CELEX: 62018CJ0764
Odesłanie prejudycjalne
Zezwolenie dotyczące sieci i usług łączności elektronicznej
Opłata komunalna z tytułu zajmowania lub użytkowania mienia publicznego
Dyrektywa 2002/20/WE
Zastosowanie do przedsiębiorstw świadczących usługi telefonii stacjonarnej i dostępu do Internetu
Pojęcia „sieci łączności elektronicznej” i „usług łączności elektronicznej”
Artykuł 12
Opłaty administracyjne
Artykuł 13
Opłaty za prawo użytkowania oraz instalowania urządzeń
Zakres stosowania
Ograniczenia dotyczące wykonywania kompetencji podatkowej państw członkowskich

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 12 i 13 dyrektywy 2002/20/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 marca 2002 r. w sprawie zezwoleń na udostępnienie sieci i usług łączności elektronicznej (dyrektywy o zezwoleniach) (
Dz.U. 2002, L 108, s. 21
), zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/140/WE z dnia 25 listopada 2009 r. (
Dz.U. 2009, L 337, s. 37
; sprostowanie
Dz.U. 2013, L 241, s. 8
) (zwanej dalej „dyrektywą o zezwoleniach”).
Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy Ayuntamiento de Pamplona (radą gminy Pampeluna, Hiszpania) a Orange España SAU w przedmiocie opłaty za użytkowanie do celów prywatnych lub szczególne korzystanie z obszaru znajdującego się pod lub nad powierzchnią gminnego mienia publicznego przez przedsiębiorstwa świadczące usługi zaopatrzenia (zwanej dalej „opłatą za korzystanie z mienia publicznego”), która została nałożona na tę spółkę.
Ramy prawne
Prawo Unii
Dyrektywa ramowa
Na ramy regulacyjne, wspólne dla usług i sieci łączności elektronicznej oraz dla urządzeń i usług towarzyszących, składają się dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2002/21/WE z dnia 7 marca 2002 r. w sprawie wspólnych ram regulacyjnych sieci i usług łączności elektronicznej (dyrektywa ramowa) (
Dz.U. 2002, L 108, s. 33
), zmieniona dyrektywą 2009/140 (zwana dalej „dyrektywą ramową”), oraz cztery dyrektywy szczegółowe, w tym dyrektywa 2002/20.
Artykuł 2 dyrektywy ramowej, zatytułowany „Definicje”, stanowi w lit. a) i c):
„Do celów niniejszej dyrektywy:
a)
„sieć łączności elektronicznej” oznacza systemy transmisyjne oraz, w stosownych przypadkach, urządzenia przełączające lub routingowe oraz inne zasoby, w tym nieaktywne elementy sieci, które umożliwiają przekazywanie sygnałów przewodowo, za pomocą radia, środków optycznych lub innych środków elektromagnetycznych, w tym sieci satelitarnych, stacjonarnych (komutowanych i pakietowych, w tym Internetu) i naziemnych sieci przenośnych, elektrycznych systemów kablowych, w zakresie, w jakim są one wykorzystywane do przekazywania sygnałów, w sieciach nadawania radiowego i telewizyjnego oraz sieciach telewizji kablowej, niezależnie od rodzaju przekazywanej informacji;
[…]
c)
»usługa łączności elektronicznej« oznacza usługę zazwyczaj świadczoną za wynagrodzeniem, polegającą całkowicie lub częściowo na przekazywaniu sygnałów w sieciach łączności elektronicznej, w tym usługi telekomunikacyjne i usługi transmisyjne świadczone poprzez sieci nadawcze; nie obejmuje jednak usług związanych z zapewnianiem albo wykonywaniem kontroli treści przekazywanych przy wykorzystaniu sieci lub usług łączności elektronicznej. Spod zakresu niniejszej definicji wyłączone są usługi społeczeństwa informacyjnego w rozumieniu art. 1 dyrektywy 98/34/WE [Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych (
Dz.U. 1998, L 204, s. 37
)], jeżeli nie polegają one całkowicie lub częściowo na przekazywaniu sygnałów w sieciach łączności elektronicznej”.
