CELEX: 62019CJ0572
Αίτηση αναιρέσεως
Κρατικές ενισχύσεις
Έβδομο πρόγραμμα-πλαίσιο δραστηριοτήτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης
Σύσταση 2003/361/ΕΚ
Απόφαση της επιτροπής επικύρωσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με τον χαρακτηρισμό ως πολύ μικρών, μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ)
Απόφαση 2012/838/ΕΕ, Ευρατόμ
Παράρτημα
Σημεία 1.2.6 και 1.2.7
Αίτημα ελέγχου
Κανονισμός (ΕΚ) 58/2003
Άρθρο 22
Απουσία διοικητικής προσφυγής
Διάρθρωση μεταξύ αιτήματος ελέγχου και διοικητικής προσφυγής
Μη αναγνώριση του καθεστώτος ΜΜΕ παρά την τυπική τήρηση των κριτηρίων της σύστασης 2003/361
Ασφάλεια δικαίου
Δικαιολογημένη εμπιστοσύνη
Δυσκολίες που αντιμετωπίζουν συνήθως οι ΜΜΕ
Δεν υφίστανται

Με την αίτηση αναιρέσεως, η European Road Transport Telematics Implementation Coordination Organisation – Intelligent Transport Systems & Services Europe (Ertico – ITS Europe) ζητεί την αναίρεση της αποφάσεως του Γενικού Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 22ας Μαΐου 2019, Ertico – ITS Europe κατά Επιτροπής (T-604/15, στο εξής: αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση,
EU:T:2019:348
), με την οποία το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε την προσφυγή της με αίτημα την ακύρωση της αποφάσεως της 18ης Αυγούστου 2015 (στο εξής: επίδικη απόφαση), που εκδόθηκε από την επιτροπή επικύρωσης την οποία προβλέπει το σημείο 1.2.7 του παραρτήματος της αποφάσεως 2012/838/ΕΕ, Ευρατόμ της Επιτροπής, της 18ης Δεκεμβρίου 2012, σχετικά με την έγκριση των κανόνων για τη διασφάλιση της συνέπειας της διαδικασίας επαλήθευσης της υπόστασης, του νομικού καθεστώτος, καθώς και της επιχειρησιακής και χρηματοοικονομικής ικανότητας των συμμετεχόντων στις έμμεσες δράσεις που στηρίζονται μέσω επιχορήγησης δυνάμει του έβδομου προγράμματος-πλαισίου δραστηριοτήτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και δυνάμει του έβδομου προγράμματος-πλαισίου δραστηριοτήτων πυρηνικής έρευνας και κατάρτισης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας (
ΕΕ 2012, L 359, σ. 45
) (στο εξής: επιτροπή επικύρωσης), στο μέτρο που η επιτροπή επικύρωσης διαπίστωσε ότι η αναιρεσείουσα δεν μπορούσε να χαρακτηριστεί πολύ μικρή, μικρή ή μεσαία επιχείρηση (ΜΜΕ), κατά την έννοια της σύστασης 2003/361/ΕΚ της Επιτροπής, της 6ης Μαΐου 2003, σχετικά με τον ορισμό των πολύ μικρών, των μικρών και των μεσαίων επιχειρήσεων (
ΕΕ 2003, L 124, σ. 36
) (στο εξής: σύσταση ΜΜΕ).
Το νομικό πλαίσιο
Ο κανονισμός (ΕΚ) 58/2003
Το άρθρο 22 του κανονισμού (ΕΚ) 58/2003 του Συμβουλίου, της 19ης Δεκεμβρίου 2002, περί θεσπίσεως του καταστατικού των εκτελεστικών οργανισμών που είναι επιφορτισμένοι με ορισμένα καθήκοντα σχετικά με τη διαχείριση κοινοτικών προγραμμάτων (
ΕΕ 2003, L 11, σ. 1
), που φέρει τον τίτλο «Έλεγχος της νομιμότητας», έχει ως εξής:
«1.   Κάθε πράξη εκτελεστικού οργανισμού που βλάπτει τρίτον μπορεί να παραπέμπεται στην [Ευρωπαϊκή] Επιτροπή από κάθε πρόσωπο άμεσα και ατομικά θιγόμενο ή από κράτος μέλος, προκειμένου να ελεγχθεί η νομιμότητά της.
Η διοικητική προσφυγή κατατίθεται στην Επιτροπή εντός προθεσμίας ενός μηνός από την ημέρα που ο ενδιαφερόμενος, ή το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος, έλαβε γνώση της αμφισβητούμενης πράξης.
Αφού ακούσει τους λόγους που επικαλείται ο ενδιαφερόμενος, ή το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος καθώς και τους λόγους που επικαλείται ο εκτελεστικός οργανισμός, η Επιτροπή αποφαίνεται σχετικά με τη διοικητική προσφυγή εντός προθεσμίας δύο μηνών από την ημερομηνία της υποβολής της. Με την επιφύλαξη της υποχρέωσης της Επιτροπής να απαντήσει εγγράφως και να αιτιολογεί την απόφασή της, η απουσία απάντησης της Επιτροπής εντός αυτής της προθεσμίας ισοδυναμεί με σιωπηρή απόφαση απόρριψης της προσφυγής.
2.   Η Επιτροπή μπορεί με δική της πρωτοβουλία να επιλαμβάνεται κάθε πράξης εκτελεστικού οργανισμού. Αποφαίνεται εντός προθεσμίας δύο μηνών από την ημερομηνία της εν λόγω παραπομπής, αφού ακούσει τους λόγους που επικαλείται ο εκτελεστικός οργανισμός.
