεν εισάγει καμία διάκριση ανάλογα με το αν η Ένωση ασκεί την αποκλειστική εξωτερική αρμοδιότητά της σύμφωνα με το άρθρο 3, παράγραφος 2, ΣΛΕΕ ή αν ασκεί συντρέχουσα εξωτερική αρμοδιότητα την οποία μοιράζεται με τα κράτη μέλη, ανεξάρτητα από το αν την ασκεί μαζί με αυτά ή αν το Συμβούλιο επικαλείται τη δυνατότητα επίτευξης στο εσωτερικό του της απαιτούμενης πλειοψηφίας προκειμένου η Ένωση να ασκήσει μόνη της την εν λόγω εξωτερική αρμοδιότητα [πρβλ. απόφαση της 20ής Νοεμβρίου 2018, Επιτροπή κατά Συμβουλίου (ΠΘΖ Ανταρκτικής),
C‑626/15 και C‑659/16
,
EU:C:2018:925
, σκέψη
].
Επομένως, η αρμοδιότητα της Επιτροπής να εκπροσωπεί την Ένωση κατά την άσκηση, εκ μέρους της τελευταίας, της εξωτερικής αρμοδιότητάς της δεν μπορεί να εξαρτάται από την αποκλειστική ή συντρέχουσα φύση της εξωτερικής αυτής αρμοδιότητας, η οποία βασίζεται μόνο σε εσωτερικούς κανόνες της Ένωσης που δεν δεσμεύουν τα τρίτα κράτη ή τους λοιπούς διεθνείς οργανισμούς.
Κατά δεύτερον, μολονότι είναι αληθές ότι, όπως υποστηρίζει κατ’ ουσίαν η Επιτροπή, η αρμοδιότητα της τελευταίας να διασφαλίζει την εξωτερική εκπροσώπηση της Ένωσης περιορίζεται από τις Συνθήκες μόνο βάσει των παρεκκλίσεων που προβλέπονται ρητώς στο άρθρο 17, παράγραφος 1, ΣΕΕ, γεγονός παραμένει ότι, όπως υπομνήσθηκε στη σκέψη 32 της παρούσας απόφασης, όταν η Ένωση, ως υποκείμενο του διεθνούς δικαίου, αποφασίζει να ασκήσει τις αρμοδιότητές της, οι αρμοδιότητες αυτές πρέπει να ασκούνται τηρουμένων των σχετικών διατάξεων του διεθνούς δικαίου.
Συναφώς, αφενός, από το άρθρο 4 της Σύμβασης ΔΝΟ προκύπτει ότι μόνον τα κράτη μπορούν να προσχωρήσουν στη Σύμβαση αυτή. Επομένως, ενώ όλα τα κράτη μέλη της Ένωσης είναι μέλη του ΔΝΟ, η ίδια η Ένωση δεν είναι.
Αφετέρου, είναι αληθές ότι, σύμφωνα με το άρθρο 25, στοιχείο αʹ, της Σύμβασης αυτής, το Συμβούλιο του ΔΝΟ μπορεί να συνάπτει συμφωνίες ή διευθετήσεις όσον αφορά τις σχέσεις με άλλους οργανισμούς και ότι, κατά το άρθρο 66 της εν λόγω Σύμβασης, ο ΔΝΟ μπορεί, για κάθε ζήτημα που εμπίπτει στην αρμοδιότητά του, να συνεργάζεται με άλλους διακυβερνητικούς οργανισμούς οι οποίοι, χωρίς να είναι ειδικευμένοι οργανισμοί των Ηνωμένων Εθνών, έχουν συμφέροντα και δραστηριότητες που σχετίζονται με τους σκοπούς τους οποίους επιδιώκει ο ΔΝΟ.
