CELEX: 62015CJ0337
Odwołanie
Odpowiedzialność pozaumowna Unii Europejskiej
Rozpatrzenie przez Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich skargi na administrowanie listą odpowiednich kandydatów, sporządzoną w wyniku konkursu otwartego
Naruszenia obowiązku staranności
Pojęcie „wystarczająco istotnego” naruszenia normy prawa Unii
Krzywda
Utrata zaufania do urzędu Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich

W swoim odwołaniu Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich żąda częściowego uchylenia wyroku Sądu Unii Europejskiej z dnia 29 kwietnia 2015 r., Staelen/Rzecznik (T‑217/11, zwanego dalej „zaskarżonym wyrokiem”,
EU:T:2015:238
), na mocy którego Sąd częściowo uwzględnił skargę Claire Staelen, mającą na celu uzyskanie naprawienia szkody, poniesionej przez nią jakoby wskutek rozpatrzenia przez Rzecznika Praw Obywatelskich jej skargi na niewłaściwe administrowanie przez Parlament Europejski sporządzoną po konkursie otwartym EUR/A/151/98 listą odpowiednich kandydatów, na której widniało jej nazwisko jako laureatki (zwaną dalej „listą odpowiednich kandydatów”).
Ramy prawne
Motyw trzeci decyzji Parlamentu Europejskiego 94/262/EWWiS, WE, Euratom z dnia 9 marca 1994 r. w sprawie przepisów i ogólnych warunków regulujących wykonywanie funkcji Rzecznika Praw Obywatelskich (
Dz.U. 1994, L 113, s. 15
) ma następujące brzmienie:
„Rzecznik Praw Obywatelskich, który może także działać z inicjatywy własnej, musi dysponować wszelkimi środkami niezbędnymi dla właściwego wykonywania swoich zadań; w tym celu instytucje i organy [Unii] są zobowiązane dostarczać Rzecznikowi Praw Obywatelskich wszelkich informacji, których zażąda […]”.
Artykuł 3 decyzji 94/262 stanowi:
„1.   Rzecznik, z własnej inicjatywy lub w wyniku złożonej skargi, przeprowadza wszelkie dochodzenia, które uważa za uzasadnione do wyjaśnienia wszelkich podejrzeń o niewłaściwe administrowanie w działaniach instytucji i organów [Unii] […].
2.   Instytucje i organy [Unii] zobowiązane są dostarczyć Rzecznikowi Praw Obywatelskich wszelkich informacji, których od nich żądał, oraz umożliwić mu dostęp do odpowiednich akt […].
[…]”.
Motyw 2 decyzji 2008/587/WE, Euratom Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 czerwca 2008 r. zmieniającej decyzję 94/262 (
Dz.U. 2008, L 189, s. 25
) stanowi:
„Ufność obywateli w zdolność Rzecznika Praw Obywatelskich do prowadzenia szczegółowego i bezstronnego dochodzenia w zgłaszanych przypadkach złej administracji ma zasadnicze znaczenie w działalności Rzecznika”.
Okoliczności powstania sporu
W dniu 14 listopada 2006 r. C. Staelen złożyła skargę do Rzecznika na niewłaściwe administrowanie przez Parlament listą odpowiednich kandydatów.
Po przeprowadzeniu dochodzenia (zwanego dalej „pierwotnym dochodzeniem”) Rzecznik wydał w dniu 22 października 2007 r. decyzję, w której stwierdził brak niewłaściwego administrowania ze strony Parlamentu (zwaną dalej „decyzją z dnia 22 października 2007 r.”).
W dniu 29 czerwca 2010 r. Rzecznik postanowił wszcząć dochodzenie z własnej inicjatywy w celu ponownego zbadania, czy nie doszło do niewłaściwego administrowania ze strony Parlamentu (zwane dalej „dochodzeniem z własnej inicjatywy”).
W dniu 31 marca 2011 r. Rzecznik wydał decyzję kończącą dochodzenie z własnej inicjatywy, w której ponownie stwierdził brak niewłaściwego administrowania w działaniu Parlamentu (zwaną dalej „decyzją z dnia 31 marca 2011 r.”).
Postępowanie przed Sądem i zaskarżony wyrok
Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 20 kwietnia 2011 r. C. Staelen wniosła skargę mającą na celu zasądzenie od Rzecznika odszkodowania z uwagi na poniesioną w jej ocenie szkodę i doznaną krzywdę wskutek uchybień popełnionych jej zdaniem przez Rzecznika w ramach pierwotnego dochodzenia i dochodzenia z własnej inicjatywy.
Orzekając w pkt 75–161 zaskarżonego wyroku w przedmiocie pierwszej serii zarzutów szczegółowych podnoszonych przez C. Staelen, dotyczących tego, że Rzecznik nie zbadał, zarówno w ramach pierwotnego dochodzenia, jak i dochodzenia z własnej inicjatywy, wszystkich niezbędnych kwestii koniecznych do wykrycia i wyjaśnienia zgłoszonych w jej skardze przypadków niewłaściwego administrowania, Sąd poczynił w pierwszej kolejności w pkt 75–88 wyroku pewne „uwagi wstępne”.
W tym kontekście Sąd orzekł zasadniczo w pkt 75–85 tego wyroku, że chociaż Rzecznikowi przysługuje szeroki zakres uznania co do oceny zasadności kierowanych do niego skarg oraz co do kwestii nadania im dalszego biegu, jak również co do wyboru instrumentów do przeprowadzania dochodzenia przy rozpatrywaniu skargi lub w ramach dochodzenia wszczynanego z własnej inicjatywy, i chociaż nie spoczywa na nim w tym kontekście żadne zobowiązanie rezultatu, to taki zakres uznania nie zwalnia jednak Rzecznika z przestrzegania zasady staranności, rozumianej jako obowiązek starannego i bezstronnego zbadania wszystkich istotnych okoliczności danego przypadku.
W tym zakresie Sąd sformułował w pkt 85–87 tego wyroku następujące uwagi:
„85
[…] Wynika stąd, że o ile Rzecznik może swobodnie zdecydować o wszczęciu dochodzenia i następnie faktycznie podejmuje taką decyzję, o tyle może on podjąć wszelkie środki dochodzeniowe, które uważa za uzasadnione, niemniej jednak musi upewnić się, że w wyniku podjęcia tych środków dokona starannego i bezstronnego zbadania wszystkich istotnych okoliczności w celu rozstrzygnięcia o zasadności zarzutu dotyczącego przypadku niewłaściwego administrowania oraz zdecydowania o ewentualnych konsekwencjach tego zarzutu […]. Poszanowanie zasady staranności przez Rzecznika w wykonywaniu jego uprawnień jest tym bardziej istotne, że na mocy art. 228 ust. 1 TFUE i art. 3 ust. 1 decyzji 94/262 powierzono mu zadanie polegające właśnie na wykrywaniu i dążeniu do wyeliminowania przypadków niewłaściwego administrowania w interesie ogólnym oraz w interesie zainteresowanego obywatela.
Rzecznikowi nie przysługuje zatem zakres uznania w odniesieniu do poszanowania, w konkretnym przypadku, zasady staranności. W konsekwencji zwykłe naruszenie zasady staranności wystarcza dla stwierdzenia wystarczająco istotnego naruszenia w rozumieniu orzecznictwa […].
Należy jednak również podkreślić, że nie każda nieprawidłowość popełniona przez Rzecznika stanowi naruszenie zasady staranności […]. Wyłącznie taka nieprawidłowość popełniona przez Rzecznika w wykonywaniu jego uprawnień dochodzeniowych, która skutkuje niemożnością dokonania starannego i bezstronnego zbadania wszystkich istotnych okoliczności w celu rozstrzygnięcia o zasadności zarzutu dotyczącego przypadku niewłaściwego administrowania ze strony instytucji, organu lub jednostki organizacyjnej Unii oraz zdecydowania o ewentualnych konsekwencjach tego zarzutu, może skutkować powstaniem odpowiedzialności pozaumownej Unii ze względu na naruszenie zasady staranności […]”.
Rozpatrując w drugiej kolejności w pkt 89–146 zaskarżonego wyroku krytykowane przez C. Staelen działania Rzecznika w związku z prowadzeniem pierwotnego dochodzenia, Sąd na koniec swojego badania w tym zakresie orzekł w pkt 141–146 tego wyroku, że Rzecznik trzykrotnie naruszył swój obowiązek staranności i że naruszenia te były wystarczająco istotne do powstania odpowiedzialności Unii. Omawiane naruszenia polegały na: po pierwsze, przeinaczeniu treści opinii Parlamentu, po drugie, naruszeniu obowiązku staranności podczas badania, czy Parlament przekazał informację dotyczącą wpisania nazwiska C. Staelen na listę odpowiednich kandydatów innym instytucjom, organom i jednostkom organizacyjnym Unii, jak również, po trzecie, naruszeniu takiego obowiązku podczas badania, czy Parlament przekazał tę samą informację swoim dyrekcjom generalnym.
