CELEX: 62021CJ0401
Odwołanie
Fundusz Spójności i Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR)
Rozporządzenie (UE) nr 1303/2013
Mająca zastosowanie stopa dofinansowania
Zmiana stopy między złożeniem ostatniego wniosku o płatność okresową a zatwierdzeniem zestawienia wydatków
Zasady jednoroczności w księgowości i niedziałania prawa wstecz

W odwołaniu Rumunia wnosi o uchylenie wyroku Sądu Unii Europejskiej z dnia 14 kwietnia 2021 r., Rumunia/Komisja (T‑543/19, zwanego dalej „zaskarżonym wyrokiem”,
EU:T:2021:193
), w którym Sąd oddalił jej skargę o stwierdzenie częściowej nieważności decyzji Komisji C(2019) 4027 final z dnia 23 maja 2019 r. (zwanej dalej „sporną decyzją”), w zakresie zatwierdzenia zestawienia wydatków i obliczenia kwoty obciążającej Fundusz Spójności i Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR) za rok obrachunkowy 2017/2018 oraz dla programu operacyjnego CCI 2014RO16M1OP001 „Wielka infrastruktura” poprzez zastosowanie stopy dofinansowania w odniesieniu do pierwszej i drugiej osi priorytetowej tego programu operacyjnego w wysokości 75%, a nie 85%.
Ramy prawne
Zgodnie z art. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (
Dz.U. 2013, L 347, s. 320
; sprostowania:
Dz.U. 2016, L 200, s. 140
;
Dz.U. 2016, L 259, s. 79
), zmienionego rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2018/1046 z dnia 18 lipca 2018 r. (
Dz.U. 2018, L 193, s. 1
) (zwanego dalej „rozporządzeniem nr 1303/2013”):
„Niniejsze rozporządzenie ustanawia wspólne zasady mające zastosowanie do Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR), Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS), Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego (EFMR), które działają w ramach wspólnych ram (europejskie fundusze strukturalne i inwestycyjne – »EFSI«) […].
Część trzecia ustanawia zasady ogólne odnoszące się do EFRR, EFS (zwanych dalej łącznie »funduszami strukturalnymi«) oraz Funduszu Spójności, dotyczące celów priorytetowych i sposobu organizacji funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności (»fundusze polityki spójności«), kryteriów, jakie państwa członkowskie i regiony muszą spełnić, aby kwalifikować się do wsparcia z EFSI, dostępnych środków finansowych oraz kryteriów ich alokacji.
Część czwarta ustanawia zasady ogólne mające zastosowanie do funduszy polityki spójności oraz EFMR w zakresie zarządzania i kontroli, zarządzania finansowego, zestawienia wydatków i korekt finansowych.
[…]”.
Artykuł 2 pkt 4 tego rozporządzenia przewiduje:
„Do celów niniejszego rozporządzenia stosuje się następujące definicje:
[…]
4) »przepisy dotyczące poszczególnych funduszy« oznaczają przepisy ustanowione w części trzeciej lub części czwartej niniejszego rozporządzenia lub na jej podstawie bądź w rozporządzeniu regulującym jeden lub więcej EFSI, o których mowa w art. 1 akapit czwarty;
Artykuł 120 tego rozporządzenia, zatytułowany „Określenie stóp dofinansowania”, stanowi:
„1.   W decyzji Komisji [Europejskiej] o przyjęciu programu operacyjnego ustala się stopę dofinansowania i maksymalną kwotę wsparcia z funduszy dla każdej osi priorytetowej. Gdy oś priorytetowa dotyczy więcej niż jednej kategorii regionów lub więcej niż jednego funduszu polityki spójności, w decyzji Komisji ustala się w razie potrzeby stopy dofinansowania według kategorii regionu i funduszu polityki spójności.
2.   W decyzji Komisji określa się dla każdej osi priorytetowej, czy stopa dofinansowania tej osi ma być stosowana do:
a)
całkowitych wydatków kwalifikowalnych, w tym wydatków publicznych i prywatnych; lub
b)
kwalifikowalnych wydatków publicznych.
3.   Stopa dofinansowania na poziomie każdej osi priorytetowej, a w stosownych przypadkach z podziałem na kategorie regionów i fundusze, programów operacyjnych w ramach celu »Inwestycje na rzecz wzrostu i zatrudnienia« nie może być wyższa niż:
a)
85% dla Funduszu Spójności;
[…]
Komisja dokonuje przeglądu, aby ocenić zasadność utrzymania stopy dofinansowania, o której mowa w akapicie drugim, po dniu 30 czerwca 2017 r. i w razie potrzeby przedkłada niezbędny wniosek ustawodawczy przed dniem 30 czerwca 2016 r.
[…]”.
Artykuł 130 tego rozporządzenia, zatytułowany „Wspólne zasady obliczania płatności okresowych oraz płatności salda końcowego” stanowi w ust. 1:
„Komisja refunduje jako płatności okresowe 90% kwoty wynikającej z zastosowania stopy dofinansowania dla każdego priorytetu, ustanowionej w decyzji o przyjęciu programu operacyjnego, do wydatków kwalifikowanych [kwalifikowalnych] poniesionych w ramach tego priorytetu uwzględnionych we wniosku o płatność. Komisja określa kwoty pozostające do refundacji w ramach płatności okresowych lub do odzyskania, zgodnie z art. 139”.
Zgodnie z art. 131 ust. 1 rozporządzenia nr 1303/2013:
„Dla każdego priorytetu wniosek o płatność zawiera:
a)
całkowitą kwotę kwalifikowalnych wydatków poniesionych przez beneficjentów i opłaconych w ramach realizowanych operacji ujętą w systemie księgowym instytucji certyfikującej;
b)
całkowitą kwotę wydatków publicznych poniesionych w ramach realizowanych operacji ujętą w systemie księgowym instytucji certyfikującej.
[…]”.
Artykuł 135 tego rozporządzenia, zatytułowany „Terminy przedstawiania wniosków o płatność okresową oraz ich wypłacania”, ma następujące brzmienie:
„1.   Instytucja certyfikująca regularnie składa, zgodnie z art. 131 ust. 1, wnioski o płatność okresową obejmujące kwoty zaksięgowane w roku obrachunkowym. Instytucja certyfikująca może jednak, jeżeli uzna to za konieczne, ująć te kwoty we wnioskach o płatność składanych w kolejnych latach obrachunkowych.
2.   Instytucja certyfikująca przedkłada ostateczny wniosek o płatność okresową do dnia 31 lipca po upływie poprzedniego roku obrachunkowego oraz, w każdym przypadku, przed pierwszym wnioskiem o płatność okresową dla następnego roku obrachunkowego.
3.   Pierwszego wniosku o płatność okresową nie składa się przed powiadomieniem Komisji o desygnacji instytucji zarządzających i instytucji certyfikującej zgodnie z art. 124.
