CELEX: 62019CJ0211
Odesłanie prejudycjalne
Polityka społeczna
Ochrona bezpieczeństwa i zdrowia pracowników
Dyrektywa 2003/88/WE
Zakres stosowania
Odstępstwo
Artykuł 1 ust. 3
Dyrektywa 89/391/EWG
Artykuł 2 ust. 2
Działania oddziałów interwencyjnych policji

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 2 ust. 2 dyrektywy Rady 89/391/EWG z dnia 12 czerwca 1989 r. w sprawie wprowadzenia środków w celu poprawy bezpieczeństwa i zdrowia pracowników w miejscu pracy (
Dz.U. 1989, L 183, s. 1
) oraz art. 1 ust. 3, art. 2 pkt 1 i 2 dyrektywy 2003/88/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 listopada 2003 r. dotyczącej niektórych aspektów organizacji czasu pracy (
Dz.U. 2003, L 299, s. 9
).
Wniosek ten został przedstawiony w ramach postępowania toczącego się pomiędzy UO a Készenléti Rendőrség (oddziałami interwencyjnymi policji, Węgry) w przedmiocie wynagrodzenia za sprawowany przez UO dyżur.
Ramy prawne
Prawo Unii
Dyrektywa 89/391
Artykuł 2 dyrektywy 89/391 stanowi:
„1.   Niniejsza dyrektywa będzie miała zastosowanie we wszystkich sektorach działalności, zarówno w sektorze publicznym, jak i prywatnym (przemysłowym, rolniczym, handlowym, administracyjnym, usług, szkolnictwa, oświaty i kultury, działalności rozrywkowej itp.).
2.   Niniejsza dyrektywa nie będzie miała zastosowania tam, gdzie istniałaby sprzeczność interesów – w odniesieniu do specyficznej działalności publicznej i społecznej, takiej jak siły zbrojne czy policja, lub też w odniesieniu do określonych dziedzin działalności w zakresie usług związanych z ochroną cywilną.
W powyższych wypadkach bezpieczeństwo i higiena pracy pracowników powinny być zapewnione w sposób możliwie jak najszerszy, z uwzględnieniem zasad i celów niniejszej dyrektywy”.
Dyrektywa 2003/88
Zgodnie z art. 1 dyrektywy 2003/88:
„1.   Niniejsza dyrektywa ustala minimalne wymagania w zakresie bezpieczeństwa i ochrony zdrowia w odniesieniu do organizacji czasu pracy.
2.   Niniejszą dyrektywę stosuje się do:
a)
minimalnych okresów dobowego odpoczynku, odpoczynku tygodniowego oraz corocznego urlopu wypoczynkowego, przerw oraz maksymalnego tygodniowego wymiaru czasu pracy; oraz
b)
niektórych aspektów pracy w porze nocnej, pracy w systemie zmianowym oraz harmonogramów pracy.
3.   Niniejszą dyrektywę stosuje się do wszystkich sektorów działalności, zarówno publicznego, jak i prywatnego, w rozumieniu art. 2 dyrektywy 89/391/EWG, bez uszczerbku dla przepisów art. 14, 17, 18 oraz 19 niniejszej dyrektywy.
[…]”.
Artykuł 2 tej dyrektywy ma następujące brzmienie:
„Do celów niniejszej dyrektywy stosuje się następujące definicje:
1.
»czas pracy« oznacza każdy okres, podczas którego pracownik pracuje, jest do dyspozycji pracodawcy oraz wykonuje swoje działania lub spełnia obowiązki, zgodnie z przepisami krajowymi lub praktyką krajową;
2.
»okres odpoczynku« oznacza każdy okres, który nie jest czasem pracy;
[…]”.
Artykuł 17 ust. 3 omawianej dyrektywy stanowi:
„Zgodnie z ust. 2 niniejszego artykułu można stosować odstępstwa od art. 3, 4, 5, 8 oraz 16:
[…]
c)
w przypadku działań obejmujących potrzebę ciągłości usług lub produkcji, w szczególności:
[…]
(iii)
usług prasowych, radiowych, telewizyjnych, produkcji kinematograficznej, usług telekomunikacyjnych i pocztowych, usług ogniowych [straży pożarnej] oraz ochrony ludności;[…]
[…]”.
