CELEX: 62020CJ0047
Odesłanie prejudycjalne
Transport
Prawo jazdy
Cofnięcie prawa jazdy na terytorium innego państwa członkowskiego niż wydające państwo członkowskie
Przedłużenie ważności prawa jazdy przez wydające państwo członkowskie po zapadnięciu decyzji o cofnięciu
Brak automatycznego wzajemnego uznawania

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 2 ust. 1, art. 7 ust. 3 akapit drugi i art. 11 ust. 4 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2006/126/WE z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie praw jazdy (
Dz.U. 2006, L 403, s. 18
).
Wniosek ten został przedstawiony w ramach sporu między F., obywatelem niemieckim będącym posiadaczem prawa jazdy wydanego w Hiszpanii, a Stadt Karlsruhe (miastem Karlsruhe, Niemcy) w przedmiocie decyzji właściwych organów niemieckich odmawiającej mu prawa do posługiwania się jego prawem jazdy na terytorium Niemiec.
Ramy prawne
Prawo Unii
Motyw 2 dyrektywy 2006/126 przewiduje:
„Zasady dotyczące praw jazdy stanowią zasadnicze elementy wspólnej polityki transportowej, przyczyniają się do poprawy bezpieczeństwa na drogach i usprawniają swobodny przepływ osób osiedlających się w państwie członkowskim innym niż państwo członkowskie, w którym wydano prawo jazdy. Wobec znaczenia, jakie osiągnęły indywidualne środki transportu, posiadanie prawa jazdy należycie uznawanego przez przyjmujące państwo członkowskie wspiera swobodny przepływ osób oraz prawo przedsiębiorczości. […]”.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 tej dyrektywy „[p]rawa jazdy wydawane przez państwa członkowskie są wzajemnie uznawane”.
Artykuł 7 rzeczonej dyrektywy stanowi:
„1.   Prawa jazdy są wydawane tylko tym kandydatom, którzy:
a)
zdali egzamin umiejętności i zachowania oraz egzamin teoretyczny i zadowalająco przeszli badanie lekarskie, zgodnie z przepisami załączników II i III;
[…]
e)
mają [zwykłe] miejsce zamieszkania na terytorium państwa członkowskiego wydającego prawo jazdy lub którzy mogą przedstawić dowód potwierdzający, że uczą się w tym kraju od co najmniej sześciu miesięcy.
2.
a)
Od 19 stycznia 2013 r. administracyjny okres ważności praw jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B, B1 i BE wydawanych przez państwa członkowskie wynosi 10 lat.
Państwo członkowskie może postanowić o wydawaniu takich praw jazdy z administracyjnym okresem ważności wynoszącym do 15 lat.
[…]
3.   Ważność praw jazdy, po wygaśnięciu administracyjnego okresu ich ważności, jest przedłużana zależnie od tego, czy:
a)
kierowca nieprzerwanie spełnia minimalne wymagania dotyczące fizycznej i psychicznej zdolności do kierowania pojazdami kategorii C, CE, C1, C1E, D, DE, D1, D1E, określone w załączniku III; oraz
b)
[zwykłe] miejsce zamieszkania kierowcy znajduje się na terytorium państwa członkowskiego wydającego prawo jazdy lub od tego, czy kierowca przedłożył dowód potwierdzający, że uczy się w tym państwie od co najmniej sześciu miesięcy.
Państwa członkowskie mogą uzależnić przedłużenie ważności prawa jazdy kategorii AM, A, A1, A2, B, B1 i BE od wyników badań stwierdzających spełnianie minimalnych wymagań w zakresie fizycznej i psychicznej zdolności do kierowania pojazdami, określonych w załączniku III.
[…]
5.   […]
Bez uszczerbku dla art. 2, państwo członkowskie wydające prawo jazdy stosuje należytą staranność w celu zapewnienia, aby osoba spełniała wymagania określone w ust. 1 niniejszego artykułu, oraz stosuj[e] własne przepisy krajowe w zakresie unieważnienia lub cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami w razie stwierdzenia, że prawo jazdy zostało wydane pomimo niespełnienia wymagań”.
Artykuł 11 dyrektywy 2006/126 ma następujące brzmienie:
„1.   Posiadacz ważnego krajowego prawa jazdy wydanego przez jedno państwo członkowskie, który ma [zwykłe] miejsce zamieszkania w innym państwie członkowskim, może złożyć wniosek z prośbą o wymianę jego prawa jazdy na prawo jazdy równoważne. Obowiązkiem państwa członkowskiego wydającego prawo jazdy równoważne jest sprawdzenie, jakiej kategorii uprawnienia faktycznie zachowują ważność na mocy przedstawionego prawa jazdy.
[…]
4.   Państwo członkowskie odmawia wydania prawa jazdy osobie, której prawo jazdy podlega ograniczeniu, zawieszeniu lub cofnięciu w innym państwie członkowskim.
Państwo członkowskie odmawia uznania ważności jakiegokolwiek prawa jazdy wydanego przez inne państwo członkowskie osobie, której prawo jazdy podlega ograniczeniu, zawieszeniu lub cofnięciu na terytorium wydającego państwa członkowskiego.
Państwo członkowskie może także odmówić wydania prawa jazdy osobie ubiegającej się o prawo jazdy, której prawo jazdy zostało w innym państwie członkowskim unieważnione.
