CELEX: 62021CJ0150
Rinviju għal deċiżjoni preliminari
Kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji kriminali
Rikonoxximent reċiproku
Deċiżjoni Qafas 2005/214/ĠAI
Eżekuzzjoni ta’ sanzjonijiet pekunjarji
Artikolu 1(a)(ii)
Deċiżjoni li timponi sanzjoni pekunjarja mogħtija minn awtorità amministrattiva
Deċiżjoni li tista’ tiġi appellata quddiem prosekutur suġġett għall-istruzzjonijiet tal-Ministru għall-Ġustizzja
Rikors ulterjuri quddiem qorti li għandha l-kompetenza, b’mod partikolari, f’materji kriminali

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 1(a)(ii) tad-Deċiżjoni Qafas tal-Kunsill 2005/214/ĠAI tal‑24 ta’ Frar 2005 dwar l-applikazzjoni tal-prinċipju ta’ rikonoxximent reċiproku ta’ penali finanzjarji (
ĠU 2006, L 159M, p. 256
), kif emendata bid-Deċiżjoni Qafas tal-Kunsill 2009/299/ĠAI tas‑26 ta’ Frar 2009 (
ĠU 2009, L 81, p. 24
) (iktar ’il quddiem id-“Deċiżjoni Qafas 2005/214”).
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ proċedura mibdija mis-Centraal Justitieel Incassobureau, Ministerie van Justitie en Veiligheid (l-Uffiċċju Ċentrali ta’ Rkupru Ġudizzjarju, il-Ministeru għall-Ġustizzja u għas-Sigurtà, il-Pajjiżi l-Baxxi) (iktar ’il quddiem iċ-“CJIB”) sabiex jikseb ir-rikonoxximent u l-eżekuzzjoni, fil-Polonja, ta’ sanzjoni pekunjarja imposta fuq D. B. fil-Pajjiżi l-Baxxi, minħabba ksur tar-regoli li jirregolaw it-traffiku stradali.
Il‑kuntest ġuridiku
Id‑dritt tal‑Unjoni
L-Artikolu 1 tad-Deċiżjoni Qafas 2005/214, intitolat “Definizzjonijiet”, jiddisponi li:
“Għall-finijiet ta’ din id-Deċiżjoni Kwadru:
(a)
‘deċiżjoni’ tfisser deċiżjoni finali li teħtieġ il-ħlas ta’ penali finanzjarja minn persuna fiżika jew ġuridika fejn id-deċiżjoni ttieħdet minn:
[…]
(ii)
awtorità ta’ l-Istat emittenti li ma tkunx qorti, fir-rigward ta’ reat kriminali skond il-liġi ta’ l-Istat emittenti, sakemm il-persuna konċernata kellha l-opportunità li jkollha l-każ deċiż minn qorti li għandha l-kompetenza, b’mod partikolari, f’materji kriminali;
(iii)
awtorità ta’ l-Istat emittenti li ma tkunx qorti, fir-rigward ta’ atti li huma kastigabbli skond il-liġi nazzjonali ta’ l-Istat emittenti billi jikkostitwixxu ksur tal-liġi, sakemm il-persuna konċernata kellha l-opportunità li jkollha l-każ deċiż minn qorti li għandha l-kompetenza, b’mod partikolari, f’materji kriminali;
[…]
(b)
‘penali finanzjarja’ tfisser l-obbligu ta’ ħlas ta’:
(i)
somma ta’ flus imposta b’deċiżjoni wara kundanna fuq reat;
[…]”
L-Artikolu 3 ta’ din id-Deċiżjoni Qafas, intitolat “Drittijiet fondamentali”, jipprevedi:
“Din id-Deċiżjoni Kwadru ma għandhiex ikollha l-effett li temenda l-obbligu tar-rispett tad-drittijiet fondamentali u tal-prinċipji legali fondamentali kif professati fl-Artikolu 6 tat-Trattat [UE].”
L-Artikolu 4 tal-imsemmija deċiżjoni qafas, intitolat “Trasmissjoni ta’ deċiżjonijiet u rikors għall-awtorità ċentrali”, jistabbilixxi, fil-paragrafu 1 tiegħu:
“Deċiżjoni, flimkien ma’ ċertifikat kif previst f’dan l-Artikolu, jista’ jiġi trasmess lill-awtoritajiet kompetenti ta’ Stat Membru li fih għandha l-proprjetà jew id-dħul il-persuna fiżika jew ġuridika, li kontriha ttieħdet deċiżjoni, hija normalment residenti jew, fil-każ ta’ persuna ġuridika, għandha l-uffiċċju reġistrata tagħha.”
