CELEX: 62016TJ0001
Konkurencja
Porozumienia, decyzje i uzgodnione praktyki
Rynek napędów optycznych
Decyzja stwierdzająca naruszenie art. 101 TFUE i art. 53 porozumienia EOG
Porozumienia o znamionach zmowy dotyczące przetargów organizowanych przez dwóch producentów komputerów
Nieograniczone prawo orzekania
Naruszenie zasady dobrej administracji
Obowiązek uzasadnienia
Punkt 37 wytycznych z 2006 r. w sprawie metody ustalania grzywien
Szczególne okoliczności
Naruszenie prawa

)
I.

Okoliczności powstania sporu
A.

Skarżące i właściwy rynek
Skarżące, Hitachi-LG Data Storage Inc. i jej spółka zależna Hitachi-LG Data Storage Korea Inc., są producentami i dostawcami napędów optycznych (z ang. „optical disc drive”, „ODD”). W szczególności Hitachi-LG Data Storage jest to joint-venture utworzone przez japońską spółkę Hitachi Ltd. i koreańską spółkę LG Electronics Inc. Działa ono na rynku od dnia 1 lipca 2001 r.
Badane naruszenie dotyczy ODD wykorzystywanych w komputerach osobistych (komputerach stacjonarnych i przenośnych, zwanych dalej „PC) wytwarzanych przez spółki Dell i Hewlett Packard (zwaną dalej „HP”). ODD są także wykorzystywane w licznych innych urządzeniach przeznaczonych do użytku konsumentów, takich jak odtwarzacze dysków kompaktowych (zwane dalej „CD”) czy odtwarzacze cyfrowych dysków optycznych (zwane dalej „DVD”), konsole do gier i inne elektroniczne urządzenia peryferyjne (zaskarżona decyzja, motyw 28).
ODD wykorzystywane w PC różnią się pod względem rozmiarów, mechanizmów ładowania (szczelina lub podajnik) oraz rodzajów dysków, jakie mogą one odczytywać, lub na których mogą zapisywać dane. ODD można podzielić na dwie grupy: napędy o połówkowej wysokości („half-height”, zwane dalej „HH”) przeznaczone do komputerów stacjonarnych oraz napędy cienkie przeznaczone do komputerów przenośnych. Do grupy napędów cienkich należą napędy o różnych rozmiarach. Istnieją różne – pod względem funkcji technicznych – typy napędów HH i napędów cienkich (zaskarżona decyzja, motyw 29).
Spółki Dell i HP są to dwaj wiodący wytwórcy oryginalnych produktów na światowym rynku PC. Obie te spółki korzystają z klasycznych procedur przetargowych w skali ogólnoświatowej, obejmujących w szczególności przeprowadzane z niewielką liczbą wybranych wcześniej dostawców ODD kwartalne negocjacje w przedmiocie światowych cen i światowych wielkości zakupów. Co do zasady zagadnienia o wymiarze regionalnym nie odgrywały nigdy żadnej roli w przetargach na ODD, z wyjątkiem kwestii dotyczących oczekiwanego popytu w regionach, wywierającego wpływ na ogólnoświatowe ilości zakupów (zaskarżona decyzja, motyw 32).
Postępowania przetargowe obejmowały wnioski o kosztorys, elektroniczne wnioski o kosztorys, negocjacje online, aukcje elektroniczne i negocjacje dwustronne (offline). Po zakończeniu danego przetargu klienci przydzielali ilości uczestniczącym w nich dostawcom ODD (wszystkim lub przynajmniej większości z nich, o ile nie funkcjonował mechanizm wykluczania) stosownie do zaoferowanej ceny. Na przykład zwycięska oferta otrzymywała od 35 do 45% przydziału dla całego rynku na dany semestr, druga najlepsza oferta otrzymywała od 25 do 30%, trzecia 20%, itd. Te klasyczne procedury przetargowe były stosowane przez personel klientów ds. przetargów, którego zadaniem było przeprowadzenie skutecznego przetargu zapewniającego konkurencyjne ceny. W tym celu personel ten stosował wszelkie możliwe praktyki, aby stymulować konkurencję cenową między dostawcami ODD (zaskarżona decyzja, motyw 33).
Co się tyczy spółki Dell, realizowała ona przetargi głównie w drodze negocjacji online. Negocjacje te mogły mieć określony czas trwania lub kończyć się po upływie ustalonego okresu, na przykład 10 minut po złożeniu ostatniej oferty, w sytuacji gdy żaden z dostawców ODD nie złożył nowej oferty. W pewnych wypadkach negocjacje online mogły trwać kilka godzin, gdy przetarg był bardziej ożywiony lub gdy czas trwania negocjacji online był przedłużany w celu zachęcenia dostawców ODD do dalszego składania ofert. Natomiast nawet w sytuacji, gdy czas trwania negocjacji online był nieograniczony i zależał od końcowej oferty, spółka Dell mogła w pewnym momencie ogłosić zamknięcie negocjacji online. Spółka Dell mogła zdecydować się na przejście z procedury „tylko poprzez klasyfikację” do procedury „na ślepo”. Mogła ona także unieważnić negocjacje online, w sytuacji gdy przetarg lub jego wynik uznano za niezadowalający, i przeprowadzić zamiast niego negocjacje dwustronne. Proces negocjacji online był nadzorowany przez ogólnoświatową kadrę zarządzającą zakupami, która była odpowiedzialna za te transakcje w spółce Dell (zaskarżona decyzja, motywy 34, 37).
Jeśli chodzi o spółkę HP, to głównymi stosowanymi przez nią procedurami przetargowymi były wnioski o kosztorys i elektroniczne wnioski o kosztorys. Obie te procedury były realizowane online, z wykorzystaniem tej samej platformy. Co się tyczy, po pierwsze, wniosków o kosztorys, były one przyjmowane kwartalnie. Stanowiły one połączenie negocjacji online i negocjacji dwustronnych offline rozłożonych na pewien okres, na ogół dwóch tygodni. Dostawcy ODD byli zapraszani do udziału w danej rundzie przetargowej, otwartej przez wyznaczony okres, w celu przedłożenia swego kosztorysu za pośrednictwem platformy online lub pocztą elektroniczną. Po zakończeniu pierwszej rundy negocjacji spółka HP przeprowadzała spotkanie z każdym z uczestników i przystępowała do negocjacji, na podstawie oferty przedstawionej przez dostawcę ODD, w celu uzyskania najlepszej oferty od każdego z dostawców, bez ujawniania tożsamości ani treści oferty złożonej przez innych dostawców ODD. Co się tyczy, po drugie, elektronicznych wniosków o kosztorys, były one zwykle zorganizowane w formie przetargu odwróconego. I tak oferenci łączyli się z platformą online o określonej godzinie, po czym rozpoczynała się aukcja po cenie ustalonej przez HP. Oferenci składający stopniowo oferty coraz niższe byli informowani o swej klasyfikacji za każdym razem, gdy pojawiała się nowa oferta. Po upływie wyznaczonego czasu dostawca ODD, który złożył najniższą ofertę, wygrywał aukcję, a pozostali oferenci byli klasyfikowani na drugiej i trzeciej pozycji, stosownie do swej oferty (zaskarżona decyzja, motywy 41–44).
B.