5.   Wtórnik prawa jazdy, które zostało, przykładowo, zagubione lub skradzione, może zostać wydany jedynie przez właściwe organy państwa członkowskiego, w którym posiadacz prawa jazdy ma [zwykłe] miejsce zamieszkania; organy te wydają wtórnik na podstawie informacji, jakimi dysponują, lub, w stosownych okolicznościach, na podstawie poświadczenia ze strony właściwych organów państwa członkowskiego, które wydało oryginał prawa jazdy.
[…]”.
Zgodnie z art. 12 akapit pierwszy tej dyrektywy:
„Do celów niniejszej dyrektywy »[zwykłe] miejsce zamieszkania« oznacza miejsce, w którym osoba fizyczna mieszka zwykle, to znaczy przez co najmniej 185 dni w każdym roku kalendarzowym, ze względu na swoje więzi osobiste i zawodowe, lub – w przypadku osoby niezwiązanej z tym miejscem zawodowo – ze względu na więzi osobiste, które wskazują na istnienie ścisłych powiązań między tą osobą a miejscem, w którym mieszka”.
Prawo niemieckie
Paragraf 13 Verordnung über die Zulassung von Personen zum Straßenverkehr – Fahrerlaubnis-Verordnung (rozporządzenia dotyczącego dopuszczenia osób do ruchu drogowego) z dnia 13 grudnia 2010 r. (BGBl. 2010 I, s. 1980), w brzmieniu mającym zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym (zwanego dalej „FeV”), brzmi następująco:
„W celu przygotowania decyzji o wydaniu lub odnowieniu prawa jazdy bądź nałożenia ograniczeń lub warunków organ do spraw praw jazdy zarządza
[…]
2.   przedłożenie opinii medyczno-psychologicznej, jeżeli
[…]
c)
pojazd w ruchu drogowym był prowadzony przy stężeniu alkoholu we krwi wynoszącym co najmniej 1,6 promila lub przy stężeniu alkoholu w wydychanym powietrzu wynoszącym co najmniej 0,8 mg/l,
[…]”.
Paragraf 29 FeV stanowi:
„1)   Posiadacze zagranicznego prawa jazdy mogą, w zakresie dozwolonym przez to prawo jazdy, kierować pojazdami o napędzie silnikowym na terytorium kraju, gdy nie mają tu zwykłego miejsca zamieszkania w rozumieniu § 7. […]
[…]
3)   Uprawnienie, o którym mowa w ust. 1, nie przysługuje posiadaczom zagranicznego prawa jazdy,
[…]
3.
jeżeli na terytorium kraju [Niemiec] cofnięto im czasowo lub ostatecznie prawo jazdy na podstawie orzeczenia sądowego bądź pod rygorem natychmiastowej wykonalności, lub ostatecznie na podstawie decyzji organu administracyjnego, jeżeli w drodze ostatecznej decyzji odmówiono im wydania prawa jazdy bądź jeśli nie zostało ono cofnięte jedynie dlatego, że w międzyczasie zrezygnowali oni z jego uzyskania.
[…]
[…] Zdanie pierwsze pkt 3 i 4 [ustępu 3] stosuje się do praw jazdy [Unii Europejskiej] lub [Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG)] tylko wtedy, gdy, środki, o których tam mowa, są wpisane do rejestru w sprawie zdolności do kierowania pojazdami i nie zostały wykreślone na podstawie § 29 [Straßenverkehrsgesetz (ustawy o ruchu drogowym, zwanej dalej »StVG«)].
4)   Prawo do posługiwania się na terytorium kraju [Niemiec] zagranicznym prawem jazdy po jednej z decyzji wymienionych w ust. 3 pkt 3 i 4 jest przyznawane na wniosek, gdy ustaną przyczyny jego cofnięcia”.
Paragraf 3 ust. 6 StVG stanowi:
„Przepisy dotyczące wydania nowego prawa jazdy, po uprzednim cofnięciu lub uprzednim zrzeczeniu się, stosuje się odpowiednio do przyznania prawa, po uprzednim cofnięciu lub uprzednim zrzeczeniu się, do posługiwania się na nowo zagranicznym prawem jazdy na terytorium kraju [Niemiec] osobom mającym zwykłe miejsce zamieszkania za granicą”.
Postępowanie główne i pytanie prejudycjalne
F. jest obywatelem niemieckim. Od 1992 r. ma on miejsce zamieszkania w Hiszpanii oraz inne miejsce zamieszkania w Karlsruhe (Niemcy). Z postanowienia odsyłającego wynika, że to ostatnie miejsce zamieszkania nie stanowi jednak zwykłego miejsca zamieszkania w rozumieniu § 7 FeV i art. 12 akapit pierwszy dyrektywy 2006/126.
F. został skazany w Niemczech w 1987 r., w 1990 r., w 1995 r. i w 2000 r. za kierowanie pojazdem w stanie nietrzeźwości. W związku z tym w 1990 r. cofnięto mu jego niemieckie prawo jazdy. W dniu 21 października 1992 r. zostało mu wydane w Hiszpanii prawo jazdy między innymi dla kategorii A i B.
Po tym, jak w dniu 12 grudnia 2008 r. F. kierował pojazdem w Niemczech w stanie nietrzeźwości, został on skazany na zapłatę grzywny prawomocnym nakazem karnym z dnia 20 stycznia 2009 r. Na podstawie tego samego nakazu został on również pozbawiony uprawnienia do kierowania pojazdami o napędzie silnikowym w Niemczech na podstawie hiszpańskiego prawa jazdy z powodu braku zdolności do kierowania pojazdami i zakazano mu ubiegania się o nowe prawo jazdy przez okres czternastu miesięcy. Wreszcie, prawo jazdy, które zostało mu wydane w Hiszpanii w dniu 22 października 2007 r., zostało mu cofnięte i przekazane właściwym organom hiszpańskim. Niewiele później organy te zwróciły jednak ten dokument F.