Εξάλλου, στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή, βάσει του άρθρου 229 της Συνθήκης ΕΟΚ, συνήψε με τον ΔΝΟ τη Συμφωνία Συνεργασίας του 1974, η οποία προβλέπει, μεταξύ άλλων, τη δυνατότητα της Επιτροπής να συμμετέχει, ως παρατηρητής, στις εργασίες του ΔΝΟ και της επιτρέπει, επομένως, να διαβιβάζει, ιδίω ονόματι, εισηγήσεις στον οργανισμό αυτό.
Ωστόσο, δεν αμφισβητείται ότι ούτε η Κοινότητα ούτε η Ένωση, η οποία αντικατέστησε την πρώτη, έχουν συνάψει συμφωνία με τον ΔΝΟ, οπότε η Ένωση δεν έχει κάποιο καθεστώς στο πλαίσιο του ΔΝΟ.
Από τα στοιχεία της δικογραφίας και από την επ’ ακροατηρίου συζήτηση προκύπτει, όμως, ότι τα όργανα του ΔΝΟ εκτιμούν, βάσει των διατάξεων που ισχύουν για τον οργανισμό αυτό, ότι μόνον οι διακυβερνητικοί οργανισμοί με τους οποίους ο ΔΝΟ έχει συνάψει συμφωνίες μπορούν να συμμετέχουν στις εργασίες του, ιδίως με την υποβολή εισηγήσεων για την έκδοση νομικών πράξεων. Εξάλλου, βάσει της εκτίμησης αυτής, στις 14 Φεβρουαρίου 2005, ο Γενικός Γραμματέας του ΔΝΟ δεν δέχθηκε εισήγηση την οποία υπέβαλε το Βασίλειο των Κάτω Χωρών, εξ ονόματος της Κοινότητας, ως απάντηση σε πρόσκληση του ΔΝΟ προς τους διακυβερνητικούς οργανισμούς, με την αιτιολογία ότι η Κοινότητα δεν ήταν μέλος του ΔΝΟ ούτε είχε καθεστώς παρατηρητή στον εν λόγω οργανισμό.
Στο πλαίσιο αυτό, αληθεύει βεβαίως, πρώτον, ότι το σημείο 1.5.6 του εσωτερικού κανονισμού MSC-MEPC προβλέπει την ενεργό συμμετοχή οργανισμών που έχουν καθεστώς παρατηρητή στις εργασίες της MEPC, δεύτερον, ότι, σύμφωνα με τον κανόνα 5, παράγραφος 3, των κανόνων διαδικασίας της MEPC, στην επιτροπή αυτή μπορούν να εκπροσωπούνται από παρατηρητές οι διακυβερνητικοί οργανισμοί εκτός του ΔΝΟ με τους οποίους έχει συναφθεί ειδική συμφωνία ή διακανονισμός και οι διεθνείς μη κυβερνητικοί οργανισμοί με τους οποίους ο ΔΝΟ έχει συνάψει σχέσεις και, τρίτον, ότι η επίδικη εισήγηση διαβιβάστηκε στον ΔΝΟ ως απάντηση στην πρόσκληση της ISWG-GHG η οποία μνημονεύεται στη σκέψη 18 της παρούσας απόφασης και η οποία απευθυνόταν στα «ενδιαφερόμενα κράτη μέλη και διεθνείς οργανισμούς». Ωστόσο, οι περιστάσεις αυτές δεν συνεπάγονται ότι η Ένωση, η οποία δεν ήταν διεθνής οργανισμός με καθεστώς παρατηρητή στον ΔΝΟ και με την οποία ο ΔΝΟ δεν είχε συνάψει ειδική συμφωνία ή διακανονισμό, όπως υπομνήσθηκε στη σκέψη 57 της παρούσας απόφασης, είχε την εξουσία να υποβάλει την επίδικη εισήγηση ιδίω ονόματι.
Επομένως, σε αντίθεση με την Επιτροπή, η οποία συνήψε με τον ΔΝΟ τη Συμφωνία Συνεργασίας του 1974, η Ένωση δεν απολαύει δικαιώματος που θα της επέτρεπε να συμμετέχει η ίδια στις εργασίες των οργάνων και των επιτροπών του οργανισμού αυτού.
