CELEX: 62020CJ0347
Odesłanie prejudycjalne
Fundusze strukturalne
Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR)
Rozporządzenie (UE) nr 1303/2013
Program współfinansowania
Pomoc państwa
Rozporządzenie (UE) nr 651/2014
Zakres stosowania
Ograniczenia
Pojęcia „subskrybowanego kapitału zakładowego” i „przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji”
Wykluczenie przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji ze wsparcia z EFRR
Zasady dotyczące skuteczności podwyższenia subskrybowanego kapitału zakładowego
Data przedstawienia dowodów tego podwyższenia
Zasady niedyskryminacji i przejrzystości

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 125 ust. 3 lit. a) ppkt (ii) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego, oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (
Dz.U. 2013, L 347, s. 320
; sprostowania:
Dz.U. 2016, L 259, s. 79
;
Dz.U. 2016, L 200, s. 140
), jak również art. 2 pkt 18 lit. a) rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 [TFUE] (
Dz.U. 2014, L 187, s. 1
; sprostowania:
Dz.U. 2017, L 236, s. 28
;
Dz.U. 2016, L 149, s. 10
;
Dz.U. 2015, L 329, s. 28
).
Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy SIA „Zinātnes parks” a Finanšu ministrija (ministerstwem finansów, Łotwa) w przedmiocie decyzji tego ministerstwa z dnia 4 listopada 2019 r. odrzucającej wniosek dotyczący projektu złożony przez Zinātnes parks w ramach programu współfinansowania z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) (zwanej dalej „decyzją odmowną”).
Ramy prawne
Prawo Unii
Rozporządzenie (UE) nr 1301/2013
Motyw 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1301/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i przepisów szczególnych dotyczących celu „Inwestycje na rzecz wzrostu i zatrudnienia” oraz w sprawie uchylenia rozporządzenia (WE) nr 1080/2006 (
Dz.U. 2013, L 347, s. 289
; sprostowanie:
Dz.U. 2016, L 330, s. 12
) stanowi:
„Artykuł 176 [TFUE] stanowi, że [EFRR] ma na celu przyczynianie się do zmniejszenia głównych zróżnicowań regionalnych w Unii […]”.
Artykuł 3 tego rozporządzenia, zatytułowany „Zakres wsparcia z EFRR”, stanowi w ust. 3:
„EFRR nie wspiera
[…]
d)
przedsiębiorstw w trudnej sytuacji w rozumieniu unijnych przepisów dotyczących pomocy państwa;
[…]”.
Rozporządzenie nr 1303/2013
Rozporządzenie nr 1303/2013 ustanawia wspólne zasady i przepisy ogólne mające zastosowanie do EFRR, do Europejskiego Funduszu Społecznego, do Funduszu Spójności, do Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz do Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego, które noszą ogólną nazwę europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych (zwanych dalej „EFSI”).
Zgodnie z art. 4 ust. 7 tego rozporządzenia co do zasady część budżetu Unii przeznaczona na finansowanie EFSI wykonywana jest w ramach zarządzania dzielonego pomiędzy państwa członkowskie i Komisję.
Artykuł 26 ust. 1 i 2 wspomnianego rozporządzenia ma następujące brzmienie:
„1.   EFSI wdrażane są w ramach programów zgodnie z umową partnerstwa. Każdy program obejmuje okres od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 31 grudnia 2020 r.
2.   Programy sporządzane są przez państwa członkowskie lub jakąkolwiek inną wyznaczoną przez nie instytucję, we współpracy z partnerami, o których mowa w art. 5. Państwa członkowskie przygotowują programy w oparciu o przejrzyste dla opinii publicznej procedury zgodnie z ich ramami instytucjonalnymi i prawnymi”.
Artykuł 123 tego rozporządzenia nakłada na każde państwo członkowskie obowiązek wyznaczenia dla każdego programu operacyjnego instytucji zarządzającej, instytucji certyfikującej i instytucji audytowej.
Artykuł 125 rozporządzenia nr 1303/2013 definiuje funkcje instytucji zarządzającej. Zgodnie z ust. 1 tego artykułu instytucja zarządzająca odpowiada za zarządzanie programem operacyjnym zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami.
W odniesieniu do wyboru operacji art. 125 ust. 3 tego rozporządzenia przewiduje, że wspomniana instytucja:
„a)
sporządza i, po zatwierdzeniu, stosuje odpowiednie procedury wyboru i kryteria, które:
(i)
zapewniają, że operacje przyczynią się do osiągnięcia celów szczegółowych i rezultatów odpowiednich priorytetów;
(ii)
są niedyskryminacyjne i przejrzyste;
(iii)
uwzględniają ogólne zasady ustanowione w art. 7 i 8;
[…]
d)
upewnia się przed zatwierdzeniem operacji, że beneficjenci dysponują administracyjną, finansową i operacyjną zdolnością do spełnienia warunków, o których mowa w lit. c);
[…]”.
Rozporządzenie nr 651/2014
Motyw 14 rozporządzenia nr 651/2014 stanowi:
„Pomoc przyznawaną przedsiębiorstwom znajdującym się w trudnej sytuacji należy wyłączyć z zakresu stosowania niniejszego rozporządzenia, ponieważ taka pomoc powinna być oceniana na podstawie wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw z dnia 1 października 2004 r. [(
Dz.U. 2004, C 244, s. 2
)], których okres ważności został przedłużony komunikatem Komisji dotyczącym przedłużenia okresu ważności wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw z dnia 1 października 2004 r. [(
Dz.U. 2012, C 296, s. 3
)], lub ich kolejnej wersji, w celu uniknięcia przypadków obchodzenia wspomnianych wytycznych, z wyjątkiem programów pomocy na naprawę szkód spowodowanych klęskami żywiołowymi. Aby zagwarantować pewność prawa, należy ustanowić jasne kryteria, które nie wymagają przeprowadzania oceny wszystkich szczegółowych aspektów sytuacji przedsiębiorstwa w celu określenia, czy dane przedsiębiorstwo należy uznać za przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji do celów niniejszego rozporządzenia”.
Artykuł 1 ust. 4 tego rozporządzenia, zatytułowany „Zakres stosowania”, stanowi:
„Niniejsze rozporządzenie nie ma zastosowania do:
[…]
c)
pomocy dla przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji, z wyjątkiem programów pomocy mających na celu naprawienie szkód spowodowanych niektórymi klęskami żywiołowymi”.
Artykuł 2 wspomnianego rozporządzenia, zatytułowany „Definicje”, stanowi:
„Do celów niniejszego rozporządzenia przyjmuje się następujące definicje:
[…]
18.
»przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji« oznacza przedsiębiorstwo, wobec którego zachodzi co najmniej jedna z poniższych okoliczności:
a)
w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością […], w przypadku gdy ponad połowa jej subskrybowanego kapitału zakładowego została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Taka sytuacja ma miejsce, gdy w wyniku odliczenia od rezerw (i wszystkich innych elementów uznawanych za część środków własnych przedsiębiorstwa) zakumulowanych strat powstaje ujemna skumulowana kwota, która przekracza połowę subskrybowanego kapitału zakładowego. Do celów niniejszego przepisu »spółka z ograniczoną odpowiedzialnością« odnosi się w szczególności do rodzajów jednostek podanych w załączniku I do dyrektywy [Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/34/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie rocznych sprawozdań finansowych, skonsolidowanych sprawozdań finansowych i powiązanych sprawozdań niektórych rodzajów jednostek, zmieniającej dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2006/43/WE oraz uchylającej dyrektywy Rady 78/660/EWG i 83/349/EWG (
Dz.U. 2013, L 182, s. 19
)], a »kapitał zakładowy« obejmuje, w stosownych przypadkach, wszelkie premie emisyjne;
[…]
c)
w sytuacji gdy przedsiębiorstwo podlega zbiorowemu postępowaniu w związku z niewypłacalnością lub spełnia kryteria na mocy obowiązującego prawa krajowego, by zostać objętym zbiorowym postępowaniem w związku z niewypłacalnością na wniosek jej [jego] wierzycieli;
[…]”.
Dyrektywa (UE) 2017/1132
Zgodnie z motywami 7 i 8 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1132 z dnia 14 czerwca 2017 r. w sprawie niektórych aspektów prawa spółek (
Dz.U. 2017, L 169, s. 46
):
„(7)
Koordynacja przepisów prawa krajowego dotyczących jawności, ważności zobowiązań spółek akcyjnych, spółek z ograniczoną odpowiedzialnością i spółek komandytowo‑akcyjnych oraz nieważność umów takich spółek ma szczególne znaczenie, w szczególności w celu zapewnienia ochrony interesów osób trzecich.
(8)
Podstawowe dokumenty spółki powinny być jawne w celu umożliwienia osobom trzecim zapoznania się z ich treścią oraz innymi informacjami dotyczącymi spółki, w szczególności z danymi osób, które są uprawnione do nabywania praw i zaciągania zobowiązań w imieniu spółki”.
Artykuł 4 tej dyrektywy, zatytułowany „Obowiązkowe informacje zawarte w statucie, akcie założycielskim spółki lub odrębnych dokumentach”, przewiduje:
„Co najmniej następujące informacje zawiera się w statucie spółki, akcie założycielskim lub odrębnym dokumencie ogłaszanym zgodnie z procedurą ustanowioną przez przepisy każdego z państw członkowskich zgodnie z art. 16:
[…]
b)
wartość nominaln[ą] objętych akcji oraz – co najmniej raz do roku – liczb[ę] tych akcji;
[…]
g)
kwotę objętego kapitału wpłaconego w chwili utworzenia spółki lub w chwili uzyskania przez nią zezwolenia na rozpoczęcie działalności”.
Artykuł 14 tej dyrektywy, zatytułowany „Dokumenty i informacje podlegające ujawnieniu przez spółki”, stanowi:
„Państwa członkowskie podejmują niezbędne środki w celu zapewniania obowiązkowego ujawniania przez spółki co najmniej następujących dokumentów i informacji:
a)
akt[u] założycielski[ego] oraz statut[u], jeśli są one oddzielnymi aktami;
b)
zmiany dokumentów, o których mowa w lit. a), w tym przedłużenia czasu trwania spółki;
[…]
e)
co najmniej raz w roku kwot[y] objętego kapitału, jeśli akt założycielski lub statut wymieniają kapitał autoryzowany, chyba że podwyższenie objętego kapitału wymaga zmiany statutu;
[…]”.
Artykuł 16 dyrektywy 2017/1132, zatytułowany „Ujawnianie danych w rejestrze”, stanowi w ust. 3 i 5–7:
„3.   Wszelkie dokumenty i informacje, które mają zostać ujawnione na podstawie art. 14, znajdują się w dokumentacji lub są wpisywane do rejestru; w każdym przypadku przedmiot wpisu do rejestru zostaje wykazany w dokumentacji.
[…]
5.   Ujawnienie dokumentów i informacji, o których mowa w ust. 3, dokonuje się poprzez ogłoszenie ich treści [bądź to] w całości lub w części, bądź w formie odniesienia do dokumentu, włączonego do dokumentacji lub wpisanego do rejestru, w biuletynie krajowym wskazanym do tego celu przez państwo członkowskie. Krajowy biuletyn przeznaczony do tego celu może być prowadzony w formie elektronicznej.
[…]
6.   Spółka może powoływać się wobec osób trzecich na dokumenty i informacje dopiero po ich ujawnieniu zgodnie z ust. 5, chyba że spółka udowodni, że osoby trzecie były o nich poinformowane.
Jednakże w odniesieniu do transakcji mających miejsce przed szesnastym dniem następującym po dniu ujawnienia nie można powoływać się na te dokumenty i informacje wobec osób trzecich, które udowodnią, że nie mogły o nich wiedzieć.
7.   Państwa członkowskie podejmują niezbędne środki w celu uniknięcia wszelkich niezgodności między treścią ujawnioną zgodnie z ust. 5 a treścią w rejestrze lub dokumentacji.
Jednakże w przypadku niezgodności nie można powoływać się wobec osób trzecich na tekst ujawniony zgodnie z ust. 5; osoby te mogą jednak powołać się na ujawnioną treść, chyba że spółka wykaże, iż osobom takim znana była treść włączona do dokumentacji lub wpisana do rejestru.
Ponadto osoby trzecie mogą zawsze powoływać się na dokumenty i informacje, dla których formalności ogłoszeniowe nie zostały jeszcze spełnione, chyba że brak ujawnienia pozbawia je skuteczności”.
Zgodnie z załącznikiem II do tej dyrektywy do form spółek właściwych dla Łotwy należy między innymi „sabiedrība ar ierobežotu atbildību” (spółka z ograniczoną odpowiedzialnością), która jest formą prawną skarżącej w postępowaniu głównym.
Prawo łotewskie
Ustawa o zarządzaniu funduszami
Wdrażanie funduszy Unii na Łotwie jest uregulowane w Eiropas Savienības struktūrfondu un Kohēzijas fonda 2014.-2020. gada plānošanas perioda vadības likums (ustawie o zarządzaniu funduszami strukturalnymi i Funduszem Spójności Unii Europejskiej w okresie programowania 2014–2020) (zwanej dalej „ustawą o zarządzaniu funduszami”). Artykuł 21 tej ustawy, zatytułowany „Wybór wniosków dotyczących projektów”, przewiduje:
„1.   Zaproszenie do składania wniosków dotyczących projektów ma charakter:
1)
publiczny, w przypadku gdy między wnioskodawcami istnieje konkurencja na równych zasadach w zakresie oceny wniosków dotyczących projektów i przyznania finansowania z funduszu Unii Europejskiej […];
[…]
2.   Instytucja łącznikowa dokonuje wyboru wniosków dotyczących projektów zgodnie z metodami wyboru i specyfikacją istotnych warunków zaproszenia do składania wniosków. Specyfikacja istotnych warunków zaproszenia do składania wniosków jest sporządzana i, w porozumieniu z instytucją odpowiedzialną oraz instytucją zarządzającą, zatwierdzana przez instytucję łącznikową.
[…]
5.   Wnioskodawcy przygotowują i składają swoje wnioski zgodnie z postanowieniami specyfikacji istotnych warunków zaproszenia do składania wniosków.
[…]”.