Postępowanie administracyjne
W dniu 14 stycznia 2009 r. Komisja otrzymała wniosek o zwolnienie z grzywien na podstawie komunikatu Komisji dotyczącego nienakładania grzywien lub obniżenia ich kwoty w sprawach dotyczących karteli (
Dz.U. 2006, C 298, s. 17
, zwanego dalej „komunikatem w sprawie współpracy”) złożony przez spółkę Koninklijke Philips NV (zwaną dalej „Philipsem”). W dniach 29 stycznia i 2 marca 2009 r. wniosek ten został uzupełniony poprzez objęcie nim, obok Philipsa, spółki Lite-On oraz ich joint venture Philips & Lite-On Digital Solutions Corporation (zwanej dalej „PLDS”).
W dniu 29 czerwca 2009 r. Komisja wystosowała żądanie informacji do przedsiębiorstw prowadzących działalność w branży ODD.
W dniu 30 czerwca 2009 r. Komisja przyznała warunkowe zwolnienie z grzywien spółkom Philips, Lite-On i PLDS.
W dniach 4 i 6 sierpnia 2009 r. skarżące przedstawiły Komisji wniosek o obniżenie kwoty grzywny na podstawie komunikatu w sprawie współpracy.
W dniu 18 lipca 2012 r. Komisja wszczęła postępowanie i skierowała pismo w sprawie przedstawienia zarzutów do trzynastu dostawców ODD, w tym do skarżących. Wskazała w nim, że spółki te naruszyły art. 101 TFUE i art. 53 Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG) poprzez uczestnictwo w kartelu dotyczącym ODD w okresie od 5 lutego 2004 r. do 29 czerwca 2009 r., polegające na koordynowaniu działań związanych z przetargami organizowanymi przez dwóch producentów komputerów – spółki Dell i HP.
W tym samym dniu Komisja przyznała skarżącym warunkowe zwolnienie z grzywny.
W dniach 29 i 30 listopada 2012 r. wszyscy adresaci pisma w sprawie przedstawienia zarzutów uczestniczyli w przesłuchaniu przed Komisją.
W dniu 14 grudnia 2012 r. Komisja zwróciła się do wszystkich storn o przedstawienie stosownych dokumentów otrzymanych od spółek Dell i HP. Wszystkie strony ustosunkowały się do tych żądań i każda z nich uzyskała dostęp do odpowiedzi udzielonych przez pozostałych dostawców ODD.
W dniu 18 lutego 2014 r. Komisja wystosowała dwa dodatkowe pisma w sprawie przedstawienia zarzutów w celu uzupełnienia, zmiany i wyjaśnienia zarzutów postawionych niektórym adresatom pisma w sprawie przedstawienia zarzutów w odniesieniu do ich odpowiedzialności za inkryminowane naruszenie.
W dniu 26 lutego 2015 r. skarżące skierowały do Komisji wniosek o obniżenie kwoty grzywny ze względu na „szczególne okoliczności” w rozumieniu pkt 37 wytycznych w sprawie metody ustalania grzywien nakładanych na mocy art. 23 ust. 2 lit. a) rozporządzenia nr 1/2003 (
Dz.U. 2006, C 210, s. 2
, zwanych dalej „wytycznymi w sprawie metody ustalania grzywien”).
W dniu 5 marca 2015 r. skarżące i ich zewnętrzny doradca spotkali się z Komisją w celu przedstawienia ich wniosku o obniżenie kwoty grzywny.
W dniu 1 czerwca 2015 r. Komisja wydala kolejne uzupełniające pismo w sprawie przedstawienia zarzutów. To nowe pismo miało na celu uzupełnienie poprzednich pism w sprawie przedstawienia zarzutów poprzez skierowanie podniesionych w tych pismach zarzutów do dodatkowych podmiotów prawnych należących do grup przedsiębiorstw (spółek dominujących lub podmiotów wchłoniętych), które były już adresatami pisma w sprawie przedstawienia zarzutów.
Adresaci pism w sprawie przedstawienia zarzutów z dnia 18 lutego 2014 r. i z dnia 1 czerwca 2015 r. przedstawili swe stanowisko Komisji na piśmie, lecz nie zażądali przeprowadzenia przesłuchania.
W dniu 3 czerwca 2015 r. Komisja skierowała do wszystkich stron pismo zawierające przedstawienie okoliczności faktycznych. Adresaci tego pisma przedstawili Komisji swe stanowisko na piśmie.
W dniu 14 września 2015 r. skarżące przedstawiły Komisji drugi wniosek o obniżenie kwoty grzywny. Wniosek ten miał na celu aktualizację określonych danych przedstawionych w wniosku skarżących z dnia 26 lutego 2015 r.
W dniu 18 września 2015 r. skarżące i ich zewnętrzny doradca wzięli udział w drugim spotkaniu z Komisją, którego przedmiotem był stan zaawansowania dotyczącego ich postępowania.
W dniach 5 i 15 października 2015 r. Komisja zasięgnęła opinii komitetu doradczego ds. praktyk ograniczających konkurencję i pozycji dominującej (zwanego dalej „komitetem doradczym”).
W dniu 21 października 2015 r. Komisja przyjęła decyzję C(2015) 7135 final dotyczącą postępowania na podstawie art. 101 TFUE oraz w art. 53 porozumienia EOG (sprawa AT.39639 – Napędy optyczne) (zwaną dalej „zaskarżoną decyzją”).
C.