4.   Nie można dokonywać płatności okresowych dla danego programu operacyjnego, jeśli roczne sprawozdanie z wdrażania nie zostało przesłane Komisji zgodnie z przepisami dotyczącymi poszczególnych funduszy.
5.   Z zastrzeżeniem dostępności środków Komisja dokonuje płatności okresowej nie później niż 60 dni od daty zarejestrowania przez Komisję wniosku o płatność”.
Artykuł 137 wspomnianego rozporządzenia, który reguluje sporządzanie zestawień wydatków, stanowi:
„1.   Zestawienie wydatków, o którym mowa w art. 63 ust. 5 lit. a) oraz art. 63 ust. 6 rozporządzenia [Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 966/2012 z dnia 25 października 2012 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 (
Dz.U. 2012, L 298, s. 1
)], przedkłada się Komisji dla każdego programu operacyjnego. Zestawienie wydatków obejmuje rok obrachunkowy i zawiera na poziomie każdego priorytetu, w stosownych przypadkach według funduszy i kategorii regionów:
a)
całkowitą kwotę kwalifikowalnych wydatków zaksięgowanych przez instytucję certyfikującą, które zostały ujęte we wnioskach o płatność przedłożonych Komisji zgodnie z art. 131 i art. 135 ust. 2 do dnia 31 lipca następującego po zakończeniu roku obrachunkowego, oraz całkowitą kwotę odpowiadających [im] wydatków publicznych poniesionych w trakcie wdrażania operacji, oraz całkowitą kwotę odpowiednich płatności na rzecz beneficjentów dokonanych na mocy art. 132 ust. 1;
[…]
d)
dla każdego priorytetu – wyszczególnienie różnic pomiędzy wydatkami zadeklarowanymi zgodnie z lit. a) a wydatkami zadeklarowanymi w odniesieniu do tego samego roku obrachunkowego we wnioskach o płatność, wraz z wyjaśnieniem wszelkich różnic.
2.   Jeżeli państwo członkowskie wyklucza z zestawienia wydatków wydatki wcześniej ujęte we wniosku o płatność okresową za dany rok obrachunkowy z uwagi na trwającą ocenę ich zgodności z prawem i prawidłowości, całość lub część takich wydatków uznanych za zgodne z prawem i prawidłowe może zostać ujęta we wniosku o płatność okresową dotyczącym kolejnych lat obrachunkowych.
[…]”.
Artykuł 139 tego rozporządzenia, zatytułowany „Analiza i zatwierdzanie zestawień wydatków”, stanowi:
„1.   Komisja analizuje dokumenty złożone przez państwo członkowskie na mocy art. 138. Na wniosek Komisji państwo członkowskie przedstawia wszelkie niezbędne informacje dodatkowe, aby w terminie określonym w art. 84 umożliwić Komisji stwierdzenie, czy zestawienie wydatków jest kompletne, rzetelne i prawdziwe.
2.   Komisja zatwierdza zestawienie wydatków, jeżeli jest w stanie stwierdzić, że jest ono kompletne, rzetelne i prawdziwe. Komisja dokonuje takiego stwierdzenia, jeżeli instytucja audytowa wydała opinię audytową bez zastrzeżeń co do kompletności, rzetelności i prawdziwości zestawienia wydatków, chyba że Komisja posiada konkretne dowody na to, że opinia audytowa dotycząca zestawienia wydatków jest niewiarygodna.
[…]
6.   Na podstawie zatwierdzonego zestawienia wydatków Komisja oblicza kwotę obciążającą fundusze polityki spójności oraz EFMR w danym roku obrachunkowym oraz wynikające z tego dostosowania związane z płatnościami dla państw członkowskich. Komisja bierze pod uwagę:
a)
kwoty ujęte w zestawieniu wydatków, o których mowa w art. 137 ust. 1 lit. a) i do których stosuje się stopę dofinansowania dla każdego priorytetu;
b)
całkowitą kwotę płatności dokonanych przez Komisję w tym roku obrachunkowym, składającą się z:
(i)
kwoty płatności okresowych wypłaconych przez Komisję zgodnie z art. 130 ust. 1 i art. 24; oraz
(ii)
kwoty rocznych płatności zaliczkowych wypłaconych na podstawie art. 134 ust. 2.
7.   Po dokonaniu obliczeń zgodnie z ust. 6 Komisja rozlicza odpowiednie roczne płatności zaliczkowe i wypłaca wszelkie dodatkowe kwoty należne w ciągu 30 dni od zatwierdzenia zestawienia wydatków. Jeżeli istnieje kwota podlegająca odzyskaniu od państwa członkowskiego, Komisja wydaje w związku z nią nakaz odzyskania, który zostaje wykonany, w miarę możliwości, przez potrącenie jej od kwot należnych państwu członkowskiemu w ramach kolejnych płatności na rzecz tego samego programu operacyjnego. Odzyskanie takie nie stanowi korekty finansowej i nie zmniejsza wsparcia z funduszy polityki spójności i z EFMR na rzecz programu operacyjnego. Odzyskana kwota stanowi dochody przeznaczone na określony cel zgodnie z art. 177 ust. 3 rozporządzenia [nr 966/2012].
[…]”.
Okoliczności powstania sporu
Okoliczności powstania sporu zostały przedstawione przez Sąd w pkt 1–10 zaskarżonego wyroku i do celów niniejszego postępowania można je streścić w podany niżej sposób.
Decyzją wykonawczą C(2015) 4823 final z dnia 9 lipca 2015 r. (zwaną dalej „decyzją wykonawczą z 2015 r.”), przyjętą na podstawie art. 29 ust. 4 i art. 96 ust. 10 rozporządzenia nr 1303/2013, Komisja zatwierdziła niektóre elementy programu operacyjnego CCI 2014RO16M1OP001 „Wielka infrastruktura” do uzyskania wsparcia z EFRR i Funduszu Spójności zgodnie z celem inwestowania na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia w Rumunii w okresie od 1 stycznia 2014 r. do 31 grudnia 2020 r. (zwanego dalej „programem operacyjnym”). Na program ten składało się osiem osi priorytetowych.
Artykuł 4 ust. 3 decyzji wykonawczej z 2015 r. w związku z załącznikiem II do tej decyzji ustanawiał stopę dofinansowania dla pierwszej i drugiej osi priorytetowej na poziomie 75% i precyzował, że stopa ta ma zastosowanie do kwalifikowalnych wydatków publicznych.
W dniu 6 lipca 2018 r. władze rumuńskie przekazały Komisji ostatni wniosek o płatność okresową dotyczący programu operacyjnego za rok obrachunkowy 2017/2018, zgodnie z art. 135 ust. 2 rozporządzenia nr 1303/2013.
Decyzją wykonawczą C(2018) 8890 final z dnia 12 grudnia 2018 r. (zwaną dalej „decyzją wykonawczą z 2018 r.”), wydaną na podstawie art. 96 ust. 10 rozporządzenia nr 1303/2013, Komisja zmieniła między innymi załącznik II do decyzji wykonawczej z 2015 r., podwyższając stopę dofinansowania dla pierwszej i drugiej osi priorytetowej programu operacyjnego do 85%.
