CELEX: 62021CJ0376
Rinviju għal deċiżjoni preliminari
Għoti ta’ kuntratti pubbliċi
Regolament (UE, Euratom) 2018/1046
Regolament (UE, Euratom) Nru 966/2012
Inapplikabbiltà għall-kuntratti pubbliċi mogħtija mill-Istati Membri u ffinanzjati minn riżorsi provenjenti mill-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej
Direttiva 2014/24/UE
Riferiment dirett u inkundizzjonat fil-leġiżlazzjoni nazzjonali għal dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni
Applikabbiltà għal kuntratt li l-valur stmat tiegħu huwa inqas mil-limitu stabbilit mid-Direttiva
Artikolu 32(2)(a)
Possibbiltà għal awtorità kontraenti li tniedi stedina għall-parteċipazzjoni fi proċedura nnegozjata mingħajr il-pubblikazzjoni minn qabel ta’ avviż dwar kuntratt lil operatur ekonomiku wieħed, wara li tkun ikkonstatat in-nuqqas ta’ suċċess ta’ proċedura preċedentement miftuħa
Obbligu li jinżammu l-kundizzjonijiet inizjali tal-kuntratt mingħajr ma jiġu introdotti emendi sostanzjali

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikoli 102 u 104 tar-Regolament (UE, Euratom) Nru 966/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑25 ta’ Ottubru 2012 dwar ir-regoli finanzjarji applikabbli għall-baġit ġenerali tal-Unjoni u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE, Euratom) Nru 1605/2002 (
ĠU 2012, L 298, p. 1
), kif emendat bir-Regolament (UE, Euratom) 2015/1929 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑28 ta’ Ottubru 2015 (
ĠU 2015, L 286, p. 1
) (iktar ’il quddiem ir-“Regolament Nru 966/2012”), kif ukoll tal-Artikoli 160 u 164 tar-Regolament (UE, Euratom) 2018/1046 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑18 ta’ Lulju 2018 dwar ir-regoli finanzjarji applikabbli għall-baġit ġenerali tal-Unjoni, li jemenda r-Regolamenti (UE) Nru 1296/2013, (UE) Nru 1301/2013, (UE) Nru 1303/2013, (UE) Nru 1304/2013, (UE) Nru 1309/2013, (UE) Nru 1316/2013, (UE) Nru 223/2014, (UE) Nru 283/2014, u d-Deċiżjoni Nru 541/2014/UE u li jħassar ir-Regolament Nru 966/2012 (
ĠU 2018, L 193, p. 1
, rettifika fil-
ĠU 2019, L 60, p. 36
) (iktar ’il quddiem ir-“Regolament finanzjaru”).
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn iż-Zamestnik-ministar na regionalnoto razvitie i blagoustroystvoto i rakovoditel na Upravlyavashtia organ na Operativna programa “Regioni v rastezh” 2014-2020 (il-Viċi Ministru tal-Iżvilupp Reġjonali u tax-Xogħlijiet Pubbliċi, fil-kwalità tiegħu bħala Kap tal-Awtorità ta’ Ġestjoni tal-Programm Operattiv “Reġjuni li qed jiżviluppaw” 2014-2020, iktar ’il quddiem il-“Ministru”) u l-Obshtina Razlog (il-Provinċja ta’ Razlog, il-Bulgarija) minħabba d-deċiżjoni ta’ dan tal-aħħar li jimponi korrezzjoni finanzjarja lil din il-provinċja minħabba l-ksur ta’ regoli dwar, minn naħa, l-għotja ta’ kuntratti pubbliċi u, min-naħa l-oħra, l-użu ta’ fondi Ewropej allokati għall-imsemmija provinċja.
Il‑kuntest ġuridiku
Id‑dritt tal‑Unjoni
Ir‑Regolament Nru 966/2012
Intitolat “Prinċipji applikabbli għall-kuntratti pubbliċi”, l-Artikolu 102 tar-Regolament Nru 966/2012 kien jipprevedi:
“1.   Il-kuntratti pubbliċi kollha li huma ffinanzjati totalment jew parzjalment mill-baġit [tal-Unjoni Ewropea] għandhom jirrispettaw il-prinċipji tat-trasparenza, il-proporzjonalità, it-trattament ugwali u n-nuqqas ta’ diskriminazzjoni.
2.   Il-kuntratti kollha għandhom ikunu ppreżentati għal kompetizzjoni fuq il-bażi l-aktar wiesgħa, apparti milli meta jsir użu mill-proċedura msemmija fil-punt (d) tal-Artikolu 104(1).
[…]”
Intitolat “Proċeduri ta’ akkwist”, l-Artikolu 104 ta’ dan ir-regolament kien jipprovdi, fil-paragrafu 1 tiegħu:
“Il-proċeduri tal-akkwisti għall-għoti ta’ kuntratti ta’ konċessjoni jew kuntratti pubbliċi, inklużi kuntratti qafas għandhom jieħdu waħda mill-forom li ġejjin:
[…]
d) proċedura negozjata, fosthom mingħajr pubblikazzjoni minn qabel;
[…]”
Intitolat “L-awtorità kontraenti”, l-Artikolu 117 tal-imsemmi regolament kien jipprovdi, fil-paragrafu 1 tiegħu:
“L-istituzzjonijiet fit-tifsira tal-Artikolu 2, l-aġenziji jew il-korpi eżekuttivi fit-tifsira tal-Artikoli 208 u 209 għandhom jitqiesu li huma awtoritajiet kontraenti fil-każ ta’ kuntratti mogħtija f’isimhom, minbarra meta jixtru minn korp ċentrali għall-akkwisti. […]
Dawk l-istituzzjonijiet għandhom jiddelegaw is-setgħat neċessarji għall-eżerċizzju tal-funzjoni ta’ awtorità kontraenti skont l-Artikolu 65.”
Ir-Regolament finanzjarju
Intitolat “Definizzjonijiet”, l-Artikolu 2 ta’ dan ir-Regolament finanzjarju jipprovdi:
“Għall-finijiet ta’ dan ir-Regolament, japplikaw id-definizzjonijiet li ġejjin:
[…]
51.
‘kuntratt pubbliku’ tfisser kuntratt għal interess pekunjarju konkluż bil-miktub bejn attur ekonomiku wieħed jew aktar u awtorità kontraenti waħda jew aktar fis-sens tal-Artikoli 174 u 178, sabiex tinkiseb, bil-pagament ta’ prezz imħallas totalment jew parzjalment mill-baġit, il-provvista ta’ assi mobbli jew immobbli, l-eżekuzzjoni ta’ xogħlijiet jew il-provvista ta’ servizzi, li jinkludu:
[…]
(b) kuntratti ta’ forniment;
[…]”
Intitolat “Ġestjoni kondiviża mal-Istati Membri”, l-Artikolu 63 ta’ dan ir-regolament jipprevedi, fil-paragrafu 1 tiegħu:
“Fejn il-Kummissjoni [Ewropea] timplimenta l-baġit b’ġestjoni kondiviża, il-kompiti relatati mal-implimentazzjoni tal-baġit għandhom ikunu delegati lill-Istati Membri. Il-Kummissjoni u l-Istati Membri għandhom jirrispettaw il-prinċipji tal-ġestjoni finanzjarja tajba, it-trasparenza u n-nondiskriminazzjoni u għandhom jiżguraw il-viżibilità tal-azzjoni tal-Unjoni meta jamministraw fondi tal-Unjoni. Għal dak il-għan, il-Kummissjoni u l-Istati Membri għandhom iwettqu l-obbligi rispettivi tagħhom tal-kontroll u l-awditjar u jassumu r-responsabbiltajiet li jirriżultaw u li huma stabbiliti f’dan ir-Regolament. Dispożizzjonijiet komplimentari għandhom jiġu stabbiliti f’regoli speċifiċi għas-setturi.”
Intitolat “Prinċipji applikabbli għal kuntratti u kamp ta’ applikazzjoni”, l-Artikolu 160 tal-imsemmi regolament jipprovdi:
“1.   Il-kuntratti kollha li huma ffinanzjati totalment jew parzjalment mill-baġit għandhom jirrispettaw il-prinċipji tat-trasparenza, tal-proporzjonalità, tat-trattament indaqs u tan-nondiskriminazzjoni.
2.   Il-kuntratti kollha għandhom ikunu ppreżentati għal kompetizzjoni fuq il-bażi l-aktar wiesgħa, apparti milli meta jsir użu mill-proċedura msemmija fil-punt (d) tal-Artikolu 164(1).
