CELEX: 62018CJ0720
Rinviju għal deċiżjoni preliminari
Approssimazzjoni tal-leġiżlazzjonijiet
Trade marks
Direttiva 2008/95/KE
Artikolu 12(1)
Użu ġenwin ta’ trade mark
Oneru tal-prova
Artikolu 13
Prova tal-użu ‘fir-rigward ta’ xi wħud mill-prodotti jew servizzi’
Trade mark li tindika mudell ta’ vetturi li l-produzzjoni tagħha twaqqfet
Użu tat-trade mark għall-biċċiet li jinqalgħu kif ukoll għas-servizzi relatati ma’ dan il-mudell
Użu tat-trade mark għal vetturi użati
Artikolu 351 TFUE
Konvenzjoni bejn ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja u l-Konfederazzjoni Svizzera
Protezzjoni reċiproka tal-privattivi, disinni, mudelli u trade marks

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 12(1) tad-Direttiva 2008/95/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-22 ta’ Ottubru 2008 biex jiġu approssimati l-liġijiet ta’ l-Istati Membri dwar it-trade marks (
ĠU 2008, L 299, p. 25
).
Dawn it-talbiet tressqu fil-kuntest ta’ żewġ kawżi bejn Ferrari SpA u DU, dwar il-kanċellazzjoni, minħabba nuqqas ta’ użu ġenwin, ta’ żewġ trade marks li Ferrari hija proprjetarja tagħhom.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
Il-premessi 6 u 10 tad-Direttiva 2008/95 huma fformulati kif ġej:
“ (6)
L-Istati Membri għandhom jibqgħu wkoll liberi li jiffissaw id-dispożizzjonijiet ta’ proċedura dwar ir-reġistrazzjoni, ir-revokazzjoni u n-nullità’ tat-trade marks miksuba mir-reġistrazzjoni. Jistgħu, per eżempju, jiddeterminaw il-forma tar-reġistrazzjoni tat-trade marks u l-proċeduri ta’ nullità, jiddeċiedu jekk għandhomx jiġu invokati drittijiet preċedenti fil-proċedura tar-reġistrazzjoni jew fil-proċedura ta’ nullità jew fit-tnejn u, jekk jippermettu li jiġu invokati drittijiet preċedenti fil-proċedura tar-reġistrazzjoni, li jkollhom proċedura ta’ oppożizzjoni jew proċedura ta’ eżami ex ufficio jew it-tnejn. L-Istati Membri għandhom jibqgħu liberi li jiddeterminaw l-effetti tar-revokazzjoni jew tan-nullità tat-trade marks.
[…]
(10)
Huwa fundamentali, sabiex jiġi faċilitat l-moviment liberu ta’ merkanzija u servizzi, li jiġi żgurat li t-trade marks reġistrati jgawdu l-istess protezzjoni taħt is-sistemi legali ta’ l-Istati Membri kollha. Dan m’għandux madankollu jżomm l-Istati Membri milli jagħtu, fuq għażla tagħhom, protezzjoni estensiva lil dawk it-trade marks li jkollhom reputazzjoni.”
L-Artikolu 7 tal-imsemmija direttiva, intitolat “Eżawriment tad-drittijiet mogħtija minn trade mark” jipprevedi, fil-paragrafu 1 tiegħu:
“It-trade mark m’għandhiex tagħti d-dritt lill-proprjetarju li jipprojbixxi l-użu tagħha relattivament għal merkanzija li tqiegħdet fis-suq fil-[Unjoni Ewropea] taħt dik it-trade mark mill-proprjetarju jew bil-kunsens tiegħu.”
L-Artikolu 10 tal-imsemmija direttiva, intitolat “Użu ta’ trade marks”, jipprevedi fil-paragrafu 1 tiegħu:
“Jekk, f’perijodu ta’ ħames snin wara d-data tat-tlestija tal-proċedura tar-reġistrazzjoni, il-proprjetarju ma wżax it-trade mark ġenwinament fl-Istat Membru relattivament għall-merkanzija jew is-servizzi li għalihom hija ġiet reġistrata, jew jekk tali użu ġie sospiż matul perijodu mhux interrott ta’ ħames snin, it-trade mark għandha tkun suġġettibbli għas-sanzjonijiet previsti f’din id-Direttiva, sakemm m’hemmx raġunijiet tajba għan-nuqqas ta’ użu.”
L-Artikolu 12 tal-imsemmija direttiva, intitolat “Raġunijiet għar-revokazzjoni”, jipprevedi, fil-paragrafu 1 tiegħu:
“Trade mark għandha tkun suġġettibbli għar-revokazzjoni jekk, f’perijodu kontinwu ta’ ħames snin, ma tkunx ġiet użata ġenwinament fl-Istat Membru relattivament għall-merkanzija jew servizzi li għalihom hija ġiet reġistrata, u ma jkunx hemm raġunijiet validi għan-nuqqas ta’ użu.
Iżda, l-ebda persuna ma tista’ tinvoka d-dritt li titlob ir-revokazzjoni tad-drittijiet tal-proprjetarju fi trade mark fejn, matul l-intervall bejn l-iskadenza tal-perijodu ta’ ħames snin u l-preżentata ta’ t-talba għar-revoka, inbeda jew tkompla mill-ġdid l-użu ġenwin tat-trade mark.
Il-bidu jew tkomplija mill-ġdid ta’ l-użu matul perijodu ta’ tliet xhur qabel l-preżentata ta’ t-talba għar-revoka li beda l-aktar kmieni ma’ l-iskadenza tal-perijodu kontinwu ta’ ħames snin tan-nuqqas ta’ użu għandu jiġi injorat fejn isiru preparazzjonijiet għall-bidu jew tkomplija mill-ġdid biss wara li l-proprjetarju isir konxju li tista’ tiġi preżentata t-talba għar-revoka.”
L-Artikolu 13 tad-Direttiva, intitolat “Raġunijiet għar-rifjut jew revokazzjoni jew nullità fir-rigward ta’ x’uħud biss mill-merkanzija jew servizzi” jipprevedi:
“Fejn xi raġunijiet għar-rifjut ta’ reġistrazzjoni jew għar-revokazzjoni jew nullità ta’ trade mark jeżistu fir-rigward biss ta’ x’uħud mill-merkanzija jew servizzi li għalihom saret l-applikazzjoni jew ir-reġistrazzjoni ta’ dik it-trade mark, ir-rifjut tar-reġistrazzjoni jew ir-revokazzjoni jew nullità għandhom ikopru biss dik l-merkanzija jew dawk is-servizzi.”
Id-dritt Ġermaniż
L-Artikolu 26 tal-Gesetz über den Schutz von Marken und sonstigen Kennzeichen (Markengesetz) (il-Liġi dwar il-Protezzjoni tat-Trade marks u Sinjali Distintivi Oħra), tal-25 ta’ Ottubru 1994 (BGBl. 1994 I, p. 3082) (iktar ’il quddiem il-“liġi dwar it-trade marks”), intitolat “Użu tat-trade mark”, jipprevedi:
“(1)   Sa fejn l-eżerċizzju ta’ drittijiet li jirriżultaw minn trade mark irreġistrata, jew iż-żamma tar-reġistrazzjoni, huwa suġġett għall-użu tat-trade mark, il-proprjetarju għandu jkun għamel użu ġenwin minnha fit-territorju nazzjonali għall-prodotti jew għas-servizzi li għalihom hija rreġistrata, sakemm ma jkunx hemm raġunijiet xierqa għal nuqqas ta’ użu.
(2)   L-użu tat-trade mark bil-kunsens tal-proprjetarju għandu jitqies bħala użu mill-proprjetarju.
(3)   L-użu tat-trade mark f’forma li hija differenti minn dik li fiha hija ġiet irreġistrata huwa wkoll ikkunsidrat bħala użu ta’ trade mark irreġistrata, bil-kundizzjoni li d-differenzi ma jbiddlux il-karattru distintiv tat-trade mark. L-ewwel sentenza tapplika anki jekk it-trade mark tkun irreġistrata fil-forma li fiha hija użata.
(4)   Huwa wkoll ikkunsidrat bħala użu fit-territorju nazzjonali t-twaħħil tat-trade mark fuq il-prodotti jew fuq l-ippakkjar tagħhom fit-territorju nazzjonali biss għall-finijiet ta’ l-esportazzjoni.