Podczas spotkania władz rumuńskich z Komisją w dniu 15 stycznia 2019 r. władze te wystąpiły o zastosowanie w roku obrachunkowym 2017/2018 w odniesieniu do pierwszej i drugiej osi priorytetowej programu operacyjnego ustanowionej w decyzji wykonawczej z 2018 r. stopy dofinansowania wynoszącej 85%, zamiast ustanowionej w decyzji wykonawczej z 2015 r. stopy dofinansowania wynoszącej 75%. W odpowiedzi na ten wniosek Komisja wskazała, że wytyczne zawarte w dokumencie zatytułowanym „Wytyczne dla państw członkowskich w zakresie sporządzania, analizy i zatwierdzania zestawień wydatków”, w wersji sporządzonej przez Komisję w dniu 3 grudnia 2018 r., stoją na przeszkodzie zastosowaniu ustanowionej w decyzji wykonawczej z 2018 r. stopy dofinansowania wynoszącej 85% dla tego roku obrachunkowego.
W dniu 15 lutego 2019 r. władze rumuńskie przekazały Komisji zestawienie wydatków programu operacyjnego na rok obrachunkowy 2017/2018, zgodnie z art. 138 lit. a) rozporządzenia nr 1303/2013.
Pismami z dnia 8 marca i 13 maja 2019 r. władze rumuńskie ponowiły wniosek do Komisji w sprawie zastosowania stopy dofinansowania w wysokości 85% w odniesieniu do pierwszej i drugiej osi priorytetowej programu operacyjnego na rok obrachunkowy 2017/2018.
Pismem z dnia 17 maja 2019 r. Komisja potwierdziła władzom rumuńskim, że stopa dofinansowania w wysokości 85% dla pierwszej i drugiej osi priorytetowej programu operacyjnego nie znajduje zastosowania do roku obrachunkowego 2017/2018. W szczególności wyjaśniła ona, że w ramach okresu programowania 2014–2020 i zgodnie z wytycznymi, o których mowa w pkt 15 niniejszego wyroku, jakiekolwiek zmiany stopy dofinansowania mają zastosowanie wyłącznie do bieżących i przyszłych lat obrachunkowych, zgodnie z zasadą jednoroczności w księgowości.
W dniu 23 maja 2019 r. Komisja przyjęła sporną decyzję, na mocy której instytucja ta, po pierwsze, zatwierdziła zestawienie wydatków programu operacyjnego za rok obrachunkowy 2017/2018 zgodnie z art. 139 ust. 2 i 3 rozporządzenia nr 1303/2013, a po drugie, na podstawie zatwierdzonego zestawienia wydatków obliczyła kwotę obciążającą Fundusz Spójności i EFRR za ten rok obrachunkowy zgodnie z art. 139 ust. 6 tego rozporządzenia. Z załącznika do tej decyzji wynika, że obliczając wspomnianą kwotę, Komisja zastosowała w odniesieniu do pierwszej i drugiej osi priorytetowej programu operacyjnego określoną w decyzji wykonawczej z 2015 r. stopę dofinansowania wynoszącą 75%.
Postępowanie przed Sądem i zaskarżony wyrok
Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 30 lipca 2019 r. Rumunia wniosła o stwierdzenie częściowej nieważności spornej decyzji, w zakresie, w jakim Komisja zastosowała stopę dofinansowania wynoszącą 75%, a nie 85% w odniesieniu do pierwszej i drugiej osi priorytetowej programu operacyjnego.
Na poparcie skargi Rumunia podniosła dwa zarzuty, z których pierwszy dotyczył naruszenia art. 120 ust. 3 i art. 139 ust. 6 rozporządzenia nr 1303/2013 oraz zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań, a drugi – naruszenia obowiązku uzasadnienia ustanowionego w art. 296 akapit drugi TFUE i zasady dobrej administracji.
W zaskarżonym wyroku Sąd, uznawszy te zarzuty za bezzasadne, oddalił skargę w całości.
Jeśli chodzi w szczególności o część pierwszą zarzutu pierwszego, opartą na naruszeniu art. 120 ust. 3 i art. 139 ust. 6 rozporządzenia nr 1303/2013, Sąd oddalił tę część zarzutu, dokonawszy w pierwszej kolejności, w pkt 29–51 zaskarżonego wyroku, wykładni literalnej, systemowej i celowościowej tego ostatniego przepisu oraz zbadawszy w drugiej kolejności, w pkt 53–71 zaskarżonego wyroku, argumenty przedstawione przez Rumunię na poparcie tezy, zgodnie z którą stopą dofinansowania mającą zastosowanie na podstawie art. 139 ust. 6 lit. a) rozporządzenia nr 1303/2013 była stopa obowiązująca w chwili zatwierdzenia zestawienia wydatków.
Żądania stron
W odwołaniu Rumunia wnosi do Trybunału o:
–
uchylenie zaskarżonego wyroku;
–
wydanie ostatecznego rozstrzygnięcia w przedmiocie skargi wniesionej do Sądu poprzez stwierdzenie częściowej nieważności spornej decyzji, w zakresie, w jakim Komisja zastosowała stopę dofinansowania w odniesieniu do pierwszej i drugiej osi priorytetowej programu operacyjnego w wysokości 75%, a nie 85%, oraz, tytułem żądania ewentualnego, przekazanie sprawy Sądowi do ponownego rozpoznania; oraz
–
obciążenie Komisji kosztami postępowania.
Komisja wnosi do Trybunału o:
–
oddalenie odwołania;
–
obciążenie Rumunii kosztami postępowania.
W przedmiocie odwołania
Na poparcie odwołania wnosząca odwołanie podnosi trzy zarzuty, z których pierwszy dotyczy naruszenia prawa przy wykładni i stosowaniu art. 139 ust. 6 lit. a) rozporządzenia nr 1303/2013 w związku z art. 137 ust. 1 lit. a) i d), art. 137 ust. 2, art. 131, art. 135 ust. 2, a także art. 139 ust. 1, 2 i 7 tego rozporządzenia, drugi – naruszenia prawa przy wykładni i stosowaniu zasady jednoroczności w księgowości, a trzeci – naruszenia prawa przy wykładni i stosowaniu zasady niedziałania prawa wstecz.
W przedmiocie zarzutu pierwszego
Argumentacja stron
W ramach zarzutu pierwszego Rumunia zarzuca Sądowi, że dokonał błędnej wykładni i błędnie zastosował art. 139 ust. 6 lit. a) rozporządzenia nr 1303/2013 w związku z art. 137 ust. 1 lit. a) i d), art. 137 ust. 2, art. 131, art. 135 ust. 2, jak również art. 139 ust. 1, 2 i 7 tego rozporządzenia, gdy orzekł, że stopą dofinansowania mającą zastosowanie do obliczenia kwoty, którą należy obciążyć Fundusz Spójności i EFRR za dany rok obrachunkowy, jest stopa obowiązująca w dniu złożenia przez dane państwo członkowskie ostatniego wniosku o płatność okresową w tym roku obrachunkowym, zważywszy, że po pierwsze, wszystkie wydatki kwalifikowalne brane pod uwagę przez Komisję w ramach obliczania kwoty obciążającej te fundusze to wydatki przedstawione w ostatnim wniosku o płatność okresową, a po drugie, wydatki kwalifikowalne i stopa dofinasowania mająca zastosowanie do tych wydatków stanowią dwa nierozerwalnie związane ze sobą elementy, na podstawie których oblicza się kwotę obciążającą te fundusze.