Artykuł 25 ustawy o zarządzaniu funduszami, zatytułowany „Przyjęcie, przyjęcie warunkowe lub odrzucenie wniosków w ramach publicznych postępowań w sprawie wyboru projektów”, stanowi w ust. 3 i 4:
„3.   Decyzja o odrzuceniu wniosku dotyczącego projektu zostaje wydana, jeżeli występuje co najmniej jedna z następujących okoliczności:
[…]
2)
Wniosek nie spełnia kryteriów oceny, a usunięcie braków, o których mowa w ust. 4 niniejszego artykułu, miałoby wpływ na istotę wniosku.
[…]
4.   Decyzja o warunkowym przyjęciu wniosku dotyczącego projektu jest wydawana, jeżeli wnioskodawca musi wykonać pewne działania określone przez instytucję łącznikową, aby wniosek w pełni spełniał kryteria oceny i aby projekt mógł zostać prawidłowo zrealizowany. Decyzja ta określa odpowiednie warunki, a zgodność z nimi jest weryfikowana, z uwzględnieniem specyfikacji istotnych warunków zaproszenia do składania wniosków. Jeżeli którykolwiek z warunków określonych w tej decyzji nie jest spełniony lub nie jest spełniony w terminie wyznaczonym w decyzji, wniosek uznaje się za odrzucony”.
Artykuł 30 tej ustawy, zatytułowany „Wyjaśnienia w przedmiocie wniosków dotyczących projektów”, stanowi:
„W okresie od złożenia wniosku dotyczącego projektu do wydania decyzji o bezwarunkowym przyjęciu wniosku, decyzji o warunkowym przyjęciu wniosku lub decyzji o odrzuceniu wniosku wniosek ten nie może być przedmiotem wyjaśnień”.
Rozporządzenie wykonawcze
Środek pomocy rozpatrywany w postępowaniu głównym podlega przepisom Ministru kabineta noteikumi Nr. 612 „Darbības programmas »Izaugsme un nodarbinātība« 3.1.1. specifiskā atbalsta mērķa »Sekmēt MVK izveidi un attīstību, īpaši apstrādes rūpniecībā un RIS3 prioritārajās nozarēs« 3.1.1.5. pasākuma »Atbalsts ieguldījumiem ražošanas telpu un infrastruktūras izveidei vai rekonstrukcijai« otrās projektu iesniegumu atlases kārtas īstenošanas noteikumi” (rozporządzenia rady ministrów nr 612 w sprawie zasad przeprowadzenia drugiego etapu wyboru projektów w ramach programu operacyjnego „Wzrost i zatrudnienie”, cel szczegółowy 3.1.1 „Przyczynienie się do tworzenia i rozwoju MŚP, w szczególności w przemyśle wytwórczym i sektorach priorytetowych regionalnych strategii innowacji RIS3”, środek 3.1.1.5 „Pomoc inwestycyjna na wsparcie tworzenia lub odbudowy obiektów produkcyjnych i infrastruktury produkcyjnej”) z dnia 25 września 2018 r. (
Latvijas Vēstnesis
, 2018, nr 101, zwanego dalej „rozporządzeniem wykonawczym”). Artykuł 7 tego rozporządzenia wykonawczego ma następujące brzmienie:
„Drugi etap wyboru projektów w ramach danego środka przeprowadza się w drodze publicznego zaproszenia do składania wniosków”.
Zgodnie z art. 15 rzeczonego rozporządzenia wykonawczego:
„Projekt nie podlega finansowaniu, jeżeli:
[…]
15.3. Wnioskodawca ma status przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji w rozumieniu art. 2 pkt 18 rozporządzenia nr 651/2014;
[…]”.
Specyfikacja istotnych warunków zaproszenia do składania wniosków
Praktyczne aspekty wyboru wniosków są uregulowane w specyfikacji istotnych warunków zaproszenia do składania wniosków sporządzonej przez Centrālā finanšu un līgumu aģentūra (centralną agencję ds. finansów i zamówień) (zwaną dalej „właściwą agencją krajową”) i w załącznikach do tej specyfikacji.
Sekcja II ust. 6 załącznika 5 do tej specyfikacji, zatytułowana „Metody stosowania kryteriów oceny wniosków”, przewiduje:
„»Bezwarunkową ocenę pozytywną« przyznaje się, w przypadku gdy wnioskodawca nie jest podmiotem gospodarczym znajdującym się w trudnej sytuacji. Określenie przedsiębiorstwa jako znajdującego się w trudnej sytuacji w chwili podejmowania decyzji o przyznaniu pomocy musi być obiektywnie uzasadnione w oparciu o możliwe do zweryfikowania i wiarygodne dane dotyczące wnioskodawcy i przedsiębiorstw z nim powiązanych:
a)
weryfikuje się informacje zawarte w ostatnim końcowym sprawozdaniu rocznym dostępnym publicznie;
b)
w przypadku przedstawienia śródokresowego sprawozdania operacyjnego, które zostało zatwierdzone przez biegłego rewidenta, dane zawarte w tym sprawozdaniu zostaną wykorzystane w celu ustalenia, czy przedsiębiorstwo znajduje się w trudnej sytuacji;
c)
jeżeli wnioskodawca powołuje się na publicznie dostępne (możliwe do zweryfikowania) informacje dotyczące podwyższenia kapitału zakładowego, które nastąpiło po ostatnim końcowym sprawozdaniu rocznym, informacje takie są brane pod uwagę wraz ze śródokresowym sprawozdaniem operacyjnym zatwierdzonym przez biegłego rewidenta.
[…]
Ocena jest »warunkowo pozytywna«, w przypadku gdy przedstawione informacje są niekompletne lub niewystarczająco szczegółowe. Wnioskodawca jest wzywany do przedstawienia wyjaśnień dotyczących dostarczonych informacji. Wyjaśnienia mogą dotyczyć jedynie aspektów technicznych, arytmetycznych i redakcyjnych […]”.
Kodeks handlowy
Artykuł 12 Komerclikums (kodeksu handlowego), zatytułowany „Ujawnianie danych w rejestrze”, stanowi:
„1.   Wpisy do rejestru handlowego wywołują skutki wobec osób trzecich z chwilą ich ujawnienia […].
2.   W przypadku gdy informacje, które mają być wpisane do rejestru handlowego, nie są wpisane lub są wpisane, ale nie ujawnione, na informacje te nie może się powoływać wobec osób trzecich osoba, na rzecz której powinny były zostać wpisane, chyba że te osoby trzecie wiedziały już o owych informacjach.
[…]”.
Artykuł 196 kodeksu handlowego, zatytułowany „Uchwały w sprawie zmiany wysokości kapitału zakładowego”, stanowi:
„1.   Podwyższenie lub obniżenie kapitału zakładowego może nastąpić wyłącznie w drodze uchwały zgromadzenia wspólników określającej zasady tego podwyższenia lub obniżenia.
[…]
3.   W przypadku uchwały w sprawie zmiany wysokości kapitału zakładowego należy jednocześnie dokonać odpowiedniej zmiany statutu”.
Artykuł 202 ust. 3 tego kodeksu, zatytułowany „Wnioski do rejestru handlowego dotyczące podwyższenia kapitału zakładowego”, ma następujące brzmienie:
„Podwyższenie kapitału zakładowego uważa się za dokonane w dniu wpisania do rejestru handlowego nowej wysokości kapitału”.
