CELEX: 62020CJ0328
Παράβαση
Συντονισμός των συστημάτων κοινωνικής ασφάλειας
Κανονισμός (ΕΚ) 883/2004
Άρθρα 4, 7 και 67
Ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων
Κανονισμός (ΕΕ) 492/2011
Άρθρο 7
Ίση μεταχείριση
Οικογενειακές παροχές
Κοινωνικά και φορολογικά πλεονεκτήματα
Αναπροσαρμογή των ποσών σε συνάρτηση με τα επίπεδα των τιμών στο κράτος κατοικίας των τέκνων

Με την προσφυγή της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζητεί από το Δικαστήριο να διαπιστώσει ότι θεσπίζοντας:
–
μηχανισμό αναπροσαρμογής των οικογενειακών επιδομάτων και της μείωσης φόρου λόγω εξαρτώμενων τέκνων για τους εργαζομένους των οποίων τα τέκνα κατοικούν μονίμως σε άλλο κράτος μέλος, η Δημοκρατία της Αυστρίας παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει δυνάμει των άρθρων 4, 7 και 67 του κανονισμού (ΕΚ) 883/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2004, για το συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλειας (
ΕΕ 2004, L 166, σ. 1
), καθώς και του άρθρου 7, παράγραφος 2, του κανονισμού (ΕΕ) 492/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 5ης Απριλίου 2011, που αφορά την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων στο εσωτερικό της Ένωσης (
ΕΕ 2011, L 141, σ. 1
), και
–
μηχανισμό αναπροσαρμογής της «πρόσθετης» μείωσης φόρου για τις οικογένειες, της μείωσης φόρου λόγω μοναδικής πηγής εισοδήματος, της μείωσης φόρου για τις μονογονεϊκές οικογένειες και της μείωσης φόρου λόγω καταβαλλόμενης διατροφής για τους διακινούμενους εργαζομένους των οποίων τα τέκνα κατοικούν μονίμως σε άλλο κράτος μέλος, η Δημοκρατία της Αυστρίας παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 7, παράγραφος 2, του κανονισμού 492/2011.
Το νομικό πλαίσιο
Το δίκαιο της Ένωσης
Ο κανονισμός 883/2004
Οι αιτιολογικές σκέψεις 8, 12 και 16 του κανονισμού 883/2004 έχουν ως εξής:
«(8)
Η γενική αρχή της ίσης μεταχείρισης έχει ιδιαίτερη σημασία για εργαζομένους, οι οποίοι δεν κατοικούν στο κράτος μέλος όπου απασχολούνται, συμπεριλαμβανομένων των μεθοριακών εργαζομένων.
[…]
(12)
Υπό το πρίσμα της αναλογικότητας, θα πρέπει να ληφθεί μέριμνα ώστε η αρχή της εξομοίωσης γεγονότων ή καταστάσεων να μην οδηγήσει σε αντικειμενικώς αδικαιολόγητα αποτελέσματα ή στη συρροή παροχών του ιδίου είδους για την ίδια περίοδο.
[…]
(16)
Στο εσωτερικό της Κοινότητας, δεν αιτιολογείται, κατ’ αρχήν, να εξαρτώνται τα δικαιώματα κοινωνικής ασφάλειας από τον τόπο κατοικίας του ενδιαφερομένου· ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις, ιδίως όσον αφορά τις ειδικές παροχές που συνδέονται με το οικονομικό και κοινωνικό περιβάλλον του ενδιαφερομένου, ο τόπος κατοικίας θα μπορούσε να λαμβάνεται υπόψη.»
Το άρθρο 1, στοιχείο κστʹ, του ανωτέρω κανονισμού ορίζει τα ακόλουθα:
«Για τους σκοπούς του παρόντος κανονισμού, νοούνται ως:
[…]
κστ)
“οικογενειακή παροχή”: όλες οι παροχές σε είδος ή σε χρήμα που προορίζονται να αντισταθμίσουν τα οικογενειακά βάρη, εξαιρουμένων των προκαταβολών παροχών διατροφής και των ειδικών επιδομάτων τοκετού και υιοθεσίας που αναφέρονται στο παράρτημα Ι.»
Το άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο ιʹ, του εν λόγω κανονισμού προβλέπει τα εξής:
«Ο παρών κανονισμός εφαρμόζεται στις νομοθεσίες που αφορούν τους κλάδους κοινωνικής ασφάλισης που έχουν σχέση με:
[…]
ι) οικογενειακές παροχές.»
Το άρθρο 4 του ίδιου κανονισμού, το οποίο επιγράφεται «Ίση μεταχείριση», ορίζει τα ακόλουθα:
«Εκτός αν προβλέπει άλλως ο παρών κανονισμός, τα πρόσωπα στα οποία εφαρμόζεται ο κανονισμός αυτός απολαμβάνουν των ιδίων δικαιωμάτων και υπόκεινται στις ίδιες υποχρεώσεις που απορρέουν από τη νομοθεσία κάθε κράτους μέλους υπό τους ίδιους όρους με τους υπηκόους του.»
Το άρθρο 5 του κανονισμού 883/2004, το οποίο τιτλοφορείται «Εξομοίωση παροχών, εισοδημάτων, γεγονότων ή καταστάσεων», έχει ως εξής:
«Εκτός αν προβλέπει άλλως ο παρών κανονισμός και υπό το πρίσμα των ειδικών διατάξεων εφαρμογής που θεσπίζονται, ισχύουν τα ακόλουθα:
α)
εάν, σύμφωνα με τη νομοθεσία του αρμόδιου κράτους μέλους, η λήψη παροχών κοινωνικής ασφάλειας και άλλων εισοδημάτων παράγει ορισμένα έννομα αποτελέσματα, εφαρμόζονται οι σχετικές διατάξεις της εν λόγω νομοθεσίας και στη λήψη ισοδύναμων παροχών οι οποίες αποκτήθηκαν δυνάμει της νομοθεσίας άλλου κράτους μέλους ή σε εισοδήματα τα οποία έχουν αποκτηθεί σε άλλο κράτος μέλος·
β)
εάν, δυνάμει της νομοθεσίας του αρμόδιου κράτους μέλους, αναγνωρίζονται έννομα αποτελέσματα σε συγκεκριμένα γεγονότα ή καταστάσεις, αυτό το κράτος μέλος λαμβάνει υπόψη παρόμοια γεγονότα ή καταστάσεις που έχουν λάβει χώρα σε οποιοδήποτε κράτος μέλος, ως εάν είχαν λάβει χώρα στο έδαφός του.»
Το άρθρο 7 του κανονισμού 883/2004, με τίτλο «Άρση των ρητρών κατοικίας», προβλέπει τα εξής:
«Εκτός εάν προβλέπει άλλως ο παρών κανονισμός, οι παροχές σε χρήμα οι οποίες οφείλονται δυνάμει της νομοθεσίας ενός ή περισσοτέρων κρατών μελών ή δυνάμει του παρόντος κανονισμού δεν υπόκεινται σε μείωση, τροποποίηση, αναστολή, κατάργηση ή κατάσχεση λόγω του γεγονότος ότι ο δικαιούχος ή τα μέλη της οικογένειάς του κατοικούν σε κράτος μέλος άλλο από εκείνο στο οποίο ευρίσκεται ο φορέας που είναι υπεύθυνος για την καταβολή παροχών.»
Το άρθρο 67 του ανωτέρω κανονισμού, το οποίο φέρει τον τίτλο «Μέλη οικογένειας που κατοικούν σε άλλο κράτος μέλος», ορίζει τα ακόλουθα:
«Ένα πρόσωπο δικαιούται οικογενειακές παροχές σύμφωνα με τη νομοθεσία του αρμόδιου κράτους μέλους και για τα μέλη της οικογενείας του που κατοικούν σε άλλο κράτος μέλος, ως εάν κατοικούσαν στο έδαφος του πρώτου κράτους μέλους. Ωστόσο, οι συνταξιούχοι δικαιούνται τις οικογενειακές παροχές σύμφωνα με τη νομοθεσία του κράτους μέλους που είναι αρμόδιο για τη χορήγηση της σύνταξής τους.»
Το άρθρο 68 του εν λόγω κανονισμού ορίζει τους κανόνες προτεραιότητας στην περίπτωση σώρευσης δικαιωμάτων ως εξής:
«1.   Εάν, κατά την ίδια περίοδο και για τα ίδια μέλη οικογενείας, προβλέπονται παροχές δυνάμει των νομοθεσιών περισσοτέρων του ενός κρατών μελών, εφαρμόζονται οι ακόλουθοι κανόνες προτεραιότητας:
α)
στην περίπτωση παροχών που οφείλονται από περισσότερα του ενός κράτη μέλη για διαφορετικούς λόγους, η σειρά προτεραιότητας είναι η ακόλουθη: προηγούνται τα δικαιώματα που αποκτώνται λόγω της άσκησης μισθωτής ή μη μισθωτής δραστηριότητας, έπονται τα δικαιώματα που αποκτώνται λόγω οφειλόμενης σύνταξης και τελευταία εφαρμόζονται τα δικαιώματα που αποκτώνται λόγω κατοικίας·
β)
στην περίπτωση παροχών που οφείλονται από περισσότερα του ενός κράτη μέλη για τον ίδιο λόγο, η σειρά προτεραιότητας καθορίζεται βάσει των ακόλουθων επικουρικών κριτηρίων:
i)
εάν πρόκειται για δικαιώματα που αποκτώνται λόγω της άσκησης μισθωτής ή μη μισθωτής δραστηριότητας: ο τόπος κατοικίας των τέκνων, υπό την προϋπόθεση ότι υπάρχει εκεί τέτοια δραστηριότητα […]
[…]
2.   Στην περίπτωση σώρευσης δικαιωμάτων, οι οικογενειακές παροχές χορηγούνται σύμφωνα με τη νομοθεσία που θεωρείται ότι έχει προτεραιότητα σύμφωνα με την παράγραφο 1. Τα δικαιώματα στις οικογενειακές παροχές που οφείλονται δυνάμει της ή των συγκρουομένων νομοθεσιών, αναστέλλονται έως το ύψος του ποσού που προβλέπεται από την πρώτη νομοθεσία και παρέχονται, εφόσον απαιτείται, υπό μορφή διαφορικού συμπληρώματος, για το τμήμα που υπερβαίνει το προαναφερόμενο ποσό. […]»
Ο κανονισμός 492/2011
Το άρθρο 7, παράγραφοι 1 και 2, του κανονισμού 492/2011, το οποίο περιλαμβάνεται στο τιτλοφορούμενο «Άσκηση της απασχόλησης και ισότητα μεταχείρισης» τμήμα 2 του κεφαλαίου του I, προβλέπει τα εξής:
«1.   Ο εργαζόμενος υπήκοος ενός κράτους μέλους δεν δύναται στην επικράτεια των άλλων κρατών μελών, να έχει, λόγω της ιθαγένειάς του, διαφορετική μεταχείριση από τους ημεδαπούς εργαζομένους, ως προς τους όρους απασχόλησης και εργασίας, ιδίως όσον αφορά την αμοιβή, την απόλυση, την επαγγελματική επανένταξη ή την επαναπασχόληση αν έχει καταστεί άνεργος.
2.   Απολαύει των ιδίων κοινωνικών και φορολογικών πλεονεκτημάτων με τους ημεδαπούς εργαζομένους.»
Το αυστριακό δίκαιο
Ο FLAG
Στο άρθρο 1 του Bundesgesetz betreffend den Familienlastenausgleich durch Beihilfen (ομοσπονδιακού νόμου περί επιδομάτων για την αντιστάθμιση των οικογενειακών βαρών), της 24ης Οκτωβρίου 1967 (BGBl. 376/1967), όπως τροποποιήθηκε από τον Bundesgesetz mit dem das Familienlastenausgleichsgesetz 1967, das Einkommensteuergesetz 1988 und das Entwicklungshelfergesetz geändert werden (ομοσπονδιακό νόμο για την τροποποίηση του ομοσπονδιακού νόμου του 1967 περί επιδομάτων για την αντιστάθμιση των οικογενειακών βαρών, του ομοσπονδιακού νόμου του 1988 περί φορολογίας εισοδήματος φυσικών προσώπων και του νόμου περί των εργαζομένων στον τομέα της αναπτυξιακής βοήθειας), της 4ης Δεκεμβρίου 2018 (BGBl. I, 83/2018) (στο εξής: FLAG), επισημαίνεται ότι οι προβλεπόμενες παροχές «χορηγούνται με σκοπό την αντιστάθμιση των βαρών προς το συμφέρον της οικογένειας».
Σύμφωνα με το άρθρο 2, παράγραφος 1, του FLAG, τα πρόσωπα που έχουν την κατοικία τους ή τη συνήθη διαμονή τους στο ομοσπονδιακό έδαφος δικαιούνται οικογενειακά επιδόματα για τα ανήλικα τέκνα.
Το άρθρο 4 του FLAG προβλέπει τα εξής:
«(1)   Τα πρόσωπα που δικαιούνται ισοδύναμη παροχή χορηγούμενη από άλλο κράτος δεν δικαιούνται οικογενειακά επιδόματα.
(2)   Στους Αυστριακούς υπηκόους οι οποίοι αποκλείονται από το δικαίωμα να λαμβάνουν τα οικογενειακά επιδόματα δυνάμει της παραγράφου 1 ή του άρθρου 5, παράγραφος [4] καταβάλλεται αντισταθμιστική πληρωμή εάν το ποσό της χορηγούμενης από άλλο κράτος ισοδύναμης παροχής, την οποία δικαιούνται οι εν λόγω Αυστριακοί υπήκοοι ή ένα άλλο πρόσωπο (άρθρο 5, παράγραφος [4]), είναι χαμηλότερο από τα οικογενειακά επιδόματα τα οποία θα έπρεπε να τους χορηγηθούν δυνάμει του παρόντος ομοσπονδιακού νόμου εάν δεν τους είχε χορηγηθεί η προαναφερθείσα ισοδύναμη παροχή.
(3)   Η αντισταθμιστική πληρωμή αντιστοιχεί στη διαφορά μεταξύ της χορηγούμενης από άλλο κράτος ισοδύναμης παροχής και των οικογενειακών επιδομάτων που θα έπρεπε να χορηγηθούν δυνάμει του παρόντος ομοσπονδιακού νόμου.
[…]
(6)   Οι αντισταθμιστικές πληρωμές θεωρούνται ως οικογενειακά επιδόματα κατά την έννοια του παρόντος ομοσπονδιακού νόμου, αλλά οι διατάξεις περί του ύψους των οικογενειακών επιδομάτων δεν εφαρμόζονται στις αντισταθμιστικές πληρωμές.»
Το άρθρο 5, παράγραφοι 3 και 4, του FLAG έχει ως εξής:
«(3)   Τα τέκνα που κατοικούν μονίμως στην αλλοδαπή δεν δικαιούνται οικογενειακά επιδόματα.
(4)   Τα τέκνα τα οποία δικαιούνται ισοδύναμη παροχή την οποία χορηγεί άλλο κράτος δεν δικαιούνται οικογενειακά επιδόματα. Τούτο δεν αποκλείει τη χορήγηση αντισταθμιστικής πληρωμής (άρθρο 4, παράγραφος 2).»
Το άρθρο 8 του FLAG ορίζει τα ακόλουθα:
«(1)   Το ποσό των οικογενειακών επιδομάτων που οφείλεται σε ένα πρόσωπο καθορίζεται σε συνάρτηση με τον αριθμό και την ηλικία των τέκνων για τα οποία χορηγούνται τα οικογενειακά επιδόματα.
(2)   Το μηνιαίο ποσό των οικογενειακών επιδομάτων ανέρχεται
[…]
3.
από 1ης Ιανουαρίου 2018
α)
σε 114 ευρώ για κάθε τέκνο από την αρχή του ημερολογιακού μήνα γεννήσεως,
β)
σε 121,9 ευρώ για κάθε τέκνο από την αρχή του ημερολογιακού μήνα κατά τον οποίο συμπληρώνει το τρίτο έτος της ηλικίας του,
γ)
σε 141,5 ευρώ για κάθε τέκνο από την αρχή του ημερολογιακού μήνα κατά τον οποίο συμπληρώνει το δέκατο έτος της ηλικίας του,
δ)
σε 165,1 ευρώ για κάθε τέκνο από την αρχή του ημερολογιακού μήνα κατά τον οποίο συμπληρώνει το δέκατο ένατο έτος της ηλικίας του.
(3)   Τα οικογενειακά επιδόματα προσαυξάνονται μηνιαίως, για κάθε τέκνο,
[…]
3.
από 1ης Ιανουαρίου 2018, εάν
α)
χορηγούνται για δύο τέκνα, κατά 7,1 ευρώ,
β)
χορηγούνται για τρία τέκνα, κατά 17,4 ευρώ,
γ)
χορηγούνται για τέσσερα τέκνα, κατά 26,5 ευρώ,
δ)
χορηγούνται για πέντε τέκνα, κατά 32 ευρώ,
ε)
χορηγούνται για έξι τέκνα, κατά 35,7 ευρώ,
στ)
χορηγούνται για επτά ή περισσότερα τέκνα, κατά 52 ευρώ.