W szczególności wnosząca odwołanie w pierwszej kolejności zarzuca Sądowi, że w pkt 38, 39, 60 i 68 zaskarżonego wyroku uznał, iż podstawę obliczenia kwoty obciążającej Fundusz Spójności i EFRR stanowi kwota wydatków ujęta w ostatnim wniosku o płatność okresową, podczas gdy zdaniem wnoszącej odwołanie na ustalenie wspomnianej kwoty pozwala jedynie kwota wydatków ujęta w zatwierdzonym zestawieniu wydatków, ponieważ tylko to zestawienie wydatków odzwierciedla w sposób wyczerpujący i ostateczny wydatki kwalifikowalne.
Tym samym Sąd niesłusznie zrównał całkowitą kwotę kwalifikowalnych wydatków ujętą w ostatnim wniosku o płatność okresową za dany rok obrachunkowy z całkowitą kwotą kwalifikowalnych wydatków ujętą w zatwierdzonym zestawieniu wydatków dotyczącym tego roku obrachunkowego, podczas gdy kwoty te są różne, a zgodnie z art. 139 ust. 6 rozporządzenia nr 1303/2013 Komisja oblicza kwotę obciążającą Fundusz Spójności i EFRR na podstawie zatwierdzonego zestawienia wydatków.
Okoliczność, że zgodnie z art. 137 ust. 2 rozporządzenia nr 1303/2013 wydatki wcześniej ujęte we wniosku o płatność okresową za dany rok obrachunkowy mogą zostać wykluczone przez państwo członkowskie z zestawienia wydatków z uwagi na trwającą ocenę ich zgodności z prawem i prawidłowości, świadczy o tym, że ostatni wniosek o płatność okresową i zatwierdzone przez Komisję zestawienie wydatków mogą odzwierciedlać odmienne wydatki.
W drugiej kolejności wnosząca odwołanie utrzymuje, że zrównanie dokonane przez Sąd jest sprzeczne z zasadą należytego zarządzania finansami, z przepisami rozporządzenia nr 1303/2013 dotyczącymi przekazania i zatwierdzenia zestawienia wydatków, a także z gwarancjami proceduralnymi związanymi z etapem zatwierdzenia zestawienia wydatków mającymi na celu zapewnienie integralności Funduszu Spójności i EFRR.
W tym kontekście wnosząca odwołanie kwestionuje ocenę Sądu zawartą w pkt 59 zaskarżonego wyroku, zgodnie z którą procedura dotycząca sporządzania, analizy i zatwierdzania zestawienia wydatków za dany rok obrachunkowy ma charakter „formalny”.
W trzeciej kolejności wnosząca odwołanie podnosi, że stwierdzając w pkt 40 zaskarżonego wyroku, iż w celu obliczenia kwoty kwalifikowalnej Komisja uwzględnia również całkowitą kwotę płatności dokonanych przez nią w roku obrachunkowego, która to kwota obejmuje w szczególności całkowitą kwotę płatności okresowych dokonanych przez tę instytucję na podstawie art. 130 ust. 1 rozporządzenia nr 1303/2013, Sąd naruszył prawo.
Z jednej strony bowiem kwota kwalifikowalna jest kwotą łączną, stanowiącą całość wsparcia z Funduszu Spójności i EFRR na dany rok obrachunkowy, która jest obliczana poprzez zastosowanie obowiązującej stopy dofinansowania do całości wydatków poświadczonych w zestawieniu wydatków i zatwierdzonych przez Komisję, w związku z czym określenie kwoty kwalifikowalnej wymaga nowego obliczenia, całkowicie niezależnego w stosunku do płatności dokonanych wcześniej w danym roku obrachunkowym. Z drugiej strony płatności okresowe stanowią wyłącznie jeden z elementów branych pod uwagę przy określaniu kwoty pozostałej do zapłaty. Tak więc płatności dokonane w ciągu danego roku obrachunkowego, w tym płatności okresowe, są odliczane od całkowitej kwoty kwalifikowalnej, co umożliwia ustalenie salda należnego z Funduszu Spójności i EFRR dla państw członkowskich czy też od państw członkowskich na rzecz tych funduszy.
Komisja kwestionuje argumentację wnoszącej odwołanie.
Ocena Trybunału
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że w pkt 37 zaskarżonego wyroku, który nie jest kwestionowany przez wnoszącą odwołanie, Sąd, stwierdziwszy, że ostatni wniosek o płatność okresową powinien zostać złożony po zakończeniu danego roku obrachunkowego, uznał, że wspomniany wniosek „stanowi podstawę do sporządzenia zestawienia wydatków i obliczenia kwoty obciążającej Fundusz Spójności i EFRR”.
Z brzmienia tego punktu, a w szczególności z wyrażenia „bowiem”, które następuje po tym stwierdzeniu, wynika, że opiera się ono na ocenie Sądu zawartej w drugim zdaniu tego punktu, a mianowicie że ostatni wniosek o płatność okresową stanowi podstawę do określenia zarówno wydatków uwzględnianych przez Komisję na podstawie art. 139 ust. 6 lit. a) rozporządzenia nr 1303/2013, jak i całkowitej kwoty płatności okresowych uwzględnionej przez Komisję na podstawie wspominanego ust. 6 lit. b).
Jak wynika z lektury pkt 38–41 zaskarżonego wyroku, pkt 38 i 39 tego wyroku, które wnosząca odwołanie kwestionuje, zawierają względy leżące u podstaw oceny, zgodnie z którą ostatni wniosek o płatność okresową stanowi podstawę do określenia wydatków uwzględnianych przez Komisję na podstawie art. 139 ust. 6 lit. a) rozporządzenia nr 1303/2013. W szczególności w tych ostatnich punktach Sąd dokonał wykładni tego przepisu w świetle kontekstu, w jaki się on wpisuje.
W tym względzie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 139 ust. 6 lit. a) rozporządzenia nr 1303/2013 w celu obliczenia kwoty obciążającej Fundusz Spójności i EFRR w danym roku obrachunkowym Komisja bierze pod uwagę kwoty ujęte w zestawieniu wydatków, o których mowa w art. 137 ust. 1 lit. a) tego rozporządzenia i do których stosuje się stopę dofinansowania dla każdego priorytetu.