3.   Όταν η Επιτροπή επιλαμβάνεται σύμφωνα με τις παραγράφους 1 ή 2, μπορεί να αναστέλλει την εκτέλεση της εν λόγω πράξης ή να διατάσσει προσωρινά μέτρα. Στην οριστική της απόφαση, η Επιτροπή μπορεί να διατηρεί την πράξη του εκτελεστικού οργανισμού ή να αποφασίζει ότι ο οργανισμός πρέπει να την τροποποιήσει, στο σύνολό της ή εν μέρει.
4.   Ο εκτελεστικός οργανισμός οφείλει να λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα, εντός ευλόγου προθεσμίας, ώστε να συμμορφωθεί προς την απόφαση της Επιτροπής.
5.   Η ρητή ή σιωπηρή απόφαση απόρριψης από μέρους της Επιτροπής της διοικητικής προσφυγής μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο προσφυγής ακυρώσεως ενώπιον του Δικαστηρίου [της Ευρωπαϊκής Ένωσης], σύμφωνα με το άρθρο [263 ΣΛΕΕ].»
Η σύσταση ΜΜΕ
Οι αιτιολογικές σκέψεις 9 και 12 της σύστασης ΜΜΕ έχουν ως εξής:
«(9)
Προκειμένου να εκτιμηθεί καλύτερα η οικονομική πραγματικότητα των ΜΜΕ και να αποκλειστούν από τον ορισμό αυτό οι όμιλοι επιχειρήσεων των οποίων η οικονομική ισχύς υπερβαίνει εκείνη μιας ΜΜΕ, πρέπει να γίνεται διάκριση μεταξύ των διαφόρων τύπων επιχειρήσεων: ποιες είναι ανεξάρτητες, ποιες έχουν συμμετοχές που δεν συνεπάγονται θέση ελέγχου (συνεργαζόμενες επιχειρήσεις), ή ποιες είναι συνδεδεμένες με άλλες επιχειρήσεις. Διατηρείται το επίπεδο συμμετοχής 25 % που καθορίζεται στη [σύσταση 96/280/ΕΚ της Επιτροπής, της 3ης Απριλίου 1996, σχετικά με τον ορισμό των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (
ΕΕ 1996, L 107, σ. 4
)] κάτω από το οποίο θεωρείται ανεξάρτητη μια επιχείρηση.
[…]
(12)
Προκειμένου να διατηρηθούν, για τις επιχειρήσεις που πραγματικά τα έχουν ανάγκη, τα πλεονεκτήματα υπέρ των ΜΜΕ που απορρέουν από τις διάφορες κανονιστικές ρυθμίσεις ή μέτρα, κρίνεται σκόπιμη, κατά περίπτωση, η συνεκτίμηση των σχέσεων που υπάρχουν μεταξύ των επιχειρήσεων μέσω φυσικών προσώπων. Για να μην υπερβαίνει το απολύτως αναγκαίο η εξέταση των καταστάσεων αυτών, η συνεκτίμηση των εν λόγω σχέσεων πρέπει να περιορίζεται στις περιπτώσεις εταιρειών που αναπτύσσουν τις δραστηριότητές τους στην ίδια αγορά ή σε όμορες αγορές, με παραπομπή, όταν είναι αναγκαίο, στον ορισμό που έδωσε η Επιτροπή στη σχετική αγορά, που αποτέλεσε το αντικείμενο της ανακοίνωσης της Επιτροπής σχετικά με τον ορισμό της σχετικής αγοράς για τους σκοπούς του [ενωσιακού] δικαίου ανταγωνισμού [(
ΕΕ 1997, C 372, σ. 5
)].»
Το άρθρο 1, παράγραφος 1, της σύστασης αυτής ορίζει τα εξής:
«Η παρούσα σύσταση αφορά τον ορισμό των [ΜΜΕ] ο οποίος χρησιμοποιείται στις [ενωσιακές] πολιτικές που εφαρμόζονται μέσα στην [Ευρωπαϊκή Ένωση] και τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο [(ΕΟΧ)].»
Το άρθρο 1 του παραρτήματος της εν λόγω σύστασης, που φέρει τον τίτλο «Επιχείρηση», προβλέπει τα εξής:
«Επιχείρηση θεωρείται κάθε μονάδα, ανεξάρτητα από τη νομική της μορφή, που ασκεί οικονομική δραστηριότητα, ως τέτοιες νοούνται ιδίως οι μονάδες που ασκούν βιοτεχνική ή άλλη δραστηριότητα, ατομικά ή οικογενειακά, προσωπικές εταιρείες ή ενώσεις προσώπων που ασκούν τακτικά μια οικονομική δραστηριότητα.»
Το άρθρο 2 του παραρτήματος της σύστασης αυτής, που φέρει τον τίτλο «Αριθμός απασχολούμενων και οικονομικά όρια προσδιορίζοντα τις κατηγορίες επιχειρήσεων», ορίζει στην παράγραφο 1 τα εξής:
«Η κατηγορία των [ΜΜΕ] αποτελείται από επιχειρήσεις που απασχολούν λιγότερους από 250 εργαζομένους και των οποίων ο ετήσιος κύκλος εργασιών δεν υπερβαίνει τα 50 εκατομμύρια ευρώ ή το σύνολο του ετήσιου ισολογισμού δεν υπερβαίνει τα 43 εκατομμύρια ευρώ.»
