CELEX: 62018CJ0179
Προδικαστική παραπομπή
Κοινωνική ασφάλιση
Συνταξιοδοτικά δικαιώματα βάσει του εθνικού συνταξιοδοτικού συστήματος των μισθωτών
Άρνηση συνεκτίμησης της περιόδου της υποχρεωτικής στρατιωτικής θητείας που εκτέλεσε υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης μετά την ανάληψη των καθηκόντων του
Αρχή της καλόπιστης συνεργασίας

Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία του άρθρου 4, παράγραφος 3, ΣΕΕ, σε συνδυασμό με τον Κανονισμό Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο οποίος θεσπίσθηκε με τον κανονισμό (ΕΟΚ, Ευρατόμ, ΕΚΑΧ) 259/68 του Συμβουλίου, της 29ης Φεβρουαρίου 1968, περί καθορισμού του κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως των υπαλλήλων και του καθεστώτος που εφαρμόζεται επί του λοιπού προσωπικού των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και περί θεσπίσεως ειδικών μέτρων προσωρινώς εφαρμοστέων στους υπαλλήλους της Επιτροπής (ΕΕ ειδ. έκδ. 01/001, σ. 108), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ, Ευρατόμ) 723/2004 του Συμβουλίου, της 22ας Μαρτίου 2004 (
ΕΕ 2004, L 124, σ. 1
) (στο εξής: KYK).
Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ του Ronny Rohart και της Federale Pensioendienst (ομοσπονδιακής υπηρεσίας συντάξεων, Βέλγιο) με αντικείμενο την άρνηση του οργανισμού αυτού να λάβει υπόψη την περίοδο της εκτελεσθείσας από τον ενδιαφερόμενο υποχρεωτικής στρατιωτικής θητείας για τον υπολογισμό της σύνταξής του γήρατος ως μισθωτού.
Το νομικό πλαίσιο
Το δίκαιο της Ένωσης
Το άρθρο 42 του ΚΥΚ ορίζει τα εξής:
«Ο υπάλληλος που στρατεύεται, για να εκτελέσει τη νόμιμη θητεία του ή υποχρεούται να συμπληρώσει περίοδο στρατιωτικής εκπαιδεύσεως ή ανακαλείται υπό τα όπλα, τοποθετείται στην ειδική κατάσταση “άδεια για εκπλήρωση των στρατιωτικών υποχρεώσεων”.
Ο υπάλληλος που στρατεύεται για να εκτελέσει τη νόμιμη θητεία του, παύει να εισπράττει την αμοιβή του, αλλά συνεχίζει να απολαύει των διατάξεων του παρόντος κανονισμού που αφορούν την προαγωγή κατά κλιμάκιο και την προαγωγή κατά βαθμό. Ομοίως συνεχίζει να απολαύει των διατάξεων εκείνων που αφορούν τη σύνταξη, αν καταβάλει, μετά την αποδέσμευση από τις στρατιωτικές του υποχρεώσεις, αναδρομικά την εισφορά του σύμφωνα με το σύστημα συνταξιοδοτήσεως.
[…]»
Κατά το άρθρο 13, παράγραφος 2, του κανονισμού (ΕΟΚ) 1408/71 του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 1971, περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης στους μισθωτούς, στους μη μισθωτούς και στα μέλη των οικογενειών τους που διακινούνται εντός της Κοινότητας, όπως τροποποιήθηκε και ενημερώθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) 118/97 του Συμβουλίου, της 2ας Δεκεμβρίου 1996 (
ΕΕ 1997, L 28, σ. 1
) (στο εξής: κανονισμός 1408/71) και ίσχυε όταν συνταξιοδοτήθηκε ο R. Rohart:
«Με την επιφύλαξη των άρθρων 14 μέχρι 17:
[…]
ε)
το πρόσωπο που καλείται ή επανακαλείται για την εκτέλεση στρατιωτικής θητείας ή πολιτικής υπηρεσίας σε ένα κράτος μέλος υπόκειται στη νομοθεσία του κράτους αυτού. Αν η υπαγωγή στη νομοθεσία αυτή εξαρτάται από την πραγματοποίηση ασφαλιστικών περιόδων προ της κατατάξεώς του στο στρατό ή στην πολιτική υπηρεσία ή μετά την απόλυσή του από το στρατό ή την πολιτική υπηρεσία, οι περίοδοι ασφαλίσεως που πραγματοποιήθηκαν δυνάμει της νομοθεσίας κάθε άλλου κράτους μέλους θεωρούνται, κατά το αναγκαίο μέτρο, ως περίοδοι ασφαλίσεως που πραγματοποιήθηκαν υπό τη νομοθεσία του πρώτου κράτους μέλους. Ο μισθωτός ή μη μισθωτός, που καλείται ή επανακαλείται να εκτελέσει στρατιωτική θητεία ή πολιτική υπηρεσία, διατηρεί την ιδιότητα του μισθωτού ή μη μισθωτού·
[…]».
