CELEX: 62020CJ0247
Odesłanie prejudycjalne
Prawo do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich
Artykuł 21 TFUE
Dyrektywa 2004/38/WE
Artykuł 7 ust. 1 lit. b) i art. 16
Dziecko będące obywatelem państwa członkowskiego przebywające w innym państwie członkowskim
Pochodne prawo pobytu rodzica sprawującego faktycznie pieczę nad tym dzieckiem
Wymóg posiadania pełnego ubezpieczenia zdrowotnego
Dziecko mające prawo stałego pobytu przez część istotnych dla sprawy okresów

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 21 TFUE oraz art. 7 i 16 dyrektywy 2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie prawa obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich, zmieniającej rozporządzenie (EWG) nr 1612/68 i uchylającej dyrektywy 64/221/EWG, 68/360/EWG, 72/194/EWG, 73/148/EWG, 75/34/EWG, 75/35/EWG, 90/364/EWG, 90/365/EWG i 93/96/EWG (
Dz.U. 2004, L 158, s. 77
; sprostowanie
Dz.U. 2004, L 229, s. 35
).
Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy VI a Commissioners for Her Majesty’s Revenue & Customs (organem podatkowym i celnym, Zjednoczone Królestwo, zwanym dalej „HMRC”) w przedmiocie prawa VI do przebywania w Zjednoczonym Królestwie w okresie od dnia 1 maja 2006 r. do dnia 20 sierpnia 2006 r. oraz od dnia 18 sierpnia 2014 r. do dnia 25 września 2016 r. oraz do korzystania w tym państwie, w odniesieniu do tych okresów, z ulgi podatkowej na pozostające na utrzymaniu dziecko oraz z dodatków rodzinnych.
Ramy prawne
Prawo Unii
Dyrektywa 2004/38
Motywy 1, 2, 10 i 18 dyrektywy 2004/38 mają następujące brzmienie:
„(1)
Obywatelstwo Unii nadaje każdemu obywatelowi Unii podstawowe i indywidualne prawo do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich, z zastrzeżeniem ograniczeń i warunków ustanowionych w traktacie i środków przyjętych w celu ich stosowania.
(2)
Swobodny przepływ osób stanowi jedną z podstawowych swobód rynku wewnętrznego obejmującego przestrzeń bez granic wewnętrznych, gdzie swoboda ta jest zapewniona zgodnie z postanowieniami traktatu.
[…]
(10)
Osoby korzystające z prawa pobytu nie powinny jednak stanowić nieracjonalnego obciążenia dla systemu pomocy społecznej w przyjmującym państwie członkowskim w trakcie początkowego okresu pobytu. Zatem korzystanie z prawa pobytu dla obywateli Unii i członków ich rodzin w okresach przekraczających trzy miesiące powinno podlegać określonym warunkom.
[…]
(18)
Aby prawo do stałego pobytu stanowiło rzeczywisty mechanizm integracji w społeczeństwie przyjmującego państwa członkowskiego, w którym obywatel Unii zamieszkuje, nie powinno ono podlegać żadnym warunkom od momentu, kiedy zostało przyznane. ”.
Zgodnie z jej art. 1 lit. a) i b) dyrektywa 2004/38 reguluje warunki wykonywania prawa obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich, jak również prawo stałego pobytu w państwach członkowskich.
Artykuł 2 tej dyrektywy, zatytułowany „Definicje”, stanowi:
„Do celów niniejszej dyrektywy:
1)
»obywatel Unii« oznacza każdą osobę mającą obywatelstwo państwa członkowskiego;
2)
»członek rodziny« oznacza:
a)
współmałżonka;
b)
partnera, z którym obywatel Unii zawarł zarejestrowany związek partnerski, na podstawie ustawodawstwa danego państwa członkowskiego, jeżeli ustawodawstwo przyjmującego państwa członkowskiego uznaje równoważność między zarejestrowanym związkiem partnerskim a małżeństwem, oraz zgodnie z warunkami ustanowionymi w odpowiednim ustawodawstwie przyjmującego państwa członkowskiego;
c)
bezpośrednich zstępnych, którzy nie ukończyli dwudziestego pierwszego roku życia lub pozostają na utrzymaniu, oraz tych współmałżonka lub partnera, jak zdefiniowano w lit. b);
d)
bezpośrednich wstępnych pozostających na utrzymaniu oraz tych współmałżonka lub partnera, jak zdefiniowano w lit. b);
[…]”.
Rozdział III wspomnianej dyrektywy zawiera w jej art. 6–15 przepisy dotyczące prawa pobytu.
Artykuł 7 tej samej dyrektywy, zatytułowany „Prawo pobytu przez okres przekraczający trzy miesiące”, przewiduje w ust. 1 i 2:
„1.   Wszyscy obywatele Unii posiadają prawo pobytu na terytorium innego państwa członkowskiego przez okres dłuższy niż trzy miesiące, jeżeli:
a)
są pracownikami najemnymi lub osobami pracującymi na własny rachunek w przyjmującym państwie członkowskim; lub
b)
posiadają wystarczające zasoby dla siebie i członków ich rodziny, aby nie stanowić obciążenia dla systemu pomocy społecznej przyjmującego państwa członkowskiego w okresie pobytu, oraz są objęci pełnym ubezpieczeniem zdrowotnym w przyjmującym państwie członkowskim; lub
c)
–
są zapisani do instytucji prywatnej lub publicznej, uznanej lub finansowanej przez przyjmujące państwo członkowskie na podstawie przepisów prawnych lub praktyki administracyjnej, zasadniczo w celu odbycia studiów, włącznie z kształceniem zawodowym; oraz
–
są objęci pełnym ubezpieczeniem zdrowotnym w przyjmującym państwie członkowskim i zapewnią odpowiednią władzę krajową, za pomocą oświadczenia lub innego równoważnego środka według własnego wyboru, że posiadają wystarczające zasoby dla siebie i członków rodziny, aby nie stanowić obciążenia dla systemu pomocy społecznej przyjmującego państwa członkowskiego w okresie ich pobytu; lub
d)
są członkami rodziny towarzyszącymi lub dołączającymi do obywatela Unii, który spełnia warunki określone w lit. a), b) lub c).
2.   Prawo pobytu przewidziane w ust. 1 rozciąga się na członków rodziny, którzy nie są obywatelami jednego z państw członkowskich, towarzyszących lub dołączających do obywatela Unii w przyjmującym państwie członkowskim, o ile tacy obywatele Unii spełniają warunki określone w ust. 1 lit. a), b) lub c)”.
