CELEX: 62019CJ0233
Προδικαστική παραπομπή
Χώρος ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης
Οδηγία 2008/115/ΕΚ
Επιστροφή παρανόμως διαμενόντων υπηκόων τρίτων χωρών
Υπήκοος τρίτης χώρας πάσχων από σοβαρή ασθένεια
Απόφαση επιστροφής
Ένδικη προσφυγή
Αυτοδικαίως ανασταλτικό αποτέλεσμα
Προϋποθέσεις
Χορήγηση επιδόματος κοινωνικής αρωγής
Άρθρα 19 και 47 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία των άρθρων 5 και 13, καθώς και του άρθρου 14, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, της οδηγίας 2008/115/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Δεκεμβρίου 2008, σχετικά με τους κοινούς κανόνες και διαδικασίες στα κράτη μέλη για την επιστροφή των παρανόμως διαμενόντων υπηκόων τρίτων χωρών (
ΕΕ 2008, L 348, σ. 98
).
Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ της B., υπηκόου τρίτης χώρας, και του centre public d’action sociale de Liège (Δημόσιο κέντρο κοινωνικής δράσεως Λιέγης, Βέλγιο) (στο εξής: CPAS) σχετικά με αποφάσεις του τελευταίου με τις οποίες έπαυσε να χορηγείται στη B. το επίδομα κοινωνικής αρωγής.
Το νομικό πλαίσιο
Το δίκαιο της Ένωσης
Το άρθρο 3, σημείο 2, της οδηγίας 2008/115 ορίζει την έννοια της «παράνομης παραμονής» ως «παρουσία στο έδαφος κράτους μέλους υπηκόου τρίτης χώρας που δεν πληροί, ή δεν πληροί πλέον, τις προϋποθέσεις εισόδου, όπως ορίζονται στο άρθρο 5 του [κανονισμού (ΕΚ) 562/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 15ης Μαρτίου 2006, για τη θέσπιση του κοινοτικού κώδικα σχετικά με το καθεστώς διέλευσης προσώπων από τα σύνορα (κώδικας συνόρων του Σένγκεν) (
ΕΕ 2006, L 105, σ. 1
)] ή τις λοιπές προϋποθέσεις εισόδου, παραμονής ή διαμονής στο εν λόγω κράτος μέλος».
Το άρθρο 5 της οδηγίας αυτής ορίζει τα εξής:
«Κατά την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας, τα κράτη μέλη λαμβάνουν δεόντως υπόψη:
[…]
γ)
την κατάσταση της υγείας του συγκεκριμένου υπηκόου τρίτης χώρας,
και τηρούν την αρχή της μη επαναπροώθησης.»
Το άρθρο 9, παράγραφος 1, της εν λόγω οδηγίας έχει ως εξής:
«Τα κράτη μέλη αναβάλλουν την απομάκρυνση:
[…]
β)
ενόσω παρέχεται ανασταλτικό αποτέλεσμα σύμφωνα με το άρθρο 13, παράγραφος 2.»
Το άρθρο 13, παράγραφοι 1 και 2, της εν λόγω οδηγίας ορίζει:
«1.   Στον ενδιαφερόμενο υπήκοο τρίτης χώρας διατίθεται αποτελεσματικό ένδικο [βοήθημα] το οποίο του επιτρέπει να προσφεύγει κατά των αποφάσεων που αφορούν την επιστροφή ή να ζητεί την επανεξέτασή τους, όπως αναφέρεται στο άρθρο 12, παράγραφος 1, ενώπιον αρμόδιας δικαστικής ή διοικητικής αρχής ή αρμόδιου οργάνου που απαρτίζεται από μέλη αμερόληπτα και απολαύοντα εχέγγυα ανεξαρτησίας.
2.   Η αρχή ή το όργανο που αναφέρεται στην παράγραφο 1 έχει την εξουσία να επανεξετάζει αποφάσεις που αφορούν την επιστροφή, όπως αναφέρονται στο άρθρο 12, παράγραφος 1, συμπεριλαμβανομένης της δυνατότητας προσωρινής αναστολής της επιβολής της εφαρμογής τους, εκτός εάν ισχύει ήδη προσωρινή αναστολή δυνάμει της εθνικής νομοθεσίας.»
Το άρθρο 14, παράγραφος 1, της οδηγίας 2008/115 ορίζει τα εξής:
«Τα κράτη μέλη, με εξαίρεση την κατάσταση που καλύπτεται από τα άρθρα 16 και 17, μεριμνούν ώστε να λαμβάνονται κατά το δυνατόν υπόψη οι ακόλουθες αρχές σε σχέση με υπηκόους τρίτων χωρών κατά το χρονικό διάστημα οικειοθελούς αναχώρησης, το οποίο χορηγείται σύμφωνα με το άρθρο 7 και κατά τα χρονικά διαστήματα για τα οποία αναβάλλεται η απομάκρυνση σύμφωνα με το άρθρο 9:
α)
εξασφαλίζεται η οικογενειακή ενότητα με μέλη της οικογένειας που ευρίσκονται στο έδαφος του κράτους μέλους,
β)
παρέχονται επείγουσα υγειονομική περίθαλψη και κάθε απαραίτητη θεραπευτική αγωγή,
γ)
παρέχεται στους ανηλίκους πρόσβαση στο βασικό εκπαιδευτικό σύστημα, ανάλογα με τη διάρκεια της διαμονής τους,
δ)
λαμβάνονται υπόψη οι ιδιαίτερες ανάγκες των ευάλωτων ατόμων.»
Το βελγικό δίκαιο
Το άρθρο 57, παράγραφος 2, του loi organique du 8 juillet 1976 des centres publics d’action sociale (οργανικού νόμου της 8ης Ιουλίου 1976 περί των δημόσιων κέντρων κοινωνικής δράσεως), όπως ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της διαφοράς της κύριας δίκης, προβλέπει τα εξής:
«Κατά παρέκκλιση από τις λοιπές διατάξεις του παρόντος νόμου, η αποστολή του δημόσιου κέντρου κοινωνικής δράσεως περιορίζεται:
στην παροχή επείγουσας ιατρικής βοήθειας σε αλλοδαπό που διαμένει παράνομα εντός του Βασιλείου·
[…]
Η παραμονή στο Βασίλειο αλλοδαπού ο οποίος δηλώνει πρόσφυγας και έχει ζητήσει να του αναγνωριστεί το καθεστώς του πρόσφυγα είναι παράνομη οσάκις η αίτηση ασύλου έχει απορριφθεί και του έχει κοινοποιηθεί διαταγή να εγκαταλείψει το εθνικό έδαφος.
Παροχές κοινωνικής πρόνοιας που είχαν χορηγηθεί σε αλλοδαπό ο οποίος είχε πράγματι δικαίωμα σε αυτές κατά τον χρόνο που του κοινοποιήθηκε διαταγή να εγκαταλείψει το εθνικό έδαφος παύουν να χορηγούνται, εξαιρουμένης της επείγουσας ιατρικής περιθάλψεως, την ημέρα κατά την οποία ο αλλοδαπός εγκαταλείπει πραγματικά το εθνικό έδαφος και, το αργότερο, την ημέρα λήξεως της προθεσμίας που τάσσεται στη σχετική διαταγή.
[…]»
Η διαφορά της κύριας δίκης και το προδικαστικό ερώτημα
Στις 4 Σεπτεμβρίου 2015, η B. υπέβαλε αίτηση ασύλου στο Βέλγιο. Η αίτηση αυτή απορρίφθηκε από την αρμόδια αρχή. Στις 27 Απριλίου 2016, το conseil du contentieux des étrangers (συμβούλιο επιλύσεως ένδικων διαφορών αλλοδαπών, Βέλγιο) απέρριψε την προσφυγή που άσκησε η Β. κατά της εν λόγω απορριπτικής απόφασης.