Το βελγικό δίκαιο
Το άρθρο 34, παράγραφος 1, F, του Koninklijk besluit tot vaststelling van het algemeen reglement betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers (βασιλικού διατάγματος περί γενικών ρυθμίσεων σχετικών με το σύστημα σύνταξης γήρατος και επιζώντων για τους μισθωτούς), της 21ης Δεκεμβρίου 1967 (
Belgisch Staatsblad
, 16 Ιανουαρίου 1968, σ. 441), όπως ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της υπόθεσης της κύριας δίκης (στο εξής: βασιλικό διάταγμα), προβλέπει ότι εξομοιώνονται με περιόδους εργασίας, λαμβανομένων υπόψη των προϋποθέσεων της παραγράφου 2 του άρθρου αυτού, οι περίοδοι υποχρεωτικής στρατιωτικής θητείας στον βελγικό στρατό.
Κατά το άρθρο 34, παράγραφος 2, σημείο 3, του βασιλικού διατάγματος:
«Οι περίοδοι που προβλέπονται στην παράγραφο 1, […] F, […] μπορούν να τύχουν εξομοίωσης μόνον εφόσον ο ενδιαφερόμενος εργάζεται ως μισθωτός κατά τον χρόνο επέλευσης του γεγονότος βάσει του οποίου χωρεί εξομοίωση ή βρίσκεται ήδη σε περίοδο αδράνειας εξομοιούμενη με περίοδο εργασίας.
Για τις περιόδους που προβλέπονται [στην περίπτωση F] της παραγράφου 1, η εξομοίωση χωρεί επίσης όταν ο ενδιαφερόμενος είχε την ιδιότητα του μισθωτού κατά τα τρία έτη που ακολούθησαν τη λήξη των περιόδων αυτών και συνέχισε να εργάζεται υπό την ιδιότητα αυτή, κατά συνήθη και κύρια απασχόληση, επί ένα έτος τουλάχιστον.
Όταν η σύνταξη αρχίζει να χορηγείται πραγματικά και για πρώτη φορά το νωρίτερο την 1η Ιανουαρίου 1984, οι περίοδοι που προβλέπονται στην παράγραφο 1, […] F, μπορούν να τύχουν εξομοίωσης μόνον εάν, για τις περιόδους αυτές, ο ενδιαφερόμενος δεν λαμβάνει σύνταξη βάσει άλλου συστήματος σύνταξης γήρατος και επιζώντων, εξαιρουμένου του συστήματος των αυτοαπασχολουμένων.»
Η διαφορά της κύριας δίκης και το προδικαστικό ερώτημα
Ο R. Rohart εργάστηκε στο Βέλγιο ως μισθωτός από την 1η Οκτωβρίου 1970 έως τις 15 Αυγούστου 1973. Στις 16 Αυγούστου 1973, ανέλαβε καθήκοντα ως μόνιμος υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, όπου εργάστηκε έως τη συνταξιοδότησή του, την 1η Ιανουαρίου 2009, με διακοπή ενός έτους, συγκεκριμένα δε από την 1η Ιουλίου 1974 έως τις 30 Ιουνίου 1975, κατά τη διάρκεια του οποίου εκτέλεσε την υποχρεωτική στρατιωτική θητεία του στο Βέλγιο.
Ο R. Rohart λαμβάνει σύνταξη από το συνταξιοδοτικό σύστημα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του χορηγήθηκε δε επίσης σύνταξη από το βελγικό συνταξιοδοτικό σύστημα των μισθωτών.