Artykuł 137 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 1303/2013 przewiduje, że zestawienie wydatków, które obejmuje rok obrachunkowy, zawiera w szczególności całkowitą kwotę kwalifikowalnych wydatków zaksięgowanych przez instytucję certyfikującą, które zostały ujęte we wnioskach o płatność przedłożonych Komisji zgodnie z art. 131 i art. 135 ust. 2 tego rozporządzenia do dnia 31 lipca następującego po zakończeniu roku obrachunkowego.
Artykuł 131 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia stanowi, że dla każdego priorytetu wnioski o płatność zawierają, po pierwsze, całkowitą kwotę kwalifikowalnych wydatków poniesionych przez beneficjentów i opłaconych w ramach realizowanych operacji ujętą w systemie księgowym instytucji certyfikującej, a po drugie, całkowitą kwotę wydatków publicznych poniesionych w ramach realizowanych operacji ujętą w systemie księgowym wspomnianej instytucji.
Z kolei art. 135 rozporządzenia nr 1303/2013 przewiduje w ust. 1 i 2, odpowiednio, po pierwsze, że instytucja certyfikująca regularnie składa, zgodnie z art. 131 ust. 1 tego rozporządzenia, wnioski o płatność okresową obejmujące kwoty zaksięgowane w roku obrachunkowym, a po drugie, że instytucja ta przedkłada ostateczny wniosek o płatność okresową do dnia 31 lipca następującego po upływie poprzedniego roku obrachunkowego oraz, w każdym przypadku, przed pierwszym wnioskiem o płatność okresową dla następnego roku obrachunkowego.
Z przepisów przedstawionych w pkt 39–42 niniejszego wyroku wynika, po pierwsze, że zestawienie wydatków dotyczące danego roku obrachunkowego może obejmować jedynie wydatki kwalifikowalne, które zostały opłacone i zaksięgowane przez instytucję certyfikującą w ciągu danego roku obrachunkowego oraz zadeklarowane przez tę instytucję w drodze wniosków o płatność okresową złożonych do Komisji.
Po drugie, każdy wniosek o płatność okresową rozpoczyna od nowa obliczenie kwalifikowalnych wydatków opłaconych i ujętych w systemie księgowym instytucji certyfikującej w ciągu danego roku obrachunkowego, wobec czego ostatni wniosek o płatność okresową, który może zostać złożony najpóźniej w dniu 31 lipca następującym po zakończeniu tego roku obrachunkowego, konsoliduje łączną kwotę wydatków kwalifikowalnych zadeklarowanych w trakcie tego roku obrachunkowego, jak stwierdził Sąd w pkt 38 i 68 zaskarżonego wyroku i jak wnosząca odwołanie sama przyznała w odwołaniu.
Po trzecie, ostatni wniosek o płatność okresową zamyka w ten sposób deklarację wydatków kwalifikowalnych dotyczącą danego roku obrachunkowego w tym znaczeniu, że po jego złożeniu zainteresowane państwo członkowskie nie może już przedstawiać wydatków kwalifikujących się do płatności za ten rok obrachunkowy, jak również stwierdził to Sąd w pkt 38 zaskarżonego wyroku. Z powyższego wynika, że wszystkie wydatki kwalifikowalne za dany rok obrachunkowy, które mogą zostać włączone do zatwierdzonego zestawienia wydatków dotyczącego tego roku obrachunkowego, na podstawie których oblicza się kwotę obciążającą Fundusz Spójności i EFRR w odniesieniu do tego roku, są wydatkami ujętymi w ostatnim wniosku o płatność okresową.
W konsekwencji z art. 139 ust. 6 lit. a) rozporządzenia nr 1303/2013 w związku z art. 131 ust. 1, art. 135 ust. 1 i 2 oraz art. 137 ust. 1 lit. a) tego rozporządzenia wynika, że ostatni wniosek o płatność okresową stanowi podstawę do określenia wydatków uwzględnianych przez Komisję na podstawie art. 139 ust. 6 lit. a) tego rozporządzenia, a zatem do celów obliczenia kwoty obciążającej Fundusz Spójności i EFRR, jak stwierdził to Sąd w pkt 37 zaskarżonego wyroku, w tym znaczeniu, że całkowita kwota kwalifikowalnych wydatków ujęta w ostatnim wniosku o płatność okresową odnoszącym się do danego roku obrachunkowego stanowi „punkt wyjścia” dla obliczenia kwoty obciążającej te fundusze za ten rok.
Otóż lektura całości pkt 37–41 zaskarżonego wyroku wskazuje, że do takiego właśnie wniosku doszedł Sąd w pkt 39 tego wyroku, gdy orzekł, że treść art. 139 ust. 6 lit. a) rozporządzenia nr 1303/2013 w związku z art. 137 ust. 1 lit. a) i art. 135 ust. 2 tego rozporządzenia, które odsyłają kolejno do siebie, wskazuje, że kwalifikującymi się wydatkami uwzględnianymi przez Komisję przy obliczaniu kwoty obciążającej Fundusz Spójności i EFRR są wydatki, które zostały ujęte w systemie księgowym instytucji certyfikującej w danym roku obrachunkowym i przedstawione w ostatnim wniosku o płatność okresową.
Stwierdzenie to zostało zresztą również przedstawione przez wnoszącą odwołanie w pkt 46 odwołania, w którym wskazała ona, że „[w] celu ustalenia kwoty obciążającej [Fundusz Spójności i EFRR] należy najpierw obliczyć całkowitą kwotę wydatków zaksięgowanych przez instytucję certyfikującą, która to kwota została uwzględniona we wnioskach o płatność okresową złożonych do Komisji” i że „[s]koro każdy wniosek o płatność okresową rozpoczyna od nowa obliczenie kwalifikowanych wydatków zaksięgowanych w systemie księgowym, to ostatni wniosek o płatność okresową powinien odzwierciedlać wszystkie wydatki zadeklarowane w trakcie danego roku obrachunkowego”. Tak więc sama wnosząca odwołanie uważa, z tych samych powodów co Sąd, że ostatni wniosek o płatność okresową stanowi punkt wyjścia do obliczenia kwoty obciążającej Fundusz Spójności i EFRR, co jednak nie oznacza zrównania wydatków zawartych w tym wniosku z wydatkami ujętymi w zatwierdzonym zestawieniu wydatków.
Wreszcie należy zauważyć, że opierając się na fakcie, iż wszystkie wydatki kwalifikowalne dotyczące danego roku obrachunkowego zostały przyjęte w chwili złożenia ostatniego wniosku o płatność okresową dotyczącą tego roku obrachunkowego, Sąd stwierdził w pkt 39 zaskarżonego wyroku, że wydaje się zgodne z systematyką rozporządzenia nr 1303/2013, że ustalenie stopy dofinansowania mającej zastosowanie do tych wydatków jest zgodne z tą samą logiką, tak aby była to stopa obowiązująca najpóźniej w chwili złożenia ostatniego wniosku o płatność okresową.
