CELEX: 62015CJ0280
Rinviju għal deċiżjoni preliminari
Trade mark tal-Unjoni Ewropea
Regolament (KE) Nru 207/2009
Artikoli 9(3) u 102(1)
Obbligu ta’ qorti tat-trade marks tal-Unjoni Ewropea li tadotta digriet li jipprekludi lil terz milli jissokta bl-atti ta’ vjolazzjoni
Assenza ta’ talba intiża għall-kisba ta’ tali digriet
Kunċett ta’ ‘raġunijiet speċjali’ sabiex tali projbizzjoni ma tiġix ippronunzjata
Kunċett ta’ ‘kumpens raġonevoli’ għal fatti li seħħew wara l-pubblikazzjoni ta’ applikazzjoni għal trade mark tal-Unjoni Ewropea u qabel il-pubblikazzjoni tar-reġistrazzjoni ta’ tali trade mark

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikoli 9(3) u 102(1) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 207/2009, tas-26 ta’ Frar 2009, dwar it-trade mark tal-Unjoni Ewropea (
ĠU L 78, p. 1
).
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn Irina Nikolajeva u Multi Protect OÜ, fir-rigward ta’ azzjoni għall-proċedimenti ta’ vjolazzjoni ta’ trade mark tal-Unjoni Ewropea mibdija minn I. Nikolajeva kontra din il-kumpannija.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
Ir-Regolament Nru 207/2009
Skont l-Artikolu 9 tar-Regolament Nru 207/2009, intitolat “Id-drittijiet li jirriżultaw minn trade mark [tal-Unjoni Ewropea]”:
“1.   It-trade mark [tal-Unjoni Ewropea] tagħti lill-proprjetarju d-drittijiet esklussivi fiha. Il-proprjetarju għandu jkun intitolat li jimpedixxi terzi persuni kollha li ma għandhomx il-kunsens tiegħu milli jużaw matul il-kummerċ:
(a)
kull sinjal li huwa identiku għat-trade mark [tal-Unjoni Ewropea] fir-rigward ta’ prodotti jew servizzi li huma identiċi għal dawk li għalihom it-trade mark [tal-Unjoni Ewropea] hija reġistrata;
(b)
kull sinjal fejn, minħabba identiċità jew xebħ mat-trade mark [tal-Unjoni Ewropea] u l-identiċità jew xebħ mal-prodotti jew is-servizzi koperti mit-trade mark [tal-Unjoni Ewropea] u mis-sinjal, tkun teżisti probabbiltà ta’ konfużjoni minn naħa tal-pubbliku; il-probabbiltà ta’ konfużjoni tinkludi wkoll il-probabbiltà li ssir assoċjazzjoni bejn is-sinjal u t-trade mark;
[...]
2.   Dawn li ġejjin,
inter alia
, huma projbiti taħt il-paragrafu 1:
(a)
li jitwaħħal is-simbolu ma’ l-merkanzija [mal-prodotti] jew ma’ l-imballaġġ ta’ dan;
(b)
l-offerta tal-prodotti jew it-tqegħid fis-suq jew il-ħżin tagħhom għal dawn l-għanijiet, jew l-offerta jew il-provvista ta’ servizzi taħt is-sinjal;
(ċ)
l-importazzjoni jew l-esportazzjoni ta’ prodotti b’dak is-sinjal;
(d)
l-użu ta’ sinjal f’gazzetta kummerċjali u fir-riklamar.
3.   Id-drittijiet li jirriżultaw minn trade mark [tal-Unjoni Ewropea] għandhom jipprevalu kontra terzi persuni mid-data ta’ pubblikazzjoni tar-reġistrazzjoni tat-trade mark. Madanakollu, jista’ jintalab kumpens raġonevoli fir-rigward ta’ atti li jiġru wara d-data tal-pubblikazzjoni tal-applikazzjoni għal trade mark [tal-Unjoni Ewropea], jekk dawn ikunu atti li, wara l-pubblikazzjoni tar-reġistrazzjoni tat-trade mark, jkunu projbiti bis-saħħa tal-istess pubblikazzjoni. Il-qorti li quddiemha jiġi l-każ ma tistax tiddeċiedi fuq il-merti tal-każ qabel ma tiġi ppubblikata r-reġistrazzjoni. ”
L-Artikolu 14 tar-Regolament Nru 207/2009, intitolat “L-applikazzjoni kumplimentari tal-liġi nazzjonali fir-rigward ta’ vjolazzjoni”, jipprovdi:
“1.   L-effetti ta’ trade marks [tal-Unjoni Ewropea] għandhom jiġu regolati biss mid-dispożizzjonijiet ta’ dan ir-Regolament. F’aspetti oħrajn, il-vjolazzjoni ta’ trade mark [tal-Unjoni Ewropea] għandha tiġi irregolata mill-liġi nazzjonali li tirrigwarda il-vjolazzjoni ta’ trade marks nazzjonali skond id-dispożizzjonijiet tat-Titolu X.
2.   Dan ir-Regolament m’għandux jipprevjeni li jinfetħu kawżi dwar trade mark [tal-Unjoni Ewropea] taħt il-liġi ta’ l-Istati Membri, partikolarment fir-rigward ta’ l-obbligazzjonijiet ċivili u l-kompetizzjoni nġusta.
3.   Ir-regoli ta’ proċedura applikabbli għandhom jiġu stabbiliti skont id-dispożizzjonijiet tat-Titolu X.”
Fi kliem l-Artikolu 96 ta’ dan l-istess regolament, intitolat “Il-ġurisdizzjoni fuq vjolazzjoni u validità”:
“Il-qrati tat-trade mark [tal-Unjoni Ewropea] għandhom ġurisdizzjoni esklussiva fuq:
(a)
kull kawża ta’ vjolazzjoni [...];
[...]