Κατά τα λοιπά, η Επιτροπή αναγνώρισε, με τη σύστασή της προς το Συμβούλιο προκειμένου να εξουσιοδοτηθεί η Επιτροπή να αρχίσει και να διεξαγάγει διαπραγματεύσεις με τον ΔΝΟ σχετικά με τους όρους και τις λεπτομέρειες της προσχώρησης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας [SEC(2002) 381 final], ότι η Κοινότητα δεν είχε δικαίωμα συμμετοχής στις εργασίες του ΔΝΟ και ότι, επομένως, ήταν προς το συμφέρον της να προσχωρήσει στη Σύμβαση ΔΝΟ.
Εντούτοις, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η θέση σε ισχύ της Συνθήκης της Λισσαβώνας, με τη θέσπιση ιδίως του άρθρου 1, τρίτο εδάφιο, και του άρθρου 47 ΣΕΕ καθώς και του άρθρου 220 ΣΛΕΕ, συνεπάγεται ότι η Ένωση είχε το δικαίωμα να ενεργεί ιδίω ονόματι στο πλαίσιο του ΔΝΟ.
Συναφώς, όσον αφορά, αφενός, το άρθρο 1, τρίτο εδάφιο, και το άρθρο 47 ΣΕΕ, οι διατάξεις αυτές προβλέπουν, αντιστοίχως, ότι η Ένωση αντικαθιστά και διαδέχεται την Κοινότητα και έχει νομική προσωπικότητα. Η εν λόγω έννομη συνέπεια που συνδέεται με τη Συνθήκη της Λισσαβώνας κοινοποιήθηκε από το Συμβούλιο και την Επιτροπή στον ΔΝΟ με κοινή ρηματική διακοίνωση της 27ης Νοεμβρίου 2009 και ελήφθη υπόψη στο ψήφισμα 65/276 της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών.
Ωστόσο, πέραν του γεγονότος ότι, όπως επιβεβαίωσε ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών με σημείωμα της 1ης Ιουνίου 2011, το ως άνω ψήφισμα δεν εφαρμόζεται στους ειδικευμένους οργανισμούς των Ηνωμένων Εθνών, ούτε το ψήφισμα αυτό ούτε –λόγω ιδίως του μονομερούς χαρακτήρα της– η ρηματική διακοίνωση της 27ης Νοεμβρίου 2009 θα μπορούσαν, εν πάση περιπτώσει, να χορηγήσουν στην Ένωση καθεστώς εντός του ΔΝΟ το οποίο δεν διέθετε η Κοινότητα.
Αφετέρου, όσον αφορά το άρθρο 220 ΣΛΕΕ, είναι αληθές ότι το άρθρο αυτό απονέμει στην Ένωση την αρμοδιότητα να καθιερώνει «κάθε πρόσφορη μορφή συνεργασίας με τα όργανα των Ηνωμένων Εθνών και τους ειδικευμένους οργανισμούς τους», ενώ το άρθρο 229 της Συνθήκης ΕΟΚ ανέθετε στην Επιτροπή το καθήκον «να διασφαλίζει κάθε πρόσφορη σχέση με τα όργανα των Ηνωμένων Εθνών [και] των ειδικευμένων οργανισμών τους».
Ωστόσο, η θέσπιση του εν λόγω άρθρου 220 ΣΛΕΕ δεν είχε ως συνέπεια ότι η Ένωση αντικατέστησε την Επιτροπή ως συμβαλλόμενο μέρος στις συμφωνίες συνεργασίας που είχε συνάψει η τελευταία βάσει του άρθρου 229 της Συνθήκης ΕΟΚ, όπως είναι η Συμφωνία Συνεργασίας του 1974. Πράγματι, μολονότι, σύμφωνα με το άρθρο 1, τρίτο εδάφιο, ΣΕΕ, η Ένωση, κατά την έναρξη ισχύος της Συνθήκης της Λισσαβώνας, αντικατέστησε και διαδέχθηκε την Κοινότητα, ούτε η τελευταία αυτή διάταξη ούτε κάποια άλλη διάταξη των Συνθηκών προέβλεψε ότι η Ένωση μπορεί να αντικαταστήσει την Επιτροπή.