[…]”
Intitolat “Proċeduri ta’ akkwist”, l-Artikolu 164 tal-istess regolament jipprevedi:
“1.   Il-proċeduri tal-akkwist għall-għoti ta’ kuntratti ta’ konċessjoni jew kuntratti pubbliċi, inkluż kuntratti qafas għandhom jieħdu waħda mill-forom li ġejjin:
[…]
d) proċedura nnegozjata, inkluż mingħajr pubblikazzjoni minn qabel;
[…]
4.   Fil-proċeduri kollha li jinvolvu negozjati, l-awtorità kontraenti għandha tinnegozja mal-offerenti l-offerti inizjali u kwalunkwe offerta sussegwenti jew partijiet minnha, għajr l-offerti finali tagħhom, sabiex jittejjeb il-kontenut tagħhom. Ir-rekwiżiti minimi u l-kriterji speċifikati fid-dokumenti tal-akkwist ma għandhomx ikunu soġġetti għal negozjati.
[…]”
Intitolat “L-awtorità kontraenti”, l-Artikolu 174 tar-Regolament finanzjarju jipprovdi, fl-ewwel subparagrafu tal-paragrafu 1 tiegħu:
“L-istituzzjonijiet, l-aġenziji eżekuttivi u l-korpi tal-Unjoni kif msemmija fl-Artikoli 70 u 71 għandhom jitqiesu li huma awtoritajiet kontraenti fil-każ ta’ kuntratti mogħtija minn jeddhom, minbarra meta jixtru mingħand korp ċentrali għall-akkwisti. Id-dipartimenti ta’ istituzzjonijiet tal-Unjoni ma għandhomx jitqiesu bħala awtoritajiet kontraenti meta jikkonkludu ftehimiet ma’ xulxin fil-livell ta’ servizz.”
Id-Direttiva 2014/24
Il-premessi 2 u 50 tad-Direttiva 2014/24/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑26 ta’ Frar 2014 dwar l-akkwist pubbliku u li tħassar id-Direttiva 2004/18/KE (
ĠU 2014, L 94, p. 65
), kif emendata bir-Regolament ta’ Delega tal-Kummissjoni (UE) 2015/2170 tal‑24 ta’ Novembru 2015 (
ĠU 2015, L 307, p. 5
) (iktar ’il quddiem id-“Direttiva 2014/24”), jipprovdu:
“(2)
L-akkwist pubbliku […] [huwa] wieħed mill-istrumenti bbażati fuq is-suq li għandu jintuża sabiex jinkiseb tkabbir intelliġenti, sostenibbli u inklużiv filwaqt li jiġi żgurat l-aktar użu effiċjenti tal-fondi pubbliċi. Għal dak il-għan, ir-regoli dwar l-akkwist pubbliku adottati skont id-Direttiva 2004/17/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill [tal‑31 ta’ Marzu 2004 li tikkoordina l-proċeduri ta’ akkwisti ta’ entitajiet li joperaw fis-setturi tas-servizzi ta’ l-ilma, l-enerġija, t-trasport u postali (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 6, Vol. 7, p. 19)] u d-Direttiva 2004/18/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill [tal‑31 ta’ Marzu 2004 fuq kordinazzjoni ta’ proċeduri għall-għoti ta’ kuntratti għal xogħlijiet pubbliċi, kuntratti għal provvisti pubbliċi u kuntratti għal servizzi pubbliċi (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 6, Vol. 7, p. 132),] għandhom jiġu riveduti u modernizzati sabiex tiżdied l-effiċjenza tan-nefqa pubblika […]
[…]
(50)
Minħabba l-effetti detrimentali fuq il-kompetizzjoni, il-proċeduri negozjati mingħajr pubblikazzjoni minn qabel ta’ avviż dwar kuntratt għandhom jintużaw biss f’ċirkostanzi eċċezzjonali ħafna. Din l-eċċezzjoni għandha tkun limitata għal każijiet fejn il-pubblikazzjoni ma tkunx possibbli, minħabba raġunijiet ta’ urġenza estrema kkawżata minn ġrajjiet imprevedibbli għall-awtorità kontraenti u li ma jistgħux jiġu attribwiti lilha, jew fejn ikun ċar mill-bidu nett li l-pubblikazzjoni mhux ser toħloq aktar kompetizzjoni jew riżultati ta’ akkwist aħjar, b’mod speċjali minħabba li jkun hemm oġġettivament operatur ekonomiku wieħed biss li jista’ jwettaq il-kuntratt. Dan huwa l-każ tax-xogħlijiet artistiċi, fejn l-identità tal-artist tiddetermina intrinsikament il-karattru uniku u l-valur tal-oġġett artistiku nnifsu. L-esklużività tista’ tirriżulta wkoll minn raġunijiet oħrajn, iżda huma biss sitwazzjonijiet ta’ esklużività oġġettiva li jistgħu jiġġustifikaw l-użu tal-proċedura negozjata mingħajr pubblikazzjoni, fejn is-sitwazzjoni ta’ esklużività ma tkunx inħolqot mill-awtorità kontraenti stess bil-ħsieb ta’ proċedura ta’ akkwist futura.
L-awtoritajiet kontraenti li jirrikorru għal din l-eċċezzjon għandhom jipprovdu raġunijiet għalfejn ma hemmx alternattivi jew sostituti raġonevoli bħal ma hu l-użu ta’ kanali tad-distribuzzjoni alternattivi inkluż barra l-Istat Membru tal-awtorità kontraenti jew billi jitqiesu xogħlijiet, provvisti u servizzi funzjonalment komparabbli.
Fejn is-sitwazzjoni ta’ esklużività tkun minħabba raġunijiet tekniċi, dawn għandhom jiġu ddefiniti rigorożament u ġġustifikati fuq bażi ta’ każ b’każ. Huma jistgħu jinkludu, pereżempju, il-fatt li jkun teknikament kważi impossibbli biex operatur ekonomiku ieħor jilħaq il-prestazzjoni meħtieġa jew in-neċessità li jintużaw kompetenza, għodod jew mezzi speċifiċi li għandu għad-dispożizzjoni tiegħu operatur ekonomiku wieħed biss. Ir-raġunijiet tekniċi jistgħu jirriżultaw ukoll minn rekwiżiti speċifiċi ta’ interoperabbiltà li jridu jiġu sodisfatti sabiex ikun żgurat il-funzjonament tax-xogħlijiet, provvisti jew servizzi li ser jiġu akkwistati.
Fl-aħħar nett, proċedura ta’ akkwist ma tkunx siewja meta l-provvisti jinxtraw direttament minn suq ta’ prodotti bażiċi, inkluż pjattaformi tan-negozju għal prodotti bażiċi bħal ma huma skambji ta’ prodotti agrikoli, materja prima u enerġija, fejn l-istruttura rregolata u taħt superviżjoni ta’ negozju multilaterali tiggarantixxi l-prezzijiet tas-suq b’mod naturali.”
Intitolat “Ammonti tal-limitu stabbilit”, l-Artikolu 4 ta’ din id-direttiva jipprovdi:
“Din id-Direttiva għandha tapplika għall-akkwisti li l-valur stmat tagħhom barra t-taxxa fuq il-valur miżjud (VAT) huwa daqs jew aktar mil-limiti stabbiliti li ġejjin:
[…]
(c)
EUR 209000 għall-kuntratti pubbliċi ta’ provvisti u ta’ servizzi mogħtija minn awtoritajiet kontraenti subċentrali u għall-kompetizzjonijiet ta’ disinn organizzati minn tali awtoritajiet; […]
[…]”
Skont l-Artikolu 5 ta’ din id-direttiva, intitolat “Metodi għall-kalkolu tal-valur stmat tal-akkwist”:
“1.   Il-kalkolu tal-valur stmat ta’ akkwist għandu jkun ibbażat fuq l-ammont totali pagabbli, mingħajr il-VAT, kif stmat mill-awtorità kontraenti, inkluż kull forma ta’ għażla u kull tiġdid tal-kuntratti kif stipulat b’mod espliċitu fid-dokumenti ta’ akkwist.
[…]
3.   L-għażla tal-metodu għall-kalkolu tal-valur stmat ta’ akkwist ma għandhiex issir bl-intenzjoni li tiġi eskluża mill-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-Direttiva. Akkwist ma għandux ikun suddiviż bl-effett li ma jitħalliex jaqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-Direttiva, sakemm dan ma jkunx ġustifikat b’raġunijiet oġġettivi.
4.   Il-valur stmat għandu jkun validu fil-mument li fih tintbagħat is-sejħa għall-kompetizzjoni, jew, fil-każijiet fejn mhijiex prevista sejħa għall-kompetizzjoni, fil-mument li fih l-awtorità kontraenti tibda l-proċedura ta’ akkwist, pereżempju, fejn adatt, billi tikkuntattja operaturi ekonomiċi fir-rigward tal-akkwist.
[…]”
Intitolat “Prinċipji tal-akkwist”, l-Artikolu 18 tal-istess direttiva jipprovdi, fil-paragrafu 1 tiegħu:
“L-awtoritajiet kontraenti għandhom jittrattaw lill-operaturi ekonomiċi bl-istess mod u mingħajr diskriminazzjoni u għandhom jaġixxu b’mod trasparenti u proporzjonat.