Zaskarżona decyzja
1.

Rozpatrywane naruszenie
W zaskarżonej decyzji Komisja uznała, że uczestnicy kartelu koordynowali swe zachowania konkurencyjne co najmniej od dnia 23 czerwca 2004 r. do dnia 25 listopada 2008 r. Uściśliła ona, że koordynacji tej dokonywano poprzez sieć równoległych kontaktów dwustronnych. Wskazała, że uczestnicy kartelu dążyli do dostosowania swych wielkości sprzedaży w taki sposób, aby ceny utrzymywały się na poziomie wyższym niż ten, który osiągnęłyby w braku owych dwustronnych kontaktów (zaskarżona decyzja, motyw 67).
W zaskarżonej decyzji Komisja wyjaśniła, że koordynacja między uczestnikami kartelu dotyczyła kont klientów spółek Dell i HP, dwóch najważniejszych wytwórców oryginalnych produktów na światowym rynku PC. Według Komisji oprócz dwustronnych negocjacji z dostawcami ODD, spółki Dell i HP stosowały standardowe procedury przetargowe, które przeprowadzano co najmniej raz na kwartał. Instytucja ta wskazała, że członkowie kartelu wykorzystywali swą sieć kontaktów dwustronnych do manipulowania procedurami przetargowymi, udaremniając w ten sposób podejmowane przez ich klientów próby stymulowania konkurencji cenowej (zaskarżona decyzja, motyw 68).
Według Komisji regularna wymiana informacji w szczególności umożliwiła członkom kartelu bardzo dokładne poznawanie zamiarów swych konkurentów jeszcze przed przystąpieniem do procedury przetargowej, a w konsekwencji przewidywanie ich strategii konkurencyjnej (zaskarżona decyzja, motyw 69).
Komisja dodała, że w regularnych odstępach czasu członkowie kartelu wymieniali informacje na temat cen odnoszących się do poszczególnych kont klientów, a także informacje pozostające bez związku z ceną, takie jak obecna wielkość produkcji i wydajność dostaw, stan zapasów, sytuacja z punktu widzenia klasyfikacji, moment wprowadzenia nowych produktów lub ulepszeń. Instytucja ta wskazała, że dostawcy ODD monitorowali ponadto końcowe wyniki zakończonych procedur przetargowych, to jest klasyfikację, ceny i uzyskane ilości (zaskarżona decyzja, motyw 70).
Komisja wskazała również – mając na uwadze, iż dostawcy powinni utrzymywać swe kontakty w tajemnicy przed swymi klientami – że przy nawiązywaniu tych kontaktów posługiwali się oni środkami, które uważali za nadające się do osiągnięcia zamierzonego rezultatu. Wskazała ona, że próba zwołania spotkania inauguracyjnego w celu organizowania regularnych spotkań wielostronnych z udziałem dostawców ODD została zresztą zniweczona w 2003 r. po tym jak została wykryta przez klienta. Według Komisji nawiązywano zamiast tego kontakty dwustronne, głównie w postaci rozmów telefonicznych, a czasami także korespondencji elektronicznej, w tym także na prywatne adresy mailowe (hotmail) i poprzez komunikatory internetowe, lub podczas spotkań, głównie na szczeblu kar zarządzających kontami ogólnoświatowymi (zaskarżona decyzja, motyw 71).
Komisja stwierdziła, że uczestnicy kartelu kontaktowali się regularnie i że kontakty, głównie telefoniczne, stawały się częstsze w momencie przeprowadzania postępowań przetargowych, podczas których odbywało się kilka rozmów dziennie między niektórymi parami uczestników kartelu. Komisja uściśliła, że generalnie kontakty między niektórymi parami uczestników kartelu były znacząco intensywniejsze niż kontakty między niektórymi innymi parami uczestników (zaskarżona decyzja, motyw 72).
2.