Dyrektywa o zezwoleniach
Zgodnie z art. 1 dyrektywy o zezwoleniach:
„1.   Celem niniejszej dyrektywy jest wdrożenie wewnętrznego rynku w dziedzinie sieci i świadczenia usług łączności elektronicznej poprzez harmonizację i uproszczenie zasad i warunków udzielania zezwoleń celem ułatwienia świadczenia takich usług wewnątrz Wspólnoty.
2.   Niniejsza dyrektywa znajduje zastosowanie w odniesieniu do zezwoleń na dostęp do sieci i świadczenie usług w zakresie łączności elektronicznej”.
Artykuł 2 ust. 2 dyrektywy o zezwoleniach stanowi:
„Stosuje się również następującą definicję:
»ogólne zezwolenie« oznacza ramy prawne określone przez państwo członkowskie zapewniające prawo świadczenia dostępu do sieci oraz usług łączności elektronicznej oraz określające szczególne obowiązki sektorowe, jakie mogą mieć zastosowanie w odniesieniu do wszystkich lub poszczególnych rodzajów sieci i usług łączności elektronicznej, zgodnie z niniejszą dyrektywą”.
Artykuł 12 dyrektywy o zezwoleniach, zatytułowany „Opłaty administracyjne”, ma następujące brzmienie:
„1.   Każda opłata administracyjna nałożona na przedsiębiorstwa świadczące usługi lub udostępniające sieć zgodnie z ogólnym zezwoleniem lub na rzecz którego zostało ustanowione prawo użytkowania winna:
a)
w całości odnosić się jedynie do kosztów administracyjnych, które byłyby poniesione przy zarządzaniu, sprawowaniu nadzoru lub wdrażaniu planu ogólnych zezwoleń, praw użytkowania i szczegółowych obowiązków, o których mowa w art. 6 ust. 2, w tym kosztów współpracy międzynarodowej, związanych z harmonizacją i standaryzacją, analizą rynku, monitorowaniem zgodności ze stanem prawnym lub sprawowaniem kontroli rynku w inny sposób, jak również prac normatywnych związanych z przygotowaniem i wdrażaniem wtórnego prawodawstwa oraz decyzji administracyjnych, takich jak decyzje o dostępie do sieci i wzajemnych połączeniach; oraz
b)
być nakładana na poszczególne przedsiębiorstwa w sposób obiektywny, przejrzysty i proporcjonalny, zmniejszając w ten sposób dodatkowe koszty administracyjne oraz bieżące opłaty.
2.   Nakładając opłaty administracyjne, krajowy organ regulacyjny opublikuje corocznie bilans swoich administracyjnych wydatków oraz całkowitej sumy zebranych opłat. W razie wystąpienia różnicy pomiędzy całkowitą sumą zebranych opłat, a wydatkami administracyjnymi, należy zapewnić stosowne wyrównanie”.
Artykuł 13 dyrektywy o zezwoleniach, zatytułowany „Opłaty za prawo użytkowania oraz prawo instalowania urządzeń”, stanowi:
„Państwa członkowskie mogą zezwolić właściwym organom władzy państwowej na nakładanie opłat za prawo użytkowania częstotliwości radiowych i numeracji oraz prawo instalowania urządzeń na potrzeby podmiotów państwowych lub prywatnych, co odzwierciedla potrzebę optymalnego wykorzystania powyższych zasobów. Państwa członkowskie zapewnią, by takie opłaty były obiektywnie uzasadnione, jawne [przejrzyste], niedyskryminujące i proporcjonalne stosownie do celu, jaki ma być osiągnięty, oraz by uwzględniały cele określone w artykule 8 [dyrektywy ramowej]”.
Prawo hiszpańskie
Zgodnie z art. 2 akapit pierwszy Ordenanza Fiscal n
o
22 del Ayuntamiento de Pamplona, reguladora de las tasas por aprovechamientos especiales del suelo, vuelo y subsuelo del dominio público local por las empresas explotadoras de servicios de suministros (uchwały podatkowej nr 22 rady gminy Pampeluna ustanawiającej opłatę za szczególne korzystanie z obszaru znajdującego się pod lub nad powierzchnią gminnego mienia publicznego przez przedsiębiorstwa świadczące usługi zaopatrzenia) z dnia 28 listopada 2013 r. (
BO de Navarre
nr 240 z dnia 16 grudnia 2013 r., s. 12766) (zwanej dalej „uchwałą podatkową nr 22/2014”):
„Zdarzeniem powodującym powstanie obowiązku uiszczenia opłaty jest użytkowanie do celów prywatnych lub szczególne korzystanie z obszaru znajdującego się pod lub nad powierzchnią gminnego mienia publicznego, za pośrednictwem kabli, przewodów rurowych i szybów na przewody energii elektrycznej, wody, gazu lub innych substancji ciekłych, telefonii stacjonarnej, telefonii komórkowej, usług łączności elektronicznej, w tym słupów przeznaczonych na linie, kabli, uchwytów, skrzynek mocujących, skrzynek rozdzielczych lub skrzynek przyłączeniowych, transformatorów, szyn, pochylni, anten, urządzeń służących do sprzedaży automatycznej i innych podobnych urządzeń związanych ze świadczeniem usług”.