Postępowanie główne i pytania prejudycjalne
W ramach zaproszenia publicznego mającego na celu wybór projektów w celu przyznania finansowania w ramach programu współfinansowania z EFRR „Wzrost i zatrudnienie” Zinātnes parks, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością prawa łotewskiego, złożyła w dniu 30 kwietnia 2019 r., czyli w dniu upływu terminu składania wniosków dotyczących projektów, we właściwej agencji krajowej wniosek dotyczący projektu. Wraz z wnioskiem wspomniana skarżąca przedstawiła uchwałę swego zgromadzenia wspólników z dnia 29 kwietnia 2019 r. w sprawie zmiany statutu oraz podwyższenia kapitału zakładowego w drodze wpłaty w określonym terminie przez konkretnego wspólnika ułamka kapitału zakładowego, powiększonego o premię emisyjną.
W okresie oceny wniosku skarżąca ta poinformowała właściwą agencję krajową, że podwyższenie kapitału zakładowego zostało wpisane do rejestru handlowego w dniu 24 lipca 2019 r., a następnie przedstawiła tytułem uzupełnienia śródokresowe sprawozdanie operacyjne zatwierdzone przez biegłego rewidenta.
Decyzją odmowną ministerstwa finansów wniosek złożony przez Zinātnes parks został odrzucony na tej podstawie, że w dniu złożenia wniosku należało uznać tę spółkę za „przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji” w rozumieniu art. 2 pkt 18 lit. a) rozporządzenia nr 651/2014.
Administratīvā rajona tiesa (rejonowy sąd administracyjny, Łotwa), sąd odsyłający, do którego wpłynęła skarga o stwierdzenie nieważności tej decyzji, zauważa, że strony są zgodne co do tego, że gdyby należało wziąć pod uwagę dane zawarte w ostatnim sprawozdaniu finansowym Zinātnes parks za 2018 r., spółka ta miałaby status „przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji” w rozumieniu art. 2 pkt 18 lit. a) tego rozporządzenia. Nie ma również wątpliwości co do faktu, że po podwyższeniu kapitału zakładowego i wpisaniu odpowiednich zmian do rejestru handlowego rzeczona spółka nie spełniała już kryterium zawartego w art. 2 pkt 18 lit. a) rozporządzenia nr 651/2014, pozwalającego uznać ją za „przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji”. Natomiast między stronami istnieją rozbieżności w kwestii tego, w jakim zakresie wpis wyżej wymienionego podwyższenia kapitału zakładowego do rejestru handlowego oraz wniosek dowodowy złożony przez Zinātnes parks w trakcie procedury weryfikacji wniosków powinny były zostać uwzględnione przez właściwą agencję krajową.
W tym kontekście sąd odsyłający żywi wątpliwości przede wszystkim co do tego, czy wydając decyzję odmowną, ministerstwo finansów prawidłowo zinterpretowało pojęcie „subskrybowanego kapitału zakładowego”, zawarte w art. 2 pkt 18 lit. a) rozporządzenia nr 651/2014, w świetle pojęcia „kapitału zakładowego” zawartego w łotewskich przepisach krajowych jako oznaczające jedynie kapitał zakładowy, który został ujawniony zgodnie ze szczególnymi procedurami określonymi w przepisach krajowych.
W łotewskim porządku prawnym, zgodnie z art. 202 ust. 3 kodeksu handlowego, uznaje się, że kapitał zakładowy został podwyższony w dniu dokonania wpisu nowego kapitału zakładowego do rejestru handlowego i dopiero od tego dnia można powoływać się na takie podwyższenie wobec osób trzecich. Sąd odsyłający wskazuje jednak, po pierwsze, że art. 2 pkt 18 lit. a) rozporządzenia nr 651/2014 nie zawiera żadnego wyraźnego odesłania do prawa państw członkowskich w celu zdefiniowania pojęcia „kapitału zakładowego”. Po drugie, dyrektywa 2017/1132, a w szczególności jej art. 14 i 16, nie uzależnia ważności decyzji o podwyższeniu kapitału zakładowego od spełnienia warunku wstępnego ani nie pozostawia wyraźnie kompetencji do uregulowania tej kwestii państwom członkowskim.
Sąd odsyłający zastanawia się również, czy wymogi przewidziane w ramach procedury wyboru, dotyczące dokumentów, które należy przedstawić, a w szczególności terminu, w którym powinny one zostać przedstawione, mają znaczenie dla oceny sytuacji finansowej kandydata oraz czy, w stosownym przypadku, ewentualne braki we wniosku w zakresie dowodu potwierdzającego sytuację finansową wnioskodawcy mogą zostać skorygowane w trakcie procedury wyboru. Sąd odsyłający zauważa bowiem między innymi, że zgodnie z art. 125 ust. 3 lit. a) ppkt (ii) rozporządzenia nr 1303/2013 procedury i kryteria wyboru powinny być przejrzyste i niedyskryminacyjne.
Sąd ten uważa, że z zasad tych prima facie wynika zasada, ujęta w art. 30 ustawy o zarządzaniu funduszami i rozwinięta w specyfikacji istotnych warunków zaproszenia do składania wniosków, zgodnie z którą wnioski dotyczące projektów nie mogą być przedmiotem wyjaśnień lub uzupełnień po ich złożeniu. W konsekwencji właściwa agencja krajowa powinna przestrzegać kryteriów, które sama ustanowiła, w związku z czym jest ona zobowiązana wykluczyć z wyboru projektów tych wnioskodawców, którzy nie dostarczyli dokumentów lub informacji wymaganych w przepisach regulujących ten wybór. Niemniej jednak sąd odsyłający wskazuje, że o ile Trybunał stwierdził już w kontekście zamówień publicznych, że obowiązek przestrzegania podobnych zasad istnieje również w ramach wyboru ofert, o tyle takie stwierdzenie nie wynika wyraźnie z orzecznictwa Trybunału w dziedzinie pomocy państwa.
W tych okolicznościach Administratīvā rajona tiesa (rejonowy sąd administracyjny) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1)
Czy pojęcie »subskrybowanego kapitału zakładowego« zawarte w art. 2 pkt 18 lit. a) [rozporządzenia nr 651/2014], w związku z innymi przepisami prawa Unii dotyczącymi działalności spółek, należy interpretować w ten sposób, że w celu ustalenia subskrybowanego kapitału zakładowego należy się oprzeć jedynie na informacjach, które zostały ujawnione w sposób przewidziany w prawie krajowym każdego państwa członkowskiego, biorąc pod uwagę, że w konsekwencji informacje te należy uznać za wywołujące skutek dopiero od tej chwili?
2)
Czy przy ocenie pojęcia »przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji«, o którym mowa w art. 2 pkt 18 [rozporządzenia nr 651/2014], należy przywiązywać wagę do wymogów określonych w ramach procedury wyboru projektów finansowanych z funduszy europejskich, dotyczących tego, jakie dokumenty należy przedstawić w celu wykazania sytuacji finansowej danego przedsiębiorstwa?
3)
Na wypadek udzielenia odpowiedzi twierdzącej na drugie pytanie prejudycjalne: czy przepisy krajowe dotyczące wyboru projektów, które stanowią, że wnioski dotyczące projektów nie mogą być przedmiotem wyjaśnień po ich złożeniu, są zgodne z zasadami niedyskryminacji i przejrzystości określonymi w art. 125 ust. 3 lit. a) ppkt (ii) [rozporządzenia nr 1303/2013]?”.