(4)   Τα οικογενειακά επιδόματα προσαυξάνονται μηνιαίως, για κάθε τέκνο με βαριά αναπηρία,
[…]
3. κατά 155,9 ευρώ από 1ης Ιανουαρίου 2018.
[…]
(8)   Για κάθε τέκνο το οποίο, κατά τη διάρκεια ενός ημερολογιακού έτους, έχει ήδη συμπληρώσει ή συμπληρώνει το έκτο έτος της ηλικίας του και δεν έχει ακόμη συμπληρώσει το δέκατο έκτο έτος της ηλικίας του, τα οικογενειακά επιδόματα προσαυξάνονται κατά 100 ευρώ από τον Σεπτέμβριο του εν λόγω ημερολογιακού έτους.»
Το άρθρο 8a του FLAG προβλέπει τα εξής:
«(1)   Τα ποσά των οικογενειακών επιδομάτων (άρθρο 8) για τα τέκνα που κατοικούν μονίμως σε άλλο κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε άλλο συμβαλλόμενο μέρος της Συμφωνίας για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο[, της 2ας Μαΐου 1992 (
ΕΕ 1994, L 1, σ. 3
), στο εξής: Συμφωνία ΕΟΧ] ή στην Ελβετία καθορίζονται με βάση τα δημοσιευόμενα από τη Στατιστική Υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης [(Eurostat)] συγκριτικά στοιχεία για το επίπεδο των τιμών σε κάθε κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε κάθε συμβαλλόμενο μέρος της Συμφωνίας [ΕΟΧ] και στην Ελβετία σε σχέση με το επίπεδο των τιμών της Αυστρίας.
(2)   Τα ποσά των οικογενειακών επιδομάτων που μνημονεύονται στην παράγραφο 1 καταβάλλονται από 1ης Ιανουαρίου 2019 βάσει των αξιών της παραγράφου 1, οι οποίες δημοσιεύθηκαν την 1η Ιουνίου 2018. Στη συνέχεια, τα ποσά αυτά αναπροσαρμόζονται ανά διετία βάσει των αξιών που έχουν δημοσιευθεί την 1η Ιουνίου του προηγούμενου έτους.
(3)   Ο Bundesminister für Frauen, Familien und Jugend [(ομοσπονδιακός Υπουργός για θέματα που αφορούν τις γυναίκες, την οικογένεια και τη νέα γενιά, Αυστρία)] δημοσιεύει, με κανονιστική πράξη που εκδίδεται από κοινού με τον Bundesminister für Finanzen [ομοσπονδιακό Υπουργό Οικονομικών, Αυστρία], τις βάσεις υπολογισμού και τα ποσά που μνημονεύονται στις παραγράφους 1 και 2, καθώς και τα ποσά που μνημονεύονται στο άρθρο 33, παράγραφος 3, σημείο 2, του [Bundesgesetz über die Besteuerung des Einkommens natürlicher Personen (ομοσπονδιακού νόμου περί φορολογίας εισοδήματος φυσικών προσώπων), της 7ης Ιουλίου 1988 (BGBl. 400/1988), όπως τροποποιήθηκε από τον Jahressteuergesetz 2018 (ετήσιο φορολογικό νόμο του 2018), της 14ης Αυγούστου 2018 (BGBl. I, 62/2018), και από τον ομοσπονδιακό νόμο για την τροποποίηση του ομοσπονδιακού νόμου του 1967 περί επιδομάτων για την αντιστάθμιση των οικογενειακών βαρών, του ομοσπονδιακού νόμου του 1988 περί φορολογίας εισοδήματος φυσικών προσώπων και του νόμου περί των εργαζομένων στον τομέα της αναπτυξιακής βοήθειας, της 4ης Δεκεμβρίου 2018 (στο εξής: EStG)].»
Το άρθρο 53 του FLAG έχει ως εξής:
«(1)   Στο πλαίσιο του παρόντος ομοσπονδιακού νόμου, οι υπήκοοι των συμβαλλομένων μερών της Συμφωνίας [ΕΟΧ] εξομοιώνονται, στο μέτρο που τούτο προκύπτει από την προαναφερθείσα Συμφωνία, με τους Αυστριακούς υπηκόους. Στο πλαίσιο αυτό, η μόνιμη κατοικία ενός τέκνου σε κράτος του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου [(ΕΟΧ)] πρέπει, σύμφωνα με τις κοινοτικές διατάξεις, να εξομοιώνεται με μόνιμη κατοικία ενός τέκνου στην Αυστρία.
[…]
(4)   Η παράγραφος 1, δεύτερη περίοδος, δεν εφαρμόζεται όσον αφορά το άρθρο 8a, παράγραφοι 1 έως 3.
(5)   Το άρθρο 26, παράγραφος 3, του Bundesabgabenordnung [(ομοσπονδιακού κώδικα φορολογίας)] […] εφαρμόζεται στις παροχές που προβλέπονται στον παρόντα ομοσπονδιακό νόμο μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2018. Από 1ης Ιανουαρίου 2019, το άρθρο 26, παράγραφος 3, του ομοσπονδιακού κώδικα φορολογίας εφαρμόζεται, όσον αφορά τις παροχές που προβλέπονται από τον παρόντα ομοσπονδιακό νόμο, μόνο στα πρόσωπα που υπηρετούν στην αλλοδαπή και εργάζονται για λογαριασμό οργανισμού τοπικής αυτοδιοίκησης, καθώς και στους συζύγους και στα τέκνα τους.»
Ο EStG
Το άρθρο 33 του EStG προβλέπει τα ακόλουθα:
«(2)   Οι μειώσεις φόρου πρέπει να αφαιρούνται από το [ποσό του φόρου] που προκύπτει από την εφαρμογή της παραγράφου 1 κατά την ακόλουθη σειρά:
1.
η “πρόσθετη” μείωση φόρου για τις οικογένειες που μνημονεύεται στην παράγραφο 3a· δεν πρέπει να αφαιρείται η “πρόσθετη” μείωση φόρου για τις οικογένειες, στο μέτρο που υπερβαίνει τον φόρο που οφείλεται επί του φορολογητέου, δυνάμει της παραγράφου 1, εισοδήματος·
2.
οι μειώσεις φόρου που μνημονεύονται στις παραγράφους 4 έως 6.
(3)   Οι φορολογούμενοι που λαμβάνουν οικογενειακά επιδόματα δυνάμει του [FLAG] δικαιούνται, παράλληλα με την καταβολή οικογενειακών επιδομάτων, μείωση φόρου 58,40 ευρώ μηνιαίως για κάθε τέκνο. Δεν ισχύει το ίδιο στις ακόλουθες περιπτώσεις:
1.
Ουδεμία μείωση φόρου χορηγείται για τέκνα που κατοικούν μονίμως εκτός κράτους μέλους της […] Ένωσης, κράτους του [ΕΟΧ] ή της Ελβετίας.
2.
Όσον αφορά τέκνα τα οποία κατοικούν μονίμως σε άλλο κράτος μέλος της […] Ένωσης, σε άλλο συμβαλλόμενο μέρος της Συμφωνίας [ΕΟΧ] ή στην Ελβετία, το ποσό της μείωσης φόρου λόγω εξαρτώμενων τέκνων καθορίζεται με βάση τα δημοσιευόμενα από τη [Eurostat] συγκριτικά στοιχεία για τα το επίπεδο των τιμών σε κάθε κράτος μέλος της […] Ένωσης, σε κάθε συμβαλλόμενο μέρος της Συμφωνίας [ΕΟΧ] και στην Ελβετία σε σχέση με το επίπεδο των τιμών της Αυστρίας:
a)
Από 1ης Ιανουαρίου 2019, το ποσό των μειώσεων φόρου λόγω εξαρτώμενων τέκνων αναπροσαρμόζεται βάσει των αξιών που έχουν δημοσιευθεί την 1η Ιουνίου 2018. Στη συνέχεια, το ποσό των μειώσεων φόρου λόγω εξαρτώμενων τέκνων αναπροσαρμόζεται κάθε δύο έτη βάσει των αξιών που έχουν δημοσιευθεί την 1η Ιουνίου του προηγούμενου έτους.
[…]
(3a)   Τέκνο για το οποίο καταβάλλεται οικογενειακό επίδομα βάσει του [FLAG] και κατοικεί μονίμως σε κράτος μέλος της […] Ένωσης ή σε άλλο συμβαλλόμενο μέρος της Συμφωνίας [ΕΟΧ] ή στην Ελβετία δικαιούται, κατόπιν αίτησης, “πρόσθετη” μείωση φόρου για τις οικογένειες σύμφωνα με τις ακόλουθες διατάξεις:
1.
Το ποσό της “πρόσθετης” μείωσης φόρου για τις οικογένειες ανέρχεται σε
a)
125 ευρώ ανά ημερολογιακό μήνα έως το τέλος του μήνα κατά τον οποίο το τέκνο συμπληρώνει το δέκατο όγδοο έτος της ηλικίας του,
b)
41,68 ευρώ ανά ημερολογιακό μήνα μετά το τέλος του μήνα κατά τον οποίο το τέκνο συμπληρώνει το δέκατο όγδοο έτος της ηλικίας του.
2.
Κατά παρέκκλιση από το σημείο 1, για τα τέκνα που κατοικούν μονίμως σε άλλο κράτος μέλος της […] Ένωσης, σε άλλο συμβαλλόμενο μέρος της Συμφωνίας [ΕΟΧ] ή στην Ελβετία, το ποσό της “πρόσθετης” μείωσης φόρου για τις οικογένειες καθώς και των μειώσεων φόρου που μνημονεύονται στην παράγραφο 4 καθορίζεται με βάση τα δημοσιευόμενα από τη [Eurostat] συγκριτικά στοιχεία για το επίπεδο των τιμών σε κάθε κράτος μέλος της […] Ένωσης, σε κάθε συμβαλλόμενο μέρος της Συμφωνίας [ΕΟΧ] και στην Ελβετία σε σχέση με το επίπεδο των τιμών της Αυστρίας:
a)
Από την 1η Ιανουαρίου 2019, το ποσό της “πρόσθετης” μείωσης φόρου για τις οικογένειες και των μειώσεων φόρου που μνημονεύονται στην παράγραφο 4 αναπροσαρμόζεται με βάση τις αξίες που δημοσιεύθηκαν την 1η Ιουνίου 2018. Στη συνέχεια, το ποσό αυτό αναπροσαρμόζεται κάθε δύο έτη με βάση τις δημοσιευθείσες, την 1η Ιουνίου του προηγούμενου έτους, αξίες.
[…]
5.
Το άρθρο 26, παράγραφος 3, δεύτερη περίοδος, του ομοσπονδιακού κώδικα φορολογίας δεν εφαρμόζεται. Εξαιρούνται οι σύζυγοι και τα τέκνα φορολογουμένων που υπηρετούν στην αλλοδαπή και εργάζονται για λογαριασμό οργανισμού τοπικής αυτοδιοίκησης.
[…]
(4)   Επιπροσθέτως, όταν το τέκνο κατοικεί μονίμως σε κράτος μέλος της […] Ένωσης ή σε άλλο συμβαλλόμενο μέρος της Συμφωνίας [ΕΟΧ] ή στην Ελβετία, εφαρμόζονται οι ακόλουθες μειώσεις φόρου:
1.
Τα πρόσωπα που εξασφαλίζουν τη μοναδική πηγή εισοδήματος της οικογένειας δικαιούνται μείωση φόρου λόγω μοναδικής πηγής εισοδήματος. Η μείωση αυτή ανέρχεται σε ετήσιο ποσό:
–
494 ευρώ για ένα τέκνο (άρθρο 106, παράγραφος 1),
–
669 ευρώ για δύο τέκνα (άρθρο 106, παράγραφος 1).
Το ποσό αυτό προσαυξάνεται κατά 220 ευρώ ετησίως για το τρίτο τέκνο και για κάθε επιπλέον τέκνο (άρθρο 106, παράγραφος 1).
[…]
2.
Οι μονογονεϊκές οικογένειες δικαιούνται μείωση φόρου για τις μονογονεϊκές οικογένειες. Η μείωση αυτή ανέρχεται σε ετήσιο ποσό:
–
494 ευρώ για ένα τέκνο (άρθρο 106, παράγραφος 1),
–
669 ευρώ για δύο τέκνα (άρθρο 106, παράγραφος 1).
Το ποσό αυτό προσαυξάνεται κατά 220 ευρώ ετησίως για το τρίτο τέκνο και για κάθε επιπλέον τέκνο (άρθρο 106, παράγραφος 1). Μονογονεϊκές οικογένειες είναι οι φορολογούμενοι που ζουν με τουλάχιστον ένα τέκνο (άρθρο 106, παράγραφος 1) για διάστημα μεγαλύτερο των έξι μηνών ανά ημερολογιακό έτος χωρίς να συμβιώνουν με σύντροφο ή σύζυγο.
3.
Οι φορολογούμενοι που έχουν υποχρεώσεις διατροφής τέκνου δικαιούνται μείωση φόρου λόγω καταβαλλόμενης διατροφής, ανερχόμενη σε 29,20 ευρώ μηνιαίως […]
4.
Κατά παρέκκλιση από τα σημεία 1 έως 3, το ποσό των μειώσεων φόρου για τέκνα τα οποία κατοικούν μονίμως σε άλλο κράτος μέλος της […] Ένωσης, ή σε άλλο συμβαλλόμενο μέρος της Συμφωνίας [ΕΟΧ] ή στην Ελβετία καθορίζεται σύμφωνα με την παράγραφο 3a, στοιχείο 2. Όταν ο φορολογούμενος δικαιούται μείωση φόρου για πλείονα τέκνα και αυτά βρίσκονται σε διαφορετικές χώρες, πρέπει κατ’ αρχάς να ληφθούν υπόψη τα μεγαλύτερα σε ηλικία τέκνα για τα οποία αναγνωρίζεται δικαίωμα στην παροχή πριν ληφθούν υπόψη τα μικρότερα σε ηλικία τέκνα.
5.
Το άρθρο 26, παράγραφος 3, δεύτερη περίοδος, του ομοσπονδιακού κώδικα φορολογίας δεν εφαρμόζεται. Εξαιρούνται οι σύζυγοι και τα τέκνα φορολογουμένων οι οποίοι υπηρετούν στην αλλοδαπή και εργάζονται για λογαριασμό οργανισμού τοπικής αυτοδιοίκησης.
[…]
(7)   Εάν ο οφειλόμενος δυνάμει της παραγράφου 1 φόρος εισοδήματος είναι χαμηλότερος των 250 ευρώ και εφαρμόζεται η μείωση φόρου λόγω μοναδικής πηγής εισοδήματος ή η μείωση φόρου για μονογονεϊκές οικογένειες, ισχύουν οι ακόλουθες διατάξεις, όταν υπάρχει ένα τέκνο (άρθρο 106, παράγραφος 1):
1.
Η διαφορά μεταξύ των 250 ευρώ και του φόρου της παραγράφου 1 πρέπει να επιστραφεί ως συμπληρωματικό επίδομα τέκνου.
2.
Όταν το τέκνο κατοικεί μονίμως σε άλλο κράτος μέλος της […] Ένωσης ή σε άλλο συμβαλλόμενο μέρος της Συμφωνίας [ΕΟΧ] ή στην Ελβετία, το ποσό των 250 ευρώ αντικαθίσταται από το ποσό που προκύπτει από την εφαρμογή της παραγράφου 3a, σημείο 2.
[…]
Το ποσό αυτό προσαυξάνεται, για κάθε επιπλέον τέκνο (άρθρο 106, παράγραφος 1), κατά 250 ευρώ ή κατά το ποσό που το αντικαθιστά.
(8)
1. Εάν ο φόρος εισοδήματος που προκύπτει από τις παραγράφους 1 και 2 είναι χαμηλότερος του μηδέν, καταβάλλεται το ποσό της μείωσης φόρου λόγω μοναδικής πηγής εισοδήματος ή το ποσό της μείωσης φόρου για τις μονογονεϊκές οικογένειες.
[…]»
Το ποσό των οικογενειακών παροχών για τα τέκνα που έχουν τη μόνιμη κατοικία τους σε άλλο κράτος μέλος καθορίζεται από τη Familienbeihilfe-Kinderabsetzbetrag-EU-Anpassungsverordnung (κανονιστική πράξη περί αναπροσαρμογής των οικογενειακών επιδομάτων και της μείωσης φόρου λόγω εξαρτώμενων τέκνων στην Ευρωπαϊκή Ένωση), της 10ης Δεκεμβρίου 2018 (BGBl. II, 318/2018) (στο εξής: κανονιστική πράξη περί αναπροσαρμογής).