Odpowiedzialność skarżących
Odpowiedzialność skarżących została przyjęta ze względu na ich bezpośredni udział w kartelu od dnia 23 czerwca 2004 r. do dnia 25 listopada 2008 r., w szczególności poprzez koordynowanie z innymi konkurentami postępowania w stosunku do spółek Dell i HP (zaskarżona decyzja, motyw 494).
3.

Grzywna nałożona na skarżące
Przy ustalaniu wysokości grzywny nałożonej na skarżące Komisja oparła się na wytycznych w sprawie metody ustalania grzywien.
Przede wszystkim, w celu ustalenia kwoty podstawowej grzywny Komisja uznała, że z uwagi na znaczne różnice w czasie trwania uczestnictwa dostawców i dla lepszego odzwierciedlenia rzeczywistego wpływu kartelu na rynek właściwe było skorzystanie z średniej rocznej obliczonej na podstawie rzeczywistej wartości sprzedaży zrealizowanej przez przedsiębiorstwa w pełnych miesiącach kalendarzowych uczestnictwa w naruszeniu przez każdego z nich (zaskarżona decyzja, motyw 527).
Komisja wyjaśniła zatem, że wartość sprzedaży została obliczona na podstawie udokumentowanych sprzedaży ODD przeznaczonych do komputerów przenośnych i stacjonarnych na rzecz podmiotów HP i Dell usytuowanych w ramach EOG (zaskarżona decyzja, motyw 528).
Ponadto Komisja uznała, że ze względu na to, iż zachowanie antykonkurencyjne w stosunku do HP rozpoczęło się później, oraz w celu uwzględnienia ewolucji kartelu, wartość odnośnej sprzedaży zostanie obliczana odrębnie dla spółki HP i dla spółki Dell, i że zastosowane zostaną dwa mnożniki w zależności od czasu trwania naruszenia (zaskarżona decyzja, motyw 530).
Następnie Komisja postanowiła, że ze względu na to, iż porozumienia w sprawie koordynacji cen, z uwagi na swój charakter, zaliczają się do najpoważniejszych naruszeń art. 101 TFUE i art. 53 porozumienia EOG i że kartel obejmował co najmniej EOG, współczynnik procentowy zastosowany ze względu na wagę naruszenia w niniejszej sprawie wynosi 16% dla wszystkich adresatów zaskarżonej decyzji (zaskarżona decyzja, motyw 544).
Co więcej, Komisja wskazała, że w świetle okoliczności niniejszej sprawy postanowiła dodać dla osiągnięcia skutku odstraszającego kwotę wynoszącą 16% (zaskarżona decyzja, motywy 554, 555).
Wreszcie, jako że dostosowana kwota podstawowa grzywny nałożonej na skarżące nie osiągnęła pułapu ustalonego na 10% ich obrotu, Komisja nie musiała dokonywać ponownego dostosowania na podstawie art. 23 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2003 z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie wprowadzenia w życie reguł konkurencji ustanowionych w art. [101] i [102 TFUE] (
Dz.U. 2003, L 1, s. 1
). Dostosowana kwota podstawowa nałożonej na skarżące grzywny, obliczona zgodnie z opisaną powyżej metodologią, wyniosła bowiem 8,45% ich całkowitego obrotu uzyskanego w roku 2014, to jest w roku poprzedzającym przyjęcie zaskarżonej decyzji (zaskarżona decyzja, motywy 570–572).
Skarżące uzyskały wreszcie wynoszącą 50% obniżkę kwoty grzywny ze względu na to, że współpracowały w dochodzeniu w ramach przyjętego przez Komisję programu łagodzenia sankcji, a także częściowe zwolnienie z grzywny ze względu na to, iż umożliwiły Komisji wykazanie dłuższego czasu trwania kartelu (zaskarżona decyzja, motywy 575, 582–592).
Sentencja zaskarżonej decyzji w części dotyczącej skarżących ma następujące brzmienie:
„Artykuł 1
Następujące przedsiębiorstwa naruszyły art. 101 TFUE i art. 53 porozumienia EOG, uczestnicząc we wskazanych okresach w jednolitym i ciągłym naruszeniu, składającym się z kilku odrębnych naruszeń, w sektorze napędów optycznych obejmującym cały EOG, które to naruszenie polegało na zawieraniu porozumień w sprawie koordynacji cen:
[…]
d)
[skarżące] od dnia 23 czerwca 2004 r. do dnia 25 listopada 2008 r., poprzez ich koordynowanie wobec spółek Dell i HP.
[…]
Artykuł 2
Za określone w art. 1 naruszenie zostają nałożone następujące grzywny:
[…]
d)
[skarżące], ponoszące odpowiedzialność solidarną: 37121000 EUR”.
II.