(5)   Meta l-użu ta’ trade mark ikun meħtieġ fi żmien ħames snin mid-data tar-reġistrazzjoni tagħha u l-oppożizzjoni tkun saret kontra r-reġistrazzjoni ta’ trade mark, id-data tar-reġistrazzjoni tiġi ssostitwita bid-data ta’ l-għeluq tal-proċedimenti ta’ oppożizzjoni.”
L-Artikolu 49 tal-liġi dwar it-trade marks, intitolat “Revoka”, jipprevedi:
“(1)   Fuq talba, trade mark għandha titħassar mir-reġistru għal raġuni ta’ revoka jekk ma tkunx intużat fis-sens tal-Artikolu 26, wara d-data tar-reġistrazzjoni tagħha, għal perijodu kontinwu ta’ ħames snin. Ir-revoka ta’ trade mark ma tistax madankollu tintalab jekk, wara t-tmiem tal-imsemmi perijodu u qabel ma ressqet it-talba għal revoka, it-trade mark l-użu ġenwin tat-trade mark ikun beda jew issokta skont tal-Artikolu 26. Il-bidu jew tkomplija mill-ġdid ta’ l-użu matul perijodu ta’ tliet xhur qabel l-preżentata ta’ t-talba għar-revoka li beda l-aktar kmieni mal-iskadenza tal-perijodu kontinwu ta’ ħames snin tan-nuqqas ta’ użu għandu jiġi injorat fejn isiru preparazzjonijiet għall-bidu jew tkomplija mill-ġdid biss wara li l-proprjetarju jsir konxju li tista’ tiġi ppreżentata t-talba għar-revoka. […]
[…]
(3)   Meta r-raġuni ta’ revoka ta’ drittijiet jeżistu biss fir-rigward ta’ xi wħud biss mill-prodotti jew servizzi li għalihom it-trade mark hija rreġistrata, id-drittijiet tal-proprjetarju għandhom jiġu dikjarati bħala rrevokati fir-rigward ta’ dawk il-prodotti jew servizzi biss.”
L-Artikolu 115 tal-liġi dwar it-trade marks, intitolat “Irtirar sussegwenti tal-protezzjoni”, huwa fformulat kif ġej:
“(1)   It-talba jew l-azzjoni għal tħassir ta’ trade mark għal revoka (Artikolu 49) […] għandha tiġi ssostitwita, fir-rigward ta’ trade marks irreġistrati fuq livell internazzjonali, bl-applikazzjoni jew l-azzjoni għall-irtirar ta’ protezzjoni.
(2)   Jekk talba għall-irtirar ta’ protezzjoni tiġi ppreżentata skont l-Artikolu 49(1), minħabba nuqqas ta’ użu, id-data tar-reġistrazzjoni fir-reġistru nazzjonali tiġi ssostitwita minn:
1.
id-data li fiha l-Uffiċċju Internazzjonali tal-Organizzazzjoni Dinjija tal-Proprjetà Intellettwali (WIPO), jirċievi n-notifika dwar l-għoti tal-protezzjoni; jew
2.
id-data ta’ skadenza tat-terminu previst fl-Artikolu 5(2) tal-Ftehim ta’ Madrid dwar it-trade marks jew jekk, fl-iskadenza ta’ dan il-perijodu, la n-notifika msemmija fil-punt 1 u lanqas in-notifika ta’ rifjut provviżorju ma tkun ġiet irċevuta.”
L-Artikolu 124 tal-liġi dwar it-trade marks, intitolat “Applikazzjoni b’analoġija tad-dispożizzjonijiet dwar l-effetti tat-trade marks internazzjonali rreġistrati konformement mal-Ftehim ta’ Madrid dwar it-trade marks”, jipprovdi:
“L-Artikoli 112 sa 117 għandhom japplikaw
mutatis mutandis
għat-trade marks internazzjonali rreġistrati li l-protezzjoni tagħhom ġiet estiża għar-Repubblika Federali tal-Ġermanja skont l-Artikolu 3 tal-Protokoll dwar il-Ftehim ta’ Madrid, bil-kundizzjoni li d-dispożizzjonijiet korrispondenti tal-Protokoll dwar il-Ftehim ta’ Madrid jissostitwixxu d-dispożizzjonijiet tal-Ftehim ta’ Madrid imsemmija fl-Artikoli 112 sa 117”.
Il-Konvenzjoni tal-1892
L-Artikolu 5(1) tal-Konvenzjoni bejn l-Isvizzera u l-Ġermanja dwar il-protezzjoni reċiproka tal-brevetti, trade marks u disinni, iffirmata f’Berlin fit-13 ta’ April 1892, kif emendata (iktar ’il quddiem il-“Konvenzjoni tal-1892”), jistabbilixxi li l-konsegwenzi dannużi li, skont il-liġijiet tal-partijiet kontraenti, jirriżultaw mill-fatt li trade mark jew marka tal-kummerċ ma tkunx intużat f’ċertu terminu, ma jseħħux, jekk l-użu jseħħ fuq it-territorju tal-parti l-oħra.
Il-fatti li taw lok għall-kawżi prinċipali u d-domandi preliminari
Ferrari hija proprjetarja tat-trade mark segwenti:
Din it-trade mark ġiet irreġistrata, fit-22 ta’ Lulju 1987, mal-Organizzazzjoni Dinjija tal-Proprjetà Intellettwali, bħala trade mark internazzjonali Nru 515107, għall-prodotti li ġejjin, li jaqgħu fil-klassi 12, fis-sens tal-Ftehim ta’ Nice dwar il-klassifikazzjoni internazzjonali ta’ prodotti u servizzi għall-finijiet tar-reġistrazzjoni ta’ trade marks, tal-15 ta’ Ġunju 1957, kif irrivedut u emendat:
“Vetturi; apparat għaċ-ċaqliq bl-art, bl-ajru jew bl-ilma, b’mod partikolari karozzi u partijiet tagħhom”.
L-istess trade mark ġiet irreġistrata wkoll, fis-7 ta’ Mejju 1990, mad-Deutsches Patent- und Markenamt (l-Uffiċċju Ġermaniż tal-Privattivi u tat-Trade Marks, il-Ġermanja), bħala trade mark Nru 11158448) għall-prodotti li ġejjin fil-klassi 12:
“Vetturi tal-art, inġenji tal-ajru u dgħajjes personali kif ukoll partijiet minnhom; magni għal vetturi ta’ l-art; partijiet li jikkostitwixxu karozzi, jiġifieri vireg ta’ rmonk, kaxxi bagalji, port-skis, garers tal-mejtin, ktajjen tal-ivjaġġar, apparat li jżomm ir-ras, ċinturini ta’ sigurtà, siġġijiet ta’ sigurtà għat-tfal.”
Peress li l-Landgericht Düsseldorf (il-Qorti Reġjonali ta’ Düsseldorf, il-Ġermanja) ordnat it-tħassir, minħabba revoka, taż-żewġ trade marks ta’ Ferrari msemmija fil-punti 14 u 15 ta’ din is-sentenza (iktar ’il quddiem, flimkien, it-“trade marks kontenzjużi”), minħabba li, matul perijodu mhux interrott ta’ ħames snin, Ferrari ma kinitx għamlet użu ġenwin minn dawn it-trade marks, fil-Ġermanja u fl-Isvizzera, għall-prodotti li għalihom dawn huma rreġistrati, Ferrari appellat mid-deċiżjonijiet ta’ din il-qorti quddiem l-Oberlandesgericht Düsseldorf (il-Qorti Reġjonali Superjuri, il-Ġermanja).
Il-qorti tar-rinviju tindika li, bejn is-snin 1984 u 1991, Ferrari kkummerċjalizzat mudell ta’ karozza tal-isport bl-isem “Testarossa” kif ukoll, sal-1996, il-mudelli 512 TR u F512 M, li ġew warajha. Matul is-sena 2014, Ferrari pproduċiet kopja waħda tal-mudell “Ferrari F12 TRS”. Mill-indikazzjonijiet ipprovduti mill-qorti tar-rinviju jirriżulta li, matul il-perijodu rilevanti għall-evalwazzjoni tal-użu tat-trade marks inkwistjoni, Ferrari użat dawn tal-aħħar sabiex tidentifika biċċiet li jinqalgħu u aċċessorji tal-karozzi sportivi ta’ lussu li jiswew ħafna flus, ikkummerċjalizzati preċedentement taħt dawn it-trade marks.