Co więcej, w dniu 23 listopada 2009 r., czyli w okresie obowiązywania wspomnianego czternastomiesięcznego zakazu, organy hiszpańskie wydały F. nowe prawo jazdy, którego okres ważności odpowiadał okresowi ważności pierwotnego hiszpańskiego prawa jazdy. To prawo jazdy, którego ważność została przedłużona w 2012 r., w 2014 r. i w 2016 r., jest obecnie ważne do dnia 22 października 2021 r. Jako początek ważności na wszystkich wydanych dokumentach jest podana data 21 października 1992 r., czyli dzień, w którym zostało wydane pierwotne hiszpańskie prawo jazdy.
W dniu 20 stycznia 2014 r. F. złożył wniosek do miasta Karlsruhe o uznanie ważności jego hiszpańskiego prawa jazdy na terytorium Niemiec. Wniosek ten został oddalony z uwagi na fakt, że w Niemczech jego hiszpańskie prawo jazdy zostało mu cofnięte z powodu kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości, który to środek pozbawił go definitywnie możliwości kierowania pojazdami na terytorium Niemiec do momentu ponownej weryfikacji jego zdolności do kierowania pojazdami. Otóż organy niemieckie podniosły, że po upływie okresu obowiązywania nałożonego na niego zakazu ubiegania się o nowe prawo jazdy nie uzyskał on w Hiszpanii nowego prawa jazdy, która ważność miała zostać uznana przez organy niemieckie, lecz zostały mu wydane jedynie dokumenty przedłużające ważność jego pierwotnego prawa jazdy. Miasto Karlsruhe uznało, że F. był na podstawie § 13 zdanie pierwsze pkt 2 lit. c) FeV zobowiązany przedstawić opinię medyczno-psychologiczną w celu rozwiania wątpliwości co do jego zdolności do kierowania pojazdami. W braku przedłożenia takiej opinii miasto Karlsruhe zajęło stanowisko, że na podstawie § 11 ust. 8 FeV można było uznać F. za niezdolnego do kierowania pojazdami. Wniesiony przez F. sprzeciw od tej decyzji został oddalony z tych samych względów.
F. wniósł zatem skargę o stwierdzenie nieważności tej decyzji, która została oddalona zarówno w pierwszej instancji, jak i w postępowaniu odwoławczym.
Zdaniem sądu odwoławczego podstawa wyłączenia przewidziana w § 29 ust. 3 zdanie pierwsze pkt 3 FeV w związku z § 29 ust. 3 zdanie trzecie tego rozporządzenia stoi na przeszkodzie przyznaniu uprawnienia do kierowania pojazdami na terytorium Niemiec na podstawie § 29 FeV.
Sąd ten uznał, że prawo jazdy F. zostało definitywnie cofnięte przez organy niemieckie w następstwie kierowania przez niego pojazdem w stanie nietrzeźwości w grudniu 2008 r. Ten polegający na cofnięciu środek, który nie został wykreślony i który ma zastosowanie również do obecnego hiszpańskiego prawa jazdy F., jest w związku z tym nadal wpisany w rejestrze w sprawie zdolności do kierowania pojazdami. Zgodnie z § 29 ust. 4 FeV w związku z § 3 ust. 6 StVG, aby F. mógł na nowo posługiwać się swoim hiszpańskim prawem jazdy w Niemczech, musiałby on złożyć wniosek o uznanie ważności tego prawa jazdy do niemieckiego organu odpowiedzialnego za wydawanie praw jazdy.
Sąd odwoławczy uznał, że art. 2 ust. 1 dyrektywy 2006/126 nie przyznaje również F. uprawnienia do kierowania pojazdami o napędzie silnikowym w Niemczech na podstawie jego hiszpańskiego prawa jazdy. Okoliczność, że organy hiszpańskie, po pierwsze, zwróciły F. pierwotne prawo jazdy niedługo po jego cofnięciu przez organy niemieckie, a po drugie, w dniu 23 listopada 2009 r. wydały wtórnik tego prawa jazdy, nie stanowi środków powodujących powstanie po stronie organów państwa członkowskiego obowiązku uznania ważności prawa jazdy wydanego przez organy innego państwa członkowskiego. Owe podjęte przez organy hiszpańskie środki miały miejsce w okresie zakazu ubiegania się przez F. o nowe prawo jazdy, ustalonego w niemieckim nakazie karnym z dnia 20 stycznia 2009 r., przy czym nie jest jasne, czy zostały one poprzedzone kontrolą zdolności F. do kierowania pojazdami. Sąd ten wyjaśnił również, że organy hiszpańskie nie wydały F. nowego prawa jazdy, lecz jedynie przedłużyły ważność pierwotnego prawa jazdy zgodnie z art. 7 ust. 2 i 3 dyrektywy 2006/126 po upływie okresu ważności tego prawa jazdy.