Artykuł 4 pkt 3 uchwały podatkowej nr 22/2014 stanowi:
„Do uiszczenia opłaty nie są zobowiązani operatorzy telefonii komórkowej, którzy nie są właścicielami sieci, za pośrednictwem których świadczona jest ta usługa, nawet jeżeli są oni uprawnieni do użytkowania, dostępu lub wzajemnych połączeń z tymi sieciami”.
W innych przypadkach świadczenia usług zarówno właściciele użytkowanych sieci lub infrastruktury, jak i podmioty uprawnione do użytkowania, dostępu lub wzajemnych połączeń z tymi sieciami lub infrastrukturą podlegają owej opłacie”.
Artykuł 5 pkt 1 uchwały podatkowej nr 22/2014 stanowi, że podstawę naliczenia rocznej opłaty określa się w oparciu o przychody brutto wynikające z rocznego obrotu osiąganego przez podatników gminy oraz że kryteria określenia tej podstawy nie mają zastosowania do „operatorów telefonii komórkowej”.
Zgodnie z art. 6 tej uchwały podatkowej stawka opłaty wynosi 1,5% przychodów brutto z tytułu użytkowania zafakturowanych przez operatorów.
Artykuł 24 Real Decreto Legislativo 2/2004, por el que se aprueba el texto refundido de la Ley Reguladora de las Haciendas Locales (dekretu królewskiego z mocą ustawy 2/2004 w sprawie zatwierdzenia tekstu jednolitego ustawy regulującej finanse lokalne) z dnia 5 marca 2004 r. (BOE nr 59 z dnia 9 marca 2004 r., s. 10284) i art. 105 ust. 1 akapit trzeci Ley Foral 2/1995 de Haciendas Locales de Navarra (ustawy regionalnej 2/1995 o budżecie Nawarry) z dnia 10 marca 1995 r. (
BO de Navarre
nr 36 z dnia 20 marca 1995 r.) przewidują, że w odniesieniu do opłat za korzystanie do celów prywatnych lub szczególne korzystanie z powierzchni naziemnej, podziemnej lub powietrznej gminnych dróg publicznych przez przedsiębiorstwa świadczące usługi zaopatrzenia, które dotyczą ogółu lub znacznej części mieszkańców, wysokość tych opłat stanowi 1,5% przychodów brutto zafakturowanych przez te przedsiębiorstwa w każdej z poszczególnych gmin.
Postępowanie główne i pytania prejudycjalne
Orange España złożyła do rady gminy Pampeluna „samodzielne naliczenie” opłaty za korzystanie z mienia publicznego, przewidzianej w uchwale podatkowej nr 22/2014 za drugi kwartał 2014 r., z tytułu prowadzonej przez tę spółkę na terytorium owej gminy działalności w zakresie telefonii stacjonarnej i dostępu do Internetu.
Uznawszy jednak, że wspomniana opłata jest sprzeczna z uregulowaniami Unii dotyczącymi sektora telekomunikacji, w szczególności z dyrektywą o zezwoleniach, zgodnie z jej wykładnią dokonaną przez Trybunał, Orange España zwróciła się do gminy Pampeluna o skorygowanie jej „samodzielnego naliczenia” i o zwrot nadpłaty.