Artykuł 12 dyrektywy 2004/38, zatytułowany „Zachowanie prawa pobytu przez członków rodziny w przypadku śmierci lub wyjazdu obywatela Unii”, stanowi w ust. 2 akapit drugi:
„Przed nabyciem prawa stałego pobytu przez zainteresowane osoby, ich prawo pobytu podlega wymogowi możliwości wykazania, że są pracownikami najemnymi lub osobami pracującymi na własny rachunek, lub posiadają wystarczające środki dla siebie i członków ich rodziny, aby nie stanowić obciążenia dla systemu pomocy społecznej w przyjmującym państwie członkowskim przez okres pobytu oraz są objęci ogólnym ubezpieczeniem zdrowotnym w przyjmującym państwie członkowskim, lub są członkami rodziny, już ustanowionej w przyjmującym państwie członkowskim, osoby, która spełnia te wymagania. […]”.
Artykuł 14 tej dyrektywy, zatytułowany „Zachowanie prawa pobytu”, stanowi w ust. 2 akapit pierwszy:
„Obywatele Unii i członkowie ich rodziny posiadają prawo pobytu przewidziane w art. 7, 12 i 13 tak długo, dopóki spełniają warunki w nich określone”.
Rozdział IV wspomnianej dyrektywy zawiera w jej art. 16–21 przepisy regulujące prawo stałego pobytu.
W sekcji I rozdziału IV dyrektywy 2004/38, zatytułowanej „Kwalifikowalność”, zawarty jest art. 16, który stanowi w ust. 1 i 2:
„1.   Obywatele Unii, którzy legalnie zamieszkują w przyjmującym państwie członkowskim przez nieprzerwany okres pięciu lat, mają prawo stałego pobytu w tym państwie. Prawo to nie podlega warunkom przewidzianym w rozdziale III.
2.   Ustęp 1 stosuje się również do członków rodziny, którzy nie są obywatelami jednego z państw członkowskich i legalnie zamieszkiwali wraz z obywatelem Unii w przyjmującym państwie członkowskim przez nieprzerwany okres pięciu lat”.
Rozporządzenie (UE) nr 492/2011
Motyw 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 492/2011 z dnia 5 kwietnia 2011 r. w sprawie swobodnego przepływu pracowników wewnątrz Unii (
Dz.U. 2011, L 141, s. 1
) ma następujące brzmienie:
„Rozporządzenie Rady (EWG) nr 1612/68 z dnia 15 października 1968 r. w sprawie swobodnego przepływu pracowników wewnątrz Wspólnoty [(
Dz.U. 1968, L 257, s. 2
)] zostało kilkakrotnie znacząco zmienione. Dla zachowania przejrzystości i zrozumiałości należy je ujednolicić”.
Zgodnie z art. 10 rozporządzenia nr 492/2011, odpowiadającym art. 12 rozporządzenia nr 1612/68:
„Dzieci obywatela państwa członkowskiego, który jest lub był zatrudniony na terytorium innego państwa członkowskiego, mają dostęp do powszechnego systemu kształcenia, nauki zawodu oraz szkolenia zawodowego na takich samych warunkach jak obywatele tego państwa, jeżeli dzieci te mieszkają na jego terytorium.
Państwa członkowskie wspierają inicjatywy pozwalające tym dzieciom na uczestniczenie we wspomnianych zajęciach w możliwie najlepszych warunkach”.
Umowa o wystąpieniu
Na mocy decyzji (UE) 2020/135 z dnia 30 stycznia 2020 r. w sprawie zawarcia Umowy o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (EWEA) (
Dz.U. 2020, L 29, s. 1
) Rada Unii Europejskiej zatwierdziła w imieniu Unii Europejskiej i EWEA tę umowę (
Dz.U. 2020, L 29, s. 7
, zwaną dalej „umową o wystąpieniu”), która została załączona do tej decyzji.
Artykuł 86 umowy o wystąpieniu, zatytułowany „Sprawy zawisłe przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej”, stanowi w ust. 2 i 3:
„2.   Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej pozostaje właściwy do wydawania orzeczeń w trybie prejudycjalnym na wnioski sądów Zjednoczonego Królestwa złożone przed zakończeniem okresu przejściowego.
3.   Na użytek niniejszego rozdziału uznaje się, że postępowania zostały wszczęte przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej […] w dniu wpisania do rejestru dokumentu wszczynającego postępowanie przez sekretariat Trybunału Sprawiedliwości […]”.
Artykuł 89 ust. 1 umowy o wystąpieniu przewiduje:
„Wyroki i postanowienia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydane przed zakończeniem okresu przejściowego, jak również wyroki i postanowienia wydane po zakończeniu okresu przejściowego w postępowaniach, o których mowa w art. 86 i 87, mają w całości moc wiążącą w odniesieniu do Zjednoczonego Królestwa i w Zjednoczonym Królestwie”.
Zgodnie z art. 126 umowy o wystąpieniu okres przejściowy rozpoczął się w dniu wejścia w życie tej umowy, to jest w dniu 1 lutego 2020 r., i upłynął w dniu 31 grudnia 2020 r.
Prawo Zjednoczonego Królestwa
Środkiem transpozycji dyrektywy 2004/38 do prawa Zjednoczonego Królestwa było Immigration (European Economic Area) Regulations 2006 [rozporządzenie w sprawie imigracji (Europejski Obszar Gospodarczy) z 2006 r.; zwane dalej „rozporządzeniem w sprawie imigracji z 2006 r.”], które następnie zostało skonsolidowane przez Immigration (European Economic Area) Regulations 2016 [rozporządzenie w sprawie imigracji (Europejski Obszar Gospodarczy) z 2016 r.; zwane dalej „rozporządzeniem w sprawie imigracji z 2016 r.”].
Artykuł 4 ust. 1 rozporządzenia w sprawie imigracji z 2016 r. definiuje poszczególne kategorie obywateli Unii, o których mowa w art. 7 ust. 1 lit. a)–c) dyrektywy 2004/38, mianowicie odpowiednio pracowników najemnych, osoby pracujące na własny rachunek, osoby samowystarczalne i osoby pobierające naukę. Ów art. 4 ust. 1 lit. c) definiuje „osobę samowystarczalną” jako osobę, która posiada wystarczające zasoby, aby nie stanowić obciążenia dla systemu pomocy społecznej Zjednoczonego Królestwa w okresie swojego pobytu i która jest objęta pełnym ubezpieczeniem zdrowotnym w Zjednoczonym Królestwie.