Takie przedłużenie ważności jest uzależnione tylko od jednego warunku dotyczącego miejsca zamieszkania posiadacza, jak wynika z art. 7 ust. 3 akapit pierwszy lit. b) dyrektywy 2006/126. A zatem przedłużenie ważności prawa jazdy ma taki sam charakter jak wydanie wtórnika prawa jazdy, o którym mowa w art. 11 ust. 5 tej dyrektywy, jako że te dwa środki ograniczają się do wydania nowego dokumentu poświadczającego istniejące prawo jazdy. Państwo członkowskie, które – tak jak Królestwo Hiszpanii – postanowiło uzależnić okresowe przedłużenie ważności prawa jazdy od badania lekarskiego, nie jest zobowiązane do przeprowadzenia, bez szczególnych wskazań, badania lekarskiego każdego posiadacza prawa jazdy, aby ustalić, czy nadal są spełnione wszystkie minimalne wymagania w zakresie zdrowia, przewidziane w załączniku III do dyrektywy 2006/126. Badanie lekarskie związane z wiekiem powinno być co do zasady ograniczone do badania wzroku, słuchu i zdolności reagowania, jak również do oczywistych problemów zdrowotnych. Bezwarunkowe uznawanie przez inne państwa członkowskie ważności prawa jazdy w takiej sytuacji byłoby sprzeczne z celem w postaci poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego.
Ów sąd odwoławczy oddalił również wniosek F. mający na celu nakazanie organowi odpowiedzialnemu za wydawanie praw jazdy przyjęcia na podstawie § 29 ust. 4 FeV decyzji o uznaniu ważności jego hiszpańskiego prawa jazdy. Uznał on, że powody cofnięcia tego prawa jazdy nie przestały istnieć, ponieważ F. nie przedłożył opinii medyczno-psychologicznej wymaganej z uwagi na stężenie alkoholu we krwi wynoszące 2,12 promila, jakie stwierdzono u niego w momencie zatrzymania. Sąd ten dodał, że zasada proporcjonalności mająca zastosowanie w prawie Unii nie stoi na przeszkodzie wymogowi żądania takiej opinii, przewidzianemu na wypadek gdy stężenie alkoholu we krwi osoby kierującej pojazdem na drodze publicznej przekracza określony poziom, mając na uwadze zagrożenia dla bezpieczeństwa ruchu drogowego, z jakimi wiąże się spożywanie alkoholu.
F. wniósł skargę rewizyjną (
Revision
) do Bundesverwaltungsgericht (federalnego sądu administracyjnego, Niemcy), twierdząc, że § 29 ust. 3 i 4 FeV w zakresie, w jakim wiąże się z wydaniem decyzji o uznaniu przez organy niemieckie ważności praw jazdy wydanych przez organy innych państw członkowskich, narusza prawo Unii. Uważa on, że w sposób arbitralny i bez podstawy prawnej przyjęto założenie, iż trzy akty administracyjne, na podstawie których organy hiszpańskie przedłużyły ważność jego prawa jazdy, stanowią nie akty oznaczające wydanie prawa jazdy w rozumieniu art. 2 ust. 1 dyrektywy 2006/126, lecz odnowienia pierwotnego prawa jazdy wydanego w dniu 21 października 1992 r. Zdaniem skarżącego powód, zgodnie z którym w przypadku przedłużenia ważności prawa jazdy istniejące nieprawidłowości przechodzą na aktualne prawo jazdy, jest również pozbawiony podstawy prawnej. Wskazuje on, że nie istnieje zresztą żaden stosowny wyrok Trybunału. Uważa on, że jedynie organy hiszpańskie są właściwe do ustalenia, czy jest on znowu zdolny do kierowania pojazdami. Jego zdaniem organy niemieckie nie są uprawnione do kontrolowania decyzji organów hiszpańskich w tym względzie.
Sąd odsyłający ma wątpliwości co do kwestii, w jakim stopniu przewidziana w art. 2 ust. 1 dyrektywy 2006/126 zasada wzajemnego uznawania praw jazdy znajduje również zastosowanie w przypadkach przedłużenia ważności prawa jazdy na podstawie art. 7 ust. 3 akapit drugi dyrektywy 2006/126, dokonanego przez państwo członkowskie zwykłego miejsca zamieszkania po tym, jak państwo członkowskie tymczasowego pobytu pozbawiło zainteresowanego – z powodu kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości i wynikającej stąd niezdolności do kierowania pojazdami – prawa do posługiwania się jego prawem jazdy na swoim terytorium.
W tych okolicznościach Bundesverwaltungsgericht (federalny sąd administracyjny) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:
„Czy art. 2 ust. 1 i art. 11 ust. 4 akapit drugi dyrektywy [2006/126] zakazują, aby państwo członkowskie, na którego terytorium posiadacz unijnego prawa jazdy kategorii A i B, wydanego przez inne państwo członkowskie, został pozbawiony uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi z tym prawem jazdy w pierwszym wymienionym państwie członkowskim z powodu kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości, odmówiło uznania prawa jazdy dla tych kategorii wydanego zainteresowanemu w drugim wymienionym państwie członkowskim, po pozbawieniu uprawnienia do kierowania, w trybie przedłużenia ważności na podstawie art. 7 ust. 3 akapit drugi dyrektywy [2006/126]?”.