Billi qieset li, sabiex jiġi kkunsidrat bħala ġenwin, l-użu ta’ trade mark mhux dejjem għandu jkun importanti, u fid-dawl ukoll tal-fatt li Ferrari użat it-trade marks inkwistjoni għal karozzi sportivi li jiswew ħafna flus, li huma tipikament prodotti biss f’numru żgħir, il-qorti tar-rinviju ma taqbilx mal-opinjoni tal-qorti tal-ewwel istanza, li l-portata tal-użu invokat minn Ferrari ma huwiex biżżejjed sabiex juri użu ġenwin ta’ dawn it-trade marks.
Madankollu, skont il-qorti tar-rinviju, huwa dubjuż jekk għandhomx jittieħdu inkunsiderazzjoni tali partikolaritajiet fil-każ tat-trade marks inkwistjoni, sa fejn dawn ma ġewx irreġistrati għal karozzi sportivi ta’ lussu li jiswew ħafna flus, iżda, b’mod ġenerali, għall-karozzi u għall-partijiet tagħhom. Il-qorti tar-rinviju tikkunsidra li, jekk jiġi eżaminat jekk it-trade marks inkwistjoni kinux is-suġġett ta’ użu ġenwin fis-suq tal-massa tal-karozzi u tal-partijiet tagħhom, għandu jiġi konkluż qabelxejn li ma kienx hemm tali użu.
Il-qorti tar-rinviju żżid li Ferrari tallega li biegħet mill-ġdid, wara kontroll, vetturi użati bit-trade marks inkwistjoni. Il-qorti tal-ewwel istanza kkunsidrat li dan ma kienx jikkostitwixxi użu ġdid tat-trade marks inkwistjoni, peress li, wara l-ewwel tqegħid fis-suq tal-prodotti b’dawn it-trade marks, id-drittijiet li Ferrari li oriġinaw minnhom kienu ġew eżawriti u hija ma kinitx f’pożizzjoni li tipprojbixxi l-bejgħ mill-ġdid ta’ dawn il-prodotti.
Peress li l-kunċett ta’ “użu xieraq biex jiżgura ż-żamma tad-drittijiet marbuta ma’ trade mark” ma jistax ikollu portata usa’ minn dik ta’ użu li jippreġudika trade mark, l-atti ta’ użu li ma jistgħux jiġu pprojbiti lil terzi mill-proprjetarju ta’ din it-trade mark ma jistgħux, skont il-qorti tal-ewwel istanza, jikkostitwixxu użu xieraq sabiex tiġi żgurata ż-żamma tad-drittijiet marbuta mal-imsemmija trade mark. Min-naħa tagħha, Ferrari sostniet li l-bejgħ ta’ vetturi użati bit-trade marks inkwistjoni kien jimplika rikonoxximent ġdid, min-naħa tagħha, tal-vettura kkonċernata u kien jikkostitwixxi, għalhekk, użu ġdid xieraq sabiex jiżgura ż-żamma tad-drittijiet marbuta mat-trade marks ikkontestati.
Il-qorti tar-rinviju żżid li, fil-kuntest tal-kawżi prinċipali, Ferrari sostniet li pprovdiet biċċiet li jinqalgħu u aċċessorji għall-vetturi li għandhom it-trade marks inkwistjoni u li pproponiet servizzi ta’ manutenzjoni għal dawn il-vetturi. Il-qorti tar-rinviju tindika, f’dan ir-rigward, li l-qorti tal-ewwel istanza kienet ikkonstatat li, bejn is-snin 2011 u 2016, il-partijiet maqlugħa effettivament ikkummerċjalizzati minn Ferrari għal vetturi bit-trade marks inkwistjoni kienu ġġeneraw dħul mill-bejgħ ta’ madwar EUR 17000, li ma jikkostitwixxix użu suffiċjenti għaż-żamma tad-drittijiet mogħtija mit-trade marks kontenzjużi. Ċertament, fid-dinja jeżistu biss 7000 kopja ta’ karozzi bit-trade marks ikkontestati. Madankollu, dan il-fatt ma jispjegax, waħdu, il-kwantitajiet żgħar ta’ biċċiet li jinqalgħu ikkummerċjalizzati taħt it-trade marks ikkontestati.
Filwaqt li hija konxja mill-ġurisprudenza li tirriżulta mis-sentenza tal-11 ta’ Marzu 2003, Ansul (
C‑40/01
,
EU:C:2003:145
), il-qorti tar-rinviju tirrimarka, minn naħa, li mid-“direttivi dwar l-eżami tat-trade marks tal-Unjoni Ewropea” (Taqsima 6 (2.8) tal-Parti C tal-Uffiċċju tal-Proprjetà Intellettwali tal-Unjoni Ewropea (EUIPO) jirriżulta li l-applikazzjoni ta’ din il-ġurisprudenza għandha tibqa’ eċċezzjonali.
Min-naħa l-oħra, il-qorti tar-rinviju tqis li l-kawżi prinċipali għandhom partikolarità addizzjonali, peress li t-trade marks kontenzjużi jkopru wkoll il-partijiet tal-vetturi, b’tali mod li l-applikazzjoni tal-ġurisprudenza li tirriżulta mis-sentenza tal-11 ta’ Marzu 2003, Ansul (
C‑40/01
,
EU:C:2003:145
) ikollha l-konsegwenza li l-użu tat-trade marks kontenzjużi għal partijiet ta’ karozzi jitqies bħala użu ta’ dawn it-trade marks għal vetturi bil-mutur, anki jekk dawn tal-aħħar ma jibqgħux ikkummerċjalizzati taħt l-imsemmija trade marks għal iktar minn 25 sena. Barra minn hekk, tqum il-kwistjoni dwar jekk użu ġenwin ta’ trade mark jistax jirriżulta mill-fatt li l-proprjetarju tagħha jkompli joffri biċċiet li jinqalgħu u jipproponi servizzi għall-prodotti kkummerċjalizzati preċedentement taħt din it-trade mark, mingħajr madankollu ma juża din tal-aħħar sabiex tindika dawn il-partijiet jew dawn is-servizzi.
Fir-rigward tal-portata territorjali tal-użu meħtieġ fl-Artikolu 12(1) tad-Direttiva 2008/95, il-qorti tar-rinviju tfakkar li din id-dispożizzjoni teżiġi użu mwettaq “fl-Istat Membru kkonċernat”. Fil-fatt, filwaqt li tibbaża ruħha fuq is-sentenza tat-12 ta’ Diċembru 2013, Rivella International vs UASI (
C‑445/12 P
,
EU:C:2013:826
, punti
u
), hija tikkonstata li l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-użu ta’ trade mark fl-Isvizzera ma jipproduċix il-prova ta’ użu ġenwin ta’ trade mark fil-Ġermanja. Madankollu, skont il-ġurisprudenza tal-Bundesgerichtshof (il-Qorti Federali tal-Ġustizzja, il-Ġermanja), il-Konvenzjoni tal-1892 tibqa’ fis-seħħ u għandha tiġi applikat mill-qrati Ġermaniżi, fid-dawl tal-Artikolu 351 TFUE. Tali applikazzjoni tista’, madankollu, tqajjem diffikultajiet, fil-każ ta’ trade mark Ġermaniża li, filwaqt li ma tistax titħassar skont id-dritt Ġermaniż, lanqas ma tista’ tiġi invokata fl-oppożizzjoni, sabiex tiġi prekluża r-reġistrazzjoni ta’ trade mark tal-Unjoni.
Fl-aħħar nett, il-qorti tar-rinviju tirrileva li, fil-kawżi prinċipali, tqum ukoll il-kwistjoni tal-parti li għandha l-oneru tal-prova tal-użu ġenwin ta’ trade mark. Skont il-ġurisprudenza Ġermaniża, hemm lok li jiġu applikati l-prinċipji ġenerali tal-proċedura ċivili, li jfisser li, anki fil-każ ta’ talba għal revoka minħabba n-nuqqas ta’ użu ta’ trade mark irreġistrata, hija r-rikorrenti li għandha l-oneru tal-prova tal-fatti li fuqhom hija bbażata din it-talba, anki jekk dawn ikunu fatti negattivi, bħall-assenza ta’ użu ta’ trade mark.