L-Artikolu 5 tal-istess deċiżjoni qafas, intitolat “L-ambitu ta’ applikazzjoni”, jiddisponi, fil-paragrafu 1 tiegħu:
“Ir-reati li ġejjin, jekk huma kastigabbli fl-Istat emittenti u kif inhuma definiti mill-liġi ta’ l-Istat emittenti, għandhom, skond l-istipulazzjonijiet ta’ din id-Deċiżjoni Kwadru u mingħajr verifikazzjoni tal-kriminalità doppja ta’ l-att, jagħtu lok għar-rikonoxximent u l-infurzar ta’ deċiżjonijiet:
[…]
–
kondotta li tikser ir-regolamenti tat-traffiku tat-triq, inklużi l-ksur tar-regolamenti dwar il-ħinijiet ta’ sewqan u ta’ mistrieħ u tar-regolamenti dwar merkanzija perikoluża,
[…]”
L-Artikolu 6 tad-Deċiżjoni Qafas 2005/214, intitolat “Rikonoxximent u esekuzzjoni ta’ deċiżjonijiet”, huwa fformulat kif ġej:
“L-awtoritajiet kompetenti fl-Istat ta’ esekuzzjoni għandhom jirrikonoxxu deċiżjoni li ġiet trasmessa skond l-Artikolu 4 mingħajr ma tkun neċessarja kwalunkwe formalità oħra u għandhom minnufiħ jieħdu l-miżuri kollha meħtieġa għall-esekuzzjoni tagħha, sakemm l-awtorità kompetenti ma tiddeċidix tinvoka waħda mir-raġunijiet għal nuqqas ta’ rikonoxximent jew nuqqas ta’ esekuzzjoni previsti fl-Artikolu 7.”
Fi kliem l-Artikolu 7 ta’ din id-deċiżjoni qafas, intitolat “Raġunijiet għal nuqqas ta’ rikonoxximent u nuqqas ta’ esekuzzjoni”:
“[…]
2.   L-awtorità kompetenti fl-Istat ta’ esekuzzjoni tista’ wkoll tirrifjuta li tirrikonoxxi u li tesegwixxi d-deċiżjoni jekk jiġi stabbilit li:
[…]
(g)
skond iċ-ċertifikat previst fl-Artikolu 4, il-persuna konċernata, fil-każ ta’ proċedura bil-miktub, ma kinitx, skond il-liġi tal-Istat emittenti, infurmata personalment jew permezz ta’ rappreżentant, kompetenti skond il-liġi nazzjonali, bid-dritt tagħha li tikkontesta l-każ u bil-limiti ta’ żmien għal tali rimedju legali;
[…]
3.   Fil-każijiet imsemmija fil-paragrafi 1 u 2(c), (g), (i) u (j), qabel ma tiddeċiedi li ma tirrikonoxxix jew li ma tesegwix deċiżjoni, kompletament jew parzjalment, l-awtorità kompetenti fl-Istat ta’ eżekuzzjoni għandha tikkonsulta ma’ l-awtorità kompetenti fl-Istat emittenti, bi kwalunkwe mezz adatt, u għandha, fejn ikun opportun, titlobha biex tforni kwalunkwe informazzjoni meħtieġa mingħajr dewmien.”
L-Artikolu 20(3) tal-istess deċiżjoni qafas jipprevedi:
“Kull Stat Membru jista’ jopponi r-rikonoxximent u l-esekuzzjoni ta’ deċiżjonijiet fejn iċ-ċertifikat imsemmi fil-paragrafu 4 jagħti lok għal kwistjoni dwar il-possibbiltà ta’ ksur tad-drittijiet fondamentali jew tal-prinċipji legali fondamentali kif professati fl-Artikolu 6 tat-Trattat. Il-proċedura msemmija fl-Artikolu 7(3) għandha tapplika.”
Id‑dritt Pollakk
L-Artikolu 611ff(1) tal-ustawa – Kodeks postępowania karnego (il-Liġi li Tistabbilixxi l-Kodiċi tal-Proċedura Kriminali), tas‑6 ta’ Ġunju 1997, (verżjoni kkonsolidata Dz. U. tal‑2020, pożizzjoni 30), jistabbilixxi:
“Meta Stat Membru tal-Unjoni, imsejjaħ f’dan il-kapitolu bħala l-‘Istat emittenti’ jitlob l-eżekuzzjoni ta’ deċiżjoni finali li timponi penali finanzjarji, il-qorti distrettwali li fil-ġurisdizzjoni tagħha l-awtur tal-ksur għandu beni jew dħul, jew ir-residenza permanenti jew temporanja tiegħu għandha timplimenta dik id-deċiżjoni. […]”
Il‑kawża prinċipali u d‑domandi preliminari
Fit‑22 ta’ Settembru 2020, iċ-CJIB adixxa lill-qorti tar-rinviju, jiġifieri s-Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi (il-Qorti Distrettwali ta’ Łódź, Ċentru tal-Belt ta’ Łódź, il-Polonja), b’talba għar-rikonoxximent u għall-eżekuzzjoni tad-deċiżjoni tiegħu tas‑17 ta’ Jannar 2020, li saret definittiva fit‑28 ta’ Frar 2020, li imponiet fuq D. B. multa ta’ EUR 92 minħabba ksur tar-regoli li jirregolaw it-traffiku stradali, jiġifieri l-qbiż tal-veloċità awtorizzata, imwettaq fil‑5 ta’ Jannar 2020.