W przedmiocie pytania prejudycjalnego
Poprzez swoje pytanie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 2 ust. 1 i art. 11 ust. 4 akapit drugi dyrektywy 2006/126 należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie temu, by państwo członkowskie, na którego terytorium posiadacz prawa jazdy kategorii A i B wydanego przez inne państwo członkowskie został pozbawiony prawa do kierowania pojazdami z powodu noszącego znamiona naruszenia zachowania, mającego miejsce podczas tymczasowego pobytu na tym terytorium po wydaniu tegoż prawa jazdy, i z powodu wynikającego stąd braku zdolności do kierowania pojazdami zgodnie z ustawodawstwem pierwszego państwa członkowskiego, odmówiło później uznania ważności tego prawa jazdy po tym, jak jego ważność została przedłużona na podstawie art. 7 ust. 3 tej dyrektywy przez państwo członkowskie, w którym znajduje się zwykłe miejsce zamieszkania posiadacza owego prawa jazdy w rozumieniu art. 12 akapit pierwszy wspomnianej dyrektywy.
W tym względzie należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem art. 2 ust. 1 dyrektywy 2006/126 przewiduje wzajemne uznawanie, bez jakichkolwiek formalności, praw jazdy wydawanych przez państwa członkowskie. Przepis ten nakłada na państwa członkowskie zrozumiałe i wyraźne zobowiązanie, które nie pozostawia im żadnego zakresu uznania w odniesieniu do działań, które należy podjąć w celu zastosowania się do niego (wyroki: z dnia 23 kwietnia 2015 r., Aykul,
C‑260/13
,
EU:C:2015:257
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo; a także z dnia 28 października 2020 r., Kreis Heinsberg,
C‑112/19
,
EU:C:2020:864
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
Ponadto z orzecznictwa Trybunału wynika, że to do wydającego państwa członkowskiego należy zbadanie, czy spełnione są minimalne warunki nałożone przez prawo Unii, w szczególności te dotyczące miejsca zamieszkania i zdolności do kierowania pojazdami, przewidziane w art. 7 ust. 1 dyrektywy 2006/126, a zatem czy wydanie prawa jazdy jest uzasadnione (wyrok z dnia 23 kwietnia 2015 r., Aykul,
C‑260/13
,
EU:C:2015:257
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
Jeżeli zatem organy jednego państwa członkowskiego wydały prawo jazdy zgodnie z art. 1 ust. 1 dyrektywy 2006/126, to inne państwa członkowskie nie są uprawnione do badania spełnienia warunków wydania prawa jazdy przewidzianych w tej dyrektywie. Posiadanie prawa jazdy wydanego przez państwo członkowskie należy bowiem uważać za stanowiące dowód, że posiadacz tego prawa jazdy w dniu jego wydania spełniał te warunki (wyrok z dnia 23 kwietnia 2015 r., Aykul,
C‑260/13
,
EU:C:2015:257
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
Ponadto, ponieważ art. 2 ust. 1 dyrektywy 2006/126 nie wprowadza rozróżnienia w zależności od sposobu wydania prawa jazdy, to znaczy wydania go po pomyślnym ukończeniu egzaminów przewidzianych w art. 7 dyrektywy 2006/126 lub w następstwie wymiany na podstawie art. 11 ust. 1 tej dyrektywy bądź w następstwie przedłużenia ważności na podstawie art. 7 ust. 3 wspomnianej dyrektywy, zasada wzajemnego uznawania obowiązuje również w odniesieniu do prawa jazdy wydanego w wyniku takiego przedłużenia ważności, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w tej samej dyrektywie (zob. podobnie wyrok z dnia 28 października 2020 r., Kreis Heinsberg,
C‑112/19
,
EU:C:2020:864
, pkt
).
Trybunał orzekł jednak w pkt 71 wyroku z dnia 23 kwietnia 2015 r., Aykul (
C‑260/13
,
EU:C:2015:257
), że art. 2 ust. 1 oraz art. 11 ust. 4 akapit drugi dyrektywy 2006/126 należy interpretować w ten sposób, że nie stoją one na przeszkodzie temu, by państwo członkowskie, na którego terytorium posiadacz wydanego w innym państwie członkowskim prawa jazdy przebywa tymczasowo, odmówiło uznania ważności tego prawa jazdy ze względu na noszące znamiona naruszenia zachowanie posiadacza na tym terytorium po wystawieniu rzeczonego prawa jazdy, które to zachowanie zgodnie z prawem krajowym pierwszego państwa członkowskiego powoduje niezdolność do kierowania pojazdami o napędzie silnikowym.
Trybunał uznał między innymi w tym względzie w pkt 60 wspomnianego wyroku, że art. 11 ust. 4 akapit drugi dyrektywy 2006/126 pozwala państwu członkowskiemu, które nie jest państwem członkowskim zwykłego miejsca zamieszkania posiadacza prawa jazdy uzyskanego w innym państwie członkowskim, powziąć – na mocy jego krajowego prawa i z powodu noszącego znamiona naruszenia zachowania tego posiadacza na jego terytorium – środki, których zakres jest ograniczony do tego terytorium i których skutki ograniczają się do odmowy uznania ważności tego prawa jazdy.
Uznał on również, że w takiej sytuacji, w której zdolność do kierowania pojazdami została zakwestionowana nie na etapie wydawania prawa jazdy, lecz w następstwie naruszenia popełnionego przez posiadacza tego prawa jazdy po jego wydaniu, za które to naruszenie sankcja wywołuje skutki jedynie na terytorium państwa członkowskiego, na którym zostało ono popełnione, owo państwo członkowskie jest właściwe do ustalenia warunków, które posiadacz prawa jazdy musi spełnić, by odzyskać uprawnienie do kierowania pojazdami na terytorium tego państwa (zob. podobnie wyrok z dnia 23 kwietnia 2015 r., Aykul,
C‑260/13
,
EU:C:2015:257
, pkt
,
).