Κατόπιν της απόφασης της 10ης Σεπτεμβρίου 2015, Wojciechowski (
C‑408/14
,
EU:C:2015:591
), το ποσό των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων του R. Rohart υπολογίστηκε εκ νέου, με αίτησή του, από την ομοσπονδιακή υπηρεσία συντάξεων, η οποία καθόρισε τα δικαιώματα αυτά με αποφάσεις της 24ης Μαΐου 2017, χωρίς ωστόσο να λάβει υπόψη την περίοδο της υποχρεωτικής στρατιωτικής θητείας. Η αίτηση του ενδιαφερομένου με την οποία ζητούσε να ληφθεί υπόψη η εν λόγω περίοδος απορρίφθηκε με απόφαση της 1ης Ιουνίου 2017, για τον λόγο ότι δεν πληρούνταν οι προϋποθέσεις εξομοίωσης που θέτει το άρθρο 34 του βασιλικού διατάγματος, δεδομένου ότι ο ενδιαφερόμενος δεν ήταν μισθωτός, κατά την έννοια του διατάγματος αυτού, ούτε κατά τον χρόνο της στρατιωτικής του θητείας ούτε κατά τα τρία επόμενα έτη.
Επιληφθέν προσφυγής κατά των ανωτέρω αποφάσεων της ομοσπονδιακής υπηρεσίας συντάξεων, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι η περίοδος της υποχρεωτικής στρατιωτικής θητείας που εκτέλεσε ο R. Rohart δεν ελήφθη υπόψη ούτε για τον υπολογισμό της σύνταξής του από το συνταξιοδοτικό σύστημα της Ένωσης ούτε για τον υπολογισμό της σύνταξής του από το βελγικό σύστημα, καθώς ο ενδιαφερόμενος δεν πληρούσε τις προϋποθέσεις εξομοίωσης βάσει του άρθρου 34 του βασιλικού διατάγματος. Επομένως, τίθεται, κατά την άποψη του εν λόγω δικαστηρίου, το ζήτημα αν οι προϋποθέσεις αυτές αντιβαίνουν στον ΚΥΚ καθώς και στην αρχή της καλόπιστης συνεργασίας που κατοχυρώνεται στο άρθρο 4, παράγραφος 3, ΣΕΕ.
Συναφώς, το αιτούν δικαστήριο εκτιμά ότι στην υπόθεση της κύριας δίκης εγείρεται ζήτημα παρόμοιο με τα ζητήματα που εξετάστηκαν με τις αποφάσεις της 16ης Δεκεμβρίου 2004, My (
C-293/03
,
EU:C:2004:821
), και της 10ης Σεπτεμβρίου 2015, Wojciechowski (
C‑408/14
,
EU:C:2015:591
). Παρατηρεί ότι η περίοδος της υποχρεωτικής στρατιωτικής θητείας που εκτέλεσε ο R. Rohart θα λαμβανόταν υπόψη για τον υπολογισμό της σύνταξής του εάν είχε σταδιοδρομήσει στο Βέλγιο ως μισθωτός, δημόσιος υπάλληλος ή αυτοαπασχολούμενος και ότι το ίδιο θα συνέβαινε επίσης εάν είχε σταδιοδρομήσει σε άλλο κράτος μέλος, σύμφωνα με το άρθρο 13 του κανονισμού 1408/71, με αποτέλεσμα να βρίσκεται σε μειονεκτική θέση για τον λόγο ότι ήταν υπάλληλος της Ένωσης.