Το άρθρο 2, παράγραφος 1, της κανονιστικής πράξης περί αναπροσαρμογής ορίζει τα εξής:
«Για τους σκοπούς του καθορισμού των ποσών που μνημονεύονται στο άρθρο 1, προσδιορίζεται διορθωτικός συντελεστής βάσει των δεικτών που δημοσίευσε η [Eurostat] την 1η Ιουνίου 2018 στο πλαίσιο των “Συγκριτικών στοιχείων για τα επίπεδα των τιμών όσον αφορά την τελική κατανάλωση των νοικοκυριών, συμπεριλαμβανομένων των εμμέσων φόρων (ΕΕ-28 = 100)”.»
Το άρθρο 2, παράγραφος 2, της κανονιστικής πράξης περί αναπροσαρμογής περιέχει πίνακα με τους διορθωτικούς συντελεστές που εφαρμόζονται στα διάφορα κράτη. Οι εν λόγω συντελεστές κυμαίνονται μεταξύ του 0,450 (Βουλγαρία) και του 1,520 (Ελβετία), ενώ ο συντελεστής για την Τσεχική Δημοκρατία καθορίστηκε στο 0,619.
Ο ομοσπονδιακός κώδικας φορολογίας
Το άρθρο 26 του ομοσπονδιακού κώδικα φορολογίας προβλέπει τα ακόλουθα:
«(1)   Ένα πρόσωπο έχει κατοικία κατά την έννοια των φορολογικών διατάξεων εκεί όπου ευρίσκεται η οικία στην οποία διαμένει υπό συνθήκες από τις οποίες συνάγεται ότι θα τη διατηρεί και θα τη χρησιμοποιεί.
(2)   Ένα πρόσωπο έχει τη συνήθη διαμονή του κατά την έννοια των φορολογικών διατάξεων εκεί όπου κατοικεί υπό συνθήκες από τις οποίες συνάγεται ότι δεν διαμένει μόνο προσωρινά στον τόπο αυτόν ή στη χώρα αυτή. […]
(3)   Οι Αυστριακοί υπήκοοι οι οποίοι έχουν σύμβαση εργασίας με δημόσιο οργανισμό και υπηρετούν στην αλλοδαπή (δημόσιοι υπάλληλοι στην αλλοδαπή) θεωρούνται ως πρόσωπα που έχουν τη συνήθη διαμονή τους στον τόπο όπου ευρίσκεται η υπηρεσία που τους αμείβει. Το ίδιο ισχύει και για τους συζύγους τους, στον βαθμό που οι σύζυγοι συγκατοικούν μονίμως ως οικογένεια, καθώς και για τα ανήλικα τέκνα τους που ανήκουν στην οικογένεια αυτή.»
Η προ της άσκησης της προσφυγής διαδικασία και η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου
Με προειδοποιητική επιστολή της 25ης Ιανουαρίου 2019, η Επιτροπή κάλεσε τη Δημοκρατία της Αυστρίας να υποβάλει τις παρατηρήσεις της σχετικά με τα ζητήματα που εγείρει η θέση σε ισχύ, από 1ης Ιανουαρίου 2019, του μηχανισμού αναπροσαρμογής που προέκυψε κατόπιν των τροποποιήσεων του άρθρου 8a του FLAG και του άρθρου 33 του EStG από τον ετήσιο φορολογικό νόμο του 2018 καθώς και από τον ομοσπονδιακό νόμο της 4ης Δεκεμβρίου 2018 (στο εξής: μηχανισμός αναπροσαρμογής). Η Επιτροπή θεώρησε ότι ο μηχανισμός αναπροσαρμογής των οικογενειακών παροχών καθώς και των κοινωνικών και φορολογικών πλεονεκτημάτων που χορηγεί το ανωτέρω κράτος μέλος στους εργαζομένους με τέκνα, σε συνάρτηση με το επίπεδο των τιμών στο κράτος μέλος όπου κατοικούν μονίμως τα τέκνα, αντιβαίνει προς τα άρθρα 7 και 67 του κανονισμού 883/2004, κατά τα οποία οι παροχές σε χρήμα δεν υπόκεινται σε μείωση λόγω του ότι μέλος της οικογένειας, όπως ένα τέκνο, κατοικεί σε άλλο κράτος μέλος. Επιπροσθέτως, κατά την άποψη της Επιτροπής, ο μηχανισμός αναπροσαρμογής, δεδομένου ότι κατ’ ουσίαν δεν αφορά τους Αυστριακούς εργαζομένους, αλλά τους εργαζομένους άλλων κρατών μελών, συνιστά έμμεση διάκριση αντίθετη προς την αρχή της ίσης μεταχείρισης που διατυπώνεται στο άρθρο 4 του κανονισμού 883/2004 και στο άρθρο 7 του κανονισμού 492/2011.
Στις 25 Μαρτίου 2019, η Δημοκρατία της Αυστρίας απάντησε στην Επιτροπή ότι το άρθρο 67 του κανονισμού 883/2004 επιτρέπει την αναπροσαρμογή των οικογενειακών παροχών σε συνάρτηση με τον τόπο κατοικίας του τέκνου. Το εν λόγω κράτος μέλος υποστήριξε, κατ’ αρχάς, ότι το ίδιο το δίκαιο της Ένωσης προβλέπει παρόμοιους μηχανισμούς. Περαιτέρω, κατά τη Δημοκρατία της Αυστρίας, το άρθρο 67 του κανονισμού δεν απαιτεί το ποσό των παροχών που καταβάλλεται για τα τέκνα που κατοικούν σε άλλο κράτος μέλος να αντιστοιχεί στο ποσό που καταβάλλεται για τα τέκνα που κατοικούν στην Αυστρία. Τέλος, η Δημοκρατία της Αυστρίας διατείνεται ότι δεν υφίσταται έμμεση διάκριση, διότι η αναπροσαρμογή των οικογενειακών παροχών και των κοινωνικών και φορολογικών πλεονεκτημάτων σε συνάρτηση με το επίπεδο των τιμών στο κράτος κατοικίας του τέκνου δικαιολογείται αντικειμενικώς και ελαφρύνει τα βάρη όλων των εργαζομένων.
Θεωρώντας την ανωτέρω απάντηση μη ικανοποιητική, η Επιτροπή εξέδωσε, στις 26 Ιουλίου 2019, αιτιολογημένη γνώμη με την οποία ενέμεινε ουσιαστικά στην άποψή της. Το εν λόγω θεσμικό όργανο επισήμανε ότι οι οικογενειακές παροχές και τα κοινωνικά και φορολογικά πλεονεκτήματα που χορηγούνται για τα τέκνα καθορίζονται κατ’ αποκοπήν και δεν αναπροσαρμόζονται σε συνάρτηση με τα επίπεδα των τιμών στις διάφορες περιοχές της Αυστρίας ανάλογα με τον τόπο της μόνιμης κατοικίας του τέκνου. Ως εκ τούτου, κατά την Επιτροπή, η διαφορά ως προς το επίπεδο των εν λόγω παροχών και πλεονεκτημάτων για τα τέκνα που κατοικούν σε άλλο κράτος μέλος πλήττει περισσότερο τους διακινούμενους εργαζομένους σε σχέση με τους Αυστριακούς εργαζομένους και συνιστά έμμεση διάκριση. Ο κατ’ αποκοπήν χαρακτήρας των ποσών των παροχών και των πλεονεκτημάτων αποδεικνύει ότι τα ποσά αυτά δεν εξαρτώνται από τα πραγματικά έξοδα που συνδέονται με τη συντήρηση ενός τέκνου και, επομένως, δεν εξασφαλίζουν πιο δίκαιο επιμερισμό των βαρών που επωμίζονται οι οικογένειες για την κάλυψη των αναγκών των τέκνων.
Με έγγραφο της 24ης Οκτωβρίου 2019, η Δημοκρατία της Αυστρίας απάντησε στην εν λόγω αιτιολογημένη γνώμη επισημαίνοντας ότι οι οικογενειακές παροχές καθώς και τα επίμαχα κοινωνικά και φορολογικά πλεονεκτήματα δεν καθορίζονται απλώς κατ’ αποκοπήν, αλλά αντιστοιχούν στις πραγματικές ανάγκες των δικαιούχων. Επιπροσθέτως, το γεγονός ότι οι παροχές και τα πλεονεκτήματα χορηγούνται υπό τη μορφή κατ’ αποκοπήν ποσών δεν εμποδίζει την αναπροσαρμογή τους σε συνάρτηση με το επίπεδο των τιμών στον τόπο κατοικίας των τέκνων. Τέτοια αναπροσαρμογή δεν συνιστά άνιση μεταχείριση, αλλά διασφαλίζει ότι οι εργαζόμενοι που είναι δικαιούχοι των παροχών και των πλεονεκτημάτων τυγχάνουν ομοιόμορφης ελάφρυνσης των βαρών, ανεξαρτήτως του πραγματικού τόπου διαμονής του τέκνου. Ακόμη και αν υποτεθεί ότι υφίσταται έμμεση διάκριση, αυτή δικαιολογείται, ιδίως δε από τον σκοπό της εξισορρόπησης των δαπανών του συστήματος κοινωνικής ασφάλειας καθώς και από τον σκοπό της συνεκτίμησης της φοροδοτικής ικανότητας των δικαιούχων.
Επειδή δεν πείσθηκε από την ανωτέρω απάντηση, η Επιτροπή άσκησε την υπό κρίση προσφυγή λόγω παραβάσεως.
Με αποφάσεις του Προέδρου του Δικαστηρίου της 22ας Οκτωβρίου, της 6ης, της 12ης, της 19ης και της 20ής Νοεμβρίου καθώς και της 18ης Δεκεμβρίου 2020, επιτράπηκε στην Τσεχική Δημοκρατία, στη Δημοκρατία της Κροατίας, στη Δημοκρατία της Πολωνίας, στη Ρουμανία, στη Δημοκρατία της Σλοβενίας, στη Σλοβακική Δημοκρατία και στην Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ να παρέμβουν προς στήριξη των αιτημάτων της Επιτροπής. Με αποφάσεις του Προέδρου του Δικαστηρίου της 20ής Νοεμβρίου και της 18ης Δεκεμβρίου 2020 επιτράπηκε στο Βασίλειο της Δανίας και στο Βασίλειο της Νορβηγίας να παρέμβουν υπέρ της Δημοκρατίας της Αυστρίας.
Επί της προσφυγής
Προς στήριξη της προσφυγής της, η Επιτροπή προβάλλει δύο αιτιάσεις. Η πρώτη αιτίαση στηρίζεται σε παράβαση των άρθρων 7 και 67 του κανονισμού 883/2004 και η δεύτερη σε παράβαση του άρθρου 4 του κανονισμού 883/2004 καθώς και του άρθρου 7, παράγραφος 2, του κανονισμού 492/2011.
Επί της πρώτης αιτίασης, η οποία στηρίζεται σε παράβαση των άρθρων 7 και 67 του κανονισμού 883/2004
Επιχειρήματα των διαδίκων
Η Επιτροπή εκτιμά ότι η Δημοκρατία της Αυστρίας παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει δυνάμει των άρθρων 7 και 67 του κανονισμού 883/2004 θεσπίζοντας, για τους εργαζομένους οι οποίοι είναι ασφαλισμένοι στο αυστριακό σύστημα κοινωνικής ασφάλειας και των οποίων τα τέκνα κατοικούν σε άλλο κράτος μέλος, τον μηχανισμό αναπροσαρμογής του ποσού των οικογενειακών επιδομάτων και της μείωσης φόρου λόγω εξαρτώμενων τέκνων που προβλέπονται, αντιστοίχως, στο άρθρο 2, παράγραφος 1, του FLAG και στο άρθρο 33, παράγραφος 3, του EStG.
Η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι δεν αμφισβητείται ότι τα οικογενειακά επιδόματα και η μείωση φόρου λόγω εξαρτώμενων τέκνων, που αποτελούν παροχές σε χρήμα καταβαλλόμενες από το κράτος με σκοπό την ελάφρυνση των βαρών που συνεπάγεται η συντήρηση των τέκνων, συνιστούν οικογενειακές παροχές κατά την έννοια του άρθρου 1, στοιχείο κστʹ, και του άρθρου 3, παράγραφος 1, στοιχείο ιʹ, του κανονισμού 883/2004. Οι παροχές αυτές χορηγούνται βάσει κριτηρίων καθοριζόμενων από τον νόμο, χωρίς εξατομικευμένη και κατά διακριτική ευχέρεια εκτίμηση των ατομικών αναγκών, και υπολογίζονται σε συνάρτηση με τον αριθμό και την ηλικία των τέκνων. Κατά την Επιτροπή, η Δημοκρατία της Αυστρίας δεν προσκόμισε αποδεικτικά στοιχεία περί του ότι υπάρχει σχέση μεταξύ του ύψους των οικογενειακών επιδομάτων και του μέσου κόστους για τη συντήρηση ενός τέκνου, δεδομένου ότι το ύψος των επιδομάτων εξαρτάται αποκλειστικά από την ηλικία του τέκνου.
Κατά την άποψη της Επιτροπής, οι συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 7 και 67 του κανονισμού 883/2004, οι οποίες εξυπηρετούν τον ίδιο σκοπό, απαγορεύουν στα κράτη μέλη να εξαρτούν τη χορήγηση οικογενειακών παροχών ή το ύψος τους από τον όρο να κατοικούν τα μέλη της οικογένειας του εργαζομένου εντός του κράτους μέλους που καταβάλλει τις παροχές (απόφαση της 18ης Σεπτεμβρίου 2019, Moser,
C‑32/18
,
EU:C:2019:752
, σκέψη
). Οι διατάξεις αυτές θεσπίστηκαν μετά την έκδοση της απόφασης της 15ης Ιανουαρίου 1986, Pinna (
41/84
,
EU:C:1986:1
), με την οποία το Δικαστήριο κήρυξε εν μέρει άκυρο το άρθρο 73 του κανονισμού (ΕΟΚ) 1408/71 του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 1971, περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως στους μισθωτούς και τις οικογένειές τους που διακινούνται εντός της Κοινότητος (
ΕΕ 1971, L 149, σ. 2
), διάταξη της οποίας το περιεχόμενο επαναλήφθηκε κατ’ ουσίαν στο άρθρο 67 του κανονισμού 883/2004. Από την ανωτέρω απόφαση προκύπτει ότι ένα κράτος μέλος δεν επιτρέπεται να αναπροσαρμόζει το ύψος των οικογενειακών παροχών με βάση τις παροχές άλλου κράτους μέλους για τον λόγο και μόνον ότι τα μέλη της οικογένειας του δικαιούχου κατοικούν σε άλλο κράτος μέλος. Ο μηχανισμός αναπροσαρμογής καταλήγει ακριβώς στο να μη χορηγούνται οι παροχές «ως εάν» τα μέλη της οικογένειας να κατοικούσαν στην Αυστρία.
Η Επιτροπή διατείνεται ότι η ανωτέρω ερμηνεία των άρθρων 7 και 67 του κανονισμού 883/2004 επιρρωννύεται από το άρθρο 5, στοιχείο βʹ, του κανονισμού, το οποίο επιβάλλει σε κάθε κράτος μέλος όχι απλώς να συνεκτιμά γεγονότα ή καταστάσεις που έχουν λάβει χώρα σε άλλο κράτος μέλος, όπως την ύπαρξη τέκνων για τα οποία αναγνωρίζεται δικαίωμα σε παροχές, αλλά να λαμβάνει υπόψη τα εν λόγω γεγονότα ή τις καταστάσεις «ως εάν» να είχαν λάβει χώρα στο έδαφός του.
Η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι δεν μπορεί να συναχθεί κανένα συμπέρασμα από το γεγονός ότι η απόφαση των αρχηγών κρατών ή κυβερνήσεων, συνελθόντων στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις 18 και στις 19 Φεβρουαρίου 2016, σχετικά με μια νέα διευθέτηση για το Ηνωμένο Βασίλειο στην Ευρωπαϊκή Ένωση (
ΕΕ 2016, C 69
I, σ. 1, στο εξής: νέα διευθέτηση για το Ηνωμένο Βασίλειο στην Ευρωπαϊκή Ένωση) προέβλεπε την τιμαριθμική αναπροσαρμογή του ποσού των κοινωνικών παροχών για τα τέκνα σε συνάρτηση με το κόστος διαβίωσης στον τόπο κατοικίας τους. Σύμφωνα με την εν λόγω απόφαση, η Επιτροπή όφειλε να υποβάλει πρόταση για την τροποποίηση του κανονισμού 883/2004. Εντούτοις, λόγω της αποχώρησης του Ηνωμένου Βασιλείου της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας από την Ένωση, ο εν λόγω κανονισμός δεν υπέστη καμία τροποποίηση. Επιπλέον, στην από 13 Δεκεμβρίου 2016 πρότασή της για κανονισμό του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την τροποποίηση του κανονισμού 883/2004 [COM(2016) 815 τελικό], η Επιτροπή δεν συμπεριέλαβε μηχανισμό τιμαριθμικής αναπροσαρμογής, δεδομένου ότι οι υπηρεσίες της είχαν διατυπώσει επιφυλάξεις όσον αφορά τη συμβατότητα τέτοιου μηχανισμού προς το δίκαιο της Ένωσης.
