CELEX: 62015CJ0466
Προδικαστική παραπομπή
Ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων
Υπάλληλοι κράτους μέλους αποσπασμένοι σε θεσμικό όργανο ή οργανισμό της Ένωσης
Σύνταξη γήρατος
Δικαίωμα επιλογής
Αναστολή ή διατήρηση της υπαγωγής στο εθνικό συνταξιοδοτικό σύστημα
Περιορισμός της σωρεύσεως της συντάξεως που αποκτήθηκε στο πλαίσιο του εθνικού συνταξιοδοτικού συστήματος και της συντάξεως που αποκτήθηκε στο πλαίσιο του συνταξιοδοτικού συστήματος της Ένωσης

Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία των άρθρων 45 και 48 ΣΛΕΕ, καθώς και του άρθρου 4, παράγραφος 3, ΣΕΕ.
Η ως άνω αίτηση υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ, αφενός του J.-M. Adrien και των λοιπών προσφευγόντων και, αφετέρου, του Premier ministre [Πρωθυπουργού], του Ministre des Finances et des Comptes publics [Υπουργού Οικονομικών], καθώς και του Ministre de la décentralisation et de la fonction publique [Υπουργού Αποκεντρώσεως και Δημοσίας Διοικήσεως] σχετικά με τη σύνταξη γήρατος των προσφευγόντων της κύριας δίκης στο πλαίσιο του εθνικού συνταξιοδοτικού συστήματος.
Το νομικό πλαίσιο
Το δίκαιο της Ένωσης
Ο Κανονισμός Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: ΚΥΚ) και το Καθεστώς που εφαρμόζεται επί του λοιπού προσωπικού της Ένωσης (στο εξής: ΚΛΠ) θεσπίστηκαν με τον κανονισμό (EΟΚ, Ευρατόμ, ΕΚΑΧ) 259/68 του Συμβουλίου, της 29ης Φεβρουαρίου 1968, περί καθορισμού του Κανονισμού Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων και του Καθεστώτος που εφαρμόζεται επί του Λοιπού Προσωπικού των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και περί θεσπίσεως ειδικών μέτρων προσωρινώς εφαρμοστέων στους υπαλλήλους της Επιτροπής (ΕΕ ειδ. έκδ. 01/001, σ. 108), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) 1240/2010 του Συμβουλίου, της 20ής Δεκεμβρίου 2010 (
ΕΕ 2010, L 338, σ. 7
).
Κατά το άρθρο 77 του ΚΥΚ:
«Ο υπάλληλος που έχει συμπληρώσει τουλάχιστον 10 έτη υπηρεσίας έχει δικαίωμα συντάξεως λόγω αρχαιότητας. […]»
Το άρθρο 83, παράγραφος 2, του ΚΥΚ ορίζει τα εξής:
«Οι υπάλληλοι συμβάλλουν κατά το ένα τρίτο στη χρηματοδότηση αυτού του συστήματος συνταξιοδοτήσεως. […]»
Το άρθρο 12, παράγραφοι 1 και 2, του παραρτήματος VIII του ΚΥΚ προβλέπει τα εξής:
«1.   Ο υπάλληλος ηλικίας κάτω των 63 ετών τα καθήκοντα του οποίου λήγουν οριστικά για άλλο λόγο εκτός από τον θάνατο ή την αναπηρία και ο οποίος δεν δύναται να απολαύει συντάξεως αρχαιότητας, άμεσης ή ετερόχρονης, δικαιούται, κατά την αποχώρησή του:
α)
εάν έχει υπηρετήσει λιγότερο από ένα έτος, και εφόσον δεν έχει τύχει εφαρμογής της διευθετήσεως που ορίζεται στο άρθρο 11 παράγραφος 2 την καταβολή επιδόματος αποχώρησης ίσου προς το τριπλάσιο των ποσών που έχουν παρακρατηθεί από τον βασικό μισθό του ως συνταξιοδοτικές εισφορές, αφαιρουμένων των ποσών που έχουν, ενδεχομένως, καταβληθεί κατ’ εφαρμογή των άρθρων 42 και 112 του καθεστώτος που εφαρμόζεται στο λοιπό προσωπικό,
β)
στις άλλες περιπτώσεις, των παροχών του άρθρου 11, παράγραφος 1, ή της καταβολής του αναλογιστικού ισοδύναμου των εν λόγω παροχών σε ιδιωτικό ασφαλιστικό οργανισμό ή ταμείο συντάξεων της επιλογής του, υπό την προϋπόθεση ότι ο εν λόγω οργανισμός ή ταμείο εγγυώνται:
[…]
2.   Κατά παρέκκλιση της παραγράφου 1, στοιχείο β), υπάλληλος ηλικίας κάτω των 63 ετών, ο οποίος, από την είσοδό του στην υπηρεσία, έχει καταβάλει εισφορές για τη σύσταση ή τη διατήρηση των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων του σε εθνικό συνταξιοδοτικό σύστημα ή σε ιδιωτικό ασφαλιστικό οργανισμό ή σε ταμείο συντάξεων της επιλογής του που πληροί τις προϋποθέσεις της παραγράφου 1 και ο οποίος αποχωρεί οριστικά από την υπηρεσία για άλλο λόγο εκτός από τον θάνατο ή την αναπηρία χωρίς να δύναται να λάβει σύνταξη αρχαιότητας, άμεση ή ετερόχρονη, δικαιούται, κατά την αποχώρησή του, σε καταβολή επιδόματος αποχώρησης, ίσου με το αναλογιστικό ισοδύναμο των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων του που απέκτησε λόγω της υπηρεσίας του στα όργανα. Στις περιπτώσεις αυτές, τα ποσά που έχουν καταβληθεί για τη σύσταση ή τη διατήρηση των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων του στο εθνικό συνταξιοδοτικό σύστημα, κατ’ εφαρμογή των άρθρων 42 ή 112 αφαιρούνται από το επίδομα αποχώρησης.»