Κατά τρίτον, το γεγονός ότι η Ένωση δεν είναι μέλος του ΔΝΟ και δεν έχει συνάψει με αυτόν ειδικές συμφωνίες που να της επιτρέπουν να συμμετέχει στις εργασίες του δεν εμποδίζει την αποτελεσματική άσκηση της εξωτερικής αρμοδιότητάς της στον οικείο τομέα.
Προς τούτο, αφενός, πρέπει να διασφαλίζεται ότι η Ένωση είναι σε θέση να ασκεί την αρμοδιότητά της σε εσωτερικό επίπεδο και ότι, κατά την άσκηση της αρμοδιότητας αυτής, καθορίζει, σύμφωνα με τη διαδικασία που εφαρμόζεται στον σχετικό τομέα, τη δική της θέση.
Αφετέρου, όταν η Ένωση δεν είναι μέλος διεθνούς οργανισμού και, επομένως, εμποδίζεται από τις σχετικές διατάξεις του διεθνούς δικαίου να ασκήσει, στο πλαίσιο ενός τέτοιου οργανισμού, την αρμοδιότητά της σε εξωτερικό επίπεδο, η αρμοδιότητα αυτή μπορεί να ασκηθεί, μεταξύ άλλων, από τα κράτη μέλη, τα οποία, δυνάμει του καθήκοντος καλόπιστης συνεργασίας που προβλέπεται στο άρθρο 4, παράγραφος 3, ΣΕΕ, ενεργούν από κοινού προς το συμφέρον της Ένωσης. Στο πλαίσιο αυτό, τα κράτη μέλη δεν μπορούν να εμποδίζονται να διαβιβάζουν εισηγήσεις στον εν λόγω οργανισμό, ανεξαρτήτως του αν αυτές αφορούν τομείς που εμπίπτουν στην αποκλειστική αρμοδιότητα της Ένωσης ή σε αρμοδιότητα την οποία η Ένωση μοιράζεται με τα κράτη μέλη [πρβλ. γνωμοδότηση 2/91 (Σύμβαση υπ’ αριθ. 170 ΔΟΕ) της 19ης Μαρτίου 1993,
EU:C:1993:106
, σκέψη
, απόφαση της 12ης Φεβρουαρίου 2009, Επιτροπή κατά Ελλάδας,
C‑45/07
,
EU:C:2009:81
, σκέψη
, και γνωμοδότηση 1/13 (Προσχώρηση τρίτων κρατών στη Σύμβαση της Χάγης) της 14ης Οκτωβρίου 2014,
EU:C:2014:2303
, σκέψη
].
Εν προκειμένω, δεν αμφισβητείται ότι το Συμβούλιο ενέκρινε, κατόπιν πρότασης της Επιτροπής, την εισήγηση της Ένωσης προς τον ΔΝΟ, η δε Επιτροπή, όπως επιβεβαίωσε η ίδια κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, δεν αμφισβητεί ούτε τον τρόπο έγκρισης ούτε το περιεχόμενο της εισήγησης.
Ωστόσο, η ως άνω εισήγηση, για τους λόγους που εκτέθηκαν στις σκέψεις 53 έως 66 της παρούσας απόφασης, και ανεξαρτήτως του αν εμπίπτει στην αποκλειστική αρμοδιότητα ή στη συντρέχουσα αρμοδιότητα της Ένωσης, δεν μπορούσε, εν πάση περιπτώσει, να υποβληθεί στον ΔΝΟ εξ ονόματος της Ένωσης χωρίς να παραβιαστούν οι κανόνες που διέπουν τις εργασίες του οργανισμού αυτού. Επομένως, ορθώς έκρινε το Συμβούλιο ότι η επίδικη εισήγηση έπρεπε να υποβληθεί από τα κράτη μέλη στο όνομά τους, ενεργούντα από κοινού προς το συμφέρον της Ένωσης.