Το άρθρο 3 του παραρτήματος της σύστασης ΜΜΕ, που φέρει τον τίτλο «Τύποι επιχειρήσεων που λαμβάνονται υπόψη για τον υπολογισμό του αριθμού απασχολούμενων και των χρηματοοικονομικών ποσών», έχει ως εξής:
«1.   “Ανεξάρτητη επιχείρηση” είναι κάθε επιχείρηση που δεν χαρακτηρίζεται ως συνεργαζόμενη επιχείρηση κατά την έννοια της παραγράφου 2 ή ως συνδεδεμένη επιχείρηση κατά την έννοια της παραγράφου 3.
2.   “Συνεργαζόμενες επιχειρήσεις” είναι όλες οι επιχειρήσεις που δεν χαρακτηρίζονται ως συνδεδεμένες κατά την έννοια της παραγράφου 3 και μεταξύ των οποίων υπάρχει η ακόλουθη σχέση: μια επιχείρηση (ανάντη επιχείρηση) κατέχει, η ίδια ή από κοινού με μία ή περισσότερες συνδεδεμένες επιχειρήσεις κατά την έννοια της παραγράφου 3, το 25 % ή περισσότερο του κεφαλαίου ή των δικαιωμάτων ψήφου μιας άλλης επιχείρησης (κατάντη επιχείρηση).
[…]
3.   “Συνδεδεμένες επιχειρήσεις” είναι οι επιχειρήσεις που διατηρούν μεταξύ τους μια από τις ακόλουθες σχέσεις:
α)
μια επιχείρηση κατέχει την πλειοψηφία των δικαιωμάτων ψήφου των μετόχων ή των εταίρων άλλης επιχείρησης·
β)
μια επιχείρηση έχει το δικαίωμα να διορίζει ή να παύει την πλειοψηφία των μελών του διοικητικού, διαχειριστικού ή εποπτικού οργάνου άλλης επιχείρησης·
γ)
μια επιχείρηση έχει το δικαίωμα να ασκήσει κυριαρχική επιρροή σε άλλη επιχείρηση βάσει σύμβασης που έχει συνάψει με αυτήν ή δυνάμει ρήτρας του καταστατικού αυτής της τελευταίας·
δ)
μια επιχείρηση που είναι μέτοχος ή εταίρος άλλης επιχείρησης ελέγχει μόνη της, βάσει συμφωνίας που έχει συνάψει με άλλους μετόχους ή εταίρους της εν λόγω επιχείρησης, την πλειοψηφία των δικαιωμάτων ψήφου των μετόχων ή των εταίρων αυτής της επιχείρησης.
[…]»
Η απόφαση 2012/838
Το σημείο 1.2.6 του παραρτήματος της αποφάσεως 2012/838, που φέρει τον τίτλο «Διοικητικός έλεγχος των επικυρώσεων», έχει ως εξής:
«1.
Πριν από την υποβολή αιτήματος ελέγχου, ο αιτών ζητεί την επιβεβαίωση του αποτελέσματος της επικύρωσης.
2.
Τα αιτήματα για έλεγχο των επικυρώσεων πρέπει να υποβάλλονται γραπτώς, χωρίς να απαιτούνται άλλες διατυπώσεις, απευθείας στην αρμόδια υπηρεσία επικύρωσης από τον ορισθέντα ΔΕΝΟ της ενδιαφερόμενης νομικής οντότητας.
Αιτήματα ελέγχου που υποβάλλει μέρος το οποίο δεν αφορά η επικύρωση απορρίπτονται.
3.
Οι υπηρεσίες επικύρωσης γνωστοποιούν την παραλαβή του αιτήματος ελέγχου. Ενημερώνουν δεόντως το ενδιαφερόμενο μέρος για την απόφασή τους επ’ αυτού. Σε περίπτωση απόρριψης του αιτήματος, παρέχονται οι λόγοι της απόρριψης.
Ένα αίτημα για έλεγχο μιας επικύρωσης δεν αναστέλλει την επικύρωση, η οποία παραμένει σε ισχύ μέχρι να ακυρωθεί. Αυτή η διαδικασία διοικητικού ελέγχου εφαρμόζεται με την επιφύλαξη του δικαιώματος προσφυγής του αιτούντος ενώπιον του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή ή του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.»
Το εν λόγω σημείο 1.2.6 συνοδεύεται από υποσημείωση, η οποία ορίζει τα εξής:
«Πράξεις ενός εκτελεστικού οργανισμού μπορούν να παραπέμπονται στην Επιτροπή για έλεγχο της νομιμότητάς τους βάσει του άρθρου 22 του κανονισμού [58/2003].»
Το σημείο 1.2.7 του παραρτήματος της αποφάσεως αυτής, που φέρει τον τίτλο «Η επιτροπή επικύρωσης», ορίζει τα εξής:
«Οι [Γενικές Διευθύνσεις (ΓΔ)] και οι εκτελεστικοί οργανισμοί της [Επιτροπής] που υλοποιούν το [έβδομο πρόγραμμα-πλαίσιο δραστηριοτήτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης (2007-2013) της Ευρωπαϊκής Κοινότητας] συγκροτούν μια διυπηρεσιακή επιτροπή για συντονιστικούς σκοπούς (αναφέρεται ως “επιτροπή επικύρωσης”) και ορίζουν τους εκπροσώπους τους στη συγκεκριμένη επιτροπή. Οι υπηρεσίες επικύρωσης συμμετέχουν στην επιτροπή επικύρωσης χωρίς δικαιώματα ψήφου και εξασφαλίζουν τη γραμματειακή υποστήριξη της επιτροπής επικύρωσης υπό την επίβλεψη του προέδρου της επιτροπής επικύρωσης. H Επιτροπή θεσπίζει τον κανονισμό λειτουργίας για τις διαδικασίες συντονισμού, συμπεριλαμβανομένου ενός μητρώου κοινών πρακτικών.