Orzekając następnie w pkt 162–223 zaskarżonego wyroku w przedmiocie drugiej serii zarzutów szczegółowych podnoszonych przez C. Staelen w odniesieniu do oczywistych błędów w ocenie, jakie miał popełnić Rzecznik, Sąd stwierdził w pkt 205 i 223 tego wyroku istnienie wystarczająco istotnego naruszenia przez Rzecznika obowiązku staranności w zakresie badania, czy C. Staelen była dyskryminowana w stosunku do innych laureatów z uwagi na okres, podczas którego jej nazwisko było umieszczone na liście odpowiednich kandydatów. Omawiane wystarczająco istotne naruszenie polegało na tym, że Rzecznik stwierdził w tym kontekście brak przypadków niewłaściwego administrowania ze strony Parlamentu, opierając się w tym względzie na samym twierdzeniu Parlamentu co do okresu ważności wpisania innych laureatów na listę odpowiednich kandydatów, nie otrzymawszy informacji poświadczających datę zatrudnienia tych laureatów, które to twierdzenie okazało się później błędne.
Co się tyczy trzeciej serii zarzutów szczegółowych, w szczególności dotyczących podnoszonego naruszenia zasady rozsądnego terminu, Sąd znów orzekł w pkt 269 zaskarżonego wyroku, że fakt udzielenia przez Rzecznika odpowiedzi na dwa pisma C. Staelen z przekroczeniem rozsądnego terminu stanowił wystarczająco istotne naruszenie normy prawa Unii mającej na celu przyznanie jednostkom praw, mogące skutkować powstaniem odpowiedzialności Unii.
Badając wreszcie, czy można było stwierdzić istnienie podlegającej naprawieniu szkody i związku przyczynowego pomiędzy tą szkodą a wcześniej stwierdzonymi naruszeniami, Sąd orzekł najpierw w pkt 288–294 zaskarżonego wyroku, że było tak w rozpatrywanej sprawie w odniesieniu do krzywdy doznanej przez C. Staelen z uwagi, po pierwsze, na utratę zaufania do instytucji Rzecznika, a po drugie, na poczucie straty czasu i energii, które te uchybienia spowodowały.
Na koniec, uznawszy, że Rzecznik w ramach pierwotnego dochodzenia i dochodzenia prowadzonego z własnej inicjatywy, po pierwsze, czterokrotnie naruszył obowiązek staranności, a po drugie, odpowiedział na dwa pisma C. Staelen po przekroczeniu rozsądnego terminu, Sąd częściowo uwzględnił skargę C. Staelen, zasądzając od Rzecznika na jej rzecz kwotę 7000 EUR tytułem naprawienia doznanej krzywdy.
Żądania stron i postępowanie przed Trybunałem
W swoim odwołaniu Rzecznik wnosi do Trybunału o:
—
uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie, w jakim stwierdzono w nim, po pierwsze, że Rzecznik dopuścił się kilku naruszeń prawa stanowiących wystarczająco istotne naruszenia prawa Unii, po drugie, że wykazany został rzeczywisty charakter krzywdy, a po trzecie, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy ustalonymi przez Sąd naruszeniami prawa a tą krzywdą, jak również w zakresie, w jakim zasądzono od Rzecznika wypłatę odszkodowania w wysokości 7000 EUR;
—
jeżeli Trybunał uchyli zaskarżony wyrok: tytułem głównym, wydanie przez niego orzeczenia w przedmiocie żądania C. Staelen i oddalenia go jako bezzasadnego;
—
posiłkowo, przekazanie sprawy Sądowi do ponownego rozpoznania w zakresie, w jakim wyrok zostanie uchylony; oraz
—
orzeczenie o kosztach na zasadzie słuszności.
W odpowiedzi na odwołanie C. Staelen wnosi do Trybunału o:
—
odrzucenie odwołania jako w części niedopuszczalnego, a w każdym razie oddalenie go jako bezzasadnego;
—
zasądzenie od Rzecznika na jej rzecz zadośćuczynienia w wysokości 50000 EUR tytułem naprawienia doznanej krzywdy;
—
obciążenie Rzecznika całością kosztów związanych zarówno z postępowaniem odwoławczym, jak i postępowaniem w pierwszej instancji.
W dniu 8 października 2015 r. C. Staelen wniosła odwołanie wzajemne od zaskarżonego wyroku. To odwołanie wzajemne zostało odrzucone postanowieniem Trybunału z dnia 29 czerwca 2016 r., Rzecznik/Staelen (
C‑337/15 P
, niepublikowanym,
EU:C:2016:670
), wydanym na podstawie art. 181 regulaminu postępowania przed Trybunałem. W tymże postanowieniu Trybunał stwierdził, że rozstrzygnięcie w przedmiocie odwołania głównego, jak również o kosztach postępowania odwoławczego nastąpi w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.
W przedmiocie dopuszczalności żądania C. Staelen mającego na celu zasądzenie od Rzecznika na jej rzecz kwoty 50000 EUR
Jak wynika z pkt 19 niniejszego wyroku, żądania przedstawione w złożonej przez C. Staelen odpowiedzi na odwołanie zmierzają, po pierwsze, do całkowitego oddalenia odwołania Rzecznika, a po drugie, do zasądzenia od niego na jej rzecz kwoty 50000 EUR tytułem naprawienia krzywdy, która została jej wyrządzona.
Tymczasem w tym zakresie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 174 regulaminu postępowania przed Trybunałem żądania odpowiedzi na odwołanie mają na celu uwzględnienie lub oddalenie, w całości lub w części, odwołania.
Tym samym żądanie C. Staelen mające na celu zasądzenie od Rzecznika na jej rzecz kwoty 50000 EUR jest niedopuszczalne.
W przedmiocie odwołania
W uzasadnieniu swojego odwołania Rzecznik podnosi pięć zarzutów.
W przedmiocie zarzutu pierwszego
Poprzez swój zarzut pierwszy, który składa się z czterech części, Rzecznik zarzuca Sądowi popełnienie naruszeń prawa w odniesieniu do jednej z przesłanek powstania odpowiedzialności pozaumownej Unii, a mianowicie wymogu „wystarczająco istotnego” naruszenia normy prawa Unii mającej na celu przyznanie praw jednostkom.
W przedmiocie części pierwszej zarzutu pierwszego
– Argumentacja stron
Rzecznik podnosi, że Sąd dopuścił się naruszenia prawa, gdy orzekł w pkt 86 zaskarżonego wyroku, iż zwykłe naruszenie przez Rzecznika zasady staranności, rozumianej jako obowiązek starannego i bezstronnego zbadania wszystkich istotnych okoliczności danego przypadku, wystarcza dla stwierdzenia „wystarczająco istotnego” naruszenia normy prawa Unii mającej na celu przyznanie praw jednostkom, a tym samym naruszenia prawa mogącego powodować powstanie odpowiedzialności Unii.
Claire Staelen utrzymuje, że zarzut jest niedopuszczalny w zakresie części pierwszej, ponieważ to do Sądu, a nie do Trybunału orzekającego w przedmiocie odwołania należy ocena okoliczności faktycznych.
Co do istoty sprawy utrzymuje ona, że Sąd nie dopuścił się naruszenia prawa, ponieważ Trybunał uściślił, między innymi w pkt 50 wyroku z dnia 23 marca 2004 r., Rzecznik/Lamberts (
C‑234/02 P
,
EU:C:2004:174
), że w sytuacji gdy Rzecznik prowadzi dochodzenie, podlega on zobowiązaniu starannego działania, co dokładnie odpowiada poszanowaniu obowiązku staranności, w odniesieniu do którego Rzecznikowi nie przysługuje żaden zakres uznania.
– Ocena Trybunału
Na wstępie należy przypomnieć, że jak wynika z art. 20 ust. 2 lit. d) TFUE, prawo do odwoływania się do Rzecznika w wypadku niewłaściwego administrowania w działaniu instytucji, organów lub jednostek organizacyjnych Unii stanowi prawo, przyznane w szczególności obywatelom Unii, potwierdzone również w art. 43 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej.
Na podstawie art. 228 ust. 1 TFUE Rzecznik jest uprawniony do przyjmowania skarg, które dotyczą przypadków niewłaściwego administrowania w działaniach instytucji, organów lub jednostek organizacyjnych Unii, do badania tych skarg i sporządzania sprawozdań na ich temat. Ten sam przepis uściśla, że zgodnie ze swoimi zadaniami Rzecznik przeprowadza dochodzenia, które uważa za uzasadnione, bądź z inicjatywy własnej, bądź na podstawie przedstawionych mu skarg, i gdy stwierdzi przypadek niewłaściwego administrowania, zwraca się o informacje do danej instytucji, organu lub jednostki organizacyjnej, która ma trzy miesiące, aby poinformować go o swoim stanowisku, zanim prześle on następnie sprawozdanie Parlamentowi i danej instytucji, organowi lub jednostce organizacyjnej oraz poinformuje osobę, która złożyła skargę, o wyniku dochodzenia.
W odniesieniu do możliwości podważenia odpowiedzialności Unii przez osobę, która zwróciła się ze skargą do Rzecznika ze względu na sposób, w jaki skarga była rozpatrywana, Trybunał wskazał już, że należałoby odnieść się do jego utrwalonego orzecznictwa, zgodnie z którym prawo do odszkodowania przysługuje wtedy, gdy spełnione są trzy przesłanki, a mianowicie że naruszona norma prawna ma na celu przyznanie praw jednostkom, że naruszenie jest wystarczająco istotne oraz że istnieje bezpośredni związek przyczynowy między naruszeniem ciążącego na sprawcy obowiązku a szkodą poniesioną przez poszkodowanego. Jeśli chodzi o drugą przesłankę, Trybunał w tym samym kontekście przypomniał też, że decydującym kryterium dla stwierdzenia, czy naruszenie prawa Unii jest wystarczająco istotne, jest oczywiste i poważne przekroczenie przez daną instytucję lub organ Unii granic przysługującego im zakresu uznania (wyrok z dnia 23 marca 2004 r., Rzecznik/Lamberts,
C‑234/02 P
,
EU:C:2004:174
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
Trybunał stwierdził również w tej ostatniej kwestii, że w celu ustalenia, czy doszło do wystarczająco istotnego naruszenia prawa Unii pozwalającego na powstanie odpowiedzialności pozaumownej Unii ze względu na zachowanie Rzecznika, należy uwzględnić specyfikę funkcji tego ostatniego. W tym kontekście należy przypomnieć, że Rzecznik jest zobowiązany jedynie do starannego działania i że przysługuje mu szeroki zakres uznania (wyrok z dnia 23 marca 2004 r., Rzecznik/Lamberts,
C‑234/02 P
,
EU:C:2004:174
, pkt
).