Υπό τις συνθήκες αυτές, το arbeidsrechtbank Gent (πρωτοβάθμιο δικαστήριο εργατικών διαφορών Γάνδης, Βέλγιο) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα:
«Έχει η αρχή της καλόπιστης συνεργασίας, όπως κατοχυρώνεται στο άρθρο 4, παράγραφος 3, της ΣΕΕ, σε συνδυασμό με τον [ΚΥΚ], την έννοια ότι αποκλείει νομοθετική ρύθμιση κράτους μέλους η οποία δεν επιτρέπει, κατά τον υπολογισμό της συντάξεως γήρατος μισθωτού βάσει των δραστηριοτήτων του στο εν λόγω κράτος μέλος, να ληφθεί υπόψη η στρατιωτική θητεία την οποία ο ενδιαφερόμενος εκτέλεσε στο κράτος μέλος αυτό, επειδή ο ενδιαφερόμενος, κατά τον χρόνο της στρατιωτικής του θητείας καθώς και κατόπιν αυτής, ήταν αδιαλείπτως μόνιμος υπάλληλος της [Ένωσης] και, ως εκ τούτου, δεν πληροί τις προϋποθέσεις εξομοιώσεως κατά τη νομοθετική ρύθμιση του κράτους μέλους αυτού;»
Επί του προδικαστικού ερωτήματος
Με το προδικαστικό ερώτημά του, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 4, παράγραφος 3, ΣΕΕ, σε συνδυασμό με τον ΚΥΚ, έχει την έννοια ότι δεν επιτρέπει ρύθμιση κράτους μέλους, όπως η επίμαχη στην υπόθεση της κύριας δίκης, βάσει της οποίας, κατά τον καθορισμό των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων εργαζομένου ο οποίος απασχολήθηκε ως μισθωτός στο εν λόγω κράτος μέλος πριν γίνει μόνιμος υπάλληλος της Ένωσης και ο οποίος εκτέλεσε, αφού έγινε μόνιμος υπάλληλος της Ένωσης, την υποχρεωτική στρατιωτική θητεία του στο εν λόγω κράτος μέλος, δεν χορηγείται στον εργαζόμενο αυτόν το ευεργέτημα της εξομοίωσης της περιόδου της στρατιωτικής θητείας με περίοδο πραγματικής εργασίας του ως μισθωτού, ευεργέτημα του οποίου θα ετύγχανε εάν ασκούσε, όταν κλήθηκε να εκτελέσει τη θητεία αυτή ή επί ένα τουλάχιστον έτος κατά τη διάρκεια της τριετίας που ακολούθησε την αποδέσμευση από τις στρατιωτικές του υποχρεώσεις, εργασία καλυπτόμενη από το εθνικό συνταξιοδοτικό σύστημα.
Υπενθυμίζεται ότι το δίκαιο της Ένωσης δεν θίγει την αρμοδιότητα των κρατών μελών να οργανώνουν τα συστήματά τους κοινωνικής ασφάλισης και ότι, ελλείψει εναρμόνισης στο επίπεδο της Ένωσης, απόκειται στη νομοθεσία κάθε κράτους μέλους να καθορίσει τις προϋποθέσεις για τη χορήγηση των κοινωνικοασφαλιστικών παροχών. Παρά ταύτα, κατά την άσκηση της αρμοδιότητας αυτής, τα κράτη μέλη οφείλουν να τηρούν το δίκαιο της Ένωσης, το οποίο περιλαμβάνει τις αρχές που έχει διατυπώσει το Δικαστήριο με τη νομολογία του η οποία αφορά την ερμηνεία της αρχής της καλόπιστης συνεργασίας σε σχέση με τον ΚΥΚ (απόφαση της 10ης Σεπτεμβρίου 2015, Wojciechowski,
C‑408/14
,
EU:C:2015:591
, σκέψη
και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
Συναφώς, το Δικαστήριο έχει επισημάνει ότι ο ΚΥΚ θεσπίσθηκε με κανονισμό του Συμβουλίου, και συγκεκριμένα με τον κανονισμό 259/68, ο οποίος, σύμφωνα με το άρθρο 288, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ, έχει γενική ισχύ, είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος, οπότε, πέραν των αποτελεσμάτων που αναπτύσσει εντός του διοικητικού μηχανισμού της Ένωσης, ο ΚΥΚ συνεπάγεται επίσης υποχρεώσεις για τα κράτη μέλη καθόσον η σύμπραξή τους είναι αναγκαία για την εφαρμογή του (πρβλ. απόφαση της 10ης Σεπτεμβρίου 2015, Wojciechowski,
C-408/14
,
EU:C:2015:591
, σκέψεις
και
καθώς και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
Επιπλέον, με τη σκέψη 49 της απόφασης της 16ης Δεκεμβρίου 2004, My (
C‑293/03
,
EU:C:2004:821
), το Δικαστήριο έκρινε ότι η καθιερούμενη με το άρθρο 10 ΕΚ αρχή της καλόπιστης συνεργασίας –η οποία πλέον αποτυπώνεται στο άρθρο 4, παράγραφος 3, ΣΕΕ–, σε συνδυασμό με τον ΚΥΚ, έχει την έννοια ότι αντιτίθεται σε εθνική ρύθμιση που δεν επιτρέπει να λαμβάνονται υπόψη τα συμπληρωθέντα από υπήκοο της Ένωσης έτη εργασίας στην υπηρεσία θεσμικού οργάνου της Ένωσης προς θεμελίωση δικαιώματος λήψης πρόωρης σύνταξης γήρατος βάσει του εθνικού συνταξιοδοτικού συστήματος. Με τη σκέψη 34 της διάταξης της 9ης Ιουλίου 2010, Ricci και Pisaneschi (
C‑286/09
, μη δημοσιευθείσα,
EU:C:2010:420
), το Δικαστήριο διευκρίνισε ότι το ίδιο ισχύει όσον αφορά τη θεμελίωση δικαιώματος λήψης της συνήθους σύνταξης γήρατος.