Fis‑6 ta’ Novembru 2020, il-qorti tar-rinviju għamlet xi mistoqsijiet liċ-CJIB dwar ir-rikors previst fil-leġiżlazzjoni Olandiża kontra tali deċiżjoni kif ukoll l-istatus tal-awtorità li teżamina dan ir-rikors. Din il-qorti rċeviet it-tweġiba taċ-CJIB fit‑22 ta’ Frar 2021.
D. B. ma attenda l-ebda waħda mis-seduti stabbiliti mill-qorti tar-rinviju, fis‑6 ta’ Novembru u fit‑8 ta’ Diċembru 2020, kif ukoll fit‑23 ta’ Frar 2021. D. B. lanqas ma ppreżenta nota.
Il-qorti tar-rinviju ssostni li, konformement mal-leġiżlazzjoni Olandiża, il-multa imposta miċ-CJIB tista’ tiġi kkontestata quddiem prosekutur pubbliku, fil-Pajjiżi l-Baxxi, f’terminu ta’ sitt ġimgħat. Fil-każ fejn dan il-prosekutur pubbliku ma jkunx jaqbel mal-pożizzjoni tal-persuna kkonċernata, din ikollha d-dritt li tippreżenta rikors quddiem kantonrechter (il-Qorti Kantonali, il-Pajjiżi l-Baxxi). Madankollu, fil-każ fejn il-kawża tirrigwarda multa ta’ ammont ugwali għal jew ogħla minn EUR 225, l-eżami tal-kawża minn tali qorti huwa suġġett għall-ħlas ta’ garanzija ta’ ammont ekwivalenti għall-multa imposta.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-qorti tar-rinviju tesprimi dubji dwar il-kwistjoni jekk prosekutur pubbliku, fis-sens tal-leġiżlazzjoni Olandiża, jistax jiġi rrikonoxxut bħala “qorti li għandha l-kompetenza, b’mod partikolari, f’materji kriminali”, fis-sens tal-Artikolu 1(a)(ii) tad-Deċiżjoni Qafas 2005/214.
L-imsemmija qorti tar-rinviju hija tal-opinjoni li, fid-dawl tal-Artikolu 3 tal-Artikolu 20(3) tad-Deċiżjoni Qafas 2005/214, kif ukoll tal-Artikolu 6 TUE fir-rigward tal-protezzjoni tad-drittijiet fundamentali, l-interpretazzjoni tal-Artikolu 1(a)(ii) ta’ din id-deċiżjoni qafas għandha tieħu inkunsiderazzjoni l-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali, iffirmata f’Ruma fl‑4 ta’ Novembru 1950, u l-interpretazzjoni tagħha adottata fil-ġurisprudenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem.
Issa, konformement mal-ġurisprudenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, sabiex tiġi ppreżervata n-natura ekwa tal-proċedura, kawża għandha tiġi eżaminata minn qorti imparzjali li ma tkunx suġġetta għall-poter eżekuttiv (sentenzi tal-Qorti EDB, tat‑23 ta’ Ġunju 1981, Le Compte, Van Leuven u De Meyer vs Il‑Belġju, CE:ECHR:1981:0623JUD000687875, kif ukoll tal-Qorti EDB, tad‑29 ta’ April 1988, Belilos vs L‑Isvizzera, CE:ECHR:1988:0429JUD001032883). Barra minn hekk, huwa essenzjali, f’dan ir-rigward, li ma jkunx hemm ostakoli fiskali jew ġuridiċi eċċessivi li jistgħu jikkompromettu l-aċċess għal tali qorti.
Fir-rigward tal-interpretazzjoni tal-kunċett ta’ “qorti li għandha l-kompetenza, b’mod partikolari, f’materji kriminali”, imsemmi fl-Artikolu 1(a)(iii) tad-Deċiżjoni Qafas 2005/214, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li, sabiex jiġi evalwat jekk organu previst mil-leġiżlazzjoni nazzjonali għandux in-natura ta’ tali qorti, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni numru ta’ elementi, bħall-oriġini legali ta’ dan l-organu, il-permanenza tiegħu, in-natura obbligatorja tal-kompetenza tiegħu, in-natura kontradittorja tal-proċedura, l-applikazzjoni, mill-organu, tad-dispożizzjonijiet legali, kif ukoll tal-indipendenza tiegħu (sentenza tal‑14 ta’ Novembru 2013, Baláž,
C‑60/12
,
EU:C:2013:733
, punt
).