Na poparcie swojego wniosku o skorygowanie Orange España podniosła przede wszystkim, że nie była właścicielem sieci, które obsługiwała na terenie gminy Pampeluna, lecz użytkującą te sieci na podstawie prawa do wzajemnych połączeń. Spółka ta wyjaśniła następnie, że usługi telefonii stacjonarnej i dostępu do Internetu są objęte zakresem stosowania dyrektywy o zezwoleniach, zgodnie z jej wykładnią dokonaną przez Trybunał, w odniesieniu do nakładania należności lub opłat na przedsiębiorstwa, które prowadzą działalność w sektorze telefonii komórkowej. Wreszcie podniosła ona, że nałożenie opłaty, której wysokość ustala się wyłącznie jako stały procent dochodu brutto przedsiębiorstwa, jest sprzeczne z art. 12 i 13 tej dyrektywy.
Gmina Pampeluna oddaliła ten wniosek, uznając, że kwota należnej opłaty nie była obarczona błędem co do prawa lub błędem co do ustaleń faktycznych. Orange España wniosła skargę na tę decyzję do Juzgado de lo Contencioso-Administrativo n
o
1 de Pamplona (sądu administracyjnego szczebla prowincji nr 1 w Pampelunie, Hiszpania). Wyrokiem z dnia 4 grudnia 2015 r. skarga ta została oddalona przez ten sąd ze względu na to, że po pierwsze, Orange España była właścicielem sieci infrastruktury i w konsekwencji nie mogła być zwolniona z opłaty, a po drugie, kwota podatku została ustalona zgodnie z art. 105 ust. 1 akapit trzeci ustawy regionalnej 2/1995.
Orange España wniosła odwołanie od tego wyroku do Tribunal Superior de Justicia de Navarra (wyższego trybunału sprawiedliwości Nawarry, Hiszpania). Sąd ten potwierdził, że Orange España, jako właściciel sieci i infrastruktury zajmujący gminne mienie publiczne, była zobowiązana do zapłaty rozpatrywanej opłaty. Sąd ten uwzględnił jednak częściowo odwołanie, orzekając, że metoda ustalania wysokości tej opłaty jest sprzeczna z art. 12 i 13 dyrektywy o zezwoleniach i że w związku z tym Orange España miała prawo do skorygowania dokonanego przez siebie „samodzielnego naliczenia”. Wspomniany sąd uznał, że kwotę tej opłaty należy ustalić w świetle zasad obiektywności i proporcjonalności określonych w tych artykułach, a nie w zależności od przychodów brutto lub obrotu przedsiębiorstwa, ponieważ uzyskana w tym przypadku kwota wykracza poza to, co jest konieczne do zapewnienia optymalnego wykorzystania rzadkich zasobów.
Gmina Pampeluna wniosła skargę kasacyjną do Tribunal Supremo (sądu najwyższego, Hiszpania), w której podniosła, że Tribunal Superior de Justicia de Navarra (wyższy trybunał sprawiedliwości Nawarry) naruszył orzecznictwo Trybunału mające zastosowanie do operatorów telefonii komórkowej, wynikające z wyroku z dnia 12 lipca 2012 r., Vodafone España i France Telecom España (
C‑55/11, C‑57/11 i C‑58/11
,
EU:C:2012:446
), rozszerzając je na operatorów świadczących usługi telefonii stacjonarnej i dostępu do Internetu. Na swą obronę Orange España stwierdziła, że dyrektywa o zezwoleniach nie wprowadza rozróżnienia pomiędzy operatorami usług telefonii komórkowej i usług telefonii stacjonarnej. Wykładnię art. 13 tej dyrektywy dokonaną przez Trybunał w tym wyroku można zatem zastosować do każdej sytuacji, w której na podmioty świadczące usługi w zakresie łączności elektronicznej nakłada się opłaty w celu użytkowania częstotliwości radiowych lub numeracji albo instalacji urządzeń. Orange España podkreśliła ponadto, że Trybunał nie wypowiedział się we wspomnianym wyroku w przedmiocie metody obliczania kwoty takiej opłaty.
W tych okolicznościach Tribunal Supremo (sąd najwyższy) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1)
Czy dyrektywa o zezwoleniach, zgodnie z jej wykładnią dokonaną przez Trybunał Sprawiedliwości w odniesieniu do przedsiębiorstw działających w sektorze telefonii komórkowej, a w szczególności ograniczenia, które dyrektywa ta wprowadza w art. 12 i 13, dotyczące wykonywania kompetencji podatkowej państw członkowskich, mają zastosowanie do przedsiębiorstw świadczących usługi telefonii stacjonarnej i dostępu do Internetu?