Postępowanie i żądania stron
Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 4 stycznia 2016 r. skarżące wniosły niniejszą skargę.
W dniu 29 kwietnia 2016 r. Komisja złożyła odpowiedź na skargę.
Na wniosek sędziego sprawozdawcy Sąd (piąta izba) zdecydował o otwarciu ustnego etapu postępowania, a w ramach środków organizacji postępowania przewidzianych w art. 89 regulaminu postępowania wezwał skarżące do przedstawienia pewnego dokumentu i do wypowiedzenia się na piśmie w przedmiocie określonych aspektów sporu. Skarżące zastosowały się do tego wezwania w wyznaczonym terminie.
Strony przedstawiły swoje wystąpienia ustnie oraz udzieliły odpowiedzi na pytania Sądu podczas rozprawy w dniu 3 maja 2018 r.
Skarżące wnoszą do Sądu o:
–
obniżenie kwoty grzywny, która została na nie nałożona w pkt 2 lit. d) zaskarżonej decyzji, w taki sposób, aby uwzględniała ona szczególne okoliczności sprawy;
–
obciążenie Komisji kosztami postępowania.
Komisja wnosi do Sądu o:
–
oddalenie skargi;
–
Obciążenie skarżących kosztami postępowania.
III.

Co do prawa
A.

W przedmiocie zakresu sporu
Na poparcie skargi skarżące podnoszą dwa zarzuty. Po pierwsze, twierdzą one, że Komisja naruszyła zasadę dobrej administracji i ciążący na niej obowiązek uzasadnienia poprzez nieustosunkowanie się do wniosku przedstawionego przez skarżące na podstawie pkt 37 wytycznych w sprawie metody ustalania grzywien. Po drugie, utrzymują one, że Komisja naruszyła prawo przez to, że nie odstąpiła od zastosowania ogólnej metody wskazanej w wytycznych w sprawie metody ustalania grzywien, aby obniżyć kwotę nałożonej na nie grzywny ze względu na szczególne okoliczności niniejszej sprawy i ich rolę na rynku ODD.
W ramach żądania pierwszego – i jak wynika z pkt 3, 7, 41 i 43 skargi, jak też z pkt 11–18 repliki – skarżące wnoszą do Sądu o skorzystanie z nieograniczonego prawa orzekania na podstawie art. 261 TFUE w celu obniżenia nałożonej na nie kwoty grzywny. Skarżące oświadczają ponadto, że nie żądają stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przez Komisję obowiązku uzasadnienia lub zasady dobrej administracji.
W ramach środków organizacji postępowania przewidzianych w art. 89 regulaminu postępowania Sąd wezwał skarżące do wyjaśnienia, czy – jak wydaje się wynikać ze skargi i repliki – nie zamierzały one przedstawić w ramach swej skargi żądań mających na celu stwierdzenie nieważności, lecz jedynie żądania zmierzające do obniżenia kwoty grzywny.
W odpowiedzi na zarządzone przez Sąd środki organizacji postępowania skarżące oświadczyły, że zwracają się do Sądu o skorzystanie z przysługującego mu nieograniczonego prawa orzekania poprzez zmianę dorozumianej decyzji Komisji o oddaleniu ich wniosku o obniżenie kwoty grzywny na podstawie pkt 37 wytycznych w sprawie metody ustalania grzywien oraz zbadanie tego wniosku co do istoty.
Jednakże w tej samej odpowiedzi na środki organizacji postępowania skarżące wskazały również, iż są świadome tego, że zwrócenie się do Sądu o wykonanie przysługującego mu na podstawie art. 261 TFUE nieograniczonego prawa orzekania w odniesieniu do grzywny „zawiera lub zastępuje siłą rzeczy wniosek o stwierdzenie nieważności całości lub części tej decyzji”, oraz że gdyby przy badaniu zgodności z prawem na podstawie art. 263 TFUE Sąd stwierdził, że Komisja nie dopuściła się żadnego naruszenia prawa, mógłby przeprowadzić pełną analizę kwoty grzywny zgodnie z art. 261 TFUE.