Tak więc uwzględnienie przez Sąd daty złożenia ostatniego wniosku o płatność okresową w celu ustalenia mającej zastosowanie stopy dofinansowania wynika wyłącznie z ustaleń – słusznie dokonanych przez Sąd – zgodnie z którymi, po pierwsze, ostatni wniosek o płatność okresową precyzuje całkowitą kwotę kwalifikowalnych wydatków, która została ujęta w systemie księgowym instytucji certyfikującej w danym roku obrachunkowym i przedstawiona do płatności w ramach tego roku obrachunkowego, a po drugie, ów wniosek zamyka deklarację wydatków kwalifikowalnych dotyczącą tego roku, tak że po jego złożeniu zainteresowane państwo członkowskie nie może już przedstawiać wydatków kwalifikujących się do płatności za ten rok obrachunkowy.
W tym kontekście należy podkreślić, że okoliczność, iż niektóre wydatki kwalifikowalne ujęte w ostatnim wniosku o płatność okresową mogą ewentualnie zostać wykluczone z zestawienia wydatków, w szczególności ze względu na ich nieprawidłowość, w niczym nie zmienia – jak słusznie stwierdził Sąd w pkt 68 zaskarżonego wyroku – stwierdzeń zawartych w poprzednim punkcie niniejszego wyroku, na których Sąd oparł się, aby dojść do wniosku sformułowanego w pkt 39 zaskarżonego wyroku.
W związku z tym, wbrew temu, co twierdzi wnosząca odwołanie, uzasadnienie zawarte w pkt 38, 39 i 68 zaskarżonego wyroku nie pozwala uznać, że Sąd zrównał całkowitą kwotę kwalifikowalnych wydatków ujętą w ostatnim wniosku o płatność okresową za dany rok obrachunkowy z całkowitą kwotą kwalifikowalnych wydatków ujętą w zatwierdzonym zestawieniu wydatków dotyczącym tego roku i w ten sposób przypisał, w sposób dorozumiany, całkowitej kwocie kwalifikowalnych wydatków ujętych we wspomnianym wniosku ostateczny charakter. Tym bardziej z uzasadnienia tego nie wynika, że Sąd oparł się na takim zrównaniu, aby dojść do wniosku, że datą odniesienia braną pod uwagę przy ustalaniu stopy dofinansowania, która ma zastosowanie do danego roku obrachunkowego, jest data złożenia ostatniego wniosku o płatność okresową dotyczącego tego roku. To samo dotyczy pkt 60 zaskarżonego wyroku, w którym powtórzono wniosek zawarty w pkt 39 tego wyroku.
W konsekwencji argumentacja wnoszącej odwołanie streszczona w pkt 28–30 niniejszego wyroku jest bezzasadna.
W drugiej kolejności – bezzasadny jest również argument wnoszącej odwołanie, zgodnie z którym uwzględnienie daty złożenia ostatniego wniosku o płatność okresową w celu określenia mającej zastosowanie stopy dofinansowania podważa procedury dotyczące sporządzania, przekazywania, analizy i zatwierdzania zestawień wydatków oraz gwarancje proceduralne związane z zatwierdzaniem zestawienia wydatków, które mają na celu zapewnienie integralności Funduszu Spójności i EFRR.
Wystarczy bowiem zauważyć, że procedury te należy w każdym wypadku przeprowadzać zgodnie z przepisami rozporządzenia nr 1303/2013 i zasadą należytego zarządzania finansami, a zatem nie ma znaczenia, czy datą braną pod uwagę do wskazanych celów jest data złożenia ostatniego wniosku o płatność okresową, czy data zatwierdzenia zestawienia wydatków.
Ponadto, wbrew temu, co sugeruje wnosząca odwołanie, Sąd w żaden sposób nie umniejszył znaczenia procedury dotyczącej sporządzania, analizy i zatwierdzania zestawień wydatków w danym roku obrachunkowym do celów obliczenia kwoty obciążającej Fundusz Spójności i EFRR, nadając tej procedurze charakter formalny.
Niezależnie bowiem od faktu, że w pkt 58 zaskarżonego wyroku Sąd wyraźnie uznał, iż procedura ta ma w tym względzie „zasadnicze” znaczenie, ponieważ – jak twierdzi wnosząca odwołanie – pozwala ona Komisji zweryfikować kompletność, rzetelność i prawdziwość zestawień wydatków przedstawionych przez zainteresowane państwo członkowskie, jak wynika z pkt 59 zaskarżonego wyroku, „formalny” charakter, który Sąd przypisał tej procedurze, jest związany wyłącznie z faktem, słusznie stwierdzonym przez Sąd, że procedura ta polega na weryfikacji ex post wydatków kwalifikowalnych ujętych w zestawieniach wydatków sporządzonych przez państwa członkowskie na podstawie wniosków o płatności okresowe przedłożonych Komisji, w związku z czym postępowanie to nie może prowadzić do zaksięgowania wydatków, które nie były przedmiotem tych wniosków.
W trzeciej i ostatniej kolejności, jeśli chodzi o argument wnoszącej odwołanie mający na celu podważenie pkt 40 zaskarżonego wyroku, to z uwagi na to, że punkt ten przywołuje jedynie treść art. 139 ust. 6 lit. b) rozporządzenia nr 1303/2013 i art. 130 ust. 1 tego rozporządzenia, należy stwierdzić, że nie jest on obarczony żadnym naruszeniem prawa.
W tych okolicznościach zarzut pierwszy należy oddalić.
W przedmiocie zarzutu drugiego
Argumentacja stron
W ramach zarzutu drugiego wnosząca odwołanie podnosi zasadniczo, że Sąd, stwierdzając w pkt 50 zaskarżonego wyroku, że zastosowanie do wydatków poniesionych w trakcie roku obrachunkowego i ujętych w systemie księgowym stopy dofinansowania przyjętej po złożeniu ostatniego wniosku o płatność okresową sprowadzałoby się w istocie do naruszenia zasady jednoroczności w księgowości, niewłaściwie tę zasadę zinterpretował i zastosował.
Wnosząca odwołanie podnosi, że zastosowanie do danego roku obrachunkowego stopy dofinansowania określonej po dacie ostatniego wniosku o płatność okresową dotyczącego tego roku obrachunkowego, lecz przed zamknięciem ksiąg rachunkowych za ten rok obrachunkowy, takiej jak stopa dofinansowania określona w decyzji wykonawczej z 2018 r., jest zgodne z zasadą jednoroczności w księgowości.
Zdaniem wnoszącej odwołanie nawet jeśli wydatki są deklarowane w sposób rozłożony w czasie we wnioskach o płatność okresową, są one sumowane w chwili przekazywania zestawienia wydatków, w celu ich zatwierdzenia i obliczenia kwoty obciążającej Fundusz Spójności i EFRR w odniesieniu do całkowitej kwoty kwalifikowalnych wydatków zaksięgowanych w danym roku obrachunkowym, co umożliwia aktualizację stopy dofinansowania w dowolnym momencie do dnia zatwierdzenia zestawienia wydatków i obliczenia kwoty kwalifikowalnej, przy czym zastosowanie zaktualizowanej stopy dofinansowania nie prowadzi do ponownego przeliczenia płatności okresowych już wypłaconych przez Komisję.