It-tfassil tal-akkwist ma għandux isir bil-ħsieb li l-akkwist jiġi eskluż mill-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-Direttiva jew biex b’mod artifiċjali jnaqqas il-kompetizzjoni. Il-kompetizzjoni għandha titqies bħala artifiċjalment imnaqqsa meta d-disinn tal-akkwist isir bl-intenzjoni li jagħti vantaġġ jew żvantaġġ mhux mistħoqq lil ċerti operaturi ekonomiċi.”
Intitolat “Għażla tal-proċeduri”, l-Artikolu 26 tad-Direttiva 2014/24 jipprevedi, fil-paragrafi 4 u 6 tiegħu:
“4.   L-Istati Membri għandhom jipprevedu wkoll li awtoritajiet kontraenti jistgħu japplikaw proċedura kompetittiva permezz tan-negozjar jew djalogu kompetittiv fis-sitwazzjonijiet li ġejjin:
[…]
b)
fir-rigward ta’ xogħlijiet, provvisti jew servizzi fejn, b’risposta għal proċedura miftuħa jew ristretta, ġew ippreżentati biss offerti irregolari jew mhux aċċettabbli. F’tali sitwazzjonijiet, m’għandux ikun meħtieġ li l-awtoritajiet kontraenti jippublikaw avviż ta’ kuntratt fejn huma jinkludu l-offerenti kollha, u dawk biss, li jkunu ssodisfaw il-kriterji tal-Artikoli 57 sa 64 u li, matul il-proċedura miftuħa jew ristretta ta’ qabel, ikunu ssottomettew offerti skont ir-rekwiżiti formali tal-proċedura ta’ akkwist;
B’mod partikolari, offerti li ma jikkonformawx mad-dokumenti ta’ akkwist, li jkunu waslu tard, meta jkun hemm prova ta’ kollużjoni jew korruzzjoni, jew li jkunu nstabu mill-awtorità kontraenti bħala anormalment baxxi, għandhom jitqiesu irregolari. B’mod partikolari, offerti ppreżentati minn offerenti li ma għandhomx il-kwalifiki mitluba, u offerti li l-prezz tagħhom jeċċedi l-baġit tal-awtorità kontraenti kif determinat u dokumentat qabel it-tnedija tal-proċedura tal-akkwist għandhom jitqiesu inaċċettabbli.
[…]
6.   Fil-każijiet u ċirkustanzi speċifiċi imsemmijin espliċitament fl-Artikolu 32, l-Istati Membri jistgħu jipprevedu li l-awtoritajiet kontraenti jistgħu japplikaw proċedura nnegozjata mingħajr pubblikazzjoni minn qabel għal sejħa għal kompetizzjoni. L-Istati Membri ma għandhomx jippermettu l-applikazzjoni ta’ dik il-proċedura f’każijiet oħrajn għajr dawk imsemmijin fl-Artikolu 32.”
Intitolat “Użu tal-proċedura nnegozjata mingħajr pubblikazzjoni minn qabel”, l-Artikolu 32 ta’ din id-direttiva jipprovdi, fil-paragrafu 2 tiegħu:
“Il-proċedura nnegozjata mingħajr pubblikazzjoni minn qabel tista’ tintuża għal kuntratti pubbliċi ta’ xogħlijiet, kuntratti pubbliċi ta’ provvista u kuntratti pubbliċi ta’ servizzi fi kwalunkwe wiehed mill-każijiet li ġejjin:
(a)
meta ma jkunux ġew sottomessi offerti jew offerti adattati jew talbiet għal parteċipazzjoni jew talbiet għal parteċipazzjoni mhux adattati f’rispons għal proċedura miftuħa jew proċedura ristretta, sakemm il-kondizzjonijiet inizzjali tal-tal-kuntratt ma jkunux mibdula sostanzjalment u li jintbagħat rapport lill-Kummissjoni meta hija titlob li jsir dan.
Offerta għandha titqies li ma tkunx adatta meta tkun irrelevanti għall-kuntratt, minħabba li hija ċara li mhijiex kapaċi, mingħajr bidliet sostanzjali, li tissodisfa l-bżonnijiet u r-rekwiżiti tal-awtorità kontraenti kif speċifikati fid-dokumenti ta’ akkwist. Talba għal parteċipazzjoni għandha titqies li ma tkunx adatta meta l-operatur ekonomiku kkonċernat ser ikollu jew jista’ jiġi eskluż skont l-Artikolu 57 jew ma jissodisfax il-kriterji ta’ selezzjoni stabbiliti mill-awtorità kontraenti skont l-Artikolu 58;
[…]”
Id‑dritt Bulgaru
Il‑Liġi dwar il‑Kuntratti Pubbliċi
Iż-zakon za obshtestvenite porachki (il-Liġi dwar il-Kuntratti Pubbliċi, DV Nru 13, tas‑16 ta’ Frar 2016), fil-verżjoni tagħha applikabbli għall-kawża prinċipali (iktar ’il quddiem il-“Liġi dwar il-Kuntratti Pubbliċi”), tipprevedi, fl-Artikolu 2 tagħha:
“(1)   Il-kuntratti pubbliċi għandhom jingħataw konformement mal-prinċipji tat-Trattat [FUE], b’mod parikolari għal moviment ħieles tal-merkanzija, għal libertà ta’ stabbiliment u għal possibiltà li jiġu pprovduti servizzi b’mod ħieles u ta’ rikonoxximent reċiproku, kif ukoll mal-prinċipji li jirriżultaw minnhom:
1. l-ugwaljanza fit-trattament u n-nondiskriminazzjoni;
2. il-kompetizzjoni ħielsa;
3. il-proporzjonalità;
4. ir-reklamar u t-trasparenza.
(2)   Fl-għoti ta’ kuntratti pubbliċi, l-awtoritajiet kontraenti ma humiex awtorizzati jirrestrinġu l-kompetizzjoni billi jinkludu kundizzjonijiet jew rekwiżiti li jagħtu vantaġġ inġust jew jirrestrinġu b’mod mhux dovut il-parteċipazzjoni ta’ operaturi ekonomiċi fil-kuntratti pubbliċi u li ma humiex marbuta mas-suġġett, mal-valur, mal-kumplessità, mal-kwantità jew mal-volum tal-kuntratt”.
L-Artikolu 18 ta’ din il-liġi jipprovdi, fil-paragrafi 1, 2, u 7 tiegħu:
“(1)   Il-proċeduri fis-sens ta’ din il-liġi huma:
[…]
8. in-negozjati mingħajr pubblikazzjoni minn qabel ta’ avviż dwar kuntratt;
9. in-negozjati mingħajr stedina minn qabel biex jieħdu sehem;
10. in-negozjati mingħajr pubblikazzjoni ta’ avviż ta’ kuntratt;
[…]
13. in-negozjati diretti.
(2)   Il-proċedura miftuħa u s-sejħa pubblika għal offerti huma proċeduri li fil-kuntest tagħhom kull persuna interessata tista’ tippreżenta offerta.
[…]
(7)   Fil-kuntest tal-proċeduri nnegozjati fis-sens tal-punti 8 sa 10 u l-punt 13 tal-paragrafu 1, l-awtorità kontraenti għandha tinnegozja l-klawżoli kuntrattwali ma’ persuna waħda jew iktar iddefiniti sew”.
Skont l-Artikolu 79(1) ta’ l-imsemmija liġi:
“L-awtoritajiet kontraenti pubbliċi jistgħu jagħmlu użu minn proċedura nnegozjata mingħajr pubblikazzjoni minn qabel ta’ avviż dwar kuntratt ħlief fil-każijiet li ġejjin:
1. meta, fil-kuntest ta’ proċedura miftuħa jew ristretta, ma tkun saret l-ebda offerta jew talba għal parteċipazzjoni jew meta l-offerti jew l-applikazzjonijiet għal parteċipazzjoni ma jkunux xierqa, u l-kundizzjonijiet inizjali tal-kuntratt ma jkunux mibdula sostanzjalment;
[…]”.
L-Artikolu 110 ta’ din l-istess liġi jipprovdi, fil-paragrafu 1 tiegħu:
“L-awtorità kontraenti għandha tagħlaq il-proċedura permezz ta’ deċiżjoni motivata, meta:
1. ma tkun saret l-ebda offerta, talba għall-parteċipazzjoni jew proġett kompetittiv, jew fejn l-ebda parteċipant ma jkun deher għan-negozjati;
2. l-ebda waħda mill-offerti jew mit-talbiet għal parteċipazzjoni ma ssodisfat il-kundizzjonijiet għas-sottomissjoni, inkluż dawk li jikkonċernaw l-forom, il-modalitajiet u t-termini, jew kienu xierqa;
[…]”.