Η Δημοκρατία της Αυστρίας επισημαίνει προκαταρκτικώς ότι ο FLAG ομαδοποίησε, υπό τον όρο «οικογενειακά επιδόματα», πολυάριθμες ενισχύσεις προς τις οικογένειες οι οποίες υπήρχαν πριν από την έκδοσή του το 1967 και προορίζονταν να αντισταθμίσουν μέρος των εξόδων για τη συντήρηση των εξαρτώμενων τέκνων. Τα οικογενειακά επιδόματα υπολογίζονται σε συνάρτηση με τις πραγματικές ανάγκες των τέκνων και τις συνήθεις δαπάνες που είναι αναγκαίες για την κάλυψη των αναγκών τους στην Αυστρία, χωρίς ο δικαιούχος να είναι υποχρεωμένος να αποδείξει τις δαπάνες στις οποίες πράγματι υποβλήθηκε. Τα οικογενειακά επιδόματα αυξάνουν με την ηλικία των τέκνων ή σε περίπτωση αναπηρίας.
Η Δημοκρατία της Αυστρίας εκθέτει ότι το σύστημα οικογενειακών επιδομάτων στηρίζεται, αφενός, στη χορήγηση άμεσων ενισχύσεων και, αφετέρου, σε φορολογικά πλεονεκτήματα. Τα εν λόγω επιδόματα βαρύνουν το Ausgleichsfonds für Familienbeihilfen (Ταμείο αντιστάθμισης για οικογενειακά επιδόματα, Αυστρία), του οποίου οι πόροι δεν προέρχονται από τους εργαζομένους, αλλά από εισφορές που καταβάλλουν οι εργοδότες. Επιπλέον, σύμφωνα με το άρθρο 2, παράγραφος 1, του FLAG, όλα τα πρόσωπα που έχουν τέκνα και κατοικούν στην Αυστρία δικαιούνται ισόποσα οικογενειακά επιδόματα, ανεξαρτήτως οποιασδήποτε προϋπόθεσης σχετικής με την άσκηση επαγγελματικής δραστηριότητας ή του ύψους των εισφορών που καταβάλλει ο εργοδότης.
Κατά τη Δημοκρατία της Αυστρίας, η μείωση φόρου λόγω εξαρτώμενων τέκνων δεν έχει ως σκοπό να χορηγήσει στους γονείς άμεση παροχή, αλλά να καλύψει μέρος των βαρών που συνδέονται συνήθως με τη συντήρηση των τέκνων. Η εν λόγω μείωση φόρου θεωρείται ότι αποβλέπει στο να αποκαταστήσει, σε ορισμένο βαθμό, τη δίκαιη φορολόγηση των προσώπων που δεν έχουν και εκείνων που έχουν τέκνα. Από οικονομικής απόψεως, η μείωση φόρου λόγω εξαρτώμενων τέκνων αποτελεί προσαύξηση των οικογενειακών επιδομάτων η οποία χρηματοδοτείται από τα γενικά φορολογικά έσοδα.
Η Δημοκρατία της Αυστρίας παραθέτει ότι το σύστημα των οικογενειακών επιδομάτων θεσπίστηκε σε μια εποχή κατά την οποία οι μεταναστευτικές ροές ήταν λιγότερες. Λόγω της μεγαλύτερης κυκλοφορίας των εργαζομένων στο πλαίσιο της Ένωσης, η αδιάκριτη εξαγωγή των οικογενειακών επιδομάτων και της μείωσης φόρου λόγω εξαρτώμενων τέκνων οδήγησε σε αυξανόμενες στρεβλώσεις στο αυστριακό σύστημα οικογενειακών παροχών. Ο μηχανισμός αναπροσαρμογής καθιστά δυνατή την αντιμετώπιση των στρεβλώσεων, καθόσον λαμβάνει υπόψη τις αποκλίσεις στα επίπεδα των τιμών μεταξύ των κρατών μελών τα οποία έχει δημοσιεύσει η Eurostat. Επομένως, δεν πρόκειται απλώς για οικονομικό μέτρο.
Όσον αφορά την ερμηνεία των άρθρων 7 και 67 του κανονισμού 883/2004, η Δημοκρατία της Αυστρίας υποστηρίζει κατ’ αρχάς ότι η τελευταία αυτή διάταξη, η οποία αφορά ακριβώς την περίπτωση κατά την οποία τα μέλη της οικογένειας κατοικούν σε άλλο κράτος μέλος, υπερισχύει του άρθρου 7 το οποίο αποτυπώνει έναν γενικό κανόνα. Ως εκ τούτου, το εν λόγω κράτος μέλος εξετάζει απλώς τη συμβατότητα του μηχανισμού αναπροσαρμογής υπό το πρίσμα του άρθρου 67 του κανονισμού και υποστηρίζει ότι ο μηχανισμός αναπροσαρμογής συνάδει προς τους σκοπούς της ανωτέρω διάταξης, όπως έχει ερμηνευθεί από το Δικαστήριο, μεταξύ άλλων στην απόφασή του της 18ης Σεπτεμβρίου 2019, Moser (
C‑32/18
,
EU:C:2019:752
, σκέψη
). Συγκεκριμένα, η χορήγηση και το ποσό των οικογενειακών επιδομάτων και της μείωσης φόρου λόγω εξαρτώμενων τέκνων δεν εξαρτάται από τον όρο να κατοικεί το τέκνο στην Αυστρία. Δεδομένου ότι τα έξοδα για τη συντήρηση των τέκνων εξαρτώνται από το επίπεδο των τιμών στο κράτος μέλος κατοικίας τους και ότι το ύψος αυτό ποικίλλει από το ένα κράτος μέλος στο άλλο, το ποσό των παροχών πρέπει να αναπροσαρμοσθεί προκειμένου να διασφαλισθεί ότι χορηγείται «ως εάν» τα μέλη της οικογένειας να ζούσαν στην Αυστρία. Η ανωτέρω ερμηνεία επιρρωννύεται από την αιτιολογική σκέψη 16 του κανονισμού καθώς και από τη νομολογία του Δικαστηρίου, ιδίως δε από τις αποφάσεις της 27ης Σεπτεμβρίου 1988, Lenoir (
313/86
,
EU:C:1988:452
, σκέψη
), και της 18ης Σεπτεμβρίου 2019, Moser (
C‑32/18
,
EU:C:2019:752
, σκέψεις
και
). Συνεπώς, η Δημοκρατία της Αυστρίας φρονεί ότι, δεδομένου ότι ο σκοπός των οικογενειακών επιδομάτων και της μείωσης φόρου λόγω εξαρτώμενων τέκνων έγκειται στην επιστροφή στους γονείς μέρους των εξόδων για τη συντήρηση των τέκνων, είναι θεμιτό να αναπροσαρμόζεται το ποσό των παροχών σύμφωνα με το επίπεδο των τιμών στο κράτος μέλος κατοικίας των τέκνων.
Περαιτέρω, η Δημοκρατία της Αυστρίας τονίζει ότι, αντιθέτως προς την περίπτωση της υπόθεσης επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση της 15ης Ιανουαρίου 1986, Pinna (
41/84
,
EU:C:1986:1
), την οποία επικαλείται η Επιτροπή, ο μηχανισμός αναπροσαρμογής δεν αποκλείει την εξαγωγή της οικογενειακής παροχής και προς άλλα κράτη μέλη. Αντανακλώντας το κόστος διαβίωσης, ο μηχανισμός αναπροσαρμογής διασφαλίζει τη χορήγηση ισότιμης παροχής για όλα τα τέκνα.
Τέλος, η Δημοκρατία της Αυστρίας επισημαίνει ότι η νέα διευθέτηση για το Ηνωμένο Βασίλειο στην Ευρωπαϊκή Ένωση αποσκοπούσε, όσον αφορά την εξαγωγή οικογενειακών παροχών, στο να ληφθεί υπόψη το ύψος των παροχών που χορηγούνται στο κράτος κατοικίας των τέκνων και στο να συνεκτιμηθούν οι διαφορές στα επίπεδα των τιμών μεταξύ των κρατών μελών. Μολονότι η διευθέτηση ουδέποτε τέθηκε σε ισχύ, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο είχε εκτιμήσει ότι τα μέτρα τα οποία σχεδιαζόταν να ληφθούν στο πλαίσιο αυτό έναντι του Ηνωμένου Βασιλείου ήταν πλήρως συμβατά με τις Συνθήκες. Η ίδια η Επιτροπή είχε επίσης θεωρήσει τα οικεία μέτρα συμβατά προς το άρθρο 48 ΣΛΕΕ. Συναφώς, η Δημοκρατία της Αυστρίας διευκρινίζει ότι δεν χρειάστηκε να γίνει καμία προσαρμογή του κανονισμού 492/2011, γεγονός που αποδεικνύει ότι το άρθρο του 7, όπως και το άρθρο 4 του κανονισμού 883/2004, δεν θεσπίζει κανόνα που να είναι ευρύτερος της αρχής της απαγόρευσης των διακρίσεων που καθιερώνεται από το πρωτογενές δίκαιο. Κατά τη Δημοκρατία της Αυστρίας, δεν θα απαιτούνταν τροποποίηση του κανονισμού 883/2004 για τις περιπτώσεις στις οποίες ένα κράτος μέλος, σε περίπτωση εξαγωγής οικογενειακής παροχής συνδεόμενης με το οικονομικό και κοινωνικό περιβάλλον του εν λόγω κράτους μέλους, αναπροσαρμόζει το ποσό της παροχής, προς τα άνω και προς τα κάτω, σύμφωνα με αντικειμενικούς κανόνες.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
Προκαταρκτικώς, διαπιστώνεται ότι δεν αμφισβητείται ότι τα οικογενειακά επιδόματα και η μείωση φόρου λόγω εξαρτώμενων τέκνων, που αποτελούν αντικείμενο της πρώτης αιτίασης, συνιστούν οικογενειακές παροχές κατά την έννοια του άρθρου 1, στοιχείο κστʹ, του κανονισμού 883/2004 και ότι ο κανονισμός, καθόσον εφαρμόζεται σε όλες τις νομοθεσίες που διέπουν τους κλάδους κοινωνικής ασφάλειας όσον αφορά τις οικογενειακές παροχές, έχει εφαρμογή στην περίπτωση του μηχανισμού αναπροσαρμογής.
Ως εκ τούτου, τα οικογενειακά επιδόματα και η μείωση φόρου λόγω εξαρτώμενων τέκνων πρέπει, μεταξύ άλλων, να είναι σύμφωνα προς το άρθρο 7 του κανονισμού 883/2004, το οποίο ορίζει ότι, εκτός εάν προβλέπει άλλως ο εν λόγω κανονισμός, τέτοιες παροχές «δεν υπόκεινται σε μείωση, τροποποίηση, αναστολή, κατάργηση ή κατάσχεση λόγω του γεγονότος ότι ο δικαιούχος ή τα μέλη της οικογένειάς του κατοικούν σε κράτος μέλος άλλο από εκείνο στο οποίο ευρίσκεται ο φορέας που είναι υπεύθυνος για την καταβολή παροχών».
Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι το άρθρο 67 του κανονισμού 883/2004 καθιερώνει την αρχή ότι ένα πρόσωπο μπορεί να ζητήσει οικογενειακές παροχές για τα μέλη της οικογένειάς του που κατοικούν σε άλλο κράτος μέλος και όχι στο κράτος μέλος που είναι αρμόδιο για τη χορήγηση των παροχών αυτών, ως εάν τα μέλη της οικογένειάς του να κατοικούσαν στο δεύτερο κράτος μέλος (απόφαση της 22ας Οκτωβρίου 2015, Trapkowski,
C‑378/14
,
EU:C:2015:720
, σκέψη
).
Δεδομένου ότι το άρθρο 67 του κανονισμού 883/2004 επαναλαμβάνει τις επιταγές του άρθρου 7 του εν λόγω κανονισμού όσον αφορά ειδικώς τις οικογενειακές παροχές, παράβαση της πρώτης διάταξης συνεπάγεται κατ’ ανάγκην και παράβαση της δεύτερης.
Εξάλλου, το Δικαστήριο έχει κρίνει επανειλημμένως ότι τα άρθρα 7 και 67 του κανονισμού 883/2004 αποβλέπουν στο να εμποδίσουν ένα κράτος μέλος να εξαρτήσει τη χορήγηση ή το ύψος των οικογενειακών παροχών από την κατοικία των μελών της οικογένειας του εργαζομένου στο κράτος μέλος που χορηγεί τις παροχές [βλ., ιδίως, απόφαση της 25ης Νοεμβρίου 2021, Finanzamt Österreich (Οικογενειακά επιδόματα για εργαζόμενους σε αναπτυξιακά προγράμματα),
C‑372/20
,
EU:C:2021:962
, σκέψη
και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
Επομένως, το άρθρο 67 του κανονισμού 883/2004 πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι επιβάλλει την απόλυτη ισοδυναμία μεταξύ των ποσών των οικογενειακών παροχών που χορηγεί ένα κράτος μέλος στους εργαζομένους των οποίων τα μέλη της οικογένειας κατοικούν στο εν λόγω κράτος μέλος και σε εκείνους των οποίων τα μέλη της οικογένειας κατοικούν σε άλλο κράτος μέλος. Αντιθέτως προς όσα υποστηρίζει η Δημοκρατία της Αυστρίας, οι αποκλίσεις ως προς την αγοραστική δύναμη μεταξύ των κρατών μελών δεν δικαιολογούν, υπό το πρίσμα της ανωτέρω διάταξης, το να μπορεί ένα κράτος μέλος να χορηγεί στη δεύτερη κατηγορία προσώπων παροχές διαφορετικού ύψους από εκείνες τις οποίες χορηγεί στα πρόσωπα τα οποία εμπίπτουν στην πρώτη κατηγορία.
Βεβαίως, η αρχή της εξομοίωσης την οποία καθιερώνει το άρθρο 67 του κανονισμού 883/2004 δεν είναι απόλυτη και, επομένως, στην περίπτωση που οφείλονται περισσότερες παροχές δυνάμει διαφορετικών νομοθεσιών, εφαρμόζονται οι προβλεπόμενοι στο άρθρο 68 του εν λόγω κανονισμού κανόνες κατά της σώρευσης δικαιωμάτων (απόφαση της 18ης Σεπτεμβρίου 2019, Moser,
C‑32/18
,
EU:C:2019:752
, σκέψη
και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
Όσον αφορά ειδικώς το άρθρο 68, παράγραφος 2, του κανονισμού 883/2004, το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι ο ως άνω κανόνας κατά της σώρευσης έχει σκοπό να διασφαλίσει ότι ο δικαιούχος παροχών που καταβάλλονται από περισσότερα κράτη μέλη λαμβάνει παροχές συνολικού ύψους ίσου με το ποσό της ευνοϊκότερης παροχής που δικαιούται βάσει της νομοθεσίας ενός εκ των κρατών αυτών (απόφαση της 18ης Σεπτεμβρίου 2019, Moser,
C‑32/18
,
EU:C:2019:752
, σκέψη
και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
Η εξέταση της μεταχείρισης που επιφυλάσσεται στους εργαζομένους τους οποίους αφορά ο κανονισμός 883/2004 πρέπει επομένως να σχετίζεται με την οικονομική αξία των εν λόγω παροχών σε συνάρτηση όχι με την αγοραστική δύναμη και το επίπεδο των τιμών στον τόπο κατοικίας των οικείων προσώπων, αλλά το ύψος των οφειλόμενων παροχών.
Υπό το πρίσμα του πλάσματος δικαίου που προβλέπεται στο άρθρο 67 του κανονισμού 883/2004, κατά το οποίο ένα πρόσωπο δικαιούται οικογενειακές παροχές για τα μέλη της οικογένειάς του που κατοικούν σε κράτος μέλος άλλο από αυτό το οποίο είναι αρμόδιο για την καταβολή των παροχών ως εάν τα εν λόγω μέλη να κατοικούσαν στο τελευταίο κράτος μέλος, και λαμβανομένου υπόψη του ότι οι διακινούμενοι εργαζόμενοι πρέπει να μπορούν να αντλήσουν οφέλη από τις κοινωνικές πολιτικές του κράτους μέλους υποδοχής υπό τις ίδιες προϋποθέσεις με εκείνες που ισχύουν για τους ημεδαπούς εργαζομένους, δεδομένου ότι συμβάλλουν στη χρηματοδότηση των ανωτέρω πολιτικών με τις φορολογικές και ασφαλιστικές εισφορές που καταβάλλουν στο εν λόγω κράτος στο πλαίσιο της έμμισθης δραστηριότητας που ασκούν σε αυτό (πρβλ. απόφαση της 10ης Ιουλίου 2019, Aubriet,
C‑410/18
,
EU:C:2019:582
, σκέψη
και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), τα κράτη μέλη δεν μπορούν, δίχως να υποπέσουν σε παράβαση του κανονισμού, να αναπροσαρμόζουν τις οικογενειακές παροχές σε συνάρτηση με το κράτος κατοικίας των τέκνων του δικαιούχου.
