CELEX: 62021CJ0319
Prejudiciële verwijzing
Landbouw
Gemeenschappelijke ordening van de markten
Verordening (EG) nr. 1234/2007
Verpakte verse groenten en fruit
Uitvoeringsverordening (EU) nr. 543/2011
Normcontrole
Vervoer naar een verkooppunt dat tot dezelfde onderneming behoort
Begeleidend document
Vermelding van het land van oorsprong

Het verzoek om een prejudiciële beslissing betreft de uitlegging van de artikelen 113 en 113 bis van verordening (EG) nr. 1234/2007 van de Raad van 22 oktober 2007 houdende een gemeenschappelijke ordening van de landbouwmarkten en specifieke bepalingen voor een aantal landbouwproducten („integrale-GMO-verordening”) (PB 2007, L 299, blz. 1), zoals gewijzigd bij verordening (EG) nr. 361/2008 van de Raad van 14 april 2008 (PB 2008, L 121, blz. 1) (hierna: „verordening nr. 1234/2007”), alsmede van de artikelen 5 en 8 van uitvoeringsverordening (EU) nr. 543/2011 van de Commissie van 7 juni 2011 tot vaststelling van nadere bepalingen voor de toepassing van verordening nr. 1234/2007 van de Raad, wat de sectoren groenten en fruit en verwerkte groenten en fruit betreft (PB 2011, L 157, blz. 1).
Dit verzoek is ingediend in het kader van een geding tussen Agecontrol SpA enerzijds, en ZR en Lidl Italia Srl anderzijds met betrekking tot de administratieve geldboete die Agecontrol heeft opgelegd vanwege het feit dat het land van oorsprong van groenten en fruit die door ZR en Lidl Italia in de handel worden gebracht, in twee begeleidende documenten bij deze producten onjuist is vermeld.

Toepasselijke bepalingen

Unierecht

Verordening nr. 1234/2007
Artikel 113 („Handelsnormen”) van verordening nr. 1234/2007 luidt:
„1.      Voor een of meer van de producten van de volgende sectoren kan de [Europese] Commissie handelsnormen vaststellen:
[...]
b)      groenten en fruit;
[...]
2.      De in lid 1 bedoelde normen:
a)      worden opgesteld met name rekening houdend met:
i)      de specifieke kenmerken van de betrokken producten;
[...]
b)      kunnen met name betrekking hebben op kwaliteit, indeling in klassen, gewicht, grootte, onmiddellijke verpakking, eindverpakking, opslag, vervoer, aanbiedingsvorm, afzet, oorsprong en etikettering.
3.      Tenzij de Commissie anders besluit op grond van de in lid 2, onder a), genoemde criteria, mogen producten waarvoor normen zijn vastgesteld, slechts in de [Europese Unie] worden afgezet als zij aan die normen voldoen.
Onverminderd eventuele specifieke bepalingen die de Commissie overeenkomstig artikel 194 kan vaststellen, gaan de lidstaten na of deze producten aan deze normen voldoen en leggen zij indien nodig passende sancties op.”
Artikel 113 bis („Aanvullende eisen voor de afzet van producten van de sector groenten en fruit”) van die verordening bepaalt:
„1.      De producten van de sector groenten en fruit die vers aan de consument worden verkocht, mogen alleen in de handel worden gebracht als ze van een deugdelijke handelskwaliteit zijn en als het land van oorsprong is vermeld.
2.      Tenzij de Commissie anders besluit, gelden de in lid 1 van dit artikel en in artikel 113, lid 1, onder b) en c), bedoelde handelsnormen voor alle afzetstadia, inclusief in- en uitvoer.
3.      De houder van producten van de sectoren groenten en fruit en verwerkte groenten en fruit waarvoor handelsnormen zijn vastgesteld, mag die producten binnen de [Unie] alleen uitstallen, te koop aanbieden, leveren of op enige andere wijze verhandelen indien zij aan die normen voldoen. De houder van de producten is verantwoordelijk voor de naleving van deze bepaling.