Τέλος, κατά τέταρτον, όσον αφορά το επιχείρημα της Επιτροπής ότι η Δημοκρατία της Κροατίας δεν μπορούσε να διαβιβάσει την επίδικη εισήγηση χωρίς να παραβιάσει την εξωτερική αρμοδιότητα της Ένωσης και την εξουσία εξωτερικής εκπροσώπησης που έχει η Επιτροπή, είναι αληθές ότι το γεγονός και μόνον ότι η Ένωση δεν είναι μέλος ενός διεθνούς οργανισμού δεν επιτρέπει σε κράτος μέλος, το οποίο ενεργεί μεμονωμένα στο πλαίσιο της συμμετοχής του σε διεθνή οργανισμό, να αναλάβει δεσμεύσεις δυνάμενες να επηρεάσουν κανόνες της Ένωσης που θεσπίζονται για την επίτευξη των σκοπών της Συνθήκης (απόφαση της 12ης Φεβρουαρίου 2009, Επιτροπή κατά Ελλάδας,
C‑45/07
,
EU:C:2009:81
, σκέψη
).
Ωστόσο, εν προκειμένω, από το ηλεκτρονικό μήνυμα που απέστειλε στις 7 Φεβρουαρίου 2020 η Δημοκρατία της Κροατίας στον ΔΝΟ προκύπτει ότι η τελευταία, ενεργώντας εξ ονόματος των κρατών μελών και της Επιτροπής, απλώς διαβίβασε στον οργανισμό αυτόν την επίδικη εισήγηση των κρατών μελών και της Επιτροπής.
Βεβαίως, λαμβανομένων υπόψη των σχέσεων που συνήψε η Επιτροπή με τον ΔΝΟ δυνάμει της Συμφωνίας Συνεργασίας του 1974, και στο μέτρο που οι σχετικές διατάξεις του διεθνούς δικαίου δεν φαίνεται να αντιτίθενται σε κάτι τέτοιο, τα κράτη μέλη θα μπορούσαν να έχουν αναθέσει στην Επιτροπή το καθήκον να εξασφαλίσει την εκπροσώπησή τους κατά την εκ μέρους τους από κοινού άσκηση, προς το συμφέρον της Ένωσης, εξωτερικής αρμοδιότητας την οποία η Ένωση δεν ήταν σε θέση να ασκήσει βάσει των εφαρμοστέων κανόνων της Σύμβασης ΔΝΟ.
Ωστόσο, καμία διάταξη των Συνθηκών δεν απαιτεί από τα κράτη μέλη να αναθέτουν στην Επιτροπή το καθήκον να εξασφαλίζει την εκπροσώπησή τους, ακόμη και αν οι σχετικές διατάξεις του διεθνούς δικαίου δεν αντιτίθενται σ’ αυτό.
Πράγματι, όπως επισήμανε κατ’ ουσίαν ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 84 των προτάσεών του, το άρθρο 17, παράγραφος 1, ΣΕΕ, πέραν των παρεκκλίσεων που ρητώς μνημονεύει, παρέχει στην Επιτροπή την αποκλειστική αρμοδιότητα να εξασφαλίζει την εκπροσώπηση μόνον της Ένωσης και όχι των κρατών μελών, ακόμη και όταν αυτά ενεργούν από κοινού προς το συμφέρον της Ένωσης.