2)
Na wypadek udzielenia odpowiedzi twierdzącej na poprzednie pytanie (i stwierdzenia, że wspomniana dyrektywa ma zastosowanie do operatorów usług telefonii stacjonarnej i dostępu do Internetu): czy art. 12 i 13 dyrektywy o zezwoleniach pozwalają państwom członkowskim na wprowadzenie opłaty, której wysokość ustala się wyłącznie w zależności od rocznych dochodów brutto osiągniętych przez przedsiębiorstwo – będące właścicielem zainstalowanych urządzeń – w ramach świadczenia usług telefonii stacjonarnej i dostępu do Internetu na danym terytorium?”.
W przedmiocie pytań prejudycjalnych
W przedmiocie pytania pierwszego
Poprzez pytanie pierwsze sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy dyrektywę o zezwoleniach należy interpretować w ten sposób, że ma ona zastosowanie do przedsiębiorstw świadczących usługi telefonii stacjonarnej i dostępu do Internetu.
Z art. 1 ust. 2 dyrektywy o zezwoleniach wynika, że dyrektywa ta znajduje zastosowanie do „zezwoleń na udostępnianie sieci i świadczenie usług łączności elektronicznej”.
Artykuł 2 ust. 1 dyrektywy o zezwoleniach przewiduje, że do celów tej dyrektywy stosuje się „definicje zawarte w art. 2 [dyrektywy ramowej]”.
W konsekwencji w celu określenia zakresu stosowania dyrektywy o zezwoleniach należy odnieść się do definicji pojęć „sieci łączności elektronicznej” i „usług łączności elektronicznej” zawartych w dyrektywie ramowej.
Artykuł 2 lit. a) dyrektywy ramowej definiuje „sieć łączności elektronicznej” jako „systemy transmisyjne oraz, w stosownych przypadkach, urządzenia przełączające lub routingowe oraz inne zasoby, w tym nieaktywne elementy sieci, które umożliwiają przekazywanie sygnałów przewodowo, za pomocą radia, środków optycznych lub innych środków elektromagnetycznych, w tym sieci satelitarnych, stacjonarnych (komutowanych i pakietowych, w tym Internetu) i naziemnych sieci przenośnych, elektrycznych systemów kablowych, w zakresie, w jakim są one wykorzystywane do przekazywania sygnałów, w sieciach nadawania radiowego i telewizyjnego oraz sieciach telewizji kablowej, niezależnie od rodzaju przekazywanej informacji”.
Zgodnie z art. 2 lit. c) dyrektywy ramowej „usługa łączności elektronicznej” oznacza „usługę zazwyczaj świadczoną za wynagrodzeniem, polegającą całkowicie lub częściowo na przekazywaniu sygnałów w sieciach łączności elektronicznej, w tym usługi telekomunikacyjne i usługi transmisyjne świadczone poprzez sieci nadawcze”.
W niniejszej sprawie przedmiotem postępowania głównego jest świadczenie usług dostępu do Internetu i telefonii stacjonarnej za pośrednictwem sieci kablowych i innych urządzeń technicznych.
Z przytoczonych powyżej przepisów wynika, że w celu zdefiniowania pojęcia „usług łączności elektronicznej” dyrektywa ta nie dokonuje rozróżnienia między usługami telefonii stacjonarnej a usługami telefonii komórkowej. Jak stwierdził rzecznik generalny w pkt 26 opinii, motyw 10 dyrektywy ramowej wskazuje, bez żadnego rozróżnienia między połączeniem telefonii stacjonarnej i telefonii komórkowej, że „usługi telefonii głosowej i przekazywania poczty elektronicznej są objęte [tą] dyrektywą”.
W odniesieniu do dostępu do Internetu art. 2 lit. a) dyrektywy ramowej odnosi się do niego wyraźnie i – jak stwierdził również rzecznik generalny w pkt 27 opinii – motyw 10 tej dyrektywy uściśla, że „świadczenie dostępu do Internetu” jest usługą łączności elektronicznej.