W tym względzie należy przypomnieć, że traktat nie przewiduje odrębnego rodzaju skargi zwanego „skargą w trybie nieograniczonego prawa orzekania”. Artykuł 261 TFUE ogranicza się bowiem do określenia, że rozporządzenia uchwalone na podstawie przepisów traktatu mogą przyznać sądom Unii Europejskiej kompetencję nieograniczonego orzekania w zakresie sankcji przewidzianych w tych rozporządzeniach (postanowienie z dnia 9 listopada 2004 r., FNICGV/Komisja,
T‑252/03
,
EU:T:2004:326
, pkt
).
Ponadto Sądy Unii mogą korzystać z tego nieograniczonego prawa orzekania tylko w ramach kontroli aktów instytucji, a w szczególności skarg o stwierdzenie nieważności. Jedynym skutkiem art. 261 TFUE jest bowiem rozszerzenie zakresu uprawnień, jakimi dysponuje sąd Unii w ramach skargi, o której mowa w art. 263 TFUE (zob. podobnie postanowienie z dnia 9 listopada 2004 r., FNICGV/Komisja,
T‑252/03
,
EU:T:2004:326
, pkt
,
).
Skarga mająca na celu wykonanie przez sąd Unii jego nieograniczonego prawa orzekania względem decyzji dotyczącej kary, które to uprawnienie zostało przyznane w art. 261 TFUE, lecz jest realizowane w ramach art. 263 TFUE, zawiera bądź zastępuje siłą rzeczy wniosek o stwierdzenie nieważności całości lub części owej decyzji (zob. podobnie postanowienie z dnia 9 listopada 2004 r., FNICGV/Komisja,
T‑252/03
,
EU:T:2004:326
, pkt
).
Tak więc dopiero po zakończeniu przez sąd Unii kontroli zgodności z prawem decyzji, która została mu przedłożona, zarówno w świetle zarzutów, które zostały mu przedstawione, jak i zarzutów, które w stosownym wypadku może on podnieść z urzędu, powinien – jeśli nie stwierdzi nieważności owej decyzji w całości – skorzystać z przysługującego mu nieograniczonego prawa orzekania, po pierwsze, w celu wyciągnięcia konsekwencji ze swego orzeczenia dotyczącego zgodności z prawem tej decyzji, a po drugie, z uwzględnieniem okoliczności, które zostały mu przedstawione do zbadania (zob. podobnie wyroki: z dnia 8 grudnia 2011 r., KME Germany i in./Komisja,
C‑389/10 P
,
EU:C:2011:816
, pkt
; z dnia 10 lipca 2014 r., Telefónica i Telefónica de España/Komisja,
C‑295/12 P
,
EU:C:2014:2062
, pkt
) w celu ustalenia, czy w dniu wydania przezeń rozstrzygnięcia (wyroki: z dnia 11 lipca 2014 r., RWE i RWE Dea/Komisja,
T‑543/08
,
EU:T:2014:627
, pkt
; z dnia 11 lipca 2014 r.,Sasol i in./Komisja,
T‑541/08
,
EU:T:2014:628
, pkt
; z dnia 11 lipca 2014 r., Esso i in./Komisja,
T‑540/08
,
EU:T:2014:630
, pkt
) powinien on zastąpić ocenę Komisji własną oceną, tak aby kwota grzywny była właściwa.
W niniejszym przypadku, chociaż skarżące przedstawiły w skardze jedynie żądania mające na celu zmianę zaskarżonej decyzji i wskazały, że nie żądają stwierdzenia nieważności tej decyzji, to z ich późniejszych wyjaśnień wynika, iż nie sprzeciwiają się temu, aby Sąd zmienił kwalifikację ich żądań zgodnie z orzecznictwem przytoczonym w pkt 53–56 powyżej.
Należy zatem uznać, że niniejsza skarga zawiera, po pierwsze, żądanie dotyczące stwierdzenia nieważności części zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim Komisja oddaliła wniosek skarżących o obniżenie, na podstawie pkt 37 wytycznych w sprawie metody ustalania grzywien, kwoty grzywny, która została na nie nałożona w pkt 2 lit. d) zaskarżonej decyzji, oraz po drugie, żądanie dotyczące zmiany tej decyzji, zmierzające do tego, aby sam Sąd uwzględnił ów wniosek i w konsekwencji obniżył wspomnianą kwotę.
B.