Όταν ένας αιτών υποβάλλει αίτημα ελέγχου στις αρμόδιες υπηρεσίες επικύρωσης σύμφωνα με την ενότητα 1.2.7 ανωτέρω, οι υπηρεσίες αυτές παραπέμπουν το αίτημα στην επιτροπή επικύρωσης. Η επιτροπή επικύρωσης διενεργεί έλεγχο και αποφασίζει σχετικά με τις παραπεμφθείσες υποθέσεις επικύρωσης της νομικής οντότητας. Η επιτροπή επικύρωσης δεν έχει εντολή να εξετάζει τις υποθέσεις που αφορούν την επαλήθευση της χρηματοοικονομικής ικανότητας μιας νομικής οντότητας.»
Το ιστορικό της διαφοράς
Το ιστορικό της διαφοράς παρατίθεται στις σκέψεις 1 έως 10 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και, για τις ανάγκες της παρούσας διαδικασίας, μπορεί να συνοψιστεί ως εξής.
Η αναιρεσείουσα, συσταθείσα το 1991, είναι συνεταιριστική εταιρία περιορισμένης ευθύνης βελγικού δικαίου. Παρέχει μια πολυτομεακή πλατφόρμα στους ιδιωτικούς και δημόσιους φορείς που δραστηριοποιούνται στον τομέα των ευφυών συστημάτων και υπηρεσιών μεταφορών. Σύμφωνα με το καταστατικό της, έχει ως σκοπό να ενθαρρύνει, να προάγει και να επικουρεί τον συντονισμό της εφαρμογής προηγμένων τηλεματικών συστημάτων μεταφορών στην υποδομή μεταφορών της Ευρώπης.
Από τις 31 Δεκεμβρίου 2006, στην αναιρεσείουσα αναγνωριζόταν το καθεστώς ΜΜΕ κατά την έννοια της σύστασης ΜΜΕ. Το καθεστώς αυτό της επέτρεψε να λαμβάνει επί σειρά ετών επιπλέον επιχορηγήσεις από την Ένωση, ιδίως στο πλαίσιο του έβδομου προγράμματος-πλαισίου δραστηριοτήτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης (2007-2013) της Ευρωπαϊκής Κοινότητας.
Τον Δεκέμβριο του 2013, στο πλαίσιο ελέγχου του καθεστώτος ΜΜΕ των συμμετεχόντων στα υφιστάμενα προγράμματα έρευνας, ο Εκτελεστικός Οργανισμός Έρευνας (REA), ενεργώντας ως υπηρεσία επικύρωσης του καθεστώτος ΜΜΕ των συμμετεχόντων στα προγράμματα αυτά, ζήτησε από την αναιρεσείουσα στοιχεία που να δικαιολογούν τη συνέχιση της υπαγωγής της στο καθεστώς αυτό. Κατόπιν ανταλλαγής ηλεκτρονικών επιστολών, ο REA αποφάσισε, στις 27 Ιανουαρίου 2014, ότι η αναιρεσείουσα δεν μπορούσε πλέον να θεωρείται ΜΜΕ κατά την έννοια της σύστασης ΜΜΕ (στο εξής: απόφαση περί μη αναγνώρισης του καθεστώτος ΜΜΕ).
Με ηλεκτρονική επιστολή της 7ης Φεβρουαρίου 2014, η αναιρεσείουσα αμφισβήτησε την άποψη του REA προσκομίζοντας δύο νομικές γνωμοδοτήσεις που είχαν προετοιμάσει οι δικηγόροι της.
Με ηλεκτρονική επιστολή της 24ης Φεβρουαρίου 2014, ο REA ενημέρωσε την αναιρεσείουσα ότι μπορούσε να ζητήσει να επανεξεταστεί η απόφαση περί μη αναγνώρισης του καθεστώτος ΜΜΕ ενώπιον της επιτροπής επικύρωσης, δυνάμει των σημείων 1.2.6 και 1.2.7 του παραρτήματος της αποφάσεως 2012/838.
Ως εκ τούτου, με ηλεκτρονική επιστολή της 25ης Φεβρουαρίου 2014, η αναιρεσείουσα ζήτησε από τον REA την επανεξέταση της αποφάσεως αυτής ενώπιον της επιτροπής επικύρωσης.
Στις 15 Απριλίου 2014, ο REA ενημέρωσε την αναιρεσείουσα σχετικά με την απόφαση της επιτροπής επικύρωσης που επιβεβαίωνε την απόφαση περί μη αναγνώρισης του καθεστώτος ΜΜΕ (στο εξής: πρώτη αρνητική απόφαση).
Στις 23 Ιουνίου 2014, η αναιρεσείουσα άσκησε προσφυγή κατά της πρώτης αρνητικής απόφασης ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, η οποία καταχωρίστηκε με τον αριθμό T-499/14. Η προσφυγή αυτή στρεφόταν τόσο κατά της Επιτροπής όσο και κατά της επιτροπής επικύρωσης.