Sabiex jittieħed inkunsiderazzjoni l-fatt li ċ-ċirkustanzi eżatti tal-użu ta’ trade mark spiss jaħarbu mill-għarfien tal-applikant għal revoka, il-ġurisprudenza Ġermaniża timponi fuq il-proprjetarju tat-trade mark ikkonċernata l-oneru sekondarju li jesponi, b’mod komplet u ddettaljat, il-mod li bih huwa jkun għamel użu minnha. Ladarba din ir-responsabbiltà tal-proprjetarju tat-trade mark tiġi ssodisfatta, hija l-parti li titlob il-kanċellazzjoni ta’ din it-trade mark li għandha tikkonfuta din l-espożizzjoni.
L-applikazzjoni ta’ dawn il-prinċipji għall-kawżi prinċipali tippermetti li dawn jiġu deċiżi mingħajr ma tiġi ordnata istruzzjoni, peress li Ferrari esponiet b’mod suffiċjentement iddettaljat l-atti ta’ użu li hija wettqet u għamlet ukoll offerta ta’ provi, filwaqt li DU tillimita ruħha li tikkontesta l-affermazzjonijiet ta’ Ferrari, mingħajr hija stess ma pproduċiet provi. Għaldaqstant, għandu jitqies li ma ssodisfax l-oneru tal-prova. Min-naħa l-oħra, jekk dan l-aħħar obbligu jaqa’ fuq Ferrari, bħala proprjetarja tat-trade marks ikkontestati, ikun neċessarju li jiġu eżaminati l-provi prodotti minnha.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-Oberlandesgericht Düsseldorf (il-Qorti Reġjonali Superjuri ta’ Düsseldorf) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin, li huma identiċi fiż-żewġ kawżi:
“1)
Sabiex jiġi ddeterminat jekk, min-natura jew mill-portata tiegħu, l-użu ta’ trade mark huwiex ġenwin, fis-sens tal-Artikolu 12(1) tad-Direttiva 2008/95[…], fil-każ ta’ trade mark li tiġi rreġistrata għal kategorija kbira ta’ prodotti, fil-każ ineżami, ta’ vetturi fuq l-art, b’mod partikolari karozzi u l-partijiet tagħhom, iżda li effettivament tintuża għal qasam partikolari tas-suq, fil-każ ineżami, karozzi sportivi lussużi li jiswew il-flus u l-partijiet tagħhom, għandu jittieħed inkunsiderazzjoni s-suq tal-kategorija tal-prodotti rreġistrati fl-intier tiegħu, jew jista’ jittieħed inkunsiderazzjoni l-qasam partikolari tas-suq? Jekk jitqies li l-użu tal-qasam partikolari tas-suq huwa biżżejjed, it-trade mark fir-rigward ta’ dan il-qasam tas-suq għandha tinżamm fil-kuntest ta’ proċedura ta’ revoka?
2)
Il-bejgħ, mill-proprjetarju tat-trade mark, ta’ prodotti użati li diġà ġew ikkummerċjalizzati minnu fiż-Żona Ekonomika Ewropea, jikkostitwixxi użu tat-trade mark fis-sens tal-Artikolu 12(1) tad-Direttiva 2008/95?
3)
Trade mark li hija rreġistrata mhux biss fir-rigward ta’ prodott, iżda wkoll fir-rigward ta’ partijiet ta’ dan il-prodott, hija s-suġġett ta’ użu ta’ żamma tad-drittijiet fir-rigward ta’ dan il-prodott meta dan il-prodott ma huwiex iktar ikkummerċjalizzat, kuntrarjament għall-aċċessorji u għall-biċċiet li jinqalgħu marbuta ma’ dan il-prodott li kien ikkummerċjalizzat fil-passat bit-trade mark?
4)
Sabiex jiġi ddeterminat jekk it-trade mark hijiex ġenwina, għandu jittieħed inkunsiderazzjoni wkoll il-fatt li l-proprjetarju tat-trade mark jipprovdi ċerti servizzi dwar il-prodotti kkummerċjalizzati preċedentement, mingħajr madankollu ma juża t-trade mark?
5)
Sabiex jiġi ddeterminat l-użu tat-trade mark fl-Istat Membru kkonċernat (f’dan il-każ, il-Ġermanja) fis-sens tal-Artikolu 12(1) tad-Direttiva 2008/95, għandhom ukoll jittieħdu inkunsiderazzjoni l-użijiet tat-trade mark fl-Isvizzera, konformement mal-[Konvenzjoni tal-1892]?
6)
Huwa kompatibbli mad-Direttiva 2008/95/KE li l-proprjetarju ta’ trade mark, li tressqet azzjoni kontrih minħabba r-revoka tat-trade mark, jintalab jattesta komprensivament l-użu tat-trade mark, iżda li r-riskju tal-impossibbiltà tal-prova jiġi impost fuq il-persuna li titlob ir-revoka?”
Fuq id-domandi preliminari
Fuq l-ewwel u t-tielet domandi
Permezz tal-ewwel u t-tielet domandi tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 12(1) u l-Artikolu 13 tad-Direttiva 2008/95 għandhomx jiġu interpretati fis-sens li trade mark irreġistrata għal kategorija ta’ prodotti u ta’ partijiet maqlugħa l-komponenti, bħall-karozzi u l-partijiet tagħhom, għandha tiġi kkunsidrata bħala li kienet is-suġġett ta’ “użu ġenwin”, fis-sens tal-imsemmi Artikolu 12(1), għall-prodotti kollha li jaqgħu taħt din il-kategorija u l-biċċiet li jinqalgħu li jikkomponuhom, jekk intużat biss għal uħud minn dawn il-prodotti, bħal karozzi sportivi lussużi li jiswew il-flus, jew biss għal biċċiet li jinqalgħu jew għall-aċċessorji ta’ uħud mill-imsemmija prodotti.
Fl-ewwel lok, għandu jitfakkar li, skont l-Artikolu 12(1) tad-Direttiva 2008/95, id-drittijiet tal-proprjetarju ta’ trade mark għandhom jiġu rrevokati jekk, għal perijodu kontinwu ta’ ħames snin, ma jkunx sar użu ġenwin mit-trade mark fl-Istat Membru kkonċernat għall-prodotti jew servizzi li għalihom hija tkun irreġistrata u ma jkunx hemm raġunijiet siewja għal nuqqas ta’ użu ta’ din tal-aħħar.
Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-Artikolu 12(1) tad-Direttiva 2008/95 għandu jiġi interpretat fis-sens li trade mark tkun is-suġġett ta’ “użu ġenwin” meta tintuża, konformement mal-funzjoni essenzjali tagħha li hija li tiggarantixxi l-identità tal-oriġini tal-prodotti jew tas-servizzi li għalihom hija ġiet irreġistrata, sabiex toħloq jew iżżomm suq għal dawn il-prodotti u servizzi, bl-esklużjoni ta’ użi ta’ natura simbolika li għandhom l-uniku għan li jżommu d-drittijiet mogħtija mit-trade mark (sentenza tal-11 ta’ Marzu 2003, Ansul,
C‑40/01
,
EU:C:2003:145
, punt
).
L-evalwazzjoni tal-natura ġenwina tal-użu tat-trade mark tkun ibbażata fuq il-fatti kollha u fuq ċirkustanzi li jistgħu jistabbilixxu jekk l-użu kummerċjali tagħha huwiex veru, b’mod partikolari l-użu kkunsidrat bħala ġġustifikat, fis-settur ekonomiku kkonċernat, sabiex jinżammu jew jinħolqu ishma fis-suq favur prodotti jew servizzi protetti mit-trade mark, in-natura ta’ dawn il-prodotti jew ta’ dawn is-servizzi, il-karatteristiċi tas-suq, il-firxa u l-frekwenza tal-użu tat-trade mark (sentenza tal-11 ta’ Marzu 2003, Ansul,
C‑40/01
,
EU:C:2003:145
, punt
).
Il-fatt li l-użu tat-trade mark ma jikkonċernax prodotti ġodda offruti fis-suq, iżda prodotti diġà kkummerċjalizzati ma huwiex ta’ natura li jċaħħad lil dan l-użu min-natura ġenwina tiegħu, jekk l-istess trade mark hija effettivament użata mill-proprjetarju tagħha għal biċċiet li jinqalgħu li jagħmlu parti mill-kompożizzjoni jew l-istruttura ta’ dawn il-prodotti jew għal prodotti jew servizzi li huma rrelatati direttament mal-prodotti diġà kkummerċjalizzati u li huma intiżi sabiex jissodisfaw il-bżonnijiet tal-klijentela tagħhom (sentenza tal-11 ta’ Marzu 2003, Ansul,
C‑40/01
,
EU:C:2003:145
, punt
).