F’dak li jikkonċerna r-rekwiżit tal-indipendenza tal-qrati, dan għandu żewġ aspetti. L-ewwel aspett, ta’ natura esterna, jeħtieġ li l-qorti kkonċernata teżerċita l-funzjonijiet tagħha b’awtonomija sħiħa, mingħajr ma tkun suġġetta għal xi rabta ġerarkika jew suġġetta għal xi ħadd u mingħajr ma tirċievi ordnijiet jew istruzzjonijiet minn kwalunkwe sors, b’tali mod li b’hekk tkun protetta kontra l-interventi jew il-pressjonijiet esterni li jistgħu jippreġudikaw l-indipendenza tal-ġudizzju tal-membri tagħha u jinfluwenzaw id-deċiżjonijiet tagħhom (sentenza tal‑25 ta’ Lulju 2018, Minister for Justice and Equality (Nuqqasijiet tas-sistema ġudizzjarja),
C‑216/18 PPU
,
EU:C:2018:586
, punt
).
It-tieni aspett, ta’ natura interna, jingħaqad mal-kunċett ta’ “imparzjalità” u jirrigwarda d-distanza ugwali mill-partijiet fit-tilwima u l-interessi rispettivi tagħhom fir-rigward tas-suġġett tagħha (sentenza tal‑25 ta’ Lulju 2018, Minister for Justice and Equality (Nuqqasijiet tas-sistema ġudizzjarja),
C‑216/18 PPU
,
EU:C:2018:586
, punt
).
Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet, b’mod iktar partikolari, fuq il-punt dwar jekk prosekutur pubbliku nazzjonali jistax jiġi rrikonoxxut bħala “awtorità ġudizzjarja emittenti”, fis-sens tal-Artikolu 6(1) tad-Deċiżjoni Qafas tal-Kunsill 2002/584/ĠAI tat‑13 ta’ Ġunju 2002 dwar il-mandat ta’ arrest Ewropew u l-proċeduri ta’ konsenja bejn l-Istati Membri (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 6, p. 34, rettifika fil-
ĠU 2009, L 17, p. 45
), kif emendata bid-Deċiżjoni Qafas 2009/299. Hija eskludiet tali possibbiltà fil-każ fejn l-uffiċċju tal-prosekutur pubbliku ta’ Stat Membru jkun espost għar-riskju li jiġi suġġett, direttament jew indirettament, għal ordnijiet jew għal istruzzjonijiet individwali min-naħa tal-poter eżekuttiv, bħal Ministru għall-Ġustizzja, fil-kuntest tal-adozzjoni ta’ deċiżjoni dwar il-ħruġ ta’ mandat ta’ arrest Ewropew (sentenza tas‑27 ta’ Mejju 2019, OG u PI (Uffiċċju tal-prosekutur ta’ Lübeck u ta’ Zwickau),
C‑508/18 u C‑82/19 PPU
,
EU:C:2019:456
, punt
).
Fl-istess ħin, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li tikkostitwixxi “deċiżjoni ġudizzjarja” fis-sens tal-Artikolu 1(1) tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584, deċiżjoni ta’ ħruġ ta’ mandat ta’ arrest Ewropew meħuda minn uffiċċju tal-prosekutur pubbliku ta’ Stat Membru, sakemm l-imsemmi mandat ta’ arrest Ewropew ikun is-suġġett, b’mod obbligatorju, ta’ approvazzjoni minn qorti li tistħarreġ b’mod indipendenti u oġġettiv, il-kundizzjonijiet tal-ħruġ kif ukoll il-proporzjonalità ta’ dan l-istess mandat ta’ arrest (sentenza tad‑9 ta’ Ottubru 2019, NJ (L-uffiċċju tal-prosekutur ta’ Vjenna),
C‑489/19 PPU
,
EU:C:2019:849
, punt
).
Il-qorti tar-rinviju hija tal-opinjoni li, fid-dawl ta’ din il-ġurisprudenza u tal-pożizzjoni tal-uffiċċju tal-prosekutur pubbliku fl-ordinament ġuridiku Olandiż, dan ma jistax jitqies bħala “qorti li għandha l-kompetenza, b’mod partikolari, f’materji kriminali”, fis-sens tal-Artikolu 1(a)(ii) u (iii) tad-Deċiżjoni Qafas 2005/214.