Prawo węgierskie
Paragraf 102 ust. 1 rendvédelmi feladatokat ellátó szervek hivatásos állományának szolgálati jogviszonyáról szóló 2015. évi XLII. törvény (ustawy nr XLII z 2015 r. regulującej stosunki pracy osób zatrudnionych w korpusach wykonujących funkcje policyjne) stanowi:
„Członek personelu zawodowego ma następujące obowiązki związane z pełnieniem służby:
a)
stawić się w gotowości do pełnienia służby w określonym miejscu i czasie oraz pozostawać w tej gotowości przez cały okres służby i wypełniać swoje zadanie oraz pozostawać w tym celu w dyspozycji,
[…]”.
Paragraf 141 ust. 1 tej ustawy stanowi:
„Przełożony może zobowiązać członka personelu zawodowego, aby poza czasem pełnienia służby i w interesie służby przebywał w miejscu – innym niż miejsce przydziału służbowego – w którym można się z nim skontaktować, w którym jest przygotowany do przystąpienia do pełnienia służby, i z którego może w każdym momencie zostać wezwany do rozpoczęcia wykonywania zadań służbowych
[…]”.
Paragraf 364 ust. 1 tej ustawy stanowi:
„Niniejsza ustawa wraz z dekretami wydanymi na podstawie upoważnień zawartych w §§ 340 i 341, dokonuje transpozycji
[…]
5)
dyrektywy [2003/88]
[…]”.
Paragraf 58 ust. 1 rendőrségről szóló 1994. évi XXXIV. törvény (ustawy nr XXXIV z 1994 r. o policji) stanowi:
„Funkcjonariusze policji mogą zostać rozmieszczeni w patrolach […]
b)
w celu przeciwdziałania zgromadzeniom masowym mogącym stanowić zagrożenie dla życia lub bezpieczeństwa mienia lub osób lub w celu zapobiegania aktom przemocy, które mogą mieć takie następstwa, oraz w celu zatrzymania ich sprawców;
[…]
j)
w innych przypadkach przewidzianych przez ustawę”.
Zgodnie z § 2 ust. 1 rendőrség szerveiről és a rendőrség szerveinek feladat- és hatásköréről szóló 329/2007. korm. rendelet (dekretu rządowego nr 329/2007 w sprawie sił policyjnych oraz regulującego zadania i uprawnienia sił policyjnych) z dnia 13 grudnia 2007 r.:
„Jednostkami wchodzącymi w skład korpusu generalnego policji, stworzonymi w celu wykonywania określonych zadań, są:
a)
oddziały interwencyjne;
[…]”.
Magyar Köztársaság rendőrségének csapatszolgálati Szabályzata kiadásáról szóló 11/1998 ORFK utasítás (instrukcja komendanta głównego policji nr 11/1998 w sprawie regulaminu służby patrolowej policji Republiki Węgierskiej) z dnia 23 kwietnia 1998 r. stanowi:
„[…]
12. […]
[…]
Służba w trybie gotowości w patrolu
Celem służby w trybie gotowości jest utrzymanie patrolu w stanie umożliwiającym rozpoczęcie wykonywania zadań tak szybko, jak to możliwe. Obejmuje to zgrupowanie, rozmieszczenie i działanie patrolu, utworzenie i rozmieszczenie potrzebnych ekip lub grup, dostarczenie środków materialnych niezbędnych do funkcjonowania patrolu, przygotowanie jednostki i jej utrzymanie na określonym poziomie operacyjnym.