L-Artikolu 182 tal-Liġi dwar il-Kuntratti Pubbliċi jipprevedi:
“(1)   L-awtorità kontraenti tista’ tinnegozja direttament ma’ persuni speċifiċi fil-preżenza ta’ waħda mir-raġunijiet previsti fil-punti 3 u 5 sa 9 tal-Artikolu 79(1), jew fejn:
[…]
2.   il-proċedura ta’ għoti permezz ta’ sejħa pubblika għal offerti ngħalqet minħabba li ebda offerta ma ġiet ippreżentata jew li l-offerti ppreżentati ma kinux xierqa, u li l-kundizzjonijiet inizjali ma ġewx mibdula b’mod sostanzjali;
[…]”.
Il‑Liġi dwar il‑Fondi Strutturali u tal‑Investiment Ewropej
L-Artikolu 49(2) taż-zakon za upravlenie na sredstvata ot Evropeyskite strukturni i investitsionni fondove (il-Liġi dwar il-Ġestjoni tar-Riżorsi tal-Fondi Strutturali u tal-Investiment Ewropej, DV Nru 101, tat‑22 ta’ Diċembru 2015), fil-verżjoni tagħha applikabbli għall-fatti fil-kawża prinċipali (iktar ’il quddiem il-“Liġi dwar il-Fondi Strutturali u tal-Investiment Ewropej”), jipprevdi:
“Għall-għażla ta’ kuntrattur inkarigat għal ħidmiet marbuta ma’ xogħlijiet, ma’ servizzi u/jew ma’ provvisti ta’ merkanzija li huma s-suġġett ta’ kuntratt pubbliku fis-sens tal-Liġi dwar il-Kuntratti Pubbliċi, ir-regoli stabbiliti fi:
1. il-Liġi dwar il-Kuntratti Pubbliċi, meta l-benefiċjarju jkun awtorità kontraenti fis-sens tal-imsemmija liġi;
[…] għandhom japplikaw. […]”.
Ir‑Regolament ta’ Implimentazzjoni tal‑Liġi dwar il‑Kuntratti Pubbliċi
L-Artikolu 64 tal-pravilnik za prilagane na zakona za obshtestvenite porachki (ir-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal‑Liġi dwar il‑Kuntratti Pubbliċi, DV Nru 28, tat‑8 ta’ April 2016), fil-verżjoni tagħha applikabbli għall-kawża prinċipali, jipprevedi, fil-paragrafu 1 tiegħu:
“Fid-deċiżjoni ta’ għeluq tal-proċedura msemmija fil-punti 8 sa 10 u 13 tal-Artikolu 18(1) tal-Liġi dwar il-Kuntratti Pubbliċi, l-awtoritajiet kontraenti għandhom jindikaw ukoll il-persuni li ser jiġu mistiedna jipparteċipaw fin-negozjati, ħlief fil-każijiet imsemmija fil-punti 7 u 8 tal-Artikolu 79(1), fil-punt 2 tal-Artikolu 138(1), fil-punti 9 u 10 tal-Artikolu 164(1) ta’ [din] il-liġi […], kif ukoll fil-każijiet imsemmija fil-punt 3 tal-Artikolu 182(1) tal-[imsemmija] liġi […]”.
Il‑kawża prinċipali u d‑domandi preliminari
Il-Komun ta’ Razlog ibbenefika minn fondi Ewropej allokati għat-titjib tal-infrastruttura skolastika u tat-tagħlim fl-iskola professjonali għall-mekkanizzazzjoni tal-agrikoltura li tinsab fit-territorju tiegħu. F’dan ir-rigward, huwa, fil-kwalità tiegħu ta’ awtorità kontraenti, organizza proċedura ta’ għoti ta’ kuntratt b’sejħa pubblika għal offerti, li għandha bħala għan il-provvista ta’ teknika, ta’ tagħmir u ta’ għamara għall-bżonnijiet ta’ din l-iskola.
Dan il-kuntratt kien maqsum f’erba’ lottijiet. L-unika offerta li ġiet ippreżentata kienet tikkonċerna biss il-Lott Nru 2, intitolat “Tagħmir għall-iffurmar tal-metall”. L-awtorità kontraenti ma qisitx lil din l-offerta bħala konformi mal-kundizzjonijiet tal-kuntratt, minħabba li l-ammont tagħha kien iktar minn darbtejn ogħla mill-valur stmat tal-kuntratt. L-awtorità kontraenti għalhekk ikkonstatat in-nuqqas ta’ suċċess ta’ din il-proċedura u għalqitha, permezz ta’ deċiżjoni tal‑1 ta’ Novembru 2017, meħuda abbażi tal-punti 1 u 2 tal-Artikolu 110(1) tal-Liġi dwar il-Kuntratti Pubbliċi.
Permezz ta’ deċiżjoni tal‑1 ta’ Diċembru 2017, l-awtorità kontraenti, skont il-punt 1 tal-Artikolu 79(1) ta’ din il-liġi, irrikorriet għal proċedura nnegozjata mingħajr pubblikazzjoni minn qabel ta’ avviż dwar kuntratt, li għandha bħala suġġett il-“Provvista ta’ tagħmir għall-iffurmar tal-metalli għall-bżonnijiet tal-iskola professjonali għall-mekkanizzazzjoni tal-agrikoltura tal-belt ta’ Razlog”. Il-valur stmat ta’ dan il-kuntratt, li kien jirriproduċi, mingħajr tibdil, il-kundizzjonijiet tal-kuntratt inizjalment imħabbra għal dan il-lott, kien ta’ 33 917.82 lev Bulgaru (BGN) mingħajr VAT (madwar EUR 17370). L-għażla ta’ dan il-metodu ta’ għoti kienet immotivata min-nuqqas ta’ offerta adegwata għal dan il-lott fil-kuntest tal-proċedura miftuħa preċedenti.
Fil-kuntest ta’ din il-proċedura nnegozjata mingħajr pubblikazzjoni minn qabel ta’ avviż dwar kuntratt, l-awtorità kontraenti stiednet lil operatur ekonomiku wieħed sabiex jipparteċipa, f’dan il-każ, Dikar Konsult OOD, u tatu, permezz ta’ kuntratt konkluż fid‑29 ta’ Diċembru 2017, kuntratt ta’ valur ta’ BGN 33907 mingħajr VAT (madwar EUR 17365).
L-imsemmija proċedura nnegozjata mingħajr pubblikazzjoni minn qabel ta’ avviż dwar kuntratt kienet is-suġġett ta’ senjalazzjoni lill-Ministru. Din it-twissija kienet takkuża lill-awtorità kontraenti li, mingħajr ebda ġustifikazzjoni, tat vantaġġ lill-operatur ekonomiku magħżul u b’hekk eliminat il-kompetizzjoni ħielsa, bi ksur tal-prinċipji msemmija, b’mod partikolari, fl-Artikolu 160 tar-Regolament finanzjarju.
Permezz ta’ ittra tal‑20 ta’ Marzu 2020, il-Ministru informa lill-awtorità kontraenti, fil-kwalità tiegħu ta’ benefiċjarju ta’ fondi Ewropej, bis-senjalazzjoni rċevuta u bil-ftuħ ta’ proċedura ta’ ffissar ta’ korrezzjoni finanzjarja.
L-awtorità kontraenti sostniet li hija setgħet tagħżel, skont l-Artikolu 18(7) tal-Liġi dwar il-Kuntratti Pubbliċi, li tinnegozja ma’ persuna partikolari waħda jew iktar. Barra minn hekk, il-proċedura nnegozjata mingħajr pubblikazzjoni minn qabel ta’ avviż dwar kuntratt ma tistax tiġi sseparata mill-proċedura ta’ sejħa għal offerti pubblika li ppreċedietha, li fiha l-persuni kkonċernati kollha kellhom il-possibbiltà li jipparteċipaw. Issa, il-preżentazzjoni ta’ offerta waħda, li l-ammont tagħha kien jaqbeż id-doppju tal-valur stmat tal-kuntratt, turi n-nuqqas ta’ interess li wieħed jipparteċipa f’din il-proċedura, minħabba l-valur żgħir tal-kuntratt. L-għeluq bla suċċess tal-proċedura ta’ sejħa għal offerti pubblika b’hekk iġġustifikat id-deċiżjoni tal-awtorità kontraenti li tindirizza stedina lil operatur ekonomiku wieħed, fil-proċedura nnegozjata mingħajr pubblikazzjoni minn qabel ta’ avviż dwar kuntratt sussegwenti.