F’dan ir-rigward, hija tenfasizza l-importanza tal-possibbiltà, prevista f’dawn id-dispożizzjonijiet, li titressaq il-kawża quddiem qorti li għandha l-kompetenza, b’mod partikolari, f’materji kriminali fil-każijiet fejn id-deċiżjoni li tikkonstata l-ħtija tal-persuna kkonċernata u li timponi s-sanzjoni tkun kompletament awtomatizzata, l-awtorità nazzjonali li tadotta din id-deċiżjoni sempliċement tivverifika d-data tal-proprjetarju tal-vettura u tittrażmetti lil din il-persuna d-dokument iġġenerat mis-sistema informatika.
Fir-rigward tal-leġiżlazzjoni tal-Pajjiżi l-Baxxi li tipprovdi li, meta l-prosekutur pubbliku ma jilqax ir-rikors ippreżentat mill-persuna kkonċernata kontra d-deċiżjoni taċ-CJIB, rikors jista’ sussegwentement jiġi ppreżentat quddiem kantonrechter (il-Qorti Kantonali), hija ma tistax tissodisfa r-rekwiżit previst fl-Artikolu 1(a)(ii) tad-Deċiżjoni Qafas 2005/214, li jgħid li d-deċiżjoni ta’ awtorità tal-Istat emittenti li ma hijiex qorti għandha tkun tista’ tkun is-suġġett ta’ rikors ippreżentat quddiem “qorti li għandha l-kompetenza, b’mod partikolari, f’materji kriminali”.
Fil-fatt, din id-deċiżjoni qafas tipprevedi l-possibbiltà li jiġi ppreżentat rikors direttament quddiem qorti, mingħajr ma jkun neċessarju li jiġu eżawriti, fl-ewwel lok, kull rimedju proċedurali ieħor.
F’dan ir-rigward, mis-sentenza tal‑14 ta’ Novembru 2013, Baláž (
C‑60/12
,
EU:C:2013:733
, punt
), jirriżulta li l-aċċess għal qorti kompetenti b’mod partikolari f’materji kriminali, fis-sens tad-Deċiżjoni Qafas 2005/214, ma għandux ikun suġġett għal kundizzjonijiet li jagħmluha impossibbli jew eċċessivament diffiċli.
Barra minn hekk, il-qorti tar-rinviju tikkonstata li, skont il-leġiżlazzjoni Olandiża, fil-każ fejn il-multa imposta hija ta’ ammont ogħla jew ekwivalenti għal EUR 225, l-eżami tar-rikors minn qorti huwa suġġett għall-ħlas mill-persuna kkonċernata ta’ garanzija ekwivalenti għal dan l-ammont. Issa, din il-modalità proċedurali tista’ tikkostitwixxi ostakolu li jiddisswadi ċittadin ta’ Stat Membru milli jippreżenta rikors fl-Istat Membru emittenti.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, is-Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi (il-Qorti Distrettwali ta’ Łódź, Ċentru tal-Belt ta’ Łódź) iddeċidiet li tissospendi l-proċedura quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)
Deċiżjoni li timponi sanzjoni pekunjarja meħuda mill-awtorità amministrattiva ċentrali tal-Pajjiżi l-Baxxi stabbilita abbażi tal-Artikolu 2 tad-Deċiżjoni Qafas [2005/214], li tista’ tiġi appellata quddiem l-uffiċċju tal-prosekutur pubbliku, li jaqa’ taħt il-Ministeru għall-Ġustizzja, tissodisfa l-kriterju ta’ ‘deċiżjoni li minnha jista’ jiġi ppreżentat appell quddiem qorti li għandha l-kompetenza f’materji kriminali’ fis-sens tal-Artikolu 1(a)(ii) tad-Deċiżjoni Qafas?
2)
Il-kriterju li deċiżjoni li timponi sanzjoni pekunjarja għandha tkun suġġetta għal appell quddiem ‘qorti li għandha l-kompetenza f’materji kriminali’ għandu jitqies li huwa ssodisfatt f’sitwazzjoni fejn appell quddiem qorti [kantonali] jkun possibbli biss fi stadju ulterjuri tal-proċedura, jiġifieri wara li dan jiġi miċħud mill-prosekutur, u barra minn hekk, f’xi każijiet, ikun meħtieġ ħlas ekwivalenti għas-sanzjoni imposta?”