14. Patrol może zostać postawiony w stan gotowości poprzez uprzednio zaplanowaną mobilizację przy znajomości przewidywanych zadań lub poprzez mobilizację zarządzoną w sytuacji awaryjnej. Ta ostatnia może nastąpić w szczególności, gdy już rozpoczęto realizację zadań w trybie gotowości, a konieczne jest zarządzenie nowego stanu gotowości oraz nie jest możliwa lub wystarczająca mobilizacja sił policyjnych działających zgodnie z inną formą pełnienia służby.
[…]
17. Stopień dyspozycyjności patrolu pełniącego służbę w trybie gotowości wyraża szybkość, z jaką może rozpocząć określone zadanie. Będzie on tym większy im bardziej kompletna będzie sporządzona uprzednio przez szefa jednostki policyjnej definicja warunków koniecznych do rozpoczęcia zadania. W zależności od wystąpienia tych warunków patrol będzie pozostawać w stanie podwyższonej gotowości lub w stanie ogólnej gotowości.
[…]
19. Służba w trybie gotowości rozpoczyna się w momencie osiągnięcia określonego stopnia gotowości i trwa do jego odwołania albo do przejścia do innych czynności. Patrol, który pełni służbę w trybie gotowości, musi być w stanie wykonać określone zadania w czasie krótszym niż 15 minut w przypadku podwyższonej gotowości i w czasie nieprzekraczającym jednej godziny w przypadku zwykłej gotowości. Szef jednostki policyjnej, który zarządza wykorzystanie patrolu, może skrócić zwykłe terminy w zależności od charakteru przewidzianego zadania lub od przygotowania grupy”.
Okoliczności faktyczne w postępowaniu głównym i pytania prejudycjalne
W dniu 1 stycznia 2011 r. UO wstąpił do oddziału interwencyjnego policji. Oddział ten jest szczególnym korpusem służb policji ogólnej, który posiada szczególne uprawnienia i wykonuje szczególne zadania na całym terytorium Węgier. Oddział interwencyjny policji uczestniczy między innymi w wykonywaniu nieplanowanych działań wymagających szybkiej i skoordynowanej interwencji patrolu policji. UO został przydzielony w ramach oddziału interwencyjnego policji do grupy interwencyjnej na granicach Miszkolca (Węgry).
W okresie od lipca 2015 r. do kwietnia 2017 r. UO jako członek jednostki patrolowej pozostawał w służbie w trybie gotowości. W tym okresie zadania na granicy nie były wykonywane w miejscu zwykłego zatrudnienia w Miszkolcu, lecz w południowym segmencie granicznym w komitacie Csongrád (Węgry).
W omawianym okresie pracodawca UO zarządzał w ramach zadań wykonywanych na granicy, po pierwsze, pełnienie służby ponadnormatywnej i po drugie, dyżury poza czasem zwykłej służby, ponieważ obie te służby musiały być zapewniane przez patrole.
Czas dyżuru był traktowany przez pracodawcę UO jak okres odpoczynku. UO uważa natomiast, że w tym okresie zapewniał on w rzeczywistości dyżur poza czasem zwykłej codziennej służby, który powinien być traktowany jako „czas pracy”, za który powinien otrzymywać nie dodatek za dyżur, lecz świadczenie z tytułu służby ponadnormatywnej.
Sąd odsyłający wskazuje, po pierwsze, że zgodnie z § 364 ust. 1 pkt 5 regulującej stosunki pracy osób zatrudnionych w korpusach wykonujących funkcje policyjne ustawa ta ma na celu wdrożenie dyrektywy 2003/88, lecz nie definiuje ona ani pojęcia „czasu pracy”, ani pojęcia „okresu odpoczynku”, a po drugie, że UO opiera się na tej dyrektywie w celu uzasadnienia swoich roszczeń.
Sąd ten stawia sobie jednak pytanie, czy wspomniana dyrektywa, a w szczególności definicje zawarte w jej art. 2 pkt 1 i 2, mogą mieć zastosowanie do UO jako członka oddziału interwencyjnego policji, zważywszy, że rozpatrywana działalność różni się od działalności wykonywanej w zwykłych okolicznościach.