Artykuł 4 ust. 3 rozporządzenia w sprawie imigracji z 2016 r. uściśla, w odniesieniu do członków rodziny osoby samowystarczalnej, których prawo pobytu zależy od prawa pobytu tej osoby, że wymóg posiadania pełnego ubezpieczenia zdrowotnego w Zjednoczonym Królestwie jest spełniony tylko wtedy, gdy ubezpieczenie to obejmuje zarówno wspomnianą osobę, jak i członków jej rodziny.
Artykuł 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie imigracji z 2016 r. definiuje pojęcie „osób uprawnionych” dla celów tego rozporządzenia. Zgodnie z tym art. 6 ust. 1 lit. d) pojęcie „osoby uprawnionej” obejmuje osoby samowystarczalne w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c) wspomnianego rozporządzenia.
Na podstawie art. 14 ust. 1 rozporządzenia w sprawie imigracji z 2016 r. osoba uprawniona ma prawo do pobytu w Zjednoczonym Królestwie tak długo, jak długo zachowuje ten status.
Zgodnie z art. 15 ust. 1 lit. a) rozporządzenia w sprawie imigracji z 2016 r. obywatel Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG), który przebywał w Zjednoczonym Królestwie zgodnie z tym rozporządzeniem przez nieprzerwany okres pięciu lat, nabywa prawo stałego pobytu. Na mocy tego art. 15 ust. 1 lit. b) to samo dotyczy członka rodziny obywatela EOG, który sam nie jest obywatelem państwa członkowskiego, lecz przebywał w Zjednoczonym Królestwie wraz z tym obywatelem, zgodnie ze wspomnianym rozporządzeniem, nieprzerwanie przez okres pięciu lat.
Artykuł 16 rozporządzenia w sprawie imigracji z 2016 r., który odpowiada art. 15a rozporządzenia w sprawie imigracji z 2006 r., przewiduje warunki, na jakich można uznać, że danej osobie przysługuje pochodne prawo pobytu w Zjednoczonym Królestwie. Na podstawie art. 16 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie imigracji z 2016 r. osoba, która sprawuje główną pieczę nad obywatelem EOG zamieszkałym w Zjednoczonym Królestwie, korzysta z pochodnego prawa pobytu w tym państwie, jeżeli ów obywatel EOG nie ukończył 18 lat, zamieszkuje w Zjednoczonym Królestwie jako osoba samowystarczalna i nie byłby w stanie pozostać w Zjednoczonym Królestwie, gdyby ta osoba opuściła Zjednoczone Królestwo na czas nieokreślony.
Postępowanie główne i pytania prejudycjalne
VI jest obywatelką pakistańską zamieszkującą wraz z mężem, również obywatelem pakistańskim, i czwórką ich dzieci w Irlandii Północnej (Zjednoczone Królestwo). W 2004 r. urodził się tam ich syn, który ma obywatelstwo irlandzkie.
VI i jej mąż posiadają zasoby wystarczające do zaspokojenia potrzeb swoich, a także potrzeb ich rodziny. W szczególności mąż VI pracował i podlegał opodatkowaniu we wszystkich okresach istotnych dla sprawy w postępowaniu głównym. VI, która początkowo zajmowała się dziećmi, pracuje i podlega opodatkowaniu od kwietnia 2016 r.
Strony w postępowaniu głównym są zgodne co do tego, że przynajmniej w okresie od dnia 17 sierpnia 2006 r. do dnia 16 sierpnia 2014 r. VI i jej rodzina posiadali pełne ubezpieczenie zdrowotne i że VI przysługiwało w konsekwencji, na podstawie art. 15a ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie imigracji z 2006 r., pochodne prawo pobytu jako osobie sprawującej główną pieczę nad dzieckiem będącym obywatelem EOG „samowystarczalnym”.
Strony te nie pozostają także w sporze co do tego, że syn VI nabył prawo stałego pobytu w Zjednoczonym Królestwie wskutek legalnego zamieszkiwania w Zjednoczonym Królestwie przez nieprzerwany okres pięciu lat.
Natomiast strony w postępowaniu głównym spierają się co do prawa VI do korzystania, w odniesieniu do okresów od dnia 1 maja 2006 r. do dnia 20 sierpnia 2006 r. oraz od dnia 18 sierpnia 2014 r. do dnia 25 września 2016 r., po pierwsze, z ulgi podatkowej na pozostające na utrzymaniu dziecko, a po drugie, z dodatków rodzinnych. Dwie skargi dotyczące sporów rozpatrywanych w postępowaniach głównych, zawisłych przed sądem odsyłającym, zostały połączone przez ten sąd do celów niniejszego odesłania prejudycjalnego ze względu na to, że mają one ten sam przedmiot, a mianowicie prawo pobytu VI w Zjednoczonym Królestwie w wymienionych okresach.
Zdaniem HMRC brak jest bowiem takiego prawa, ponieważ VI nie była objęta pełnym ubezpieczeniem zdrowotnym we wspomnianych okresach. W konsekwencji zdaniem tego organu nie może ona korzystać z ulgi podatkowej na pozostające na utrzymaniu dziecko ani z dodatków rodzinnych. Równocześnie HMRC przyznaje obecnie, że kwota ewentualnej nadpłaty nie może zostać odzyskana od VI, ponieważ nigdy nie przeinaczyła ona ani nie zataiła okoliczności faktycznych.
W tych okolicznościach Social Security Appeal Tribunal (Northern Ireland) (sąd apelacyjny ds. zabezpieczenia społecznego, Irlandia Północna, Zjednoczone Królestwo) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1)
Czy dziecko posiadające prawo stałego pobytu w EOG jest zobowiązane do utrzymania pełnego ubezpieczenia zdrowotnego w celu zachowania prawa pobytu, jak miałoby to miejsce gdyby było osobą samowystarczalną zgodnie z art. 4 ust. 1 [rozporządzenia w sprawie imigracji z 2016 r.]?
2)
Czy za niezgodny z prawem Unii w świetle art. 7 ust. 1 dyrektywy 2004/38 i wyroku Trybunału z dnia 23 lutego 2010 r., Teixeira (
C‑480/08
,
EU:C:2010:83
, pkt
) należy uznać wymóg, zgodnie z art. 4 ust. 3 lit. b) [rozporządzenia w sprawie imigracji z 2016 r., który stanowi, że ochrona w ramach pełnego ubezpieczenia zdrowotnego w Zjednoczonym Królestwie przysługuje studentowi lub osobie samowystarczalnej, w świetle art. 16 ust. 2 lit. b) ppkt (ii) rozporządzenia w sprawie imigracji z 2016 r.], wyłącznie jeżeli tego rodzaju ochrona obejmuje zarówno tę osobę, jak i wszystkich właściwych członków jej rodziny?