W przedmiocie żądania stwierdzenia nieważności
[
…
]
1.

W przedmiocie zarzutu pierwszego, opartego na naruszeniu zasady dobrej administracji i niedopełnieniu obowiązku uzasadnienia
[
…
]
a)

W przedmiocie pierwszej części zarzutu, opartej na naruszeniu obowiązku uzasadnienia
[
…
]
1)

W przedmiocie spoczywającego na Komisji obowiązku uzasadnienia nieuwzględnienia szczególnych okoliczności, na które powołują się skarżące
W odniesieniu do argumentu skarżących, zgodnie z którym Komisja naruszyła spoczywający na niej obowiązek uzasadnienia, nie wskazując w zaskarżonej decyzji powodów, dla których nie odstąpiła – w odpowiedzi na ich wniosek oraz na podstawie pkt 37 wytycznych w sprawie metody ustalania grzywien – od ogólnej metodologii obliczania kwoty grzywny, należy zauważyć, że, jak wynika z orzecznictwa przytoczonego w pkt 65 i 75 powyżej, Komisja nie ma obowiązku przedstawienia w swojej decyzji wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych, które były rozpatrywane w trakcie postępowania administracyjnego, a także tych, których nie uwzględniła przy obliczaniu kwoty nałożonej grzywny.
Ponadto należy zauważyć, że mające zastosowanie przepisy przewidują, iż Komisja może odstąpić od zastosowania ogólnej metodologii obliczania kwoty grzywny wyłącznie w wyjątkowych okolicznościach, w dwóch sytuacjach. Po pierwsze, w myśl pkt 35 wytycznych w sprawie metody ustalania grzywien w celu ustalenia kwoty grzywny Komisja może uwzględnić brak zdolności płatniczej danego przedsiębiorstwa. Tymczasem w niniejszej sprawie należy przypomnieć, że w trakcie nieformalnego spotkania w dniu 5 marca 2015 r. Komisja wyraźnie zażądała od skarżących potwierdzenia, że w związku z zapłatą grzywny nie powołują się one na brak zdolności płatniczej na podstawie pkt 35 wytycznych w sprawie metody ustalania grzywien, oraz że nie żądają one zastosowania tej procedury. Po drugie, jak stanowi pkt 37 wytycznych w sprawie metody ustalania grzywien, szczególne okoliczności danego przypadku lub konieczność osiągnięcia efektu odstraszającego w pewnym przypadku mogą uzasadnić odstąpienie przez Komisję od metodologii opisanej w wytycznych.
Jednakże zgodnie z orzecznictwem należy stwierdzić, że uprawnienia dyskrecjonalne przyznane Komisji na podstawie wytycznych w sprawie metody ustalania grzywien nie sięgają tak daleko, aby uwolnić ją od obowiązku uzasadnienia skorzystania z tego wyjątku. Komisja powinna bowiem wskazać uzasadniające zastosowanie tego wyjątku szczególne okoliczności sprawy lub konieczność osiągnięcia szczególnie odstraszającego poziomu grzywny (zob. podobnie wyrok z dnia 6 lutego 2014 r., AC-Treuhand/Komisja,
T‑27/10
,
EU:T:2014:59
, pkt
).
Ten wymóg uzasadnienia zyskuje na znaczeniu, w szczególności w przypadku gdy Komisja postanowi odejść od ogólnej metodologii przedstawionej w wytycznych w sprawie metody ustalania grzywien, w których instytucja ta dokonała samoograniczenia w zakresie wykonywania swobodnego uznania przysługującego jej w dziedzinie ustalania kwoty grzywien, opierając się na pkt 37 tych wytycznych. W tym względzie należy przypomnieć utrwalone orzecznictwo, w którym uznano, że owe wytyczne stanowią normy postępowania dla pożądanej praktyki administracyjnej, od której Komisja nie może odstąpić w konkretnym przypadku bez podania powodów, które byłyby zgodne z zasadą równego traktowania. Uzasadnienie to powinno być tym bardziej dokładne, że w pkt 37 wytycznych w sprawie metody ustalania grzywien Komisja ograniczyła się do ogólnego odesłania do „szczególnych okoliczności sprawy”, pozostawiając sobie w ten sposób szeroki zakres uznania, jeśli chodzi o dokonanie wyjątkowego dostosowania kwot podstawowych grzywien danych przedsiębiorstw. W takim bowiem przypadku poszanowanie przez Komisję gwarancji zapewnianych przez unijny porządek prawny w ramach postępowania administracyjnego, w tym również obowiązku uzasadnienia, ma jeszcze bardziej podstawowe znaczenie (zob. wyrok z dnia 13 grudnia 2016 r., Printeos i in./Komisja,
T‑95/15
,
EU:T:2016:722
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
Natomiast w niniejszym przypadku Komisja uznała, że szczególne okoliczności przewidziane w pkt 37 wytycznych w sprawie metody ustalania grzywien nie zostały spełnione, w związku z czym zdecydowała się na zastosowanie ogólnej metodologii w celu obliczenia kwoty grzywny nałożonej na skarżące. W tych okolicznościach – i jak wynika z orzecznictwa przytoczonego w pkt 65 i 75 powyżej – Komisja była zobowiązana do uzasadnienia w zaskarżonej decyzji jedynie metodologii zastosowanej do obliczenia kwoty grzywny, a nie elementów, których nie uwzględniła przy obliczaniu owej kwoty, a w szczególności powodów, dla których nie skorzystała z wyjątku przewidzianego w pkt 37 wytycznych w sprawie metody ustalania grzywien. Jak już przypomniano (zob. pkt 77 powyżej), Komisja nie ma obowiązku zajmować stanowiska w odniesieniu do wszystkich argumentów podniesionych przez zainteresowanych w prowadzonym przez nią postępowaniu. Wystarczy, by przedstawiła ona fakty i rozważania prawne o zasadniczym znaczeniu dla systematyki decyzji.
W tych okolicznościach należy oddalić argumenty skarżących, według których w zaskarżonej decyzji Komisja nie wywiązała się z ciążącego na niej obowiązku uzasadnienia ze względu na to, że nie uzasadniła w tej decyzji niezastosowania wyjątku przewidzianego w pkt 37 wytycznych w sprawie metody ustalania grzywien, o co wnioskowały skarżące. Część pierwszą zarzutu pierwszego należy zatem oddalić.
b)