Permezz ta’ deċiżjoni tal‑15 ta’ April 2020 (iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni tal‑15 ta’ April 2020”), il-Ministru applika lill-awtorità kontraenti korrezzjoni finanzjarja ta’ 10 % fuq l-infiq eliġibbli għall-finanzjament mill-fondi Ewropej marbuta mal-kuntratt konkluż ma’ Dikar Konsult. F’din id-deċiżjoni, il-Ministru kkontesta l-modalitajiet ta’ implimentazzjoni tal-proċedura nnegozjata mingħajr pubblikazzjoni minn qabel ta’ avviż dwar kuntratt. Mill-Artikolu 160 tar-Regolament finanzjarju jirriżulta b’mod partikolari li l-prinċipju ta’ kompetizzjoni ħielsa għandu imperattivament jiġi osservat fi proċedura għall-għoti ta’ kuntratti pubbliċi. Għaldaqstant, il-punt 1 tal-Artikolu 79(1) tal-Liġi dwar il-Kuntratti Pubbliċi ma jistax jiġġustifika l-għoti ta’ kuntratt fl-assenza ta’ sejħa għal offerti, peress li, billi jirreferi għal “persuni” fil-plural, l-Artikolu 64(1) u (3) tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni ta’ din il-liġi jimponi espressament li tiġi indirizzata stedina għal parteċipazzjoni fin-negozjati lil diversi persuni. B’dan il-mod, billi stiednet lil Dikar Konsulta biss, mingħajr ma mmotivat din id-deċiżjoni, l-awtorità kontraenti tat vantaġġ inġust lil din tal-aħħar u llimitat il-parteċipazzjoni ta’ ċirku indefinit ta’ operaturi ekonomiċi interessati fil-kuntratt.
Fuq rikors tal-awtorità kontraenti, l-Administrativen sad Blagoevgrad (il-Qorti Amministrattiva ta’ Blagoevgrad, il-Bulgarija) annullat id-deċiżjoni tal‑15 ta’ April 2020. Skont din il-qorti, il-kundizzjonijiet għall-iżvolġiment tal-proċedura nnegozjata mingħajr pubblikazzjoni minn qabel ta’ avviż dwar kuntratt irendu materjalment impossibbli li jiġi applikat il-prinċipju ta’ garanzija tal-kompetizzjoni fuq il-bażi l-iktar wiesgħa possibbli, jew minħabba s-suġġett speċifiku tal-kuntratt, jew fin-nuqqas ta’ sottomissjoni ta’ offerti xierqa. Barra minn hekk, l-Artikolu 18(7) tal-Liġi dwar il-Kuntratti Pubbliċi jagħti espressament il-possibbiltà lill-awtorità kontraenti li tinnegozja l-klawżoli tal-kuntratt ma’ persuna jew persuni speċifiċi.
Adita b’appell ta’ kassazzjoni mill-Ministru, il-Varhoven administrativen sad (il-Qorti Amministrattiva Suprema, il-Bulgarija) tistaqsi jekk awtorità kontraenti tiksirx il-prinċipji ta’ ugwaljanza fit-trattament, ta’ nondiskriminazzjoni u ta’ kompetizzjoni ħielsa meta tindirizza stedina sabiex jiġi konkluż kuntratt pubbliku lil operatur ekonomiku wieħed, fil-kuntest ta’ proċedura nnegozjata mingħajr pubblikazzjoni minn qabel ta’ avviż dwar kuntratt li, minn naħa, tinbeda wara l-għeluq ta’ proċedura mingħajr suċċess u, min-naħa l-oħra, tirrepeti, mingħajr ma temendahom, il-kundizzjonijiet inizjali tal-kuntratt, u dan minkejja li s-suġġett tal-kuntratt ma jkollux karatteristiċi distinti li jiġġustifikaw li l-eżekuzzjoni tiegħu tiġi fdata lill-operatur mistieden.
F’dan ir-rigward, din il-qorti ssemmi diverġenzi fost il-qrati Bulgari, inkluż fi ħdanha, fir-rigward tal-interpretazzjoni tal-punt 1 tal-Artikolu 79(1) tal-Liġi dwar il-Kuntratti Pubbliċi, moqri flimkien mal-Artikolu 160(2) u l-Artikolu 164(1)(d) tar-Regolament finanzjarju. Hija tirrileva, qabel kollox, li, għalkemm l-Artikolu 160(2) tar-Regolament finanzjarju jippermetti, b’mod eċċezzjonali, li ssir deroga mill-prinċipju tal-għoti tal-kuntratti pubbliċi bl-iktar kompetizzjoni wiesgħa possibbli, din id-dispożizzjoni ma għandhiex l-effett li twarrab il-prinċipji ta’ ugwaljanza fit-trattament u ta’ nondiskriminazzjoni. Barra minn hekk, l-ewwel sentenza tal-Artikolu 164(4) tar-Regolament finanzjarju tirreferi għal “offerenti” fil-plural.
Sussegwentement, għalkemm ir-Regolament finanzjarju normalment ma japplikax għall-awtoritajiet kontraenti nazzjonali, il-qorti tar-rinviju tqis li dan għandu jiġi applikat f’dan il-każ, peress li l-valur tal-kuntratt pubbliku kkonċernat ma jilħaqx il-limitu stabbilit mid-Direttiva 2014/24. L-applikazzjoni tal-Artikolu 160(1) u (2) tar-Regolament finanzjarju tista’ tiġi ġġustifikata bl-użu ta’ riżorsi mill-baġit tal-Unjoni.
Fl-aħħar, il-qorti tar-rinviju tirrileva li l-fatti rilevanti f’din il-kawża seħħew filwaqt li r-Regolament Nru 966/2012 kien għadu fis-seħħ, filwaqt li d-deċiżjoni tal‑15 ta’ April 2020 kienet ġiet adottata wara t-tħassir ta’ dan ir-regolament u d-dħul fis-seħħ tar-Regolament finanzjarju. Fi kwalunkwe każ, il-kontenut tal-Artikolu 160 tar-Regolament finanzjarju u dak tal-Artikolu 102(1) u (2) tar-Regolament Nru 966/2012, li huwa applikabbli għall-kawża prinċipali, huma identiċi.
Huwa f’dan il-kuntest li l-Varhoven administrativen sad (il-Qorti Amministrattiva Suprema) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)
L-Artikolu 160(1) u (2) tar-Regolament 2018/1046 u l-Artikolu 102(1) u (2) tar-Regolament Nru 966/2012 għandhom jiġu interpretati fis-sens li japplikaw ukoll għall-awtoritajiet kontraenti tal-Istati Membri tal-Unjoni, meta l-kuntratti pubbliċi konklużi minnhom ikunu ffinanzjati b’riżorsi tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej?
2)
Fil-każ li l-ewwel domanda tingħata risposta fl-affermattiv, il-prinċipji ta’ trasparenza, ta’ proporzjonalità, ta’ ugwaljanza fit-trattament u ta’ nondiskriminazzjoni, stabbiliti fl-Artikolu 160(1) tar-Regolament 2018/1046 u fl-Artikolu 102(1) tar-Regolament Nru 966/2012, għandhom jiġu interpretati fis-sens li jippermettu l-limitazzjoni kompleta tal-kompetizzjoni fl-għoti ta’ kuntratti pubbliċi permezz ta’ proċedura nnegozjata mingħajr il-pubblikazzjoni minn qabel ta’ avviż dwar kuntratt, meta s-suġġett tal-kuntratt pubbliku ma jkollux karatteristiċi distinti li oġġettivament ikunu jeżiġu l-eżekuzzjoni tiegħu esklużivament mill-operatur mistieden? B’mod partikolari, l-Artikolu 160(1) u (2), flimkien mal-Artikolu 164(1)(d) tar-Regolament 2018/1046, u l-Artikolu 102(1) u (2), flimkien mal-Artikolu 104(1)(d) tar-Regolament Nru 966/2012, għandhom jiġu interpretati fis-sens li jippermettu dispożizzjoni legali nazzjonali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li tipprovdi li, wara l-għeluq ta’ proċedura għall-għoti ta’ kuntratt pubbliku minħabba l-fatt li l-unika offerta sottomessa ma hijiex adegwata, l-awtorità kontraenti tista’ toħroġ stedina għall-parteċipazzjoni fi proċedura nnegozjata mingħajr il-pubblikazzjoni minn qabel ta’ avviż dwar kuntratt lil operatur ekonomiku wieħed f’sitwazzjoni fejn is-suġġett tal-kuntratt pubbliku ma jkollux karatteristiċi distinti li oġġettivament ikunu jeżiġu l-eżekuzzjoni tiegħu esklużivament mill-operatur mistieden?”
Fuq id‑domandi preliminari
Fuq l‑ewwel domanda
Permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 160(1) u (2) tar-Regolament finanzjarju u l-Artikolu 102(1) u (2) tar-Regolament Nru 966/2012 għandhomx jiġu interpretati fis-sens li japplikaw għall-proċeduri ta’ għoti ta’ kuntratti organizzati mill-awtoritajiet kontraenti tal-Istati Membri, meta dawn il-kuntratti huma ffinanzjati minn riżorsi li joriġinaw mill-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej.