Στις 26 Σεπτεμβρίου 2016, η B. υπέβαλε αίτηση προκειμένου να της χορηγηθεί άδεια διαμονής για ιατρικούς λόγους, επικαλούμενη διάφορες σοβαρές ασθένειες.
Αφού η αίτηση αυτή κρίθηκε παραδεκτή στις 22 Δεκεμβρίου 2016, χορηγήθηκε στην Β. επίδομα κοινωνικής αρωγής από το CPAS.
Με αποφάσεις της 28ης Σεπτεμβρίου 2017, οι οποίες κοινοποιήθηκαν στις 23 Οκτωβρίου 2017, απορρίφθηκε η αίτηση της Β. να της χορηγηθεί άδεια διαμονής και η αρμόδια αρχή της κοινοποίησε διαταγή να εγκαταλείψει το βελγικό έδαφος.
Στις 28 Νοεμβρίου 2017, η Β. άσκησε ενώπιον του conseil du contentieux des étrangers (συμβουλίου επιλύσεως ένδικων διαφορών αλλοδαπών) προσφυγή με αίτημα την ακύρωση και την αναστολή εκτελέσεως των αποφάσεων αυτών.
Με δύο αποφάσεις της 28ης Νοεμβρίου 2017, το CPAS έπαυσε τη χορήγηση επιδόματος κοινωνικής αρωγής στη Β. από τις 23 Οκτωβρίου 2017. Αντ’ αυτού, ενέκρινε τη χορήγηση επείγουσας υγειονομικής περίθαλψης από 1ης Νοεμβρίου 2017.
Στις 28 Δεκεμβρίου 2017, η Β. άσκησε ενώπιον του tribunal du travail de Liège (πρωτοδικείου εργατικών διαφορών Λιέγης, Βέλγιο) προσφυγή κατά των αποφάσεων του CPAS με τις οποίες διακόπηκε η χορήγηση σε αυτήν του επιδόματος κοινωνικής αρωγής και ζήτησε από το εν λόγω δικαστήριο να της αναγνωρίσει εκ νέου το σχετικό δικαίωμα από τις 23 Οκτωβρίου 2017.
Με απόφαση της 15ης Μαρτίου 2018, το εν λόγω δικαστήριο απέρριψε την προσφυγή αυτή όσον αφορά τη χορήγηση του επιδόματος κοινωνικής αρωγής.
Στις 16 Απριλίου 2018, η Β. άσκησε έφεση κατά της απόφασης αυτής ενώπιον του cour du travail de Liège (εφετείου εργατικών διαφορών Λιέγης, Βέλγιο).
Το δικαστήριο αυτό επισημαίνει ότι, λαμβανομένης υπόψη της ημερομηνίας κατά την οποία κοινοποιήθηκε η διαταγή για εγκατάλειψη του εθνικού εδάφους και κατόπιν νέας απόφασης του CPAS, το χρονικό διάστημα το οποίο αφορά η προσφυγή εκτείνεται από τις 23 Νοεμβρίου 2017 έως τις 31 Ιανουαρίου 2018. Υπογραμμίζει δε ότι, κατά το διάστημα αυτό, η B. δεν διέθετε τίτλο διαμονής.
Αφού απέρριψε το ενδεχόμενο να χορηγηθεί στη Β. το επίδομα κοινωνικής αρωγής με βάση ενδεχόμενη αδυναμία επιστροφής για ιατρικούς λόγους, κατά την έννοια της βελγικής νομοθεσίας περί επιδομάτων κοινωνικής αρωγής, το αιτούν δικαστήριο διαπιστώνει ότι η επίλυση της διαφοράς στην κύρια δίκη εξαρτάται από τα αποτελέσματα που πρέπει να αναγνωριστούν στη λύση που προέκρινε το Δικαστήριο με την απόφαση της 18ης Δεκεμβρίου 2014, Abdiba (
C‑562/13
,
EU:C:2014:2453
).
Ειδικότερα, το αιτούν δικαστήριο εκτιμά ότι πρέπει να δεχθεί την προσφυγή της προσφεύγουσας, εφόσον αναγνωριστεί ανασταλτικό αποτέλεσμα στην προσφυγή ακυρώσεως και την αίτηση αναστολής που έχει ασκήσει η Β. ενώπιον του conseil du contentieux des étrangers (συμβουλίου επιλύσεως ένδικων διαφορών αλλοδαπών). Διευκρινίζει ότι, κατά τη βελγική νομοθεσία, η εν λόγω προσφυγή δεν έχει ανασταλτικό αποτέλεσμα, αλλά ότι τέτοιο αποτέλεσμα θα μπορούσε να της αναγνωριστεί βάσει της απόφασης της 18ης Δεκεμβρίου 2014, Abdida (
C‑562/13
,
EU:C:2014:2453
). Εντούτοις, θεωρεί ότι είναι δύσκολο να καθοριστούν οι προϋποθέσεις υπό τις οποίες ένα δικαστήριο εργατικών διαφορών πρέπει να διαπιστώσει τον ανασταλτικό χαρακτήρα μιας τέτοιας προσφυγής, δεδομένου ότι τα βελγικά δικαστήρια έχουν εκδώσει αποκλίνουσες αποφάσεις επί του ζητήματος αυτού.
Υπό τις συνθήκες αυτές, το cour du travail de Liège (εφετείο εργατικών διαφορών Λιέγης) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα:
«Έχουν τα άρθρα 5 και 13 της οδηγίας [2008/115], ερμηνευόμενα υπό το πρίσμα του άρθρου 19, παράγραφος 2, και του άρθρου 47 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και το άρθρο 14, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, της εν λόγω οδηγίας, ερμηνευόμενα υπό το πρίσμα της αποφάσεως [της 18ης Δεκεμβρίου 2014, Abdida (
C‑562/13
,
EU:C:2014:2453
)], την έννοια ότι αναγνωρίζουν ανασταλτικό αποτέλεσμα στην προσφυγή κατά αποφάσεως με την οποία υπήκοος τρίτης χώρας, ο οποίος πάσχει από σοβαρή ασθένεια, διατάσσεται να εγκαταλείψει το έδαφος κράτους μέλους, λαμβανομένου υπόψη ότι ο προσφεύγων υποστηρίζει ότι η εκτέλεση της αποφάσεως αυτής δύναται να τον εκθέσει σε σοβαρό κίνδυνο οξείας και μη αναστρέψιμης επιδεινώσεως της υγείας του,
–
χωρίς να απαιτείται εκτίμηση επί της προσφυγής, της οποίας η άσκηση και μόνον αρκεί για την αναστολή εκτελέσεως της αποφάσεως με την οποία ο προσφεύγων διατάσσεται να εγκαταλείψει το έδαφος κράτους μέλους,
–
ή με ακροθιγή έλεγχο όσον αφορά την ύπαρξη υποστηρίξιμης αιτιάσεως ή τη μη συνδρομή λόγου απαραδέκτου ή προδήλως αβάσιμου της προσφυγής που ασκήθηκε ενώπιον του conseil du contentieux des étrangers (συμβουλίου επιλύσεως ένδικων διαφορών αλλοδαπών),
–
ή με πλήρη και συνολικό έλεγχο από τα δικαστήρια εργατικών διαφορών, προκειμένου να διαπιστωθεί αν η εκτέλεση της αποφάσεως αυτής δύναται πράγματι να εκθέσει τον προσφεύγοντα σε σοβαρό κίνδυνο οξείας και μη αναστρέψιμης επιδεινώσεως της υγείας του;»
Επί του προδικαστικού ερωτήματος
Επί της αρμοδιότητας του Δικαστηρίου και επί του παραδεκτού του προδικαστικού ερωτήματος
Η Βελγική Κυβέρνηση υποστηρίζει, πρώτον, ότι η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως είναι απαράδεκτη, καθόσον ζητείται με αυτήν από το Δικαστήριο να ερμηνεύσει το βελγικό δίκαιο. Κατά την ίδια, αφενός, στην υπόθεση της κύριας δίκης, οι προϋποθέσεις για τη χορήγηση τίτλου διαμονής και επιδόματος κοινωνικής πρόνοιας διέπονται αποκλειστικά από το δίκαιο αυτό. Αφετέρου, το Δικαστήριο δεν είναι αρμόδιο να επιλέξει μεταξύ των διαφόρων τάσεων της εθνικής νομολογίας που μνημονεύει το αιτούν δικαστήριο.