Στις 18 Νοεμβρίου 2014, η αναιρεσείουσα ενημερώθηκε από τον REA σχετικά με την απόφαση της επιτροπής επικύρωσης να ανακαλέσει την πρώτη αρνητική απόφαση εν αναμονή της έκδοσης νέας απόφασης. Η ανάκληση αυτή αιτιολογήθηκε με βάση το γεγονός ότι, στην πρώτη αρνητική απόφαση, η επιτροπή επικύρωσης δεν είχε δώσει σαφείς απαντήσεις στα επιχειρήματα που είχε προβάλει η αναιρεσείουσα με την ηλεκτρονική επιστολή της 7ης Φεβρουαρίου 2014. Κατόπιν της εν λόγω ανάκλησης, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η προσφυγή στην υπόθεση T-499/14 είχε καταστεί άνευ αντικειμένου και, με τη διάταξη της 30ής Απριλίου 2015, Ertico – ITS Europe κατά Επιτροπής (
T-499/14
, μη δημοσιευθείσα,
EU:T:2015:285
), αποφάσισε ότι παρείλκε η κρίση επί της εν λόγω προσφυγής.
Στις 18 Αυγούστου 2015, η επιτροπή επικύρωσης εξέδωσε την επίδικη απόφαση, με την οποία έκρινε, βάσει διαφορετικού αιτιολογικού από εκείνο της πρώτης αρνητικής απόφασης, ότι δεν μπορούσε πλέον να αναγνωρίζεται στην αναιρεσείουσα καθεστώς ΜΜΕ.
Η διαδικασία ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου και η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση
Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου στις 27 Οκτωβρίου 2015, η αναιρεσείουσα άσκησε προσφυγή με αίτημα την ακύρωση της επίδικης αποφάσεως.
Με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε την προσφυγή αυτή.
Η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου και τα αιτήματα των διαδίκων
Με την αίτηση αναιρέσεως, η αναιρεσείουσα ζητεί από το Δικαστήριο:
–
να αναιρέσει την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση·
–
να ακυρώσει την επίδικη απόφαση και να επιβεβαιώσει το καθεστώς της ίδιας ως ΜΜΕ, καθώς και
–
να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα.
Η Επιτροπή ζητεί από το Δικαστήριο:
–
να απορρίψει την αίτηση αναιρέσεως και
–
να καταδικάσει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα.
Με απόφαση του Προέδρου του Δικαστηρίου της 19ης Νοεμβρίου 2019, επιτράπηκε στην Τσεχική Δημοκρατία να παρέμβει υπέρ της αναιρεσείουσας.
Επί της αιτήσεως αναιρέσεως
Προς στήριξη της αιτήσεως αναιρέσεως, η αναιρεσείουσα προβάλλει τρεις λόγους, εκ των οποίων ο πρώτος αντλείται από εσφαλμένη ερμηνεία των σημείων 1.2.6 και 1.2.7 του παραρτήματος της αποφάσεως 2012/838 καθώς και του άρθρου 22 του κανονισμού 58/2003, ο δεύτερος από παραβίαση της σύστασης ΜΜΕ καθώς και των θεμελιωδών αρχών της ασφάλειας δικαίου και της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης και ο τρίτος από πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως όσον αφορά το καθεστώς της ίδιας ως ΜΜΕ.
Επί του πρώτου λόγου αναιρέσεως
Επιχειρηματολογία των διαδίκων
Με τον πρώτο λόγο αναιρέσεως, η αναιρεσείουσα υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο, ειδικότερα στις σκέψεις 28 έως 42, 50 και 68 έως 77 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, καθόσον έκρινε ότι τα σημεία 1.2.6 και 1.2.7 του παραρτήματος της αποφάσεως 2012/838, αφενός, και το άρθρο 22 του κανονισμού 58/2003, αφετέρου, προβλέπουν διαφορετικές προσφυγές. Αντιθέτως προς ό,τι έκρινε το Γενικό Δικαστήριο στις σκέψεις 28 έως 31 της αποφάσεως αυτής, οι διατάξεις αυτές αφορούν την ίδια διαδικασία. Ειδικότερα, τα σημεία 1.2.6 και 1.2.7 του παραρτήματος της αποφάσεως 2012/838 αποσαφηνίζουν τον τρόπο με τον οποίο υποβάλλονται στην Επιτροπή τα κατά το άρθρο 22 του κανονισμού 58/2003 αιτήματα ελέγχου νομιμότητας.
Πρώτον, τα σημεία 1.2.6 και 1.2.7 του παραρτήματος της αποφάσεως 2012/838 παραπέμπουν ρητώς στο άρθρο 22 του κανονισμού 58/2003. H υποσημείωση 24 που έχει τεθεί υπό το σημείο 1.2.6, παράγραφος 2, του παραρτήματος της αποφάσεως 2012/838 διευκρινίζει ότι ο προβλεπόμενος στο σημείο αυτό έλεγχος είναι ο έλεγχος του άρθρου 22 του κανονισμού 58/2003. Η υποσημείωση αυτή διασυνδέει το υπέρτερης τυπικής ισχύος άρθρο 22 του ως άνω κανονισμού με τις διατάξεις εφαρμογής του άρθρου αυτού, ήτοι τα έχοντα κατώτερη τυπική ισχύ σημεία 1.2.6 και 1.2.7 του παραρτήματος της αποφάσεως 2012/838.