Intitolat “Prinċipji applikabbli għal kuntratti u kamp ta’ applikazzjoni”, l-Artikolu 160 tar-Regolament finanzjarju jipprovdi, fl-paragrafu 1 tiegħu, li “[i]l-kuntratti kollha li huma ffinanzjati totalment jew parzjalment mill-baġit għandhom jirrispettaw il-prinċipji tat-trasparenza, tal-proporzjonalità, tat-trattament indaqs u tan-nondiskriminazzjoni”. Il-paragrafu 2 ta’ din id-dispożizzjoni jippreċiża li “[i]l-kuntratti ta’ akkwist pubbliku kollha għandhom ikunu ppreżentati għall-offerti fuq il-bażi l-aktar wiesgħa, apparti milli meta l-użu jsir mill-proċedura nnegozjata riferuta fl-Artikolu 164(1)[d]”, jew għall-proċedura nnegozjata, inkluż mingħajr pubblikazzjoni minn qabel ta’ avviż dwar kuntratt.
Kif jirriżulta mill-punt 35 ta’ din is-sentenza, din l-ewwel domanda hija bbażata fuq il-premessa skont liema, għalkemm inapplikabbli għall-awtoritajiet kontraenti nazzjonali, ir-Regolament finanzjarju jista’ madankollu jtaffi l-inapplikabbiltà tad-Direttiva 2014/24 għal kuntratt pubbliku li l-valur tiegħu ma jilħaqx il-limitu stabbilit minn din id-direttiva.
Huwa ġustament li l-qorti tar-rinviju tirrileva li r-Regolament finanzjarju ma japplikax għall-proċeduri ta’ għoti ta’ kuntratti organizzati minn awtoritajiet kontraenti tal-Istati Membri.
Fil-fatt, mill-Artikolu 2(51) tar-Regolament finanzjarju jirriżulta li “kuntratt pubbliku” tfisser kuntratt għal interess pekunjarju konkluż bil-miktub bejn attur ekonomiku wieħed jew aktar u awtorità kontraenti waħda jew aktar fis-sens tal-Artikoli 174 u 178, sabiex tinkiseb, bil-pagament ta’ prezz imħallas totalment jew parzjalment mill-baġit, il-provvista ta’ assi mobbli jew immobbli, l-eżekuzzjoni ta’ xogħlijiet jew il-provvista ta’ servizzi […]”.
Issa, l-Artikolu 174 ta’ dan ir-regolament, li huwa intitolat “L-awtorità kontraenti”, jipprovdi, fl-ewwel sentenza tal-ewwel subparagrafu tal-paragrafu 1 tiegħu, li “[l]-istituzzjonijiet, l-aġenziji eżekuttivi u l-korpi tal-Unjoni kif msemmija fl-Artikoli 70 u 71 għandhom jitqiesu li huma awtoritajiet kontraenti fil-każ ta’ kuntratti mogħtija minn jeddhom, minbarra meta jixtru mingħand korp ċentrali għall-akkwisti”.
Kif jindika l-Anness II tar-Regolament Finanzjarju, il-kliem tal-Artikolu 174 ta’ dan ir-regolament jikkorrispondi għal dak tal-Artikolu 117(1) tar-Regolament Nru 966/2012, li tħassar permezz tar-Regolament Finanzjarju b’effett mit‑2 ta’ Awwissu 2018.
Għalhekk, il-kunċett ta’ “awtorità kontraenti” li jirriżulta mir-Regolament Nru 966/2012 baqa’ l-istess fis-sustanza tiegħu wara d-dħul fis-seħħ tar-Regolament finanzjarju, b’tali mod li dan il-kunċett għandu jiġi interpretat bl-istess mod fil-kuntest ta’ dawn iż-żewġ regolamenti.
Għalhekk mill-Artikolu 174 tar-Regolament finanzjarju jirriżulta b’mod ċar li l-kunċett ta’ “awtorità kontraenti”, li għalih jirreferi l-Artikolu 2(51) ta’ dan ir-regolament, jinkludi biss, bħall-Artikolu 117 tar-Regolament Nru 966/2012, l-istituzzjonijiet tal-Unjoni, l-aġenziji eżekuttivi u l-organi tal-Unjoni msemmija fl-Artikoli 70 u 71 tar-Regolament finanzjarju.
Minn dan isegwi li ebda wieħed minn dawn ir-regolamenti ma huwa applikabbli għall-proċeduri ta’ kuntratti pubbliċi mogħtija mill-awtoritajiet kontraenti tal-Istati Membri.
Barra minn hekk, mill-Artikolu 63(1) tar-Regolament finanzjarju jirriżulta li, meta l-Kummissjoni teżegwixxi l-baġit b’ġestjoni kondiviża, il-ħidmiet marbuta mal-eżekuzzjoni tal-baġit jiġu ddelegati lill-Istati Membri. Dawn għandhom, b’mod partikolari, josservaw id-dispożizzjonijiet komplementari previsti mil-leġiżlazzjoni settorjali. Għaldaqstant, kif enfasizzat il-Kummissjoni fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, l-Artikolu 63(1) ta’ dan ir-regolament jimponi fuq l-Istati Membri, anki meta jwettqu ħidmiet ta’ eżekuzzjoni tal-baġit permezz ta’ kuntratti pubbliċi, iffinanzjati minn riżorsi tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej, li japplikaw mhux ir-Regolament finanzjarju, iżda l-leġiżlazzjoni nazzjonali tagħhom, inklużi d-dispożizzjonijiet li jittrasponu d-direttivi dwar l-għoti ta’ kuntratti pubbliċi.
B’hekk jidher li, anki meta kuntratt pubbliku jkun iffinanzjat minn riżorsi li joriġinaw minn Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej, l-obbligu għall-awtoritajiet kontraenti tal-Istati Membri li josservaw il-prinċipji fundamentali tal-għoti tal-kuntratti, li huma l-prinċipji ta’ ugwaljanza fit-trattament, ta’ nondiskriminazzjoni, ta’ trasparenza u ta’ proporzjonalità, ma jistax jirriżulta mill-Artikolu 160 tar-Regolament finanzjarju.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, ir-risposta għall-ewwel domanda għandha tkun li l-Artikolu 160(1) u (2) tar-Regolament finanzjarju u l-Artikolu 102(1) u (2) tar-Regolament Nru 966/2012 għandhom jiġu interpretati fis-sens li ma japplikawx għall-proċeduri ta’ għoti ta’ kuntratti pubbliċi organizzati mill-awtoritajiet kontraenti tal-Istati Membri, anki meta dawn il-kuntratti huma ffinanzjati minn riżorsi li joriġinaw mill-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej.
Fuq it‑tieni domanda
Preliminarjament, għandu jitfakkar li domanda preliminari għandha tiġi eżaminata fid-dawl tad-dispożizzjonijiet kollha tat-trattati u tad-dritt sekondarju li jistgħu jkunu rilevanti meta mqabbla mal-problema mressqa (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑11 ta’ Lulju 1985, Mutsch,
137/84
,
EU:C:1985:335
, punt
). Il-fatt li l-qorti tar-rinviju fformulat id-domanda tagħha billi rreferiet għal ċerti dispożizzjonijiet biss tad-dritt tal-Unjoni ma huwiex għalhekk ta’ ostakolu sabiex il-Qorti tal-Ġustizzja tipprovdilha l-elementi kollha ta’ interpretazzjoni li jistgħu jkunu utli għad-deċiżjoni tal-kawża li għandha quddiemha, kemm jekk hija rreferiet għalihom jew le meta ressqet id-domandi tagħha (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat‑12 ta’ Diċembru 1990, SARPP,
C‑241/89
,
EU:C:1990:459
, punt
, u tat‑8 ta’ Ġunju 2017, Medisanus,
C‑296/15
,
EU:C:2017:431
, punt
).
Permezz tat-tieni domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tirreferi, rispettivament, għall-Artikoli 160 u 164 tar-Regolament finanzjarju kif ukoll għall-Artikoli 102 u 104 tar-Regolament Nru 966/2012. Issa, mir-risposta mogħtija għall-ewwel domanda jirriżulta li dawn id-dispożizzjonijiet ma humiex applikabbli f’din il-kawża.
Madankollu, l-imsemmija dispożizzjonijiet, li jistabbilixxu l-prinċipji tal-għoti ta’ kuntratti pubbliċi, għandhom għan ekwivalenti għal dak tal-Artikolu 18(1) tad-Direttiva 2014/24, li minnu jirriżulta wkoll obbligu li jiġu osservati l-prinċipji fundamentali tal-għoti tal-kuntratti.