Minn din il-ġurisprudenza jirriżulta li l-użu ta’ trade mark irreġistrata, mill-proprjetarju tagħha, għall-biċċiet li jinqalgħu li jagħmlu parti integrali mill-prodotti koperti minn din it-trade mark, jista’ jikkostitwixxi “użu ġenwin”, fis-sens tal-Artikolu 12(1) tad-Direttiva 2008/95, mhux biss għall-biċċiet li jinqalgħu stess, iżda wkoll għall-prodotti koperti mill-imsemmija trade mark. F’dan ir-rigward, huwa irrilevanti li r-reġistrazzjoni tal-imsemmija trade mark tkopri mhux biss il-prodotti sħaħ, iżda wkoll il-biċċiet li jinqalgħu tagħhom.
Fit-tieni lok, mill-Artikolu 13 tad-Direttiva 2008/95 jirriżulta li, jekk raġuni ta’ revoka, bħal dik prevista fl-Artikolu 12(1) ta’ din id-direttiva, teżisti biss għal parti mill-prodotti jew mis-servizzi li għalihom din it-trade mark hija rreġistrata jew irreġistrata, ir-revoka tkun estiża biss għall-prodotti jew għas-servizzi kkonċernati.
Fir-rigward tal-kunċett ta’ “parti mill-prodotti jew servizzi” imsemmi fl-Artikolu 13 tad-Direttiva 2008/95, hemm lok li jiġi rrilevat li l-konsumatur li jixtieq jakkwista prodott jew servizz li jaqa’ taħt kategorija ta’ prodotti jew ta’ servizzi li ġew iddefiniti b’mod partikolarment preċiż u limitat, iżda li fih ma huwiex possibbli li jiġu operati diviżjonijiet sinjifikattivi, se tassoċja ma’ trademark irreġistrata għal din il-kategorija ta’ prodotti jew servizzi l-prodotti jew is-servizzi kollha li jappartjenu għaliha, sabiex din it-trade mark tissodisfa l-funzjoni essenzjali tagħha li tiggarantixxi l-oriġini għal dawn l-prodotti jew servizzi. F’dawn iċ-ċirkustanzi, huwa biżżejjed li l-proprjetarju tat-trade mark preċedenti jintalab jippreżenta l-prova tal-użu ġenwin ta’ din it-trade mark għal parti mill-prodotti jew mis-servizzi li jaqgħu taħt din il-kategorija omoġenja (ara, f’dan is-sens u b’analoġija, is-sentenza tas-16 ta’ Lulju 2020, ACTC vs EUIPO,
C‑714/18 P
,
EU:C:2020:573
– punt 42.
Min-naħa l-oħra, f’dak li jikkonċerna prodotti jew servizzi miġbura fi ħdan kategorija wiesgħa, li jistgħu jinqasmu f’diversi subkategoriji awtonomi, huwa neċessarju li l-proprjetarju ta’ trade mark irreġistrata għal din il-kategorija ta’ prodotti jew ta’ servizzi jintalab jipproduċi l-prova tal-użu ġenwin mit-trade mark tiegħu għal kull waħda minn dawn is-subkategoriji awtonomi, li fin-nuqqas ta’ dan id-drittijiet tiegħu jiġu rrevokati għat-trade mark għas-subkategoriji awtonomi li għalihom huwa ma jkunx ipproduċa tali prova (ara, f’dan is-sens u b’analoġija, is-sentenza tas-16 ta’ Lulju 2020, ACTC vs EUIPO,
C‑714/18 P
,
EU:C:2020:573
, punt
).
Fil-fatt, jekk il-proprjetarju ta’ trade mark irreġistra t-trade mark tiegħu għal firxa wiesgħa ta’ prodotti jew ta’ servizzi li huwa jkun jista’ possibbilment jikkummerċjalizza, iżda ma għamilx dan matul perijodu kontinwu ta’ ħames snin, l-interess tiegħu li jibbenefika mill-protezzjoni tat-trade mark tiegħu għal dawn il-prodotti jew servizzi ma jistax jipprevali fuq l-interess tal-kompetituri li jużaw sinjal identiku jew li jixxiebah għall-imsemmija prodotti jew servizzi, jew li japplikaw għar-reġistrazzjoni ta’ dan is-sinjal bħala trade mark (ara, f’dan is-sens u b’analoġija, is-sentenza tas-16 ta’ Lulju 2020, ACTC vs EUIPO,
C‑714/18 P
,
EU:C:2020:573
, punt
).
Fir-rigward tal-kriterju jew tal-kriterji rilevanti li għandhom jiġu applikati għall-finijiet tal-identifikazzjoni ta’ subkategorija koerenti ta’ prodotti jew ta’ servizzi li jistgħu jiġu previsti b’mod awtonomu, il-kriterju tal-għan u tad-destinazzjoni tal-prodotti jew tas-servizzi inkwistjoni jikkostitwixxi kriterju essenzjali għall-finijiet tad-definizzjoni ta’ subkategorija awtonoma ta’ prodotti (ara, b’analoġija, is-sentenza tas-16 ta’ Lulju 2020, ACTC vs EUIPO,
C‑714/18 P
,
EU:C:2020:573
, punt
).
Għaldaqstant, għandu jiġi evalwat b’mod konkret, prinċipalment fir-rigward tal-prodotti jew tas-servizzi li għalihom il-proprjetarju ta’ trade mark ipproduċa l-prova tal-użu tat-trade mark tiegħu, jekk dawn jikkostitwixxux subkategorija awtonoma meta mqabbla mal-prodotti u mas-servizzi li jaqgħu taħt il-klassi ta’ prodotti jew ta’ servizzi kkonċernata, b’mod li l-prodotti jew is-servizzi li għalihom l-użu ġenwin mit-trade mark ġie pprovat mal-kategorija tal-prodotti jew tas-servizzi koperti mir-reġistrazzjoni ta’ din it-trade mark (sentenza tas-16 ta’ Lulju 2020, ACTC vs EUIPO,
C‑714/18 P
,
EU:C:2020:573
, punt
).
Mill-kunsiderazzjonijiet esposti fil-punti 37 sa 41 ta’ din is-sentenza jirriżulta li l-kunċett ta’ “qasam partikolari tas-suq”, invokat mill-qorti tar-rinviju, ma huwiex, bħala tali, rilevanti għall-evalwazzjoni tal-kwistjoni dwar jekk il-prodotti jew is-servizzi li għalihom il-proprjetarju ta’ trade mark uża din tal-aħħar jaqgħux taħt subkategorija awtonoma tal-kategorija tal-prodotti jew tas-servizzi li għalihom din it-trade mark ġiet irreġistrata.
Fil-fatt, kif jirriżulta mill-punt 37 ta’ din is-sentenza, hija rilevanti biss, f’dan ir-rigward, il-kwistjoni dwar jekk il-konsumatur li jixtieq jakkwista prodott jew servizz li jaqa’ taħt il-kategorija ta’ prodotti jew ta’ servizzi koperti mit-trade mark inkwistjoni jassoċjax ma’ din it-trade mark il-prodotti jew is-servizzi kollha li jifformaw parti minn din il-kategorija.
Issa, tali ipoteżi ma tistax tiġi eskluża għas-sempliċi raġuni li, skont analiżi ekonomika, il-prodotti jew is-servizzi differenti inklużi fl-imsemmija kategorija jaqgħu taħt swieq differenti, jew partijiet differenti ta’ suq. Dan huwa iktar u iktar il-każ meta jeżisti interess leġittimu tal-proprjetarju ta’ trade mark li jestendi l-firxa ta’ prodotti jew ta’ servizzi li għalihom it-trade mark tiegħu hija rreġistrata (ara, b’analoġija, is-sentenza tas-16 ta’ Lulju 2020, ACTC vs EUIPO,
C‑714/18 P
,
EU:C:2020:573
, punt
).