Υπενθυμίζεται συναφώς ότι, όπως προκύπτει από πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, δεν είναι δικό του έργο να ερμηνεύει, στο πλαίσιο της προδικαστικής παραπομπής, εθνικές νομοθετικές ή κανονιστικές διατάξεις [πρβλ. αποφάσεις της 27ης Φεβρουαρίου 2014, Pohotovosť,
C‑470/12
,
EU:C:2014:101
, σκέψη
, και της 20ής Ιανουαρίου 2016, DHL Express (Italy) και DHL Global Forwarding (Italy),
C‑428/14
,
EU:C:2016:27
, σκέψη
].
Ωστόσο, το αιτούν δικαστήριο δεν ερωτά εν προκειμένω το Δικαστήριο σχετικά με την ερμηνεία των διατάξεων του βελγικού δικαίου που διέπουν τη διαμονή ή τη χορήγηση επιδόματος κοινωνικής αρωγής, αλλά σχετικά με το ακριβές περιεχόμενο της δικονομικής υποχρέωσης που απορρέει από το δίκαιο της Ένωσης, σύμφωνα με την οποία, σε ορισμένες περιπτώσεις, πρέπει να αναγνωρίζεται ανασταλτικό αποτέλεσμα σε προσφυγή που ασκείται κατά απόφασης επιστροφής. Το γεγονός ότι το περιεχόμενο της εν λόγω υποχρέωσης που απορρέει από το δίκαιο της Ένωσης ερμηνεύθηκε με διαφορετικό τρόπο από διάφορα βελγικά δικαστήρια δεν μπορεί να αποκλείσει τη δυνατότητα υποβολής στο Δικαστήριο αίτησης προδικαστικής αποφάσεως με την οποία ζητείται να διευκρινιστεί το περιεχόμενο της εν λόγω υποχρέωσης.
Δεύτερον, η Βελγική Κυβέρνηση ισχυρίζεται ότι η απάντηση στο υποβληθέν ερώτημα δεν είναι αναγκαία για την επίλυση της διαφοράς της κύριας δίκης. Ειδικότερα, προκειμένου να αποφανθεί επί της αίτησης της B., το αιτούν δικαστήριο πρέπει απλώς να αποκλείσει το ενδεχόμενο αδυναμίας επιστροφής για ιατρικούς λόγους, όπως το έπραξε ήδη, και μπορεί να διαπιστώσει τη δυνατότητα της ενδιαφερομένης να ζητήσει παράταση της προθεσμίας οικειοθελούς αναχώρησης που της έχει χορηγηθεί, η οποία θα παρείχε στη B. τη δυνατότητα να συνεχίσει να λαμβάνει το επίδομα κοινωνικής αρωγής.
Ομοίως, η σημασία του υποβληθέντος ερωτήματος για την επίλυση της διαφοράς της κύριας δίκης αμφισβητήθηκε από τη Βελγική Κυβέρνηση με τις προφορικές παρατηρήσεις της, καθώς και από την Τσεχική και την Ολλανδική Κυβέρνηση, λόγω του ότι η B. θα συνέχιζε να διαμένει παρανόμως στο βελγικό έδαφος ακόμη και σε περίπτωση που ανασταλεί η εκτέλεση της απόφασης επιστροφής της. Οι κυβερνήσεις αυτές συνάγουν εξ αυτού το συμπέρασμα ότι η αίτησή της να της χορηγηθεί επίδομα κοινωνικής αρωγής μπορεί να απορριφθεί ακόμη και μετά από μια τέτοια αναστολή, δεδομένου ότι το δίκαιο της Ένωσης δεν απαγορεύει τη χορήγηση σε παρανόμως διαμένοντα υπήκοο τρίτης χώρας χαμηλότερου επιδόματος κοινωνικής αρωγής από εκείνο που χορηγείται σε νομίμως διαμένοντα υπήκοο τρίτης χώρας.
Εξάλλου, η Βελγική Κυβέρνηση ισχυρίζεται ότι το αιτούν δικαστήριο, ως δικαστήριο εργατικών διαφορών, δεν είναι αρμόδιο να αναγνωρίσει ανασταλτικό αποτέλεσμα σε ένδικο βοήθημα η εξέταση του οποίου εμπίπτει στην αποκλειστική αρμοδιότητα άλλου βελγικού δικαστηρίου και ότι το Cour de cassation (Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο, Βέλγιο) έχει ήδη απαντήσει στο υποβληθέν ερώτημα με πρόσφατη απόφαση.
Κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, στο πλαίσιο της καθιερούμενης με το άρθρο 267 ΣΛΕΕ συνεργασίας μεταξύ του Δικαστηρίου και των εθνικών δικαστηρίων, εναπόκειται αποκλειστικά στο εθνικό δικαστήριο το οποίο έχει επιληφθεί της διαφοράς και φέρει την ευθύνη της εκδοθησομένης δικαστικής αποφάσεως να αξιολογήσει, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες της υποθέσεως, τόσο την αναγκαιότητα προδικαστικής αποφάσεως για την έκδοση της δικής του αποφάσεως όσο και το λυσιτελές των ερωτημάτων που υποβάλλει στο Δικαστήριο. Ως εκ τούτου, εφόσον τα υποβληθέντα ερωτήματα αφορούν την ερμηνεία του δικαίου της Ένωσης, το Δικαστήριο υποχρεούται, καταρχήν, να αποφανθεί (απόφαση της 4ης Δεκεμβρίου 2018, Minister for Justice and Equality και Commissioner of An Garda Síochána,
C‑378/17
,
EU:C:2018:979
, σκέψη
και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
Συνεπώς, για τα ερωτήματα που αφορούν το δίκαιο της Ένωσης συντρέχει τεκμήριο λυσιτέλειας. Το Δικαστήριο μπορεί να αρνηθεί να αποφανθεί επί προδικαστικού ερωτήματος που έχει υποβάλει εθνικό δικαστήριο μόνον όταν είναι πρόδηλο ότι η ζητούμενη ερμηνεία του δικαίου της Ένωσης ουδεμία σχέση έχει με το υποστατό ή με το αντικείμενο της διαφοράς της κύριας δίκης, όταν το πρόβλημα είναι υποθετικής φύσεως ή, ακόμη, όταν το Δικαστήριο δεν διαθέτει τα πραγματικά ή νομικά στοιχεία που είναι αναγκαία προκειμένου να δώσει χρήσιμη απάντηση στα ερωτήματα που του έχουν υποβληθεί (απόφαση της 4ης Δεκεμβρίου 2018, Minister for Justice and Equality και Commissioner of An Garda Síochána,
C‑378/17
,
EU:C:2018:979
, σκέψη
και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
Εν προκειμένω, διαπιστώνεται βεβαίως ότι, λαμβανομένου υπόψη του ορισμού της έννοιας της «παράνομης παραμονής» κατά το άρθρο 3, σημείο 2, της οδηγίας 2008/115, ενδεχόμενη αναστολή εκτέλεσης της απόφασης επιστροφής της Β. δεν θα σήμαινε ότι η παραμονή της πρέπει να χαρακτηριστεί «νόμιμη» κατά την έννοια της οδηγίας αυτής. Υπό τις συνθήκες αυτές, δεν μπορεί να γίνει δεκτό ότι το δίκαιο της Ένωσης επιβάλλει στο Βασίλειο του Βελγίου, κατόπιν της αναστολής αυτής, να εξασφαλίσει στη B. δικαιώματα ισοδύναμα με εκείνα των υπηκόων τρίτων χωρών που διαμένουν νομίμως στο εν λόγω κράτος μέλος.