Komisja kwestionuje argumentację wnoszącej odwołanie.
Ocena Trybunału
Jak stwierdził Sąd w pkt 34 i 35 zaskarżonego wyroku, które nie są kwestionowane przez wnoszącą odwołanie, wspólny system zarządzania europejskimi funduszami strukturalnymi i inwestycyjnymi wprowadzony rozporządzeniem nr 1303/2013 opiera się na zasadzie jednoroczności w księgowości, która oznacza między innymi, że procedury przewidziane w tym rozporządzeniu, dotyczące zarówno zarządzania wydatkami poniesionymi przez Fundusz Spójności i EFRR, jak i sporządzania, analizy i zatwierdzania zestawień wydatków, są zorganizowane w oparciu o te zasadę, w związku z czym za jedyny okres referencyjny mają one rok obrachunkowy.
Stosowanie zasady jednoroczności w księgowości wymaga zatem, aby elementy, które należy uwzględnić w celu obliczenia kwoty obciążającej Fundusz Spójności i EFRR w danym roku obrachunkowym, a mianowicie, zgodnie z art. 139 ust. 6 lit. a) i b) rozporządzenia nr 1303/2013, wydatki kwalifikowalne, mającą zastosowanie stopę dofinansowania oraz płatności dokonane przez Komisję, odnosiły się do tego roku obrachunkowego, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych przez prawodawcę Unii.
Tak więc zgodnie z zasadą jednoroczności w księgowości, po pierwsze, do celów obliczenia kwoty obciążającej Fundusz Spójności i EFRR „w roku obrachunkowym” mogą być brane pod uwagę wyłącznie wydatki kwalifikowalne, które zostały zaksięgowane przez instytucję certyfikującą w tym roku i przedłożone Komisji do płatności w drodze wniosków o płatność okresową, jak wynika z art. 139 ust. 6 lit. a) rozporządzenia nr 1303/2013 w związku z art. 137 ust. 1 lit. a), art. 131 ust. 1 i art. 135 tego rozporządzenia. Po drugie, jak wynika z art. 139 ust. 6 lit. b) tego rozporządzenia, w tym celu należy brać pod uwagę jedynie płatności dokonane „w tym roku obrachunkowym”.
Co się tyczy mającej zastosowanie stopy dofinansowania, należy zauważyć, że stopa ta odnosi się ostatecznie do wartości procentowej całkowitej kwoty kwalifikowalnych wydatków poniesionych przez dane państwo członkowskie w roku obrachunkowym, którą winna pokryć Unia.
Wprawdzie rozporządzenie nr 1303/2013 nie precyzuje, jaka jest stopa dofinansowania mająca zastosowanie do obliczenia kwoty obciążającej Fundusz Spójności i EFRR w danym roku obrachunkowym w przypadku zmiany ustalonej stopy dofinansowania, która nastąpiła po złożeniu ostatniego wniosku o płatność okresową za ten rok obrachunkowy, lecz przed zatwierdzeniem zestawienia wydatków dotyczącego tego samego roku obrachunkowego, niemniej jednak zgodnie z zasadą jednoroczności w księgowości, która leży u podstaw rozporządzenia nr 1303/2013, mającą zastosowanie stopą dofinansowania może być tylko ta stopa, która obowiązywała w danym roku obrachunkowym, a zatem w niniejszym przypadku – stopa dofinansowania określona w decyzji wykonawczej z 2015 r.
Okoliczność, że kwota obciążająca Fundusz Spójności i EFRR za dany rok obrachunkowy jest obliczana po zatwierdzeniu zestawienia wydatków za ten rok, a zatem po jego zamknięciu, nie ma zatem żadnego wpływu na określenie stopy dofinansowania mającej zastosowanie do tego roku obrachunkowego, podobnie jak okoliczność ta nie ma żadnego wpływu na określenie wydatków kwalifikowalnych i płatności dokonanych przez Komisję, które należy uwzględnić do celów tego obliczenia.
Taka okoliczność wynika bowiem z tego, że Komisja, zgodnie ze spoczywającymi na niej obowiązkami, jako podmiot odpowiedzialny za wykonanie budżetu Unii powinna upewnić się, że europejskie fundusze strukturalne i inwestycyjne są wykorzystywane przez państwa członkowskie w sposób zgodny z prawem i prawidłowy, i nie może wykorzystać tych funduszy bez uprzedniego sprawdzenia, że spełnione są warunki, którym podlega wsparcie udzielane ze wspomnianych funduszy, określone w rozporządzeniu nr 1303/2013. Tymczasem ze względu na sam swój charakter owe czynności kontrolne mogą mieć miejsce dopiero po zamknięciu danego roku obrachunkowego w ramach procedury dotyczącej analizy i zatwierdzania zestawień wydatków odnoszących się do tego roku obrachunkowego.
Wniosek zawarty w pkt 68 niniejszego wyroku nasuwa się tym bardziej, że – jak wynika z art. 130 ust. 1 rozporządzenia nr 1303/2013 – wysokość refundacji dokonywanej przez Komisję na rzecz państwa członkowskiego w ramach płatności okresowych dokonanych w roku obrachunkowym po złożeniu wniosków o płatność okresową oblicza się poprzez zastosowanie do wydatków kwalifikowalnych ujętych w tych wnioskach stopy dofinansowania obowiązującej w dniu ich złożenia, czego wnosząca odwołanie nie kwestionuje.
Otóż niespójne byłoby obliczanie kwoty obciążającej Fundusz Spójności i EFRR w danym roku obrachunkowym poprzez zastosowanie do wydatków kwalifikowalnych, które zostały poniesione przez dane państwo członkowskie w trakcie tego roku obrachunkowego, stopy dofinansowania innej niż stopa, która była stosowana w trakcie całego tego roku obrachunkowego w celu obliczenia płatności pośrednich związanych z tymi wydatkami, które zostały już wypłacone przez Komisję.
Sąd nie naruszył zatem prawa, stwierdzając w pkt 50 zaskarżonego wyroku, że zastosowanie do wydatków poniesionych w trakcie roku obrachunkowego i ujętych w systemie księgowym stopy dofinansowania przyjętej po złożeniu ostatniego wniosku o płatność okresową sprowadzałoby się w istocie do naruszenia zasady jednoroczności w księgowości.
W związku z powyższym należy oddalić zarzut drugi jako bezzasadny.
W przedmiocie zarzutu trzeciego
Argumentacja stron
W ramach zarzutu trzeciego wnosząca odwołanie zarzuca zasadniczo Sądowi, że dokonał błędnej wykładni zasady niedziałania prawa wstecz oraz błędnie tę zasadę zastosował, gdy w pkt 65 zaskarżonego wyroku orzekł, iż zastosowanie stopy dofinansowania ustalonej w decyzji wykonawczej z 2018 r. w odniesieniu do roku obrachunkowego 2017/2018 oznaczałoby zastosowanie tej decyzji z mocą wsteczną.