F’dan il-każ, sa fejn il-qorti tar-rinviju tindika li l-proprjetarju tat-trade marks inkwistjoni fil-kawża prinċipali uża dawn it-trade marks għal biċċiet li jinqalgħu u aċċessorji ta’ “karozzi sportivi lussużi li jiswew il-flus”, għandu jiġi rrilevat, l-ewwel nett, li mill-kunsiderazzjonijiet esposti fil-punti 40 u 42 sa 44 ta’ din is-sentenza jirriżulta li s-sempliċi fatt li l-prodotti li għalihom intużat trade mark huma mibjugħa bi prezz partikolarment għoli u, konsegwentement, jistgħu jaqgħu taħt suq speċifiku, ma huwiex biżżejjed sabiex jiġi kkunsidrat li jikkostitwixxu subkategorija awtonoma tal-klassi ta’ prodotti li għalihom ġiet irreġistrata din it-trade mark.
It-tieni nett, huwa minnu li l-vetturi kkwalifikati bħala “sportivi” huma vetturi effiċjenti u, għaldaqstant, jistgħu jintużaw fl-isport tal-vetturi. Madankollu, dawn huma biss waħda mid-destinazzjonijiet possibbli ta’ tali vetturi, li jistgħu wkoll jintużaw, kif ukoll kull vettura oħra, għat-trasport bit-triq ta’ persuni u tal-effetti personali tagħhom.
Issa, meta l-prodotti koperti minn trade mark ikollhom, bħala spiss, diversi għanijiet u destinazzjonijiet, ma tistax issir id-determinazzjoni tal-eżistenza ta’ subkategorija distinta ta’ prodotti billi jittieħdu inkunsiderazzjoni, b’mod iżolat, kull wieħed mill-għanijiet li dawn il-prodotti jista’ jkollhom, tali approċċ ma jippermettix li jiġu identifikati b’mod koerenti s-subkategoriji awtonomi u li għandu bħala konsegwenza li jillimita eċċessivament id-drittijiet tal-proprjetarju tat-trade mark (ara, b’analoġija, is-sentenza tas-16 ta’ Lulju 2020, ACTC vs EUIPO,
C‑714/18 P
,
EU:C:2020:573
, punt
.
Minn dan isegwi li s-sempliċi fatt li l-karozzi li għalihom intużat trade mark huma kkwalifikati bħala “sportivi” ma huwiex biżżejjed sabiex jiġi kkunsidrat li dawn jaqgħu taħt subkategorija awtonoma ta’ karozzi.
It-tielet nett, fl-aħħar nett, il-kunċett ta’ “lussu”, li għalih jirreferu t-termini “lussużi”, użati mill-qorti tar-rinviju, jista’ jkun rilevanti għal diversi tipi ta’ vetturi, b’tali mod li l-fatt li l-karozzi li għalihom intużat trade mark huma kkwalifikati bħala “vetturi lussużi” lanqas ma huwa biżżejjed sabiex jiġi kkunsidrat li huma jikkostitwixxu subkategorija awtonoma ta’ karozzi.
Għaldaqstant, jidher, bla ħsara għall-verifika mill-qorti tar-rinviju, li l-fatt li l-kumpannija proprjetarja tat-trade marks inkwistjoni fil-kawża prinċipali użat dawn it-trade marks għal biċċiet li jinqalgħu u aċċessorji ta’ “karozzi sportivi lussużi li jiswew il-flus ” ma huwiex biżżejjed sabiex jiġi konkluż li hija użat dawn it-trade marks biss għal parti mill-prodotti koperti minn dawn tal-aħħar, fis-sens tal-Artikolu 13 tad-Direttiva 2008/95.
Madankollu, anki jekk il-fatt li trade mark intużat għal prodotti kklassifikati bħala “li jiswew il-flus” ma jistax ikun biżżejjed sabiex jitqies li dawn il-prodotti jikkostitwixxu subkategorija awtonoma tal-prodotti li għalihom din it-trade mark ġiet irreġistrata, dan xorta jibqa’ rilevanti għall-evalwazzjoni tal-kwistjoni dwar jekk din it-trade mark kinitx is-suġġett ta’ “użu ġenwin”, fis-sens tal-Artikolu 12(1) tad-Direttiva 2008/95.
Fil-fatt, dan il-fatt jista’ juri li, minkejja n-numru relattivament żgħir ta’ unitajiet ta’ prodotti mibjugħa taħt it-trade mark ikkonċernata, l-użu li sar minn din it-trade mark ma kienx purament simboliku, iżda jikkostitwixxi użu tal-imsemmija trade mark skont il-funzjoni essenzjali tagħha, użu li, skont il-ġurisprudenza ċċitata fil-punt 32 ta’ din is-sentenza, għandu jiġi kklassifikat bħala “użu ġenwin” fis-sens tal-Artikolu 12(1) tad-Direttiva 2008/95.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, ir-risposta għall-ewwel u t-tielet domandi għandha tkun li l-Artikolu 12(1), u l-Artikolu 13 tad-Direttiva 2008/95 għandhom jiġu interpretati fis-sens li trade mark irreġistrata għal kategorija ta’ prodotti u ta’ biċċiet li jinqalgħu li jikkomponuhom għandha tiġi kkunsidrata bħala li kienet is-suġġett ta’ “użu ġenwin” biss, fis-sens tal-imsemmi Artikolu 12(1), għall-prodotti kollha li jaqgħu taħt din il-kategorija u l-partijiet li jinqalgħu mill-komponenti, jekk hija kienet is-suġġett ta’ tali użu biss għal xi wħud minn dawn il-prodotti, bħall-vetturi sportivi lussużi li jiswew il-flus, jew biss għall-partijiet li jinqalgħu jew l-aċċessorji li jikkomponu uħud mill-imsemmija prodotti, sakemm ma joħroġx mill-fatti u l-evidenza rilevanti li l-konsumatur li jixtieq jakkwista l-istess prodotti jipperċepixxihom bħala li jikkostitwixxu subkategorija awtonoma tal-kategorija ta’ prodotti li għaliha ġiet irreġistrata t-trade mark kkonċernata.
Fuq it-tieni domanda
Permezz tat-tieni domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 12(1) tad-Direttiva 2008/95 għandux jiġi interpretat fis-sens li trade mark tista’ tkun is-suġġett ta’ użu ġenwin mill-proprjetarju tagħha, waqt il-bejgħ mill-ġdid, minnu, ta’ prodotti użati, imqiegħda fis-suq taħt din it-trade mark.
Għandu jiġi rrilevat li, ċertament, il-bejgħ mill-ġdid, bħala tali, ta’ prodott użat li għandu trade mark ma jfissirx li din it-trade mark hija “użata”, fis-sens tal-ġurisprudenza ċċitata fil-punt 32 ta’ din is-sentenza. Fil-fatt, l-imsemmija trade mark intużat meta din twaħħlet, mill-proprjetarju tagħha, fuq il-prodott ġdid, meta dan il-prodott tqiegħed fis-suq għall-ewwel darba.
Madankollu, jekk il-proprjetarju tat-trade mark ikkonċernata effettivament juża din it-trade mark, konformement mal-funzjoni essenzjali tiegħu li hija li tiggarantixxi l-identità tal-oriġini tal-prodotti li għalihom hija ġiet irreġistrata, waqt il-bejgħ mill-ġdid ta’ prodotti użati, tali użu jista’ jikkostitwixxi “użu ġenwin” tal-imsemmija trade mark, fis-sens tal-Artikolu 12(1) tad-Direttiva 2008/95.
L-Artikolu 7(1) tad-Direttiva 2008/95, dwar l-eżawriment tad-drittijiet mogħtija mit-trade mark, jikkonferma din l-interpretazzjoni.
Fil-fatt, minn din id-dispożizzjoni jirriżulta li d-dritt mogħti mit-trade mark ma jippermettix lill-proprjetarju tagħha jipprojbixxi l-użu tagħha għal prodotti diġà mqiegħda fis-suq fl-Unjoni, taħt din it-trade mark, minn dan il-proprjetarju, jew bil-kunsens tiegħu.
Minn dan isegwi li trade mark tista’ tintuża għal prodotti diġà mqiegħda fis-suq taħt din it-trade mark. Il-fatt li l-proprjetarju tat-trade mark ma jistax jipprojbixxi lil terzi milli jużaw it-trade mark tiegħu fir-rigward ta’ prodotti diġà mqiegħda fis-suq taħtha ma jfissirx li huwa stess ma jistax jużaha għal dawn il-prodotti.