4.      Ter aanvulling van artikel 113, lid 3, tweede alinea, en onverminderd eventuele door de Commissie overeenkomstig artikel 194 vast te stellen specifieke bepalingen, met name over de consequente toepassing van de normcontroles in de lidstaten, controleren de lidstaten voor de sectoren groenten en fruit en verwerkte groenten en fruit op selectieve wijze, volgens een risicoanalyse, of deze producten aan de betrokken handelsnormen voldoen. Deze controle vindt plaats voordat het product het productiegebied verlaat, tijdens het verpakken of bij het laden ervan. Producten uit derde landen worden gecontroleerd voordat zij worden vrijgegeven voor het vrije verkeer.”

Uitvoeringsverordening nr. 543/2011
Overweging 10 van uitvoeringsverordening nr. 543/2011 luidt:
„Met het oog op een correcte en efficiënte uitvoering van de controles moeten facturen en begeleidende documenten die niet voor de consument zijn bestemd, een aantal basisgegevens uit de handelsnormen bevatten.”
Artikel 4 („Uitzonderingen op en vrijstellingen van de toepassing van de handelsnormen”) bepaalt in lid 2:
„In afwijking van artikel 113 bis, lid 3, van verordening [nr. 1234/2007] hoeven de volgende producten binnen een bepaald productiegebied niet aan de handelsnormen te voldoen:
a)      producten die door de producent worden verkocht of geleverd aan pakstations of bewaarinrichtingen, of die van het bedrijf van de producent naar dergelijke inrichtingen worden vervoerd, en
b)      producten die van de bewaarinrichtingen naar de pakstations worden vervoerd.”
Artikel 5 („Aanduidingen”) van de uitvoeringsverordening bepaalt:
„1.      De op grond van dit hoofdstuk vereiste aanduidingen moeten duidelijk zichtbaar en leesbaar op een van de zijkanten van de verpakking worden aangebracht door directe en onuitwisbare opdruk of door middel van een in de verpakking geïntegreerd of stevig daarop bevestigd etiket.
2.      Voor los verzonden goederen die rechtstreeks in een vervoermiddel worden geladen, moeten de in lid 1 bedoelde aanduidingen voorkomen op een begeleidend document of op een notitie die goed zichtbaar in het vervoermiddel is aangebracht.
[...]
4.      Op facturen en begeleidende documenten, behalve op ontvangstbewijzen voor de consument, worden de naam en het land van oorsprong van de producten aangegeven, alsmede, in voorkomend geval, de klasse, de variëteit of het handelstype wanneer dat op grond van een specifieke handelsnorm vereist is, of de vermelding dat het product is bestemd voor verwerking.”
Artikel 8 („Werkingssfeer”) van de uitvoeringsverordening luidt:
„Dit hoofdstuk bevat voorschriften inzake normcontroles, d.w.z. controles van groenten en fruit die in alle afzetstadia worden uitgevoerd om na te gaan of de betrokken producten voldoen aan de handelsnormen en aan andere bepalingen van deze titel en van de artikelen 113 en 113 bis van verordening [nr. 1234/2007].”
In de leden 1 en 4 van artikel 11 („Normcontroles”) van de uitvoeringsverordening is het volgende bepaald:
„1.      De lidstaten zien erop toe dat selectieve, op een risicoanalyse gebaseerde en voldoende frequente normcontroles worden verricht om een adequate naleving van de handelsnormen en andere bepalingen van deze titel en van de artikelen 113 en 113 bis van verordening [nr. 1234/2007] te garanderen.
[...]
4.      De marktdeelnemers melden aan de controle-instanties alle gegevens die deze instanties noodzakelijk achten voor de organisatie en uitvoering van de normcontroles.”
Artikel 17 („Controlemethoden”), lid 1, van de uitvoeringsverordening bepaalt:
„Tenzij in deze verordening anders is bepaald, worden de in dit hoofdstuk vastgestelde normcontroles, met uitzondering van de controles bij verkoop in de detailhandel aan de eindverbruiker, uitgevoerd volgens de in bijlage V opgenomen controlemethoden.
[...]”
In bijlage V („In artikel 17, lid 1, bedoelde controlemethoden”) bij uitvoeringsverordening nr. 543/2011 wordt het begrip „zending” in punt 1.4 als volgt gedefinieerd:
„Een bij de controle aangeboden hoeveelheid product die een bepaalde marktdeelnemer wil verkopen en die in een document wordt omschreven. De zending kan uit een of meer soorten producten en uit een of meer partijen verse, droge of gedroogde groenten en vruchten bestaan.”