(ċ)
kull kawża li tinfetaħ bħala konsegwenza tal-atti msemmija fl-Artikolu 9(3), it-tieni sentenza;
[...]”
L-Artikolu 101 ta’ dan ir-regolament, intitolat “Il-liġi applikabbli”, jipprovdi:
“1.   Il-qrati tat-trade marks [tal-Unjoni Ewropea] għandhom japplikaw id-dispożizzjonijiet ta’ dan ir-Regolament.
2.   Fil-kwistjonijiet kollha li mhumiex koperti minn dan ir-Regolament, il-qorti tat-trade marks [tal-Unjoni Ewropea] għandha tapplika l-liġi nazzjonali tagħha, u dan jinkludi id-dritt internazzjonali privat tagħha.
3.   Sakemm dan ir-Regolament ma jipprovdix mod ieħor, il-qorti tat-trade marks [tal-Unjoni Ewropea] għandha tapplika r-regoli ta’ proċedura li jirregolaw l-istess tip ta’ azzjoni fir-rigward ta’ trade mark nazzjonali fl-Istat Membru fejn hija għandha s-sede tagħha.”
L-Artikolu 102 tal-istess regolament, intitolat “Is-sanzjonijiet”, jipprovdi:
“1.   Meta l-qorti tat-trade marks [tal-Unjoni Ewropea] issib li l-konvenut għamel vjolazzjoni jew hedded li jagħmel vjolazzjoni tad-drittijiet fi trade mark [tal-Unjoni Ewropea], hija għandha, sakemm ma jkollhiex raġunijiet speċjali biex tagħmel mod ieħor, toħroġ ordni sabiex twaqqaf lill-konvenut milli jissokta bl-atti li jkunu għamlu vjolazzjoni jew li jkunu heddu li jagħmlu vjolazzjoni tad-drittijiet fi trade mark [tal-Unjoni Ewropea]. Għandha tieħu wkoll dawk il-miżuri skont il-liġi nazzjonali li huma mmirati biex jiżguraw li din li-projbizzjoni tiġi mħarsa.
2.   F’kull aspett ieħor il-qorti tat-trade marks [tal-Unjoni Ewropea] għandha tapplika il-liġi ta’ l-Istati Membru fejn twettqet il-vjolazzjoni jew it-theddida ta’ vjolazzjoni, u dan jinkludi d-dritt internazzjonali privat.”
Id-Direttiva 2004/48/KE
L-Artikolu 13 tad-Direttiva 2004/48/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tad-29 ta’ April 2004, fuq l-infurzar tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti: Kapitolu 17, Vol. 2, p. 32 u r-rettifika
ĠU L 195, p. 16
), intitolat “Id-danni”, jipprevedi:
“1.   L-Istati Membri għandhom jassiguraw li l-awtoritajiet ġudizzjarji kompetenti, fuq l-applikazzjoni tal-parti li sarulha d-danni, jordnaw lill-kontravventur li kien jaf jew b’raġunijiet validi li suppost kien jaf, daħal f’attività li tikkontravjeni, biex iħallas id-danni lid-detentur tad-dritt skond il-preġudizzju attwali [realment] soffert minnu/minnha riżultat tal-kontravvenzjoni.
Meta l-awtoritajiet ġudizzjarji jiffissaw id-danni:
(a)
Għandhom jikkunsidraw l-aspetti xierqa kollha, bħall-konsegwenzi negattivi ekonomiċi, li jinkludu qliegħ mitluf, li l-parti li sarulha d-danni, xi profitti inġusti li saru mill-kontravventur u, f’każijiet xierqa, elementi barra fatturi ekonomiċi, bħall-preġudizzju morali ikkawżat lid-detentur tad-dritt bil-kontravvenzjoni,
jew
(b)
bħala alternattiva għall-(a), huma jistgħu, f’każijiet xierqa, jistabbilixxu d-danni bħala somma waħda fuq bażi ta’ l-elementi bħal għall-inqas l-ammont ta’ royalties jew ħlasijiet li kieku riedu jitħallsu jekk il-kontravventur talab l-awtorizzazzjoni biex juża’ id-drittijiet tal-proprjetà intellettwali in kwestjoni.
2.   Fejn il-kontravventur daħal f’attività li tikkontravjenu, u ma kiex jaf jew kien jaf imma kellu raġjunijiet validi, l-Istati Membri jistgħu jistipulaw li l-awtoritajiet ġudizzjarji jistgħu jordnaw li jiġu rkuprati l-profitti jew il-pagament tad-danni, li jistgħu jkunu stabbiliti minn qabel.”
Id-dritt Estonjan
L-Artikolu 8(2) tal-kaubamärgiseadus (liġi dwar it-trade marks) tat-22 ta’ Mejju 2002 (RT I 2002, 49, 308), fil-verżjoni tagħha applikabbli għat-tilwima fil-kawża prinċipali, jipprevedi:
“Trade mark irreġistrata hija ġuridikament protetta b’effett mid-data tal-preżentazzjoni tal-applikazzjoni għar-reġistrazzjoni […] sal-iskadenza ta’ terminu ta’ 10 snin mid-data tar-reġistrazzjoni.”
L-Artikolu 57 ta’ din il-liġi, intitolat “Protezzjoni tad-dritt esklużiv” jipprevedi fil-paragrafu 1 tiegħu:
“Il-proprjetarju ta’ trade mark jista’ jressaq azzjoni kontra kull persuna li tikser id-dritt esklużiv tiegħu, inkluż kontra detentur ta’ liċenzja li jikser il-kundizzjonijiet tal-kuntratt tal-liċenzja:
1)
sabiex itemm il-ksur;
2)
sabiex jiġi kkumpensat għad-dannu patrimonjali kkawżat volontarjament jew b’negliġenza, inkluż id-dħul li ma sarx, kif ukoll id-dannu morali.