W przedmiocie pytań prejudycjalnych
W przedmiocie pytania pierwszego
Poprzez pytanie pierwsze sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 2 pkt 18 lit. a) rozporządzenia nr 651/2014 należy interpretować w ten sposób, że w celu ustalenia, czy spółka znajduje się „w trudnej sytuacji” w rozumieniu tego przepisu, wyrażenie „subskrybowany kapitał zakładowy” należy rozumieć jako odnoszące się wyłącznie do wkładów, które zostały ujawnione zgodnie z zasadami przewidzianymi w prawie krajowym państwa członkowskiego, w którym spółka ta została utworzona.
Na wstępie należy przypomnieć, że art. 3 rozporządzenia nr 1301/2013 wyklucza z jakiegokolwiek wsparcia z EFRR przedsiębiorstwa znajdujące się w trudnej sytuacji w rozumieniu przepisów Unii dotyczących pomocy państwa.
W czasie zaistnienia okoliczności faktycznych w postępowaniu głównym pojęcie „przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji” było zdefiniowane w przepisach prawa Unii dotyczących pomocy państwa zawartych w art. 2 pkt 18 rozporządzenia nr 651/2014. Zamiast odwoływać się do jednej definicji pojęcia „przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji”, przepis ten wymienia kilka alternatywnych kryteriów, wśród których znajduje się, w lit. a), kryterium polegające na tym, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością ponosi skumulowane straty przekraczające ponad połowę subskrybowanego kapitału zakładowego.
Natomiast jeśli chodzi o pojęcie „subskrybowanego kapitału zakładowego” użyte w art. 2 pkt 18 rozporządzenia nr 651/2014, przepis ten ogranicza się do uściślenia, że pojęcie to obejmuje, w stosownych przypadkach, wszelkie premie emisyjne. Jednakże ani ten przepis, ani żaden inny przepis zawarty we wspomnianym rozporządzeniu nie zawiera definicji tego pojęcia ani nie określa daty, od której podwyższenie takiego kapitału uważa się za skuteczne.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem zarówno względy jednolitego stosowania prawa Unii, jak i zasady równości wskazują na to, że treści przepisu prawa Unii, który nie zawiera żadnego wyraźnego odesłania do prawa państw członkowskich dla określenia jego znaczenia i zakresu, należy zwykle nadać w całej Unii wykładnię autonomiczną i jednolitą. Ponadto ustalenie znaczenia i zakresu pojęć, których definicji prawo Unii nie zawiera, powinno być dokonywane zgodnie z ich zwyczajowym znaczeniem w języku potocznym, przy jednoczesnym uwzględnieniu kontekstu, w którym są one użyte, i celów uregulowania, którego są częścią (zob. podobnie w szczególności wyrok z dnia 17 grudnia 2020 r., BAKATI PLUS,
C‑656/19
,
EU:C:2020:1045
, pkt
,
i przytoczone tam orzecznictwo).
W tym względzie należy stwierdzić, że w kontekście spółek z ograniczoną odpowiedzialnością wyrażenie „kapitał zakładowy” odnosi się, w jego zwyczajowym znaczeniu, do wartości wkładów, które wspólnicy lub akcjonariusze spółki wnieśli lub zobowiązali się wnieść do spółki w zamian za objęcie udziałów lub emisję akcji. Jeśli chodzi o określenie „subskrybowany”, jest ono zwykle używane w celu określenia kwoty, którą obecni lub przyszli wspólnicy lub akcjonariusze zobowiązali się nieodwołalnie wnieść do spółki, niezależnie od tego, czy związane z tym wkłady zostały już wpłacone. Tylko wtedy, gdy po tym pojęciu następuje przymiotnik „wpłacony”, wyrażenie „subskrybowany kapitał zakładowy” jest używane, w drodze wyjątku, jedynie w odniesieniu do kapitału zakładowego, który został rzeczywiście wpłacony przez wspomnianych wspólników lub akcjonariuszy.
Wynika z tego, że w zakresie, w jakim art. 2 pkt 18 lit. a) rozporządzenia nr 651/2014 posługuje się pojęciem „subskrybowanego kapitału zakładowego” bez podawania innych uściśleń, należy je rozumieć jako odnoszące się do wszystkich wkładów, które obecni lub przyszli wspólnicy lub akcjonariusze już wnieśli lub nieodwołalnie zobowiązali się wnieść.
Wniosek ten potwierdzają cele realizowane przez rozporządzenie nr 651/2014 w związku z jego kontekstem.
W tym względzie należy przypomnieć, że alternatywne kryteria definicji pojęcia „przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji”, o których mowa w art. 2 pkt 18 rozporządzenia nr 651/2014, mają na celu doprecyzowanie zakresu art. 1 ust. 4 tego rozporządzenia, zgodnie z którym rozporządzenie to nie ma zastosowania do pomocy dla przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji, z wyjątkiem programów pomocy mających na celu naprawienie szkód spowodowanych niektórymi klęskami żywiołowymi.
Zgodnie z motywem 14 tego rozporządzenia celem, do którego zmierza z kolei wspomniany art. 1 ust. 4, a więc i pojęcia „przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji”, jest zapewnienie, aby pomoc przyznawana zainteresowanym przedsiębiorstwom była oceniana w świetle wytycznych dotyczących konkretnie pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw, aby uniknąć przypadków obchodzenia tych wytycznych.
W tym względzie komunikat Komisji w sprawie wytycznych dotyczących pomocy państwa na ratowanie i restrukturyzację przedsiębiorstw niefinansowych znajdujących się w trudnej sytuacji (
Dz.U. 2014, C 249, s. 1
), do których wyraźnie odsyła motyw 14 rozporządzenia nr 651/2014, stanowi w pkt 20 i 23, że „przedsiębiorstwo uznaje się za znajdujące się w trudnej sytuacji, jeżeli bez interwencji państwa prawie na pewno będzie skazane na zniknięcie z rynku w perspektywie krótko- lub średnioterminowej […]. Ponieważ samo dalsze istnienie przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji jest niepewne, takiego przedsiębiorstwa nie można uznać za odpowiednie narzędzie służące celom polityki publicznej aż do czasu zapewnienia jego rentowności”.
W świetle wskazówek zawartych w tym komunikacie Komisji cel określony w motywie 14 rozporządzenia nr 651/2014 i związane z nim kryterium ustanowione w art. 2 pkt 18 lit. a) rozporządzenia nr 651/2014 należy interpretować w ten sposób, że zmierzają one do oceny zdolności danej spółki do kontynuowania działalności w perspektywie krótko- lub średnioterminowej.
Analiza tego kryterium wymaga zatem uwzględnienia wszystkich wkładów, które wspólnicy lub akcjonariusze zobowiązali się nieodwołalnie wnieść. Nawet jeśli bowiem wkłady te nie zostały jeszcze wpłacone, stanowią one, podobnie jak wkłady wpłacone, istotną informację co do zdolności danej spółki do kontynuowania działalności w takiej perspektywie.
W konsekwencji pojęcie „subskrybowanego kapitału zakładowego” w rozumieniu art. 2 pkt 18 lit. a) rozporządzenia nr 651/2014 należy interpretować jako pojęcie autonomiczne, które odnosi się do wszystkich wkładów, które obecni lub przyszli wspólnicy lub akcjonariusze już wnieśli lub nieodwołalnie zobowiązali się wnieść.