Deze bijlage bevat ook een onderdeel betreffende de uitvoering van de normcontrole, waarin is bepaald:
„2.1.      Algemene opmerking
Bij een normcontrole worden willekeurig op verschillende punten in de te controleren partij genomen monsters beoordeeld. De normcontrole is gebaseerd op de principiële veronderstelling dat de kwaliteit van de monsters als representatief voor de kwaliteit van de partij wordt beschouwd.
2.2.      Plaats van controle
Een normcontrole mag worden uitgevoerd tijdens het verpakken, op de plaats van verzending, tijdens het vervoer, op het punt van ontvangst, in de groothandel of in de detailhandel.
[...]
2.3.      Identificatie van de partijen en/of algemene indruk van de zending
De partijen worden geïdentificeerd aan de hand van de aanduidingen of andere criteria zoals de vermeldingen die zijn vastgesteld overeenkomstig richtlijn 89/396/EEG van de Raad [van 14 juni 1989 betreffende de vermeldingen of merktekens die het mogelijk maken de partij waartoe een levensmiddel behoort te identificeren (PB 1989, L 186, blz. 21)]. Bij zendingen die uit verschillende partijen bestaan, moet de controleur zich een algemeen beeld van de zending vormen aan de hand van de begeleidende documenten of verklaringen. Op basis daarvan bepaalt hij in hoeverre de partijen overeenstemmen met de in de documenten vermelde gegevens.
Als de producten op een vervoermiddel zijn of moeten worden geladen, dient het inschrijvingsnummer van dat vervoermiddel voor de identificatie van de zending.”

Italiaans recht
In artikel 4, lid 1, van decreto legislativo n. 306 – Disposizioni sanzionatorie in attuazione del regolamento (CE) n. 1148/2001 relativo ai controlli di conformità alle norme di commercializzazione applicabili nel settore degli ortofrutticoli freschi, a norma dell’articolo 3 della legge 1 marzo 2002, n. 39 [wetsbesluit nr. 306 houdende sanctiebepalingen op grond van verordening (EG) nr. 1148/2001 betreffende de handelsnormcontroles voor verse groenten en fruit, overeenkomstig artikel 3 van wet nr. 39 van 1 maart 2002], van 10 december 2002 (GURI nr. 25 van 31 januari 2003), is het volgende bepaald:
„Tenzij de feiten een strafbaar feit vormen, wordt eenieder die inbreuk maakt op de regels inzake verse groenten en fruit die de Commissie [...] overeenkomstig de artikelen 113 en 113 bis van verordening [nr. 1234/2007], zoals gewijzigd, heeft vastgesteld, bestraft met een administratieve geldboete van 550 EUR tot 15 500 EUR.”

Hoofdgeding en prejudiciële vraag
Agecontrol is de nationale instantie die in Italië toezicht houdt op de naleving van de handelsnormen voor groenten en fruit. Bij een controle op 25 september 2013 hebben de inspecteurs van deze instantie vastgesteld dat twee begeleidende documenten, gedateerd op 3 juni en 29 juli 2013, bij twee zendingen fruit en groenten die afkomstig waren van het distributieplatform van Lidl Italia en onderweg waren naar een aan de onderneming toebehorend verkooppunt, een onjuiste vermelding bevatten van het land van oorsprong van een partij aardbeien en een partij trostomaten. Op de verpakking van deze producten waren de landen van oorsprong, respectievelijk Spanje en Italië, wel degelijk vermeld, maar in de desbetreffende begeleidende documenten werden andere landen van oorsprong aangegeven, namelijk respectievelijk Nederland en België.
Volgens Agecontrol was de onjuiste vermelding van het land van oorsprong van deze producten in die begeleidende documenten in strijd met de voorschriften van de artikelen 5 en 8 van uitvoeringsverordening nr. 543/2011, waarop die instantie bij betalingsbevel van 30 april 2018 een administratieve geldboete heeft opgelegd uit hoofde van artikel 4, lid 1, van wetsbesluit nr. 306 van 10 december 2002, dat in punt 13 van het onderhavige arrest is vermeld.