[...]”
Fi kliem l-Artikolu 4(2) tat-tsiviilkohtumenetluse seadustikus (kodiċi ta’ proċedura ċivili), tal-20 ta’ April 2005 (RT I 2005, 26, 197), fil-verżjoni tiegħu applikabbli għat-tilwima fil-kawża prinċipali (iktar ’il quddiem il-“kodiċi ta’ proċedura ċivili”):
“Fil-kuntest ta’ proċedura kontenzjuża, il-partijiet jiddeterminaw is-suġġett tat-tilwima kif ukoll l-iżvolġiment tal-proċedura, u jiddeċiedu dwar it-tressiq ta’ talbiet u l-introduzzjoni ta’ azzjonijiet legali.”
L-Artikolu 5 ta’ dan il-kodiċi, intitolat “Prinċipju dispożittiv”, jipprevedi, fil-paragrafu 1 tiegħu:
“Azzjoni tiġi deċiża fuq il-bażi tal-fatti u t-talbiet imressqa mill-partijiet, fid-dawl tal-pretensjoni invokata.”
L-Artikolu 439 ta’ dan il-kodiċi, intitolat “Limiti tal-ġurisdizzjoni għal deċiżjoni ta’ azzjoni”, jipprevedi:
“Qorti ma tistax tiddeċiedi lil hinn mil-limiti tal-pretensjoni invokata, u lanqas ma tista’ tippronunzja ruħha fuq pretensjoni li ma tkunx ġiet imressqa quddiemha.”
Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
I. Nikolajeva hija proprjetarja tat-trade mark verbali tal-Unjoni Ewropea HolzProf. L-applikazzjoni għar-reġistrazzjoni ta’ din it-trade mark ġiet ippreżentata fl-24 ta’ April 2010, sussegwentement ippubblikata fil-31 ta’ Mejju 2010. Din it-trade mark ġiet irreġistrata fl-14 ta’ Settembru 2010 taħt in-Numru CTM 00905381 u din ir-reġistrazzjoni ġiet ippubblikata fis-16 ta’ Settembru 2010.
Fl-24 ta’ April 2010, I. Nikolajeva kkonkludiet kuntratt ta’ liċenzja li permezz tiegħu tat id-dritt lil Holz Prof OÜ li tuża t-trade mark tagħha, bi ħlas ta’ tariffa mensili ta’ EUR 1278.
Filwaqt li allegat li Multi Protect użat b’mod illeċitu t-trade mark tagħha matul il-perijodu inkluż bejn it-3 ta’ Mejju 2010 u t-28 ta’ Ottubru 2011, partikolarment billi użat sinjal identiku għal din it-trade mark bħala “kelma prinċipali moħbija” fuq sit aċċessibbli bl-internet, I. Nikolajeva ħarrket lil din il-kumpannija quddiem il-Harju Maakohus (qorti tal-ewwel istanza ta’ Harju, l-Estonja).
Quddiem il-qorti tar-rinviju, I. Nikolajeva ppreżentat tliet kapi ta’ talbiet.
Fl-ewwel lok, hija talbet li jiġi kkonstatat att ta’ vjolazzjoni, ikkostitwit mill-użu illeċitu minn Multi Protect tat-trade mark tagħha, billi enfasizzat li dan l-użu jikser l-Artikolu 9(1)(a) u (2)(d) tar-Regolament Nru 207/2009.
Fit-tieni lok, hija tinvoka l-arrikkiment mingħajr kawża marbut ma’ din il-vjolazzjoni, filwaqt li talbet il-ħlas ta’ somma ta’ EUR 22791 bħala restituzzjoni għall-vantaġġ miksub indebitament permezz tal-vjolazzjoni allegata, ikkalkolata bil-multiplikazzjoni tat-tul ta’ żmien tal-vjolazzjoni, jiġifieri perijodu totali ta’ 17‑il xahar u 25 jum, bl-ammont tat-tariffa mensili stabbilita fil-kuntratt ta’ liċenzja kkonċernat.
Fit-tielet lok, I. Nikolajeva talbet li tiġi kkumpensata għad-dannu mhux patrimonjali li hija sostniet, f’ammont li għandu jiġi stabbilit mill-qorti adita. Fuq din il-bażi, hija allegat senjatament li t-tressiq ta’ azzjoni quddiem il-qorti tar-rinviju kif ukoll il-ftuħ ta’ proċeduri kriminali minħabba l-istess fatti ta’ vjolazzjoni kkawżawlha sofferenzi psikoloġiċi. Minħabba dawn l-istess fatti, l-istat ta’ saħħa tagħha ddeġenera u t-tilwima inkwistjoni kellha effetti negattivi fil-qasam tar-relazzjonijiet kummerċjali.
Il-qorti tar-rinviju tqis li, fil-kawża prinċipali, tqum, fl-ewwel lok, il-kwistjoni ta’ jekk l-ewwel sentenza tal-Artikolu 102(1) tar-Regolament Nru 207/2009 għandhiex tiġi interpretata fis-sens li, bħala qorti tat-trade marks tal-Unjoni Ewropea, din il-qorti hija obbligata tagħti ordni li jipprojbixxi t-twettiq ta’ atti ta’ vjolazzjoni, filwaqt li, fl-ambitu tal-azzjoni tagħha, ir-rikorrenti ma talbitx l-ordni ta’ tali projbizzjoni u lanqas ma invokat ksur tad-dritt esklużiv mogħti mit-trade mark tagħha wara d-data tat-28 ta’ Ottubru 2011, iżda sempliċement talbet il-konstatazzjoni ta’ atti ta’ vjolazzjoni matul perijodu qabel din id-data.