Fuq id‑domandi preliminari
Permezz tad-domandi tagħha, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, l-ewwel, jekk l-Artikolu 1(a)(ii) tad-Deċiżjoni Qafas 2005/214 għandux jiġi interpretat fis-sens li deċiżjoni li timponi, b’mod definittiv, sanzjoni pekunjarja fuq persuna fiżika, meħuda minn awtorità tal-Istat Membru emittenti, li ma hijiex qorti, minħabba reat kriminali fir-rigward tad-dritt ta’ dan l-Istat Membru, tikkostitwixxix “deċiżjoni”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, fil-każ fejn il-leġiżlazzjoni ta’ dan l-Istat Membru jipprevedi li r-rikors kontra din id-deċiżjoni hija, fl-ewwel lok, eżaminata minn prosekutur pubbliku taħt l-awtorità ġerarkika tal-Ministru għall-Ġustizzja, qorti li għandha kompetenza b’mod partikolari f’materji kriminali li sussegwentement jistgħu jiġu aditi mill-persuna kkonċernata jekk dan il-prosekutur pubbliku jadotta deċiżjoni li tiċħad dan l-appell. It-tieni, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk din id-dispożizzjoni għandhiex tiġi interpretata fis-sens li l-persuna kkonċernata kellha “l-opportunità li jkollha l-każ deċiż minn qorti li għandha l-kompetenza, b’mod partikolari, f’materji kriminali”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, fil-każ fejn, konformement mal-leġiżlazzjoni tal-Istat Membru emittenti, meta l-multa imposta tkun ta’ ammont ogħla jew ugwali għal EUR 225, l-eżami tar-rikors minn qorti huwa suġġett għall-ħlas minn din il-persuna kkonċernata ta’ garanzija ekwivalenti għal dan l-ammont.
Preliminarjament, għandu jitfakkar li, konformement mat-tielet inċiż tal-Artikolu 5(1) tad-Deċiżjoni Qafas 2005/214, jagħtu lok għar-rikonoxximent u għall-eżekuzzjoni tad-deċiżjonijiet, għall-kundizzjonijiet ta’ din id-deċiżjoni qafas u mingħajr verifika tal-kriminalità doppja tal-fatt, il-ksur ta’ kondotta li jmur kontra r-regoli li jirregolaw it-traffiku stradali, jekk dawn ikunu punibbli fl-Istat Membru emittenti, kif iddefiniti fid-dritt ta’ dan l-Istat Membru.
L-Artikolu 1(a)(ii) tad-Deċiżjoni Qafas 2005/214 jiddefinixxi l-kunċett ta’ “deċiżjoni” bħala “deċiżjoni finali li teħtieġ il-ħlas ta’ penali finanzjarja minn persuna fiżika jew ġuridika fejn id-deċiżjoni ttieħdet minn awtorità ta’ l-Istat emittenti li ma tkunx qorti, fir-rigward ta’ reat kriminali skond il-liġi ta’ l-Istat emittenti, sakemm il-persuna konċernata kellha l-opportunità li jkollha l-każ deċiż minn qorti li għandha l-kompetenza, b’mod partikolari, f’materji kriminali”.
Konformement mal-Artikolu 1(a)(iii) ta’ din id-deċiżjoni qafas, tikkostitwixxi wkoll “deċiżjoni”“deċiżjoni finali li teħtieġ il-ħlas ta’ penali finanzjarja minn persuna fiżika jew ġuridika fejn id-deċiżjoni ttieħdet minn awtorità ta’ l-Istat emittenti li ma tkunx qorti, fir-rigward ta’ atti li huma kastigabbli skond il-liġi nazzjonali ta’ l-Istat emittenti billi jikkostitwixxu ksur tal-liġi, sakemm il-persuna konċernata kellha l-opportunità li jkollha l-każ deċiż minn qorti li għandha l-kompetenza, b’mod partikolari, f’materji kriminali”.
Kif jirriżulta mill-proċess ippreżentat quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja u, b’mod partikolari, miċ-ċertifikat imsemmi fl-Artikolu 4 tad-Deċiżjoni Qafas 2005/214, flimkien mad-deċiżjoni taċ-CJIB li hija s-suġġett tal-kawża prinċipali, D. B. ġie impost multa minħabba reat kriminali fir-rigward tad-dritt tal-Istat Membru emittenti, jiġifieri ksur tar-regoli li jirregolaw it-traffiku stradali, kif inhuma ddefiniti fih mid-dritt tal-imsemmi Stat Membru.
Għalkemm, f’dawn iċ-ċirkustanzi, huwa l-Artikolu 1(a)(ii) tad-Deċiżjoni Qafas 2005/214 u mhux l-Artikolu 1(a)(iii) ta’ din id-deċiżjoni qafas li huwa applikabbli f’dan il-każ, xorta jibqa’ l-fatt li dawn iż-żewġ dispożizzjonijiet jeżiġu f’termini identiċi li l-persuna kkonċernata għandha jkollha “l-opportunità li jkollha l-każ deċiż minn qorti li għandha l-kompetenza, b’mod partikolari, f’materji kriminali”.
Fir-rigward, fl-ewwel lok, tal-kwistjoni dwar jekk id-dritt għal rimedju huwiex iggarantit minkejja l-obbligu li tiġi osservata proċedura amministrattiva preliminari qabel ma l-kawża tiġi eżaminata minn qorti li għandha kompetenza b’mod partikolari f’materji kriminali, fis-sens tad-Deċiżjoni Qafas 2005/214, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li l-Artikolu 1(a)(iii) ta’ din id-deċiżjoni qafas ma jeżiġix li l-kawża tkun tista’ tiġi direttament suġġetta għal tali qorti (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑14 ta’ Novembru 2013, Baláž,
C‑60/12
,
EU:C:2013:733
, punt
).