W niniejszym przypadku z informacji zawartych w aktach sprawy przedłożonych Trybunałowi, przypomnianych w pkt 29 niniejszego wyroku, wynika, że zgromadzenie wspólników Zinātnes parks przed przedstawieniem projektu właściwej agencji krajowej w celu uzyskania finansowania w ramach programu współfinansowania z EFRR wyraziło zgodę na podwyższenie kapitału zakładowego w drodze wpłaty w określonym terminie przez konkretnego wspólnika ułamka kapitału zakładowego wraz z premią emisyjną. W świetle autonomicznej i jednolitej wykładni pojęcia „subskrybowanego kapitału zakładowego”, o której mowa w poprzednim punkcie niniejszego wyroku, do sądu odsyłającego należy ocena, czy okoliczności te, ustalone w chwili przedstawienia tego projektu, świadczą o istnieniu nieodwołalnego zobowiązania się przez tego wspólnika do wspomnianego podwyższenia kapitału w oparciu o kryteria przewidziane w tym celu przez prawo krajowe, na podstawie którego dana spółka została utworzona.
W tym względzie należy bowiem podkreślić, że prawo Unii niewątpliwie dokonuje w rozdziałach III i IV tytułu I dyrektywy 2017/1132 koordynacji krajowych zasad ujawniania informacji o podwyższeniu kapitału w odniesieniu do spółek objętych zakresem stosowania tych rozdziałów. Jednakże, jak wynika z motywów 7 i 8 tej dyrektywy, a także z jej art. 1 tiret pierwsze, koordynacja ta ma na celu w szczególności umożliwienie osobom trzecim zapoznanie się z treścią podstawowych dokumentów danej spółki. Natomiast ani z motywów wspomnianej dyrektywy, ani z żadnego z jej przepisów nie wynika, że te zasady ujawniania stanowią warunki, które muszą zostać spełnione, aby zobowiązanie do wniesienia wkładu można było uznać za nieodwołalne.
W świetle całości powyższych rozważań na pytanie pierwsze należy odpowiedzieć, iż art. 2 pkt 18 lit. a) rozporządzenia nr 651/2014 należy interpretować w ten sposób, że w celu ustalenia, czy spółka znajduje się „w trudnej sytuacji” w rozumieniu tego przepisu, wyrażenie „subskrybowany kapitał zakładowy” należy rozumieć jako odnoszące się do wszystkich wkładów, które obecni lub przyszli wspólnicy lub akcjonariusze danej spółki wnieśli lub nieodwołalnie zobowiązali się wnieść.
W przedmiocie pytania drugiego
Poprzez pytanie drugie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 3 ust. 3 rozporządzenia nr 1301/2013 należy interpretować w ten sposób, że w celu ustalenia, czy wnioskodawcę należy uznać za nieznajdującego się „w trudnej sytuacji” w rozumieniu art. 2 pkt 18 rozporządzenia nr 651/2014, właściwa instytucja zarządzająca powinna uwzględnić jedynie wnioski dowodowe zgodne z wymogami określonymi przy ustanawianiu procedury wyboru projektów.
W tym względzie należy zauważyć, że art. 3 ust. 3 rozporządzenia nr 1301/2013 ogranicza się do wskazania, że EFRR nie wspiera przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji w rozumieniu unijnych przepisów dotyczących pomocy państwa. Należy zatem stwierdzić, że przepis ten nie zawiera wskazówek co do charakteru dowodów, które mogą być brane pod uwagę w celu wykazania, że przedsiębiorstwo nie znajduje się w trudnej sytuacji.
Niemniej jednak z brzmienia art. 125 ust. 3 rozporządzenia nr 1303/2013, który definiuje rolę instytucji zarządzających odpowiedzialnych za zarządzanie programami operacyjnymi, wynika, że instytucje te są zobowiązane do sporządzenia i, po zatwierdzeniu, do stosowania odpowiednich procedur wyboru i kryteriów oraz do upewnienia się między innymi, że beneficjenci pomocy dysponują zdolnością finansową do spełnienia warunków wsparcia, a zatem – w przypadku wsparcia z EFRR – że owi beneficjenci nie znajdują się „w trudnej sytuacji” w rozumieniu art. 2 pkt 18 rozporządzenia nr 651/2014.
W celu wypełnienia tego obowiązku instytucje zarządzające muszą z konieczności opierać się na wystarczająco wiarygodnych informacjach, aby rozwiać wszelkie uzasadnione wątpliwości co do sytuacji finansowej zainteresowanych spółek.
Jeśli chodzi o ustalenie dokładnego charakteru dowodów, które mogą być brane pod uwagę, to ponieważ przepisy Unii nie zawierają żadnych wskazówek w tym względzie, kwestia ta wchodzi w zakres autonomii proceduralnej państw członkowskich, a właściwe organy krajowe, przy ustanawianiu procedury wyboru projektów, dysponują w tym względzie marginesem swobody.
Jednakże zgodnie z zasadami równoważności i skuteczności owe wymogi dowodowe ani nie powinny być wyższe niż te, które regulują podobne sytuacje podlegające prawu wewnętrznemu, o ile takie wymogi, gdyby zostały zastosowane, pozwoliłyby na zachowanie skuteczności art. 3 ust. 3 rozporządzenia nr 1301/2013, ani nie powinny czynić praktycznie niemożliwym lub nadmiernie uciążliwym wykonywania praw przyznanych przez prawo Unii, a w szczególności prawa każdego projektodawcy do skutecznego przedłożenia wniosku w celu skorzystania ze wsparcia z EFRR (zob. analogicznie wyroki: z dnia 21 stycznia 2016 r., Eturas i in.,
C‑74/14
,
EU:C:2016:42
, pkt
; a także z dnia 3 czerwca 2021 r., Instituto Madrileño de Investigación y Desarrollo Rural, Agrario y Alimentario,
C‑726/19
,
EU:C:2021:439
, pkt
).
W zakresie, w jakim procedura rozpatrywana w postępowaniu głównym dotyczy przyznania w ramach programów EFRR płatności pochodzących z budżetu Unii i w związku z tym stanowi środek wykonawczy prawa Unii, musi ona być również zgodna z ogólnymi zasadami prawa Unii, do których należą w szczególności zasady równego traktowania, przejrzystości i proporcjonalności, które mają fundamentalne znaczenie w przypadku procedury wiążącej się ze współzawodnictwem podmiotów gospodarczych (zob. podobnie wyrok z dnia 26 kwietnia 2017 r., Farkas,
C‑564/15
,
EU:C:2017:302
, pkt
,
).
Poszanowanie zasad równego traktowania i przejrzystości oznacza, że do wszystkich wnioskodawców w ramach tego samego programu mają zastosowanie te same wymogi dowodowe oraz że wymogi te są podane do publicznej wiadomości (zob. analogicznie wyroki: z dnia 2 czerwca 2016 r., Pizzo,
C‑27/15
,
EU:C:2016:404
, pkt
; a także z dnia 11 maja 2017 r., Archus i Gama,
C‑131/16
,
EU:C:2017:358
, pkt
). Co się tyczy zasady proporcjonalności, wymaga ona, by wymogi te nie wykraczały poza to, co jest konieczne do weryfikacji przesłanek materialnych ustanowionych w prawie Unii (zob. podobnie wyrok z dnia 3 czerwca 2021 r., Rad Service i in.,
C‑210/20
,
EU:C:2021:445
, pkt
).