Należy zatem stwierdzić, że „usługi łączności elektronicznej” w rozumieniu dyrektywy ramowej są usługami, które polegają na przesyłaniu sygnałów w sieciach łączności elektronicznej, zarówno stacjonarnych, jak i komórkowych, i obejmują usługi telefonii stacjonarnej lub komórkowej, jak również usługi dostępu do Internetu. Ponieważ zakres stosowania dyrektywy o zezwoleniach jest określony w oparciu o definicje zawarte w dyrektywie ramowej, z powyższego wynika, że dyrektywa o zezwoleniach ma zastosowanie do zezwoleń na świadczenie dostępu do sieci oraz usług dostępu do Internetu i telefonii stacjonarnej.
W konsekwencji na pytanie pierwsze należy odpowiedzieć, że dyrektywę o zezwoleniach należy interpretować w ten sposób, iż ma ona zastosowanie również do przedsiębiorstw świadczących usługi telefonii stacjonarnej i dostępu do Internetu.
W przedmiocie pytania drugiego
Poprzez pytanie drugie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, na wypadek udzielenia odpowiedzi twierdzącej na pytanie pierwsze, czy art. 12 i 13 dyrektywy o zezwoleniach należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, które nakłada na przedsiębiorstwa będące właścicielami infrastruktury lub sieci niezbędnych dla łączności elektronicznej i które wykorzystują je w celu świadczenia usług telefonii stacjonarnej i dostępu do Internetu, opłatę, której wysokość ustala się wyłącznie w zależności od rocznych dochodów brutto osiągniętych przez te przedsiębiorstwa na terytorium danego państwa członkowskiego.
Z art. 1 ust. 2 dyrektywy o zezwoleniach wynika, że dyrektywa ta znajduje zastosowanie „w odniesieniu do zezwoleń na dostęp do sieci i świadczenie usług w zakresie łączności elektronicznej” (zob. wyrok z dnia 17 grudnia 2015 r., Proximus,
C‑517/13
,
EU:C:2015:820
, pkt
).
Dyrektywa o zezwoleniach przewiduje nie tylko zasady dotyczące procedur przyznawania ogólnych zezwoleń lub praw do użytkowania częstotliwości radiowych lub numerów oraz treści tych zezwoleń, lecz również zasady dotyczące natury, a także wymiaru obciążeń finansowych związanych z tymi procedurami, jakie mogą zostać nałożone przez państwa członkowskie na przedsiębiorstwa w sektorze usług łączności elektronicznej (wyroki: z dnia 4 września 2014 r., Belgacom i Mobistar,
C‑256/13 i C‑264/13
,
EU:C:2014:2149
, pkt
; z dnia 6 października 2015 r., Base Company,
C‑346/13
,
EU:C:2015:649
, pkt
; a także z dnia 17 grudnia 2015 r., Proximus,
C‑517/13
,
EU:C:2015:820
, pkt
).
Jak wynika z utrwalonego orzecznictwa Trybunału, w ramach dyrektywy o zezwoleniach państwa nie mogą pobierać od dostarczania usług i sieci łączności elektronicznej opłat innych niż te, które przewiduje dyrektywa (wyrok z dnia 17 grudnia 2015 r., Proximus,
C‑517/13
,
EU:C:2015:820
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
Z powyższego wynika, że aby przepisy dyrektywy o zezwoleniach znalazły zastosowanie do opłaty takiej jak będąca przedmiotem postępowania głównego, okoliczność powodująca jej nałożenie powinna być związana z procedurą wydawania ogólnego zezwolenia, które zgodnie z art. 2 ust. 2 lit. a) tej dyrektywy zapewnia prawo świadczenia dostępu do sieci oraz usług w dziedzinie łączności elektronicznej (wyrok z dnia 17 grudnia 2015 r., Proximus,
C‑517/13
,
EU:C:2015:820
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
W tym względzie należy przypomnieć, że opłaty administracyjne, jakie państwa członkowskie mogą zastosować na podstawie art. 12 dyrektywy o zezwoleniach wobec przedsiębiorstw świadczących usługi lub udostępniających sieć zgodnie z ogólnym zezwoleniem, lub na rzecz których zostało ustanowione prawo użytkowania, w celu sfinansowania działalności krajowego organu regulacyjnego, powinny być wyłącznie przeznaczone na pokrycie ogólnych kosztów administracyjnych wynikających z działalności określonej w art. 12 ust. 1 lit. a) tej dyrektywy (wyrok z dnia 30 stycznia 2018 r., X i Visser,
C‑360/15 i C‑31/16
,
EU:C:2018:44
, pkt
).