Sa fejn id-Deċiżjoni Qafas 2005/214 tapplika wkoll għas-sanzjonijiet pekunjarji imposti minn awtoritajiet amministrattivi, jista’ jkun meħtieġ, skont il-karatteristiċi partikolari tas-sistemi ġudizzjarji tal-Istati Membri, li qabel tinżamm fażi amministrattiva. Madankollu, l-aċċess għal qorti kompetenti, b’mod partikolari, f’materji kriminali, fis-sens ta’ din id-deċiżjoni qafas, ma għandux jiġi suġġett għal kundizzjonijiet li jagħmluha impossibbli jew eċċessivament diffiċli (sentenza tal‑14 ta’ Novembru 2013, Baláž,
C‑60/12
,
EU:C:2013:733
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Rigward, fit-tieni lok, l-estensjoni u n-natura tal-istħarriġ eżerċitat mill-qorti li tista’ tkun adita, din tal-aħħar għandha jkollha kompetenza sħiħa sabiex teżamina l-każ fir-rigward kemm tal-evalwazzjoni fid-dritt kif ukoll taċ-ċirkustanzi fattwali u għandha jkollha, b’mod partikolari, il-possibbiltà li teżamina l-provi u tistabbilixxi fuq din il-bażi r-responsabbiltà tal-persuna kkonċernata kif ukoll jekk il-penali hijiex adegwata (sentenza tal‑14 ta’ Novembru 2013, Baláž,
C‑60/12
,
EU:C:2013:733
, punt
).
Kif jirriżulta mid-deċiżjoni tar-rinviju, minkejja l-fatt li, konformement mal-leġiżlazzjoni Olandiża, ir-rikors kontra d-deċiżjoni taċ-CJIB li timponi sanzjoni huwa eżaminat minn prosekutur pubbliku taħt l-awtorità ġerarkika tal-Ministru għall-Ġustizzja, din il-leġiżlazzjoni tipprovdi li l-persuna kkonċernata tista’ tadixxi lill-kantonrechter (il-Qorti Kantonali) b’rikors kontra d-deċiżjoni ta’ dan il-prosekutur pubbliku.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, mingħajr ma jkun neċessarju li jiġi evalwat jekk prosekutur pubbliku kompetenti sabiex jeżamina rikors kontra d-deċiżjoni taċ-CJIB li timponi sanzjoni għall-ksur ta’ kondotta li tmur kontra r-regoli li jirregolaw it-traffiku stradali huwa “qorti li għandha l-kompetenza, b’mod partikolari, f’materji kriminali”, fis-sens tal-Artikolu 1(a)(ii) tad-Deċiżjoni Qafas 2005/214, għandu jiġi vverifikat jekk il-kantonrechter (il-Qorti Kantonali) imsemmija fil-punt preċedenti tikkostitwixxix tali qorti.
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li l-kunċett ta’ “qorti li għandha l-kompetenza, b’mod partikolari, f’materji kriminali”, imsemmi fl-imsemmija dispożizzjoni, jikkostitwixxi kunċett awtonomu tad-dritt tal-Unjoni u għandu jiġi interpretat fis-sens li taqa’ taħt dan il-kunċett kull qorti li tapplika proċeduri li jissodisfaw il-karatteristiċi essenzjali ta’ proċeduri kriminali u, b’mod partikolari, għandha kompetenza sħiħa u tapplika proċedura li hija suġġetta għall-osservanza tal-garanziji proċedurali xierqa f’materji kriminali (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑14 ta’ Novembru 2013, Baláž,
C‑60/12
,
EU:C:2013:733
, punti
u
).
Il-Qorti tal-Ġustizzja, mitluba sabiex tagħti risposti utli lill-qorti nazzjonali, hija kompetenti sabiex tagħti indikazzjonijiet, abbażi tal-proċess tal-kawża prinċipali kif ukoll tal-osservazzjonijiet li ġew ippreżentati lilha, b’mod li jippermettu lill-qorti tar-rinviju tiddeċiedi l-kawża konkreta li għandha quddiemha (ara, b’analoġija, is-sentenza tas‑26 ta’ Jannar 2021, Szpital Kliniczny im. dra J. Babińskiego Samodzielny Zakład Opieki Zdrowotnej w Krakowie,
C‑16/19
,
EU:C:2021:64
, punt
).