F’dan ir-rigward hija tindika li, skont id-dritt nazzjonali applikabbli, partikolarment il-prinċipju dispożittiv, stipulat fl-Artikolu 4(2) tal-kodiċi ta’ proċedura ċivili, u l-prinċipju
ne ultra petita
, stipulat fl-Artikolu 439 ta’ dan il-kodiċi, qorti nazzjonali tista’ tagħti ordni bħal dak previst fl-ewwel sentenza tal-Artikolu 102(1) tar-Regolament Nru 207/2009 biss jekk talba intiża sabiex jingħata tali ordni tkun tressqet quddiemha.
Filwaqt li tirreferi għas-sentenza tal-14 ta’ Diċembru 2006, Nokia (
C-316/05
,
EU:C:2006:789
), il-qorti tar-rinviju tqis li, jekk ikun il-każ, tqum ukoll il-kwistjoni ta’ jekk l-assenza ta’ talba tar-rikorrenti fil-kawża prinċipali intiża għall-projbizzjoni mit-twettiq tal-vjolazzjoni tistax tikkostitwixxi “raġuni speċjali”, fis-sens tal-ewwel sentenza tal-Artikolu 102(1) tar-Regolament Nru 207/2009, li tiġġustifika l-fatt li din il-qorti tista’ tilqa’ l-ewwel kap ta’ talbiet ta’ din ir-rikorrenti mingħajr ma hija meħtieġa li tagħti ordni li jippronunzja din il-projbizzjoni.
Fit-tieni lok, il-qorti tar-rinviju tistaqsi dwar il-portata tal-kunċett ta’ “kumpens raġonevoli”, previst fit-tieni sentenza tal-Artikolu 9(3) tal-istess regolament u, partikolarment, dwar il-kwistjoni ta’ jekk dan il-kumpens jistax jinkiseb għal fatti li jippreċedu l-pubblikazzjoni ta’ applikazzjoni għar-reġistrazzjoni ta’ trade mark tal-Unjoni Ewropea u l-kwistjoni ta’ jekk dan il-kumpens huwiex intiż sabiex jagħmel tajjeb tal-preġudizzju kollu sostnut mill-proprjetarju tat-trade mark ikkonċernata, inkluż id-dannu morali sostnut.
Huwa f’dawn iċ-ċirkustanzi li l-Harju Maakohus (qorti tal-ewwel istanza ta’ Harju) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel id-domandi preliminari segwenti lill-Qorti tal-Ġustizzja:
“1)
Qorti tat-trade marks [tal-Unjoni Ewropea] għandha toħroġ ordni bħal dik prevista fl-Artikolu 102(1) anki fil-każ fejn ir-rikorrent ma jkunx għamel talba f’dan is-sens u fejn il-partijiet ma jsostnux li l-konvenut għamel vjolazzjoni jew hedded li jagħmel vjolazzjoni ta’ trade mark [tal-Unjoni Ewropea] wara data speċifika fil-passat, jew il-fatt li tali allegazzjoni jew ċirkustanza ma tiġix invokata jikkostitwixxi “raġuni speċjali” fis-sens tal-ewwel sentenza tad-dispożizzjoni ċċitata iktar ’il fuq?
2)
L-Artikolu 9(3) [tar-Regolament Nru 207/2009] għandu jiġi interpretat fis-sens li l-proprjetarju ta’ trade mark [tal-Unjoni Ewropea] jista’ biss jeżiġi minn terz, f’każ ta’ użu min-naħa ta’ dan tal-aħħar ta’ sinjal identiku għat-trade mark tiegħu matul il-perijodu inkluż bejn il-pubblikazzjoni tal-applikazzjoni għar-reġistrazzjoni u l-pubblikazzoni tar-reġistrazzjoni, kumpens raġonevoli skont it-tieni sentenza tal-Artikolu 9(3) tal-istess regolament, iżda mhux kumpens għad-danni subiti u għall-valur kurrenti miksub permezz tal-att ta’ vjolazzjoni u li d-dritt għal kumpens raġonevoli huwa eskluż ukoll għall-perijodu ta’ qabel il-pubblikazzjoni tal-applikazzjoni għal reġistrazzjoni?
3)
Liema tipi ta’ spejjeż u tipi oħra ta’ kumpens jinkludi l-kumpens raġonevoli msemmi fit-tieni sentenza tal-Artikolu 9(3) [tar-Regolament Nru 207/2009] u dan jista’ jinkludi wkoll, u jekk ikun il-każ, taħt liema kundizzjonijiet, il-kumpens għad-danni mhux partimonjali lill-proprjetarju tat-trade mark?”
Fuq id-domandi preliminari
Fuq l-ewwel domanda
Permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 102(1) tar-Regolament Nru 207/2009 għandux jiġi interpretat fis-sens li qorti tat-trade marks tal-Unjoni Ewropea hija marbuta li tagħti ordni li jipprojbixxi terz milli jwettaq atti ta’ vjolazzjoni, anki jekk, quddiem din il-qorti, il-proprjetarju tat-trade mark ma jkunx ressaq talba f’dan is-sens.
Din il-qorti tirrileva li, skont ċerti prinċipji tad-dritt nazzjonali fil-qasam tal-organizzazzjoni tal-proċeduri ċivili, partikolarment il-prinċipju dispożittiv u dak
ne ultra petita
, stipulati fl-Artikoli 4, 5 u 439 tal-kodiċi ta’ proċedura ċivili, hija ma tistax tagħti ordni bħal dak previst fl-Artikolu 102(1) tar-Regolament Nru 207/2009, fl-assenza ta’ talba mressqa f’dan is-sens quddiemha.