3)
Czy w świetle pkt 53 wyroku z 2014 r. w sprawie Ahmad przeciwko Secretary of State for the Home Department (Civ 988) porozumienia wzajemne w zakresie ubezpieczenia zdrowotnego między Zjednoczonym Królestwem a Republiką Irlandii w ramach wspólnej strefy podróżowania są uznawane za »porozumienia wzajemne« i w związku z tym stanowią pełne ubezpieczenie zdrowotne dla celów art. 4 ust. 1 [rozporządzenia w sprawie imigracji z 2016 r.]?”.
W przedmiocie właściwości Trybunału
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem do Trybunału należy ocena sytuacji, w jakiej sąd krajowy kieruje do niego wniosek, w celu zweryfikowania swojej własnej właściwości (wyrok z dnia 15 lipca 2021 r., The Department for Communities in Northern Ireland,
C‑709/20
,
EU:C:2021:602
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
W tym względzie z art. 19 ust. 3 lit. b) TUE i art. 267 akapit pierwszy TFUE wynika, że Trybunał jest właściwy do orzekania w trybie prejudycjalnym w przedmiocie wykładni prawa Unii lub ważności aktów przyjętych przez instytucje Unii. Artykuł 267 akapit drugi TFUE uściśla co do istoty, że w przypadku gdy pytanie, które może być przedmiotem wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, zostaje podniesione w sprawie zawisłej przed sądem państwa członkowskiego, sąd ten może, jeśli uzna, że orzeczenie w tej kwestii jest niezbędne do wydania przez niego wyroku, zwrócić się do Trybunału z wnioskiem o rozpatrzenie tego pytania.
Jeśli chodzi o niniejszą sprawę, w dniu 1 lutego 2020 r., czyli w dacie wejścia w życie umowy o wystąpieniu, Zjednoczone Królestwo wystąpiło z Unii, stając się tym samym państwem trzecim. Wynika z tego, że od tej daty sądów Zjednoczonego Królestwa nie można już uznawać za sądy państwa członkowskiego.
Umowa o wystąpieniu przewiduje jednak w art. 126 okres przejściowy między datą jej wejścia w życie, czyli dniem 1 lutego 2020 r., a dniem 31 grudnia 2020 r. Artykuł 127 umowy o wystąpieniu stanowi, że o ile umowa ta nie stanowi inaczej, w okresie przejściowym prawo Unii ma zastosowanie do Zjednoczonego Królestwa i na jego terytorium, wywołuje takie same skutki prawne, jakie wywołuje w Unii i w jej państwach członkowskich, oraz jest interpretowane i stosowane zgodnie z tymi samymi metodami i ogólnymi zasadami, jak te mające zastosowanie w Unii.
Artykuł 86 umowy o wystąpieniu przewiduje również, w ust. 2, że Trybunał pozostaje właściwy do wydawania orzeczeń w trybie prejudycjalnym na wnioski sądów Zjednoczonego Królestwa złożone przed zakończeniem okresu przejściowego. Ponadto z art. 86 ust. 3 umowy o wystąpieniu wynika, że wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym uważa się za złożony w rozumieniu ust. 2 wspomnianego artykułu w dniu wpisania przez sekretariat Trybunału do rejestru dokumentu wszczynającego postępowanie.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym w niniejszej sprawie został złożony do Trybunału przez sąd Zjednoczonego Królestwa w dniu 7 kwietnia 2020 r., czyli przed końcem okresu przejściowego, w ramach sporów w postępowaniu głównym dotyczących prawa VI do przebywania w Zjednoczonym Królestwie w okresie od dnia 1 maja 2006 r. do dnia 20 sierpnia 2006 r. oraz od dnia 18 sierpnia 2014 r. do dnia 25 września 2016 r. oraz do korzystania przez nią w tych okresach z ulgi podatkowej na pozostające na utrzymaniu dziecko oraz z dodatków rodzinnych.
Wynika z tego, po pierwsze, że sytuacja rozpatrywana w postępowaniu głównym dotyczy okresów poprzedzających wystąpienie Zjednoczonego Królestwa z Unii i upływ okresu przejściowego, a zatem wchodzi w zakres stosowania ratione temporis prawa Unii. Po drugie, Trybunał jest właściwy do orzekania w trybie prejudycjalnym w przedmiocie wniosku sądu odsyłającego na podstawie art. 86 ust. 2 umowy o wystąpieniu w zakresie, w jakim wniosek ten ma na celu uzyskanie wykładni prawa Unii.
W przedmiocie wniosku o rozpoznanie sprawy w trybie przyspieszonym
Sąd odsyłający zwrócił się również do Trybunału o rozpoznanie niniejszej sprawy w trybie przyspieszonym na podstawie art. 105 regulaminu postępowania przed Trybunałem. Chociaż sąd ten sam nie uzasadnił tego wniosku, z postanowienia odsyłającego wynika, że został on złożony w następstwie odpowiedniego wniosku ze strony VI, która uzasadniła konieczność skorzystania z tego trybu, po pierwsze, wygaśnięciem w dniu 31 grudnia 2020 r. okresu przejściowego przewidzianego w umowie o wystąpieniu, w następstwie którego wykonanie wyroku Trybunału miało być trudniejsze, po drugie, okolicznością, że HMRC nadal dążył do odzyskania kwot w jego przekonaniu nienależnie wypłaconych z tytułu ulgi podatkowej na pozostające na utrzymaniu dziecko, i po trzecie, okolicznością, że od października 2016 r. VI nie otrzymuje świadczeń socjalnych, do których prawo sobie rości.
Artykuł 105 § 1 regulaminu postępowania przewiduje, że na wniosek sądu odsyłającego lub w wyjątkowych przypadkach z urzędu, jeżeli charakter sprawy wymaga niezwłocznego rozstrzygnięcia, prezes Trybunału może postanowić, po zapoznaniu się ze stanowiskiem sędziego sprawozdawcy i rzecznika generalnego, o rozpatrzeniu odesłania prejudycjalnego w trybie przyspieszonym.
W tym względzie należy przypomnieć, że taki tryb przyspieszony jest instrumentem procesowym służącym zaradzeniu nadzwyczaj pilnej sytuacji (wyrok z dnia 21 grudnia 2021 r., Randstad Italia,
C‑497/20
,
EU:C:2021:1037
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
W niniejszej sprawie decyzją z dnia 20 lipca 2020 r. prezes Trybunału, po zapoznaniu się ze stanowiskiem sędziego sprawozdawcy i rzecznika generalnego, oddalił wniosek o rozpoznanie niniejszej sprawy w trybie przyspieszonym.