Το άρθρο 2 του ΚΛΠ προβλέπει τα εξής:
«Θεωρείται “έκτακτος υπάλληλος” κατά την έννοια του παρόντος καθεστώτος:
[…]
γ)
ο υπάλληλος ο οποίος προσλαμβάνεται για να υπηρετήσει παρά προσώπω το οποίο εκτελεί καθήκοντα τα οποία προβλέπονται από τη συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση ή τη συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή παρ’ εκλεγμένω προέδρω οργάνου ή οργανισμού της Ένωσης ή παρά πολιτική ομάδα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ή της Επιτροπής των Περιφερειών ή παρ’ ομάδα της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής και ο οποίος δεν περιλαμβάνεται στους υπαλλήλους της Ένωσης·
[…]».
Σύμφωνα με το άρθρο 39, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, του ΚΛΠ:
«Κατά την αποχώρησή του από την υπηρεσία, ο υπάλληλος κατά την έννοια του άρθρου 2 δικαιούται σύνταξη αρχαιότητας, μεταφορά του αναλογιστικού ισοδυνάμου ή καταβολή του επιδόματος αποχώρησης σύμφωνα το κεφάλαιο 3 του τίτλου V και του παραρτήματος VIII του κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης. Εφόσον ο υπάλληλος δικαιούται σύνταξη αρχαιότητας, τα συνταξιοδοτικά του δικαιώματα μειώνονται κατ’ αναλογία προς τα ποσά που καταβάλλονται δυνάμει του άρθρου 42.»
Το άρθρο 41 του ΚΛΠ προβλέπει τα εξής:
«Για τη χρηματοδότηση του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης που προβλέπεται στα Τμήματα Β και Γ, εφαρμόζονται κατ’ αναλογία οι διατάξεις των άρθρων 83 και 83α του κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης, καθώς και των άρθρων 36 και 38 του Παραρτήματος VIII του ίδιου κανονισμού.»
Το γαλλικό δίκαιο
Το άρθρο 46ter του νόμου 84-16 της 11ης Ιανουαρίου 1984 περί του υπηρεσιακού καθεστώτος των δημοσίων υπαλλήλων, όπως τροποποιήθηκε με τον νόμο 2002‑73 της 17ης Ιανουαρίου 2002 περί εκσυγχρονισμού της κοινωνικής προστασίας (στο εξής: νόμος 2002-73), προβλέπει τα εξής:
«Υπάλληλος ο οποίος αποσπάται σε διοικητική αρχή ή οργανισμό εγκατεστημένο στην αλλοδαπή ή σε διεθνή οργανισμό μπορεί να ζητήσει, ακόμη και αν είναι ενταγμένος στο συνταξιοδοτικό σύστημα στο οποίο υπάγεται η υπηρεσία της αποσπάσεως, να καταβάλλει εισφορές στο σύστημα του κώδικα πολιτικών και στρατιωτικών συντάξεων. Στην περίπτωση αυτή, το ποσόν της συντάξεως που αποκτάται στο πλαίσιο αυτού του συστήματος, προστιθέμενο στο ποσόν της συντάξεως που ενδεχομένως αποκτάται λόγω των υπηρεσιών που παρασχέθηκαν κατά την απόσπαση, δεν δύναται να υπερβαίνει τη σύνταξη που ο υπάλληλος θα είχε αποκτήσει εάν δεν είχε αποσπαστεί, και η σύνταξη η οποία χορηγείται δυνάμει του κώδικα πολιτικών και στρατιωτικών συντάξεων μειώνεται, εφόσον τούτο απαιτείται, έως του ποσού της συντάξεως που αποκτήθηκε κατά την εν λόγω απόσπαση.
Με διατάγματα που εκδίδονται κατόπιν προηγούμενης επεξεργασίας από το Conseil d’État, καθορίζονται οι λεπτομέρειες εφαρμογής του παρόντος άρθρου.»