Επιβάλλεται η διαπίστωση ότι τούτο ακριβώς ισχύει εν προκειμένω. Πράγματι, μόνον οι δικαιούχοι οικογενειακών παροχών των οποίων τα τέκνα κατοικούν εκτός της Αυστρίας υπόκεινται στον μηχανισμό αναπροσαρμογής του ποσού των εν λόγω παροχών σε συνάρτηση με τα επίπεδα των τιμών και την αγοραστική δύναμη στον τόπο κατοικίας των τέκνων τους. Τέτοιος μηχανισμός δεν εφαρμόζεται σε σχέση με τις οικογενειακές παροχές που χορηγούνται για τέκνα που κατοικούν σε διαφορετικές περιοχές της Αυστρίας, παρά το ότι, μεταξύ των εν λόγω περιοχών, υφίστανται διαφορές στα επίπεδα των τιμών συγκρίσιμου μεγέθους προς αυτές που μπορεί να υπάρξουν μεταξύ της Δημοκρατίας της Αυστρίας και των λοιπών κρατών μελών.
Επιπλέον, επισημαίνεται ότι, όπως εξέθεσε ο γενικός εισαγγελέας στα σημεία 77 έως 79 των προτάσεών του, δεν αποδείχτηκε ότι το ποσό των οικογενειακών παροχών που χορηγείται από τη Δημοκρατία της Αυστρίας διαφέρει ανάλογα με το πραγματικό κόστος διαβίωσης ή τις δαπάνες οι οποίες όντως πραγματοποιήθηκαν για τη συντήρηση των τέκνων, δεδομένου ότι τα εν λόγω ποσά χορηγούνται κατ’ αποκοπήν σε συνάρτηση με τον αριθμό και, ενδεχομένως, την ηλικία των τέκνων ή τυχόν αναπηρία των τελευταίων.
Ως εκ τούτου, κανένα επιχείρημα δεν μπορεί να αντληθεί από το γεγονός ότι, στην απόφασή του 18ης Σεπτεμβρίου 2019, Moser (
C‑32/18
,
EU:C:2019:752
, σκέψεις
και
), το Δικαστήριο έκρινε ότι ο σκοπός της εθνικής νομοθεσίας ήταν καθοριστικός και ότι ένα κράτος μέλος μπορούσε να λάβει υπόψη τους πραγματικούς όρους αμοιβής στο κράτος απασχόλησης. Συγκεκριμένα, η υπόθεση επί της οποίας εκδόθηκε η εν λόγω απόφαση αφορούσε ένα εξαρτώμενο από το εισόδημα επίδομα επιμέλειας τέκνου, το οποίο χορηγούνταν προς υποκατάσταση του εισοδήματος από την προηγούμενη άσκηση επαγγελματικής δραστηριότητας και δεν αφορούσε οικογενειακή παροχή η οποία δεν έχει καμία σχέση με τα πραγματικά έξοδα και της οποίας το ύψος καθορίζεται ανεξάρτητα από οποιαδήποτε εξατομικευμένη και κατά διακριτική ευχέρεια εκτίμηση των προσωπικών αναγκών των δικαιούχων, βάσει καταστάσεως καθοριζομένης από τον νόμο [πρβλ. απόφαση της 2ας Απριλίου 2020, Caisse pour l’avenir des enfants (Τέκνο συζύγου μεθοριακού εργαζομένου),
C‑802/18
,
EU:C:2020:269
, σκέψη
].
Μολονότι είναι μεν αληθές, όπως υποστήριξε η Δημοκρατία της Αυστρίας, ότι το Δικαστήριο αναγνώρισε, στην απόφασή του της 27ης Σεπτεμβρίου 1988, Lenoir (
313/86
,
EU:C:1988:452
), ότι παροχές προοριζόμενες να καλύψουν συγκεκριμένα έξοδα των τέκνων λόγω ενάρξεως του σχολικού έτους συνδέονται στενά με το κοινωνικό περιβάλλον και, συνακόλουθα, με την κατοικία των ενδιαφερομένων, με συνέπεια να μπορεί να ληφθεί υπόψη ο τόπος κατοικίας, γεγονός παραμένει εντούτοις ότι, στη σκέψη 16 της εν λόγω απόφασης, το Δικαστήριο έκρινε ότι μολονότι περιοδικές παροχές σε χρήμα χορηγούνται «με γνώμονα αποκλειστικά τον αριθμό και, ενδεχομένως, την ηλικία των μελών της οικογένειας, η χορήγησή τους εξακολουθεί να προβλέπεται ανεξάρτητα από την κατοικία του δικαιούχου και της οικογενείας του». Η Δημοκρατία της Αυστρίας δεν μπορεί, επομένως, να αντλήσει κανένα επιχείρημα από την ανωτέρω απόφαση.
Τέλος, όσον αφορά το κατά πόσον η απόφαση της 15ης Ιανουαρίου 1986, Pinna (
41/84
,
EU:C:1986:1
), την οποία επικαλείται η Δημοκρατία της Αυστρίας, ασκεί επιρροή, αρκεί η επισήμανση ότι, όπως υπογράμμισε ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 70 των προτάσεών του, η διαφορά στην ως άνω υπόθεση της κύριας δίκης είχε ως αντικείμενο διαφοροποίηση ως προς τα ποσά ή τους συντελεστές των παροχών ανάλογα με το κράτος στο οποίο κατοικούσαν τα οικεία μέλη της οικογένειας, όπερ είχε ως αποτέλεσμα να αποδυναμωθούν τα δικαιώματα τα οποία είχε αποκτήσει ο διακινούμενος εργαζόμενος και, ως εκ τούτου, να μη ληφθεί υπόψη ο σκοπός της διασφάλισης της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων στην Ένωση. Το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι, υπό το πρίσμα της θεμελιώδους ελευθερίας την οποία συνιστά η ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων, η νομοθεσία της Ένωσης δεν πρέπει να προσθέτει νέες διαφορές πέραν εκείνων που προκύπτουν ήδη από την έλλειψη εναρμόνισης των εθνικών νομοθεσιών στον τομέα της κοινωνικής ασφάλειας. Η ανωτέρω εκτίμηση ισχύει, κατά μείζονα λόγο, σε σχέση με εθνική διάταξη η οποία αποκλίνει από την αρχή της εξομοίωσης που θεσπίστηκε από τον νομοθέτη της Ένωσης και αποτυπώνεται στο άρθρο 67 του κανονισμού 883/2004.
Όσον αφορά τη συμβατότητα του μηχανισμού τιμαριθμικής αναπροσαρμογής ο οποίος εξετάστηκε από τη νέα διευθέτηση για το Ηνωμένο Βασίλειο στην Ευρωπαϊκή Ένωση προς το δίκαιο της Ένωσης, επισημαίνονται δύο στοιχεία. Αφενός, η εν λόγω διευθέτηση ουδέποτε τέθηκε σε ισχύ και η Επιτροπή δεν υπέβαλε, κατά συνέπεια, πρόταση για την τροποποίηση του κανονισμού 883/2004 που να παρέχει τη δυνατότητα στα κράτη μέλη να προβαίνουν σε τιμαριθμική αναπροσαρμογή των κοινωνικών παροχών για τα τέκνα που κατοικούν σε κράτος μέλος διαφορετικό από εκείνο στο οποίο κατοικεί ο εργαζόμενος. Αφετέρου, και εν πάση περιπτώσει, όπως καταδεικνύει η απόφαση της 15ης Ιανουαρίου 1986, Pinna (
41/84
,
EU:C:1986:1
), εάν τέτοια τροποποίηση είχε πραγματοποιηθεί από τον νομοθέτη της Ένωσης, η τροποποίηση αυτή θα ήταν, υπό το πρίσμα του άρθρου 45 ΣΛΕΕ, άκυρη.
Κατόπιν των ανωτέρω, η πρώτη αιτίαση, η οποία στηρίζεται σε παράβαση των υποχρεώσεων που απορρέουν από το άρθρο 67 του κανονισμού 883/2004, πρέπει να θεωρηθεί βάσιμη.
Επί της δεύτερης αιτίασης, η οποία στηρίζεται σε παράβαση του άρθρου 4 του κανονισμού 883/2004 και του άρθρου 7, παράγραφος 2, του κανονισμού 492/2011
Επιχειρήματα των διαδίκων
Η Επιτροπή εκτιμά ότι η Δημοκρατία της Αυστρίας παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει δυνάμει της αρχής της ίσης μεταχείρισης, η οποία προβλέπεται στο άρθρο 4 του κανονισμού 883/2004 και στο άρθρο 7, παράγραφος 2, του κανονισμού 492/2011, καθόσον θέσπισε μηχανισμό διά του οποίου διενεργείται, με κριτήριο τον τόπο κατοικίας του τέκνου, αναπροσαρμογή του ύψος των οικογενειακών επιδομάτων και της μείωσης φόρου λόγω εξαρτώμενων τέκνων, καθώς και της «πρόσθετης» μείωσης φόρου για τις οικογένειες, η οποία προβλέπεται στο άρθρο 33, παράγραφος 3a, του EStG, της μείωσης φόρου λόγω μοναδικής πηγής εισοδήματος, τη μείωσης φόρου για μονογονεϊκές οικογένειες και της μείωσης φόρου λόγω καταβαλλόμενης διατροφής, οι οποίες προβλέπονται στο άρθρο 33, παράγραφος 4, του EStG.
Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι το άρθρο 4 του κανονισμού 883/2004 και το άρθρο 7, παράγραφος 2, του κανονισμού 492/2011 εξειδικεύουν, στους αντίστοιχους τομείς, την προβλεπόμενη στο άρθρο 45, παράγραφος 2, ΣΛΕΕ αρχή της ίσης μεταχείρισης, η οποία προστατεύει τους οικείους εργαζομένους έναντι οποιασδήποτε δυσμενούς διάκρισης λόγω ιθαγένειας, ανεξαρτήτως του εάν είναι άμεση ή έμμεση, που προκύπτει από εθνικές νομοθεσίες των κρατών μελών. Καλύπτονται, ιδίως, όλα τα πλεονεκτήματα, τόσο κοινωνικά όσο και φορολογικά, ανεξαρτήτως του αν συνδέονται με σύμβαση εργασίας, τα οποία αναγνωρίζονται γενικώς στους ημεδαπούς εργαζομένους λόγω, κατ’ αρχήν, της αντικειμενικής ιδιότητάς τους ως εργαζομένων ή λόγω του ότι έχουν απλώς τη συνήθη διαμονή τους στο εθνικό έδαφος (απόφαση της 12ης Μαΐου 1998, Martínez Sala,
C‑85/96
,
EU:C:1998:217
, σκέψη
).
Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι από την απόφαση της 2ας Απριλίου 2020, Caisse pour l’avenir des enfants (Τέκνο συζύγου μεθοριακού εργαζομένου) (
C‑802/18
,
EU:C:2020:269
, σκέψη
και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), συνάγεται ότι τα οικογενειακά επιδόματα και η μείωση φόρου λόγω εξαρτώμενων τέκνων συνιστούν συγχρόνως οικογενειακές παροχές που υπόκεινται στην προβλεπόμενη στο άρθρο 4 του κανονισμού 883/2004 αρχή της ίσης μεταχείρισης και κοινωνικά πλεονεκτήματα τα οποία διέπονται από το άρθρο 7, παράγραφος 2, του κανονισμού 492/2011. Η «πρόσθετη» μείωση φόρου για τις οικογένειες, η μείωση φόρου λόγω μοναδικής πηγής εισοδήματος, η μείωση φόρου για μονογονεϊκές οικογένειες και η μείωση φόρου λόγω καταβαλλόμενης διατροφής μειώνουν το ποσό του φόρου εισοδήματος. Δεδομένου ότι ο δικαιούχος φορολογείται κατά τεκμήριο στην Αυστρία, τα εν λόγω μέτρα συνιστούν φορολογικά πλεονεκτήματα τα οποία υπόκεινται στην αρχή της ίσης μεταχείρισης η οποία προβλέπεται στο άρθρο 7, παράγραφος 2, του κανονισμού 492/2011.
Η Επιτροπή επαναλαμβάνει ότι ο μηχανισμός αναπροσαρμογής επηρεάζει κατ’ ουσίαν τους διακινούμενους εργαζομένους των οποίων τα μέλη της οικογενείας κατοικούν εκτός του κράτους μέλους που χορηγεί τις παροχές.
Από τις προπαρασκευαστικές εργασίες για τη θέσπιση του μηχανισμού αναπροσαρμογής προκύπτει ότι ο Αυστριακός νομοθέτης επιδίωκε τη μείωση των δαπανών του κρατικού προϋπολογισμού. Ο νομοθέτης δέχθηκε ως δεδομένο ότι οι δικαιούχοι οικογενειακών παροχών και κοινωνικών και φορολογικών πλεονεκτημάτων των οποίων τα τέκνα ζουν σε κράτη μέλη στα οποία το επίπεδο των τιμών είναι χαμηλότερο από αυτό της Αυστρίας ήταν περισσότεροι από εκείνους των οποίων τα τέκνα κατοικούν σε κράτη μέλη όπου το επίπεδο των τιμών είναι υψηλότερο. Πράγματι, μόνον στην περίπτωση της Ελβετικής Συνομοσπονδίας και του Πριγκιπάτου του Λιχτενστάιν ο μηχανισμός αναπροσαρμογής θα κατέληγε σε υψηλότερο ή σε ίσο προς το καταβαλλόμενο στην Αυστρία κατ’ αποκοπήν ποσό.
Η Επιτροπή προσθέτει ότι ο μηχανισμός αναπροσαρμογής δεν έχει εφαρμογή στην περίπτωση των τέκνων Αυστριακών δημοσίων υπαλλήλων που είναι αποσπασμένοι στην αλλοδαπή, ενώ, λαμβανομένων υπόψη των κριτηρίων για την εκτίμηση της συγκρισιμότητας των καταστάσεων που έχει διαμορφώσει το Δικαστήριο, δεν υφίσταται καμία διαφορά μεταξύ των εν λόγω Αυστριακών δημοσίων υπαλλήλων και των διακινούμενων εργαζομένων των οποίων τα τέκνα δεν κατοικούν στην Αυστρία.
Επομένως, κατά την Επιτροπή, ο μηχανισμός αναπροσαρμογής εισάγει έμμεση διάκριση εις βάρος των διακινούμενων εργαζομένων, η οποία δεν φαίνεται να μπορεί να δικαιολογηθεί από κανέναν θεμιτό σκοπό.
Η Επιτροπή παρατηρεί ότι οι οικογενειακές παροχές καθώς και τα κοινωνικά και φορολογικά πλεονεκτήματα που υπόκεινται στον μηχανισμό αναπροσαρμογής δεν υπολογίζονται σε συνάρτηση με το επίπεδο των τιμών στον τόπο κατοικίας του τέκνου. Το κατ’ αποκοπήν ποσό τους είναι ομοιόμορφο σε όλη την Αυστρία, παρά τις διαφορές που υπάρχουν ως προς την αγοραστική δύναμη στις διάφορες περιοχές.
Η Επιτροπή εκτιμά ότι είναι αντιφατικό να υποστηρίζει η Δημοκρατία της Αυστρίας ότι οι οικογενειακές παροχές καθώς και τα κοινωνικά και φορολογικά πλεονεκτήματα που υπόκεινται στον μηχανισμό αναπροσαρμογής συνδέονται με τις δαπάνες οι οποίες όντως πραγματοποιήθηκαν για τη συντήρηση των τέκνων και παράλληλα να αποκλείει την αναπροσαρμογή του ύψους τους δυνάμει των αποκλίσεων ως προς την αγοραστική δύναμη μεταξύ των περιοχών στην Αυστρία –αποκλίσεις, για παράδειγμα, της τάξης του 8 % μεταξύ του ομόσπονδου κράτους της Βιέννης και εκείνου της Κάτω Αυστρίας–, τούτο δε ακόμη και αν το εν λόγω κράτος μέλος φρονεί ότι τέτοια αναπροσαρμογή επιβάλλεται λόγω των αποκλίσεων ως προς την αγοραστική δύναμη σε σχέση με την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας ή την Ιταλική Δημοκρατία, οι οποίες υπολογίζονται στο 2,6 % και στο 5,2 % αντιστοίχως.
Η Επιτροπή εκτιμά ότι ο μηχανισμός αναπροσαρμογής δεν μπορεί να συγκριθεί με τους διορθωτικούς συντελεστές που εφαρμόζονται στις αποδοχές των υπαλλήλων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στις οικονομικές ενισχύσεις. Ειδικότερα, ο διορθωτικός αυτός συντελεστής καθορίζεται όχι σε συνάρτηση με τον τόπο κατοικίας των τέκνων, αλλά βάσει του τόπου υπηρεσίας των δημοσίων υπαλλήλων ή του τόπου όπου καταβάλλεται η σχετική οικονομική ενίσχυση.
Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι η συνδρομή λόγου που να δικαιολογεί την ύπαρξη ενδεχόμενης δυσμενούς διάκρισης, υπό το πρίσμα του σκοπού που συνίσταται στη βούληση να αποτραπεί ο κίνδυνος διατάραξης της οικονομικής ισορροπίας του συστήματος κοινωνικής ασφάλειας, προϋποθέτει ο εν λόγω κίνδυνος να είναι σοβαρός. Ωστόσο, από έκθεση του Rechnungshof (Ελεγκτικού Συνεδρίου, Αυστρία), με τίτλο «Familienbeihilfe – Ziele und Zielerreichung, Kosten und Kontrollsystem» (Οικογενειακό επίδομα – Σκοποί και πραγματοποίησή τους, κόστος και σύστημα ελέγχου), η οποία δημοσιεύθηκε τον Ιούλιο του 2018 (στο εξής: έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου) και την οποία επικαλέστηκε η Δημοκρατία της Αυστρίας στο πλαίσιο της προ της άσκησης της προσφυγής διαδικασίας, προκύπτει ότι η συμβολή του εθνικού προϋπολογισμού στη χρηματοδότηση των οικογενειακών παροχών κατέστη αναγκαία κατόπιν της αύξησης των κατ’ αποκοπήν ποσών και της ταυτόχρονης μείωσης των πηγών χρηματοδότησης των οικογενειακών παροχών. Επιπλέον, οι οικογενειακές παροχές που προορίζονται για τα τέκνα που κατοικούν σε άλλο κράτος μέλος αντιπροσωπεύουν μόνον το 6 % περίπου του συνόλου των πληρωμών και η μετακύλιση των εν λόγω παροχών στη χρηματοδότηση των οικογενειακών παροχών οφείλεται κυρίως στην έλλειψη κατάλληλων ελέγχων από τις αυστριακές αρχές όσον αφορά τις προϋποθέσεις χορήγησης των παροχών.
Επομένως, η Δημοκρατία της Αυστρίας δεν μπορεί να επικαλείται, ως δικαιολογητικό λόγο, ότι όφειλε να αντιδράσει σε ανισορροπίες που προκάλεσε η οικονομική στήριξη προς τους διακινούμενους εργαζομένους, καθόσον μάλιστα οι εργαζόμενοι που προέρχονται από άλλα κράτη μέλη θα συνεισέφεραν στη χρηματοδότηση του αυστριακού κοινωνικού και φορολογικού συστήματος κατά τον ίδιο τρόπο όπως και οι Αυστριακοί εργαζόμενοι, ανεξαρτήτως του τόπου κατοικίας των τέκνων τους.
Η βούληση του Αυστριακού νομοθέτη να διασφαλίσει ότι οι οικογενειακές παροχές ή τα κοινωνικά και φορολογικά πλεονεκτήματα είναι ισοδύναμα για όλα τα τέκνα, ανεξαρτήτως του τόπου κατοικίας τους, δεν συνιστά δικαιολογητικό λόγο στηριζόμενο σε επιτακτικό λόγο γενικού συμφέροντος. Επιπλέον, οι δικαιολογητικοί λόγοι που στηρίζονται σε εκτιμήσεις σχετικές με την ίση μεταχείριση και τη συνοχή του μηχανισμού αναπροσαρμογής αντικρούονται λόγω της εξαίρεσης από τον μηχανισμό αναπροσαρμογής προς όφελος των αποσπασμένων στην αλλοδαπή Αυστριακών δημοσίων υπαλλήλων.
Η Δημοκρατία της Αυστρίας αρνείται την ύπαρξη οποιασδήποτε έμμεσης διάκρισης έναντι των διακινούμενων εργαζομένων. Υπενθυμίζει ότι η χορήγηση κοινωνικών και φορολογικών πλεονεκτημάτων στους γονείς αποσκοπεί στην αντιστάθμιση μέρους των δαπανών στις οποίες υποβάλλονται για τη συντήρηση των εξαρτώμενων τέκνων. Για την επίτευξη του εν λόγω σκοπού, πρέπει να γίνεται διάκριση μεταξύ της κατάστασης των εργαζομένων των οποίων τα τέκνα κατοικούν στην αλλοδαπή και εκείνης των εργαζομένων των οποίων τα τέκνα κατοικούν στην Αυστρία. Οι ανωτέρω καταστάσεις δεν είναι συγκρίσιμες από ουσιαστικής απόψεως λόγω των διαφορών ως προς το κόστος διαβίωσης στα κράτη μέλη. Ο μηχανισμός αναπροσαρμογής δεν καταλήγει σε άνιση μεταχείριση πανομοιότυπων καταστάσεων, αλλά διασφαλίζει ότι διαφορετικές καταστάσεις αντιμετωπίζονται κατά τρόπο διαφορετικό.
Η Δημοκρατία της Αυστρίας προβάλλει διάφορα παραδείγματα μηχανισμών αναπροσαρμογής των οικογενειακών παροχών σε συνάρτηση με τον τόπο κατοικίας που θεωρούνται θεμιτοί, ιδίως υπό το πρίσμα του δικαίου της Ένωσης. Το εν λόγω κράτος μέλος, υποστηριζόμενο από το Βασίλειο της Δανίας, ισχυρίζεται ότι, σύμφωνα με τη θέση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Κοινωνικών Δικαιωμάτων, η οποία είναι επιφορτισμένη με τη διασφάλιση της εφαρμογής του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη, ο οποίος υπογράφηκε στο Τορίνο στις 18 Οκτωβρίου 1961, και της τροποποίησης του εν λόγω Χάρτη της 3ης Μαΐου 1996, ο κανόνας περί απαγόρευσης των διακρίσεων που διατυπώνεται στο άρθρο 12, παράγραφος 4, του ανωτέρω Χάρτη δεν εμποδίζει ένα κράτος να αναπροσαρμόζει τις παροχές κοινωνικής ασφάλειας που καταβάλλονται για τέκνο που κατοικεί σε άλλο κράτος όπου το κόστος διαβίωσης είναι σαφώς χαμηλότερο.
Κατά τη Δημοκρατία της Αυστρίας, ο μηχανισμός αναπροσαρμογής είναι συγκρίσιμος με τον διορθωτικό συντελεστή που προβλέπει ο Κανονισμός Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο οποίος, προκειμένου να εξασφαλίσει ότι οι υπάλληλοι της Ένωσης διαθέτουν την ίδια αγοραστική δύναμη, ανεξαρτήτως του τόπου υπηρεσίας τους, λαμβάνει υπόψη τις διαφορές ως προς το κόστος διαβίωσης μεταξύ των κρατών μελών. Το πρόγραμμα Erasmus+ περιέχει παρόμοιο κανόνα, προκειμένου να αναπροσαρμόζεται το ποσό της επιδότησης για τα έξοδα διαμονής και μετακίνησης των σπουδαστών.
Επιπλέον, από τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 9ης Οκτωβρίου 2020, σχετικά με την ενίσχυση της προστασίας του ελάχιστου εισοδήματος με σκοπό την καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού στο πλαίσιο της πανδημίας της COVID 19 και μετέπειτα (11721/2/20), και ιδίως από την παραπομπή στη σύσταση 92/441/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 24ης Ιουνίου 1992, σχετικά με τα κοινά κριτήρια που αφορούν την επάρκεια πόρων και παροχών στα συστήματα κοινωνικής προστασίας (
ΕΕ 1992, L 245, σ. 46
), προκύπτει ότι, για τη χορήγηση παροχών οι οποίες προορίζονται να καλύψουν μια καθορισμένη ανάγκη, πρέπει να λαμβάνεται δεόντως υπόψη το βιοτικό επίπεδο και το επίπεδο των τιμών στο κράτος διαμονής.
Αντιθέτως προς τους ισχυρισμούς της Επιτροπής, οι διαφορές ως προς την αγοραστική δύναμη ή το επίπεδο των τιμών είναι πολύ μικρές στο εσωτερικό της Αυστρίας συγκριτικά με τις υφιστάμενες μεταξύ των κρατών μελών. Η Δημοκρατία της Αυστρίας υποστηρίζει ότι η αναπροσαρμογή των οικογενειακών παροχών ανάλογα με τις περιοχές του ίδιου κράτους μέλους θα προκαλούσε δυσχέρειες που θα δικαιολογούσαν τον υπολογισμό εκ μέρους της Eurostat μιας μέσης τιμής ανά κράτος. Τούτο έχει το πλεονέκτημα ότι αποτελεί αντικειμενικό κριτήριο το οποίο δεν συνεκτιμά τις περιπτώσεις στις οποίες υπάρχουν μικρές διαφορές ως προς την αγοραστική δύναμη σε σχέση με την κατάσταση που επικρατεί, για παράδειγμα, στη Γερμανία ή στην Ιταλία.
Περαιτέρω, το Δικαστήριο έχει αναγνωρίσει, αφενός, ότι είναι νόμιμος ο καθορισμός ομοιόμορφων ποσών για μεγάλες περιοχές (απόφαση της 24ης Φεβρουαρίου 2015, Sopora,
C‑512/13
,
EU:C:2015:108
, σκέψη
) και, αφετέρου, ότι αποκλίσεις ως προς το κόστος διαβίωσης μεταξύ των κρατών μελών είναι δυνατόν να συνιστούν νόμιμο κριτήριο διαφοροποίησης (αποφάσεις της 17ης Ιουλίου 1963, Ιταλία κατά Επιτροπής,
13/63
,
EU:C:1963:20
, και της 18ης Σεπτεμβρίου 2014, Bundesdruckerei,
C‑549/13
,
EU:C:2014:2235
, σκέψη
).
Η Δημοκρατία της Αυστρίας αντικρούει το επιχείρημα της Επιτροπής ότι ο μηχανισμός αναπροσαρμογής συνιστά έμμεση διάκριση καθόσον δεν εφαρμόζεται στην περίπτωση των τέκνων που κατοικούν σε κράτος μέλος στο οποίο αποσπάστηκε ο ένας γονέας τους που έχει την ιδιότητα του Αυστριακού δημοσίου υπαλλήλου. Ισχυρίζεται ότι η κατάσταση ενός αποσπασμένου δημοσίου υπαλλήλου δεν είναι συγκρίσιμη με εκείνη του διακινούμενου εργαζομένου, τόσο από νομικής όσο και από ουσιαστικής απόψεως.
Αφενός, το διεθνές δίκαιο, το δίκαιο της Ένωσης και το εθνικό δίκαιο αναγνωρίζουν την ιδιαιτερότητα της κατάστασης των αποσπασμένων στην αλλοδαπή δημοσίων υπαλλήλων. Από το άρθρο 45, παράγραφος 4, ΣΛΕΕ, καθώς και από το άρθρο 11, παράγραφος 3, στοιχείο βʹ, και το άρθρο 13, παράγραφος 4, του κανονισμού 883/2004 προκύπτει ότι οι αποσπασμένοι στην αλλοδαπή δημόσιοι υπάλληλοι δεν έχουν, στα κράτη υποδοχής, δικαίωμα λήψεως οικογενειακών επιδομάτων ούτε, κατά συνέπεια, διαφορικού συμπληρώματος ή πρόσθετων παροχών συνδεόμενων με την οικογενειακή τους κατάσταση. Επιπλέον, κατά το αυστριακό δίκαιο, οι αποσπασμένοι στην αλλοδαπή δημόσιοι υπάλληλοι θεωρούνται ότι ασκούν τη δραστηριότητά τους στην ημεδαπή για το σύστημα κοινωνικής ασφάλειάς τους καθώς και για τη φορολογική τους κατάσταση. Εξακολουθούν να υπάγονται στη γενική δικαιοδοσία των αυστριακών δικαστηρίων όσον αφορά αστικές υποθέσεις.
Αφετέρου, η κατάσταση των διακινούμενων εργαζομένων διαφέρει από εκείνη των δημοσίων υπαλλήλων καθόσον οι μεταθέσεις, στην ημεδαπή ή στην αλλοδαπή, αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της δραστηριότητάς τους. Μολονότι οι σύντροφοι και τα τέκνα των δημοσίων υπαλλήλων που είναι αποσπασμένοι στην αλλοδαπή μετοικούν συνήθως με αυτούς, η κατοικία και το κέντρο των συμφερόντων της οικογένειας παραμένουν εντούτοις, κατά κανόνα, στην Αυστρία.
Εάν γινόταν δεκτό ότι η κατάσταση των αποσπασμένων στην αλλοδαπή δημοσίων υπαλλήλων είναι συγκρίσιμη με εκείνη των διακινουμένων εργαζομένων, τούτο θα σήμαινε ότι οι πρώτοι, οι οποίοι αποκλείονται από τον μηχανισμό αναπροσαρμογής, τίθενται σε μειονεκτική θέση σε σχέση με τους δεύτερους. Συγκεκριμένα, για τους περισσότερους Αυστριακούς δημοσίους υπαλλήλους που είναι αποσπασμένοι σε άλλα κράτη μέλη, στην Ελβετία ή στο έδαφος των συμβαλλομένων μερών της Συμφωνίας ΕΟΧ, το κόστος διαβίωσης είναι υψηλότερο εκείνου στην Αυστρία.
Εάν το Δικαστήριο κρίνει ότι οι ισχύουσες διατάξεις για τους αποσπασμένους στην αλλοδαπή Αυστριακούς δημοσίους υπαλλήλους συνιστούν έμμεση διάκριση, η Δημοκρατία της Αυστρίας ισχυρίζεται ότι τέτοια διάκριση δικαιολογείται από το καθήκον μέριμνας του κράτους έναντι των δημοσίων υπαλλήλων, το οποίο συνδέεται με την υποχρέωση πίστεως των δημοσίων υπαλλήλων έναντι αυτού, δεδομένου ότι τα ανωτέρω δύο στοιχεία συνιστούν επιτακτικούς λόγους γενικού συμφέροντος.
Επιπλέον, η Δημοκρατία της Αυστρίας διατείνεται ότι, εάν η Επιτροπή σκοπεύει, στο παρόν στάδιο, να υποστηρίξει ότι η αυστριακή νομοθεσία είναι ασυνεπής, η εν λόγω αιτίαση θα είναι απαράδεκτη, δεδομένου ότι δεν προβλήθηκε με την αιτιολογημένη γνώμη.
Εν πάση περιπτώσει, η Δημοκρατία της Αυστρίας φρονεί ότι η ανωτέρω αιτίαση είναι αβάσιμη. Οι κανόνες που ισχύουν για τους αποσπασμένους στην αλλοδαπή δημοσίους υπαλλήλους παρεκκλίνουν μεν από το κοινό σύστημα που ισχύει στην Αυστρία, εντάσσονται εντούτοις σε ένα συνεκτικό σύστημα, το οποίο στηρίζεται στο διεθνές δίκαιο και στο δίκαιο της Ένωσης. Οι κανόνες αυτοί αφορούν περί τους 400 Αυστριακούς δημοσίους υπαλλήλους οι οποίοι είναι αποσπασμένοι στην αλλοδαπή, και συγκεκριμένα στο έδαφος συμβαλλομένου μέρους της Συμφωνίας ΕΟΧ ή της Ελβετίας. Ένα μέρος μόνον των εν λόγω δημοσίων υπαλλήλων λαμβάνει οικογενειακά επιδόματα. Επομένως, πρέπει να ληφθεί υπόψη η νομολογία του Δικαστηρίου κατά την οποία δεν συνεπάγεται κάθε εξαίρεση από εθνική κανονιστική ρύθμιση ότι η εν λόγω ρύθμιση στερείται συνοχής. Δεν μπορεί να συναχθεί έλλειψη συνοχής από εξαιρετικές διατάξεις με ιδιαιτέρως περιορισμένο πεδίο εφαρμογής (απόφαση της 19ης Μαΐου 2009, Επιτροπή κατά Ιταλίας,
C‑531/06
,
EU:C:2009:315
, σκέψεις
και
).
Επικουρικώς, η Δημοκρατία της Αυστρίας διατείνεται ότι, ακόμη και αν μπορούσε να διαπιστωθεί έμμεση διάκριση, αυτή θα δικαιολογούνταν από θεμιτό σκοπό και δεν θα υπερέβαινε το αναγκαίο για την επίτευξη του σκοπού αυτού μέτρο.
Πρώτον, κατά τη Δημοκρατία της Αυστρίας, η Επιτροπή δεν απέδειξε ότι ο Αυστριακός νομοθέτης επεδίωκε ειδικό σκοπό δημοσιονομικής εξοικονόμησης. Ο εν λόγω ισχυρισμός της Επιτροπής αναιρείται από τις προπαρασκευαστικές εργασίες για τη θέσπιση του μηχανισμού αναπροσαρμογής και, ιδίως, από την εκτίμηση των συνεπειών του από απόψεως αποτελεσματικότητας.