Co się tyczy bowiem, po pierwsze, argumentu dotyczącego upływu okresu przejściowego przewidzianego w umowie o wystąpieniu, z art. 89 ust. 1 tej umowy w związku z jej art. 86 ust. 2 wynika, że orzeczenia prejudycjalne, które Trybunał wydaje po zakończeniu okresu przejściowego w przedmiocie wniosku sądu Zjednoczonego Królestwa złożonego przed końcem tego okresu, mają w odniesieniu do Zjednoczonego Królestwa i w Zjednoczonym Królestwie moc wiążącą we wszystkich aspektach.
W odniesieniu, po drugie, do argumentu opartego na okoliczności, że HMRC nadal dąży do odzyskania kwot, które jego zdaniem zostały nienależnie wypłacone tytułem ulg podatkowych na pozostające na utrzymaniu dziecko, z ustaleń faktycznych dokonanych przez sąd odsyłający – który jako jedyny jest właściwy w tym względzie – we wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, streszczonych w pkt 30 niniejszego wyroku, wynika, że HMRC przyznaje obecnie, że kwota ewentualnej nadpłaty nie może zostać odzyskana od VI z tego względu, że nigdy nie przeinaczyła ona ani nie zataiła okoliczności faktycznych.
Po trzecie, jeśli chodzi o okoliczność, że od października 2016 r. VI nie otrzymuje świadczeń socjalnych, do których prawo sobie rości, należy stwierdzić, że nawet przy założeniu, iż rozstrzygnięcia w sporach w postępowaniu głównym, które dotyczą okresów wcześniejszych względem tej daty, miałyby ustanowić po stronie HMRC obowiązek wypłaty tych świadczeń również za okres przypadający po owej dacie, z akt przedłożonych Trybunałowi nie wynika, by brak wypłaty wspomnianych świadczeń postawiłby VI i jej rodzinę w trudnej sytuacji materialnej, mogącej uzasadnić zastosowanie trybu przyspieszonego (zob. w tym względzie wyrok z dnia 15 lipca 2021 r., The Department for Communities in Northern Ireland,
C‑709/20
,
EU:C:2021:602
, pkt
). Tymczasem zwykły interes podmiotów prawa, jakkolwiek istotny i uzasadniony, w tym, by zakres uprawnień wywodzonych przez nie z prawa Unii został określony w możliwie najkrótszym czasie, ani okoliczność, że sprawa w postępowaniu głównym jest delikatna ze względów gospodarczych lub społecznych, nie wiążą się wszakże jako takie z koniecznością jej niezwłocznego rozstrzygnięcia w rozumieniu art. 105 § 1 regulaminu postępowania przed Trybunałem (zob. podobnie postanowienie z dnia 26 listopada 2020 r., DSK Bank i FrontEx International,
C‑807/19
,
EU:C:2020:967
, pkt
).
W tych okolicznościach, w świetle informacji przekazanych Trybunałowi, niniejsza sprawa nie jawi się jako pilna do tego stopnia, by uzasadnić odstępstwo, w drodze wyjątku, od zwykłego trybu postępowania mającego zastosowanie do odesłań prejudycjalnych.
W przedmiocie pytań prejudycjalnych
Uwagi wstępne
Należy przypomnieć, że system współpracy ustanowiony w art. 267 TFUE opiera się na rozdziale kompetencji pomiędzy sądami krajowymi a Trybunałem. W ramach postępowania wszczętego na podstawie tego artykułu wykładnia przepisów prawa krajowego należy do sądów państw członkowskich, a nie do Trybunału; do tego ostatniego nie należy zatem orzekanie w przedmiocie zgodności norm prawa krajowego z postanowieniami prawa Unii. Natomiast zadaniem Trybunału jest dostarczenie sądowi krajowemu wszystkich elementów wykładni prawa Unii, które mogą mu być pomocne w dokonaniu oceny zgodności norm prawa krajowego z uregulowaniami Unii (wyrok z dnia 18 listopada 2020 r., Syndicat CFTC,
C‑463/19
,
EU:C:2020:932
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
Ponadto w ramach tej procedury współpracy do Trybunału należy udzielenie sądowi krajowemu użytecznej odpowiedzi, która umożliwi mu rozstrzygnięcie zawisłego przed nim sporu. Mając to na uwadze, Trybunał powinien w razie potrzeby przeformułować przedłożone mu pytania (wyrok z dnia 15 lipca 2021 r., The Department for Communities in Northern Ireland,
C‑709/20
,
EU:C:2021:602
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo). W tym zakresie do Trybunału należy wyprowadzenie z całości informacji przedstawionych mu przez sąd krajowy, w szczególności z uzasadnienia postanowienia odsyłającego, tych aspektów prawa Unii, które wymagają wykładni w świetle przedmiotu sporu (wyrok z dnia 13 września 2016 r., Rendón Marín,
C‑165/14
,
EU:C:2016:675
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
W niniejszej sprawie z postanowienia odsyłającego wynika, że strony w postępowaniu głównym są zgodne co do tego, iż VI posiada środki wystarczające dla zaspokojenia potrzeb swoich i swojego urodzonego w 2004 r. syna, będącego obywatelem Unii, oraz że – przynajmniej w okresie od dnia 17 sierpnia 2006 r. do dnia 16 sierpnia 2014 r. – posiadali oni pełne ubezpieczenie zdrowotne. Wynika z tego, że synowi VI i jej samej, jako rodzicowi sprawującemu faktycznie pieczę nad nim, przysługiwało, przez cały ten okres, prawo pobytu w Zjednoczonym Królestwie na mocy art. 21 ust. 1 TFUE i art. 7 ust. 1 lit. b) dyrektywy 2004/38 (zob. analogicznie wyroki: z dnia 19 października 2004 r., Zhu i Chen,
C‑200/02
,
EU:C:2004:639
, pkt
–
; z dnia 13 września 2016 r., Rendón Marín,
C‑165/14
,
EU:C:2016:675
, pkt
–
).
Syn VI, który legalnie przebywał w Zjednoczonym Królestwie przez nieprzerwany okres ponad pięciu lat, nabył – najpóźniej w dniu 17 sierpnia 2011 r. – prawo stałego pobytu w tym państwie na podstawie art. 16 ust. 1 dyrektywy 2004/38.