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li, skont l-Artikolu 101(3) tar-Regolament Nru 207/2009, il-qorti tat-trade marks tal-Unjoni Ewropea għandha tapplika, sakemm dan ir-regolament ma jipprovdix mod ieħor, ir-regoli ta’ proċedura applikabbli għall-istess tip ta’ azzjonijiet fir-rigward ta’ trade mark nazzjonali fl-Istat Membru li fit-territorju tiegħu tinsab din il-qorti.
Issa, ladarba dan ir-regolament ma jipprovdix mod ieħor, huwa ma jipprekludix li dawn il-prinċipji dispożittiv u
ne ultra petita
jiġu applikati.
Għaldaqstant, l-Artikolu 102(1) tar-Regolament Nru 207/2009 ma jipprekludix, skont dawn il-prinċipji tad-dritt nazzjonali fil-qasam tal-proċedura, qorti tat-trade marks tal-Unjoni Ewropea milli tastjeni li tagħti ordni li jipprojbixxi terz milli jwettaq atti ta’ vjolazzjoni, minħabba li l-proprjetarju tat-trade mark ikkonċernata ma jkunx ressaq talba f’dan is-sens.
L-assenza ta’ obbligu li jingħata ordni previst fl-Artikolu 102(1) tar-Regolament Nru 207/2009 riżultanti, konsegwentement, mill-applikazzjoni tar-regoli tad-dritt nazzjonali relatati mal-proċedura, li dan ir-regolament ma jipprekludix, ma hemmx lok li tiġi eżaminata l-kwistjoni ta’ jekk din l-assenza ta’ obbligu hijiex iġġustifikata minħabba l-eżistenza ta’ “raġuni speċjali”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni.
Fi kwalunkwe każ, il-fatt li, bl-azzjoni tiegħu quddiem il-qorti tat-trade marks tal-Unjoni Ewropea, il-proprjetarju ta’ trade mark tal-Unjoni Ewropea talab biss li jiġi kkonstatat att ta’ vjolazzjoni, iżda ma talabx li jiġi ordnat li dan jintemm, ma jistax jiġi kklassifikat bħala “raġuni speċjali”, fis-sens tal-Artikolu 102(1) tal-istess regolament.
Fil-fatt, din l-espressjoni tipprevedi biss sitwazzjonijiet eċċezzjonali li fihom, fid-dawl tal-karatteristiċi partikolari tal-imġiba attribwiti lit-terz, partikolarment il-fatt li jkun impossibbli għal dan li jwettaq l-atti ta’ vjolazzjoni jew ta’ theddid ta’ vjolazzjoni attribwiti lilu, tali qorti ma hijiex marbuta li tagħti ordni li jipprojbixxi terz milli jwettaq tali atti, meta talba f’dan is-sens tkun tressqet mill-proprjetarju tat-trade mark (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-14 ta’ Diċembru 2006, Nokia,
C‑316/05
,
EU:C:2006:789
, punt
).
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, għall-ewwel domanda għandha tingħata r-risposta li l-Artikolu 102(1) tar-Regolament Nru 207/2009 għandu jiġi interpretat fis-sens li ma jipprekludix, skont ċerti prinċipji tad-dritt nazzjonali fil-qasam tal-proċedura, qorti tat-trade marks tal-Unjoni Ewropea milli tastjeni li tagħti ordni li jipprojbixxi terz milli jwettaq atti ta’ vjolazzjoni, minħabba li, quddiem din il-qorti, il-proprjetarju tat-trade mark ikkonċernata ma jkunx ressaq talba f’dan is-sens.
Fuq it-tieni u t-tielet domandi
Permezz tat-tieni u t-tielet domandi tagħha, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, minn naħa, jekk it-tieni sentenza tal-Artikolu 9(3) tar-Regolament Nru 207/2009 għandhiex tiġi interpretata fis-sens li din tipprekludi lill-proprjetarju ta’ trade mark tal-Unjoni Ewropea milli jkun jista’ jitlob kumpens għal fatti ta’ terz li jippreċedu l-pubblikazzjoni tal-applikazzjoni għar-reġistrazzjoni tat-trade mark ikkonċernata u, min-naħa l-oħra, jekk, fir-rigward tal-fatti ta’ terz li seħħew wara l-pubblikazzjoni tal-applikazzjoni għar-reġistrazzjoni ta’ din it-trade mark, iżda qabel il-pubblikazzjoni tar-reġistrazzjoni tagħha, il-kunċett ta’ “kumpens raġonevoli”, li jidher f’din id-dispożizzjoni, ifissirx danni intiżi sabiex jagħmlu tajjeb għall-preġudizzju kollu sostnut minn dan il-proprjetarju, inkluż il-ħlas lura tal-valur normali miksub mit-terz mill-użu ta’ din it-trade mark kif ukoll il-kumpens għad-dannu morali sostnut.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkonstatat li, skont l-ewwel sentenza tal-Artikolu 9(3) tar-Regolament Nru 207/2009, id-dritt mogħti mit-trade mark tal-Unjoni Ewropea jista’ biss jiġi invokat kontra terzi b’effett mill-pubblikazzjoni tar-reġistrazzjoni tat-trade mark ikkonċernata.
Minn dan isegwi li d-dritt esklużiv mogħti lill-proprjetarju tat-trade mark tal-Unjoni Ewropea, li jippermettilu, senjatament, li jipprojbixxi lit-terzi milli jużaw it-trade mark ikkonċernata fil-kuntest ta’ azzjoni għal dikjarazzjoni ta’ vjolazzjoni skont l-Artikolu 9(1) u (2) tar-Regolament Nru 207/2009, jista’ jirrigwarda biss fatti ta’ terz li seħħew wara l-pubblikazzjoni tar-reġistrazzjoni ta’ din it-trade mark.