Το άρθρο L. 87 του κώδικα πολιτικών και στρατιωτικών συντάξεων, όπως διαμορφώθηκε κατόπιν της θέσεως σε ισχύ του νόμου 2002-73, προβλέπει τα εξής:
«Στην περίπτωση που υπάλληλος ή στρατιωτικός ο οποίος αποσπάσθηκε σε διοικητική αρχή ή οργανισμό εγκατεστημένο στην αλλοδαπή ή σε διεθνή οργανισμό κατά τη διάρκεια της σταδιοδρομίας του επέλεξε τη συνέχιση της υπαγωγής του στο εθνικό συνταξιοδοτικό σύστημα, βάσει του άρθρου L. 61, το ποσόν της συντάξεως που αποκτάται βάσει αυτού του συστήματος, προστιθέμενο στο ποσό της συντάξεως που ενδεχομένως αποκτάται λόγω των υπηρεσιών που παρασχέθηκαν κατά την απόσπαση, δεν δύναται να υπερβαίνει τη σύνταξη που ο υπάλληλος θα είχε αποκτήσει εάν δεν είχε αποσπασθεί και η σύνταξη η οποία χορηγείται δυνάμει του κώδικα πολιτικών και στρατιωτικών συντάξεων μειώνεται, εφόσον τούτο απαιτείται, έως του ποσού της συντάξεως που αποκτήθηκε κατά την εν λόγω απόσπαση.
[…]»
Το άρθρο R-74-1 του ίδιου κώδικα προβλέπει τα εξής:
«Οι αποσπασμένοι υπάλληλοι του άρθρου 46ter του τροποποιημένου νόμου 84-16 της 11ης Ιανουαρίου 1984 περί του υπηρεσιακού καθεστώτος των δημοσίων υπαλλήλων μπορούν να ζητήσουν την υπαγωγή τους στο σύστημα του κώδικα πολιτικών και στρατιωτικών συντάξεων εντός τεσσάρων μηνών από την ημερομηνία κατά την οποία τους κοινοποιήθηκε η απόφαση περί αποσπάσεως ή περί ανανεώσεως της αποσπάσεως.
Η αίτηση υποβάλλεται εγγράφως στη διοίκηση από την οποία έχει αποσπασθεί ο υπάλληλος.
Ο υπάλληλος ο οποίος προέβη στην ως άνω επιλογή, υποχρεούται να καταβάλλει την εισφορά που αναφέρεται στη δεύτερη περίπτωση του άρθρου L. 61 στην αρμόδια οικονομική υπηρεσία, η οποία καθορίζεται με απόφαση του Υπουργού Προϋπολογισμού, σύμφωνα με τους εκεί προβλεπόμενους όρους. Η μη τήρηση της υποχρεώσεως αυτής αναστέλλει την υπαγωγή του υπαλλήλου στο παρόν σύστημα.
Υπάλληλος ο οποίος δεν άσκησε εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας το δικαίωμά του επιλογής, λογίζεται ότι έχει παραιτηθεί από τη δυνατότητα υπαγωγής στο σύστημα του κώδικα πολιτικών και στρατιωτικών συντάξεων.
Σε περίπτωση ανανεώσεως αποσπάσεως, η επιλογή του υπαλλήλου για την προηγηθείσα περίοδο αποσπάσεως διατηρείται σιωπηρώς σε ισχύ, εκτός εάν αυτός προβεί, εντός των προθεσμιών που προβλέπονται στο πρώτο εδάφιο του παρόντος άρθρου, στην αντίθετη επιλογή.»
Με εγκύκλιο της 18ης Δεκεμβρίου 2002 δίδονται οδηγίες στις οικείες υπηρεσίες για την εφαρμογή του συστήματος που προβλέπεται στο άρθρο 46β του νόμου 84‑16 της 11ης Ιανουαρίου 1984 και στο άρθρο L. 87 του κώδικα πολιτικών και στρατιωτικών συντάξεων, όπως τροποποιήθηκαν με τον νόμο 2002-73.
Η διαφορά της κύριας δίκης και το προδικαστικό ερώτημα
Οι προσφεύγοντες της κύριας δίκης είναι υπάλληλοι του Γαλλικού Δημοσίου, αποσπασμένοι ως εισηγητές στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπου εργάζονται ως έκτακτοι υπάλληλοι. Δεδομένου ότι συνεισφέρουν υποχρεωτικώς στη χρηματοδότηση του συνταξιοδοτικού συστήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δικαιούνται να λάβουν σύνταξη στο πλαίσιο του συστήματος αυτού, υπό την προϋπόθεση της συμπληρώσεως δέκα ετών υπηρεσίας σε θεσμικό όργανο ή οργανισμό της Ένωσης. Στην περίπτωση που η λήξη των καθηκόντων τους λάβει χώρα πριν από τη συμπλήρωση των ως άνω δέκα ετών, δικαιούνται να λάβουν, αναλόγως της διάρκειας της υπηρεσίας, είτε εφάπαξ επίδομα αποχωρήσεως από την υπηρεσία ίσο προς το τριπλάσιο των ποσών που παρακρατήθηκαν από τον βασικό μισθό τους ως συνταξιοδοτικές εισφορές είτε την καταβολή του αναλογιστικού ισοδύναμου των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων που θεμελιώθηκαν στην Ένωση σε ιδιωτικό ασφαλιστικό οργανισμό ή σε ταμείο συντάξεων της επιλογής τους,
Σύμφωνα με την επίμαχη στην υπόθεση της κύριας δίκης γαλλική νομοθεσία, υπάλληλος αποσπασμένος σε θεσμικό όργανο ή οργανισμό της Ένωσης έχει δύο επιλογές όσον αφορά τη σύνταξή του στο πλαίσιο του εθνικού συστήματος.