Trybunał stwierdził również, że choć Rzecznikowi przysługuje szeroki zakres uznania co do oceny zasadności skarg i kwestii nadania im dalszego biegu, i choć nie spoczywa na nim w tym kontekście żadne zobowiązanie rezultatu, i nawet jeśli w konsekwencji kontrola sądu Unii powinna być ograniczona, nie można jednak wykluczyć, że w okolicznościach zupełnie wyjątkowych dana osoba mogłaby wykazać, iż Rzecznik dopuścił się wystarczająco istotnego naruszenia prawa Unii w ramach wykonywania swoich obowiązków, które to naruszenie może przynieść szkodę danemu obywatelowi (zob. podobnie wyrok z dnia 23 marca 2004 r., Rzecznik/Lamberts,
C‑234/02 P
,
EU:C:2004:174
, pkt
).
Ponadto ważne jest, aby przypomnieć, że obowiązek staranności, który jest nierozerwalnie związany z zasadą dobrej administracji i odnosi się ogólnie do działania administracji Unii w jej stosunkach ze społeczeństwem, wymaga od niej działania z rozwagą i ostrożnością [zob. podobnie wyrok z dnia 16 grudnia 2008 r., Masdar (UK)/Komisja,
C‑47/07 P
,
EU:C:2008:726
, pkt
,
].
W świetle tych właśnie rozważań należy stwierdzić, po pierwsze, w odniesieniu do dopuszczalności części pierwszej zarzutu pierwszego, że w jego drodze Rzecznik nie krytykuje oceny faktów dokonanej przez Sąd, jak utrzymuje C. Staelen, lecz naruszenie prawa popełnione przez Sąd w związku z przyjęciem błędnej koncepcji pojęcia „wystarczająco istotnego naruszenia” prawa Unii, które może powodować jej potencjalną odpowiedzialność pozaumowną. Z tego wynika, że pierwsza część zarzutu jest dopuszczalna.
Po drugie, co do istoty sprawy należy stwierdzić, że orzekając w pkt 86 zaskarżonego wyroku, iż zwykłe naruszenie zasady staranności wystarcza do stwierdzenia istnienia wystarczająco istotnego naruszenia, mogącego powodować powstanie odpowiedzialności Unii z uwagi na to, że Rzecznikowi nie przysługuje zakres uznania w odniesieniu do przestrzegania tej zasady w konkretnym wypadku, Sąd naruszył z różnych względów zasady przypomniane w pkt 31–33 niniejszego wyroku.
Jak bowiem wynika z przywołanego w pkt 31 niniejszego wyroku utrwalonego orzecznictwa Trybunału, tylko wystarczająco istotne, a nie jakiekolwiek naruszenie normy prawa Unii zapewniającej ochronę jednostkom może prowadzić do powstania odpowiedzialności pozaumownej Unii. Ponadto, w sytuacji gdy danej instytucji lub organowi Unii przysługuje pewien zakres uznania, tylko oczywiste i poważne przekroczenie przez tę instytucję lub organ granic tego uznania może stanowić takie wystarczająco istotne naruszenie prawa Unii.
Tymczasem odnosi się to również do wypadku naruszenia przez Rzecznika obowiązku staranności, które nie może automatycznie stanowić bezprawnego zachowania mogącego powodować powstanie odpowiedzialności Unii, lecz należy je ocenić – jak przypomniano w pkt 32 i 33 niniejszego wyroku – z uwzględnieniem okoliczności, że na Rzeczniku spoczywa, w ramach wykonywania jego obowiązków, jedynie zobowiązanie starannego działania i że przysługuje mu szeroki zakres uznania w odniesieniu, po pierwsze, do oceny zasadności skarg, jakie do niego wpływają, i do działań, jakie należy w ich przedmiocie podjąć, po drugie, do sposobu prowadzenia wszczętych dochodzeń i przeprowadzania badań, a po trzecie, do analizy zebranych danych, a także wniosków, jakie należy wyciągnąć z tej analizy.
Stwierdzając w pkt 86 zaskarżonego wyroku, że Rzecznikowi nie przysługiwał żaden zakres uznania w odniesieniu do przestrzegania w konkretnym przypadku zasady staranności, i wywodząc stąd, że zwykłe naruszenie tej zasady jest zatem wystarczające dla stwierdzenia wystarczająco istotnego charakteru tego naruszenia, Sąd wyraźnie zamierzał odwołać się do orzecznictwa Trybunału, o którym mowa w pkt 71 zaskarżonego wyroku, zgodnie z którym w przypadku gdy instytucji Unii przysługuje wyłącznie znacznie ograniczony zakres uznania lub nie przysługuje jej on wcale, jakiekolwiek naruszenie prawa Unii może wystarczyć do ustalenia istnienia wystarczająco istotnego naruszenia tego prawa (zob. w szczególności wyrok z dnia 10 grudnia 2002 r., Komisja/Camar i Tico,
C‑312/00 P
,
EU:C:2002:736
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
Tymczasem Sąd nie może w ten sposób decydować, czy przesłanki, które mogą prowadzić do powstania odpowiedzialności pozaumownej Unii na podstawie naruszenia obowiązku staranności, zostały spełnione, nie biorąc pod uwagę ani obszaru, ani warunków, ani kontekstu, w jakim omawiany obowiązek spoczywa na danej instytucji lub na danym organie Unii (zob. podobnie wyrok z dnia 30 stycznia 1992 r., Finsider i in./Komisja,
C‑363/88 i C‑364/88
,
EU:C:1992:44
, pkt
).
Aby stwierdzić istnienie wystarczająco istotnego naruszenia spoczywającego na Rzeczniku obowiązku staranności, konieczne jest zatem wykazanie, że nie działając z całą wymaganą rozwagą i ostrożnością, Rzecznik w sposób poważny i oczywisty przekroczył granice swego uznania w kontekście wykonywania przysługujących mu uprawnień dochodzeniowych. W tym celu należy uwzględnić, mając jednocześnie na uwadze omawiany kontekst, wszystkie okoliczności rozpatrywanej sytuacji, a wśród nich w szczególności oczywisty charakter braku staranności, jakim wykazał się Rzecznik w prowadzeniu swego dochodzenia (zob. podobnie w szczególności wyroki: z dnia 30 stycznia 1992 r., Finsider i in./Komisja,
C‑363/88 i C‑364/88
,
EU:C:1992:44
, pkt
; a także z dnia 10 lipca 2003 r., Komisja/Fresh Marine,
C‑472/00 P
,
EU:C:2003:399
, pkt
), jego usprawiedliwiony bądź nieusprawiedliwiony charakter (zob. podobnie w szczególności wyroki: z dnia 30 stycznia 1992 r., Finsider i in./Komisja,
C‑363/88 i C‑364/88
,
EU:C:1992:44
, pkt
; a także z dnia 4 lipca 2000 r., Haim,
C‑424/97
,
EU:C:2000:357
, pkt
,
), czy też niewłaściwy lub pozbawiony sensu charakter wniosków wyciągniętych z prowadzonego przez niego badania (zob. podobnie wyrok z dnia 22 października 1991 r., Nölle,
C‑16/90
,
EU:C:1991:402
, pkt
).
Należy jeszcze uściślić, że jak utrzymuje Rzecznik, sama okoliczność, podkreślona przez Sąd w pkt 85 zaskarżonego wyroku, iż zadania Rzecznika polegają na wykrywaniu przypadków niewłaściwego administrowania po stronie innych instytucji i organów Unii, tym bardziej nie może uzasadniać twierdzenia zawartego w pkt 86 tego wyroku.
W tym względzie można z pewnością oczekiwać od Rzecznika, zwłaszcza w świetle zadań, jakie na nim spoczywają na mocy traktatu, aby sam wykazał się szczególną uwagą w przestrzeganiu obowiązku staranności, prowadząc z rozwagą i ostrożnością swoje dochodzenia, w ramach których podlega jednak wyłącznie zobowiązaniu starannego działania. Niemniej jednak z powyższego nie można wywieść, że najmniejsze naruszenie przez Rzecznika obowiązku staranności w ramach wykonywania takich zadań dochodzeniowych stanowi ipso facto, w rozumieniu orzecznictwa przywołanego w pkt 31 i 32 niniejszego wyroku, „wystarczająco istotne naruszenie” omawianego obowiązku.