Συναφώς, το Δικαστήριο διαπίστωσε, με τις σκέψεις 45 έως 48 της απόφασης της 16ης Δεκεμβρίου 2004, My (
C-293/03
,
EU:C:2004:821
), καθώς και με τις σκέψεις 29 έως 33 της διάταξης της 9ης Ιουλίου 2010, Ricci και Pisaneschi (
C‑286/09
, μη δημοσιευθείσα,
EU:C:2010:420
), ότι οι επίμαχες ρυθμίσεις στις υποθέσεις επί των οποίων εκδόθηκαν η ανωτέρω απόφαση και η ανωτέρω διάταξη μπορούσαν να καταστήσουν δυσχερέστερη την πρόσληψη, από τα όργανα ή τους οργανισμούς της Ένωσης, υπαλλήλων της εθνικής διοίκησης που έχουν ορισμένη προϋπηρεσία. Το Δικαστήριο επισήμανε, συγκεκριμένα, ότι οι ρυθμίσεις αυτές ήταν ικανές να αποθαρρύνουν την άσκηση επαγγελματικής δραστηριότητας σε όργανο ή οργανισμό της Ένωσης, κατά το μέτρο που ένας εργαζόμενος ο οποίος υπαγόταν προηγουμένως σε εθνικό συνταξιοδοτικό σύστημα και αποδέχθηκε θέση απασχόλησης σε όργανο ή οργανισμό της Ένωσης κινδύνευε να απολέσει τη δυνατότητα λήψης, βάσει του εν λόγω συστήματος, παροχής γήρατος την οποία θα εδικαιούτο εάν δεν είχε δεχθεί τη θέση αυτή. Έκρινε ότι τέτοιες συνέπειες δεν μπορούσαν να επιτραπούν, λαμβανομένου υπόψη του καθήκοντος καλόπιστης συνεργασίας και συνδρομής το οποίο υπέχουν τα κράτη μέλη έναντι της Ένωσης και το οποίο εκφράζεται με την υποχρέωσή τους να διευκολύνουν την Ένωση στην εκπλήρωση της αποστολής της, υποχρέωση προβλεπόμενη προηγουμένως στο άρθρο 10 ΕΚ και πλέον στο άρθρο 4, παράγραφος 3, ΣΕΕ.
Το Δικαστήριο έκρινε εξάλλου με την απόφαση της 10ης Σεπτεμβρίου 2015, Wojciechowski (
C-408/14
,
EU:C:2015:591
), ότι το άρθρο 4, παράγραφος 3, ΣΕΕ, σε συνδυασμό με τον ΚΥΚ, αντιτίθεται σε ρύθμιση κράτους μέλους δυνάμει της οποίας σύνταξη γήρατος οφειλόμενη σε εργαζόμενο βάσει του ασφαλιστικού χρόνου που αυτός διήνυσε ως μισθωτός στο εν λόγω κράτος μέλος μειώνεται ή δεν χορηγείται λόγω της μεταγενέστερης σταδιοδρομίας του σε όργανο της Ένωσης, επισημαίνοντας ιδίως, με τη σκέψη 43 της ανωτέρω απόφασης, ότι μια τέτοια ρύθμιση ήταν επίσης ικανή να καταστήσει δυσχερέστερη όχι μόνον την πρόσληψη, εκ μέρους των οργάνων αυτών, εθνικών δημοσίων υπαλλήλων που έχουν ορισμένη προϋπηρεσία, αλλά και την παραμονή έμπειρων δημοσίων υπαλλήλων στην υπηρεσία των οργάνων αυτών.