Πρώτον, ο υπάλληλος δύναται να αναστείλει την υπαγωγή του στο εθνικό συνταξιοδοτικό σύστημα της Γαλλίας κατά τη διάρκεια της αποσπάσεώς του. Σε αυτήν την περίπτωση, για τη συγκεκριμένη περίοδο, ο υπάλληλος υπάγεται αποκλειστικώς στο συνταξιοδοτικό σύστημα της Ένωσης, και η σύνταξή του στο πλαίσιο του εθνικού συνταξιοδοτικού συστήματος της Γαλλίας μειώνεται αναλόγως των ετών της μη υπαγωγής. Εντούτοις, η σύνταξη αυτή θα σωρευθεί καθ’ ολοκληρίαν προς τη σύνταξη η οποία προκύπτει βάσει των δικαιωμάτων που αποκτήθηκαν στο πλαίσιο της υπαγωγής στο συνταξιοδοτικό σύστημα της Ένωσης.
Δεύτερον, ο υπάλληλος δύναται να συνεχίσει να καταβάλλει εισφορές στο εθνικό συνταξιοδοτικό σύστημα της Γαλλίας, και, επομένως, να συνεχίσει να υπάγεται στο εν λόγω σύστημα. Σε αυτήν την περίπτωση, αποκτά, κατά τη διάρκεια της αποσπάσεώς του, δικαιώματα στο πλαίσιο του εν λόγω συστήματος. Εντούτοις, το ποσόν της συντάξεως που θα λάβει στο πλαίσιο του εν λόγω συστήματος δύναται να συμπληρώνει τη σύνταξη που αποκτήθηκε στο πλαίσιο του συστήματος της Ενώσεως μέχρι του ποσού της συντάξεως που θα είχε αποκτήσει ο υπάλληλος στο πλαίσιο του εθνικού συστήματος εάν δεν είχε αποσπασθεί (κανόνας περί ανωτάτου ορίου). Κατά συνέπεια, η εθνική σύνταξη μειώνεται κατά το ποσό της συντάξεως που οφείλεται στο πλαίσιο του συνταξιοδοτικού συστήματος της Ένωσης, ώστε το άθροισμα των δύο συντάξεων να μην υπερβαίνει το καθορισμένο ανώτατο όριο (κανόνας περί προσαρμογής). Η προσαρμογή αφορά το συνολικό ποσόν της συντάξεως που χορηγείται στο πλαίσιο του εθνικού συνταξιοδοτικού συστήματος της Γαλλίας, και όχι μόνον το ποσόν της συντάξεως που αντιστοιχεί στην περίοδο αποσπάσεως η οποία οδήγησε σε διπλή ασφάλιση.
Οι προσφεύγοντες της κύριας δίκης επέλεξαν να συνεχίσουν να υπάγονται, κατά τη διάρκεια της αποσπάσεώς τους, στο εθνικό συνταξιοδοτικό σύστημα της Γαλλίας και, συνεπώς, κατέβαλλαν εισφορές ταυτοχρόνως και στο εν λόγω σύστημα και στο συνταξιοδοτικό σύστημα της Ένωσης. Συμπλήρωσαν δε, ή ενδέχεται να συμπληρώσουν, δέκα έτη υπηρεσίας σε θεσμικό όργανο της Ένωσης, αποκτώντας έτσι το δικαίωμα να λάβουν σύνταξη στο πλαίσιο του συνταξιοδοτικού συστήματος της Ένωσης. Δεδομένου ότι η σύνταξη της Ένωσης την οποία οι προσφεύγοντες της κύριας δίκης έχουν αποκτήσει, ή ενδέχεται να αποκτήσουν, είναι μεγαλύτερη της συντάξεως που θα είχαν αποκτήσει στο πλαίσιο του εθνικού συνταξιοδοτικού συστήματος της Γαλλίας εάν δεν είχαν αποσπασθεί, δεν λαμβάνουν ή δεν θα λάβουν, σύμφωνα με την επίμαχη στην υπόθεση της κύριας δίκης γαλλική νομοθεσία, καμία σύνταξη στο πλαίσιο του τελευταίου ως άνω συνταξιοδοτικού συστήματος.