Wreszcie, jak słusznie zauważył Rzecznik, uściślenie zawarte w pkt 87 zaskarżonego wyroku, zgodnie z którym powstanie odpowiedzialności pozaumownej Unii może powodować wyłącznie taka popełniona przez niego nieprawidłowość, której skutkiem jest niemożność przeprowadzenia przez niego starannego i bezstronnego badania wszystkich istotnych okoliczności w celu rozstrzygnięcia o zasadności zarzutu dotyczącego przypadku niewłaściwego administrowania, nie wpływa w żaden sposób na uwagi przedstawione w pkt 41 niniejszego wyroku. Wspomniane uściślenie dotyczy bowiem ewentualnych skutków stwierdzonych nieprawidłowości, a nie charakteru danego działania lub zaniechania czy wystarczająco istotnego charakteru naruszenia prawa Unii, odzwierciedlonego w tej nieprawidłowości.
Z powyższego wynika, że Sąd naruszył prawo, gdy orzekł w sposób ogólny w pkt 86 zaskarżonego wyroku, że „zwykłe” naruszenie zasady staranności przez Rzecznika stanowiło „wystarczająco istotne naruszenie” normy prawa Unii zapewniającej ochronę jednostkom, które to naruszenie może powodować powstanie odpowiedzialności pozaumownej Unii.
Takie naruszenie prawa nie może jednak w niniejszej sprawie prowadzić samo w sobie do uchylenia zaskarżonego wyroku. Aby ustalić, czy powinno to nastąpić, należy bowiem sprawdzić, czy – jak podnosi Rzecznik w ramach części drugiej, trzeciej i czwartej zarzutu pierwszego oraz w ramach zarzutu drugiego – Sąd w dalszej kolejności konkretnie zastosował błędną zasadę, którą ustanowił w pkt 86 zaskarżonego wyroku, i czy to naruszenie prawa spowodowało wadliwość ocen, poprzez które Sąd dokonał kwalifikacji danego zachowania Rzecznika jako „wystarczająco istotnego naruszenia” obowiązku staranności.
W przedmiocie części drugiej, trzeciej i czwartej zarzutu pierwszego
– Argumentacja stron
Poprzez części drugą, trzecią i czwartą zarzutu pierwszego Rzecznik podnosi, że Sąd dopuścił się trzykrotnie naruszenia prawa, gdy zważywszy na naruszenie prawa popełnione przez Sąd w pkt 86 zaskarżonego wyroku, w pkt 142–144 tego wyroku orzekł, że trzy naruszenia obowiązku staranności przypisywane w niniejszej sprawie Rzecznikowi są „wystarczająco istotne”, aby móc powodować powstanie odpowiedzialności pozaumownej.
Jeśli chodzi o drugą część zarzutu, Rzecznik twierdzi, że orzekając w pkt 142 zaskarżonego wyroku, iż popełnił on takie wystarczająco istotne naruszenie poprzez przeinaczenie w swojej decyzji z dnia 22 października 2007 r. treści opinii Parlamentu wyłącznie na tej podstawie, że Rzecznikowi nie przysługuje żaden zakres uznania, w przypadku gdy chodzi o przedstawienie treści dokumentu, Sąd nie wypełnił swego obowiązku uwzględnienia wszystkich istotnych okoliczności w celu rozstrzygnięcia o istnieniu takiego naruszenia.
W uzasadnieniu z kolei części trzeciej i czwartej zarzutu pierwszego, skierowanych, odpowiednio, przeciwko pkt 143 i 144 zaskarżonego wyroku, Rzecznik utrzymuje, że ograniczając się do stwierdzenia, iż rzekome naruszenia obowiązku staranności w trakcie dochodzeń, które miały na celu ustalenie, czy Parlament poinformował inne instytucje oraz własne dyrekcje generalne o wpisaniu nazwiska C. Staelen na listę odpowiednich kandydatów, stanowiły, zgodnie z zasadą ustanowioną przez Sąd w pkt 86 zaskarżonego wyroku, „wystarczająco istotne naruszenia” prawa Unii, Sąd nie wykazał takich naruszeń, ale jedynie zakładał ich istnienie.
Ponadto, orzekając w pkt 143 zaskarżonego wyroku, że Rzecznik nie wykazał, czy informacje wymienione w poprzednim punkcie niniejszego wyroku zostały przekazane innym instytucjom Unii, Sąd zaprzeczył sam sobie, gdyż w pkt 105 zaskarżonego wyroku orzekł, że instytucje te posiadały tę informację co najmniej od dnia 14 maja 2007 r.
W odniesieniu do pkt 144 zaskarżonego wyroku, odnoszącego się do przekazania tej informacji dyrekcjom generalnym Parlamentu, Sąd ponadto nie uwzględnił specyfiki funkcji Rzecznika, uznając, że ten ostatni jest podczas przeprowadzanych przez siebie kontroli zobowiązany do uzyskania dowodów na piśmie w odniesieniu do każdego aspektu dochodzenia i włączenia ich do swych akt.
Według C. Staelen to do Sądu należy ocena okoliczności faktycznych i prawnych celem ustalenia, czy brak staranności jest zawiniony i czy stanowi wystarczająco istotne naruszenie prawa Unii, a tym samym części druga, trzecia i czwarta przedstawionego przez Rzecznika zarzutu pierwszego są niedopuszczalne. W każdym razie analiza Sądu zawarta w pkt 142–144 zaskarżonego wyroku nie jest dotknięta naruszeniem prawa.
– Ocena Trybunału
W kwestii dopuszczalności części drugiej, trzeciej i czwartej zarzutu pierwszego należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału z art. 256 ust. 1 akapit drugi TFUE oraz z art. 58 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wynika, iż jedynie Sąd jest właściwy do dokonywania, po pierwsze, ustaleń faktycznych, z wyjątkiem sytuacji, gdy nieprawidłowość jego ustaleń wynika z akt sprawy, a po drugie, oceny tych okoliczności faktycznych. Natomiast po dokonaniu przez Sąd ustaleń lub oceny okoliczności faktycznych Trybunał jest właściwy do przeprowadzenia kontroli kwalifikacji prawnej tych okoliczności i skutków prawnych, które wywiódł z nich Sąd (zob. w szczególności wyrok z dnia 3 września 2009 r., Moser Baer India/Rada,
C‑535/06 P
,
EU:C:2009:498
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo). I tak, Trybunał wielokrotnie przypominał, że kwestia tego, czy Sąd mógł słusznie wywnioskować z tych okoliczności, że instytucje Unii naruszyły swój obowiązek staranności, jest kwestią prawną poddaną kontroli Trybunału w ramach odwołania (zob. w szczególności wyrok z dnia 3 września 2009 r., Moser Baer India/Rada,
C‑535/06 P
,
EU:C:2009:498
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo). Podobnie jest, jeśli chodzi o ustalenie, czy takie naruszenie należy ponadto kwalifikować jako „wystarczająco istotne naruszenie” prawa Unii, mogące powodować powstanie jej pozaumownej odpowiedzialności.
Tymczasem, wbrew temu, co utrzymuje C. Staelen, części druga, trzecia i czwarta zarzutu pierwszego nie mają na celu uzyskania ponownej oceny okoliczności faktycznych, której dokonał Sąd, ale zmierzają w istocie do zakwestionowania kwalifikacji prawnej, w oparciu o którą sąd ten uznał, że Rzecznik dopuścił się w tym przypadku wystarczająco istotnych naruszeń prawa Unii.
Wynika z tego, że zarzut niedopuszczalności podniesiony przez C. Staelen należy oddalić.
W kwestii istoty sprawy i w odniesieniu do części drugiej zarzutu pierwszego należy zauważyć, że Sąd orzekł w pkt 102 zaskarżonego wyroku, iż twierdząc w pkt 2.5 decyzji z dnia 22 października 2007 r., że przeprowadzona kontrola potwierdziła to, o czym Parlament już informował w swojej opinii, czyli że lista odpowiednich kandydatów została udostępniona innym instytucjom Unii, podczas gdy wspomniana opinia nie zawierała takiej informacji, Rzecznik poprzez brak staranności przeinaczył treść tego dokumentu.
W tym względzie należy podkreślić, że o ile wprawdzie Rzecznikowi przysługuje, jak zauważono w pkt 38 niniejszego wyroku, szeroki zakres uznania w ramach wykonywania jego obowiązków, zwłaszcza jeśli chodzi o działania, które zamierza on podjąć w przedmiocie otrzymanych skarg, jak i o sposób ich prowadzenia, to jednak jeśli chodzi o przedstawienie treści dokumentu, który mu został przekazany w celu użycia go za podstawę, tak jak w tym przypadku, wniosków wyciągniętych z decyzji kończącej dochodzenie, ma on jedynie ograniczony zakres uznania, a nawet nie ma go wcale. Dlatego też w pkt 142 zaskarżonego wyroku Sąd słusznie stwierdził, biorąc pod uwagę orzecznictwo przywołane w pkt 39 niniejszego wyroku, że przeinaczenie przez Rzecznika treści opinii Parlamentu z dnia 20 marca 2007 r. stanowiło wystarczająco istotne naruszenie, mogące powodować powstanie odpowiedzialności Unii.
W świetle powyższego część druga zarzutu pierwszego powinna zostać oddalona.
W odniesieniu do części trzeciej i czwartej tego zarzutu, z pkt 143 i 144 zaskarżonego wyroku wynika, że w celu zakwalifikowania naruszeń obowiązku staranności ustalonych w pkt 109 i 140 zaskarżonego wyroku jako „wystarczająco istotne” i mając na względzie wadliwy charakter dochodzenia prowadzonego przez Rzecznika co do przesłania listy odpowiednich kandydatów, odpowiednio, do innych instytucji i dyrekcji generalnych Parlamentu, Sąd ograniczył się do odesłania do uwag zawartych w pkt 86 zaskarżonego wyroku.