Lidl Italia en ZR, haar wettelijke vertegenwoordiger, hebben bezwaar tegen dit betalingsbevel aangetekend bij de Tribunale di Treviso (rechter in eerste aanleg Treviso, Italië), die het bezwaar heeft toegewezen en het bevel nietig heeft verklaard.
Agecontrol heeft tegen de uitspraak van deze rechterlijke instantie hoger beroep ingesteld bij de verwijzende rechter, de Corte d’appello di Venezia (rechter in tweede aanleg Venetië, Italië). Volgens Agecontrol dient het land van oorsprong te worden vermeld in begeleidende documenten bij producten van de sector groenten en fruit die van een distributieplatform naar een verkooppunt van een en dezelfde onderneming worden vervoerd. Uit de artikelen 5 en 8 van uitvoeringsverordening nr. 543/2011 volgt namelijk dat begeleidende documenten bij deze producten in alle afzetstadia een dergelijke vermelding moeten bevatten, daaronder begrepen het stadium van intern vervoer tussen het distributieplatform en de aan dezelfde marktdeelnemer toebehorende supermarkt waar de producten aan de consument worden verkocht.
ZR en Lidl Italia voeren aan dat het Unierecht in het bijzondere geval van voorverpakte of verpakte goederen niet vereist dat het land van oorsprong van deze goederen in de begeleidende documenten wordt vermeld wanneer deze vermelding reeds op de verpakking of door middel van een in de verpakking geïntegreerd of stevig daarop bevestigd etiket is aangebracht. Dit zou a fortiori gelden voor producten die van een distributieplatform naar het verkooppunt van een en dezelfde marktdeelnemer worden vervoerd.
De verwijzende rechter twijfelt of het Unierecht van de houder van verse producten van de sector groenten en fruit verlangt dat hij over een begeleidend document voor deze producten beschikt waarin het land van oorsprong wordt vermeld, wanneer, ten eerste, deze producten worden verzonden in de oorspronkelijke verpakkingen waarop het land van oorsprong (door onuitwisbare opdruk of door middel van een etiket) aan de buitenzijde wordt vermeld, ten tweede, het vervoer van deze producten plaatsvindt tussen een vertrek- en een aankomstpunt die beide aan dezelfde marktdeelnemer toebehoren, en, ten derde, het land van oorsprong wordt aangegeven op een bord dat zichtbaar in het vervoermiddel is aangebracht, alsmede op de facturen die door externe leveranciers zijn uitgereikt.
Volgens de verwijzende rechter is in artikel 5, lid 4, van uitvoeringsverordening nr. 543/2011 niet bepaald in welke gevallen een begeleidend document moet worden opgesteld waarin het land van oorsprong van de betrokken producten wordt vermeld. Volgens hem is deze bepaling dan ook voor verschillende uitleggingen vatbaar. Volgens een eerste uitlegging hoeft een dergelijk document enkel te worden opgesteld wanneer goederen met externe leveranciers worden verhandeld, zoals naar voren komt uit de rechtspraak van de Corte suprema di cassazione (hoogste rechter in burgerlijke en strafzaken, Italië), of los worden verzonden, zoals ZR en Lidl Italia stellen. Volgens een tweede uitlegging, die wordt voorgestaan door Agecontrol, blijkt uit deze bepaling dat een begeleidend document waarin het land van oorsprong van de producten wordt vermeld, moet worden opgesteld in alle stadia van het vervoer waarmee de betrokken producten in de handel worden gebracht, ook wanneer die producten worden vervoerd tussen entiteiten die aan dezelfde marktdeelnemer toebehoren.