Δεύτερον, όσον αφορά τα οικογενειακά επιδόματα και τη μείωση φόρου λόγω εξαρτώμενων τέκνων, η Δημοκρατία της Αυστρίας υποστηρίζει ότι, όταν οι εν λόγω οικογενειακές παροχές έπαυσαν να εκπληρώνουν τον σκοπό τους που συνίσταται στην αντιστάθμιση μέρους των εξόδων που συνήθως συνδέονται με τη συντήρηση των τέκνων, διότι εξάγονται χωρίς να διαφοροποιείται το ύψος τους προς κράτη μέλη με υψηλότερο επίπεδο τιμών σε σχέση με αυτό της Δημοκρατίας της Αυστρίας, κατέστη αναγκαίο να εισαχθεί ο μηχανισμός αναπροσαρμογής. Συγκεκριμένα, ο μηχανισμός είχε ως σκοπό να αποκαταστήσει τη λειτουργία της παροχής ως μέσου στήριξης για τη συντήρηση των τέκνων και τη δικαιοσύνη στο κοινωνικό σύστημα. Προς επίτευξη του ανωτέρου κοινωνικοπολιτικού σκοπού, κρίθηκε αναγκαίο να καταργηθούν οι παροχές οι οποίες είχαν μεγαλύτερη ή μικρότερη αξία λόγω του χωρίς διαφοροποίηση καθορισμού των ποσών των οικογενειακών επιδομάτων. Ο μηχανισμός αναπροσαρμογής προβλέπει προσαύξηση ή μείωση των ποσών που καταβάλλονται στην Αυστρία κατ’ αναλογίαν προς το επίπεδο των τιμών στο κράτος μέλος κατοικίας του εξαρτώμενου τέκνου, διασφαλίζοντας έτσι ότι κάθε τέκνο λαμβάνει πράγματι παροχή ίσης οικονομικής αξίας. Τούτο δεν είναι μόνο σύμφωνο προς την αρχή της αναλογικότητας, αλλά συνάδει και με την αιτιολογική σκέψη 12 του κανονισμού 883/2004, κατά την οποία θα πρέπει να ληφθεί μέριμνα ώστε η αρχή της εξομοίωσης γεγονότων ή καταστάσεων να μην οδηγήσει σε αντικειμενικώς αδικαιολόγητα αποτελέσματα.
Τρίτον, όσον αφορά την «πρόσθετη» μείωση φόρου για τις οικογένειες και τις λοιπές μειώσεις φόρου, η Δημοκρατία της Αυστρίας διατείνεται ότι ο μηχανισμός αναπροσαρμογής διασφαλίζει ότι οι πραγματικές δαπάνες λαμβάνονται υπόψη κατά δίκαιο τρόπο και ότι όλοι οι φορολογούμενοι που ασκούν επαγγελματική δραστηριότητα και έχουν τέκνα τυγχάνουν ίσης μεταχείρισης όσον αφορά τη φοροδοτική τους ικανότητα. Συγκεκριμένα, ο μηχανισμός συνεκτιμά την αρχή της ίσης μεταχείρισης και την αρχή της φοροδοτικής ικανότητας. Η τελευταία αυτή αρχή, η οποία κατοχυρώνεται στις εθνικές έννομες τάξεις, βρίσκει έρεισμα στο δίκαιο της Ένωσης που διέπει τον τομέα της άμεσης φορολογίας και συνιστά γενική αρχή του φορολογικού δικαίου της Ένωσης. Το Δικαστήριο είχε αποκλείσει τη συγκρισιμότητα δύο πραγματικών καταστάσεων σχετικών με χορηγούμενα επιδόματα εκπατρισμού κρίνοντας ότι «υφίσταται τέτοια συγκρισιμότητα υπό το πρίσμα του σκοπού που επιδιώκεται με την εφαρμογή μιας προοδευτικής φορολογικής κλίμακας που βασίζεται κατ’ ανάγκη […] σε μια εκτίμηση της φοροδοτικής ικανότητας του φορολογούμενου η οποία επιχειρείται λαμβανομένων υπόψη των συνθηκών διαβίωσης επί του εδάφους του οικείου κράτους μέλους» (απόφαση της 15ης Σεπτεμβρίου 2011, Schulz-Delzers και Schulz,
C‑240/10
,
EU:C:2011:591
, σκέψη
).
Τέταρτον, η Δημοκρατία της Αυστρίας ισχυρίζεται ότι, εφόσον ο μηχανισμός αναπροσαρμογής διασφαλίζει ότι χορηγείται ισότιμη στήριξη ή ελάφρυνση, δεν βαίνει πέραν αυτού που είναι αναγκαίο για την επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού.
Αντιθέτως προς όσα υποστηρίζει η Επιτροπή, η πρόσθετη διοικητική δαπάνη που προκύπτει από τον μηχανισμό αναπροσαρμογής είναι πολύ περιορισμένη. Συγκεκριμένα, για τους σκοπούς του καθορισμού του αρμόδιου κράτους μέλους σύμφωνα με τον κανονισμό 883/2004, είναι, σε πολλές περιπτώσεις, απολύτως αναγκαίο να διαπιστωθεί ποιο είναι το κράτος κατοικίας του οικείου τέκνου. Ο αριθμός των τέκνων που κατοικούν σε άλλα κράτη μέλη και δικαιούνται οικογενειακά επιδόματα ανήλθε από 1500 για το έτος 2002 σε περίπου 130000 για το έτος 2016. Το Ελεγκτικό Συνέδριο διαπίστωσε ότι οι περιπτώσεις που έχουν στοιχείο αλλοδαπότητας «ελέγχθηκαν συχνότερα σε σχέση με εθνικές καταστάσεις λόγω του βαθμού κινδύνου των περιπτώσεων αυτών».
Η Δημοκρατία της Αυστρίας διευκρινίζει ότι οι πληρωμές διαφορικού συμπληρώματος που καταβάλλει για τέκνα που κατοικούν σε άλλα κράτη μέλη υπερβαίνουν συχνά τις πρωτογενείς παροχές στο κράτος κατοικίας των τέκνων.
Η Δημοκρατία της Αυστρίας αμφισβητεί ότι θα ήταν άδικο οι εργαζόμενοι να καταβάλλουν φόρους και εισφορές στην Αυστρία, μετέχοντας με τον τρόπο αυτόν στη χρηματοδότηση των οικογενειακών παροχών και των κοινωνικών και φορολογικών πλεονεκτημάτων, και εν τέλει να λαμβάνουν μόνον παροχές και πλεονεκτήματα των οποίων η αξία αναπροσαρμόζεται όταν τα τέκνα τους κατοικούν σε άλλα κράτη μέλη. Εκτιμά ότι η βάση υπολογισμού των εργοδοτικών εισφορών δεν έχει σημασία. Δεν υφίσταται καμία σχέση μεταξύ ενδεχόμενης φορολογικής υποχρέωσης και του δικαιώματος στις παροχές που καταβάλλει το κράτος.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
[Όπως διορθώθηκε με διάταξη της 6ης Σεπτεμβρίου 2022] Υπενθυμίζεται ότι το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι σκοπός του άρθρου 3, παράγραφος 1, του κανονισμού 1408/71, το οποίο, κατ’ ουσίαν, είχε την ίδια διατύπωση με το άρθρο 4 του κανονισμού 883/2004, ήταν η εξασφάλιση, σύμφωνα με το άρθρο 39 ΕΚ, νυν άρθρο 45 ΣΛΕΕ, υπέρ των προσώπων στους οποίους εφαρμόζεται ο κανονισμός αυτός, της ισότητας όσον αφορά την κοινωνική ασφάλεια, ανεξαρτήτως ιθαγενείας, με τη σχετική κατάργηση κάθε διακρίσεως απορρέουσας από τις εθνικές νομοθεσίες των κρατών μελών (απόφαση της 22ας Ιουνίου 2011, Landtová,
C‑399/09
,
EU:C:2011:415
, σκέψη
).
Η προβλεπόμενη στο άρθρο 45 ΣΛΕΕ αρχή της ίσης μεταχείρισης συγκεκριμενοποιείται και στο άρθρο 7, παράγραφος 2, του κανονισμού 492/2011, το οποίο ορίζει ειδικότερα ότι ο εργαζόμενος που είναι υπήκοος κράτους μέλους απολαύει, στο έδαφος των λοιπών κρατών μελών, των ιδίων κοινωνικών και φορολογικών πλεονεκτημάτων με τους ημεδαπούς εργαζομένους, η δε τελευταία αυτή διάταξη πρέπει να ερμηνεύεται με τον ίδιο τρόπο όπως το άρθρο 45 ΣΛΕΕ [απόφαση της 2ας Απριλίου 2020, Caisse pour l’avenir des enfants (Τέκνο συζύγου μεθοριακού εργαζομένου),
C‑802/18
,
EU:C:2020:269
, σκέψεις
και
και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
Η έννοια του «κοινωνικού πλεονεκτήματος», η οποία διευρύνεται από το άρθρο 7, παράγραφος 2, του κανονισμού 492/2011 ώστε να καλύπτει και τους εργαζομένους που είναι υπήκοοι άλλων κρατών μελών, περιλαμβάνει όλα τα πλεονεκτήματα, ανεξαρτήτως του αν συνδέονται με σύμβαση εργασίας, τα οποία αναγνωρίζονται γενικά στους ημεδαπούς εργαζομένους, λόγω κυρίως της αντικειμενικής ιδιότητάς τους ως εργαζομένων ή λόγω του ότι έχουν απλώς την κατοικία τους στην εθνική επικράτεια και των οποίων η επέκταση στους εργαζομένους υπηκόους άλλων κρατών μελών δύναται επομένως να διευκολύνει την κινητικότητά τους στο εσωτερικό της Ένωσης και, ως εκ τούτου, την ένταξή τους στο κράτος μέλος υποδοχής και η διαλαμβανόμενη στην εν λόγω διάταξη μνεία των κοινωνικών πλεονεκτημάτων δεν πρέπει να ερμηνεύεται περιοριστικά [απόφαση της 2ας Απριλίου 2020, Caisse pour l’avenir des enfants (Τέκνο συζύγου μεθοριακού εργαζομένου),
C‑802/18
,
EU:C:2020:269
, σκέψεις
και
και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
Από τη νομολογία του Δικαστηρίου προκύπτει εξάλλου ότι ορισμένες παροχές είναι δυνατόν να συνιστούν τόσο οικογενειακές παροχές, κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 1, στοιχείο ιʹ, του κανονισμού 883/2004, όσο και κοινωνικό πλεονέκτημα, κατά την έννοια του άρθρου 7, παράγραφος 2, του κανονισμού 492/2011 [απόφαση της 2ας Απριλίου 2020, Caisse pour l’avenir des enfants (Τέκνο συζύγου μεθοριακού εργαζομένου),
C‑802/18
,
EU:C:2020:269
, σκέψεις
και
και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
Εν προκειμένω, δεν αμφισβητείται ότι, όπως επισήμανε ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 124 των προτάσεών του, το οικογενειακό επίδομα και η μείωση φόρου λόγω εξαρτώμενων τέκνων αποτελούν τόσο οικογενειακές παροχές, υποκείμενες στην αρχή της ίσης μεταχείρισης του άρθρου 4 του κανονισμού 883/2004, όσο και κοινωνικά πλεονεκτήματα που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 7, παράγραφος 2, του κανονισμού 492/2011, ενώ η «πρόσθετη» μείωση φόρου για τις οικογένειες, η μείωση φόρου λόγω μοναδικής πηγής εισοδήματος, η μείωση φόρου για τις μονογονεϊκές οικογένειες και η μείωση φόρου λόγω καταβαλλόμενης διατροφής υπόκεινται στην αρχή της ίσης μεταχείρισης που διατυπώνεται στο άρθρο 7, παράγραφος 2, του κανονισμού 492/2011.
Εν πάση περιπτώσει, το άρθρο 4 του κανονισμού 883/2004 και το άρθρο 7, παράγραφος 2, του κανονισμού 492/2011 εξειδικεύουν αμφότερα τον κανόνα της ίσης μεταχείρισης στον τομέα της κοινωνικής ασφάλειας που προβλέπεται στο άρθρο 45 ΣΛΕΕ. Επομένως, οι δύο αυτές διατάξεις πρέπει, κατ’ αρχήν, να ερμηνεύονται με τον ίδιο τρόπο και σύμφωνα με το άρθρο 45 ΣΛΕΕ.
Κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, μια διαφοροποίηση λόγω κατοικίας, η οποία μπορεί να αποβεί περισσότερο σε βάρος των υπηκόων άλλων κρατών μελών, καθόσον οι μη διαμένοντες στην ημεδαπή είναι συνήθως άτομα τα οποία δεν έχουν την ιθαγένεια του κράτους υποδοχής, συνιστά έμμεση διάκριση λόγω ιθαγένειας, που επιτρέπεται μόνον υπό την προϋπόθεση ότι δικαιολογείται αντικειμενικώς [απόφαση της 2ας Απριλίου 2020, Caisse pour l’avenir des enfants (Τέκνο συζύγου μεθοριακού εργαζομένου),
C‑802/18
,
EU:C:2020:269
, σκέψη
και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
Εν προκειμένω, ο μηχανισμός αναπροσαρμογής διαφοροποιεί το ποσό των προβλεπόμενων οικογενειακών παροχών και των κοινωνικών πλεονεκτημάτων ανάλογα με το επίπεδο των τιμών στον τόπο κατοικίας των τέκνων. Επομένως, οι αναπροσαρμογές προς τα άνω ή προς τα κάτω εφαρμόζονται μόνο σε περίπτωση κατά την οποία το τέκνο διαμένει εκτός της Αυστρίας. Υπό τις συνθήκες αυτές, δεν μπορεί να αμφισβητηθεί ότι υφίσταται άμεση σχέση με το κράτος κατοικίας των τέκνων.
Όπως επισήμανε ο γενικός εισαγγελέας στα σημεία 130 και 131 των προτάσεών του, η μείωση του ποσού των οικογενειακών παροχών καθώς και των κοινωνικών και φορολογικών πλεονεκτημάτων που προκύπτει από το σχετικό με την κατοικία των τέκνων κριτήριο το οποίο θέτει ο μηχανισμός αναπροσαρμογής θίγει κυρίως τους διακινούμενους εργαζομένους, δεδομένου ότι τα τέκνα τους είναι πιθανότερο να κατοικούν σε άλλο κράτος μέλος (απόφαση της 20ής Ιουνίου 2013, Giersch κ.λπ.,
C‑20/12
,
EU:C:2013:411
, σκέψη
). Επιπλέον, από τη δικογραφία που έχει στη διάθεσή του το Δικαστήριο προκύπτει ότι, λόγω των αποκλίσεων μεταξύ του κόστους διαβίωσης στα εν λόγω κράτη σε σχέση με το κόστος διαβίωσης στην Αυστρία, οι οποίες αντικατοπτρίζονται στους διορθωτικούς συντελεστές που περιλαμβάνονται στον κανονισμό αναπροσαρμογής, οι εργαζόμενοι οι οποίοι άσκησαν το δικαίωμά τους ελεύθερης κυκλοφορίας από τα κράτη αυτά είναι, στην πλειονότητά τους, αυτοί που θα λάβουν οικογενειακές παροχές καθώς και κοινωνικά και φορολογικά πλεονεκτήματα μικρότερου ποσού από το χορηγούμενο στους ημεδαπούς εργαζομένους.
Όσον αφορά το επιχείρημα της Δημοκρατίας της Αυστρίας ότι ο μηχανισμός αναπροσαρμογής διασφαλίζει ότι διαφορετικές καταστάσεις αντιμετωπίζονται με διαφορετικό τρόπο, λόγω των αποκλίσεων στα επίπεδα των τιμών σε σχέση με τα οικεία κράτη, αρκεί η επισήμανση ότι οι οικογενειακές παροχές καθώς και τα κοινωνικά και φορολογικά πλεονεκτήματα που υπόκεινται στον μηχανισμό αναπροσαρμογής δεν καθορίζονται με βάση τα πραγματικά έξοδα που συνεπάγεται η συντήρηση των τέκνων. Πράγματι, πρόκειται για παροχές και πλεονεκτήματα που καθορίζονται κατ’ αποκοπήν, ανάλογα με τον αριθμό και, ενδεχομένως, την ηλικία των τέκνων, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι πραγματικές τους ανάγκες.
Από τα ανωτέρω συνάγεται ότι ο μηχανισμός αναπροσαρμογής ο οποίος, για τον καθορισμό του ποσού των οικογενειακών παροχών και των κοινωνικών και φορολογικών πλεονεκτημάτων, στηρίζεται στο κριτήριο της κατοικίας των τέκνων στην αλλοδαπή θίγει περισσότερο τους διακινούμενους εργαζομένους. Επομένως, συνιστά έμμεση διάκριση λόγω ιθαγενείας η οποία δεν μπορεί να γίνει δεκτή παρά μόνον εάν δικαιολογείται αντικειμενικώς.