W tym względzie sąd odsyłający dąży do ustalenia, czy zakres podmiotowy stosowania dyrektywy 2003/88 został określony w art. 2 dyrektywy 89/391. Jeśli tak, sąd odsyłający stawia sobie również pytanie, czy działalność członka oddziału interwencyjnego policji posiada szczególne cechy właściwe dla specyficznej działalności publicznej, które jednoznacznie sprzeciwiają się zastosowaniu dyrektywy 89/391 i art. 2 pkt 1 i 2 dyrektywy 2003/88.
Zdaniem sądu odsyłającego tak właśnie jest. Sąd odsyłający zauważa bowiem, że oddział interwencyjny policji jest specjalnym korpusem sił policyjnych, który wykonuje szczególne zadania policyjne, określone w ustawie, przy czym w niniejszej sprawie UO był również zobowiązany do wykonywania ogólnych zadań policyjnych. Dodaje, że UO wchodzi w skład personelu tych jednostek specjalnych i że, w tym kontekście, wykonywał specyficzną działalność policyjną stanowiącą część działalności publicznej, a tym samym definicje zawarte w art. 2 dyrektywy 2003/88 nie powinny go dotyczyć.
W tych okolicznościach Miskolci Közigazgatási és Munkaügyi Bíróság (sąd administracyjny i pracy w Miszkolcu, Węgry) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1)
Czy art. 1 ust. 3 [dyrektywy 2003/88] należy interpretować w ten sposób, że podmiotowy zakres stosowania tej dyrektywy jest określony przez art. 2 dyrektywy [89/391]?
2)
Czy, w przypadku odpowiedzi twierdzącej, art. 2 ust. 2 dyrektywy [89/391] należy interpretować w ten sposób, że art. 2 pkt 1 i 2 dyrektywy [2003/88] nie ma zastosowania do policjanta będącego członkiem personelu zawodowego oddziału interwencyjnego policji?”.
W przedmiocie pytań prejudycjalnych
W przedmiocie dopuszczalności
Zdaniem rządu węgierskiego przedstawione pytania są niedopuszczalne ze względu na to, że spór w postępowaniu głównym dotyczy wynagrodzenia pracowników.
W tym względzie należy stwierdzić, że z wyjątkiem szczególnego wypadku dotyczącego corocznego płatnego urlopu, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dyrektywy 2003/88, dyrektywa ta ogranicza się do uregulowania niektórych aspektów organizacji czasu pracy celem zapewnienia ochrony bezpieczeństwa i zdrowia pracowników, skutkiem czego co do zasady nie znajduje ona zastosowania do wynagrodzeń pracowników (wyrok z dnia 20 listopada 2018 r., Sindicatul Familia Constanţa i in.,
C‑147/17
,
EU:C:2018:926
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
Niemniej jednak stwierdzenie to nie oznacza, że nie należy udzielać odpowiedzi na postawione w niniejszej sprawie pytania.
Sąd odsyłający uważa bowiem, że niezbędna mu jest wykładnia pewnych przepisów dyrektywy 2003/88, aby mógł orzec w przedmiocie toczącego się przed nim sporu. W szczególności sąd ten dąży do ustalenia, czy członkowie służb policji sprawujący obowiązki takie jak te rozpatrywane w postępowaniu głównym są objęci zakresem stosowania dyrektywy 2003/88, po to, aby mógł on ustalić, czy kwalifikacji okresów dyżuru pełnionego przez UO jako „czasu pracy” czy „okresu odpoczynku” należy dokonywać w świetle definicji zawartych w art. 2 pkt 1 i 2 tej dyrektywy, zanim przejdzie do ustalania skali wynagrodzeń, którą trzeba zastosować do wspomnianych okresów. Wynika z tego, że kwestia, czy wspomniana dyrektywa ma zastosowanie w sporze zawisłym przed sądem odsyłającym, podobnie jak kwestia, czy możliwość tego zastosowania zależy od dyrektywy 89/391, powinna zostać zbadana przed kwestią dotyczącą istnienia prawa do zapłaty dodatku do wynagrodzenia, której rozstrzygnięcie należy do sądu krajowego.