In deze omstandigheden heeft de Corte d’appello di Venezia de behandeling van de zaak geschorst en het Hof verzocht om een prejudiciële beslissing over de volgende vraag:
„Moet artikel 5, lid 4, van [uitvoeringsverordening nr. 543/2011], gelezen in samenhang met artikel 5, lid 1, en artikel 8 van die verordening en met de artikelen 113 en 113 bis van verordening [nr. 1234/2007], aldus worden uitgelegd dat het verplicht is een begeleidend document op te stellen dat de naam en het land van oorsprong bevat van verse groenten en fruit die in voorverpakte vorm of in de originele verpakking van de producent worden verzonden, wanneer die producten van een distributieplatform van een onderneming naar een van haar verkooppunten worden vervoerd, ongeacht de omstandigheid dat op een van de zijkanten van de verpakking door een directe en onuitwisbare opdruk of door middel van een in de verpakking geïntegreerd of stevig daarop bevestigd etiket de in hoofdstuk I van [uitvoeringsverordening nr. 543/2011] bedoelde aanduidingen goed zichtbaar zijn aangebracht (waaronder de naam en het land van oorsprong van de producten), en dat die gegevens ook worden vermeld op de facturen die zijn uitgereikt door de leverancier bij wie de onderneming die het product in de handel brengt deze producten heeft gekocht en in de boekhoudkantoren van deze onderneming worden bewaard, alsmede voorkomen op een notitie die goed zichtbaar is aangebracht in het vervoermiddel waarmee de producten worden vervoerd?”

Beantwoording van de prejudiciële vraag
Met zijn vraag wenst de verwijzende rechter in wezen te vernemen of artikel 5, lid 4, van uitvoeringsverordening nr. 543/2011, gelezen in het licht van artikel 8 van deze verordening en van de artikelen 113 en 113 bis van verordening nr. 1234/2007, aldus moet worden uitgelegd dat voor de controle van de handelsnormen in de sector groenten en fruit van de houder van dergelijke producten wordt verlangd dat hij in alle afzetstadia een begeleidend document opstelt waarin de naam en het land van oorsprong van deze producten worden vermeld, ook wanneer die producten zijn verpakt en de bij uitvoeringsverordening nr. 543/2011 vereiste aanduidingen, namelijk de naam en het land van oorsprong van de betrokken producten, reeds zichtbaar en onuitwisbaar zijn aangebracht op een van de zijkanten van de verpakking en op een bord dat zichtbaar is aangebracht in het vervoermiddel waarmee zij worden vervoerd, alsmede zijn vermeld op de facturen die door de leverancier van die producten zijn uitgereikt.
Om te beginnen zij eraan herinnerd dat artikel 5 van uitvoeringsverordening nr. 543/2011 („Aanduidingen”) in lid 1 bepaalt dat de vereiste aanduidingen, waaronder overeenkomstig bijlage I, deel B, bij deze verordening de vermelding van het land van oorsprong van de betrokken producten, op grond van de handelsnormen duidelijk zichtbaar en leesbaar op een verpakking dienen te worden aangebracht door directe en onuitwisbare opdruk of door middel van een in de verpakking geïntegreerd of stevig daarop bevestigd etiket. In lid 2 van dat artikel is bepaald dat deze aanduidingen in het specifieke geval van los verzonden goederen die rechtstreeks in een vervoermiddel worden geladen, moeten voorkomen op een document of op een notitie die goed zichtbaar in het vervoermiddel is aangebracht. In lid 4 van dat artikel is enkel bepaald dat op facturen en begeleidende documenten de naam en het land van oorsprong van de producten moeten worden aangegeven.
Zo blijkt uit de bewoordingen van artikel 5 van uitvoeringsverordening nr. 543/2011, in hun geheel beschouwd, dat op grond van dit artikel geen begeleidend document hoeft te worden opgesteld waarin het land van oorsprong van producten van de sector groenten en fruit wordt vermeld, maar dat het enkel verlangt dat die vermelding wordt aangebracht op bepaald begeleidend materiaal bij deze producten, wanneer dergelijk materiaal wordt uitgereikt.
Daarnaast zij opgemerkt dat er in artikel 8 van die verordening slechts aan wordt herinnerd dat in alle afzetstadia van groenten en fruit normcontroles worden uitgevoerd en dat in dit artikel naar de artikelen 113 en 113 bis van verordening nr. 1234/2007 wordt verwezen, maar met geen woord wordt gerept van een begeleidend document of een verplichting om een dergelijk document op te stellen.