Trybunał uściślił jednak, że zadaniem sądu odsyłającego jest zbadanie, czy przez zastosowanie własnych przepisów rzeczone państwo członkowskie nie odmawia w rzeczywistości bezterminowo uznania prawa jazdy wydanego przez inne państwo członkowskie, oraz że w tej sytuacji do sądu tego należy zweryfikowanie, czy warunki przewidziane w prawie pierwszego państwa członkowskiego nie wykraczają – zgodnie z zasadą proporcjonalności – poza to, co jest odpowiednie i konieczne do osiągnięcia celu przyświecającego dyrektywie 2006/126, polegającego na poprawie bezpieczeństwa ruchu drogowego (wyrok z dnia 23 kwietnia 2015 r., Aykul,
C‑260/13
,
EU:C:2015:257
, pkt
).
Co prawda, jak podkreśliła Komisja Europejska w swoich uwagach na piśmie, z orzecznictwa Trybunału wynika również, że państwo członkowskie nie może uzależnić uznania ważności prawa jazdy wydanego w innym państwie członkowskim od warunku przewidzianego w uregulowaniu pierwszego państwa członkowskiego w związku z wydawaniem praw jazdy, takiego jak przedłożenie opinii medyczno-psychologicznej, jeżeli to prawo jazdy zostało wydane po cofnięciu przez pierwsze państwo członkowskie wcześniejszego prawa jazdy, po upływie ewentualnego okresu zakazu ubiegania się o nowe prawo jazdy [zob. podobnie w odniesieniu do dyrektywy Rady 91/439/EWG z dnia 29 lipca 1991 r. w sprawie praw jazdy (
Dz.U. 1991, L 237, s. 1
), którą zastąpiła dyrektywa 2006/126, wyrok z dnia 19 lutego 2009 r., Schwarz,
C‑321/07
,
EU:C:2009:104
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo; a także – w odniesieniu do dyrektywy 2006/126 – wyrok z dnia 26 kwietnia 2012 r., Hofmann,
C‑419/10
,
EU:C:2012:240
, pkt
].
W takiej sytuacji bowiem brak zdolności do kierowania pojazdami, który ukarano cofnięciem prawa jazdy w państwie członkowskim, został sanowany dzięki kontroli zdolności do kierowania pojazdami przeprowadzonej przez inne państwo członkowskie przy późniejszym wydawaniu prawa jazdy. Jak przypomniano w pkt 27 niniejszego wyroku, przy tej okazji państwo członkowskie wydające prawo jazdy winno w szczególności zbadać, czy zgodnie z art. 7 ust. 1 dyrektywy 2006/126 osoba ubiegająca się o prawo jazdy spełnia minimalne wymagania dotyczące fizycznej i psychicznej zdolności do kierowania pojazdami (zob. podobnie w odniesieniu do art. 7 ust. 1 dyrektywy 91/439, który odpowiada art. 7 ust. 1 dyrektywy 2006/126, wyrok z dnia 19 lutego 2009 r., Schwarz,
C‑321/07
,
EU:C:2009:104
, pkt
,
).
W sprawie w postępowaniu głównym będące przedmiotem sporu prawo jazdy, po tym, jak zostało ono cofnięte przez państwo członkowskie, w którym jego posiadacz przebywał tymczasowo, nie zostało jednak następnie wydane przez państwo członkowskie zwykłego miejsca zamieszkania tej osoby w rozumieniu art. 12 akapit pierwszy dyrektywy 2006/126, lecz jego ważność została po prostu przedłużona przez to państwo. Z postanowienia odsyłającego wynika bowiem, że prawo jazdy F. zostało mu pierwotnie wydane w 1992 r., następnie – po jego cofnięciu przez organy niemieckie – jego ważność została po prostu kilkakrotnie przedłużona przez organy hiszpańskie, oraz że jest ono obecnie ważne do dnia 22 października 2021 r.
Otóż w takiej sytuacji zwykłego przedłużenia ważności prawa jazdy kategorii A i B na podstawie art. 7 ust. 3 dyrektywy 2006/126 przez państwo członkowskie zwykłego miejsca zamieszkania posiadacza tego prawa jazdy nie można utożsamiać z wydaniem nowego prawa jazdy w rozumieniu art. 7 ust. 1 tej dyrektywy, ponieważ warunki przedłużenia ważności i wydania nie są identyczne. Jak podniosła Komisja w swoich uwagach na piśmie, aby bowiem takie utożsamienie mogło nastąpić, brak zdolności do kierowania pojazdami o napędzie silnikowym stwierdzony w państwie członkowskim tymczasowego pobytu musiałby zostać usunięty wskutek przedłużenia ważności prawa jazdy mającego miejsce w państwie członkowskim zwykłego miejsca zamieszkania.
W tym względzie w odniesieniu do praw jazdy kategorii AM, A, A1, A2, B, B1 i BE art. 7 ust. 3 akapit pierwszy dyrektywy 2006/126 przewiduje – jako minimalny zharmonizowany warunek przedłużenia ważności prawa jazdy po wygaśnięciu administracyjnego okresu jego ważności – istnienie zwykłego miejsca zamieszkania na terytorium państwa członkowskiego wydającego prawo jazdy lub dowodu potwierdzającego, że wnioskodawca uczy się w tym państwie od co najmniej sześciu miesięcy. Choć państwa członkowskie mogą – jak wynika z akapitu drugiego tego przepisu – uzależnić również przedłużenie ważności takich praw jazdy od wyników badań stwierdzających spełnianie minimalnych wymagań w zakresie fizycznej i psychicznej zdolności do kierowania pojazdami, określonych w załączniku III do wspomnianej dyrektywy, należy jednak stwierdzić, że jest to jedynie uprawnienie pozostawione uznaniu państw członkowskich.