W tych okolicznościach należy stwierdzić, że skierowane pytania są istotne dla rozstrzygnięcia sporu zawisłego przed sądem odsyłającym, a tym samym pytania te są dopuszczalne.
Co do istoty sprawy
Poprzez oba swoje pytania, które należy rozpatrzyć łącznie, sąd odsyłający zmierza zasadniczo do ustalenia, czy wykładni art. 1 ust. 3 dyrektywy 2003/88 należy dokonywać w ten sposób, że art. 2 pkt 1 i 2 tej dyrektywy znajduje zastosowanie do członków służb porządkowych sprawujących obowiązki ochrony na granicach zewnętrznych państwa członkowskiego w wypadku napływu na te granice obywateli państw trzecich.
Z postanowienia odsyłającego oraz z przebiegu rozprawy, która odbyła się przed Trybunałem, wynika bowiem, że spór w postępowaniu głównym dotyczy wynagrodzenia za okresy dyżuru pełnionego przez UO w okresie od lipca 2015 r. do kwietnia 2017 r. W omawianym okresie UO sprawował obowiązki w zakresie ochrony granic, które Węgry dzielą zarówno z Republiką Serbii, jak i z Republiką Chorwacji i Rumunią, które nie należą do strefy Schengen.
Artykuł 1 ust. 3 dyrektywy 2003/88 określa jej zakres stosowania poprzez odniesienie do art. 2 dyrektywy 89/391.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 dyrektywy 89/391 ma ona zastosowanie „we wszystkich sektorach działalności, zarówno w sektorze publicznym, jak i prywatnym”, do których zaliczają się „usługi”.
Niemniej jednak z art. 2 ust. 2 akapit pierwszy dyrektywy 89/391 wynika, że dyrektywa ta nie ma zastosowania tam, gdzie istniałaby sprzeczność interesów – w odniesieniu do specyficznej działalności publicznej i społecznej, takiej jak siły zbrojne czy policja, lub też w odniesieniu do określonych dziedzin działalności w zakresie usług związanych z ochroną cywilną. Artykuł 2 ust. 2 akapit drugi tej dyrektywy uściśla jednak, że w takim wypadku bezpieczeństwo i higiena pracy pracowników powinny być zapewnione w sposób możliwie jak najszerszy, z uwzględnieniem celów tej dyrektywy.
Należy wobec tego ustalić, czy obowiązki takie jak rozpatrywane w postępowaniu głównym mogą podlegać odstępstwu przewidzianemu w art. 2 ust. 2 akapit pierwszy dyrektywy 89/391, które powinno być interpretowane w sposób ograniczający jego zakres do tego, co jest absolutnie niezbędne dla ochrony interesów, które pozwala ono chronić państwom członkowskim (wyroki: z dnia 5 października 2004 r., Pfeiffer i in., od
C‑397/01 do C‑403/01
,
EU:C:2004:584
, pkt
; a także z dnia 20 listopada 2018 r., Sindicatul Familia Constanţa i in.,
C‑147/17
,
EU:C:2018:926
, pkt
).
W tym względzie należy stwierdzić w pierwszej kolejności, że ochrona granic zewnętrznych państwa członkowskiego w kontekście napływu obywateli państw trzecich stanowi działalność należącą do służby publicznej w rozumieniu art. 2 ust. 2 akapit pierwszy dyrektywy 89/391.
W drugiej kolejności należy podkreślić, że taka działalność może wykazywać pewne cechy szczególne w porównaniu z innymi rodzajami działalności w ramach służby publicznej w ogólności lub utrzymaniem porządku, w szczególności.
Należy w konsekwencji ustalić w trzeciej kolejności, czy szczególne cechy tej specyficznej działalności służby publicznej sprzeciwiają się w sposób wiążący – z uwagi na absolutną konieczność zagwarantowania skutecznej ochrony zbiorowości – temu, aby dyrektywa 2003/88 była stosowana do tej działalności (zob. podobnie wyrok z dnia 20 listopada 2018 r., Sindicatul Familia Constanţa i in.,
C‑147/17
,
EU:C:2018:926
, pkt
).