Bovendien bevat artikel 113 bis van verordening nr. 1234/2007, gelezen in samenhang met artikel 3, lid 1, van uitvoeringsverordening nr. 543/2011, enkel de algemene regels inzake de handelsnormen en de normcontrole, en is daarin niet vastgelegd dat er een begeleidend document moet worden opgesteld.
Tot slot bepaalt artikel 113, lid 2, onder b), van verordening nr. 1234/2007, gelezen in samenhang met artikel 3, lid 2, van uitvoeringsverordening nr. 543/2011, in wezen dat de Commissie specifieke handelsnormen kan vaststellen voor producten van de sector groenten en fruit, zoals aardbeien en tomaten. Deze normen kunnen betrekking hebben op bepaalde kenmerken van deze producten, zoals eindverpakking, vervoer, aanbiedingsvorm, afzet, oorsprong of etikettering, en zijn voor aardbeien en tomaten opgenomen in deel B, respectievelijk de punten 7 en 10, van bijlage I bij uitvoeringsverordening nr. 543/2011. Overeenkomstig artikel 113, lid 3, van verordening nr. 1234/2007 staat het aan de lidstaten om na te gaan of deze producten aan die normen voldoen. In geen van deze bepalingen is echter vastgelegd dat de betrokken marktdeelnemer een begeleidend document dient op te stellen.
Bijgevolg kunnen noch de artikelen 5 en 8 van uitvoeringsverordening nr. 543/2011, noch de artikelen 113 en 113 bis van verordening nr. 1234/2007 aldus worden uitgelegd dat een marktdeelnemer op grond van die bepalingen een begeleidend document dient op te stellen waarin het land van oorsprong van de door hem verkochte producten moet worden vermeld.
Zoals de Commissie in haar schriftelijke opmerkingen stelt, dient het land van oorsprong echter wel degelijk te worden vermeld wanneer er wel een begeleidend document wordt opgesteld, en geldt deze verplichting los van het feit dat het land van oorsprong reeds op de verpakkingen, de facturen of de notitie in het vervoermiddel is vermeld.
In dit verband moet worden verduidelijkt dat de in artikel 5, lid 4, van uitvoeringsverordening nr. 543/2011 neergelegde verplichting om het land van oorsprong van een product op facturen en begeleidende documenten te vermelden, moet worden gelezen in het licht van overweging 10 van die verordening, voor zover zij ertoe strekt de uitvoering van normcontroles te vergemakkelijken doordat  aan inspecteurs bepaalde basisgegevens worden verstrekt op documenten die niet voor de consument zijn bestemd.
Overeenkomstig artikel 17, lid 1, van uitvoeringsverordening nr. 543/2011 worden normcontroles uitgevoerd volgens de in punt 2 van bijlage V bij deze verordening uiteengezette methoden, waarbij willekeurig op verschillende punten in de te controleren partij genomen monsters worden beoordeeld. In dit verband blijkt uit dit punt van bijlage V dat deze controle in verschillende opeenvolgende fasen wordt uitgevoerd, namelijk in wezen: een eerste fase van identificatie van de te controleren partijen of, bij een zending die uit verschillende partijen bestaat, het vormen van een algemeen beeld van de zending, een tweede fase van presentatie van de te controleren producten en een derde en laatste fase van fysieke controle van deze producten.
Bij zendingen die uit verschillende partijen bestaan, moet de controleur zich volgens punt 2.3 van bijlage V bij die verordening een algemeen beeld van de zending vormen aan de hand van de begeleidende documenten of verklaringen, op basis waarvan hij bepaalt in hoeverre de partijen overeenstemmen met de in die documenten vermelde gegevens.
Aangezien het begeleidende document een van de twee referentiedocumenten is op basis waarvan de controleur zich een algemeen beeld van de te controleren partijen vormt, kan elke vermelding van het land van oorsprong in deze documenten die afwijkt van de vermelding op de verpakkingen van de producten waaruit de te controleren partijen bestaan, dit algemene beeld vertroebelen en bijgevolg afbreuk doen aan de efficiëntie van de normcontrole.
Voorts zij opgemerkt dat het overeenkomstig artikel 11, lid 4, van uitvoeringsverordening nr. 543/2011 aan de marktdeelnemers staat om aan de controle-instanties alle gegevens te melden die deze instanties noodzakelijk achten voor de organisatie en uitvoering van de normcontroles.