W tym względzie, po pierwsze, przyznając, że rok obrachunkowy 2017/2018 zakończył się w dniu 30 czerwca 2018 r. i że ostatni wniosek o płatność okresową został przekazany na początku lipca 2018 r., wnosząca odwołanie twierdzi, że wbrew temu, co stwierdził Sąd, sytuacji prawnej Rumunii nie można uznać za ostatecznie ukształtowaną w dniu 12 grudnia 2018 r., czyli w dniu wydania decyzji wykonawczej z 2018 r., a wręcz przeciwnie, sytuacja ta mogła jeszcze ulec zmianie do dnia zatwierdzenia zestawienia wydatków.
Zdaniem wnoszącej odwołanie świadczy o tym fakt, że postępowania administracyjne, które dotyczą danego roku obrachunkowego, są kontynuowane po upływie okresu obejmującego taki rok i mogą potencjalnie zmienić stosunek prawny istniejący między państwem członkowskim a Komisją na podstawie ostatniego wniosku o płatność okresową aż do chwili zatwierdzenia zestawienia wydatków.
Po drugie, uznając, że przedstawienie zestawienia wydatków i jego zatwierdzenie są rezultatem wniosków o płatność okresową w odniesieniu do danego roku obrachunkowego, wnosząca odwołanie podnosi, że nawet jeśli należałoby uznać, iż sytuacja prawna państwa członkowskiego została ukształtowana w chwili złożenia ostatniego wniosku o płatność okresową, zastosowanie zasady niedziałania prawa wstecz wymagałoby zastosowania nowej stopy dofinansowania, ponieważ zgodnie z tą zasadą nowy przepis prawa stosuje się niezwłocznie do przyszłych skutków sytuacji prawnej, która powstała pod rządami poprzednio obowiązującego prawa.
Po trzecie, wnosząca odwołanie utrzymuje, że zastosowanie z mocą wsteczną stopy dofinansowania wymaga w rzeczywistości obliczenia kwot kwalifikowalnych za lata obrachunkowe, dla których zestawienia wydatków zostały już zamknięte i na które nie mają już wpływu czynności administracyjne mogące zmienić stosunki prawne między państwem członkowskim a Komisją, co nie ma miejsca w niniejszej sprawie.
Komisja kwestionuje argumentację wnoszącej odwołanie.
Ocena Trybunału
Należy zauważyć, że po stwierdzeniu, iż z wykładni literalnej, systemowej i celowościowej rozporządzenia nr 1303/2013 wynika, że stopą dofinansowania mającą zastosowanie do obliczenia kwoty obciążającej Fundusz Spójności i EFRR dla danego roku obrachunkowego, zgodnie z art. 139 ust. 6 lit. a) tego rozporządzenia, jest stopa obowiązująca w dniu złożenia przez dane państwo członkowskie ostatniego wniosku o płatność okresową dotyczącego danego roku obrachunkowego, Sąd zbadał i oddalił, w pkt 52–71 zaskarżonego wyroku, argumenty przedstawione przez Rumunię na poparcie tezy, zgodnie z którą mającą zastosowanie stopą dofinansowania, w rozumieniu art. 139 ust. 6 lit. a) rozporządzenia nr 1303/2013, jest stopa obowiązująca w chwili zatwierdzenia zestawienia wydatków.
W szczególności, w pkt 57–65 zaskarżonego wyroku, Sąd zbadał argument, zgodnie z którym procedury dotyczące danego roku obrachunkowego pozostały otwarte do chwili zatwierdzenia zestawienia wydatków i obliczenia kwoty obciążającej Fundusz Spójności i EFRR.
W tym względzie, w pkt 58–60 zaskarżonego wyroku, Sąd oddalił ten argument, stwierdzając w pkt 59 tego wyroku, że – niezależnie od jego znaczenia – etap procedury dotyczącej zatwierdzenia zestawienia wydatków ma na celu jedynie przeprowadzenie kontroli ex post wydatków, które zostały uwzględnione przez dane państwo członkowskie w jego wnioskach o płatność okresową dotyczących danego roku obrachunkowego i zawartych w ostatnim wniosku o płatność okresową, wobec czego etap ten nie może prowadzić do zaksięgowania wydatków nieujętych w tym ostatnim wniosku.
W pkt 60 zaskarżonego wyroku Sąd dodał, że właśnie z tego powodu, jak zauważył w pkt 39 tego wyroku, wydatkami kwalifikowalnymi uwzględnianymi przez Komisję przy obliczaniu kwoty obciążającej Fundusz Spójności i EFRR są wydatki, które zostały ujęte w systemie księgowym instytucji certyfikującej w danym roku obrachunkowym i przedstawione w ostatnim wniosku o płatność okresową. Sąd doszedł zatem do wniosku, że stopa dofinansowania mająca zastosowanie do wspomnianych wydatków, w braku jakichkolwiek innych uściśleń w tym względzie przez prawodawcę Unii, powinna opierać się na tej samej logice. Innymi słowy – mającą zastosowanie stopą dofinansowania powinna być stopa obowiązująca w dniu złożenia ostatniego wniosku o płatność okresową, jak orzeczono w pkt 39 zaskarżonego wyroku.
Jednakże z lektury pkt 61–65 zaskarżonego wyroku, a w szczególności ze sformułowania „ponadto” w pkt 61 tego wyroku, wynika, że zawarte w tych punktach uzasadnienie, mające na celu poparcie wniosku wynikającego z pkt 60 tego wyroku, ma charakter uzupełniający w stosunku do uzasadnienia zawartego w pkt 58–60 tego wyroku.
W związku z tym, ponieważ zarzuty pierwszy i drugi zostały oddalone, a w konsekwencji pkt 39, 59 i 60 zaskarżonego wyroku zostały utrzymane w mocy, zarzut trzeci należy oddalić jako bezskuteczny.
Ponieważ żaden z zarzutów podniesionych przez wnoszącą odwołanie na poparcie odwołania nie został uwzględniony, odwołanie należy oddalić w całości.
W przedmiocie kosztów
Zgodnie z art. 184 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem jeżeli odwołanie jest bezzasadne, Trybunał rozstrzyga o kosztach.
Zgodnie z art. 138 § 1 tego regulaminu, mającym zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 184 § 1 wspomnianego regulaminu, kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.
Ponieważ Komisja wniosła o obciążenie wnoszącej odwołanie kosztami postępowania, a wnosząca odwołanie przegrała sprawę, należy obciążyć ją jej własnymi kosztami oraz kosztami poniesionymi przez Komisję.

Z powyższych względów Trybunał (siódma izba) orzeka, co następuje:

1)
Odwołanie zostaje oddalone.

2)
Rumunia zostaje obciążona, poza własnymi kosztami, kosztami poniesionymi przez Komisję Europejską.

Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: rumuński.