Με αίτηση η οποία παρελήφθη στις 6 Μαρτίου 2012, οι προσφεύγοντες της κύριας δίκης ζήτησαν από το γαλλικό δημόσιο να καταργήσει την επίμαχη εθνική ρύθμιση. Καθώς το ως άνω αίτημα απερρίφθη σιωπηρώς στις 6 Μαΐου 2012, οι προσφεύγοντες άσκησαν προσφυγή κατά της απορρίψεως αυτής ενώπιον του Conseil d’État (Ελεγκτικό Συνέδριο).
Υπό τις συνθήκες αυτές, το Conseil d’État (Ελεγκτικό Συνέδριο) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα:
«Αντιβαίνει στις υποχρεώσεις που απορρέουν από το άρθρο 45 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εξεταζόμενο σε συνδυασμό προς το άρθρο 48 της ίδιας Συνθήκης και προς την αρχή της καλόπιστης συνεργασίας κατά το άρθρο 4 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, εθνική ρύθμιση η οποία παρέχει σε υπάλληλο αποσπασμένο σε θεσμικό όργανο της Ευρωπαϊκής Ένωσης τη δυνατότητα να επιλέξει, κατά τη διάρκεια της αποσπάσεώς του, είτε την αναστολή της καταβολής εισφορών κατά το συνταξιοδοτικό σύστημα του κράτους καταγωγής του, οπότε η σύνταξή του κατά το εν λόγω σύστημα σωρεύεται καθ’ ολοκληρία με τα συνταξιοδοτικά πλεονεκτήματα που συνδέονται με τη θέση αποσπάσεως, είτε τη συνέχιση της εν λόγω καταβολής, οπότε η σύνταξή του κατά το εν λόγω σύστημα περιορίζεται στο ποσόν που απαιτείται ώστε το σύνολο των συντάξεων, περιλαμβανομένης της συντάξεως που αποκτήθηκε κατά το σύστημα στο οποίο υπάγεται η θέση αποσπάσεως, να ανέρχεται στο ποσό της συντάξεως που θα είχε αποκτήσει εάν δεν είχε αποσπασθεί;»
Επί του προδικαστικού ερωτήματος
Με το ερώτημά του, το αιτούν δικαστήριο ζητεί κατ’ ουσίαν να διευκρινιστεί, εάν το άρθρο 45 ΣΛΕΕ, εξεταζόμενο σε συνδυασμό προς το άρθρο 48 ΣΛΕΕ, και το άρθρο 4, παράγραφος 3, ΣΕΕ έχουν την έννοια ότι αντιτίθενται σε εθνική ρύθμιση, όπως η επίμαχη στην υπόθεση της κύριας δίκης, η οποία έχει ως αποτέλεσμα υπάλληλος κράτους μέλους αποσπασμένος σε θεσμικό όργανο ή οργανισμό της Ένωσης ο οποίος επιλέγει να συνεχίσει να υπάγεται στο εθνικό συνταξιοδοτικό σύστημα κατά τη διάρκεια της αποσπάσεώς του να χάνει το σύνολο ή μέρος των πλεονεκτημάτων που αντιστοιχούν στην υπαγωγή του στο ως άνω σύστημα εάν συμπληρώσει περίοδο δέκα ετών υπηρεσίας στην Ένωση, βάσει της οποίας θεμελιώνει δικαίωμα να λάβει σύνταξη στο πλαίσιο του συνταξιοδοτικού συστήματος της Ένωσης.
Προκαταρκτικώς, πρέπει να υπομνησθεί ότι, καίτοι τα κράτη μέλη διατηρούν την αρμοδιότητα οργανώσεως των συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως, οφείλουν εντούτοις να ασκούν την αρμοδιότητα αυτή τηρώντας τη νομοθεσία της Ένωσης και, ιδίως, τις διατάξεις της Συνθήκης περί της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων (αποφάσεις της 1ης Απριλίου 2008, Gouvernement de la Communauté française και gouvernement wallon,
C-212/06
,
EU:C:2008:178
, σκέψη
, και της 21ης Ιανουαρίου 2016, Επιτροπή κατά Κύπρου,
C-515/14
,
EU:C:2016:30
, σκέψη
).
Επομένως, πρέπει να διερευνηθεί εάν οι διατάξεις της ΣΛΕΕ σχετικά με την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων εφαρμόζονται σε περίπτωση όπως η επίμαχη στην υπόθεση της κύριας δίκης. Εάν ισχύει κάτι τέτοιο, θα πρέπει εν συνεχεία να κριθεί, αφενός, εάν εθνική ρύθμιση όπως η επίμαχη στην υπόθεση της κύριας δίκης συνιστά εμπόδιο στην ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων και, αφετέρου, επί καταφατικής απαντήσεως στο ερώτημα αυτό, εάν το εμπόδιο αυτό είναι δικαιολογημένο.