Το Δικαστήριο έχει επανειλημμένως κρίνει ότι για να δικαιολογείται, τέτοια έμμεση διάκριση πρέπει να είναι πρόσφορη για την επίτευξη θεμιτού σκοπού και να μην υπερβαίνει τα αναγκαία για την επίτευξη του σκοπού αυτού όρια [απόφαση της 2ας Απριλίου 2020, Caisse pour l’avenir des enfants (Τέκνο συζύγου μεθοριακού εργαζομένου),
C‑802/18
,
EU:C:2020:269
, σκέψη
και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
Ο δικαιολογητικός λόγος τον οποίο προέβαλε η Δημοκρατία της Αυστρίας, κατά τον οποίο η αναπροσαρμογή του ποσού των παροχών για τα τέκνα που είναι κάτοικοι αλλοδαπής έχει ως σκοπό να διασφαλίσει ότι η στήριξη και η συνακόλουθη ελάφρυνση των οικογενειακών βαρών έχουν οικονομική αξία αντίστοιχη προς εκείνη των παροχών για τα τέκνα που κατοικούν στην Αυστρία, είναι, για τους λόγους που εκτέθηκαν στη σκέψη 102 της παρούσας απόφασης, αβάσιμος. Επιπλέον, όπως επισημάνθηκε στη σκέψη 52 της παρούσας απόφασης, οι επίμαχες οικογενειακές παροχές και τα σχετικά κοινωνικά πλεονεκτήματα δεν υπόκεινται στον μηχανισμό αναπροσαρμογής όταν τα τέκνα κατοικούν στην Αυστρία παρά το ότι δεν αμφισβητείται ότι, μεταξύ των περιοχών του εν λόγω κράτους μέλους, υφίστανται διαφορές στα επίπεδα των τιμών συγκρίσιμου μεγέθους προς αυτές που μπορεί να υπάρξουν μεταξύ της Δημοκρατίας της Αυστρίας και των λοιπών κρατών μελών. Η εν λόγω έλλειψη συνοχής κατά την εφαρμογή του μηχανισμού επιβεβαιώνει το ότι ο δικαιολογητικός λόγος που προέβαλε η Δημοκρατία της Αυστρίας δεν μπορεί να γίνει δεκτός.
Επιπλέον, η άνιση μεταχείριση που απορρέει από τον μηχανισμό αναπροσαρμογής δεν μπορεί να δικαιολογηθεί από τον σκοπό της εξασφάλισης της λειτουργίας της παροχής ως μέσου στήριξης καθώς και της δικαιοσύνης στο κοινωνικό σύστημα που επικαλέστηκε η Δημοκρατία της Αυστρίας.
Πράγματι, κατ’ αρχάς, όπως επισήμανε η Επιτροπή κατά την έγγραφη διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου, η έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου δεν αποδεικνύει ούτε ότι υφίσταται σοβαρός κίνδυνος διατάραξης της οικονομικής ισορροπίας, ο οποίος θα μπορούσε να αποτραπεί μόνο με την εφαρμογή μηχανισμού αναπροσαρμογής, ούτε ότι ο μηχανισμός αναπροσαρμογής μπορεί να καταστήσει ευχερέστερη τη διαχείριση των οικογενειακών παροχών και των κοινωνικών και φορολογικών πλεονεκτημάτων. Πράγματι, ακόμη και αν γίνει δεκτός ο ισχυρισμός της Δημοκρατίας της Αυστρίας ότι τα πρόσθετα έξοδα που συνδέονται με τον μηχανισμό αναπροσαρμογής είναι πολύ περιορισμένα, γεγονός παραμένει ότι τα πρόσθετα αυτά έξοδα υφίστανται. Εντούτοις, δεν αμφισβητείται ότι, όπως επισήμανε ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 142 των προτάσεών του, τα εν λόγω έξοδα επιβαρύνουν το σύνολο των προσώπων που καταβάλλουν εισφορές στον κρατικό προϋπολογισμό. Επιπλέον, από την έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου μπορεί να συναχθεί ότι ο κίνδυνος να διακυβευθεί η οικονομική ισορροπία του συστήματος κοινωνικής ασφάλειας δεν απορρέει από τις παροχές προς τους εργαζομένους των οποίων τα τέκνα κατοικούν εκτός της Αυστρίας, δεδομένου ότι αυτές υπολογίζεται ότι αντιπροσωπεύουν μόλις το 6 % των δαπανών για οικογενειακές παροχές, αλλά ότι ο εν λόγω κίνδυνος θα μπορούσε να προκύψει από την έλλειψη κατάλληλου ελέγχου όσον αφορά τη χορήγηση των παροχών.
Περαιτέρω, η ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων εντός της Ένωσης στηρίζεται σε ορισμένες αρχές, μία εκ των οποίων είναι και η αρχή της ίσης μεταχείρισης. Η εφαρμογή της εν λόγω ελευθερίας στον τομέα της κοινωνικής ασφάλειας διασφαλίζεται εξάλλου από νομοθεσία της Ένωσης η οποία στηρίζεται, μεταξύ άλλων, στην αρχή της εφαρμογής της νομοθεσίας ενός μόνον κράτους μέλους στον τομέα αυτόν. Η ανωτέρω αρχή, η οποία διατυπώνεται στο άρθρο 11, παράγραφος 1, του κανονισμού 883/2004, αποσκοπεί στην εξάλειψη της άνισης μεταχείρισης η οποία, όσον αφορά τους εργαζομένους που διακινούνται εντός της Ένωσης, αποτελεί συνέπεια της μερικής ή ολικής συρροής των νομοθεσιών που έχουν εφαρμογή. Συναφώς, σύμφωνα με το άρθρο 11, παράγραφος 3, του εν λόγω κανονισμού, για να εξασφαλισθεί με τον καλύτερο δυνατό τρόπο η ίση μεταχείριση όλων των προσώπων που εργάζονται στο έδαφος ενός κράτους μέλους, το πρόσωπο που ασκεί μισθωτή ή μη μισθωτή δραστηριότητα σε κράτος μέλος υπάγεται, κατά κανόνα, στη νομοθεσία του εν λόγω κράτους μέλους και οφείλει, κατά το άρθρο 4 του κανονισμού, να λαμβάνει τις ίδιες παροχές με τους υπηκόους του κράτους αυτού.
Τέλος, το Δικαστήριο έχει κρίνει κατ’ επανάληψη ότι οι διακινούμενοι εργαζόμενοι συμβάλλουν στη χρηματοδότηση των κοινωνικών πολιτικών του κράτους μέλους υποδοχής με τις φορολογικές και ασφαλιστικές εισφορές που καταβάλλουν στο εν λόγω κράτος στο πλαίσιο της έμμισθης δραστηριότητας που ασκούν σ’ αυτό. Πρέπει, συνεπώς, να μπορούν και να αντλήσουν οφέλη από τις ανωτέρω πολιτικές, υπό τις ίδιες προϋποθέσεις με εκείνες που ισχύουν για τους ημεδαπούς εργαζομένους (απόφαση της 10ης Ιουλίου 2019, Aubriet,
C‑410/18
,
EU:C:2019:582
, σκέψη
και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Ως εκ τούτου, το εν λόγω στοιχείο επιβεβαιώνει τη σημασία της προσέγγισης κατά την οποία οι διακινούμενοι εργαζόμενοι πρέπει να τυγχάνουν ίσης μεταχείρισης όσον αφορά τις οικογενειακές παροχές καθώς και τα φορολογικά και κοινωνικά πλεονεκτήματα.
Εν προκειμένω, συνομολογείται ότι τα αυστριακά οικογενειακά επιδόματα χρηματοδοτούνται από εισφορές των εργοδοτών υπολογιζόμενες βάσει του συνολικού ποσού των μισθών των εργαζομένων τους οποίους απασχολούν, με συνέπεια ο διακινούμενος εργαζόμενος να συμμετέχει με τον ίδιο τρόπο όπως και ένας ημεδαπός εργαζόμενος στον καθορισμό του ύψους των ποσών που καταβάλλει ο εργοδότης του, τούτο δε δίχως να λαμβάνεται υπόψη ο τόπος κατοικίας των εν λόγω εργαζομένων. Το ίδιο ισχύει και όσον αφορά την «πρόσθετη» μείωση φόρου για τις οικογένειες και τις λοιπές μειώσεις φόρου που υπόκεινται στον μηχανισμό αναπροσαρμογής, δεδομένου ότι τα φορολογικά αυτά πλεονεκτήματα χρηματοδοτούνται από τον φόρο εισοδήματος των εργαζομένων, χωρίς να γίνεται διάκριση ανάλογα με το εάν το τέκνο τους κατοικεί ή όχι στο αυστριακό έδαφος.
Υπό τις συνθήκες αυτές, και όπως επισήμανε ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 146 των προτάσεών του, πρέπει να γίνει δεκτό ότι η διαφορετική μεταχείριση αναλόγως του τόπου κατοικίας του τέκνου του οικείου εργαζομένου την οποία θέσπισε ο μηχανισμός αναπροσαρμογής δεν είναι ούτε πρόσφορη ούτε αναγκαία για τη διασφάλιση της λειτουργίας της παροχής ως μέσου στήριξης καθώς και ενός δίκαιου κοινωνικού συστήματος.
Επομένως, η δεύτερη αιτίαση της Επιτροπής πρέπει επίσης να κριθεί βάσιμη.
Κατόπιν των προεκτεθέντων, διαπιστώνεται ότι:
–
θεσπίζοντας τον μηχανισμό αναπροσαρμογής που έχει εφαρμογή στα οικογενειακά επιδόματα και στη μείωση φόρου λόγω εξαρτώμενων τέκνων για τους εργαζομένους των οποίων τα τέκνα κατοικούν μονίμως σε άλλο κράτος μέλος, η Δημοκρατία της Αυστρίας παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει δυνάμει των άρθρων 4 και 67 του κανονισμού 883/2004, καθώς και του άρθρου 7, παράγραφος 2, του κανονισμού 492/2011 και
–
θεσπίζοντας τον μηχανισμό αναπροσαρμογής που έχει εφαρμογή στην «πρόσθετη» μείωση φόρου για τις οικογένειες, στη μείωση φόρου λόγω μοναδικής πηγής εισοδήματος, στη μείωση φόρου για τις μονογονεϊκές οικογένειες και στη μείωση φόρου λόγω καταβαλλόμενης διατροφής για τους διακινούμενους εργαζομένους των οποίων τα τέκνα κατοικούν μονίμως σε άλλο κράτος μέλος, η Δημοκρατία της Αυστρίας παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 7, παράγραφος 2, του κανονισμού 492/2011.
Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 138, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα εφόσον υπάρχει σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Δεδομένου ότι η Επιτροπή ζήτησε την καταδίκη της Δημοκρατίας της Αυστρίας και το εν λόγω κράτος μέλος ηττήθηκε, πρέπει να καταδικασθεί στα δικαστικά έξοδα.
Κατά το άρθρο 140, παράγραφοι 1 και 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, κατά το οποίο τα κράτη μέλη, τα συμβαλλόμενα στη Συμφωνία ΕΟΧ κράτη, πέραν των κρατών μελών, καθώς και η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ που παρενέβησαν στη διαφορά φέρουν τα δικαστικά έξοδά τους, η Τσεχική Δημοκρατία, το Βασίλειο της Δανίας, η Δημοκρατία της Κροατίας, η Δημοκρατία της Πολωνίας, η Ρουμανία, η Δημοκρατία της Σλοβενίας και η Σλοβακική Δημοκρατία, καθώς και το Βασίλειο της Νορβηγίας και η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ φέρουν τα δικαστικά έξοδά τους.

Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (δεύτερο τμήμα) αποφασίζει:

1)
Θεσπίζοντας τον μηχανισμό αναπροσαρμογής ο οποίος προέκυψε από τις τροποποιήσεις του άρθρου 8a του Bundesgesetz betreffend den Familienlastenausgleich durch Beihilfen (ομοσπονδιακού νόμου περί επιδομάτων για την αντιστάθμιση των οικογενειακών βαρών), της 24ης Οκτωβρίου 1967, όπως τροποποιήθηκε από τον Bundesgesetz mit dem das Familienlastenausgleichsgesetz 1967, das Einkommensteuergesetz 1988 und das Entwicklungshelfergesetz geändert werden (ομοσπονδιακό νόμο για την τροποποίηση του ομοσπονδιακού νόμου του 1967 περί επιδομάτων για την αντιστάθμιση των οικογενειακών βαρών, του ομοσπονδιακού νόμου του 1988 περί φορολογίας εισοδήματος φυσικών προσώπων και του νόμου περί των εργαζομένων στον τομέα της αναπτυξιακής βοήθειας), της 4ης Δεκεμβρίου 2018, του άρθρου 33 του Bundesgesetz über die Besteuerung des Einkommens natürlicher Personen (ομοσπονδιακού νόμου περί φορολογίας εισοδήματος φυσικών προσώπων), της 7ης Ιουλίου 1988, όπως τροποποιήθηκε από τον Jahressteuergesetz 2018 (ετήσιο φορολογικό νόμο του 2018), της 14ης Αυγούστου 2018, και από τον ομοσπονδιακό νόμο για την τροποποίηση του ομοσπονδιακού νόμου του 1967 περί επιδομάτων για την αντιστάθμιση των οικογενειακών βαρών, του ομοσπονδιακού νόμου του 1988 περί φορολογίας εισοδήματος φυσικών προσώπων και του νόμου περί των εργαζομένων στον τομέα της αναπτυξιακής βοήθειας, της 4ης Δεκεμβρίου 2018, και ο οποίος έχει εφαρμογή στα οικογενειακά επιδόματα και στη μείωση φόρου λόγω εξαρτώμενων τέκνων για τους εργαζομένους των οποίων τα τέκνα κατοικούν μονίμως σε άλλο κράτος μέλος, η Δημοκρατία της Αυστρίας παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει δυνάμει των άρθρων 4 και 67 του κανονισμού (ΕΚ) 883/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2004, για το συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλειας, καθώς και του άρθρου 7, παράγραφος 2, του κανονισμού (ΕΕ) 492/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 5ης Απριλίου 2011, που αφορά την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων στο εσωτερικό της Ένωσης.

2)
Θεσπίζοντας τον μηχανισμό αναπροσαρμογής ο οποίος προέκυψε από τις τροποποιήσεις του άρθρου 8a του Bundesgesetz betreffend den Familienlastenausgleich durch Beihilfen (ομοσπονδιακού νόμου περί επιδομάτων για την αντιστάθμιση των οικογενειακών βαρών), της 24ης Οκτωβρίου 1967, όπως τροποποιήθηκε από τον Bundesgesetz mit dem das Familienlastenausgleichsgesetz 1967, das Einkommensteuergesetz 1988 und das Entwicklungshelfergesetz geändert werden (ομοσπονδιακό νόμο για την τροποποίηση του ομοσπονδιακού νόμου του 1967 περί επιδομάτων για την αντιστάθμιση των οικογενειακών βαρών, του ομοσπονδιακού νόμου του 1988 περί φορολογίας εισοδήματος φυσικών προσώπων και του νόμου περί των εργαζομένων στον τομέα της αναπτυξιακής βοήθειας), της 4ης Δεκεμβρίου 2018, και του άρθρου 33 του Bundesgesetz über die Besteuerung des Einkommens natürlicher Personen (ομοσπονδιακού νόμου περί φορολογίας εισοδήματος φυσικών προσώπων), της 7ης Ιουλίου 1988, όπως τροποποιήθηκε από τον Jahressteuergesetz 2018 (ετήσιο φορολογικό νόμο του 2018), της 14ης Αυγούστου 2018, και από τον ομοσπονδιακό νόμο για την τροποποίηση του ομοσπονδιακού νόμου του 1967 περί επιδομάτων για την αντιστάθμιση των οικογενειακών βαρών, του ομοσπονδιακού νόμου του 1988 περί φορολογίας εισοδήματος φυσικών προσώπων και του νόμου περί των εργαζομένων στον τομέα της αναπτυξιακής βοήθειας, της 4ης Δεκεμβρίου 2018, και ο οποίος έχει εφαρμογή στην «πρόσθετη» μείωση φόρου για τις οικογένειες, στη μείωση φόρου λόγω μοναδικής πηγής εισοδήματος, στη μείωση φόρου για τις μονογονεϊκές οικογένειες και στη μείωση φόρου λόγω καταβαλλόμενης διατροφής για τους διακινούμενους εργαζομένους των οποίων τα τέκνα κατοικούν μονίμως σε άλλο κράτος μέλος, η Δημοκρατία της Αυστρίας παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 7, παράγραφος 2, του κανονισμού 492/2011.

3)
Η Δημοκρατία της Αυστρίας φέρει, πέραν των δικαστικών εξόδων της, και τα έξοδα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

4)
Η Τσεχική Δημοκρατία, το Βασίλειο της Δανίας, η Δημοκρατία της Κροατίας, η Δημοκρατία της Πολωνίας, η Ρουμανία, η Δημοκρατία της Σλοβενίας και η Σλοβακική Δημοκρατία, καθώς και το Βασίλειο της Νορβηγίας και η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ φέρουν τα δικαστικά έξοδά τους.

(υπογραφές)
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.