In deze context vormen het begeleidende document of de verklaringen betreffende de zendingen weliswaar de referentiedocumenten waarin de vermeldingen op de verpakkingen van de te controleren partijen getrouw moeten worden weergegeven, maar dit neemt niet weg dat noch artikel 17, lid 1, van uitvoeringsverordening nr. 543/2011, noch artikel 11, lid 4, van deze verordening, noch punt 2.3 van bijlage V daarbij de soorten bewijzen beperkt  die de marktdeelnemer kan gebruiken om de controleur in staat te stellen zich een algemeen beeld van de betrokken zending te vormen.
Ook al is het van cruciaal belang dat het begeleidende document geen fouten bevat en dat de marktdeelnemer de controleur juiste gegevens verstrekt op basis waarvan de te controleren partijen correct kunnen worden geïdentificeerd, de marktdeelnemer blijft in beginsel dus vrij in de keuze van de bewijzen die aan de controleur moeten worden verstrekt om hem in staat te stellen zich een getrouw algemeen beeld te vormen van de zending en de partijen waaruit zij bestaat.
Hieruit volgt dat wanneer het land van oorsprong van een product onjuist in een begeleidend document wordt vermeld, het aan de marktdeelnemer staat die dit product in bezit heeft om eventuele twijfels van de controleur over de precieze oorsprong van het product met ongeacht welke middelen en onverwijld weg te nemen.
Tegen deze achtergrond staat het aan de verwijzende rechter om in casu vast te stellen of omstandigheden zoals de vermelding van het land van oorsprong op de verpakkingen van de producten, op de facturen en op een bord dat zichtbaar is aangebracht in het vervoermiddel, de twijfels kunnen wegnemen die tijdens de inspectie mogelijk zijn gerezen bij de controleur, en dus of die omstandigheden het eventuele onjuiste algemene beeld dat de controleur zich van de zending heeft gevormd, kunnen rechtzetten.
Met betrekking tot de vraag of het land van oorsprong van een product ook in een begeleidend document moet worden vermeld wanneer dit product wordt vervoerd tussen entiteiten die tot dezelfde marktdeelnemer behoren, met name van een distributieplatform naar een verkooppunt, blijkt uit de bewoordingen van artikel 8 van uitvoeringsverordening nr. 543/2011 en uit artikel 113 bis, lid 2, van verordening nr. 1234/2007 duidelijk dat de handelsnormen „in alle afzetstadia” van toepassing zijn. Voorts is in artikel 113 bis, lid 3, van die verordening bepaald dat de houder van producten van de sector groenten en fruit waarvoor handelsnormen zijn vastgesteld, die producten binnen de Unie alleen mag uitstallen, te koop aanbieden, leveren of op enige andere wijze verhandelen indien zij aan die normen voldoen, en dat de houder van de producten verantwoordelijk is voor de naleving van deze bepaling.
In dit verband hoeft slechts te worden vastgesteld dat de uitdrukking „in alle afzetstadia”, die op geen enkele wijze wordt beperkt, ruim moet worden opgevat. Aangezien normcontroles tot doel hebben na te gaan of de in de handel gebrachte producten aan de voorgeschreven handelsnormen voldoen, moeten deze controles in beginsel in alle afzetstadia van deze producten worden verricht, dat wil zeggen op elk moment van de periode die loopt van de productie tot de verkoop in de detailhandel van die producten, dus ook wanneer zij van het distributieplatform naar het verkooppunt worden vervoerd.
Deze uitlegging vindt overigens steun in de logica van het stelsel dat bij uitvoeringsverordening nr. 543/2011 is ingevoerd. Ten eerste worden in artikel 4 („Uitzonderingen op en vrijstellingen van de toepassing van de handelsnormen”) op limitatieve wijze de producten opgesomd die niet aan de handelsnormen hoeven te voldoen. Het volstaat op te merken dat het vervoer van producten van het distributieplatform naar het detailhandelsverkooppunt niet een van de in die bepaling genoemde gevallen is. Het is derhalve niet van belang of een distributieplatform en het detailhandelsverkooppunt aan dezelfde onderneming dan wel aan twee afzonderlijke economische entiteiten toebehoren.