Τούτου δοθέντος, από την απόφαση περί παραπομπής προκύπτει ότι, σύμφωνα με τη βελγική νομοθεσία, σε περιπτώσεις όπως η επίμαχη στην υπόθεση της κύριας δίκης, στην οποία η ενδιαφερομένη υπέβαλε αίτηση ασύλου που απορρίφθηκε και το πρόσωπο αυτό δεν διαθέτει τίτλο διαμονής, η χορήγηση του επιδόματος κοινωνικής αρωγής περιορίζεται μόνο μετά την κοινοποίηση απόφασης επιστροφής στην ενδιαφερομένη. Επιπλέον, το αιτούν δικαστήριο εκτιμά ότι ο περιορισμός αυτός μπορεί να αρχίσει όχι την ημερομηνία κατά την οποία διαπιστώθηκε ο παράνομος χαρακτήρας της παραμονής της B., αλλά, το νωρίτερο, την ημερομηνία λήξης της προθεσμίας οικειοθελούς αναχώρησης που χορηγήθηκε στην ενδιαφερομένη με την απόφαση επιστροφής της.
Επομένως, λαμβανομένης υπόψη της σχέσης που διαπίστωσε το αιτούν δικαστήριο μεταξύ των αποτελεσμάτων μιας απόφασης επιστροφής και του περιορισμού του επιδόματος κοινωνικής αρωγής που χορηγείται δυνάμει της βελγικής νομοθεσίας, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι η ζητούμενη ερμηνεία των κανόνων δικαίου της Ένωσης όσον αφορά την ενδεχόμενη αυτοδίκαιη αναστολή των αποτελεσμάτων μιας τέτοιας απόφασης είναι προδήλως άσχετη προς το αντικείμενο της διαφοράς της κύριας δίκης, εκτός εάν αμφισβητηθεί η ερμηνεία του εθνικού δικαίου από το αιτούν δικαστήριο, η οποία εμπίπτει στην αποκλειστική του αρμοδιότητα στο πλαίσιο διαδικασίας του άρθρου 267 ΣΛΕΕ (πρβλ. αποφάσεις της 21ης Ιουνίου 2016, New Valmar,
C‑15/15
,
EU:C:2016:464
, σκέψη
, και της 1ης Οκτωβρίου 2019, Blaise κ.λπ.,
C‑616/17
,
EU:C:2019:800
, σκέψη
).
Η διαπίστωση αυτή δεν αναιρείται από το γεγονός ότι η προσφυγή της B. κατά της απόφασης επιστροφής που εκδόθηκε εις βάρος της ασκήθηκε μόλις στις 28 Νοεμβρίου 2017, ενώ η διαφορά της κύριας δίκης αφορά τη χορήγηση επιδόματος κοινωνικής αρωγής για το χρονικό διάστημα από 23 Νοεμβρίου 2017 έως 31 Ιανουαρίου 2018. Πράγματι, σε κάθε περίπτωση, το γεγονός αυτό δεν συνεπάγεται ότι το υποβληθέν προδικαστικό ερώτημα έχει προδήλως υποθετικό χαρακτήρα όσον αφορά το χρονικό διάστημα από 28 Νοεμβρίου 2017 έως 31 Ιανουαρίου 2018.
Επιπλέον, όπως υπογραμμίζει η Επιτροπή, από τη νομολογία του Δικαστηρίου προκύπτει ότι, εν αναμονή της επιστροφής, πρέπει να εξασφαλίζονται, δυνάμει του άρθρου 14, παράγραφος 1, της οδηγίας 2008/115, ορισμένες εγγυήσεις οι οποίες ενδέχεται να περιλαμβάνουν την κάλυψη των βασικών αναγκών του ενδιαφερομένου στις περιπτώσεις στις οποίες το οικείο κράτος μέλος υποχρεούται να παρέχει στο πρόσωπο αυτό ένδικο βοήθημα με αυτοδικαίως ανασταλτικό αποτέλεσμα κατά της απόφασης επιστροφής που έχει εκδοθεί εις βάρος του, ακόμη και αν το πρόσωπο αυτό παραμένει παρανόμως στο έδαφος του οικείου κράτους μέλους (πρβλ. απόφαση της 18ης Δεκεμβρίου 2014, Abdida,
C‑562/13
,
EU:C:2014:2453
, σκέψεις
,
και
έως
).
Υπό τις συνθήκες αυτές, το γεγονός ότι, σύμφωνα με τη βελγική νομοθεσία, η B. διέθετε ενδεχομένως και άλλες διαδικαστικές δυνατότητες να λάβει το επίδομα κοινωνικής πρόνοιας, ακόμη και αν θεωρηθεί αποδεδειγμένο, δεν είναι ικανό να επισύρει το απαράδεκτο του υποβληθέντος ερωτήματος. Πράγματι, εφόσον το αιτούν δικαστήριο δεν έκρινε ότι το γεγονός αυτό εμπόδιζε τη B. να ασκήσει βασίμως την προσφυγή της κύριας δίκης, δεν μπορεί να αποκλείσει την αναγκαιότητα της απάντησης στο ερώτημα αυτό προκειμένου να επιλυθεί η διαφορά της κύριας δίκης.
Ομοίως, ο ισχυρισμός της Βελγικής Κυβέρνησης ότι το αιτούν δικαστήριο δεν είναι αρμόδιο, βάσει των κανόνων του εθνικού δικαίου, να τοποθετηθεί επί του ανασταλτικού αποτελέσματος προσφυγής που ασκείται κατά απόφασης επιστροφής δεν αρκεί ώστε να συναχθεί το απαράδεκτο του ερωτήματος αυτού, στο μέτρο που δεν απόκειται στο Δικαστήριο να αμφισβητήσει την εκτίμηση του αιτούντος δικαστηρίου σχετικά με τους οργανωτικούς και δικονομικούς κανόνες του εθνικού δικαίου (πρβλ. αποφάσεις της 16ης Ιουνίου 2015, Gauweiler κ.λπ.,
C‑62/14
,
EU:C:2015:400
, σκέψη
, και της 10ης Δεκεμβρίου 2018, Wightman κ.λπ.,
C‑621/18
,
EU:C:2018:999
, σκέψη
).