Għaldaqstant, ir-risposta għat-tieni domanda għandha tkun li l-Artikolu 12(1) tad-Direttiva 2008/95 għandu jiġi interpretat fis-sens li trade mark tista’ tkun is-suġġett ta’ użu ġenwin mill-proprjetarju tagħha, waqt il-bejgħ mill-ġdid, minnu, ta’ prodotti użati, imqiegħda fis-suq taħt din it-trade mark.
Fuq ir-raba’ domanda
Permezz tar-raba’ domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 12(1) tad-Direttiva 2008/95 għandux jiġi interpretat fis-sens li trade mark tintuża b’mod ġenwin mill-proprjetarju tagħha meta dan jipprovdi ċerti servizzi relatati mal-prodotti kkummerċjalizzati preċedentement taħt din it-trade mark, mingħajr madankollu ma juża l-imsemmija trade mark meta jiġu pprovduti dawn is-servizzi.
Kif jirriżulta mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, iċċitata fil-punt 34 ta’ din is-sentenza, l-użu effettiv, mill-proprjetarju tagħha, ta’ trade mark irreġistrata għal ċerti prodotti, għal servizzi li jirrigwardaw direttament il-prodotti diġà kkummerċjalizzati u huma intiżi li jissodisfaw il-bżonnijiet tal-klijentela ta’ dawn il-prodotti, jista’ jikkostitwixxi “użu ġenwin” ta’ din it-trade mark, fis-sens tal-Artikolu 12(1) tad-Direttiva 2008/95.
Madankollu, mill-istess ġurisprudenza jirriżulta li tali użu jippreżupponi l-użu effettiv tat-trade mark ikkonċernata waqt il-provvista tas-servizzi inkwistjoni. Fil-fatt, fl-assenza ta’ użu ta’ din it-trade mark, ma tistax, evidentement, tkun kwistjoni ta’ “użu ġenwin” tagħha, fis-sens tal-Artikolu 12(1) tad-Direttiva 2008/95.
Għaldaqstant, ir-risposta għar-raba’ domanda għandha tkun li l-Artikolu 12(1) tad-Direttiva 2008/95 għandu jiġi interpretat fis-sens li trade mark tkun is-suġġett ta’ użu ġenwin mill-proprjetarju tagħha meta dan jipprovdi ċerti servizzi relatati mal-prodotti kkummerċjalizzati preċedentement taħt din it-trade mark, bil-kundizzjoni li dawn is-servizzi jiġu pprovduti taħt l-imsemmija trade mark.
Fuq il-ħames domanda
Permezz tal-ħames domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 351 TFUE għandux jiġi interpretat fis-sens li jippermetti lil qorti ta’ Stat Membru tapplika konvenzjoni konkluża qabel l-1 ta’ Jannar 1958 jew, għall-Istati aderenti mal-Unjoni, qabel id-data tal-adeżjoni tagħhom, bħall-Konvenzjoni tal-1892, li tipprevedi li l-użu ta’ trade mark irreġistrata f’dan l-Istat Membru fit-territorju tal-Istat terz parti kontraenti għal din il-Konvenzjoni għandu jittieħed inkunsiderazzjoni sabiex jiġi ddeterminat jekk din it-trade mark kinitx is-suġġett ta’ “użu ġenwin”, fis-sens tal-Artikolu 12(1) tad-Direttiva 2008/95.
Għandu jiġi rrilevat li, sa fejn l-Artikolu 12(1) tad-Direttiva 2008/95 jirreferi għal użu ġenwin ta’ trade mark “fl-Istat Membru kkonċernat”, huwa jeskludi t-teħid inkunsiderazzjoni ta’ użu mwettaq fi Stat terz, bħall-Konfederazzjoni Svizzera.
Madankollu, peress li l-Konvenzjoni tal-1892 saret qabel l-1 ta’ Jannar 1958, japplika l-Artikolu 351 TFUE. Konformement mat-tieni paragrafu ta’ din id-dispożizzjoni jobbliga lill-Istati Membri sabiex jieħdu l-miżuri opportuni sabiex jitneħħew l-inkompatibbiltajiet eżistenti bejn konvenzjoni konkluża qabel l-adeżjoni ta’ Stat Membru u t-Trattat FUE.
Minn dan jirriżulta li l-qorti tar-rinviju hija obbligata tivverifika jekk eventwali inkompatibbiltà bejn it-Trattat u l-konvenzjoni bilaterali tistax tiġi evitata billi din il-konvenzjoni tiġi interpretata, sakemm possibbli, u b’rispett lejn id-dritt nazzjonali, b’mod konformi mad-dritt tal-Unjoni (ara, b’analoġija, is-sentenza tat-18 ta’ Novembru 2003, Budějovický Budvar,
C‑216/01
,
EU:C:2003:618
, punt
).
Jekk ma tkunx tista’ tipproċedi għal interpretazzjoni konformi tal-Konvenzjoni tal-1892, ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja hija obbligata tieħu l-miżuri neċessarji sabiex telimina l-inkompatibbiltà ta’ din il-Konvenzjoni mad-dritt tal-Unjoni, jekk ikun il-każ billi tddenunzjaha. Madankollu, fl-istennija ta’ tali eliminazzjoni, l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 351 TFUE jawtorizzaha tkompli tapplika din il-Konvenzjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat-18 ta’ Novembru 2003, Budějovický Budvar,
C‑216/01
,
EU:C:2003:618
, punti
sa
).
Ċertament, kif irrimarkat il-qorti tar-rinviju, l-applikazzjoni tal-Konvenzjoni tal-1892 mir-Repubblika Federali tal-Ġermanja tista’ tagħti lok għal diffikultajiet, sa fejn trade mark irreġistrata fil-Ġermanja, filwaqt li tista’ tinżamm fir-reġistru biss abbażi tal-użu ġenwin tagħha fit-territorju tal-Konfederazzjoni Svizzera, ma tistax tiġi invokata sabiex issir oppożizzjoni għar-reġistrazzjoni ta’ trade mark tal-Unjoni, peress li, fil-każ ta’ talba għal prova ta’ użu ġenwin ta’ din it-trade mark ippreżentata fil-kuntest biss tal-proċedura ta’ oppożizzjoni, it-titolari tal-imsemmija marka ma jkunx jista’ jipprovdi tali prova għat-territorju tal-Unjoni biss.
Madankollu, dawn id-diffikultajiet huma l-konsegwenza inevitabbli tal-inkompatibbiltà tal-Konvenzjoni tal-1892 mad-dritt tal-Unjoni u jistgħu jisparixxu biss bl-eliminazzjoni ta’ din l-inkompatibbiltà, li r-Repubblika Federali tal-Ġermanja hija obbligata twettaq, skont it-tieni paragrafu tal-Artikolu 351 TFUE.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, ir-risposta għall-ħames domanda għandha tkun li l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 351 TFUE għandu jiġi interpretat fis-sens li jippermetti lil qorti ta’ Stat Membru li tapplika konvenzjoni konkluża bejn Stat Membru tal-Unjoni u Stat terz qabel l-1 ta’ Jannar 1958 jew, għall-Istati li jaderixxu mal-Unjoni, qabel id-data tal-adeżjoni tagħhom, bħalma hija l-Konvenzjoni tal-1892, li tipprovdi li l-użu ta’ trade mark irreġistrata f’dan l-Istat Membru fit-territorju ta’ dan l-Istat terz għandu jiġi kkunsidrat biex jiġi ddeterminat jekk dik it-trade mark kinitx is-suġġett ta’ “użu ġenwin”, fis-sens tal-Artikolu 12(1) tad-Direttiva 2008/95, sakemm wieħed mill-mezzi msemmija fit-tieni paragrafu ta’ din id-dispożizzjoni jagħmilha possibbli li tiġi eliminata kwalunkwe inkompatibbiltà bejn it-Trattat FUE u din il-Konvenzjoni.
Fuq is-sitt domanda
Permezz tas-sitt domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 12(1) tad-Direttiva 2008/95 għandux jiġi interpretat fis-sens li l-oneru tal-prova tal-fatt li trade mark kienet is-suġġett ta’ “użu ġenwin”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, jaqa’ fuq il-proprjetarju ta’ din it-trade mark.
Il-qorti tar-rinviju tippreċiża, f’dan ir-rigward, li, skont il-prinċipji ġenerali tal-proċedura ċivili applikabbli fil-Ġermanja, fil-każ ta’ talba għal revoka ta’ trade mark għal nuqqas ta’ użu, l-oneru tal-prova tan-nuqqas ta’ użu tat-trade mark imsemmija jaqa’ fuq l-applikant, fejn il-proprjetarju ta’ din it-trade mark huwa obbligat biss li jesponi, b’mod komplet u ddettaljat, il-mod li bih huwa għamel użu minnha, mingħajr madankollu ma jipproduċi l-prova ta’ dan.