Do sądu odsyłającego należy ocena, czy w niniejszym przypadku wszystkie te warunki zostały spełnione. Jednakże w celu udzielenia temu sądowi pomocy przy dokonywaniu tej oceny Trybunał może dostarczyć mu wszelkich wskazówek interpretacyjnych opartych na prawie Unii, które mogą być dla niego użyteczne [zob. w szczególności wyroki: z dnia 16 lipca 2015 r., CEZ Razpredelenie Byłgarija,
C‑83/14
,
EU:C:2015:480
, pkt
; z dnia 6 października 2021 r., A (Przekroczenie granic na pokładzie pływającej jednostki rekreacyjnej),
C‑35/20
,
EU:C:2021:813
, pkt
].
W tym względzie z przepisów krajowych, które przytacza sąd odsyłający, wynika, że uznanie za „przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji” powinno, zgodnie z wymogami ustanowionymi w tych przepisach do celów procedury wyboru, być dokonywane wyłącznie w świetle informacji zawartych w ostatnim końcowym sprawozdaniu rocznym dostępnym publicznie lub, jeżeli wnioskodawca przedłożył śródokresowe sprawozdanie operacyjne zatwierdzone przez biegłego rewidenta – w świetle informacji zawartych w tym sprawozdaniu. Jeżeli wnioskodawca powołuje się na publicznie dostępne informacje dotyczące podwyższenia kapitału zakładowego, które nastąpiło po ostatnim końcowym sprawozdaniu rocznym, informacje takie są brane pod uwagę wraz ze śródokresowym sprawozdaniem operacyjnym zatwierdzonym przez biegłego rewidenta.
Przede wszystkim, ponieważ spółka może zasadniczo w każdej chwili zlecić sporządzenie śródokresowego sprawozdania operacyjnego przez biegłego rewidenta, przy czym nie stanowi to dla spółki kosztu tak nadmiernego, że wymóg taki uniemożliwiłby w praktyce lub nadmiernie utrudniłby wykazanie przez spółkę, która w chwili sporządzania ostatniego końcowego sprawozdania rocznego znajdowała się „w trudnej sytuacji” w rozumieniu art. 2 pkt 18 rozporządzenia nr 651/2014, że nie jest już w takiej trudnej sytuacji, to co do zasady nie można uznać takich przepisów za sprzeczne z zasadą skuteczności.
Następnie, co się tyczy poszanowania zasad równego traktowania i przejrzystości, z akt sprawy nie wynika, by sąd odsyłający miał jakiekolwiek wątpliwości co do tego, czy wymogi rozpatrywane w postępowaniu głównym zostały należycie ujawnione lub czy są jednakowo stosowane.
Wreszcie, jeśli chodzi o zasadę proporcjonalności, to uwzględniając wymogi związane ze sporządzaniem sprawozdań rocznych, które przyczyniają się do wiarygodności zawartych w nich informacji, oraz gwarancje, jakie daje zatwierdzenie przez biegłego rewidenta śródokresowych sprawozdań operacyjnych, wymaganie od instytucji zarządzającej, aby opierała się wyłącznie na tych rodzajach dokumentów, nie wydaje się wykraczać poza to, co jest konieczne do weryfikacji warunku określonego w art. 2 pkt 18 rozporządzenia nr 651/2014.
W tych okolicznościach prawo Unii co do zasady nie stoi na przeszkodzie temu, by przepisy krajowe, takie jak te rozpatrywane w postępowaniu głównym, wymagały od instytucji zarządzającej, aby dokonywała ona oceny sytuacji finansowej przedsiębiorstwa jedynie w świetle informacji zawartych w ostatnim końcowym sprawozdaniu rocznym spółki będącej wnioskodawcą, które zostało udostępnione publicznie, a także, w stosownym przypadku, w śródokresowym sprawozdaniu operacyjnym zatwierdzonym przez biegłego rewidenta, pod warunkiem że takie śródokresowe sprawozdanie operacyjne zostało przedłożone tej instytucji, chyba że zostanie stwierdzone, że wymogi te nie są zgodne z zasadą równoważności, czego ustalenie należy do tej instytucji.
W świetle całości powyższych rozważań na pytanie drugie należy odpowiedzieć, iż art. 3 ust. 3 rozporządzenia nr 1301/2013 należy interpretować w ten sposób, że w celu ustalenia, czy wnioskodawcę należy uznać za nieznajdującego się „w trudnej sytuacji” w rozumieniu art. 2 pkt 18 rozporządzenia nr 651/2014, właściwa instytucja zarządzająca powinna brać pod uwagę wyłącznie dowody zgodne z wymogami, które zostały określone przy ustanawianiu procedury wyboru projektów, pod warunkiem że wymogi te są zgodne z zasadami skuteczności i równoważności, a także z ogólnymi zasadami prawa Unii, takimi jak w szczególności zasady równego traktowania, przejrzystości i proporcjonalności.
W przedmiocie pytania trzeciego
Poprzez pytanie trzecie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 125 ust. 3 rozporządzenia nr 1303/2013, a także zasady niedyskryminacji i przejrzystości, do których odnosi się ten przepis, należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, zgodnie z którym wnioski dotyczące projektów nie mogą być przedmiotem wyjaśnień po ich złożeniu.
Na wstępie należy zauważyć, że sąd odsyłający nie sprecyzował, czy gdy w treści swego pytania odnosi się do składania wniosków, ma na myśli termin składania wniosków dotyczących projektów przewidziany w prawie krajowym, czy też datę złożenia wniosku dotyczącego projektu przez rozpatrywanego wnioskodawcę. Jednakże z akt sprawy wynika, że w sprawie rozpatrywanej w postępowaniu głównym Zinātnes parks złożyła wniosek w wyznaczonym przez prawo krajowe terminie składania wniosków dotyczących projektów. W związku z tym nie wydaje się konieczne badanie kwestii, czy prawo Unii zobowiązuje państwa członkowskie do umożliwienia wnioskodawcom składania wyjaśnień po złożeniu wniosku dotyczącego projektu, lecz przed upływem terminu na ich składanie. Natomiast pytanie to pojawia się w odniesieniu do wyjaśnień, które mogą zostać dokonane po upływie tego terminu.
Następnie należy zauważyć, że art. 125 ust. 3 lit. d) rozporządzenia nr 1303/2013 ogranicza się do wskazania, że właściwa instytucja zarządzająca powinna upewnić się, że każdy beneficjent korzystający ze wsparcia z EFRR dysponuje administracyjną, finansową i operacyjną zdolnością do spełnienia warunków wsparcia dla każdej operacji przed zatwierdzeniem każdej operacji, nie precyzując, w jakim momencie zdolność ta powinna być oceniana ani w jakim momencie wnioskodawcy muszą dostarczyć tej instytucji informacji niezbędnych do zweryfikowania wspomnianej zdolności.