W tym względzie rząd węgierski podnosi, że nie można było zaplanować czasu pracy członków oddziału interwencyjnego policji zatrudnionych na granicach zewnętrznych, biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia stałej obecności i służby oraz brak możliwości przewidzenia zakresu zadań, które mają być wykonywane przez tę służbę. Na rozprawie przed Trybunałem oddział interwencyjny policji bronił zasadniczo tego samego stanowiska.
Prawdą jest, że okoliczność, iż pewne szczególne rodzaje działalności wchodzące w zakres służby publicznej nie pozwalają, ze względu na swój charakter, zaplanować czasu pracy, należy do szczególnych cech takich działań, które na mocy art. 2 ust. 2 akapit pierwszy dyrektywy 89/391 uzasadniają odstępstwo od zasad w dziedzinie ochrony bezpieczeństwa i zdrowia pracowników (wyroki: z dnia 5 października 2004 r., Pfeiffer i in., od
C‑397/01 do C‑403/01
,
EU:C:2004:584
, pkt
; a także z dnia 20 listopada 2018 r., Sindicatul Familia Constanţa i in.,
C‑147/17
,
EU:C:2018:926
, pkt
).
Artykuł 2 ust. 2 akapit pierwszy dyrektywy 89/391 umożliwia zatem utrzymanie skuteczności takich szczególnych działań, których ciągłość jest niezbędna dla zapewnienia skutecznego wykonywania zasadniczych funkcji państwa (wyrok z dnia 20 listopada 2018 r., Sindicatul Familia Constanţa i in.,
C‑147/17
,
EU:C:2018:926
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
Ten wymóg ciągłości należy jednak oceniać przy uwzględnieniu specyficznego charakteru danej działalności (wyrok z dnia 20 listopada 2018 r., Sindicatul Familia Constanţa i in.,
C‑147/17
,
EU:C:2018:926
, pkt
).
Tym samym, po pierwsze, z utrwalonego orzecznictwa Trybunału wynika, że wymóg ciągłości służb działających w obszarze zdrowia, bezpieczeństwa i porządku publicznego nie stoi na przeszkodzie temu, by działania tych służb – jeżeli odbywają się w normalnych warunkach – mogły być organizowane, w tym w odniesieniu do godzin pracy pracowników w ten sposób, aby odstępstwo przewidziane w art. 2 ust. 2 akapit pierwszy dyrektywy 89/391 miało do tych służb zastosowanie jedynie w wypadkach o wyjątkowej wadze i skali (zob. podobnie w szczególności wyroki: z dnia 5 października 2004 r., Pfeiffer i in., od
C‑397/01 do C‑403/01
,
EU:C:2004:584
, pkt
,
; z dnia 12 stycznia 2006 r., Komisja/Hiszpania,
C‑132/04
, niepublikowany,
EU:C:2006:18
, pkt
; a także z dnia 20 listopada 2018 r., Sindicatul Familia Constanţa i in.,
C‑147/17
,
EU:C:2018:926
, pkt
).
Tym samym z orzecznictwa Trybunału wynika, że dyrektywa 2003/88 znajduje zastosowanie do działalności w obszarze zdrowia, bezpieczeństwa i porządku publicznego, nawet jeżeli są one wykonywane przez siły interwencyjne w terenie, i jeżeli mają na celu świadczenie pomocy, jeśli wykonywane są w zwykłych warunkach, stosownie do misji wyznaczonej danej służbie i to nawet wtedy, gdy interwencje, do których te działalności mogą doprowadzić, są z natury nieprzewidywalne i mogą wystawić pracowników, którzy je przeprowadzają, na określone ryzyko w zakresie ich bezpieczeństwa lub zdrowia (zob. podobnie wyrok z dnia 5 października 2004 r., Pfeiffer i in., od
C‑397/01 do C‑403/01
,
EU:C:2004:584
, pkt
; a także postanowienie z dnia 14 lipca 2005 r., Personalrat der Feuerwehr Hamburg,
C‑52/04
,
EU:C:2005:467
, pkt
).