Natomiast w odniesieniu do wydawania praw jazdy art. 7 ust. 1 dyrektywy 2006/126 przewiduje, że prawo jazdy może zostać wydane jedynie wnioskodawcom, którzy nie tylko spełniają warunek zwykłego miejsca zamieszkania na terytorium wydającego państwa członkowskiego lub mogą przedstawić dowód potwierdzający, że uczą się w tym państwie od co najmniej sześciu miesięcy, lecz zdali również egzamin umiejętności i zachowania oraz egzamin teoretyczny i zadowalająco przeszli badanie lekarskie, zgodnie z przepisami załączników II i III do tej dyrektywy. A zatem wydanie prawa jazdy jest uzależnione od kontroli zdolności do kierowania pojazdami zgodnie z przepisami załącznika III do wspomnianej dyrektywy.
Należy przypomnieć, że nałożenie na mocy dyrektywy 2006/126 obowiązku wzajemnego uznawania praw jazdy wydanych przez państwa członkowskie jest konsekwencją ustanowienia w tej dyrektywie minimalnych wymagań, jakim podlega wydanie unijnego prawa jazdy (wyrok z dnia 28 lutego 2019 r., Meyn,
C‑9/18
,
EU:C:2019:148
, pkt
).
W tym względzie – jak wynika w szczególności z orzecznictwa przypomnianego w pkt 27 i 28 niniejszego wyroku oraz jak sąd odsyłający zauważył we wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym – Trybunał wielokrotnie podkreślał związek istniejący między minimalnymi warunkami wydania prawa jazdy, zharmonizowanymi w prawie Unii, weryfikowaniem tych warunków przez wydające państwo członkowskie i obowiązkiem uznania ważności tego prawa jazdy przez inne państwa członkowskie.
Jako że na podstawie art. 7 ust. 3 akapit drugi dyrektywy 2006/126 przy przedłużaniu ważności prawa jazdy kategorii AM, A, A1, A2, B, B1 i BE państwa członkowskie nie są zobowiązane do przeprowadzania kontroli minimalnych wymagań dotyczących fizycznej i psychicznej zdolności do kierowania pojazdami, określonych w załączniku III do tej dyrektywy, państwo członkowskie, na którego terytorium posiadacz prawa jazdy tych kategorii, którego ważność została tylko przedłużona, chce poruszać się pojazdem po tym, jak wskutek wykroczenia drogowego popełnionego na tym terytorium został on pozbawiony uprawnienia do kierowania pojazdami na owym terytorium, może odmówić – w ramach wyjątku przewidzianego w art. 11 ust. 4 akapit drugi dyrektywy 2006/126 i tym samym w drodze odstępstwa od zasady wzajemnego uznawania praw jazdy wskazanej w pkt 29 niniejszego wyroku – uznania ważności tego prawa jazdy, jeżeli po upływie ewentualnego okresu zakazu ubiegania się o nowe prawo jazdy nie są spełnione warunki przewidziane w prawie krajowym w celu odzyskania uprawnienia do kierowania pojazdami na wspomnianym terytorium.
W takich okolicznościach przewidziany w dyrektywie 2006/126 obowiązek wzajemnego uznawania przez państwa członkowskie ważności praw jazdy kategorii AM, A, A1, A2, B, B1 i BE wydanych przez inne państwa członkowskie nie może bowiem być stosowany z urzędu do przedłużania ważności tych praw jazdy, ponieważ warunki przedłużenia ważności mogą się różnić w poszczególnych państwach członkowskich.
Wprawdzie taki obowiązek wzajemnego uznawania nie może zostać uzależniony od weryfikacji przez państwo członkowskie, na którego terytorium posiadacz prawa jazdy wydanego i przedłużonego w innym państwie członkowskim przebywa tymczasowo, warunków, na jakich ważność tego prawa jazdy została przedłużona, jednak posiadacz prawa jazdy, który po upływie ewentualnego okresu zakazu ubiegania się o nowe prawo jazdy chce móc na nowo dysponować uprawnieniem do kierowania pojazdami w pierwszym państwie członkowskim, musi mieć możliwość przedstawienia organom tego ostatniego państwa dowodu, że jego zdolność do kierowania pojazdami zgodnie z przepisami załącznika III do dyrektywy 2006/126 została poddana kontroli przy przedłużaniu ważności jego prawa jazdy w drugim państwie członkowskim oraz że tym samym zgodnie z orzecznictwem wymienionym w pkt 35 niniejszego wyroku brak zdolności do kierowania pojazdami stwierdzony przez pierwsze państwo członkowskie został sanowany wskutek tego przedłużenia ważności, pod warunkiem jednak że przedmiot tej kontroli odpowiada przedmiotowi kontroli nakazanemu w przepisach tego samego państwa członkowskiego.