Popełnione przez Sąd w pkt 86 zaskarżonego wyroku naruszenie prawa, takie jak ustalone w ramach badania części pierwszej zarzutu pierwszego, spowodowało wadliwość oceny, za pomocą której Sąd w pkt 143 i 144 tego wyroku zakwalifikował przypadki braku staranności przypisywane w tej sprawie Rzecznikowi jako wystarczająco istotne naruszenia, które mogą powodować powstanie odpowiedzialności pozaumownej Unii.
W tych okolicznościach części trzecią i czwartą zarzutu należy uwzględnić, nawet bez potrzeby rozpatrywania innych argumentów podnoszonych przez Rzecznika na ich poparcie.
Z powyższego wynika, że zarzut pierwszy należy uwzględnić w odniesieniu do jego części pierwszej, trzeciej i czwartej, ale oddalić w odniesieniu do części drugiej.
W przedmiocie zarzutu drugiego
Argumentacja stron
Poprzez część pierwszą zarzutu drugiego Rzecznik podnosi, że Sąd orzekał ultra petita, gdy stwierdził w pkt 205 i 223 zaskarżonego wyroku, iż Rzecznik naruszył zasadę staranności, ponieważ polegał na wyjaśnieniu uzyskanym od Parlamentu, podczas gdy w swojej skardze C. Staelen w rzeczywistości podnosiła istnienie oczywistego błędu w ocenie ze strony Rzecznika.
Poprzez część drugą tego zarzutu Rzecznik podnosi, że Sąd dopuścił się naruszenia prawa, gdy w pkt 204 zaskarżonego wyroku orzekł, iż okoliczność, że wyjaśnienie udzielone przez instytucję Unii w trakcie dochodzenia mogło wydawać się przekonujące, nie zwalnia Rzecznika z ciążącego na nim obowiązku upewnienia się, że okoliczności faktyczne, na których opiera się to wyjaśnienie, są prawdziwe, w sytuacji gdy wyjaśnienie to stanowi jedyną podstawę stwierdzenia przez niego braku niewłaściwego administrowania ze strony wspomnianej instytucji.
Poprzez część trzecią zarzutu drugiego Rzecznik utrzymuje, że nawet jeśli należałoby uznać, iż dopuścił się on błędu, który w ten sposób przypisuje mu Sąd, to jednak Sąd nie zbadał, czy taki błąd stanowi wystarczająco istotne naruszenie prawa Unii. W pkt 205 zaskarżonego wyroku Sąd bowiem ograniczył się w tym zakresie do stwierdzenia, że ustalony przez niego brak staranności może powodować powstanie odpowiedzialności Unii.
Jeśli chodzi o część pierwszą zarzutu drugiego, C. Staelen utrzymuje, że stwierdzając istnienie naruszenia obowiązku staranności przez Rzecznika, Sąd nie podniósł zarzutu, który nie był zawarty w skardze, i mógł, jako sąd rozpoznający sprawę co do istoty, zmienić kwalifikację przedstawionych w niej okoliczności faktycznych i prawnych.
W odniesieniu do części drugiej i trzeciej tego zarzutu C. Staelen stoi na stanowisku, że o ile Rzecznik może wprawdzie polegać na informacji podanej przez instytucję Unii, pod warunkiem że nie ma dowodów podających jej wiarygodność w wątpliwość, o tyle nie było tak w niniejszej sprawie, ponieważ weryfikacja twierdzeń administracji jest właśnie samą istotą zadań Rzecznika.
Ocena Trybunału
Na wstępie należy przypomnieć, że w pkt 205 zaskarżonego wyroku Sąd orzekł, iż Rzecznik nie działał z zachowaniem należytej staranności, gdy stwierdził brak niewłaściwego administrowania ze strony Parlamentu w odniesieniu do okresu umieszczenia nazwiska C. Staelen na liście odpowiednich kandydatów, opierając się w tym względzie na samym twierdzeniu Parlamentu na temat zatrudnienia 22 pierwotnych laureatów konkursu otwartego EUR/A/151/98, nie otrzymawszy informacji poświadczających moment zatrudnienia każdego z nich, podczas gdy to twierdzenie okazało się następnie błędne. W tym samym punkcie Sąd stwierdził wówczas, odnosząc się w tym względzie do pkt 84–86 zaskarżonego wyroku, że brak staranności mógł powodować powstanie odpowiedzialności Unii.
W pkt 223 zaskarżonego wyroku Sąd potwierdził, że wspomniany brak staranności poskutkował tym, iż Rzecznik błędnie uznał pewne okoliczności faktyczne za dowiedzione i w konsekwencji błędnie stwierdził brak niewłaściwego administrowania ze strony Parlamentu.
W odniesieniu do części pierwszej zarzutu drugiego prawdą jest, że jak podnosi Rzecznik i jak wynika ponadto z pkt 162 i 197 zaskarżonego wyroku, C. Staelen powoływała się w uzasadnieniu swojej skargi przed Sądem na to, że Rzecznik popełnił oczywisty błąd w ocenie, gdy uznał w decyzji z dnia 31 marca 2011 r., wydanej po pierwotnym dochodzeniu, iż Parlament nie dyskryminował jej w stosunku do innych laureatów konkursu otwartego EUR/A/151/98 w odniesieniu do okresu ważności wpisania na listę odpowiednich kandydatów.
W przedmiocie tego zarzutu Sąd orzekł w pkt 202–205 zaskarżonego wyroku, że Rzecznik uchybił w tym wypadku swojemu obowiązkowi staranności, ponieważ popełnił błąd w związku z niesprawdzeniem zasadności twierdzenia Parlamentu na temat okresu wpisania na listę odpowiednich kandydatów, odpowiednio, C. Staelen i innych laureatów rozpatrywanego konkursu. Tymczasem Sąd orzekł zasadniczo w ten sposób, że poprzez brak rozwagi i ostrożności Rzecznik dopuścił się błędu w ocenie, który spowodował błędne uznanie, iż nie było potrzeby stwierdzenia przypadku niewłaściwego administrowania po stronie Parlamentu.
W tych okolicznościach należy stwierdzić, że zmieniając w ten sposób klasyfikację zarzutu, jaki został przed nim podniesiony, Sąd nie przeinaczył go ani tym samym nie orzekł ultra petita, a więc część pierwszą zarzutu drugiego odwołania należy odrzucić.
Ponadto, bez potrzeby rozpatrywania części drugiej tego zarzutu, w odniesieniu do części trzeciej omawianego zarzutu należy zauważyć, że orzekając w pkt 205 zaskarżonego wyroku, iż brak staranności przypisywany w tym wypadku Rzecznikowi miał charakter wystarczająco istotnego naruszenia, mogącego powodować powstanie odpowiedzialności Unii, i ograniczając się przy tym do zwykłego odesłania do analizy przedstawionej w pkt 84–86 tego wyroku, Sąd dopuścił się naruszenia prawa podobnego do naruszeń wskazanych w ramach badania części trzeciej i czwartej zarzutu pierwszego.
Naruszenie prawa dotyczące pojęcia „wystarczająco istotnego naruszenia” prawa Unii, popełnione przez Sąd w pkt 86 zaskarżonego wyroku, ustalone w ramach analizy części pierwszej zarzutu pierwszego w pkt 45 niniejszego wyroku, spowodowało bowiem wadliwość oceny, poprzez którą wspomniany sąd dokonał takiej kwalifikacji w pkt 205 zaskarżonego wyroku.
Z powyższej analizy wynika, że część trzecią zarzutu drugiego należy uwzględnić.
W przedmiocie zarzutu trzeciego
Argumentacja stron
W swoim zarzucie trzecim Rzecznik podnosi, że orzekając w pkt 269 zaskarżonego wyroku, iż niedochowanie przez niego rozsądnego terminu, w którym C. Staelen miała prawo otrzymać odpowiedź na swoje pisma, stanowi „wystarczająco istotne naruszenie” normy prawa Unii mającej na celu przyznanie jednostkom praw, i stwierdzając w ten sposób, że każde przekroczenie rozsądnego terminu powoduje powstanie odpowiedzialności Rzecznika, Sąd zaniechał dokonania rozróżnienia pomiędzy zwykłym a „wystarczająco istotnym” charakterem naruszenia prawa Unii. W ten sposób Sąd naruszył swój obowiązek uwzględnienia wszystkich istotnych okoliczności mogących umożliwić mu zajęcie stanowiska w tej kwestii.
Claire Staelen kwestionuje, że doszło do jakiegokolwiek naruszenia prawa w tym względzie.
Ocena Trybunału
Po stwierdzeniu w pkt 256 zaskarżonego wyroku, że Rzecznik dwukrotnie naruszył swój obowiązek udzielenia odpowiedzi na pisma C. Staelen w rozsądnym terminie, Sąd w pkt 269 tego wyroku ograniczył się do lapidarnego stwierdzenia, że naruszywszy w ten sposób prawo C. Staelen do uzyskania odpowiedzi w rozsądnym terminie, Rzecznik dopuścił się wystarczająco istotnego naruszenia normy prawnej Unii mającej na celu przyznanie jednostkom praw, które to naruszenie może powodować powstanie odpowiedzialności pozaumownej Unii.
Sąd zrównał tym samym każde naruszenie obowiązku działania w rozsądnym terminie z wystarczająco istotnym naruszeniem normy prawa Unii.
Sąd naruszył tym samym orzecznictwo Trybunału przywołane w pkt 31–33 niniejszego wyroku.