Spory w postępowaniach głównych dotyczą prawa VI do korzystania z ulgi podatkowej na pozostające na utrzymaniu dziecko i dodatków rodzinnych, po pierwsze, w okresie przed dniem 17 sierpnia 2006 r., w którym jej syn nie posiadał jeszcze prawa stałego pobytu w Zjednoczonym Królestwie na podstawie art. 16 ust. 1 dyrektywy 2004/38, a po drugie, w okresie po dniu 16 sierpnia 2014 r., w którym przysługiwało mu takie prawo. Zdaniem HMRC VI nie może korzystać w tych okresach ani z ulgi podatkowej na pozostające na utrzymaniu dziecko, ani z dodatków rodzinnych ze względu na to, że we wspomnianych okresach nie była objęta pełnym ubezpieczeniem zdrowotnym, a w konsekwencji nie przysługiwało jej pochodne prawo pobytu w Zjednoczonym Królestwie.
W swoich pytaniach sąd odsyłający zmierza zatem zasadniczo do ustalenia, w jakim zakresie przewidziany w art. 7 ust. 1 lit. b) dyrektywy 2004/38 wymóg posiadania pełnego ubezpieczenia zdrowotnego w przyjmującym państwie członkowskim miał zastosowanie do VI i jej syna w tych samych okresach, oraz, w stosownym przypadku, czy ochrona ubezpieczeniowa, którą dysponowali, była wystarczająca do spełnienia tego wymogu. Należy zatem przeformułować pytania w tym kierunku.
W przedmiocie pytania pierwszego
W pytaniu pierwszym sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 21 TFUE i art. 16 ust. 1 dyrektywy 2004/38 należy interpretować w ten sposób, że dziecko będące obywatelem Unii, które nabyło prawo stałego pobytu, i rodzic sprawujący faktycznie pieczę nad nim, są zobowiązani do posiadania pełnego ubezpieczenia zdrowotnego w rozumieniu art. 7 ust. 1 lit. b) tej dyrektywy w celu zachowania prawa pobytu w przyjmującym państwie.
Co się tyczy tego dziecka, które jest obywatelem Unii, należy zauważyć, że art. 16 ust. 1 dyrektywy 2004/38 wyraźnie stanowi, iż prawo stałego pobytu, które obywatele Unii nabywają w wyniku legalnego zamieszkiwania w przyjmującym państwie członkowskim przez nieprzerwany okres pięciu lat, „nie podlega warunkom przewidzianym w rozdziale III”. Prawo to nie podlega zatem w szczególności przewidzianym w art. 7 ust. 1 lit. b) tej dyrektywy wymogom posiadania wystarczających zasobów dla siebie i swojej rodziny oraz pełnego ubezpieczenia zdrowotnego.
Motyw 18 wspomnianej dyrektywy uściśla bowiem w tym względzie, że „[a]by prawo do stałego pobytu stanowiło rzeczywisty mechanizm integracji w społeczeństwie przyjmującego państwa członkowskiego, w którym obywatel Unii zamieszkuje, nie powinno ono podlegać żadnym warunkom od momentu, kiedy zostało przyznane”.
Co się tyczy rodzica będącego obywatelem państwa trzeciego, który sprawuje faktycznie pieczę nad wspomnianym dzieckiem, należy zauważyć, że art. 16 ust. 2 dyrektywy 2004/38, zgodnie z którym ust. 1 tego artykułu stosuje się również do członków rodziny, którzy nie są obywatelami jednego z państw członkowskich i legalnie zamieszkiwali wraz z obywatelem Unii w przyjmującym państwie członkowskim przez nieprzerwany okres pięciu lat, nie ma zastosowania do sytuacji takiego rodzica.
Jak bowiem wynika z art. 2 pkt 2 dyrektywy 2004/38, pojęcie „członka rodziny” w rozumieniu tej dyrektywy jest ograniczone w odniesieniu do wstępnych obywatela Unii do „bezpośrednich wstępnych pozostających na utrzymaniu”. Co za tym idzie, jeżeli małoletni obywatel Unii pozostaje na utrzymaniu swojego rodzica, będącego obywatelem państwa trzeciego, ten ostatni nie może podnosić, że posiada status wstępnego pozostającego „na utrzymaniu” wspomnianego uprawnionego w rozumieniu owej dyrektywy w celu skorzystania z prawa pobytu w przyjmującym państwie członkowskim (zob. podobnie wyrok z dnia 13 września 2016 r., Rendón Marín,
C‑165/14
,
EU:C:2016:675
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
Niemniej z utrwalonego orzecznictwa wynika, że prawo stałego pobytu w przyjmującym państwie członkowskim, przyznane przez prawo Unii małoletniemu obywatelowi innego państwa członkowskiego, należy uznać – w celu zachowania jego skuteczności – za pociągające za sobą w sposób nieunikniony, na mocy art. 21 TFUE, prawo rodzica faktycznie sprawującego pieczę nad tym małoletnim obywatelem Unii do przebywania wraz z nim w przyjmującym państwie członkowskim, niezależnie od obywatelstwa tego rodzica (zob. podobnie wyroki: z dnia 19 października 2004 r., Zhu i Chen,
C‑200/02
,
EU:C:2004:639
, pkt
,
; z dnia 13 września 2016 r., Rendón Marín,
C‑165/14
,
EU:C:2016:675
, pkt
,
).
Z powyższego wynika, że niemożność stosowania warunków określonych w szczególności w art. 7 ust. 1 lit. b) dyrektywy 2004/38 w następstwie nabycia przez owego małoletniego prawa stałego pobytu na podstawie art. 16 ust. 1 tej dyrektywy rozciąga się, na mocy art. 21 TFUE, na tego rodzica.
W świetle powyższych rozważań na pytanie pierwsze należy odpowiedzieć, że art. 21 TFUE i art. 16 ust. 1 dyrektywy 2004/38 należy interpretować w ten sposób, że ani dziecko będące obywatelem Unii, które nabyło prawo stałego pobytu, ani rodzic sprawujący faktycznie pieczę nad nim, nie są zobowiązani do posiadania pełnego ubezpieczenia zdrowotnego w rozumieniu art. 7 ust. 1 lit. b) tej dyrektywy w celu zachowania prawa pobytu w przyjmującym państwie.