Εξάλλου, μολονότι η εν λόγω κυβέρνηση επικαλείται την ύπαρξη πρόσφατης απόφασης του Cour de cassation (Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου), η οποία θα μπορούσε να δώσει απάντηση στα ερωτήματα του αιτούντος δικαστηρίου, υπενθυμίζεται ότι το δικαστήριο αυτό, ακόμη και αν υποτεθεί ότι δεσμεύεται από τη λύση που προκρίθηκε με την εν λόγω απόφαση, δεν μπορεί να στερηθεί την προβλεπόμενη από το άρθρο 267 ΣΛΕΕ ευχέρεια να υποβάλει στο Δικαστήριο προδικαστικά ερωτήματα ως προς την ερμηνεία του δικαίου της Ένωσης προκειμένου να εκδώσει και το ίδιο απόφαση σύμφωνη προς το δίκαιο της Ένωσης (πρβλ. απόφαση της 22ας Ιουνίου 2010, Melki και Abdeli,
C‑188/10 και C‑189/10
,
EU:C:2010:363
, σκέψη
).
Τρίτον, η Βελγική Κυβέρνηση υποστηρίζει ότι το Δικαστήριο δεν είναι αρμόδιο να ερμηνεύσει το άρθρο 47 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: Χάρτης) στην υπό κρίση υπόθεση. Ειδικότερα, ισχυρίζεται ότι το άρθρο αυτό εφαρμόζεται μόνο στο πεδίο εφαρμογής του δικαίου της Ένωσης. Κατά την ίδια, το αιτούν δικαστήριο, καίτοι μνημονεύει ορισμένες διατάξεις της οδηγίας 2008/115, δεν συνδέει τις διατάξεις αυτές με την επίμαχη στην κύρια δίκη εθνική νομοθεσία, ενώ έχει σχετική υποχρέωση κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 94, στοιχείο γʹ, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου.
Υπενθυμίζεται συναφώς ότι, κατά το άρθρο 94, στοιχείο γʹ, του Κανονισμού Διαδικασίας, η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως πρέπει να περιλαμβάνει έκθεση των λόγων που οδήγησαν το αιτούν δικαστήριο να υποβάλει προδικαστικά ερωτήματα ως προς την ερμηνεία ορισμένων διατάξεων του δικαίου της Ένωσης, καθώς και της σχέσης που θεωρεί ότι υφίσταται μεταξύ των διατάξεων αυτών και της εθνικής νομοθεσίας που έχει εφαρμογή στη διαφορά της κύριας δίκης.
Στην υπό κρίση υπόθεση, προκύπτει ότι το αιτούν δικαστήριο τήρησε την υποχρέωση που υπέχει από το άρθρο 94, στοιχείο γʹ, του Κανονισμού Διαδικασίας, καθόσον εξέθεσε, αφενός, τη αποδεδειγμένη σχέση που υφίσταται στο βελγικό δίκαιο μεταξύ των αποτελεσμάτων μιας απόφασης επιστροφής και του περιορισμού του ευεργετήματος κοινωνικής αρωγής στην επίμαχη στην κύρια δίκη περίπτωση, και, αφετέρου, τα ερωτήματά του ως προς τις συγκεκριμένες συνέπειες που πρέπει να συναχθούν στην περίπτωση αυτή από την απόφαση της 18ης Δεκεμβρίου 2014, Abdida (
C‑562/13
,
EU:C:2014:2453
).
Επιπλέον, δεδομένου ότι το αιτούν δικαστήριο διαπίστωσε ότι η έκβαση της υπόθεσης της κύριας δίκης εξαρτάται από την εφαρμογή των κανόνων της οδηγίας 2008/115 σχετικά με το ένδικο βοήθημα κατά απόφασης επιστροφής, η αρμοδιότητα του Δικαστηρίου να ερμηνεύσει το άρθρο 47 του Χάρτη δεν μπορεί να αμφισβητηθεί εν προκειμένω.
Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, πρέπει να δοθεί απάντηση στο υποβληθέν προδικαστικό ερώτημα.
Επί της ουσίας
Με το ερώτημά του, το αιτούν δικαστήριο ερωτά, κατ’ ουσίαν, υπό ποιες προϋποθέσεις τα άρθρα 5 και 13 της οδηγίας 2008/115, ερμηνευόμενα υπό το πρίσμα του άρθρου 19, παράγραφος 2, και του άρθρου 47 του Χάρτη, πρέπει να ερμηνευθούν υπό την έννοια ότι εθνικό δικαστήριο το οποίο επιλαμβάνεται διαφοράς σχετικής με επίδομα κοινωνικής αρωγής, της οποίας η έκβαση συνδέεται με ενδεχόμενη αναστολή των αποτελεσμάτων απόφασης επιστροφής που ελήφθη εις βάρος υπηκόου τρίτης χώρας ο οποίος πάσχει από σοβαρή ασθένεια, υποχρεούται να κρίνει ότι ένδικο βοήθημα με το οποίο ζητείται η ακύρωση και η αναστολή εκτέλεσης της απόφασης αυτής έχει αυτοδικαίως ανασταλτικό αποτέλεσμα, το οποίο, ωστόσο, δεν προκύπτει από την εφαρμογή της εθνικής νομοθεσίας.
Υπενθυμίζεται καταρχάς ότι, δυνάμει του άρθρου 13, παράγραφοι 1 και 2, της οδηγίας 2008/115, στον υπήκοο τρίτης χώρας πρέπει να διατίθεται αποτελεσματικό ένδικο βοήθημα το οποίο να του επιτρέπει να προσφύγει κατά απόφασης που αφορά την επιστροφή του, αλλά ότι αυτό το ένδικο βοήθημα δεν έχει κατ’ ανάγκην ανασταλτικό αποτέλεσμα (πρβλ. απόφαση της 18ης Δεκεμβρίου 2014, Abdida,
C‑562/13
,
EU:C:2014:2453
, σκέψεις
και
).
Εντούτοις, τα χαρακτηριστικά του εν λόγω ένδικου βοηθήματος πρέπει να πληρούν τις απαιτήσεις του άρθρου 47 του Χάρτη, σύμφωνα με το οποίο κάθε πρόσωπο του οποίου παραβιάστηκαν τα δικαιώματα και οι ελευθερίες που διασφαλίζονται από το δίκαιο της Ένωσης έχει δικαίωμα πραγματικής προσφυγής ενώπιον δικαστηρίου, τηρουμένων των προϋποθέσεων που προβλέπονται στο εν λόγω άρθρο, καθώς και να είναι σύμφωνα με την αρχή της μη επαναπροώθησης, η οποία κατοχυρώνεται, μεταξύ άλλων, από το άρθρο 19, παράγραφος 2, του Χάρτη και από το άρθρο 5 της οδηγίας 2008/115 (πρβλ. αποφάσεις της 18ης Δεκεμβρίου 2014, Abdida,
C‑562/13
,
EU:C:2014:2453
, σκέψεις
και
, και της 19ης Ιουνίου 2018, Gnandi,
C‑181/16
,
EU:C:2018:465
, σκέψεις
και
).
Από την ανωτέρω συλλογιστική το Δικαστήριο συνήγαγε ότι το ένδικο βοήθημα που ασκείται κατά απόφασης επιστροφής πρέπει, προκειμένου να διασφαλίζει, υπέρ του ενδιαφερομένου υπηκόου τρίτης χώρας, την τήρηση των απαιτήσεων που απορρέουν από το άρθρο 47 του Χάρτη και από την αρχή της μη επαναπροώθησης, να έχει αυτοδικαίως ανασταλτικό αποτέλεσμα, δεδομένου ότι η εκτέλεση της απόφασης αυτής ενδέχεται, μεταξύ άλλων, να εκθέσει τον εν λόγω υπήκοο στον πραγματικό κίνδυνο να υποβληθεί σε μεταχείριση αντίθετη προς το άρθρο 19, παράγραφος 2, του Χάρτη (πρβλ. απόφαση της 19ης Ιουνίου 2018, Gnandi,
C‑181/16
,
EU:C:2018:465
, σκέψη
).