Ponadto Trybunał orzekł już, że art. 13 dyrektywy o zezwoleniach nie obejmuje wszystkich opłat, jakie są nałożone na infrastrukturę umożliwiającą udostępnianie sieci i świadczenie usług łączności elektronicznej (wyroki: z dnia 4 września 2014 r., Belgacom i Mobistar,
C‑256/13 i C‑264/13
,
EU:C:2014:2149
, pkt
; a także z dnia 17 grudnia 2015 r., Proximus,
C‑517/13
,
EU:C:2015:820
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
Przepis ten dotyczy bowiem zasad nakładania opłat za prawa użytkowania częstotliwości radiowych lub numerów lub też prawa instalowania urządzeń na własności publicznej lub prywatnej lub pod taką własnością (wyrok z dnia 17 grudnia 2015 r., Proximus,
C‑517/13
,
EU:C:2015:820
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
W niniejszej sprawie art. 2 akapit pierwszy uchwały podatkowej nr 22/2014 stanowi, że „[z]darzeniem powodującym powstanie obowiązku uiszczenia opłaty jest użytkowanie do celów prywatnych lub szczególne korzystanie z obszaru znajdującego się pod lub nad powierzchnią gminnego mienia publicznego, za pośrednictwem kabli, przewodów rurowych i szybów na przewody energii elektrycznej, wody, gazu lub innych substancji ciekłych, telefonii stacjonarnej, telefonii komórkowej, usług łączności elektronicznej […]”. Ponadto zgodnie z art. 4 pkt 3 tej uchwały wspomnianej opłacie podlegają zarówno właściciele użytkowanych sieci lub infrastruktury, jak i podmioty uprawnione do użytkowania, dostępu lub wzajemnych połączeń z tymi sieciami lub infrastrukturą.
Co się tyczy wykładni art. 12 dyrektywy o zezwoleniach, z akt sprawy, którymi dysponuje Trybunał, jak również z jednomyślnych odpowiedzi udzielonych przez strony na pytanie zadane przez Trybunał na rozprawie wynika, że opłata za korzystanie z mienia publicznego nie jest objęta zakresem stosowania tego artykułu, ponieważ nie ma ona na celu pokrycia ogólnych kosztów administracyjnych wynikających z działalności krajowego organu regulacyjnego. W związku z tym nie może być ona zakwalifikowana jako „opłata administracyjna” w rozumieniu tego artykułu.
W konsekwencji art. 12 dyrektywy o zezwoleniach nie stoi na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, które przewiduje taką opłatę.
Co się tyczy wykładni art. 13 tej dyrektywy, Trybunał orzekł, że pojęcia „urządzeń” i „instalowania” użyte w art. 13 dyrektywy o zezwoleniach odsyłają, odpowiednio, do fizycznej infrastruktury umożliwiającej udostępnianie sieci i świadczenie usług łączności elektronicznej oraz do ich fizycznego zainstalowania na danej własności publicznej lub prywatnej (wyrok z dnia 17 grudnia 2015 r., Proximus,
C‑517/13
,
EU:C:2015:820
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
Ponadto, jak wskazano w pkt 38 niniejszego wyroku, art. 13 dyrektywy o zezwoleniach nie obejmuje wszystkich opłat, jakie są nałożone na infrastrukturę umożliwiającą udostępnianie sieci i świadczenie usług łączności elektronicznej (wyrok z dnia 4 września 2014 r., Belgacom i Mobistar,
C‑256/13 i C‑264/13
,
EU:C:2014:2149
, pkt
).
Tymczasem, jak wynika z pkt 40 niniejszego wyroku, jako że zdarzeniem powodującym powstanie obowiązku uiszczenia opłaty jest użytkowanie do celów prywatnych lub szczególne korzystanie z obszaru znajdującego się pod lub nad powierzchnią gminnego mienia publicznego za pośrednictwem różnych rodzajów infrastruktury, podmiotami zobowiązanymi do uiszczenia tej opłaty są operatorzy sieci (wody, gazu lub innych substancji ciekłych) oraz świadczący usługi łączności elektronicznej, telefonii stacjonarnej, telefonii komórkowej i innych usług łączności elektronicznej lub podmioty obsługujące tę infrastrukturę.