Πρώτον, όσον αφορά την εφαρμογή των διατάξεων της ΣΛΕΕ σχετικά με την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων, κατά πάγια νομολογία, κάθε πολίτης της Ένωσης ο οποίος εργάζεται σε κράτος μέλος διαφορετικό από το κράτος μέλος καταγωγής του και έχει αναλάβει θέση εργασίας σε διεθνή οργανισμό εμπίπτει επίσης στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 45 ΣΛΕΕ (βλ. αποφάσεις της 15ης Μαρτίου 1989, Echternach και Moritz,
389/87 και 390/87
,
EU:C:1989:130
, σκέψη
, της 16ης Φεβρουαρίου 2006, Rockler,
C-137/04
,
EU:C:2006:106
, σκέψη
, και της 4ης Ιουλίου 2013, Gardella,
C‑233/12
,
EU:C:2013:449
, σκέψη
και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
Ως εκ τούτου, πολίτες της Ένωσης οι οποίοι εργάζονται σε θεσμικό όργανο ή οργανισμό αυτής σε κράτος μέλος διαφορετικό από το κράτος καταγωγής τους, όπως οι προσφεύγοντες της κύριας δίκης, δεν είναι δυνατόν να αποστερηθούν των κοινωνικών δικαιωμάτων και πλεονεκτημάτων που τους απονέμει το άρθρο 45 ΣΛΕΕ (βλ. αποφάσεις της 15ης Μαρτίου 1989, Echternach και Moritz,
389/87 και 390/87
,
EU:C:1989:130
, σκέψη
, καθώς και της 16ης Φεβρουαρίου 2006, Rockler,
C-137/04
,
EU:C:2006:106
, σκέψη
και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
Δεύτερον, όσον αφορά το εάν εθνική ρύθμιση όπως η επίμαχη στην υπόθεση της κύριας δίκης συνιστά εμπόδιο στην ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων εντός της Ένωσης, πρέπει να υπομνησθεί ότι το άρθρο 45 αντιτίθεται σε κάθε μέτρο το οποίο, έστω και αν εφαρμόζεται χωρίς διακρίσεις λόγω ιθαγενείας, δύναται να παρακωλύσει ή να καταστήσει λιγότερο ελκυστική την άσκηση, από τους πολίτες της Ένωσης, των θεμελιωδών ελευθεριών που κατοχυρώνει η ΣΛΕΕ (αποφάσεις της 1ης Απριλίου 2008, Gouvernement de la Communauté française et gouvernement wallon,
C-212/06
,
EU:C:2008:178
, σκέψη
, της 10ης Μαρτίου 2011, Casteels,
C-379/09
,
EU:C:2011:131
, σκέψη
, και της 5ης Φεβρουαρίου 2015, Επιτροπή κατά Βελγίου,
C-317/14
,
EU:C:2015:63
, σκέψη
).
Ασφαλώς, καίτοι το πρωτογενές δίκαιο της Ένωσης δεν δύναται να εγγυηθεί σε ασφαλισμένο ότι μια μετακίνηση σε άλλο κράτος μέλος θα είναι ουδέτερη εξ απόψεως κοινωνικής ασφαλίσεως, ιδίως δε όσον αφορά τις παροχές ασθενείας και τις συντάξεις γήρατος, δεδομένου ότι μια τέτοια μετακίνηση, λαμβανομένων υπόψη των διαφορών που υπάρχουν μεταξύ των συστημάτων και των νομοθεσιών των κρατών μελών, δύναται, αναλόγως της περιπτώσεως, να είναι περισσότερο ή λιγότερο ευμενής ή δυσμενής για το περί ου πρόκειται πρόσωπο όσον αφορά την κοινωνική προστασία, παρά ταύτα από πάγια νομολογία προκύπτει ότι, στην περίπτωση που η εφαρμογή της είναι λιγότερο ευνοϊκή, εθνική ρύθμιση είναι σύμφωνη με το δίκαιο της Ένωσης μόνο στο μέτρο που δεν περιάγει τον περί ου πρόκειται εργαζόμενο σε δυσμενέστερη θέση σε σχέση με εκείνους που ασκούν το σύνολο των δραστηριοτήτων τους στο κράτος μέλος όπου αυτή έχει εφαρμογή και δεν έχει ως αποτέλεσμα την καταβολή εισφορών κοινωνικής ασφαλίσεως άνευ οιουδήποτε αντικρίσματος (βλ. αποφάσεις της 18ης Απριλίου 2013, Mulders,
C-548/11
,
EU:C:2013:249
, σκέψη
, και της 21ης Ιανουαρίου 2016, Επιτροπή κατά Κύπρου,
C-515/14
,
EU:C:2016:30
, σκέψη
).