Ponadto Sąd w żaden sposób nie uzasadnił „wystarczająco istotnego” charakteru naruszenia prawa Unii, które wcześniej ustalił.
Tymczasem w tym kontekście należy przypomnieć, że obowiązek uzasadniania orzeczeń Trybunału wynika z art. 36 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, mającego zastosowanie do Sądu na mocy art. 53 akapit pierwszy tego statutu i art. 117 regulaminu postępowania przed Sądem (zob. podobnie wyrok z dnia 4 października 2007 r., Naipes Heraclio Fournier/OHIM,
C‑311/05 P
, niepublikowany,
EU:C:2007:572
, pkt
).
Co więcej, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału, uzasadnienie wyroku powinno przedstawiać w sposób jasny i jednoznaczny rozumowanie Sądu, pozwalając zainteresowanym na poznanie powodów wydanego orzeczenia, a Trybunałowi na dokonanie jego kontroli sądowej (zob. w szczególności wyrok z dnia 20 stycznia 2011 r., General Química i in./Komisja,
C‑90/09 P
,
EU:C:2011:21
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
W niniejszym wypadku brak jakiegokolwiek uzasadnienia dla dokonania przez Sąd w pkt 269 zaskarżonego wyroku kwalifikacji naruszenia jako „wystarczająco istotnego” powoduje, że Trybunał nie jest w stanie ocenić, czy jak podnosi zasadniczo Rzecznik w swoim zarzucie trzecim, Sąd dokonał naruszenia prawa w związku z dokonaniem takiej kwalifikacji.
Taki brak uzasadnienia, który wskazuje na naruszenie istotnych wymogów proceduralnych i uniemożliwia tym samym kontrolę sądową Trybunałowi, stanowi zarzut oparty na normie porządku publicznego, która może być przez niego rozpatrzona z urzędu (zob. podobnie wyroki: z dnia 20 lutego 1997 r., Komisja/Daffix,
C‑166/95 P
,
EU:C:1997:73
, pkt
; a także z dnia 28 stycznia 2016 r., Quimitécnica.com i de Mello/Komisja,
C‑415/14 P
, niepublikowany,
EU:C:2016:58
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
W tych okolicznościach należy uwzględnić podniesiony przez Rzecznika zarzut trzeci.
W przedmiocie zarzutu czwartego
Argumentacja stron
Rzecznik podnosi, że Sąd dopuścił się naruszenia prawa w związku z tym, iż naruszenie zaufania składającej skargę do urzędu Rzecznika, spowodowane popełnionymi przez niego błędami, zakwalifikował w pkt 290 zaskarżonego wyroku, zresztą bez żadnego wyjaśnienia, jako „krzywdę”.
Claire Staelen kwestionuje istnienie jakiegokolwiek naruszenia prawa w tym względzie.
Ocena Trybunału
Z pkt 290 zaskarżonego wyroku wynika, że krzywda, której istnienie Sąd przyznał po stronie C. Staelen, polega w niniejszej sprawie, po pierwsze, na utracie zaufania zainteresowanej do instytucji Rzecznika, a po drugie, na jej poczuciu straty czasu i energii w związku ze skargą, jaką złożyła do wspomnianego organu Unii, lub postrzeganiu tego w ten sposób.
Czwarty zarzut odwołania, który poddaje krytyce zaskarżony wyrok w odniesieniu do pierwszego składnika tej krzywdy, czyli utraty zaufania do instytucji Rzecznika, dzieli się na dwie części. Rzecznik zarzuca Sądowi zarazem, że ten błędnie zakwalifikował ten składnik jako „krzywdę” i że dokonał tego bez żadnego wyjaśnienia.
W odniesieniu do części pierwszej tego zarzutu należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału szkoda, której naprawienia się żąda, musi być rzeczywista i pewna (zob. w szczególności wyroki: z dnia 7 lutego 1990 r., Culin/Komisja,
C‑343/87
,
EU:C:1990:49
, pkt
; z dnia 14 maja 1998 r., Rada/de Nil i Impens,
C‑259/96 P
,
EU:C:1998:224
, pkt
; a także z dnia 21 lutego 2008 r., Komisja/Girardot,
C‑348/06 P
,
EU:C:2008:107
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
Z pewnością nie da się zaprzeczyć, że ze względu na zadania, które spoczywają na Rzeczniku, zaufanie obywateli Unii do jego zdolności do prowadzenia szczegółowego i bezstronnego dochodzenia w zgłaszanych przypadkach niewłaściwego administrowania ma zasadnicze znaczenie. Jak zostało podkreślone w motywie 2 decyzji 2008/587, takie zaufanie ma ponadto zasadnicze znaczenie po to, by działanie Rzecznika zakończyło się sukcesem.
Jednak z jednej strony należy zauważyć, że takie względy odnoszą się w bardzo dużej mierze także do każdej instytucji, każdego organu lub każdej jednostki organizacyjnej Unii proszonych o zajęcie stanowiska w sprawie danego wniosku, czy to chodzi o skargę, jak w tym przypadku, czy o odwołanie, a nawet, ogólniej, o jakikolwiek wniosek, w odniesieniu do którego te instytucje, organy czy jednostki organizacyjne są zobowiązane podjąć jakieś działanie.
Z drugiej strony potencjalna utrata zaufania do urzędu Rzecznika mogąca wynikać z jego zachowania w ramach dochodzeń może wpłynąć bez różnicy na wszystkie osoby, którym przysługuje prawo zwrócenia się do niego w każdej chwili ze skargą.
W rezultacie Sąd dopuścił się naruszenia prawa w związku z zakwalifikowaniem podnoszonej przez C. Staelen utraty zaufania do instytucji Rzecznika Praw Obywatelskich jako podlegającej naprawieniu krzywdy. Z tego wynika, że należy uwzględnić pierwszą część zarzutu czwartego, bez potrzeby zajmowania stanowiska w kwestii części drugiej.
W przedmiocie zarzutu piątego
W swoim zarzucie piątym Rzecznik podnosi, że Sąd dopuścił się naruszenia prawa w związku z tym, iż w pkt 292 i 293 zaskarżonego wyroku orzekł, że niezgodne z prawem działania tego organu w trakcie dochodzenia prowadzonego z własnej inicjatywy stanowiły decydującą przyczynę krzywdy doznanej przez C. Staelen, polegającej na tym, że utraciła ona zaufanie do urzędu Rzecznika.
W świetle wniosku wywiedzionego w pkt 95 niniejszego wyroku zajęcie stanowiska w przedmiocie tego zarzutu piątego nie jest konieczne.
W przedmiocie częściowego uchylenia zaskarżonego wyroku
Ponieważ części pierwsza, trzecia i czwarta zarzutu pierwszego, część trzecia zarzutu drugiego i zarzut trzeci zostały uznane za zasadne, wynika z tego, że cztery z pięciu niezgodnych z prawem zachowań przypisywanych Rzecznikowi przez Sąd w zaskarżonym wyroku zostały zakwalifikowane przez Sąd jako wystarczająco istotne naruszenia prawa Unii mogące prowadzić do powstania odpowiedzialności pozaumownej Unii wyłącznie za cenę, w odniesieniu do trzech z tych zachowań, naruszenia prawa, a w odniesieniu do czwartego – braku jakiegokolwiek uzasadnienia. Ponadto zarzut czwarty został uwzględniony na tej podstawie, że Sąd naruszył prawo w związku z zakwalifikowaniem jako podlegającej naprawieniu krzywdy potencjalnej utraty zaufania C. Staelen do urzędu Rzecznika, która wynikała ze sposobu, w jaki Rzecznik wywiązał się w tym przypadku ze swoich zadań dochodzeniowych.
W tych okolicznościach orzeczenie Sądu, aby obciążyć Rzecznika zapłatą odszkodowania C. Staelen, jest pozbawione podstawy prawnej.
Z tego wynika, że pkt 1 sentencji zaskarżonego wyroku należy uchylić.
Nie ma jednak potrzeby, by uchylać pkt 2 tej sentencji, w którym Sąd oddalił skargę C. Staelen w pozostałym zakresie, ponieważ na tę część rozstrzygnięcia nie wpływa fakt, że zarzuty pierwszy, drugi, trzeci i czwarty niniejszego odwołania są częściowo zasadne.
Wreszcie, zważywszy na częściowe uchylenie zaskarżonego wyroku, należy również uchylić orzeczenie Sądu w przedmiocie kosztów, a tym samym uchylić pkt 3 i 4 sentencji zaskarżonego wyroku.
W przedmiocie skargi do Sądu
Zgodnie z art. 61 akapit pierwszy statutu Trybunału Unii Europejskiej w przypadku uchylenia orzeczenia Sądu Trybunał może wydać orzeczenie ostateczne w sprawie, jeśli stan postępowania na to pozwala. Sytuacja taka ma miejsce w niniejszej sprawie.
W odniesieniu, po pierwsze, do przypisywanego Rzecznikowi naruszenia obowiązku staranności należy przypomnieć, że polega ono przede wszystkim na niezbadaniu w pierwotnym dochodzeniu kwestii, kiedy i jak o umieszczeniu nazwiska C. Staelen na liście odpowiednich kandydatów zostały poinformowane inne instytucje, organy i jednostki organizacyjne Unii.
W odniesieniu do tego naruszenia należy stwierdzić, że ma ono wystarczająco istotny charakter, aby móc powodować powstanie odpowiedzialności pozaumownej Unii.