Għandu jiġi rrilevat li, ċertament, il-premessa 6 tad-Direttiva 2008/95 tiddikjara, b’mod partikolari, li l-Istati Membri għandhom jibqgħu liberi li jiffissaw id-dispożizzjonijiet proċedurali dwar ir-revoka tat-trade marks miksuba mir-reġistrazzjoni.
Madankollu, minn dan ma jistax jiġi dedott li l-kwistjoni tal-oneru tal-prova tal-użu ġenwin, fis-sens tal-Artikolu 12(1) tad-Direttiva 2008/95, fil-kuntest ta’ proċedimenti dwar ir-revoka ta’ trade mark għal nuqqas ta’ użu tikkostitwixxi tali dispożizzjoni proċedurali li taqa’ taħt il-kompetenza tal-Istati Membri (ara, b’analoġija, is-sentenza tad-19 ta’ Ġunju 2014, Oberbank et,
C‑217/13 u C‑218/13
,
EU:C:2014:2012
, punt
).
Fil-fatt, li kieku l-kwistjoni tal-oneru tal-prova tal-karattru distintiv miksub permezz tal-użu ta’ trade mark fil-kuntest ta’ proċedimenti għal dikjarazzjoni ta’ invalidità li tikkonċerna l-imsemmija trade mark kellha taqa’ taħt id-dritt nazzjonali tal-Istati Membri, tkun tista’ tirriżulta, għall-proprjetarji tat-trade marks, protezzjoni varjabbli skont il-liġi kkonċernata, b’tali mod li l-għan ta’ “l-istess protezzjoni taħt is-sistemi legali ta’ l-Istati Membri kollha”, imsemmi fil-premessa 10 tad-Direttiva 2008/95 u kkwalifikat bħala “fundamentali” minnha, ma jinkisibx (ara, b’analoġija, is-sentenza tad-19 ta’ Ġunju 2014, Oberbank et,
C‑217/13 u C‑218/13
,
EU:C:2014:2012
, punt
kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
Għandu jitfakkar ukoll li, fis-sentenza tas-26 ta’ Settembru 2013, Centrotherm Systemtechnik vs UASI u centrotherm Clean Solutions (
C‑610/11 P
,
EU:C:2013:593
, punt
), il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet, fir-rigward tar-revoka ta’ trade mark tal-Unjoni, li l-prinċipju li jgħid li huwa l-obbligu tal-proprjetarju tat-trade mark li jipproduċi l-prova tal-użu ġenwin minnha, fir-realtà sempliċement jittraduċi dak li s-sens komun u r-rekwiżit elementari ta’ effettività tal-proċedura jistipulaw.
Minn dan, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeduċiet li, bħala prinċipju, huwa l-proprjetarju tat-trade mark tal-Unjoni li hija s-suġġett ta’ applikazzjoni għal revoka li għandu jistabbilixxi l-użu ġenwin minn din it-trade mark (sentenza tas-26 ta’ Settembru 2013, Centrotherm Systemtechnik vs UASI u centrotherm Clean Solutions,
C‑610/11 P
,
EU:C:2013:593
, punt
).
Issa, dawn il-kunsiderazzjonijiet huma validi wkoll, fir-rigward tal-prova tal-użu ġenwin, fis-sens tal-Artikolu 12(1) tad-Direttiva 2008/95, ta’ trade mark irreġistrata fi Stat Membru.
Fil-fatt, għandu jiġi kkonstatat li huwa l-proprjetarju tat-trade mark ikkontestata li huwa fl-aħjar pożizzjoni sabiex jipproduċi l-prova tal-atti konkreti li jippermettu li tiġi ssostanzjata l-affermazzjoni li t-trade mark tiegħu kienet is-suġġett ta’ użu ġenwin (ara, b’analoġija, is-sentenza tad-19 ta’ Ġunju 2014, Oberbank et,
C‑217/13 u C‑218/13
,
EU:C:2014:2012
, punt
).
Konsegwentement, ir-risposta għas-sitt domanda għandha tkun li l-Artikolu 12(1) tad-Direttiva 2008/95 għandu jiġi interpretat fis-sens li l-oneru tal-prova tal-fatt li trade mark kienet is-suġġett ta’ “użu ġenwin”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, jaqa’ fuq il-proprjetarju ta’ din it-trade mark.
Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.

Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Ir-Raba’ Awla) taqta’ u tiddeċiedi:

1)
L-Artikolu 12(1) u l-Artikolu 13 tad-Direttiva 2008/95/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-22 ta’ Ottubru 2008 biex jiġu approssimati l-liġijiet ta’ l-Istati Membri dwar it-trade marks, għandhom jiġu interpretati fis-sens li trade mark irreġistrata għal kategorija ta’ prodotti u ta’ biċċiet li jinqalgħu li jikkomponuhom għandha tiġi kkunsidrata bħala li kienet is-suġġett ta’ “użu ġenwin” biss, fis-sens tal-imsemmi Artikolu 12(1), għall-prodotti kollha li jaqgħu taħt din il-kategorija u l-partijiet li jinqalgħu mill-komponenti, jekk hija kienet is-suġġett ta’ tali użu biss għal xi wħud minn dawn il-prodotti, bħall-vetturi sportivi lussużi li jiswew il-flus, jew biss għall-partijiet li jinqalgħu jew l-aċċessorji li jikkomponu uħud mill-imsemmija prodotti, sakemm ma joħroġx mill-fatti u l-evidenza rilevanti li l-konsumatur li jixtieq jakkwista l-istess prodotti jipperċepixxihom bħala li jikkostitwixxu subkategorija awtonoma tal-kategorija ta’ prodotti li għaliha ġiet irreġistrata t-trade mark kkonċernata.

2)
L-Artikolu 12(1) tad-Direttiva 2008/95 għandu jiġi interpretat fis-sens li trade mark tista’ tkun is-suġġett ta’ użu ġenwin mill-proprjetarju tagħha, waqt il-bejgħ mill-ġdid, minnu, ta’ prodotti użati, imqiegħda fis-suq taħt din it-trade mark.

3)
L-Artikolu 12(1) tad-Direttiva 2008/95 għandu jiġi interpretat fis-sens li trade mark tkun is-suġġett ta’ użu ġenwin mill-proprjetarju tagħha meta dan jipprovdi ċerti servizzi relatati mal-prodotti kkummerċjalizzati preċedentement taħt din it-trade mark, bil-kundizzjoni li dawn is-servizzi jiġu pprovduti taħt l-imsemmija trade mark.

4)
L-ewwel paragrafu tal-Artikolu 351 TFUE għandu jiġi interpretat fis-sens li jippermetti lil qorti ta’ Stat Membru li tapplika konvenzjoni konkluża bejn Stat Membru tal-Unjoni Ewropea u Stat terz qabel l-1 ta’ Jannar 1958 jew, għall-Istati li jaderixxu mal-Unjoni, qabel id-data tal-adeżjoni tagħhom, bħalma hija l-Konvenzjoni bejn l-Isvizzera u l-Ġermanja dwar il-protezzjoni reċiproka tal-brevetti, trade marks u disinni, iffirmata f’Berlin fit-13 ta’ April 1892, kif emendata, li tipprovdi li l-użu ta’ trade mark irreġistrata f’dan l-Istat Membru fit-territorju ta’ dan l-Istat terz għandu jiġi kkunsidrat biex jiġi ddeterminat jekk dik it-trade mark kinitx is-suġġett ta’ “użu ġenwin”, fis-sens tal-Artikolu 12(1) tad-Direttiva 2008/95, waqt li qed tistenna wieħed mill-mezzi msemmija fit-tieni paragrafu ta’ din id-dispożizzjoni biex telimina kull inkompatibbiltà bejn it-Trattat FUE u din il-konvenzjoni.

5)
L-Artikolu 12(1) tad-Direttiva 2008/95 għandu jiġi interpretat fis-sens li l-oneru tal-prova tal-fatt li trade mark kienet is-suġġett ta’ “użu ġenwin”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, jaqa’ fuq il-proprjetarju ta’ din it-trade mark.

Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Ġermaniż.