Z powyższych rozważań wynika, że art. 2 ust. 1 i art. 11 ust. 4 akapit drugi dyrektywy 2006/126 nie stoją co do zasady na przeszkodzie temu, by organy państwa członkowskiego odmówiły – w takiej sytuacji jak ta rozpatrywana w postępowaniu głównym – uznania ważności prawa jazdy kategorii A i B, którego ważność została po prostu przedłużona w innym państwie członkowskim na podstawie art. 7 ust. 3 dyrektywy 2006/126, w związku z czym to pierwsze państwo członkowskie jest właściwe do ustalenia warunków, które posiadacz prawa jazdy musi spełnić, by odzyskać uprawnienie do kierowania pojazdami na terytorium tego państwa.
W tym względzie należy stwierdzić, że zezwolenie w takiej sytuacji organom państwa członkowskiego na to, by ze względu na wykroczenie drogowe popełnione na jego terytorium uzależniły od spełnienia pewnych warunków uznanie ważności prawa jazdy wydanego i przedłużonego w innym państwie członkowskim, jest w stanie ograniczyć ryzyko występowania wypadków drogowych i tym samym spełnia cel polegający na poprawie bezpieczeństwa ruchu drogowego, przyświecający dyrektywie 2006/126 i przypomniany w jej motywie 2.
Do sądu odsyłającego należy jednak zbadanie, czy zgodnie z zasadą proporcjonalności przewidziane w prawie pierwszego państwa członkowskiego przepisy ustalające warunki, które posiadacz prawa jazdy, pozbawiony uprawnienia do kierowania pojazdami na terytorium tego państwa, na którym przebywał tymczasowo, z powodu noszącego znamiona naruszenia zachowania, musi spełnić, aby odzyskać uprawnienie do kierowania pojazdami na owym terytorium, nie wykraczają poza to, co jest odpowiednie i konieczne do osiągnięcia celu przyświecającego dyrektywie 2006/126, polegającemu na poprawie bezpieczeństwa ruchu drogowego (zob. podobnie wyrok z dnia 23 kwietnia 2015 r., Aykul,
C‑260/13
,
EU:C:2015:257
, pkt
), co miałoby miejsce między innymi wtedy, gdyby stały one na przeszkodzie temu, by ów posiadacz mógł przedstawić dowód potwierdzający, że po upływie ewentualnego okresu zakazu ubiegania się o nowe prawo jazdy jego zdolność do kierowania pojazdami została poddana kontroli zgodnie z przepisami załącznika III do dyrektywy 2006/126 przy przedłużaniu ważności jego prawa jazdy w jego państwie członkowskim zwykłego miejsca zamieszkania oraz że przedmiot tej kontroli odpowiada przedmiotowi kontroli nakazanemu w przepisach pierwszego państwa członkowskiego.
W świetle całości powyższych rozważań na zadane pytanie należy odpowiedzieć, że art. 2 ust. 1 i art. 11 ust. 4 akapit drugi dyrektywy 2006/126 należy interpretować w ten sposób, iż nie stoją one na przeszkodzie temu, by państwo członkowskie, na którego terytorium posiadacz prawa jazdy kategorii A i B wydanego przez inne państwo członkowskie został pozbawiony uprawnienia do kierowania pojazdami z powodu noszącego znamiona naruszenia zachowania, mającego miejsce podczas tymczasowego pobytu na tym terytorium po wydaniu tegoż prawa jazdy, odmówiło później uznania ważności tego prawa jazdy po tym, jak jego ważność została przedłużona na podstawie art. 7 ust. 3 tej dyrektywy przez państwo członkowskie, w którym znajduje się zwykłe miejsce zamieszkania posiadacza owego prawa jazdy w rozumieniu art. 12 akapit pierwszy wspomnianej dyrektywy. Do sądu odsyłającego należy jednak zbadanie, czy zgodnie z zasadą proporcjonalności przewidziane w prawie pierwszego państwa członkowskiego przepisy ustalające warunki, które posiadacz prawa jazdy musi spełnić, aby odzyskać uprawnienie do kierowania pojazdami na jego terytorium, nie wykraczają poza to, co jest odpowiednie i konieczne do osiągnięcia celu przyświecającego dyrektywie 2006/126, polegającemu na poprawie bezpieczeństwa ruchu drogowego.
W przedmiocie kosztów
Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.

Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:

Artykuł 2 ust. 1 i art. 11 ust. 4 akapit drugi dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2006/126/WE z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie praw jazdy należy interpretować w ten sposób, że nie stoją one na przeszkodzie temu, by państwo członkowskie, na którego terytorium posiadacz prawa jazdy kategorii A i B wydanego przez inne państwo członkowskie został pozbawiony uprawnienia do kierowania pojazdami z powodu noszącego znamiona naruszenia zachowania, mającego miejsce podczas tymczasowego pobytu na tym terytorium po wydaniu tegoż prawa jazdy, odmówiło później uznania ważności tego prawa jazdy po tym, jak jego ważność została przedłużona na podstawie art. 7 ust. 3 tej dyrektywy przez państwo członkowskie, w którym znajduje się zwykłe miejsce zamieszkania posiadacza owego prawa jazdy w rozumieniu art. 12 akapit pierwszy wspomnianej dyrektywy. Do sądu odsyłającego należy jednak zbadanie, czy zgodnie z zasadą proporcjonalności przewidziane w prawie pierwszego państwa członkowskiego przepisy ustalające warunki, które posiadacz prawa jazdy musi spełnić, aby odzyskać uprawnienie do kierowania pojazdami na jego terytorium, nie wykraczają poza to, co jest odpowiednie i konieczne do osiągnięcia celu przyświecającego dyrektywie 2006/126, polegającemu na poprawie bezpieczeństwa ruchu drogowego.

Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: niemiecki.