Odpowiedź na pytanie, kiedy i w jaki sposób instytucje, organy i jednostki organizacyjne Unii zostały poinformowane o wpisaniu C. Staelen na listę odpowiednich kandydatów, była bowiem jedną z istotnych okoliczności stanowiących przedmiot dochodzenia Rzecznika, które miało na celu ustalenie, czy Parlament w trakcie rozpatrywania akt zainteresowanej po takim wpisie był odpowiedzialny za przypadek niewłaściwego administrowania. Ponadto sprawdzenie, czy o wspomnianym wpisie faktycznie poinformowano inne instytucje, organy i jednostki organizacyjne Unii i za pomocą jakich metod, było jednym z wyraźnie zadeklarowanych przedmiotów decyzji Rzecznika w kwestii dochodzenia.
Jednak Rzecznik zadowolił się w tym zakresie samym przekazaniem przez Parlament dokumentu, zwanego „pooling”, z dnia 14 maja 2007 r., z którego wynikało, że w tym dniu na liście odpowiednich kandydatów wpisany pozostawał wciąż tylko jeden kandydat. Rzecznik wywiódł zatem z tego dokumentu, że C. Staelen była jedynym kandydatem, którego nazwisko wciąż figurowało na tej liście, i że inne instytucje, organy i jednostki organizacyjne Unii były więc w stanie, biorąc pod uwagę dostępny charakter tego dokumentu, zapoznać się z tą informacją, przynajmniej na dzień 14 maja 2007 r.
Tymczasem nawet przy założeniu, że Rzecznik mógł racjonalnie wywnioskować z przedmiotowego dokumentu, iż umieszczenie nazwiska C. Staelen na liście odpowiednich kandydatów było znane innym instytucjom, organom i jednostkom organizacyjnym Unii, przynajmniej od daty, którą opatrzony był ten dokument, czyli od dnia 14 maja 2007 r., pozostaje faktem, że – jak Rzecznik przyznał w odpowiedzi na skargę – nie pozwalało to określić, kiedy i w jaki sposób o wspomnianym wpisie, co do którego uznaje się, że nastąpił po dniu 17 maja 2005 r., owe instytucje, organy i jednostki organizacyjne zostały poinformowane przez Parlament.
Wynika stąd, że poprzez stwierdzenie w pkt 2.5 swojej decyzji z dnia 22 października 2007 r., że Parlament faktycznie poinformował inne instytucje Unii o wpisaniu C. Staelen na listę odpowiednich kandydatów, odwołując się w tym zakresie w szczególności do wyniku kontroli, która była oczywiście niewystarczająca pod rozważanym kątem, Rzecznik popełnił, poprzez brak rozwagi i ostrożności, nieusprawiedliwiony błąd w ocenie, a tym samym przekroczył w sposób poważny i oczywisty granice przysługującego mu w ramach prowadzenia dochodzenia uznania.
Jeśli chodzi następnie o przypisywane Rzecznikowi naruszenie obowiązku staranności, polegające zasadniczo na tym, że nie był on w stanie uzasadnić oceny dokonanej w pkt 2.4 decyzji z dnia 22 października 2007 r. inaczej niż jako założenia opartego na dokumentach, których charakteru ani treści nie mógł określić, należy również stwierdzić, że ma ono wystarczająco istotny charakter.
Z jednej bowiem strony prowadzone przez Rzecznika pierwotne dochodzenie i kontrola dotyczyły w szczególności tego, czy lista odpowiednich kandydatów z wpisanym nazwiskiem C. Staelen została udostępniona wszystkim dyrekcjom generalnym Parlamentu. Z drugiej strony w pkt 2.4 swojej decyzji z dnia 22 października 2007 r. Rzecznik twierdził w tym względzie, że w świetle kontroli akt Parlamentu kandydatura C. Staelen została odpowiednio udostępniona tym dyrekcjom generalnym.
Tymczasem, formułując w ten sposób twierdzenie w decyzji z dnia 22 października 2007 r. w sprawie zakończenia omawianego dochodzenia odnośnie do aspektu istotnego dla stwierdzenia ewentualnego przypadku niewłaściwego administrowania, którego dotyczyło pierwotne dochodzenie, nie czyniąc przy tym nic, czy to poprzez odniesienie się w tej decyzji szczegółowiej do dokumentów umożliwiających poparcie tego twierdzenia, czy to będąc w stanie poprzeć to twierdzenie inaczej niż tylko czystym przypuszczeniem, wyrażonym w pismach procesowych przed Sądem, że „[w]szystko [pozwalało] zatem sądzić, że [jego] przedstawiciele […] widzieli […] podczas wykonywania kontroli dokumentów potwierdzających, że Parlament poinformował swe służby o tym, że nazwisko [skarżącej] zostało dodane do listy [odpowiednich kandydatów]”, Rzecznik popełnił, poprzez brak rozwagi i ostrożności, nieusprawiedliwione błędy i przekroczył w sposób poważny i oczywisty granice uznania przysługującego mu w ramach prowadzenia dochodzenia.
Należy wreszcie przeanalizować naruszenie obowiązku staranności wynikające z faktu, że Rzecznik stwierdził w swojej decyzji z dnia 31 marca 2011 r. w sprawie zamknięcia dochodzenia z własnej inicjatywy brak niewłaściwego administrowania ze strony Parlamentu w odniesieniu do, odpowiednio, okresu wpisania C. Staelen oraz okresu wpisania pozostałych laureatów konkursu otwartego EUR/A/151/98 na listę odpowiednich kandydatów, ograniczając się w tym aspekcie dochodzenia do udzielonego przez Parlament wyjaśnienia bez upewnienia się, czy fakty, na których opierały się te wyjaśnienia, są prawdziwe.
W tym względzie Trybunał orzekł już, że w sytuacji gdy do administracji zwrócono się o przeprowadzenie dochodzenia, powinna je ona prowadzić z możliwie największą starannością w celu rozwiania istniejących wątpliwości i wyjaśnienia sytuacji (zob. podobnie wyrok z dnia 11 listopada 1986 r., Irish Grain Board,
254/85
,
EU:C:1986:422
, pkt
).
W tej sytuacji z przedłożonych Trybunałowi akt sprawy wynika, że Rzecznik uznał w swojej decyzji z dnia 31 marca 2011 r., iż podnoszona przez C. Staelen różnica między okresem ważności jej wpisu na liście odpowiednich kandydatów a okresem ważności wpisu pozostałych laureatów nie stanowiła przypadku niewłaściwego administrowania, któremu winny był Parlament, ponieważ Rzecznik uznał za przekonujące przedstawione w tym zakresie przez tę instytucję wyjaśnienie, mianowicie że ci pozostali laureaci zostali zatrudnieni w ciągu dwóch lat od opublikowania wspomnianej listy, podczas gdy nazwisko C. Staelen pozostawało na niej wpisane przez nieco ponad dwa lata.
Tymczasem w świetle omawianych akt jest również bezsporne, że dochodzenie z własnej inicjatywy i kontrola przeprowadzona w tej sprawie przez Rzecznika, których celem było ustalenie, czy zachowanie Parlamentu stanowiło przypadek niewłaściwego administrowania, dotyczyły w szczególności konkretnie tego, czy nazwisko C. Staelen pozostawało wpisane na listę odpowiednich kandydatów przez okres krótszy niż nazwiska pozostałych kandydatów.
W tych okolicznościach Rzecznik nie mógł stwierdzić w swojej decyzji z dnia 31 marca 2011 r. w sprawie zakończenia dochodzenia, nie popełniając przy tym nieusprawiedliwionego błędu i nie przekraczając tym samym w sposób poważny i oczywisty granic swego uznania w ramach prowadzenia omawianego dochodzenia, że tak nie było i że tym samym C. Staelen nie była dyskryminowana, w sytuacji gdy opierał się w tym względzie wyłącznie na samym wyjaśnieniu przedstawionym przez zainteresowaną instytucję, nawet nie starając się uzyskać – poprzez wykorzystanie przysługujących mu na podstawie art. 3 ust. 2 decyzji 94/262 środków dochodzeniowych – bardziej szczegółowych informacji pozwalających na sprawdzenie, czy tak podnoszone na własną obronę przez tę instytucję fakty, na których opierało się to wyjaśnienie, były prawdziwe.
Co się tyczy, po drugie, twierdzenia C. Staelen o naruszeniu jej prawa do tego, aby jej wnioski były rozpatrywane w rozsądnym terminie, z pewnością należy zauważyć, że okresy wynoszące, odpowiednio, osiem i pięć miesięcy, w których Rzecznik odpowiedział w dniu 1 lipca 2008 r. na dwa pisma, które skierowała do niego C. Staelen: pierwsze w dniu 19 października 2007 r., a drugie w dniu 24 stycznia 2008 r., mogą na pierwszy rzut oka wydawać się szczególnie długie.
Jednakże nawet jeśli strony nie kwestionują tego, że Rzecznik powinien był szybciej zareagować na oba powyższe pisma, to w niniejszym wypadku nie można stwierdzić, że odpowiadając na nie z takim opóźnieniem, Rzecznik popełnił w tym przypadku „wystarczająco istotne naruszenie” normy prawa Unii, zapewniającej ochronę jednostkom, w rozumieniu orzecznictwa Trybunału przywołanego w pkt 31 i 32 niniejszego wyroku.