Έτσι, το Δικαστήριο έχει επανειλημμένως κρίνει ότι συνιστούν εμπόδια μέτρα τα οποία έχουν ως συνέπεια οι εργαζόμενοι να χάνουν, λόγω της ασκήσεως του δικαιώματός τους ελεύθερης κυκλοφορίας, τα πλεονεκτήματα κοινωνικής ασφαλίσεως τα οποία τους εξασφαλίζει η νομοθεσία κράτους μέλους, ιδίως όταν αυτά τα πλεονεκτήματα συνιστούν το αντάλλαγμα για τις εισφορές που έχουν καταβάλει (βλ. αποφάσεις της 21ης Οκτωβρίου 1975, Petroni,
24/75
,
EU:C:1975:129
, σκέψη
, της 13ης Απριλίου 2008, Gouvernement de la Communauté française και gouvernement wallon,
C-212/06
,
EU:C:2008:178
, σκέψη
, και της 18ης Απριλίου 2013, Mulders,
C-548/11
,
EU:C:2013:249
, σκέψη
και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
Όσον αφορά την επίμαχη στην υπόθεση της κύριας δίκης ρύθμιση, διαπιστώνεται ότι, στην περίπτωση που υπάλληλος αποσπασμένος σε θεσμικό όργανο ή σε οργανισμό της Ένωσης συνεχίζει να υπάγεται στο εθνικό του συνταξιοδοτικό σύστημα κατά τη διάρκεια της αποσπάσεώς του, η οικεία εθνική ρύθμιση υποβάλλει τη σύνταξη η οποία προκύπτει από την εν λόγω υπαγωγή σε κανόνα περί ανωτάτου ορίου και σε κανόνα περί προσαρμογής. Βάσει αυτών των κανόνων, το ποσόν της συντάξεως που θα λάβει ο υπάλληλος στο πλαίσιο του εθνικού συνταξιοδοτικού συστήματος μπορεί να συμπληρώνει τη σύνταξη η οποία έχει αποκτηθεί στο πλαίσιο του συνταξιοδοτικού συστήματος της Ένωσης μόνον έως του ποσού της εθνικής συντάξεως που αυτός θα είχε λάβει εάν δεν είχε αποσπασθεί, και η εθνική σύνταξη μειώνεται κατά το ποσό της συντάξεως που οφείλεται στο πλαίσιο του συνταξιοδοτικού συστήματος της Ένωσης, ώστε το άθροισμα των δύο συντάξεων να μην υπερβαίνει το καθορισμένο ανώτατο όριο.
Οι ως άνω κανόνες περί ανωτάτου ορίου και περί προσαρμογής έχουν ως αποτέλεσμα ότι υπάλληλος αποσπασμένος σε θεσμικό όργανο ή οργανισμό της Ένωσης ο οποίος επιλέγει να συνεχίσει να υπάγεται στο εθνικό συνταξιοδοτικό σύστημα κατά τη διάρκεια της αποσπάσεώς του χάνει το σύνολο ή μέρος των πλεονεκτημάτων που απορρέουν από την υπαγωγή του στο ως άνω σύστημα εφόσον συμπληρώσει την περίοδο των δέκα ετών υπηρεσίας στην Ένωση, βάσει της οποίας θεμελιώνει δικαίωμα να λάβει σύνταξη στο πλαίσιο του συνταξιοδοτικού συστήματος της Ένωσης. Υπό τις συνθήκες αυτές, ο υπάλληλος ο οποίος συνεχίζει να υπάγεται στο εθνικό συνταξιοδοτικό σύστημα καταβάλλει εισφορές άνευ αντικρίσματος. Επομένως, οι ως άνω κανόνες δύνανται να παρακωλύσουν ή να καταστήσουν λιγότερο ελκυστική την άσκηση, από τον εν λόγω υπάλληλο, της ελευθερίας που κατοχυρώνεται υπέρ αυτού από το άρθρο 45 ΣΛΕΕ.
Όσον αφορά το επιχείρημα της Γαλλικής Κυβερνήσεως κατά το οποίο η διατήρηση της υπαγωγής στο εθνικό συνταξιοδοτικό σύστημα συνιστά δυνατότητα που προσφέρει η επίμαχη στην υπόθεση της κύριας δίκης νομοθεσία, και όχι υποχρέωση, διαπιστώνεται ότι το στοιχείο αυτό δεν αναιρεί το γεγονός ότι ρύθμιση όπως η ανωτέρω συνιστά εμπόδιο στην ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων.
Πράγματι, ο προαιρετικός χαρακτήρας της διατηρήσεως της υπαγωγής στο εθνικό συνταξιοδοτικό σύστημα ουδόλως αλλάζει το ότι οι κανόνες περί ανωτάτου ορίου και περί προσαρμογής οι οποίοι εφαρμόζονται σε περίπτωση ασκήσεως της εν λόγω δυνατότητας έχουν ως συνέπεια ότι ο υπάλληλος ο οποίος κάνει χρήση της δυνατότητας αυτής θα έχει καταβάλει εισφορές άνευ αντικρίσματος εάν συμπληρώσει την περίοδο των δέκα ετών υπηρεσίας στην Ένωση, βάσει της οποίας θεμελιώνει συνταξιοδοτικό δικαίωμα στο πλαίσιο του συνταξιοδοτικού συστήματος της Ένωσης. Άρα, οσάκις εθνικό συνταξιοδοτικό σύστημα επιτρέπει στους αποσπασμένους υπαλλήλους να διατηρούν την υπαγωγή τους σε αυτό, η εν λόγω δυνατότητα πρέπει να έχει σχεδιασθεί έτσι ώστε να μην έχει τέτοιο αποτέλεσμα, ειδάλλως συνιστά εμπόδιο στην ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων.