Τούτο ισχύει, μεταξύ άλλων, όταν η εκτέλεση απόφασης επιστροφής ενδέχεται να εκθέσει τον υπήκοο τρίτης χώρας που πάσχει από βαριά ασθένεια σε σοβαρό κίνδυνο οξείας και μη αναστρέψιμης επιδείνωσης της υγείας του (πρβλ. απόφαση της 18ης Δεκεμβρίου 2014, Abdida,
C‑562/13
,
EU:C:2014:2453
, σκέψη
).
Καταρχάς, στον εθνικό νομοθέτη απόκειται να λάβει τα αναγκαία μέτρα για να συμμορφωθεί προς τις υποχρεώσεις αυτές. Επομένως, ο εθνικός νομοθέτης οφείλει να τροποποιεί τη νομοθεσία του, εφόσον απαιτείται, προκειμένου να διασφαλίσει ότι το ένδικο βοήθημα που ασκείται από υπήκοο τρίτης χώρας έχει αυτοδικαίως ανασταλτικό αποτέλεσμα στις περιπτώσεις στις οποίες αναφέρονται οι σκέψεις 46 και 47 της παρούσας απόφασης (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 5ης Ιουνίου 2018, Kolev κ.λπ.,
C‑612/15
,
EU:C:2018:392
, σκέψη
).
Στο μέτρο που το δίκαιο της Ένωσης δεν περιέχει συγκεκριμένες ρυθμίσεις όσον αφορά την άσκηση ένδικου βοηθήματος με αυτοδικαίως ανασταλτικό αποτέλεσμα κατά της απόφασης επιστροφής, τα κράτη μέλη διαθέτουν συναφώς ορισμένη διακριτική ευχέρεια.
Ως εκ τούτου, στο πλαίσιο της οργάνωσης των διαδικασιών προσφυγής κατά απόφασης επιστροφής, ένα κράτος μέλος μπορεί να προβλέπει προς τον σκοπό αυτόν ειδικό ένδικο βοήθημα, το οποίο προστίθεται σε προσφυγή ακυρώσεως στερούμενη ανασταλτικού αποτελέσματος και μπορεί επίσης να ασκηθεί κατά της απόφασης αυτής, εφόσον οι εφαρμοστέοι εθνικοί δικονομικοί κανόνες είναι αρκούντως ακριβείς, σαφείς και προβλέψιμοι ώστε να παρέχουν στους πολίτες τη δυνατότητα να γνωρίζουν με ακρίβεια τα δικαιώματά τους (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 8ης Μαρτίου 2017, Euro Park Service,
C‑14/16
,
EU:C:2017:177
, σκέψη
).
Επιπλέον, κατά το μέτρο που η Βελγική Κυβέρνηση υποστηρίζει ότι πρέπει να εξασφαλίζεται η δυνατότητα άσκησης προσφυγής με ανασταλτικό αποτέλεσμα μόνον κατά απόφασης απομάκρυνσης και όχι κατά απόφασης επιστροφής, υπογραμμίζεται ότι, όπως προκύπτει από τις σκέψεις 44 έως 49 της σημερινής απόφασης CPAS de Seraing (C‑402/19), η δικαστική προστασία που παρέχεται σε υπήκοο τρίτης χώρας κατά του οποίου έχει εκδοθεί απόφαση επιστροφής, η εκτέλεση της οποίας ενδέχεται να τον εκθέσει σε πραγματικό κίνδυνο να υποβληθεί σε μεταχείριση αντίθετη προς το άρθρο 19, παράγραφος 2, του Χάρτη, δεν θα ήταν επαρκής αν ο υπήκοος αυτός δεν είχε στη διάθεσή του ένδικο βοήθημα με αυτοδικαίως ανασταλτικό αποτέλεσμα κατά της απόφασης αυτής από της κοινοποιήσεώς της.
Εξάλλου, καίτοι η Βελγική Κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η βελγική νομοθεσία είναι σύμφωνη με το δίκαιο της Ένωσης, υπενθυμίζεται ότι το σύστημα συνεργασίας που καθιερώνεται από το άρθρο 267 ΣΛΕΕ στηρίζεται σε σαφή διάκριση των λειτουργιών μεταξύ των εθνικών δικαστηρίων και του Δικαστηρίου. Στο πλαίσιο διαδικασίας που κινείται δυνάμει του άρθρου αυτού, η ερμηνεία των εθνικών διατάξεων επαφίεται στα εθνικά δικαστήρια και όχι στο Δικαστήριο, το οποίο δεν είναι αρμόδιο να αποφαίνεται επί της συμβατότητας των κανόνων του εσωτερικού δικαίου με τις διατάξεις του δικαίου της Ένωσης (πρβλ. αποφάσεις της 17ης Δεκεμβρίου 1981, Frans-Nederlandse Maatschappij voor Biologische Producten,
272/80
,
EU:C:1981:312
, σκέψη
, και της 30ής Απριλίου 2020, CTT – Correios de Portugal,
C‑661/18
,
EU:C:2020:335
, σκέψη
).
Απόκειται συναφώς στα εθνικά δικαστήρια, αφού λάβουν υπόψη το σύνολο των κανόνων του εθνικού δικαίου και εφαρμόσουν τις αναγνωρισμένες από το δίκαιο αυτό ερμηνευτικές μεθόδους, να ερμηνεύουν τους κανόνες αυτούς σύμφωνα με την οδηγία 2008/115, ακόμη και τροποποιώντας, αν είναι αναγκαίο, την πάγια νομολογία, αν αυτή στηρίζεται σε ερμηνεία του εθνικού δικαίου η οποία δεν συμβιβάζεται με την οδηγία αυτή (πρβλ. απόφαση της 14ης Μαΐου 2019, CCOO,
C‑55/18
,
EU:C:2019:402
, σκέψεις
και
).
Αντιθέτως, δυνάμει της αρχής της υπεροχής του δικαίου της Ένωσης, σε περίπτωση που είναι αδύνατη η σύμφωνη προς τις απαιτήσεις του δικαίου της Ένωσης ερμηνεία της εθνικής νομοθεσίας, κάθε εθνικός δικαστής που επιλαμβάνεται αρμοδίως μιας υπόθεσης έχει την υποχρέωση, ως όργανο κράτους μέλους, να αφήνει ανεφάρμοστη κάθε διάταξη του εθνικού δικαίου που αντιβαίνει προς διάταξη του δικαίου της Ένωσης η οποία έχει άμεσο αποτέλεσμα στη διαφορά της οποίας έχει επιληφθεί (πρβλ. αποφάσεις της 24ης Ιουνίου 2019, Popławski,
C‑573/17
,
EU:C:2019:530
, σκέψεις
και
, και της 14ης Μαΐου 2020, Országos Idegenrendészeti Főigazgatóság Dél-alföldi Regionális Igazgatóság,
C‑924/19 PPU και C‑925/19 PPU
,
EU:C:2020:367
, σκέψη
).