Wynika z tego, że zastosowanie art. 2 ust. 2 akapit pierwszy dyrektywy 89/391 do usług świadczonych w obszarze zdrowia, bezpieczeństwa i porządku publicznego jest uzasadnione jedynie nadzwyczajnymi zdarzeniami, takimi jak katastrofy naturalne lub technologiczne, zamachy lub poważne awarie, których waga i skala wymaga przyjęcia środków niezbędnych do ochrony życia, zdrowia i bezpieczeństwa społeczności i których prawidłowe wykonanie byłoby zagrożone, gdyby przestrzegane były wszystkie przepisy dyrektywy 2003/88. Tego rodzaju przypadki uzasadniają przyznanie bezwzględnego pierwszeństwa celowi ochrony ludności ze szkodą dla przestrzegania przepisów tej ostatniej dyrektywy, które mogą być tymczasowo naruszone w ramach tych służb (zob. podobnie postanowienie z dnia 14 lipca 2005 r., Personalrat der Feuerwehr Hamburg,
C‑52/04
,
EU:C:2005:467
, pkt
–
).
Po drugie, należy przypomnieć, że orzecznictwa, o którym mowa w pkt 40–42 niniejszego wyroku, nie można interpretować w ten sposób, że wyklucza się, iż niektóre konkretne działania służby publicznej wykazują, nawet jeżeli są wykonywane w zwykłych warunkach, tak specyficzne cechy charakterystyczne, że ich charakter stoi w sposób nieunikniony na przeszkodzie planowaniu czasu pracy w sposób określony wymogami zawartymi w dyrektywie 2003/88 (wyrok z dnia 20 listopada 2018 r., Sindicatul Familia Constanţa i in.,
C‑147/17
,
EU:C:2018:926
, pkt
).
Jednakże z akt sprawy, którymi dysponuje Trybunał, nie wynika, by zadania z zakresu ochrony na granicach zewnętrznych realizowane przez policję interwencyjną miały cechy do tego stopnia szczególne. Tym samym nie wykazano, aby obowiązek przyznania w regularnych odstępach czasu członkowi policji interwencyjnej prawa do godzin lub dni odpoczynku po przepracowaniu przez niego pewnej liczby godzin lub dni naruszał istotny aspekt zadań, które pracownik ten ma wykonywać w sposób zwyczajowy, ze względu na to, że zadania te, z uwagi na ich szczególne cechy, mogą być wykonywane tylko w sposób ciągły i tylko przez tego jednego pracownika. Należy dodać, że koszty wynikające dla pracodawcy z konieczności zastąpienia omawianego pracownika w okresach odpoczynku, które powinny mu zostać przyznane na mocy dyrektywy 2003/88, nie mogą stanowić uzasadnienia dla niestosowania tej dyrektywy (zob. podobnie wyrok z dnia 9 września 2003 r., Jaeger,
C‑151/02
,
EU:C:2003:437
, pkt
,
).
Do sądu odsyłającego należy wobec tego ustalenie, czy zadania wykonywane przez UO w spornym okresie były wykonywane w okolicznościach o wyjątkowej wadze i skali, uzasadniających zastosowanie do nich odstępstwa przewidzianego w art. 2 ust. 2 akapit pierwszy dyrektywy 89/391.
W tym względzie sąd ten powinien wziąć pod uwagę wszystkie istotne okoliczności, między innymi fakt, że zadanie rozpatrywane w postępowaniu głównym trwało przez wiele miesięcy.
W szczególności do niego należy ustalenie, czy napływ obywateli państw trzecich na granice zewnętrzne Węgier uniemożliwił ochronę tych granic w trakcie całego spornego okresu na zwykłych warunkach zgodnie z zadaniami powierzonymi oddziałowi interwencyjnemu policji.