F’din il-kawża, kif jirriżulta mill-proċess ippreżentat lill-Qorti tal-Ġustizzja, il-kantonrechter (il-Qorti Kantonali), imsemmija fil-punt 39 ta’ din is-sentenza, tista’ tiddeċiedi fuq il-kwistjonijiet ta’ liġi u ta’ fatt, kif ukoll fuq il-proporzjonalità tal-multa imposta fir-rigward tal-ksur imwettaq, peress li l-proċedura quddiem din il-qorti hija suġġetta għall-garanziji proċedurali xierqa fil-qasam kriminali. B’mod partikolari, dawn il-garanziji jirrigwardaw il-mod kif id-dokumenti relatati mal-kawża jinġiebu għall-attenzjoni tal-persuna kkonċernata, is-smigħ f’seduta pubblika li għaliha din il-persuna kkonċernata hija msejħa, il-possibbiltà li tiġi assistita jew irrappreżentata, eżami tax-xhieda u tal-periti u l-użu ta’ interpretu.
Għaldaqstant l-imsemmija kantonrechter (il-Qorti Kantonali) għandha tiġi kklassifikata bħala “qorti li għandha l-kompetenza, b’mod partikolari, f’materji kriminali”, fis-sens tal-Artikolu 1(a)(ii) tad-Deċiżjoni Qafas 2005/214.
Fir-rigward taċ-ċirkustanza, imsemmija mill-qorti tar-rinviju, li, konformement mal-leġiżlazzjoni Olandiża, fil-każ fejn il-multa imposta hija ta’ ammont ogħla jew ekwivalenti għal EUR 225, l-eżami tar-rikors minn qorti huwa suġġett għall-ħlas minn din il-persuna kkonċernata ta’ garanzija ekwivalenti għal dan l-ammont, din hija irrilevanti f’dan il-każ. Fil-fatt, għandu jiġi kkonstatat li, fil-kawża prinċipali, il-multa imposta miċ-CJIB fuq D. B. kienet ta’ EUR 92.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, ir-risposta għad-domandi magħmula għandha tkun li l-Artikolu 1(a)(ii) tad-Deċiżjoni Qafas 2005/214 għandu jiġi interpretat fis-sens li deċiżjoni li timponi b’mod definittiv sanzjoni pekunjarja fuq persuna fiżika, meħuda minn awtorità tal-Istat Membru emittenti, li ma tkunx qorti, minħabba reat kriminali fir-rigward tad-dritt ta’ dan l-Istat Membru, tikkostitwixxi “deċiżjoni, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, fil-każ fejn il-leġiżlazzjoni tal-imsemmi Stat Membru tipprevedi li r-rikors kontra din id-deċiżjoni hija, fl-ewwel lok, eżaminata minn prosekutur pubbliku taħt l-awtorità ġerarkika tal-Ministru għall-Ġustizzja, qorti li għandha kompetenza b’mod partikolari f’materji kriminali li sussegwentement jistgħu jiġu aditi mill-persuna kkonċernata jekk dan il-prosekutur pubbliku jadotta deċiżjoni li tiċħad dan l-appell, bil-kundizzjoni li l-aċċess għal din il-qorti ma jkunx suġġett għal kundizzjonijiet li jagħmluha impossibbli jew eċċessivament diffiċli.
Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija dik il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.

Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Is-Seba’ Awla) taqta’ u tiddeċiedi:

L-Artikolu 1(a)(ii) tad-Deċiżjoni Qafas tal-Kunsill 2005/214/ĠAI tal‑24 ta’ Frar 2005 dwar l-applikazzjoni tal-prinċipju ta’ rikonoxximent reċiproku ta’ penali finanzjarji, kif emendata bid-Deċiżjoni Qafas tal-Kunsill 2009/299/ĠAI tas‑26 ta’ Frar 2009, għandu jiġi interpretat fis-sens li deċiżjoni li timponi b’mod definittiv sanzjoni pekunjarja fuq persuna fiżika, meħuda minn awtorità tal-Istat Membru emittenti, li ma tkunx qorti, minħabba reat kriminali fir-rigward tad-dritt ta’ dan l-Istat Membru, tikkostitwixxi “deċiżjoni, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, fil-każ fejn il-leġiżlazzjoni tal-imsemmi Stat Membru tipprevedi li r-rikors kontra din id-deċiżjoni hija, fl-ewwel lok, eżaminata minn prosekutur pubbliku taħt l-awtorità ġerarkika tal-Ministru għall-Ġustizzja, qorti li għandha kompetenza b’mod partikolari f’materji kriminali li sussegwentement jistgħu jiġu aditi mill-persuna kkonċernata jekk dan il-prosekutur pubbliku jadotta deċiżjoni li tiċħad dan l-appell, bil-kundizzjoni li l-aċċess għal din il-qorti ma jkunx suġġett għal kundizzjonijiet li jagħmluha impossibbli jew eċċessivament diffiċli.

Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Pollakk.