Madankollu, sabiex tingħata ċerta miżura ta’ protezzjoni lill-applikant ta’ reġistrazzjoni tat-trade mark fil-perijodu bejn id-data tal-pubblikazzjoni tal-applikazzjoni, id-data li minnha din l-applikazzjoni hija maħsuba li tkun magħrufa minn terzi, u d-data tal-pubblikazzjoni tar-reġistrazzjoni tagħha, it-tieni sentenza tal-Artikolu 9(3) tar-Regolament Nru 207/2009 tipprevedi dritt għal “kumpens raġonevoli” għal atti li seħħew matul dan il-perijodu, li, li kieku seħħew wara d-data tar-reġistrazzjoni ta’ din it-trade mark, kienu jkunu pprojbiti.
Din il-protezzjoni hija spjegata mid-drittijiet patrimonjali kollha li dan ir-regolament jorbot mal-applikazzjoni għar-reġistrazzjoni ta’ trade mark tal-Unjoni Ewropea.
Fil-fatt, konformement mal-Artikolu 24 tar-Regolament Nru 207/2009, li jidher fit-Taqsima 4 ta’ dan tal-aħħar, intitolat “L-applikazzjoni għal trade mark [tal-Unjoni Ewropea] bħala oġġett ta’ proprjetà”, l-applikazzjonijiet għar-reġistrazzjoni ta’ trade marks tal-Unjoni Ewropea jistgħu jkunu s-suġġett ta’ diversi tipi ta’ atti legali, bħal trasferiment, il-kostituzzjoni ta’ drittijiet reali jew ta’ liċenzji, li għandhom komuni li bħala suġġett jew effett joħolqu jew jittrasferixxu dritt fuq it-trade mark ikkonċernata (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-4 ta’ Frar 2016, Hassan,
C-163/15
,
EU:C:2016:71
, punt
).
F’dan il-każ, l-applikazzjoni għar-reġistrazzjoni tat-trade mark inkwistjoni fil-kawża prinċipali kienet is-suġġett ta’ liċenzja sa mill-preżentazzjoni tagħha.
Il-valur ekonomiku proprju ta’ applikazzjoni għar-reġistrazzjoni ta’ trade mark tal-Unjoni Ewropea jirriżulta wkoll minn drittijiet oħra marbuta ma’ tali applikazzjoni. B’hekk, skont ir-Regolament Nru 207/2009, l-applikant igawdi, bħala prinċipju, minn dritt għall-prijorità, b’effett mid-data tal-preżentazzjoni tal-applikazzjoni tiegħu għar-reġistrazzjoni ta’ trade mark, fuq l-applikazzjonijiet ippreżentati sussegwentement.
Barra minn hekk, tali kunsiderazzjonijiet dwar id-drittijiet patrimonjali kollha marbuta mal-applikazzjoni għar-reġistrazzjoni ta’ trade mark wasslu lill-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem għad-deċiżjoni li, fid-dawl taċ-ċirkustanzi tal-każ ikkunsidrati fl-intier tagħhom, tali applikazzjoni setgħet tikkostitwixxi interess sostanzjali protett taħt id-dritt fundamentali għall-proprjetà stipulat fl-Artikolu 1 tal-Protokoll Addizzjonali Nru 1 għall-Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni tad-drittijiet tal-bniedem u l-libertajiet fundamentali, iffirmata f’Ruma fl-4 ta’ Novembru 1950 (ara, f’dan is-sens, Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, 11 ta’ Jannar 2007, Anheuser-Busch Inc. vs Il-Portugall, CE:ECHR:2007:0111JUD007304901, punti 73 sa 78).
Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet, għandu jiġi kkonstatat li, peress li t-tieni sentenza tal-Artikolu 9(3) tar-Regolament Nru 207/2009 tinvolvi eċċezzjoni strettament delimitata għar-regola li trade mark tal-Unjoni Ewropea ma hijiex infurzabbli qabel il-pubblikazzjoni tar-reġistrazzjoni tagħha, ebda kumpens ma jista’ jiġi rikjest taħt din id-dispożizzjoni għal atti li seħħew qabel il-pubblikazzjoni tal-applikazzjoni għar-reġistrazzjoni ta’ tali trade mark.
Barra minn hekk, peress li t-tieni sentenza tal-Artikolu 9(3) tar-Regolament Nru 207/2009 ma tagħmel ebda riferiment espress għad-dritt tal-Istati Membri li jiddeterminaw is-sens u l-portata tiegħu, isegwi, skont il-ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, li l-kunċett ta’ “kumpens raġonevoli” li jinsab f’din id-dispożizzjoni għandu normalment jingħata interpretazzjoni awtonoma u uniformi li għandha tiġi mfittxija filwaqt li jitqies il-kuntest ta’ din id-dispożizzjoni u l-għan imfittex mil-leġiżlazzjoni kkonċernata (ara, b’analoġija, is-sentenza tal-14 ta’ Diċembru 2006, Nokia,
C-316/05
,
EU:C:2006:789
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Għall-finijiet ta’ din l-interpretazzjoni, hemm lok, kif irrilevat ukoll il-qorti tar-rinviju, li jittieħed inkunsiderazzjoni l-fatt li sa fejn il-protezzjoni tassumi l-forma ta’ “kumpens raġonevoli”, fis-sens tat-tieni sentenza tal-Artikolu 9(3) tar-Regolament Nru 207/2009, għall-fatti previsti f’din id-dispożizzjoni, din għandha, min-natura tagħha stess, tkun iktar limitata minn dik li minnha jibbenefika l‑proprjetarju ta’ trade mark għal fatti li jseħħu wara d-data ta’ reġistrazzjoni tagħha, peress li l-interess li għandu jiġi protett fir-rigward ta’ applikazzjoni għar-reġistrazzjoni ta’ trade mark huwa iktar baxx minn dak li minnu tibbenefika t-trade mark wara r-reġistrazzjoni tagħha.