Εν προκειμένω, επίσης ικανή να καταστήσει δυσχερέστερη την πρόσληψη υπαλλήλων στα όργανα της Ένωσης είναι η ρύθμιση κράτους μέλους, όπως αυτή της υπόθεσης της κύριας δίκης, η οποία έχει ως συνέπεια ο εργαζόμενος που εκτέλεσε την υποχρεωτική στρατιωτική θητεία του στο εν λόγω κράτος μέλος ενώ ήταν μόνιμος υπάλληλος της Ένωσης να στερείται το ευεργέτημα της εξομοίωσης της περιόδου της στρατιωτικής θητείας με περίοδο πραγματικής εργασίας, ευεργέτημα του οποίου θα ετύγχανε εάν ασκούσε, όταν κλήθηκε να εκτελέσει τη θητεία αυτή ή κατά την τριετία που ακολούθησε την αποδέσμευση από τις στρατιωτικές του υποχρεώσεις, εργασία καλυπτόμενη από συνταξιοδοτικό σύστημα του εν λόγω κράτους μέλους ή, σύμφωνα με το άρθρο 13, παράγραφος 2, στοιχείο εʹ, του κανονισμού 1408/71, εργασία σε άλλο κράτος μέλος.
Πράγματι, μια τέτοια ρύθμιση μπορεί να αποθαρρύνει τον εργαζόμενο που ασκεί εργασία καλυπτόμενη από συνταξιοδοτικό σύστημα του οικείου κράτους μέλους από το να γίνει υπάλληλος της Ένωσης πριν από την εκτέλεση της υποχρεωτικής στρατιωτικής θητείας του ή κατά την τριετία που ακολουθεί την εκτέλεσή της.
Ο αποτρεπτικός χαρακτήρας μιας τέτοιας ρύθμισης μπορεί, επιπλέον, να ενταθεί όταν το εθνικό συνταξιοδοτικό σύστημα απαιτεί ελάχιστο αριθμό ετών εργασίας για τη λήψη σύνταξης, οπότε η μη συνεκτίμηση της περιόδου της υποχρεωτικής στρατιωτικής θητείας ως περιόδου πραγματικής εργασίας μπορεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, να έχει ως συνέπεια όχι τη μείωση του ποσού της σύνταξης, αλλά τη μη θεμελίωση δικαιώματος σύνταξης.
Τέτοιες συνέπειες δεν μπορούν να επιτραπούν στο πλαίσιο του καθήκοντος της καλόπιστης συνεργασίας και συνδρομής που υπέχουν τα κράτη μέλη έναντι της Ένωσης και το οποίο εκφράζεται με την προβλεπόμενη στο άρθρο 4, παράγραφος 3, ΣΕΕ υποχρέωσή τους να διευκολύνουν την Ένωση στην εκπλήρωση της αποστολής της.
Συναφώς, δεν μπορεί να γίνει δεκτό το επιχείρημα που προβάλλει η Βελγική Κυβέρνηση για να δικαιολογήσει την άρνηση συνεκτίμησης της περιόδου της υποχρεωτικής στρατιωτικής θητείας που εκτέλεσε ο R. Rohart, το οποίο αντλείται από το γεγονός ότι ο τελευταίος δεν κατέβαλε εισφορές στο εθνικό συνταξιοδοτικό σύστημα κατά τη διάρκεια της περιόδου αυτής, δεδομένου ότι το ίδιο ισχύει και για τους εργαζομένους που άσκησαν πριν από ή μετά την εκτέλεση της υποχρεωτικής στρατιωτικής θητείας τους εργασία καλυπτόμενη από το σύστημα αυτό ή εργασία σε άλλο κράτος μέλος και οι οποίοι τυγχάνουν του ευεργετήματος της εξομοίωσης κατ’ άρθρο 34 του βασιλικού διατάγματος.