Από τη νομολογία του Δικαστηρίου προκύπτει ότι το άρθρο 47 του Χάρτη αρκεί αφ’ εαυτού και δεν χρήζει διευκρινίσεων από διατάξεις του δικαίου της Ένωσης ή του εθνικού δικαίου προκειμένου να απονείμει στους ιδιώτες δικαίωμα το οποίο μπορεί να προβληθεί καθεαυτό (πρβλ. αποφάσεις της 17ης Απριλίου 2018, Egenberger,
C‑414/16
,
EU:C:2018:257
, σκέψη
, της 14ης Μαΐου 2020, Országos Idegenrendészeti Főigazgatóság Dél-alföldi Regionális Igazgatóság,
C‑924/19 PPU και C‑925/19 PPU
,
EU:C:2020:367
, σκέψη
).
Το ίδιο ισχύει και για το άρθρο 13, παράγραφος 1, της οδηγίας 2008/115, δεδομένου ότι τα χαρακτηριστικά του ένδικου βοηθήματος που προβλέπεται από τη διάταξη αυτή πρέπει να καθορίζονται σύμφωνα με το άρθρο 47 του Χάρτη, το οποίο συνιστά επιβεβαίωση της αρχής της αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας (απόφαση της 14ης Μαΐου 2020, Országos Idegenrendézeti Főigazgatóság Dél-alföldi Regionális Igazgatóság,
C‑924/19 PPU και C‑925/19 PPU
,
EU:C:2020:367
, σκέψη
).
Ως εκ τούτου, σε περίπτωση που το αιτούν δικαστήριο καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η βελγική νομοθεσία δεν παρέχει σε υπήκοο τρίτης χώρας, ο οποίος βρίσκεται στη θέση που περιγράφεται στις σκέψεις 46 και 47 της παρούσας απόφασης, ένδικο βοήθημα κατά της απόφασης επιστροφής διεπόμενο από ακριβείς, σαφείς και προβλέψιμους κανόνες, η άσκηση του οποίου θα συνεπαγόταν αυτοδικαίως την αναστολή εκτέλεσης της απόφασης αυτής, θα απόκειται στο ίδιο αυτό δικαστήριο να διαπιστώσει το ανασταλτικό αποτέλεσμα του ένδικου βοηθήματος που ασκεί ο υπήκοος τρίτης χώρας με σκοπό την ακύρωση και την αναστολή εκτέλεσης της εις βάρος του απόφασης επιστροφής και να αφήσει εν ανάγκη ανεφάρμοστη την εθνική νομοθεσία που αποκλείει ενδεχομένως το ανασταλτικό αποτέλεσμα του εν λόγω ένδικου βοηθήματος (βλ., κατ’ αναλογίαν, αποφάσεις της 5ης Ιουνίου 2018, Kolev κ.λπ.,
C‑612/15
,
EU:C:2018:392
, σκέψη
, της 29ης Ιουλίου 2019, Torubarov,
C‑556/17
,
EU:C:2019:626
, σκέψη
, και της 14ης Μαΐου 2020, Országos Idegenrendészeti Főigazgatóság Dél-alföldi Regionális Igazgatóság,
C‑924/19 PPU και C‑925/19 PPU
,
EU:C:2020:367
, σκέψη
).
Αντιστρόφως, σε περίπτωση που κρίνει ότι υφίσταται τέτοιο ένδικο βοήθημα κατά το βελγικό δίκαιο και ότι ο ενδιαφερόμενος δεν το χρησιμοποίησε, καίτοι αυτό θα συνεπαγόταν την αυτοδίκαιη αναστολή εκτέλεσης της εις βάρος του απόφασης επιστροφής, το αιτούν δικαστήριο δεν θα είναι υποχρεωμένο να αποστεί από την εφαρμογή των εθνικών του δικονομικών κανόνων, προκειμένου να διαπιστώσει ότι η προσφυγή ακυρώσεως και η αίτηση αναστολής που άσκησε το πρόσωπο αυτό έχει ανασταλτικό αποτέλεσμα.
Εξάλλου, το γεγονός ότι το αιτούν δικαστήριο δεν είναι αρμόδιο, κατ’ εφαρμογήν της βελγικής νομοθεσίας, να αποφανθεί επί του ένδικου βοηθήματος με το οποίο ζητείται η ακύρωση και η αναστολή εκτέλεσης της επίμαχης στην κύρια δίκη απόφασης επιστροφής δεν μπορεί να εμποδίσει το εν λόγω δικαστήριο να προβεί σε άμεση εφαρμογή των κανόνων του δικαίου της Ένωσης, προκειμένου να αποφανθεί επί του προκριματικού ζητήματος το οποίο είναι αναγκαίο για την επίλυση της υποβληθείσας ενώπιόν του διαφοράς και αφορά τον ενδεχομένως αυτοδικαίως ανασταλτικό χαρακτήρα –δυνάμει του άρθρου 13, παράγραφος 1, της οδηγίας 2008/115, ερμηνευόμενου υπό το πρίσμα των άρθρων 19 και 47 του Χάρτη– της εν λόγω προσφυγής ακυρώσεως και της αίτησης αναστολής που έχουν ασκηθεί ενώπιον άλλου δικαστηρίου.
Πράγματι, μολονότι το αιτούν δικαστήριο δεν καλείται, σε περίπτωση όπως αυτή της υπόθεσης της κύριας δίκης, να ασκήσει την κατά το άρθρο 13, παράγραφος 2, της οδηγίας 2008/115 αρμοδιότητα να διατάξει την αναστολή της εκτέλεσης απόφασης επιστροφής, αρμοδιότητα η οποία έχει ανατεθεί από τον Βέλγο νομοθέτη σε άλλο δικαστήριο, οφείλει, εντούτοις, αποκλειστικά προκειμένου να επιλύσει την ενώπιόν του υποβληθείσα διαφορά, να εξακριβώσει αν η προσφυγή κατά μιας τέτοιας απόφασης πληροί τις αναγκαίες προϋποθέσεις ώστε να έχει ανασταλτικό αποτέλεσμα, το οποίο πρέπει να προκύπτει αυτοδικαίως και, επομένως, να είναι υποχρεωτικό για όλες τις εθνικές αρχές στους αντίστοιχους τομείς αρμοδιότητάς τους, συμπεριλαμβανομένων των εθνικών δικαστηρίων που κρίνουν υποθέσεις παροχών κοινωνικής αρωγής.
Εντούτοις, μια εθνική αρχή που καλείται να αποφανθεί σε μια τέτοια περίπτωση δεν υποχρεούται κατ’ ανάγκη να θεωρήσει δεδομένο, λόγω των ελλείψεων της εφαρμοστέας εθνικής νομοθεσίας, ότι κάθε ένδικο βοήθημα που ασκείται κατά απόφασης επιστροφής θα έχει αυτοδικαίως ανασταλτικό αποτέλεσμα, δεδομένου ότι, όπως υπενθυμίζεται στη σκέψη 44 της παρούσας απόφασης, αυτό το είδος ένδικου βοηθήματος δεν έχει συστηματικά τέτοιο αποτέλεσμα, σύμφωνα με το δίκαιο της Ένωσης.
Κατά συνέπεια, στην εν λόγω αρχή εναπόκειται να εξακριβώσει αν πληρούνται οι προϋποθέσεις από τις οποίες εξαρτάται η εξασφάλιση του αποτελέσματος αυτού στο πλαίσιο της υπόθεσης της οποίας έχει επιληφθεί, σε συνάρτηση με την κατάσταση του ενδιαφερόμενου προσώπου.