Ten tweede moet worden opgemerkt dat in punt 2.2 van bijlage V bij uitvoeringsverordening nr. 543/2011 is bepaald dat normcontroles mogen worden uitgevoerd tijdens het verpakken, op de plaats van verzending, tijdens het vervoer, op het punt van ontvangst, in de groothandel of in de detailhandel. Bijgevolg moet worden vastgesteld dat deze controles niet enkel worden uitgevoerd in gevallen waarin producten van de ene naar de andere rechtspersoon worden verplaatst, en evenmin enkel in situaties waarin de eigendom van de producten wordt overgedragen. Zoals is bepaald in artikel 113 bis, lid 3, van verordening nr. 1234/2007, is van belang dat de houder van de producten, die in artikel 3, lid 3, van uitvoeringsverordening nr. 543/2011 wordt gedefinieerd als de persoon die de producten fysiek in bezit heeft, ervoor verantwoordelijk is dat de normen voor deze producten worden nageleefd. De omstandigheid dat een product wordt gecontroleerd bij intern vervoer tussen twee entiteiten die tot dezelfde marktdeelnemer behoren, is derhalve irrelevant.
Gelet op een en ander dient op de prejudiciële vraag te worden geantwoord dat artikel 5, lid 4, van uitvoeringsverordening nr. 543/2011, gelezen in het licht van artikel 8 van deze verordening en van de artikelen 113 en 113 bis van verordening nr. 1234/2007, aldus moet worden uitgelegd dat voor de controle van de handelsnormen in de sector groenten en fruit van de houder van dergelijke producten niet wordt verlangd dat hij een begeleidend document opstelt. Wanneer die houder wel een dergelijk document opstelt, moet hij de naam en het land van oorsprong van die producten echter in alle afzetstadia van de producten vermelden, ongeacht de omstandigheid dat de bij uitvoeringsverordening nr. 543/2011 vereiste aanduidingen reeds zichtbaar en onuitwisbaar zijn aangebracht op een van de zijkanten van de verpakking en op een bord dat zichtbaar is aangebracht in het vervoermiddel waarmee zij worden vervoerd, alsmede zijn vermeld op de facturen die door de leverancier van die producten zijn uitgereikt.

Kosten
Ten aanzien van de partijen in het hoofdgeding is de procedure als een aldaar gerezen incident te beschouwen, zodat de verwijzende rechter over de kosten heeft te beslissen. De door anderen wegens indiening van hun opmerkingen bij het Hof gemaakte kosten komen niet voor vergoeding in aanmerking.
Het Hof (Achtste kamer) verklaart voor recht:
Artikel 5, lid 4, van uitvoeringsverordening (EU) nr. 543/2011 van de Commissie van 7 juni 2011 tot vaststelling van nadere bepalingen voor de toepassing van verordening (EG) nr. 1234/2007 van de Raad, wat de sectoren groenten en fruit en verwerkte groenten en fruit betreft, gelezen in het licht van artikel 8 van die verordening en van de artikelen 113 en 113 bis van verordening (EG) nr. 1234/2007 van de Raad van 22 oktober 2007 houdende een gemeenschappelijke ordening van de landbouwmarkten en specifieke bepalingen voor een aantal landbouwproducten („integrale-GMO-verordening”), zoals gewijzigd bij verordening (EG) nr. 361/2008 van de Raad van 14 april 2008, moet aldus worden uitgelegd dat voor de controle van de handelsnormen in de sector groenten en fruit van de houder van dergelijke producten niet wordt verlangd dat hij een begeleidend document opstelt. Wanneer die houder wel een dergelijk document opstelt, moet hij de naam en het land van oorsprong van die producten echter in alle afzetstadia van de producten vermelden, ongeacht de omstandigheid dat de bij uitvoeringsverordening nr. 543/2011 vereiste aanduidingen reeds zichtbaar en onuitwisbaar zijn aangebracht op een van de zijkanten van de verpakking en op een bord dat zichtbaar is aangebracht in het vervoermiddel waarmee zij worden vervoerd, alsmede zijn vermeld op de facturen die door de leverancier van die producten zijn uitgereikt.
ondertekeningen
*
Procestaal: Italiaans.