W tym celu sąd odsyłający powinien uwzględnić, po pierwsze, okoliczność, że zgodnie z postanowieniem odsyłającym służba ta została utworzona właśnie w celu uczestniczenia w wykonywaniu zadań wymagających szybkiej reakcji, a po drugie, orzecznictwo Trybunału przypomniane w pkt 41 niniejszego wyroku, zgodnie z którym dyrektywa 2003/88 ma zastosowanie do działań sił porządkowych wykonywanych w zwykłych warunkach, zgodnie z powierzonymi im zadaniami, nawet jeśli interwencje, do których taka działalność może prowadzić, są ze swej natury nieprzewidywalne i stanowią zagrożenie dla bezpieczeństwa i zdrowia pracowników.
Ponadto sąd odsyłający powinien upewnić się, że ze względu na wagę i skalę okoliczności nie było możliwe zorganizowanie danej służby w taki sposób, aby każdy z jej członków mógł korzystać z okresu odpoczynku zgodnego z wymogami określonymi w dyrektywie 2003/88.
W tym celu powinien on ustalić, czy nie było możliwe zapewnienie, przynajmniej począwszy od pewnego momentu w trakcie spornego okresu, mechanizmu rotacji pracowników umożliwiającego zagwarantowanie każdemu pracownikowi okresu odpoczynku zgodnego z wymogami dyrektywy 2003/88.
Wreszcie należy dodać, że zakładając, iż sąd odsyłający dojdzie do wniosku, że szczególne cechy związane z zadaniami wykonywanymi przez członków oddziału interwencyjnego policji w okresie od lipca 2015 r. do kwietnia 2017 r. nie pozwalają, ze względu na swój charakter, zaplanować czasu pracy, sąd ten powinien uwzględnić okoliczność, że art. 2 ust. 2 akapit drugi dyrektywy 89/391 przewiduje, iż nawet w takim wypadku właściwe organy zapewniają bezpieczeństwo i higienę pracowników w sposób możliwie najszerszy.
Z całości powyższych rozważań wynika, że na postawione pytania należy odpowiedzieć następująco: wykładni art. 1 ust. 3 dyrektywy 2003/88 należy dokonywać w ten sposób, że art. 2 pkt 1 i 2 tej dyrektywy ma zastosowanie do członków sił porządkowych, którzy wykonują zadania związane z ochroną granic zewnętrznych państwa członkowskiego w przypadku napływu na te granice obywateli państw trzecich, chyba że w świetle wszystkich istotnych okoliczności okaże się, iż zadania są wykonywane w ramach zdarzeń nadzwyczajnych, których waga i skala wymagają przyjęcia środków niezbędnych do ochrony życia, zdrowia i bezpieczeństwa danej społeczności, a prawidłowe wykonanie tych zadań byłoby zagrożone, gdyby były przestrzegane wszystkie zasady przewidziane w tej dyrektywie, czego ustalenie należy do sądu odsyłającego.
W przedmiocie kosztów
Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.

Z powyższych względów Trybunał (dziesiąta izba) orzeka, co następuje:

Wykładni art. 1 ust. 3 dyrektywy 2003/88/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 listopada 2003 r. dotyczącej niektórych aspektów organizacji czasu pracy należy dokonywać w ten sposób, że art. 2 pkt 1 i 2 tej dyrektywy ma zastosowanie do członków sił porządkowych, którzy wykonują zadania związane z ochroną granic zewnętrznych państwa członkowskiego w przypadku napływu na te granice obywateli państw trzecich, chyba że w świetle wszystkich istotnych okoliczności okaże się, iż zadania są wykonywane w ramach zdarzeń nadzwyczajnych, których waga i skala wymagają przyjęcia środków niezbędnych do ochrony życia, zdrowia i bezpieczeństwa danej społeczności, a prawidłowe wykonanie tych zadań byłoby zagrożone, gdyby były przestrzegane wszystkie zasady przewidziane w tej dyrektywie, czego ustalenie należy do sądu odsyłającego.

Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: węgierski.