Fil-fatt, il-fatti previsti fit-tieni sentenza tal-Artikolu 9(3) ta’ dan ir-regolament jseħħu fi żmien meta ma jkunx għadu ċert li t-trade mark suġġetta għal applikazzjoni għar-reġistrazzjoni tkun fil-fatt ser tiġi rreġistrata, peress li raġunijiet assoluti jew relattivi għal rifjut ikunu għadhom jistgħu jitqajmu kontra tagħha, b’mod totali jew parzjali.
Għalhekk, id-drittijiet mogħtija minn applikazzjoni għar-reġistrazzjoni ta’ trade mark tal-Unjoni Ewropea jassumu, qabel ir-reġistrazzjoni tat-trade mark ikkonċernata, natura li tista’ tiġi kklassifikata bħala “kundizzjonali”.
Din in-natura kundizzjonali toħroġ b’mod ċar mit-tielet sentenza tal-Artikolu 9(3) tar-Regolament Nru 207/2009, sa fejn din tipprovdi li azzjoni bbażata fuq it-tieni sentenza tal-Artikolu 9(3) ta’ dan ir-regolament tista’ titressaq quddiem qorti tat-trade marks tal-Unjoni Ewropea biss wara l-pubblikazzjoni tar-reġistrazzjoni tat-trade mark ikkonċernata.
Minn dan isegwi li sa fejn il-“kumpens raġonevoli” jista’ jintalab fl-ambitu ta’ azzjoni bbażata fuq it-tieni sentenza tal-Artikolu 9(3) tar-Regolament Nru 207/2009, dan għandu jkollu portata iżgħar mid-danni li l-proprjetarju ta’ trade mark tal-Unjoni Ewropea jista’ jitlob fuq il-bażi ta’ preġudizzju kkawżat minn att ta’ vjolazzjoni.
Id-distinzjoni bejn dawn iż-żewġ tipi ta’ azzjonijiet toħroġ ukoll mill-elenkar, fl-Artikolu 96 tar-Regolament Nru 207/2009, tad-diversi kompetenzi esklużivi tal-qrati tat-trade marks tal-Unjoni Ewropea, sa fejn dan l-artikolu jsemmi separatament, fil-punt (a), “kull kawża ta’ vjolazzjoni” u, fil-punt (c), “kull kawża li tinfetaħ bħala konsegwenza tal-atti msemmija fl-Artikolu 9(3), it-tieni sentenza”, ta’ dan ir-regolament.
Barra minn hekk, għandu jiġi kkonstatat li, ladarba r-Regolament Nru 207/2009 ma jinkludix regoli dwar danni li jistgħu jintalbu mill-proprjetarju ta’ trade mark tal-Unjoni Ewropea għal atti ta’ vjolazzjoni, mill-Artikolu 101(2) ta’ dan ir-regolament jirriżulta li, bħala prinċipju, il-qorti tat-trade marks tal-Unjoni Ewropea għandha tapplika d-dritt nazzjonali tagħha, inkluż id-dritt internazzjonali privat tagħha, fil-qasam. Barra minn hekk, jirriżulta, speċifikament, mill-Artikolu 14(2) tal-istess regolament li dan ma jipprekludix l-applikazzjoni komplementari tad-dritt nazzjonali fil-qasam tal-vjolazzjoni u, senjatament, tad-dritt nazzjonali dwar ir-responsabbiltà ċivili.
F’dan il-kuntest, l-Artikolu 13 tad-Direttiva 2004/48 jipprevedi ċerti regoli fil-qasam tad-danni, intiżi għall-kumpens għall-preġudizzju kkawżat minn atti ta’ vjolazzjoni, li jvarjaw skont jekk għandux jitqies jew le li t-terz ikun wettaq attività ta’ vjolazzjoni xjentement jew meta dan seta’ raġonevolment ikun jaf b’din il-vjolazzjoni.
B’hekk, l-Artikolu 13(1) ta’ din id-direttiva jipprevedi, bħala prinċipju, kumpens sħiħ għall-preġudizzju fil-fatt sostnut, li jista’ jinkludu l-preġudizzju morali, fil-każ ta’ atti ta’ vjolazzjoni mwettqa xjentement, filwaqt li l-Artikolu 13(2) tal-imsemmija direttiva jippermetti biss l-irkupru tal-vantaġġi jew il-ħlas tad-danni li jistgħu jkunu stabbiliti minn qabel, meta l-atti ta’ vjolazzjoni ma jkunux twettqu xjentement.
Minkejja li dawn id-dispożizzjonijiet japplikaw biss, bħala tali, għal atti ta’ vjolazzjoni u għaldaqstant għal atti li seħħew wara l-pubblikazzjoni tar-reġistrazzjoni tat-trade mark ikkonċernata u mhux għall-atti li seħħew qabel il-pubblikazzjoni, bħal dawk previsti fit-tieni sentenza tal-Artikolu 9(3) tar-Regolament Nru 207/2009, xorta waħda jista’ jiġi dedott, kif irrileva wkoll, essenzjalment, l-Avukat Ġenerali fil-punt 51 tal-konklużjonijiet tiegħu, li l-kumpens dovut bħala “kumpens raġonevoli” ma għandux jaqbeż il-kumpens imnaqqas, previst fl-Artikolu 13(2) tad-Direttiva 2004/48.