Zważywszy, że prawo Unii nie przewiduje terminu na dostarczenie instytucjom zarządzającym niezbędnych dowodów, do państw członkowskich należy podjęcie decyzji w tej kwestii w granicach określonych przez zasady skuteczności i równoważności, a także przez spoczywający na wszystkich instytucjach zarządzających obowiązek skrupulatnego czuwania nad przestrzeganiem ogólnych zasad prawa, wśród których znajdują się zasady równego traktowania i przejrzystości, przypomniane w art. 125 ust. 3 rozporządzenia nr 1303/2013, jak również zasada proporcjonalności.
W szczególności, w odniesieniu do zasad przejrzystości i równego traktowania, należy przypomnieć, że w przypadku gdy państwo członkowskie wyznaczyło oferentom termin na uzupełnienie dokumentacji, zasady te zobowiązują instytucje zarządzające do wykluczenia z procedury wyboru każdej oferty, do której w tym terminie nie dołączono niezbędnych informacji (zob. analogicznie wyroki: z dnia 6 listopada 2014 r., Cartiera dell’Adda,
C‑42/13
,
EU:C:2014:2345
, pkt
; z dnia 2 czerwca 2016 r., Pizzo,
C‑27/15
,
EU:C:2016:404
, pkt
–
).
W sprawie rozpatrywanej w postępowaniu głównym z informacji przedstawionych przez sąd odsyłający wynika, że zainteresowane państwo członkowskie, uznając, iż warunek określony w art. 3 ust. 3 rozporządzenia nr 1301/2013 należy oceniać w dniu zatwierdzenia wniosków dotyczących projektów, postanowiło zakazać tym wnioskodawcom uzupełniania ich dokumentacji po upływie terminu składania wspomnianych wniosków.
Ze względu na konieczność dysponowania przez krajowe instytucje zarządzające czasem niezbędnym do zbadania przedłożonej im dokumentacji (zob. podobnie i analogicznie wyroki: z dnia 10 lutego 1998 r., Niemcy/Komisja,
C‑263/95
,
EU:C:1998:47
, pkt
; z dnia 25 marca 2010 r., Komisja/Hiszpania,
C‑392/08
,
EU:C:2010:164
, pkt
) nie można jednak zarzucać temu państwu członkowskiemu, że wyznaczyło ono wnioskodawcom termin na przekazanie wszystkich niezbędnych informacji właściwym instytucjom zarządzającym, który jest wcześniejszy niż data zatwierdzenia wniosku dotyczącego projektu.
W związku z tym, jak zasadniczo podkreśliła rzecznik generalna w pkt 80 opinii, gdyby wnioskodawcy mieli możliwość uzupełniania dokumentacji po upływie terminu składania wniosków dotyczących projektów, właściwa instytucja zarządzająca byłaby zmuszona do wielokrotnego badania tej samej dokumentacji, co wiązałoby się między innymi z ryzykiem przesunięcia daty zatwierdzenia tych wniosków, zagrażając w ten sposób celom programów finansowania, lub z nieprzestrzeganiem zasad równego traktowania i przejrzystości. Taka możliwość mogłaby również spowodować powstanie po stronie właściwej instytucji zarządzającej dodatkowych kosztów, których państwo członkowskie, zgodnie z zasadą dobrej administracji, może zasadnie nie chcieć ponosić.
W związku z tym należy stwierdzić, że państwo członkowskie może postanowić, iż wnioskodawcom nie wolno uzupełniać swojej dokumentacji po upływie terminu składania wniosków dotyczących projektów, nawet jeśli ustawodawstwo krajowe przewiduje, że wspomniany warunek określony w art. 3 ust. 3 rozporządzenia nr 1301/2013 należy oceniać w późniejszym terminie.
Zgodnie z zasadą równoważności należy zidentyfikować w prawie krajowym procedury porównywalne pod względem przedmiotu, podstawy i istotnych elementów z procedurą przewidzianą w celu uzyskania wsparcia z EFRR oraz upewnić się, że procedury te, umożliwiając wnioskodawcom uzupełnienie dokumentacji po upływie terminu składania wniosków, nie są bardziej korzystne niż procedura rozpatrywana w postępowaniu głównym [zob. analogicznie wyrok z dnia 26 września 2018 r., Belastingdienst/Toeslagen (Skutek zawieszający apelacji),
C‑175/17
,
EU:C:2018:776
, pkt
–
].
W świetle powyższych rozważań na pytanie trzecie należy odpowiedzieć, że art. 125 ust. 3 rozporządzenia nr 1303/2013, a także zasady niedyskryminacji i przejrzystości, do których odnosi się ten przepis, należy interpretować w ten sposób, że nie stoją one na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, zgodnie z którym wnioski dotyczące projektów nie mogą być przedmiotem wyjaśnień po upływie terminu składania wspomnianych wniosków. Jednakże, zgodnie z zasadą równoważności, ten brak możliwości uzupełnienia dokumentacji przez wnioskodawców po upływie terminu składania wniosków dotyczących projektów musi dotyczyć wszystkich procedur, które można, w stosownym przypadku, uznać za porównywalne, pod względem przedmiotu, podstawy i istotnych elementów, z procedurą przewidzianą w celu uzyskania wsparcia z EFRR.
W przedmiocie kosztów
Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.

Z powyższych względów Trybunał (piąta izba) orzeka, co następuje:

1)
Artykuł 2 pkt 18 lit. a) rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 [TFUE] należy interpretować w ten sposób, że w celu ustalenia, czy spółka znajduje się „w trudnej sytuacji” w rozumieniu tego przepisu, wyrażenie „subskrybowany kapitał zakładowy” należy rozumieć jako odnoszące się do wszystkich wkładów, które obecni lub przyszli wspólnicy lub akcjonariusze danej spółki wnieśli lub nieodwołalnie zobowiązali się wnieść.

2)
Artykuł 3 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1301/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i przepisów szczególnych dotyczących celu „Inwestycje na rzecz wzrostu i zatrudnienia” oraz w sprawie uchylenia rozporządzenia (WE) nr 1080/2006 należy interpretować w ten sposób, że w celu ustalenia, czy wnioskodawcę należy uznać za nieznajdującego się „w trudnej sytuacji” w rozumieniu art. 2 pkt 18 rozporządzenia nr 651/2014, właściwa instytucja zarządzająca powinna brać pod uwagę wyłącznie dowody zgodne z wymogami, które zostały określone przy ustanawianiu procedury wyboru projektów, pod warunkiem że wymogi te są zgodne z zasadami skuteczności i równoważności, a także z ogólnymi zasadami prawa Unii, takimi jak w szczególności zasady równego traktowania, przejrzystości i proporcjonalności.

3)
Artykuł 125 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego, oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006, a także zasady niedyskryminacji i przejrzystości, do których odnosi się ten przepis, należy interpretować w ten sposób, że nie stoją one na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, zgodnie z którym wnioski dotyczące projektów nie mogą być przedmiotem wyjaśnień po upływie terminu składania wspomnianych wniosków. Jednakże, zgodnie z zasadą równoważności, ten brak możliwości uzupełnienia dokumentacji przez wnioskodawców po upływie terminu składania wniosków dotyczących projektów musi dotyczyć wszystkich procedur, które można, w stosownym przypadku, uznać za porównywalne, pod względem przedmiotu, podstawy i istotnych elementów, z procedurą przewidzianą w celu uzyskania wsparcia z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.

Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: łotewski.