W tym względzie należy zauważyć, że pismo C. Staelen z dnia 19 października 2007 r. miało na celu przekazanie Rzecznikowi pisma Parlamentu z dnia 15 października 2007 r. w sprawie wygaśnięcia listy odpowiednich kandydatów z dniem 31 sierpnia 2007 r. Pismo z dnia 24 stycznia 2008 r. miało z kolei na celu zwrócenie się do Rzecznika z pytaniem, czy biorąc pod uwagę informacje zawarte w piśmie z dnia 19 października 2007 r., planował on rozpatrzyć kwestię ewentualnego wznowienia pierwotnego dochodzenia, które w międzyczasie zostało zamknięte decyzją z dnia 22 października 2007 r.
Tymczasem w odniesieniu do pisma z dnia 19 października 2007 r. zarzut kierowany pod adresem Rzecznika nie odnosi się do faktu, że przekazał on C. Staelen swoją decyzję z dnia 22 października 2007 r. w sprawie zakończenia swojego pierwotnego dochodzenia, nie biorąc pod uwagę, w stosownym wypadku, informacji zawartych w omawianym piśmie, lecz po prostu do udzielenia odpowiedzi na to pismo z opóźnieniem. W swej odpowiedzi na skargę przed Sądem Rzecznik zwrócił również uwagę w związku z tym, że omawiane pismo wpłynęło do niego dopiero w dniu 22 października 2007 r., czyli po podjęciu decyzji o zakończeniu pierwotnego dochodzenia.
Z powyższego wynika w szczególności, że ani ten zarzut, ani zarzut związany z opóźnieniem odpowiedzi udzielonej następnie przez Rzecznika na pismo z dnia 24 stycznia 2008 r. nie odnosiły się w tym przypadku do tego, jak Rzecznik przeprowadził pierwotne dochodzenie i dochodzenie z własnej inicjatywy i jak je zamknął.
Tymczasem, uwzględniając w szczególności to, że Rzecznik w drodze swojej decyzji z dnia 22 października 2007 r. zamknął dochodzenie, które trwało prawie rok, nie można uznać, po pierwsze, że z samego faktu, iż początkowo nie udzielił odpowiedzi na pismo przesłane mu w samą porę przez C. Staelen w dniu 19 października 2007 r., zanim zwróciła się ona do niego w dniu 24 stycznia 2008 r. z wnioskiem zawierającym pytanie o ewentualne wznowienie dochodzenia na podstawie okoliczności zawartej we wspomnianym piśmie z dnia 19 października 2007 r., Rzecznik przekroczył w sposób poważny i oczywisty granice szerokiego zakresu uznania, przypomnianego w pkt 33 niniejszego wyroku, który przysługuje mu co do oceny zasadności skarg do niego składanych i co do dalszych działań w ich kwestii, czy też nie można uznać, że w takim kontekście naruszył prawo C. Staelen do rozpatrzenia jej wniosków w rozsądnym terminie.
Tym bardziej nie można z tego samego powodu stwierdzić, po drugie, że po otrzymaniu takiego wniosku o rozważenie możliwości ponownego wszczęcia dochodzenia, które właśnie zostało zamknięte, zajmując stanowisko odnośnie do tego dopiero po pięciu miesiącach, Rzecznik przekroczył w sposób poważny i oczywisty te granice uznania lub naruszył prawo zainteresowanej do rozpatrzenia jej wniosków w rozsądnym terminie.
Z tego wynika, że sam fakt, iż Rzecznik udzielił odpowiedzi na oba powyższe pisma C. Staelen z pewnym opóźnieniem, nie może prowadzić do powstania odpowiedzialności pozaumownej Unii.
Z powyższych rozważań wynika, że w ramach prowadzenia pierwotnego dochodzenia i dochodzenia z własnej inicjatywy Rzecznik popełnił trzy „wystarczająco istotne naruszenia” obowiązku staranności w rozumieniu orzecznictwa przywołanego w pkt 31 i 32 niniejszego wyroku oraz orzecznictwa przywołanego słusznie przez Sąd, jak wynika z badania części drugiej zarzutu pierwszego odwołania w odniesieniu do przeinaczenia przez Rzecznika treści opinii Parlamentu z dnia 20 marca 2007 r., co stanowi w całości poważne naruszenia, które mogą powodować powstanie odpowiedzialności Unii.
W tych okolicznościach należy zbadać w drugiej kolejności, czy wspomniane naruszenia spowodowały u C. Staelen rzeczywistą i pewną krzywdę w rozumieniu orzecznictwa przypomnianego w pkt 91 niniejszego wyroku, i upewnić się jednocześnie w tym względzie, że krzywda ta stanowi bezpośrednią konsekwencję tych naruszeń (zob. podobnie w szczególności wyrok z dnia 28 czerwca 2007 r., Internationaler Hilfsfonds/Komisja,
C‑331/05 P
,
EU:C:2007:390
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
Ponieważ Trybunał uwzględnił w pkt 95 niniejszego wyroku część pierwszą zarzutu czwartego odwołania, należy w pierwszej kolejności zauważyć, ze względów przedstawionych w pkt 92–94 tego wyroku, iż C. Staelen bezzasadnie powołuje się na podlegającą naprawieniu krzywdę z powodu utraty zaufania do urzędu Rzecznika z powodu takich naruszeń.
Jednak C. Staelen podnosiła również istnienie krzywdy polegającej zasadniczo, jak wynika z jej pism procesowych przed Sądem, na „uszczerbku natury psychicznej”, którego doświadczyła ze względu na sposób, w jaki została rozpatrzona złożona przez nią do Rzecznika skarga.
Tymczasem ani kierowane przez Rzecznika przeprosiny, ani zbyt późna korekta jego błędu związanego z przeinaczeniem treści opinii Parlamentu, ani wreszcie dochodzenie z własnej inicjatywy nie zrekompensowały w tym wypadku tak spowodowanej krzywdy.
W tych okolicznościach należy orzec, że krzywda, której doznała C. Staelen, zostanie odpowiednio naprawiona poprzez zapłatę zainteresowanej zadośćuczynienia ustalonego na 7000 EUR.
W przedmiocie kosztów
Zgodnie z art. 184 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem, jeżeli odwołanie jest bezzasadne albo jeżeli jest zasadne i Trybunał orzeka wyrokiem kończącym postępowanie w sprawie, Trybunał rozstrzyga o kosztach. Zgodnie z art. 138 § 1 tego regulaminu, mającym zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 184 § 1 regulaminu, kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Artykuł 138 § 3 regulaminu stanowi, że w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań każdej ze stron każda ze stron pokrywa własne koszty, ale jeżeli jest to uzasadnione okolicznościami sprawy, Sąd może orzec, że jedna ze stron pokrywa, oprócz własnych kosztów, część kosztów poniesionych przez stronę przeciwną.
W tym przypadku, chociaż odwołanie Rzecznika zostało uwzględnione i zaskarżony wyrok podlega w konsekwencji częściowemu uchyleniu, Trybunał, rozstrzygając ostatecznie w przedmiocie skargi C. Staelen, częściowo ją uwzględnił. Ponadto Rzecznik wnosił o rozstrzygnięcie o kosztach na zasadzie słuszności.
W konsekwencji w świetle okoliczności niniejszej sprawy należy stwierdzić, że poza własnymi kosztami Rzecznik pokryje koszty C. Staelen w odniesieniu zarówno do postępowania w pierwszej instancji, jak i do niniejszego odwołania.
Ponadto, ponieważ w postanowieniu z dnia 29 czerwca 2016 r., Rzecznik/Staelen (
C‑337/15 P
, niepublikowanym,
EU:C:2016:670
), stwierdzono, że rozstrzygnięcie o kosztach związanych z odwołaniem wzajemnym wniesionym przez C. Staelen w ramach niniejszej instancji nastąpi, jak stanowi art. 137 regulaminu postępowania przed Trybunałem, znajdujący analogiczne zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 184 § 1 tego regulaminu, w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie, należy zgodnie z tymi samymi przepisami orzec w przedmiocie tych kosztów w ramach niniejszego wyroku kończącego postępowanie w sprawie.
W tym względzie, ponieważ C. Staelen przegrała sprawę w ramach tego odwołania wzajemnego, a Rzecznik wniósł o obciążenie jej kosztami, należy zgodnie z art. 138 § 1 regulaminu postępowania przed Trybunałem obciążyć ją kosztami Rzecznika związanymi z odwołaniem wzajemnym oraz jej własnymi kosztami.

Z powyższych względów Trybunał (wielka izba) orzeka, co następuje:

1)
Żądanie przedstawione przez Claire Staelen w odpowiedzi na odwołanie, mające na celu zasądzenie od Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich na jej rzecz odszkodowania w wysokości 50000 EUR, jest niedopuszczalne.

2)
Punkty 1, 3 i 4 sentencji wyroku Sądu Unii Europejskiej z dnia 29 kwietnia 2015 r., Staelen/Rzecznik (
T‑217/11
,
EU:T:2015:238
), zostają uchylone.

3)
Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich wypłaci Claire Staelen zadośćuczynienie w wysokości 7000 EUR.

4)
Claire Staelen zostaje obciążona własnymi kosztami oraz kosztami Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich poniesionymi w związku z odwołaniem wzajemnym, odrzuconym postanowieniem z dnia 29 czerwca 2016 r., Rzecznik/Staelen (
C‑337/15 P
, niepublikowanym,
EU:C:2016:670
).

5)
Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich zostaje obciążony swoimi kosztami, a także kosztami Claire Staelen poniesionymi w postępowaniu zarówno w pierwszej instancji, jak i w postępowaniu odwoławczym.

Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: francuski.