W przedmiocie drugiej części zarzutu, dotyczącej naruszenia zasady dobrej administracji
[
…
]
W niniejszym przypadku z akt sprawy wynika po pierwsze, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji konsultowano się z komitetem doradczym dwukrotnie, to jest w dniach 5 i 15 października 2015 r., a po drugie, że cały szereg dokumentów dotyczących niniejszej sprawy został przekazany członkom wspomnianego komitetu zgodnie z art. 14 ust. 3 rozporządzenia nr 1/2003. Wśród tych dokumentów Komisja przedstawiła, jak twierdzi, streszczenie akt sprawy, pismo z dnia 3 czerwca 2015 r. zawierające opis stanu faktycznego, odpowiedzi na wspomniane pismo spółek objętych grzywną, w szczególności odpowiedź skarżących z dnia 26 czerwca 2015 r., projekt decyzji wraz z załącznikami, zestawienie grzywien wraz z zestawieniem szczegółowej analizy sposobu, w jaki zostały obliczone, pismo w sprawie przedstawienia zarzutów, a także odpowiedzi na nie.
W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że komitet doradczy został poinformowany o głównych okolicznościach faktycznych i prawnych postępowania, w szczególności o rynku, adresatach, zarzutach, czasie trwania naruszenia, metodologii i obliczaniu kwoty grzywien, jak również o stanowiskach wyrażonych przez adresatów w odpowiedzi na podniesione przez Komisję zarzuty, wobec czego dokumenty te można uznać za należące do „najważniejszych” w rozumieniu art. 14 ust. 3 rozporządzenia nr 1/2003.
W drugiej kolejności należy stwierdzić, że art. 14 rozporządzenia nr 1/2003 nie wymaga, aby do tych dokumentów zostały załączone żądania skarżących. Zgodnie bowiem z art. 14 ust. 3 rozporządzenia nr 1/2003 do zawiadomienia o zwołaniu posiedzenia komitetu doradczego dołącza się „streszczenie[..] sprawy, wskazanie[…] najważniejszych dokumentów i wstępn[y] projekt[…] decyzji”. Wyrażenie „wskazanie najważniejszych dokumentów” nie może jednak oznaczać, że Komisja powinna przedstawić komitetowi doradczemu wszystkie dokumenty wymienione z zainteresowanymi spółkami.
W trzeciej kolejności należy zaznaczyć, że Komisja przekazała komitetowi doradczemu pismo z dnia 3 czerwca 2015 r. zawierające opis stanu faktycznego, jak również odpowiedź skarżących na to pismo udzieloną w dniu 26 czerwca 2015 r. Należy zatem stwierdzić, że skarżące miały możliwość, po pierwsze, zapoznania się z najważniejszymi faktami, które Komisja powinna uwzględnić przy obliczaniu kwoty grzywny, a po drugie, przedstawienia uwag w przedmiocie tych przedstawionych przez Komisję faktów. Co więcej, uwagi te zostały przekazane komitetowi doradczemu.
Dlatego też w zakresie, w jakim pierwszy wniosek skarżących, zmierzający do obniżenia kwoty grzywny ze względu na „szczególne okoliczności”, które są dla nich właściwe w rozumieniu pkt 37 wytycznych w sprawie metody ustalania grzywien, został przedstawiony w dniu 26 lutego 2015 r., czyli zanim jeszcze Komisja przekazała skarżącym pismo zawierające opis stanu faktycznego, skarżące nie mogą zarzucać Komisji, że nie przekazała tych informacji komitetowi doradczemu. Nawet jeśli Komisja nie uwzględniła tych elementów w opisie stanu faktycznego ani w piśmie zawierającym wykaz najważniejszych dokumentów, to skarżące miały w istocie możliwość wyjaśnienia znaczenia tych informacji dla obliczenia kwoty grzywny w uwagach z dnia 26 czerwca 2015 r.
Ponadto, jako że informacje przedstawione przez skarżące w drugim wniosku z dnia 14 września 2015 r. nie wprowadzają istotnych zmian w stosunku do pierwszego wniosku, jeśli chodzi o aktualizację okoliczności faktycznych, które zostały już przedstawione, Komisja, która nie była zobowiązana do ponownego wysłuchania skarżących przed wydaniem zaskarżonej decyzji, nie była też zobowiązana do ponownego zasięgnięcia opinii komitetu doradczego (zob. podobnie wyrok z dnia 15 października 2002 r., Limburgse Vinyl Maatschappij i in./Komisja,
C‑238/99 P, C‑244/99 P, C‑245/99 P, C‑247/99 P, od C‑250/99 P do C‑252/99 P i C‑254/99 P
,
EU:C:2002:582
, pkt
). Niemniej jednak należy zaznaczyć, że w dniu 18 września 2015 r. Komisja ponownie przeprowadziła nieformalne spotkanie ze skarżącymi, w trakcie którego miały one możliwość wypowiedzenia się w przedmiocie nowych okoliczności faktycznych, i że następnie, w dniu 15 października 2015 r., Komisja ponownie zasięgnęła opinii komitetu doradczego. Komisja uznała jednak, że te okoliczności faktyczne nie są decydujące dla obliczenia kwoty grzywny nałożonej na skarżące, wobec czego nie zostały one podane do wiadomości komitetu doradczego.
Z całości powyższych rozważań wynika, że Komisja nie naruszyła zasady dobrej administracji ze względu na to, że nie zasięgnęła opinii komitetu doradczego w przedmiocie szczególnych okoliczności przedstawionych przez skarżące. W trakcie postępowania administracyjnego Komisja zachowała bowiem staranność, ponieważ, po pierwsze, wysłuchała skarżących i zbadała ich uwagi, przed wydaniem przez komitet doradczy opinii na piśmie w przedmiocie wstępnego projektu decyzji, a po drugie, przekazała temu komitetowi najważniejsze informacje dotyczące obliczenia kwoty grzywny na podstawie art. 14 ust. 3 rozporządzenia nr 1/2003.
Rozważania analogiczne do tych przedstawionych w pkt 89–95 powyżej znajdują zastosowanie do argumentów skarżących dotyczących konsultacji z kolegium komisarzy. W tym względzie z akt sprawy wynika, że przed przyjęciem zaskarżonej decyzji najważniejsze elementy projektu decyzji, czyli projekt wraz z załącznikami, opinia komitetu doradczego i sprawozdanie końcowe urzędnika przeprowadzającego spotkanie wyjaśniające zostały przedłożone do ostatecznego zatwierdzenia przez kolegium komisarzy.
[…]

Z powyższych względów
SĄD (piąta izba)
orzeka, co następuje:

1)
Skarga zostaje oddalona.

2)
Hitachi-LG Data Storage Inc. i Hitachi-LG Data Storage Korea Inc. pokrywają własne koszty, a także koszty poniesione przez Komisję Europejską.

Gratsias
Labucka
Ulloa Rubio
Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 12 lipca 2019 r.
Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: angielski.
(
)	Poniżej zostały odtworzone jedynie te punkty wyroku, których publikację Sąd uznał za wskazaną.