Ponadto art. 4 pkt 3 uchwały podatkowej nr 22/2014 przewiduje, że opłacie tej podlegają nie tylko podmioty uprawnione do użytkowania, dostępu lub wzajemnych połączeń z tymi sieciami lub infrastrukturą, lecz również ich właściciele, którzy nie obsługują osobiście owych sieci lub infrastruktury.
Wynika z tego, że zakres stosowania opłaty za korzystanie z mienia publicznego nie jest ograniczony wyłącznie do operatorów udostępniających sieci lub świadczących usługi łączności elektronicznej lub korzystających z praw przewidzianych w art. 13 dyrektywy o zezwoleniach, czego zbadanie należy jednak do sądu odsyłającego (zob. podobnie wyrok z dnia 4 września 2014 r., Belgacom i Mobistar,
C‑256/13 i C‑264/13
,
EU:C:2014:2149
, pkt
).
Ponadto uchwała podatkowa nr 22/2014 w żaden sposób nie przewiduje, że w odniesieniu do użytkowania do celów prywatnych lub szczególnego korzystania ze składników mienia publicznego za pośrednictwem różnych rodzajów infrastruktury należy ustalić w tym celu osobę fizyczną lub prawną, która zainstalowała tę infrastrukturę, jak bezwzględnie wynika z treści art. 13 dyrektywy o zezwoleniach.
Nie można zatem uznać, że wprowadzona w tej uchwale opłata za korzystanie z mienia publicznego jest nakładana na przedsiębiorstwa udostępniające sieci i świadczące usługi łączności elektronicznej w zamian za prawo instalowania urządzeń (zob. wyrok z dnia 17 grudnia 2015 r., Proximus,
C‑517/13
,
EU:C:2015:820
, pkt
).
W konsekwencji ponieważ zdarzenie powodujące powstanie obowiązku podatkowego w związku korzystaniem z mienia publicznego jest związane, zgodnie ze wspomnianą uchwałą podatkową, z przyznaniem prawa do korzystania z urządzeń znajdujących się pod lub nad powierzchnią gminnego mienia publicznego, nie jest ono uzależnione od prawa instalowania takich urządzeń w rozumieniu art. 13 dyrektywy o zezwoleniach, o którym mowa w pkt 43 niniejszego wyroku.
Z powyższego wynika, że opłata przewidziana w uchwale podatkowej nr 22/2014 nie jest objęta zakresem stosowania art. 13 dyrektywy o zezwoleniach.
W konsekwencji art. 13 dyrektywy o zezwoleniach nie stoi na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, które przewiduje opłatę taką jak opłata za korzystanie z mienia publicznego.
W świetle powyższych rozważań na pytanie drugie należy odpowiedzieć, że art. 12 i 13 dyrektywy o zezwoleniach należy interpretować w ten sposób, iż nie stoją one na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, które nakłada na przedsiębiorstwa będące właścicielami infrastruktury lub sieci niezbędnych dla łączności elektronicznej, które wykorzystują je w celu świadczenia usług telefonii stacjonarnej i dostępu do Internetu, opłatę, której wysokość ustala się wyłącznie w zależności od rocznych dochodów brutto osiągniętych przez te przedsiębiorstwa na terytorium danego państwa członkowskiego.
W przedmiocie kosztów
Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.

Z powyższych względów Trybunał (czwarta izba) orzeka, co następuje:

1)
Dyrektywę 2002/20/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 marca 2002 r. w sprawie zezwoleń na udostępnienie sieci i usług łączności elektronicznej (dyrektywę o zezwoleniach), zmienioną dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/140/WE z dnia 25 listopada 2009 r., należy interpretować w ten sposób, iż ma ona zastosowanie również do przedsiębiorstw świadczących usługi telefonii stacjonarnej i dostępu do Internetu.

2)
Artykuły 12 i 13 dyrektywy 2002/20, zmienionej dyrektywą 2009/140, należy interpretować w ten sposób, że nie stoją one na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, które nakłada na przedsiębiorstwa będące właścicielami infrastruktury lub sieci niezbędnych dla łączności elektronicznej, które wykorzystują je w celu świadczenia usług telefonii stacjonarnej i dostępu do Internetu, opłatę, której wysokość ustala się wyłącznie w zależności od rocznych dochodów brutto osiągniętych przez te przedsiębiorstwa na terytorium danego państwa członkowskiego.

Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: hiszpański.