W przedmiocie pytania drugiego
W pytaniu drugim sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 21 TFUE i art. 7 ust. 1 lit. b) dyrektywy 2004/38 należy interpretować w ten sposób, że w odniesieniu do okresów poprzedzających nabycie przez dziecko będące obywatelem Unii prawa stałego pobytu w przyjmującym państwie członkowskim, zarówno to dziecko, gdy o prawo pobytu dla niego wnosi się na podstawie tego art. 7 ust. 1 lit. b), jak i rodzic sprawujący faktycznie pieczę nad nim, są zobowiązani do posiadania pełnego ubezpieczenia zdrowotnego w rozumieniu tej dyrektywy.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 lit. b) dyrektywy 2004/38 wszyscy obywatele Unii posiadają prawo pobytu na terytorium innego państwa członkowskiego przez okres dłuższy niż trzy miesiące, lecz krótszy niż pięć lat, „jeżeli posiadają wystarczające zasoby dla siebie i członków ich rodziny, aby nie stanowić obciążenia dla systemu pomocy społecznej przyjmującego państwa członkowskiego w okresie pobytu, oraz są objęci pełnym ubezpieczeniem zdrowotnym w przyjmującym państwie członkowskim”.
Jak zauważył rzecznik generalny w pkt 48 i 49 opinii, o ile brzmienie tego przepisu w angielskiej wersji językowej zawiera pewną dwuznaczność, o tyle jednak z innych wersji językowych tego przepisu, takich jak wersje niemiecka, hiszpańska, francuska i włoska, jak również z ogólnej systematyki i celu dyrektywy 2004/38, jasno wynika, że na podstawie tego samego przepisu nie tylko obywatel Unii, lecz również członkowie jego rodziny, którzy zamieszkują z nim w przyjmującym państwie, powinni być objęci pełnym ubezpieczeniem zdrowotnym.
W tym względzie należy podkreślić w sposób analogiczny do tego, co zostało przypomniane w pkt 58 niniejszego wyroku, że chociaż rodzic sprawujący faktycznie pieczę nad małoletnim obywatelem Unii nie należy do członków jego rodziny w rozumieniu dyrektywy 2004/38, to jednak prawo pobytu na okres przekraczający trzy miesiące i nieprzekraczający pięciu lat przyznany przez tę dyrektywę temu małoletniemu obywatelowi Unii rozciąga się, w celu zapewnienia skuteczności tego prawa pobytu, na mocy art. 21 TFUE na tego rodzica.
Co za tym idzie, aby ustalić, czy ów rodzic będący obywatelem państwa trzeciego korzysta z takiego prawa pobytu ze względu na sytuację swojego dziecka będącego obywatelem Unii, należy zbadać, czy to dziecko spełnia wymogi ustanowione w art. 7 ust. 1 lit. b) dyrektywy 2004/38. Do celów tego badania wymogi te należy uznać za znajdujące zastosowanie w drodze analogii do wspomnianego rodzica.
Trybunał miał już okazję stwierdzić, że z art. 7 ust. 1 lit. b) dyrektywy 2004/38 w związku z jej motywem 10 i art. 14 ust. 2 wynika, że w całym okresie pobytu na terytorium przyjmującego państwa członkowskiego dłuższym niż trzy miesiące i krótszym niż pięć lat nieaktywny zawodowo obywatel Unii powinien między innymi posiadać pełne ubezpieczenie zdrowotne dla siebie i członków swojej rodziny, tak aby nie stanowić nadmiernego obciążenia dla finansów publicznych tego państwa członkowskiego [wyrok z dnia 15 lipca 2021 r., A (Publiczne świadczenia zdrowotne),
C‑535/19
,
EU:C:2021:595
, pkt
–
].
Jeśli chodzi o sytuację dziecka będącego obywatelem Unii, które zamieszkuje w przyjmującym państwie członkowskim z rodzicem sprawującym faktycznie pieczę nad nim, wymóg ten jest spełniony zarówno wtedy, gdy to dziecko ma pełne ubezpieczenie zdrowotne obejmujące jego rodzica, jak i odwrotnej sytuacji, kiedy to ów rodzic posiada takie ubezpieczenie obejmujące dziecko (zob. analogicznie wyrok z dnia 19 października 2004 r., Zhu i Chen,
C‑200/02
,
EU:C:2004:639
, pkt
–
).
W niniejszym przypadku z akt sprawy wynika, że VI i jej syn byli w rozpatrywanym okresie, to znaczy od dnia 1 maja 2006 r. do dnia 20 sierpnia 2006 r., ubezpieczeni w ramach publicznego systemu ubezpieczenia zdrowotnego Zjednoczonego Królestwa, oferowanego nieodpłatnie przez National Health Service (krajową służbę zdrowia).
W tym względzie należy przypomnieć, że o ile przyjmujące państwo członkowskie może uzależnić członkostwo w swoim publicznym systemie ubezpieczenia zdrowotnego nieaktywnego zawodowo obywatela Unii, przebywającego na jego terytorium na podstawie art. 7 ust. 1 lit. b) dyrektywy 2004/38, od spełnienia przez niego warunków mających na celu zapewnienie, że obywatel ten nie stanie się nadmiernym obciążeniem dla finansów publicznych tego państwa członkowskiego, takich jak zawarcie lub utrzymanie przez tego obywatela pełnego prywatnego ubezpieczenia zdrowotnego, umożliwiającego odzyskanie przez to państwo członkowskie kosztów opieki zdrowotnej poniesionych przez nie na rzecz tego obywatela, lub opłacenie przez niego składki na rzecz publicznego systemu ubezpieczenia zdrowotnego tego samego państwa członkowskiego [wyrok z dnia 15 lipca 2021 r., A (Publiczne świadczenia zdrowotne),
C‑535/19
,
EU:C:2021:595
, pkt
], to jednak obywatel Unii, który jest objęty publicznym systemem ubezpieczenia zdrowotnego w przyjmującym państwie członkowskim posiada pełne ubezpieczenie zdrowotne w rozumieniu tego art. 7 ust. 1 lit. b).
Ponadto w sytuacji takiej jak rozpatrywana w postępowaniu głównym, w której nieaktywny zawodowo obywatel Unii jest dzieckiem, którego jedno z rodziców, będące obywatelem państwa trzeciego, pracowało i było objęte obowiązkiem podatkowym w przyjmującym państwie w rozpatrywanym okresie, odmówienie temu dziecku i rodzicowi sprawującemu faktycznie pieczę nad nim prawa pobytu na podstawie art. 7 ust. 1 lit. b) dyrektywy 2004/38 z tego tylko powodu, że w tym okresie byli oni ubezpieczeni nieodpłatnie w ramach publicznego systemu ubezpieczenia zdrowotnego tego państwa byłoby nieproporcjonalne. Nie można bowiem uznać, że ta nieodpłatna przynależność stanowi w takich okolicznościach nadmierne obciążenie dla finansów publicznych wspomnianego państwa.