Η κυβέρνηση αυτή δεν μπορεί επίσης να επικαλεστεί το γεγονός ότι ο R. Rohart είχε τη δυνατότητα, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 42 του ΚΥΚ, να προβεί σε αναδρομική καταβολή εισφορών στο συνταξιοδοτικό σύστημα της Ένωσης προκειμένου η περίοδος αυτή να ληφθεί υπόψη για τη σύνταξή του βάσει του εν λόγω συστήματος. Συγκεκριμένα, η ανωτέρω διάταξη προβλέπει απλώς δικαίωμα οικειοθελούς συνεισφοράς στο εν λόγω σύστημα, το οποίο κάθε ενδιαφερόμενος υπάλληλος είναι ελεύθερος να ασκήσει ή όχι. Συνεπώς, δεν είναι δυνατόν η μη άσκηση του δικαιώματος αυτού να επιφέρει απώλεια δικαιωμάτων απορρέοντων από το εθνικό συνταξιοδοτικό σύστημα, διότι διαφορετικά η εν λόγω συνεισφορά θα έχανε τον οικειοθελή και προαιρετικό χαρακτήρα της (πρβλ. απόφαση της 10ης Σεπτεμβρίου 2015, Wojciechowski,
C-408/14
,
EU:C:2015:591
, σκέψη
).
Κατόπιν όλων των ανωτέρω σκέψεων, στο υποβληθέν ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 4, παράγραφος 3, ΣΕΕ, σε συνδυασμό με τον ΚΥΚ, έχει την έννοια ότι δεν επιτρέπει ρύθμιση κράτους μέλους, όπως η επίμαχη στην υπόθεση της κύριας δίκης, βάσει της οποίας, κατά τον καθορισμό των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων εργαζομένου ο οποίος απασχολήθηκε ως μισθωτός στο εν λόγω κράτος μέλος πριν γίνει μόνιμος υπάλληλος της Ένωσης και ο οποίος εκτέλεσε, αφού έγινε μόνιμος υπάλληλος της Ένωσης, την υποχρεωτική στρατιωτική θητεία του στο εν λόγω κράτος μέλος, δεν χορηγείται στον εργαζόμενο αυτόν το ευεργέτημα της εξομοίωσης της περιόδου της στρατιωτικής θητείας με περίοδο πραγματικής εργασίας του ως μισθωτού, ευεργέτημα του οποίου θα ετύγχανε εάν ασκούσε, όταν κλήθηκε να εκτελέσει τη θητεία αυτή ή επί ένα τουλάχιστον έτος κατά τη διάρκεια της τριετίας που ακολούθησε την αποδέσμευση από τις στρατιωτικές του υποχρεώσεις, εργασία καλυπτόμενη από το εθνικό συνταξιοδοτικό σύστημα.
Επί των δικαστικών εξόδων
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.

Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (δέκατο τμήμα) αποφαίνεται:

Το άρθρο 4, παράγραφος 3, ΣΕΕ, σε συνδυασμό με τον Κανονισμό Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο οποίος θεσπίσθηκε με τον κανονισμό (ΕΟΚ, Ευρατόμ, ΕΚΑΧ) 259/68 του Συμβουλίου, της 29ης Φεβρουαρίου 1968, περί καθορισμού του κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως των υπαλλήλων και του καθεστώτος που εφαρμόζεται επί του λοιπού προσωπικού των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και περί θεσπίσεως ειδικών μέτρων προσωρινώς εφαρμοστέων στους υπαλλήλους της Επιτροπής, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ, Ευρατόμ) 723/2004 του Συμβουλίου, της 22ας Μαρτίου 2004, έχει την έννοια ότι δεν επιτρέπει ρύθμιση κράτους μέλους, όπως η επίμαχη στην υπόθεση της κύριας δίκης, βάσει της οποίας, κατά τον καθορισμό των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων εργαζομένου ο οποίος απασχολήθηκε ως μισθωτός στο εν λόγω κράτος μέλος πριν γίνει μόνιμος υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ο οποίος εκτέλεσε, αφού έγινε μόνιμος υπάλληλος της Ένωσης, την υποχρεωτική στρατιωτική θητεία του στο εν λόγω κράτος μέλος, δεν χορηγείται στον εργαζόμενο αυτόν το ευεργέτημα της εξομοίωσης της περιόδου της στρατιωτικής θητείας με περίοδο πραγματικής εργασίας του ως μισθωτού, ευεργέτημα του οποίου θα ετύγχανε εάν ασκούσε, όταν κλήθηκε να εκτελέσει τη θητεία αυτή ή επί ένα τουλάχιστον έτος κατά τη διάρκεια της τριετίας που ακολούθησε την αποδέσμευση από τις στρατιωτικές του υποχρεώσεις, εργασία καλυπτόμενη από το εθνικό συνταξιοδοτικό σύστημα.

(υπογραφές)
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η ολλανδική.