Τη διαπίστωση ότι εθνική ρύθμιση όπως η επίμαχη στην υπόθεση της κύριας δίκης συνιστά εμπόδιο στην ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων δεν αναιρεί ούτε η επιχειρηματολογία της Γαλλικής Κυβερνήσεως κατά την οποία τέτοια ρύθμιση δεν περιάγει σε δυσμενέστερη θέση τους αποσπασμένους υπαλλήλους σε σχέση με εκείνους που ακολουθούν το σύνολο της σταδιοδρομίας τους στο κράτος μέλος καταγωγής.
Πράγματι, τέτοια ρύθμιση περιάγει σε δυσμενέστερη θέση αποσπασμένο υπάλληλο ο οποίος υπάγεται ταυτοχρόνως στο συνταξιοδοτικό σύστημα της Ένωσης και στο εθνικό συνταξιοδοτικό σύστημα σε σχέση με υπάλληλο ο οποίος παραμένει στο κράτος μέλος προελεύσεως και υπάγεται μόνον στο δεύτερο ως άνω σύστημα, καθόσον μόνον ο πρώτος, καίτοι κατέβαλε εισφορές σε αμφότερα τα συστήματα, υφίσταται πλήρη ή μερική απώλεια των πλεονεκτημάτων που απορρέουν από την υπαγωγή του στο εθνικό συνταξιοδοτικό σύστημα, εφόσον αποκτήσει συνταξιοδοτικά δικαιώματα στο πλαίσιο του συνταξιοδοτικού συστήματος της Ένωσης.
Τρίτον και τελευταίο, όσον αφορά την ενδεχόμενη ύπαρξη δικαιολογήσεως, διαπιστώνεται ότι το αιτούν δικαστήριο δεν παραθέτει λόγους ικανούς να δικαιολογήσουν το εμπόδιο στην ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων που απορρέει από ρύθμιση όπως η επίμαχη στην υπόθεση της κύριας δίκης. Επίσης, στις παρατηρήσεις που υπέβαλε ενώπιον του Δικαστηρίου, η Γαλλική Κυβέρνηση δεν επικαλέστηκε δικαιολόγηση αυτής της ρυθμίσεως.
Υπό τις περιστάσεις αυτές, κρίνεται ότι εθνική ρύθμιση όπως η επίμαχη στην υπόθεση της κύριας δίκης συνιστά αδικαιολόγητο εμπόδιο στην ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων, η οποία κατοχυρώνεται στο άρθρο 45 ΣΛΕΕ.
Ως εκ τούτου, παρέλκει η απόφανση επί της ερμηνείας του άρθρου 48 ΣΛΕΕ και του άρθρου 4, παράγραφος 3, ΣΕΕ.
Κατόπιν όλων των ανωτέρω, στο υποβληθέν ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 45 ΣΛΕΕ έχει την έννοια ότι αντιτίθεται σε εθνική ρύθμιση, όπως η επίμαχη στην υπόθεση της κύριας δίκης, η οποία έχει ως αποτέλεσμα ότι υπάλληλος κράτους μέλους αποσπασμένος σε θεσμικό όργανο ή οργανισμό της Ένωσης, ο οποίος επιλέγει να συνεχίσει να υπάγεται στο εθνικό συνταξιοδοτικό σύστημα κατά τη διάρκεια της αποσπάσεώς του, χάνει το σύνολο ή μέρος των πλεονεκτημάτων που αντιστοιχούν στην υπαγωγή του στο ως άνω σύστημα εάν συμπληρώσει την περίοδο των δέκα ετών υπηρεσίας στην Ένωση, βάσει της οποίας θεμελιώνει δικαίωμα να λάβει σύνταξη στο πλαίσιο του συνταξιοδοτικού συστήματος της Ένωσης.
Επί των δικαστικών εξόδων
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σε αυτό απόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.

Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (τέταρτο τμήμα) αποφαίνεται:

Το άρθρο 45 ΣΛΕΕ έχει την έννοια ότι αντιτίθεται σε εθνική ρύθμιση, όπως η επίμαχη στην υπόθεση της κύριας δίκης, η οποία έχει ως αποτέλεσμα ότι υπάλληλος κράτους μέλους αποσπασμένος σε θεσμικό όργανο ή οργανισμό της Ένωσης, ο οποίος επιλέγει να συνεχίσει να υπάγεται στο εθνικό συνταξιοδοτικό σύστημα κατά τη διάρκεια της αποσπάσεώς του, χάνει το σύνολο ή μέρος των πλεονεκτημάτων που αντιστοιχούν στην υπαγωγή του στο ως άνω σύστημα εάν συμπληρώσει την περίοδο των δέκα ετών υπηρεσίας στην Ένωση, βάσει της οποίας θεμελιώνει δικαίωμα να λάβει σύνταξη στο πλαίσιο του συνταξιοδοτικού συστήματος της Ένωσης.

(υπογραφές)
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η γαλλική.