Wreszcie w zakresie, w jakim sąd odsyłający odnosi się w pytaniu drugim do pkt 70 wyroku z dnia 23 lutego 2010 r., Teixeira (
C‑480/08
,
EU:C:2010:83
), należy stwierdzić, że rozstrzygnięcie to nie ma znaczenia dla niniejszej sprawy. Prawdą jest, że Trybunał orzekł w nim, że prawo pobytu w przyjmującym państwie członkowskim, z którego korzysta rodzic sprawujący faktycznie pieczę nad dzieckiem wykonującym prawo do odbywania nauki zgodnie z art. 12 rozporządzenia nr 1612/68, nie jest uzależnione od przesłanki, zgodnie z którą rodzic ten powinien posiadać wystarczające zasoby, aby nie stanowić obciążenia dla systemu pomocy społecznej tego państwa członkowskiego w okresie pobytu, oraz być objęty pełnym ubezpieczeniem zdrowotnym w tym państwie. Jednakże art. 12 rozporządzenia nr 1612/68, podobnie jak art. 10 rozporządzenia nr 492/2011, który go zastąpił, przyznają prawa wyłącznie dzieciom rodziny obywatela państwa członkowskiego, który jest lub był zatrudniony na terytorium przyjmującego państwa członkowskiego. Tymczasem mąż VI i ojciec dziecka, którego dotyczy sprawa, jest obywatelem państwa trzeciego.
W świetle powyższych rozważań na pytanie drugie należy odpowiedzieć, że art. 21 TFUE i art. 7 ust. 1 lit. b) dyrektywy 2004/38 należy interpretować w ten sposób, że w odniesieniu do okresów poprzedzających nabycie przez dziecko będące obywatelem Unii prawa stałego pobytu w przyjmującym państwie członkowskim zarówno to dziecko, gdy o prawo pobytu dla niego wnosi się na podstawie tego art. 7 ust. 1 lit. b), jak i rodzic sprawujący faktycznie pieczę nad nim, są zobowiązani do posiadania pełnego ubezpieczenia zdrowotnego w rozumieniu tej dyrektywy.
W przedmiocie pytania trzeciego
W pytaniu trzecim sąd odsyłający dąży do ustalenia, czy w następstwie wyroku wydanego w 2014 r. przez Court of Appeal (England & Wales) (Civil Division) [sąd apelacyjny (Anglia i Walia) (wydział cywilny), Zjednoczone Królestwo] obowiązujące porozumienia w przedmiocie wzajemności w zakresie ubezpieczenia zdrowotnego między Zjednoczonym Królestwem a Republiką Irlandii w ramach wspólnej strefy podróżowania są uznawane za »porozumienia o wzajemności« i w związku z tym za pełne ubezpieczenie zdrowotne dla celów art. 4 ust. 1 rozporządzenia w sprawie imigracji z 2016 r.
Chociaż – biorąc pod uwagę rozważania wstępne przedstawione w pkt 47–52 niniejszego wyroku – możliwe wydaje się przeformułowanie tego pytania w ten sposób, że w jego ramach sąd odsyłający zwraca się w istocie do Trybunału o wyjaśnienie, czy art. 7 ust. 1 lit. b) dyrektywy 2004/38 należy interpretować w ten sposób, że umowy o wzajemności, takie jak obowiązujące w odniesieniu do wspólnej strefy podróżowania, mające zastosowanie do ubezpieczenia zdrowotnego między Zjednoczonym Królestwem a Irlandią, mogą spełniać wymóg posiadania pełnego ubezpieczenia zdrowotnego w rozumieniu tego przepisu, to jednak należy stwierdzić, że sąd odsyłający nie podał żadnych informacji co do treści tych umów i ich znaczenia dla sporu w postępowaniu głównym.
Tymczasem zgodnie z utrwalonym orzecznictwem konieczność dokonania wykładni prawa Unii użytecznej dla sądu odsyłającego wymaga, aby sąd ten określił okoliczności faktyczne i prawne, na tle których wyłoniły się przedstawione przezeń pytania, albo co najmniej wskazał stan faktyczny stanowiący podstawę sformułowania tych pytań. Ponadto postanowienie odsyłające musi wskazywać dokładne powody, dla których sąd odsyłający ma wątpliwości co do wykładni prawa Unii i dla których uznał za konieczne przedstawienie pytań prejudycjalnych Trybunałowi (wyrok z dnia 25 marca 2021 r., Obala i lučice,
C‑307/19
,
EU:C:2021:236
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
Te wymogi dotyczące treści wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym zostały wyraźnie uregulowane w art. 94 regulaminu postępowania przed Trybunałem, wiążącym sąd odsyłający w ramach współpracy ustanowionej w art. 267 TFUE (wyrok z dnia 25 marca 2021 r., Obala i lučice,
C‑307/19
,
EU:C:2021:236
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo). Zostały one również przypomniane w zaleceniach Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dla sądów krajowych dotyczących składania wniosków o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym (
Dz.U. 2019, C 380, s. 1
).
Ponieważ w niniejszej sprawie wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym nie spełnia wspomnianych wymogów w odniesieniu do pytania trzeciego, jest ono niedopuszczalne.
W przedmiocie kosztów
Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.

Z powyższych względów Trybunał (piąta izba) orzeka, co następuje:

1)
Artykuł 21 TFUE i art. 16 ust. 1 dyrektywy 2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie prawa obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich, zmieniającej rozporządzenie (EWG) nr 1612/68 i uchylającej dyrektywy 64/221/EWG, 68/360/EWG, 72/194/EWG, 73/148/EWG, 75/34/EWG, 75/35/EWG, 90/364/EWG, 90/365/EWG i 93/96/EWG należy interpretować w ten sposób, że ani dziecko będące obywatelem Unii, które nabyło prawo stałego pobytu, ani rodzic sprawujący faktycznie pieczę nad nim, nie są zobowiązani do posiadania pełnego ubezpieczenia zdrowotnego w rozumieniu art. 7 ust. 1 lit. b) tej dyrektywy w celu zachowania prawa pobytu w przyjmującym państwie.

2)
Artykuł 21 TFUE i art. 7 ust. 1 lit. b) dyrektywy 2004/38 należy interpretować w ten sposób, że w odniesieniu do okresów poprzedzających nabycie przez dziecko będące obywatelem Unii prawa stałego pobytu w przyjmującym państwie członkowskim, zarówno to dziecko, gdy o prawo pobytu dla niego wnosi się na podstawie tego art. 7 ust. 1 lit. b), jak i rodzic sprawujący faktycznie pieczę nad nim, są zobowiązani do posiadania pełnego ubezpieczenia zdrowotnego w rozumieniu tej dyrektywy.

Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: angielski.