Δεύτερον, ενώ το σημείο 1.2.6, παράγραφος 3, του παραρτήματος της αποφάσεως 2012/838 διευκρινίζει ότι η εν λόγω διαδικασία διοικητικού ελέγχου εφαρμόζεται με την επιφύλαξη του δικαιώματος προσφυγής του αιτούντος ενώπιον του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή ή του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δεν αναφέρει ότι η διαδικασία αυτή εφαρμόζεται με την επιφύλαξη της διαδικασίας ελέγχου που προβλέπεται στο άρθρο 22 του κανονισμού 58/2003.
Τρίτον, η ίδια η Επιτροπή έκρινε ότι τα σημεία 1.2.6 και 1.2.7 του παραρτήματος της αποφάσεως 2012/838 και το άρθρο 22 του κανονισμού 58/2003 αφορούν την ίδια διαδικασία ελέγχου. Συγκεκριμένα, ο REA επισήμανε, στην ηλεκτρονική επιστολή της 24ης Φεβρουαρίου 2014, ότι έπρεπε να υποβληθεί αίτημα ελέγχου της νομιμότητας σύμφωνα με τα σημεία 1.2.6 και 1.2.7 του παραρτήματος της αποφάσεως 2012/838. Ο REA δεν έκανε καμία αναφορά στο άρθρο 22 του κανονισμού 58/2003, όπως θα έπρεπε και θα είχε σίγουρα πράξει αν η διαδικασία ελέγχου του άρθρου 22 του κανονισμού 58/2003 ήταν διαφορετική από εκείνη που αναφέρεται στα σημεία 1.2.6 και 1.2.7 του παραρτήματος της αποφάσεως 2012/838.
Ειδικότερα, υφίσταται γενική αρχή του δικαίου της διοικητικής διαδικασίας της Ένωσης κατά την οποία οι αποφάσεις των θεσμικών οργάνων και άλλων διοικητικών αρχών της Ένωσης που θίγουν τα δικαιώματα ή τα συμφέροντα ιδιώτη πρέπει να υποδεικνύουν με σαφήνεια τα διαθέσιμα μέσα έννομης προστασίας και τον τρόπο ασκήσεώς τους. Η απαίτηση αυτή προβλέπεται επίσης ρητώς, μεταξύ άλλων, στο άρθρο 133, παράγραφος 2, του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) 2018/1046 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 18ης Ιουλίου 2018, σχετικά με τους δημοσιονομικούς κανόνες που εφαρμόζονται στον γενικό προϋπολογισμό της Ένωσης, την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1296/2013, (ΕΕ) αριθ. 1301/2013, (ΕΕ) αριθ. 1303/2013, (ΕΕ) αριθ. 1304/2013, (ΕΕ) αριθ. 1309/2013, (ΕΕ) αριθ. 1316/2013, (ΕΕ) αριθ. 223/2014, (ΕΕ) αριθ. 283/2014 και της απόφασης αριθ. 541/2014/ΕΕ και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012 (
ΕΕ 2018, L 193, σ. 1
). Ο κανονισμός αυτός αποτελεί τη νυν ισχύουσα νομική βάση των κανονιστικών απαιτήσεων στις οποίες στηρίζεται η απόφαση 2012/838.
Τέταρτον, στο πλαίσιο της εφαρμογής των σημείων 1.2.6 και 1.2.7 του παραρτήματος της αποφάσεως 2012/838, η επιτροπή επικύρωσης, και, κατά συνέπεια, η Επιτροπή, συμμορφώθηκε, στην πράξη, με την προθεσμία των δύο μηνών που τάσσει το άρθρο 22 παράγραφος 1, τρίτο εδάφιο, του κανονισμού 58/2003. Ειδικότερα, η επιτροπή επικύρωσης εξέδωσε την πρώτη αρνητική απόφαση εντός δύο μηνών από την ημερομηνία κατά την οποία η αναιρεσείουσα είχε επισήμως ζητήσει από τον REA να διαβιβάσει τον φάκελό της στην εν λόγω επιτροπή.
Εξάλλου, η Επιτροπή δεν προέβαλε αντιρρήσεις όσον αφορά το γεγονός ότι, αφενός, η αναιρεσείουσα, στο δικόγραφο της προσφυγής της στην υπόθεση επί της οποίας εκδόθηκε η διάταξη της 30ής Απριλίου 2015, Ertico – ITS Europe κατά Επιτροπής (
T-499/14
, μη δημοσιευθείσα,
EU:T:2015:285
), ανέφερε ρητώς το άρθρο 22 του κανονισμού 58/2003 ως μία από τις νομικές βάσεις της προσφυγής της και, αφετέρου, η αναιρεσείουσα στηρίχθηκε σε μεγάλο βαθμό στο εν λόγω άρθρο 22 στο από 5 Ιανουαρίου 2015 έγγραφό της προς το Γενικό Δικαστήριο.