Għalkemm il-valur tal-kuntratt inkwistjoni fil-kawża prinċipali ma jilħaqx il-limitu ta’ applikabbiltà tad-Direttiva 2014/24 li huwa stabbilit, permezz tal-Artikolu 4(c) tagħha, għal EUR 209000 għall-kuntratti ta’ provvisti mogħtija mill-awtoritajiet kontraenti subċentrali, bħall-komun ta’ Razlog, id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2014/24 saru applikabbli, b’mod dirett u inkundizzjonat, mid-dritt nazzjonali għal sitwazzjonijiet li, bħal dik tal-kuntratt inkwistjoni fil-kawża prinċipali, jaqgħu normalment barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tiegħu. Fil-fatt, mill-Artikolu 49(2) tal-Liġi dwar il-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej jirriżulta li l-Liġi dwar il-Kuntratti Pubbliċi, li ttrasponiet b’mod fidil fl-ordinament ġuridiku Bulgaru d-Direttiva 2014/24, tapplika għall-proċeduri kollha ta’ għoti ta’ kuntratti pubbliċi ssussidjati minn Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej, indipendentement mill-valur tal-kuntratti.
Issa, meta leġiżlazzjoni nazzjonali tikkonforma ruħha, b’mod dirett u inkundizzjonat, għas-soluzzjonijiet li hija tipprovdi għal sitwazzjonijiet mhux koperti minn att tad-dritt tal-Unjoni, ma’ dawk adottati minn dan l-att, jeżisti interess ċert tal-Unjoni li d-dispożizzjonijiet riprodotti fl-imsemmi att jiġu interpretati b’mod uniformi. Fil-fatt dan jippermetti li jiġu evitati diverġenzi ta’ interpretazzjoni futuri u li jiġi żgurat trattament identiku għal dawn is-sitwazzjonijiet u għal dawk li jaqgħu taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tal-imsemmija dispożizzjonijiet (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat‑18 ta’ Ottubru 1990, Dzodzi,
C‑297/88 u C‑197/89
,
EU:C:1990:360
, punti
u
; tal‑5 ta’ April 2017, Borta,
C‑298/15
,
EU:C:2017:266
, punti
u
, kif ukoll tal‑31 ta’ Marzu 2022, Smetna palata na Republika Bulgaria,
C‑195/21
,
EU:C:2022:239
, punt
).
Barra minn hekk, peress li t-tieni domanda tirrigwarda proċedura nnegozjata mingħajr pubblikazzjoni minn qabel ta’ avviż dwar kuntratti pubbliċi għal xogħlijiet, għal provvisti u għal servizzi, għandu jiġi rrilevat li l-Artikolu 32(2) tad-Direttiva 2014/24, li jelenka, fil-punti (a) sa (c) tiegħu, “kwalunkwe wiehed mill-każijiet” li fih huwa awtorizzat jirrikorri għal tali proċedura, huwa rilevanti għar-risposta għal din it-tieni domanda. Barra minn hekk, din il-lista hija eżawrjenti peress li l-Artikolu 26(6) ta’ din id-direttiva jippreċiża li l-Istati Membri ma għandhomx jawtorizzaw l-applikazzjoni tal-proċedura nnegozjata mingħajr pubblikazzjoni minn qabel ta’ avviż dwar kuntratt ta’ sejħa għal kompetizzjoni f’każijiet għajr dawk imsemmija fl-Artikolu 32 tal-imsemmija direttiva (ara, b’analoġija, is-sentenzi tat‑8 ta’ April 2008, Il-Kumissjoni vs L-Italja,
C‑337/05
,
EU:C:2008:203
, punti
u
, kif ukoll tal‑15 ta’ Ottubru 2009, Il-Kummissjoni vs Il-Ġermanja,
C‑275/08
, mhux ippubblikata,
EU:C:2009:632
, punt
).
F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-Artikolu 32(2)(a) ta’ din id-direttiva, moqri flimkien mal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 18(1) tal-imsemmija direttiva, għandu jiġi interpretat fis-sens li awtorità kontraenti tista’, fil-kuntest ta’ proċedura nnegozjata mingħajr pubblikazzjoni minn qabel ta’ avviż dwar kuntratt, tindirizza ruħha lil operatur ekonomiku wieħed biss meta, din il-proċedura tirriproduċi, mingħajr emendi sostanzjali, il-kundizzjonijiet inizjali tal-kuntratt imsemmija fi proċedura preċendentement miftuħa li ngħalqet minħabba li l-unika offerta ppreżentata kienet inadegwata, għalkemm l-għan tal-kuntratt inkwistjoni ma jippreżentax oġġettivament karatteristiċi distinti li jiġġustifikaw li l-eżekuzzjoni tiegħu tiġi fdata esklusssivament lil dan l-operatur.
Skont l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 32(2)(a) tad-Direttiva 2014/24, l-użu ta’ din il-proċedura huwa b’mod partikolari aċċettat għal kuntratti pubbliċi għal provvisti meta ebda offerta jew offerta xierqa ma tkun ġiet ippreżentata bi tweġiba għal proċedura miftuħa jew ristretta, sakemm il-kundizzjonijiet inizjali tal-kuntratt ma jkunux sostanzjalment mibdula u sakemm ir-rapport jintbagħat lill-Kummissjoni, fuq talba tagħha.
Għalhekk, mill-kliem ta’ din id-dispożizzjoni jirriżulta b’mod ċar li awtorità kontraenti tista’ tirrikorri għal proċedura nnegozjata mingħajr pubblikazzjoni minn qabel ta’ avviż dwar kuntratt sakemm jiġu ssodisfatti tliet kundizzjonijiet kumulattivi. Fl-ewwel lok, hija għandha turi li ma rċevietx ebda offerta jew, tal-inqas, l-ebda offerta xierqa fil-kuntest ta’ proċedura miftuħa jew ristretta ta’ kuntratt preċedenti li hija tkun għalqet għal din ir-raġuni. Fit-tieni lok, il-proċedura nnegozjata mingħajr pubblikazzjoni minn qabel ta’ avviż dwar kuntratt sussegwenti ma għandhiex tbiddel sostanzjalment il-kundizzjonijiet inizjali tal-kuntratt, kif kienu jidhru fl-avviż ta’ kuntratt ippubblikat fil-kuntest tal-proċedura miftuħa jew ristretta preċedenti. Fit-tielet u l-aħħar lok, l-awtorità kontraenti għandha tkun f’pożizzjoni li tikkomunika rapport ta’ sitwazzjoni lill-Kummissjoni jekk din tal-aħħar titlobha tagħmel dan.
Peress li din l-aħħar kundizzjoni ma hijiex inkwistjoni f’din il-kawża, għandu jiġi ppreċiżat il-kontenut tal-ewwel żewġ kundizzjonijiet ta’ applikazzjoni tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 32(2)(a) tad-Direttiva 2014/24.
F’dak li jirrigwarda l-ewwel kundizzjoni, mit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 32(2)(a) ta’ din id-direttiva jirriżulta li offerta ma għandhiex titqies li hija xierqa meta ma tkunx relatata mal-kuntratt peress li ma tkunx manifestament f’pożizzjoni, mingħajr tibdil sostanzjali, li tissodisfa l-bżonnijiet u r-rekwiżiti tal-awtorità kontraenti speċifikati fid-dokumenti tal-kuntratt.
Offerta għandha fil-fatt titqies li ma hijiex xierqa meta tkun “mhux aċċettabbli”, fis-sens tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 26(4) tal-imsemmija direttiva, li tkopri b’mod partikolari l-proċeduri kompetittivi bin-negozjar. Skont din l-aħħar dispożizzjoni, huma b’mod partikolari kkunsidrati bħala inaċċettabbli l-offerti ppreżentati minn offerenti li l-prezz tagħhom jaqbeż il-baġit tal-awtorità kontraenti kif ġie determinat u stabbilit qabel it-tnedija tal-proċedura ta’ għoti ta’ kuntratt.
Dan huwa manifestament il-każ ta’ offerta li, bħal dik imsemmija fil-punt 25 ta’ din is-sentenza, kienet ipproponiet ammont iktar minn darbtejn ogħla mill-valur stmat tal-kuntratt magħżul mill-awtorità kontraenti.
Fir-rigward tat-tieni kundizzjoni ta’ applikazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni, mit-talba għal deċiżjoni preliminari jidher li jirriżulta li, fil-kuntest tal-proċedura nnegozjata inkwistjoni fil-kawża prinċipali, l-awtorità kontraenti ma biddlitx sostanzjalment il-kundizzjonijiet inizjali tal-kuntratt, fatt li madankollu għandu jiġi vverifikat mill-qorti tar-rinviju.
Barra minn hekk, la l-premessa 50 u lanqas l-Artikolu 18(1) tad-Direttiva 2014/24 ma jistgħu jinvalidaw din l-interpretazzjoni letterali tal-Artikolu 32(2)(a) ta’ din id-direttiva.