Επιβάλλεται, επομένως, η διαπίστωση ότι τα κράτη μέλη παραμένουν ελεύθερα να αποφασίζουν κατά περίπτωση τις λεπτομέρειες της εξωτερικής τους εκπροσώπησης, ακόμη και όταν ενεργούν από κοινού προς το συμφέρον της Ένωσης. Για τους σκοπούς της εκπροσώπησης αυτής, τίποτα δεν εμποδίζει τα εν λόγω κράτη να εξουσιοδοτούν, μεταξύ τους, το κράτος μέλος που ασκεί την Προεδρία του Συμβουλίου, εφόσον το κράτος μέλος αυτό δεν ενεργεί ούτε μεμονωμένα ούτε εξ ονόματος της Ένωσης.
Κατόπιν όλων των ανωτέρω, ο δεύτερος λόγος ακυρώσεως πρέπει να απορριφθεί.
Επί του πρώτου λόγου ακυρώσεως
Η Επιτροπή προβάλλει τον πρώτο λόγο ακυρώσεως μόνο με σκοπό να διαπιστωθεί ότι η Ένωση διέθετε εν προκειμένω αποκλειστική αρμοδιότητα και ότι, ως εκ τούτου, η επίδικη εισήγηση έπρεπε να έχει υποβληθεί εξ ονόματος της Ένωσης.
Για τους λόγους, όμως, που εκτίθενται στις σκέψεις 51, 52 και 54 της παρούσας απόφασης, ανεξαρτήτως της αποκλειστικής ή συντρέχουσας φύσης της εξωτερικής αρμοδιότητας της Ένωσης στην οποία εμπίπτει η επίδικη εισήγηση, η Ένωση δεν θα μπορούσε, εν πάση περιπτώσει, να έχει υποβάλει η ίδια την εισήγηση αυτή στον ΔΝΟ τηρώντας τις σχετικές διατάξεις του διεθνούς δικαίου.
Κατά συνέπεια, όπως επισήμανε, κατ’ ουσίαν, και ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 97 των προτάσεών του, ο πρώτος λόγος ακυρώσεως είναι αλυσιτελής και πρέπει, ως εκ τούτου, να απορριφθεί.
Δεδομένου ότι κανένας από τους λόγους ακυρώσεως δεν έγινε δεκτός, η προσφυγή πρέπει να απορριφθεί.
Επί των δικαστικών εξόδων
Το άρθρο 138, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου προβλέπει ότι ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα, εφόσον υπάρχει σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Εν προκειμένω, δεδομένου ότι η Επιτροπή ηττήθηκε, πρέπει να φέρει, πέραν των δικαστικών εξόδων της, και τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε το Συμβούλιο, σύμφωνα με το σχετικό αίτημα του τελευταίου.
Εξάλλου, κατά το άρθρο 140, παράγραφος 1, του ίδιου Κανονισμού Διαδικασίας, τα κράτη μέλη που παρεμβαίνουν στη δίκη φέρουν τα δικαστικά έξοδά τους. Κατά συνέπεια, το Βασίλειο του Βελγίου, η Τσεχική Δημοκρατία, το Βασίλειο της Δανίας, η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, η Ελληνική Δημοκρατία, η Γαλλική Δημοκρατία, το Βασίλειο των Κάτω Χωρών, η Δημοκρατία της Φινλανδίας και το Βασίλειο της Σουηδίας φέρουν τα δικαστικά έξοδά τους.

Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (τμήμα μείζονος συνθέσεως) αποφασίζει:

1)
Απορρίπτει την προσφυγή.

2)
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή φέρει, πέραν των δικαστικών εξόδων της, και τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

3)
Το Βασίλειο του Βελγίου, η Τσεχική Δημοκρατία, το Βασίλειο της Δανίας, η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, η Ελληνική Δημοκρατία, η Γαλλική Δημοκρατία, το Βασίλειο των Κάτω Χωρών, η Δημοκρατία της Φινλανδίας και το Βασίλειο της Σουηδίας φέρουν τα δικαστικά έξοδά τους.

(υπογραφές)
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η αγγλική.