Πέμπτον, ενώ το άρθρο 22 του κανονισμού 58/2003 ορίζει ότι η Επιτροπή αποφαίνεται σχετικά με τη διοικητική προσφυγή εντός προθεσμίας δύο μηνών από την ημερομηνία της υποβολής της, ότι η απουσία απάντησης της Επιτροπής εντός της προθεσμίας αυτής ισοδυναμεί με σιωπηρή απορριπτική απόφαση της διοικητικής προσφυγής και ότι η ρητή ή σιωπηρή απόφαση απόρριψης από την Επιτροπή της εν λόγω διοικητικής προσφυγής μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο προσφυγής ακυρώσεως ενώπιον του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης σύμφωνα με το άρθρο 263 ΣΛΕΕ, τα σημεία 1.2.6 και 1.2.7 του παραρτήματος της αποφάσεως 2012/838 δεν κάνουν λόγο για προθεσμία έκδοσης απόφασης από την επιτροπή επικύρωσης και, κατά συνέπεια, από την Επιτροπή και δεν προβλέπουν κανόνες για την περίπτωση κατά την οποία η επιτροπή επικύρωσης, και, κατά συνέπεια, η Επιτροπή, παραλείπει να εκδώσει απόφαση. Επομένως, στο πλαίσιο της διαδικασίας που προβλέπεται στα σημεία 1.2.6 και 1.2.7 του παραρτήματος της αποφάσεως 2012/838 εφαρμόζεται κατ’ ανάγκην το άρθρο 22 του κανονισμού 58/2003. Στην αντίθετη περίπτωση, η αναιρεσείουσα διερωτάται πώς θα μπορούσε ο ενδιαφερόμενος να προσδιορίσει το χρονικό σημείο έναρξης της προθεσμίας για την άσκηση προσφυγής κατά σιωπηρής απορριπτικής αποφάσεως.
Έκτον, αντιθέτως προς ό,τι έκρινε το Γενικό Δικαστήριο με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, η προσφυγή την οποία προβλέπουν τα σημεία 1.2.6 και 1.2.7 του παραρτήματος της αποφάσεως 2012/838 και η προσφυγή του άρθρου 22 του κανονισμού 58/2003 δεν διαφέρουν όσον αφορά τη διαδικασία και τη φύση τους.
Κατά πρώτον, ο έλεγχος διενεργείται από την ίδια οντότητα, δηλαδή από την Επιτροπή. Τούτο προκύπτει σαφώς από το γράμμα του άρθρου 22 του κανονισμού 58/2003. Ομοίως, τα σημεία 1.2.6 και 1.2.7 του παραρτήματος της αποφάσεως 2012/838 ορίζουν ότι ο έλεγχος νομιμότητας διενεργείται από την επιτροπή επικύρωσης, ήτοι από μια «διυπηρεσιακή επιτροπή» για τους σκοπούς του συντονισμού των ΓΔ και των εκτελεστικών οργανισμών της Επιτροπής που υλοποιούν το έβδομο πρόγραμμα-πλαίσιο δραστηριοτήτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης (2007-2013) της Ευρωπαϊκής Κοινότητας.
Εξάλλου, το Γενικό Δικαστήριο έχει κρίνει ότι η επιτροπή επικύρωσης και η Επιτροπή πρέπει να θεωρηθούν ενιαία οντότητα, πράγμα που δεν μπορούσε να αγνοήσει το Γενικό Δικαστήριο στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση διότι άλλως θα παραβίαζε την αρχή του δεδικασμένου. Ειδικότερα, η προσφυγή της αναιρεσείουσας στην υπόθεση επί της οποίας εκδόθηκε η διάταξη της 30ής Απριλίου 2015, Ertico – ITS Europe κατά Επιτροπής (
T-499/14
, μη δημοσιευθείσα,
EU:T:2015:285
), στρεφόταν τόσο κατά της Επιτροπής όσο και κατά της επιτροπής επικύρωσης. Με τηλεομοιοτυπία της 4ης Σεπτεμβρίου 2014, η Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου ενημέρωσε την αναιρεσείουσα ότι το έβδομο τμήμα του Γενικού Δικαστηρίου είχε αποφασίσει ότι η Επιτροπή έπρεπε να θεωρηθεί ως μόνη καθής.
Το γεγονός ότι η επιτροπή επικύρωσης και η Επιτροπή πρέπει να θεωρηθούν ως ενιαία οντότητα επιβεβαιώνεται επίσης στο σημείο 1.2.7 του παραρτήματος της αποφάσεως 2012/838, το οποίο αποσαφηνίζει ότι η Επιτροπή οφείλει να εκδώσει εσωτερικό κανονισμό λειτουργίας της επιτροπής επικύρωσης. Επομένως, ζητώντας από την επιτροπή επικύρωσης να διενεργήσει έλεγχο, η αναιρεσείουσα άσκησε, στην πραγματικότητα, διοικητική προσφυγή ενώπιον της Επιτροπής.
Κατά δεύτερον, το αίτημα ελέγχου υποβάλλεται με αίτηση που απευθύνεται στην αρμόδια υπηρεσία επικύρωσης. Από πολλές επιστολές που αντηλλάγησαν μεταξύ του REA και της αναιρεσείουσας προκύπτει ότι η αρμόδια υπηρεσία επικύρωσης, εν προκειμένω ο REA, ενήργησε απλώς ως ενδιάμεσος ο οποίος διαβίβασε το αίτημα ελέγχου της αναιρεσείουσας στην Επιτροπή.
Κατά τρίτον, ο έλεγχος νομιμότητας αφορά πράξεις εκτελεστικών οργανισμών, όπως εν προκειμένω ο REA, πράγμα που δεν αμφισβητήθηκε από την Επιτροπή ούτε εξετάστηκε στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση.
Κατά τέταρτον, ο σκοπός του ελέγχου έγκειται στο να παράσχει στην Επιτροπή τη δυνατότητα να ασκήσει εποπτεία και να διασφαλίσει την ομοιογένεια της ερμηνείας, σκοπός ο οποίος ούτε αμφισβητήθηκε από την Επιτροπή ούτε εξετάστηκε στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση.