Fil-fatt, ladarba t-tieni sentenza tal-Artikolu 9(3) tar-Regolament Nru 207/2009 tfittex li torbot drittijiet ta’ natura kundizzjonali ma’ trade mark fil-mument tal-pubblikazzjoni tal-applikazzjoni għar-reġistrazzjoni tagħha u qabel anki l-pubblikazzjoni tar-reġistrazzjoni tagħha, il-“kumpens raġonevoli”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, għandu jkollu portata iżgħar minn dik tad-danni li l-proprjetarju ta’ trade mark tal-Unjoni Ewropea jista’ jitlob għal atti ta’ vjolazzjoni li jkunu seħħew wara l-pubblikazzjoni tar-reġistrazzjoni tal-imsemmija trade mark u li jipprevedu, bħala prinċipju, li jiżguraw kumpens sħiħ għall-preġudizzju fil-fatt sostnut, li jista’ jinkludi, jekk ikun il-każ, il-preġudizzju morali.
Għall-finijiet tad-determinazzjoni tal-“kumpens raġonevoli” fis-sens tat-tieni sentenza tal-Artikolu 9(3) tar-Regolament Nru 207/2009, għandu jiġi applikat il-kriterju relatat mal-irkupru tal-vantaġġi u għandu jiġi eskluż minn dan il-kunċett il-kumpens tal-preġudizzju iktar wiesa’ li l-proprjetarju tat-trade mark ikkonċernata seta’ sostna minħabba l-użu tagħha, li jista’ jinkludi, b’mod partikolari, id-dannu morali.
Fil-fatt, il-kriterju relatat mal-irkupru tal-vantaġġi, sa fejn dan jipprevedi l-ħlas lura tal-vantaġġi inġustament miksuba minn terzi mill-użu tat-trade mark ikkonċernata matul il-perijodu previst fit-tieni sentenza tal-Artikolu 9(3) tar-Regolament Nru 207/2009, jaqa’ taħt l-għan imfittex minn din id-dispożizzjoni, li huwa dak li jipprekludi lit-terzi milli jieħdu vantaġġ indebitu mill-valur ekonomiku proprju li l-applikazzjoni għar-reġistrazzjoni ta’ trade mark tirrappreżenta, meta dawn jitqiesu li kellhom għarfien ta’ din l-applikazzjoni minħabba l-pubblikazzjoni tagħha.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha premessi, għat-tieni u għat-tielet domandi għandha tingħata r-risposta li t-tieni sentenza tal-Artikolu 9(3) tar-Regolament Nru 207/2009 għandha tiġi interpretata fis-sens li din tipprekludi li proprjetarju ta’ trade mark tal-Unjoni Ewropea jkun jista’ jitlob kumpens għal fatti ta’ terz li jseħħu qabel il-pubblikazzjoni ta’ applikazzjoni għar-reġistrazzjoni ta’ trade mark. Fir-rigward ta’ atti ta’ terzi mwettqa matul il-perijodu ta’ wara l-pubblikazzjoni tal-applikazzjoni għar-reġistrazzjoni tat-trade mark ikkonċernata, iżda qabel il-pubblikazzjoni tar-reġistrazzjoni tagħha, il-kunċett ta’ “kumpens raġonevoli”, li jidher f’din id-dispożizzjoni, ifisser il-ħlas lura tal-vantaġġi li jkunu fil-fatt ittieħdu minn terzi mill-użu ta’ din it-trade mark matul dan il-perijodu. Mill-banda l-oħra, dan il-kunċett ta’ “kumpens raġonevoli” jeskludi l-kumpens tad-dannu iktar estiż possibbilment sostnut mill-proprjetarju tal-imsemmija trade mark inkluż, jekk ikun il-każ, id-dannu morali.
Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija dik il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.

Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Is-Seba’ Awla) taqta’ u tiddeċiedi:

1)
L-Artikolu 102(1) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 207/2009, tas- 26 ta’ Frar 2009 dwar it-trade mark tal-Unjoni Ewropea, għandu jiġi interpretat fis-sens li ma jipprekludix, skont ċerti prinċipji tad-dritt nazzjonali fil-qasam tal-proċedura, qorti tat-trade marks tal-Unjoni Ewropea milli tastjeni li tagħti ordni li jipprojbixxi terz milli jwettaq atti ta’ vjolazzjoni, minħabba li, quddiem din il-qorti, il-proprjetarju tat-trade mark ikkonċernata ma jkunx ressaq talba f’dan is-sens.

2)
It-tieni sentenza tal-Artikolu 3(3) tar-Regolament Nru 207/2009 għandha tiġi interpretata fis-sens li din tipprekludi li proprjetarju ta’ trade mark tal-Unjoni Ewropea jkun jista’ jitlob kumpens għal fatti ta’ terz li jseħħu qabel il-pubblikazzjoni ta’ applikazzjoni għar-reġistrazzjoni ta’ trade mark. Fir-rigward ta’ atti ta’ terz imwettqa matul il-perijodu ta’ wara l-pubblikazzjoni tal-applikazzjoni għar-reġistrazzjoni tat-trade mark ikkonċernata, iżda qabel il-pubblikazzjoni tar-reġistrazzjoni tagħha, il-kunċett ta’ “kumpens raġonevoli”, li jidher f’din id-dispożizzjoni, ifisser il-ħlas lura tal-vantaġġi li jkunu fil-fatt ittieħdu minn terzi mill-użu ta’ din it-trade mark matul dan il-perijodu. Mill-banda l-oħra, dan il-kunċett ta’ “kumpens raġonevoli” jeskludi l-kumpens tad-dannu iktar estiż possibbilment sostnut mill-proprjetarju tal-imsemmija trade mark inkluż, jekk ikun il-każ, id-dannu morali.

Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: l-Estonjan.