Από τη νομολογία του Δικαστηρίου που μνημονεύεται στη σκέψη 47 της παρούσας απόφασης προκύπτει ότι τέτοιο ανασταλτικό αποτέλεσμα πρέπει να εξασφαλίζεται οπωσδήποτε στα ένδικα βοηθήματα που ασκούνται κατά απόφασης επιστροφής, η εκτέλεση της οποίας είναι «ικανή» να εκθέσει υπήκοο τρίτης χώρας που πάσχει από σοβαρή ασθένεια σε «σοβαρό κίνδυνο» οξείας και μη αναστρέψιμης επιδείνωσης της υγείας του.
Στο πλαίσιο αυτό, προκειμένου να εκτιμηθεί αν η εκτέλεση της απόφασης επιστροφής κατά της οποίας έχει ασκηθεί ένδικο βοήθημα είναι «ικανή» να εκθέσει τον ενδιαφερόμενο σε τέτοιον κίνδυνο, η εθνική αρχή δεν καλείται να αποφανθεί επί του αν η εκτέλεση της εν λόγω απόφασης συνεπάγεται πράγματι τον κίνδυνο αυτόν.
Πράγματι, αν γινόταν δεκτή μια τέτοια λύση, οι προϋποθέσεις εφαρμογής του αυτοδικαίως ανασταλτικού αποτελέσματος θα συγχέονταν με εκείνες στις οποίες υπόκειται η ευδοκίμηση της προσφυγής κατά της απόφασης επιστροφής. Επομένως, αφενός, δεν θα λαμβανόταν υπόψη η προληπτική διάσταση του ανασταλτικού αποτελέσματος του ένδικου βοηθήματος κατά της απόφασης αυτής και, αφετέρου, κάθε αρχή που θα καλούνταν να συναγάγει τις συνέπειες αυτού του ανασταλτικού αποτελέσματος θα αναγκαζόταν, στην πράξη, να προβεί η ίδια στην εξέταση που απόκειται στο αρμόδιο να κρίνει τη νομιμότητα της απόφασης επιστροφής δικαστήριο.
Ως εκ τούτου, μια τέτοια αρχή πρέπει να περιορίζεται στην εκτίμηση του αν η προσφυγή που ασκήθηκε κατά της απόφασης επιστροφής περιέχει επιχειρηματολογία με την οποία προβάλλεται, κατά τρόπο που δεν είναι προδήλως αβάσιμος, ότι η εκτέλεση της απόφασης αυτής θα εξέθετε υπήκοο τρίτης χώρας που πάσχει από σοβαρή ασθένεια σε σοβαρό κίνδυνο οξείας και μη αναστρέψιμης επιδείνωσης της υγείας του. Αν ισχύει κάτι τέτοιο, οφείλει να κρίνει ότι η απόφαση επιστροφής αναστέλλεται αυτοδικαίως από της ασκήσεως της εν λόγω προσφυγής και να συναγάγει τις συνέπειες που επιβάλλονται στο πλαίσιο της αρμοδιότητάς της.
Η υποχρέωση αυτή δεν θίγει την ευχέρεια των κρατών μελών να καθορίζουν τους εθνικούς οργανωτικούς και δικονομικούς κανόνες και, στο πλαίσιο αυτό, να προβλέπουν ότι η απόφαση επί του ανασταλτικού αποτελέσματος προσφυγής που έχει ασκηθεί κατά απόφασης επιστροφής, η οποία λαμβάνεται από δικαστήριο αρμόδιο να αποφανθεί επί της προσφυγής αυτής, δεσμεύει τις αρχές και τα δικαστήρια που καλούνται να αποφανθούν επί των εγγυήσεων που παρέχονται στον ενδιαφερόμενο υπήκοο τρίτης χώρας σε σχέση με τις παροχές κοινωνικής αρωγής.
Κατόπιν όλων των ανωτέρω σκέψεων, στο υποβληθέν ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι τα άρθρα 5 και 13 της οδηγίας 2008/115, ερμηνευόμενα υπό το πρίσμα του άρθρου 19, παράγραφος 2, και του άρθρου 47 του Χάρτη, έχουν την έννοια ότι εθνικό δικαστήριο το οποίο επιλαμβάνεται διαφοράς σχετικής με επίδομα κοινωνικής αρωγής, της οποίας η έκβαση συνδέεται με ενδεχόμενη αναστολή των αποτελεσμάτων απόφασης επιστροφής εκδοθείσας εις βάρος υπηκόου τρίτης χώρας ο οποίος πάσχει από σοβαρή ασθένεια, υποχρεούται να κρίνει ότι η προσφυγή με την οποία επιδιώκεται η ακύρωση και η αναστολή εκτέλεσης της απόφασης επιστροφής συνεπάγεται αυτοδικαίως την αναστολή εκτέλεσης της εν λόγω απόφασης, ακόμη και αν η αναστολή αυτή δεν απορρέει από την εφαρμογή της εθνικής νομοθεσίας, όταν:
–
η προσφυγή περιέχει επιχειρηματολογία με την οποία προβάλλεται, κατά τρόπο που δεν είναι προδήλως αβάσιμος, ότι η εκτέλεση της απόφασης θα εξέθετε τον εν λόγω υπήκοο τρίτης χώρας σε σοβαρό κίνδυνο οξείας και μη αναστρέψιμης επιδείνωσης της υγείας του και
–
η σχετική νομοθεσία δεν προβλέπει άλλο ένδικο βοήθημα το οποίο να διέπεται από ακριβείς, σαφείς και προβλέψιμους κανόνες και να συνεπάγεται αυτοδικαίως την αναστολή εκτέλεσης μιας τέτοιας απόφασης.
Επί των δικαστικών εξόδων
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σε αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.

Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (πρώτο τμήμα) αποφαίνεται:

Τα άρθρα 5 και 13 της οδηγίας 2008/115/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Δεκεμβρίου 2008, σχετικά με τους κοινούς κανόνες και διαδικασίες στα κράτη μέλη για την επιστροφή των παρανόμως διαμενόντων υπηκόων τρίτων χωρών, ερμηνευόμενα υπό το πρίσμα του άρθρου 19, παράγραφος 2, και του άρθρου 47 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έχουν την έννοια ότι εθνικό δικαστήριο το οποίο επιλαμβάνεται διαφοράς σχετικής με επίδομα κοινωνικής αρωγής, της οποίας η έκβαση συνδέεται με ενδεχόμενη αναστολή των αποτελεσμάτων απόφασης επιστροφής εκδοθείσας εις βάρος υπηκόου τρίτης χώρας ο οποίος πάσχει από σοβαρή ασθένεια, υποχρεούται να κρίνει ότι η προσφυγή με την οποία επιδιώκεται η ακύρωση και η αναστολή εκτέλεσης της απόφασης επιστροφής συνεπάγεται αυτοδικαίως την αναστολή εκτέλεσης της εν λόγω απόφασης, ακόμη και αν η αναστολή αυτή δεν απορρέει από την εφαρμογή της εθνικής νομοθεσίας, όταν:

–
η προσφυγή περιέχει επιχειρηματολογία με την οποία προβάλλεται, κατά τρόπο που δεν είναι προδήλως αβάσιμος, ότι η εκτέλεση της απόφασης θα εξέθετε τον εν λόγω υπήκοο τρίτης χώρας σε σοβαρό κίνδυνο οξείας και μη αναστρέψιμης επιδείνωσης της υγείας του και
–
η σχετική νομοθεσία δεν προβλέπει άλλο ένδικο βοήθημα το οποίο να διέπεται από ακριβείς, σαφείς και προβλέψιμους κανόνες και να συνεπάγεται αυτοδικαίως την αναστολή εκτέλεσης μιας τέτοιας απόφασης.

(υπογραφές)
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η γαλλική.