Fil-fatt, kif jirriżulta mill-istruttura ġenerali tagħha, il-premessa 50 tad-Direttiva 2014/24 tkopri każijiet ta’ użu ta’ proċedura nnegozjata mingħajr pubblikazzjoni minn qabel ta’ avviż ta’ kuntratt li ma jikkorrispondux għal dak imsemmi fl-Artikolu 32(2)(a) ta’ din id-direttiva.
Barra minn hekk, meta awtorità kontraenti tiddeċiedi li tindirizza ruħha lil operatur ekonomiku wieħed fil-kuntest ta’ proċedura nnegozjata mingħajr pubblikazzjoni minn qabel ta’ avviż ta’ kuntratt, organizzata wara l-falliment ta’ proċedura miftuħa jew ristretta u li tirriproduċi, mingħajr tibdil sostanzjali, il-kundizzjonijiet li kienu jinsabu inizjalment fl-avviż ta’ kuntratt ippubblikat fil-kuntest tal-proċedura miftuħa jew ristretta preċedenti, tali attitudni tibqa’ kompatibbli mal-prinċipji tal-għoti tal-kuntratti stabbiliti fl-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 18(1) tad-Direttiva 2014/24, anki meta s-suġġett tal-kuntratt inkwistjoni ma jeżiġix, oġġettivament, li jindirizza ruħu lil dan l-operatur. F’tali konfigurazzjoni, il-proċedura miftuħa jew ristretta preċedenti, minn naħa, u l-proċedura nnegozjata mingħajr pubblikazzjoni minn qabel ta’ avviż dwar kuntratt sussegwenti, min-naħa l-oħra, fil-fatt jifformaw unità indissoċjabbli, b’tali mod li ċ-ċirkustanza li l-operaturi ekonomiċi potenzjalment interessati f’dan il-kuntratt kellhom l-okkażjoni li jimmanifestaw ruħhom u li jeżerċitaw il-kompetizzjoni ma tistax tiġi injorata.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-operaturi ekonomiċi li ma kellhomx diliġenza billi ma ppreżentawx offerta xierqa matul proċedura miftuħa jew ristretta ma jistgħux iġiegħlu, fil-kuntest tal-proċedura nnegozjata mingħajr pubblikazzjoni minn qabel ta’ avviż ta’ kuntratt sussegwenti, l-awtorità kontraenti tinnegozja magħhom. Fil-fatt, huma setgħu jippreżentaw offerta fil-kuntest tal-proċedura miftuħa jew ristretta preċedenti u, għaldaqstant, li jibbenefikaw b’mod sħiħ mill-prinċipji ta’ ugwaljanza, ta’ nondiskriminazzjoni, ta’ trasparenza u ta’ proporzjonalità.
Madankollu, sabiex ikun jista’ jintwera li l-kuntratt inkwistjoni ma ġiex maħsub bl-intenzjoni li jiġi eskluż mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2014/24 jew li jillimita b’mod artifiċjali l-kompetizzjoni, kif jirrikjedi l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 18(1) tagħha, l-awtorità kontraenti għandha tkun f’pożizzjoni li tipprova li l-prezz li dwaru hija qablet mal-offerent rebbieħ jikkorrispondi għall-prezz tal-kuntratt u li ma jeċċedix il-valur stmat tal-kuntratt, ikkalkolat skont ir-rekwiżiti tal-Artikolu 5 ta’ din id-direttiva. Meta tagħmel dan, l-awtorità kontraenti tikkonforma ruħha mal-prinċipju skont liema huwa dak li jkollu l-intenzjoni jagħmel użu minn eċċezzjoni prevista fl-Artikolu 32 tal-imsemmija direttiva li għandu jressaq il-prova li ċ-ċirkustanzi eċċezzjonali li jiġġustifikaw din l-eċċezzjoni effettivament jeżistu (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑10 ta’ Marzu 1987, Il-Kummissjoni vs L-Italja,
199/85
,
EU:C:1987:115
, punt
, u tat‑8 ta’ April 2008, Il-Kummissjoni vs L-Italja,
C‑337/05
,
EU:C:2008:203
, punt
).
Barra minn hekk, billi tistabbilixxi li l-prezz tal-kuntratt konkluż fi tmiem il-proċedura nnegozjata mingħajr pubblikazzjoni minn qabel ta’ avviż dwar kuntratt jikkorrispondi għall-prezz tal-kuntratt, l-awtorità kontraenti turi li għamlet użu ottimali tal-fondi pubbliċi, kif tipprevedi l-premessa 2 tal-istess direttiva, u, għaldaqstant, li ebda irregolarità fis-sens tal-leġiżlazzjoni tal-Unjoni dwar il-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej ma twettqet (ara, b’analoġija, is-sentenzi tas‑26 ta’ Mejju 2016, Județul Neamț u Județul Bacău,
C‑260/14 u C‑261/14
,
EU:C:2016:360
, punt
, kif ukoll tal‑1 ta’ Ottubru 2020, Elme Messer Metalurgs,
C‑743/18
,
EU:C:2020:767
, punt
).
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, ir-risposta għat-tieni domanda għandha tkun li l-Artikolu 32(2)(a) tad-Direttiva 2014/24, moqri flimkien mal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 18(1) ta’ din id-direttiva, għandu jiġi interpretat fis-sens li awtorità kontraenti tista’, fil-kuntest ta’ proċedura nnegozjata mingħajr pubblikazzjoni minn qabel ta’ avviż dwar kuntratt, tindirizza ruħha lil operatur ekonomiku wieħed biss meta, din il-proċedura tirriproduċi, mingħajr emendi sostanzjali, il-kundizzjonijiet inizjali tal-kuntratt imsemmija fi proċedura preċendentement miftuħa li ngħalqet minħabba li l-unika offerta ppreżentata kienet inadegwata, għalkemm l-għan tal-kuntratt inkwistjoni ma jippreżentax oġġettivament karatteristiċi distinti li jiġġustifikaw li l-eżekuzzjoni tiegħu tiġi fdata esklusssivament lil dan l-operatur.
Fuq l‑ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija dik il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas‑sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.

Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tmien Awla) taqta’ u tiddeċiedi:

1)
L-Artikolu 160(1) u (2) tar-Regolament (UE, Euratom) 2018/1046 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑18 ta’ Lulju 2018 dwar ir-regoli finanzjarji applikabbli għall-baġit ġenerali tal-Unjoni, li jemenda r-Regolamenti (UE) Nru 1296/2013, (UE) Nru 1301/2013, (UE) Nru 1303/2013, (UE) Nru 1304/2013, (UE) Nru 1309/2013, (UE) Nru 1316/2013, (UE) Nru 223/2014, (UE) Nru 283/2014, u d-Deċiżjoni Nru 541/2014/UE u li jħassar ir-Regolament (UE, Euratom) Nru 966/2012, u l-Artikolu 102(1) u (2) tar-Regolament (UE, Euratom) Nru 966/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑25 ta’ Ottubru 2012 dwar ir-regoli finanzjarji applikabbli għall-baġit ġenerali tal-Unjoni u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE, Euratom) Nru 1605/2002, kif emendat bir-Regolament (UE, Euratom) 2015/1929 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑28 ta’ Ottubru 2015 għandhom jiġu interpretati fis-sens li ma japplikawx għall-proċeduri ta’ għoti ta’ kuntratti pubbliċi organizzati mill-awtoritajiet kontraenti tal-Istati Membri, anki meta dawn il-kuntratti huma ffinanzjati minn riżorsi li joriġinaw mill-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej.

2)
L-Artikolu 32(2)(a) tad-Direttiva 2014/24/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑26 ta’ Frar 2014 dwar l-akkwist pubbliku u li tħassar id-Direttiva 2004/18/KE, kif emendata bir-Regolament ta’ Delega tal-Kummissjoni (UE) 2015/2170 tal‑24 ta’ Novembru 2015, moqri flimkien mal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 18(1) ta’ din id-direttiva, kif emendat mir-Regolament ta’ Delega 2015/2170, għandu jiġi interpretat fis-sens li awtorità kontraenti tista’, fil-kuntest ta’ proċedura nnegozjata mingħajr pubblikazzjoni minn qabel ta’ avviż dwar kuntratt, tindirizza ruħha lil operatur ekonomiku wieħed biss meta, din il-proċedura tirriproduċi, mingħajr emendi sostanzjali, il-kundizzjonijiet inizjali tal-kuntratt imsemmija fi proċedura preċendentement miftuħa li ngħalqet minħabba li l-unika offerta ppreżentata kienet inadegwata, għalkemm l-għan tal-kuntratt inkwistjoni ma jippreżentax oġġettivament karatteristiċi distinti li jiġġustifikaw li l-eżekuzzjoni tiegħu tiġi fdata esklusssivament lil dan l-operatur.

Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Bulgaru.