Κατά πέμπτον, στην αναιρεσείουσα δόθηκε η δυνατότητα να υποβάλει τις παρατηρήσεις της. Βάσει του γράμματος του άρθρου 22 του κανονισμού 58/2003, η αναιρεσείουσα ανέκαθεν υποστήριζε ότι έπρεπε να ακουστεί από την Επιτροπή. Από τα σημεία 1.2.6 και 1.2.7 του παραρτήματος της αποφάσεως 2012/838 δεν προκύπτει σαφώς ότι ο αιτών πρέπει να έχει τη δυνατότητα υποβολής παρατηρήσεων. Τούτο είναι όμως εύλογο, εφόσον δεν χρειάζεται να προβλεφθεί ρητώς μια δυνατότητα η οποία ήδη προβλέπεται στο άρθρο 22 του κανονισμού 58/2003. Εν πάση περιπτώσει, το Γενικό Δικαστήριο επιβεβαίωσε, στη σκέψη 52 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι έπρεπε να είχε δοθεί στην αναιρεσείουσα η δυνατότητα να προβάλει λυσιτελώς την άποψή της πριν από την έκδοση της επίδικης αποφάσεως, παρά το γεγονός ότι τέτοιο δικαίωμα δεν προβλεπόταν ρητώς στα σημεία 1.2.6 και 1.2.7 του παραρτήματος της αποφάσεως 2012/838.
Κατά έκτον, από το σημείο 1.2.6 του παραρτήματος της αποφάσεως 2012/838 και από το άρθρο 22 του κανονισμού 58/2003 προκύπτει ότι ο έλεγχος είναι διοικητικής φύσεως και συνίσταται σε πλήρη επανεξέταση της ουσίας της προσβαλλομένης πράξεως.
Το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε, στη σκέψη 30 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι ο έλεγχος που ασκείται κατ’ εφαρμογήν των σημείων 1.2.6 και 1.2.7 του παραρτήματος της αποφάσεως 2012/838 αφορά πλήρη επανεξέταση της αποφάσεως τόσο ως προς τα νομικά ζητήματα όσο και ως προς τα πραγματικά περιστατικά. Αντιθέτως όμως προς όσα έκρινε το Γενικό Δικαστήριο στις σκέψεις 30 και 37 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως καθώς και, εμμέσως, στη σκέψη 41 της αποφάσεως αυτής, το ίδιο πρέπει κατ’ ανάγκην να ισχύει και στο πλαίσιο της εφαρμογής του άρθρου 22 του κανονισμού 58/2003. Προκειμένου να ασκήσει εποπτεία στις δραστηριότητες των εκτελεστικών οργανισμών καθώς και να διασφαλίσει ομοιογένεια ως προς την ερμηνεία και να ακούσει τα επιχειρήματα του αιτούντος, η Επιτροπή πρέπει, εξ ορισμού, να είναι σε θέση να επανεξετάσει την ουσία της προσβαλλομένης πράξεως.
Κατά έβδομον, το αίτημα ελέγχου πρέπει να υποβληθεί εντός μηνός από την ημερομηνία κατά την οποία ο ενδιαφερόμενος έλαβε γνώση της προσβαλλομένης πράξεως. Τούτο προκύπτει από το γράμμα του άρθρου 22 του κανονισμού 58/2003. Εφόσον αυτός ο υπέρτερης τυπικής ισχύος κανόνας τάσσει προθεσμία, παρέλκει η υπόμνηση της προθεσμίας αυτής στις ειδικές διατάξεις εφαρμογής του ως άνω κανόνα, ήτοι στα σημεία 1.2.6 και 1.2.7 του παραρτήματος της αποφάσεως 2012/838.
Κατά συνέπεια, η επίδικη απόφαση, η οποία εκδόθηκε μετά τη λήξη της δίμηνης προθεσμίας που άρχεται από της ασκήσεως της διοικητικής προσφυγής του άρθρου 22 του κανονισμού 58/2003, πρέπει να θεωρηθεί άκυρη και το καθεστώς ΜΜΕ της αναιρεσείουσας να επιβεβαιωθεί. Εφόσον η πρώτη αρνητική απόφαση εκδόθηκε εντός της ταχθείσας δίμηνης προθεσμίας, δεν μπορεί να υποστηριχθεί, πράγμα που επιβεβαιώθηκε από το Γενικό Δικαστήριο στη διάταξη της 30ής Απριλίου 2015, Ertico – ITS Europe κατά Επιτροπής (
T-499/14
, μη δημοσιευθείσα,
EU:T:2015:285
), ότι υφίστατο σιωπηρή απορριπτική απόφαση βάσει του άρθρου 22, παράγραφος 1, τρίτο εδάφιο, του κανονισμού 58/2003.
Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι ο πρώτος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως αλυσιτελής και, εν πάση περιπτώσει, ως αβάσιμος.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
Παρατηρείται ότι, ακόμη και αν υποτεθεί ότι, όπως υποστηρίζει η αναιρεσείουσα, τα σημεία 1.2.6 και 1.2.7 του παραρτήματος της αποφάσεως 2012/838 αποσαφηνίζουν τον τρόπο με τον οποίο υποβάλλονται στην Επιτροπή τα αιτήματα ελέγχου νομιμότητας που προβλέπονται στο άρθρο 22 του κανονισμού 58/2003, οπότε όλες οι διατάξεις αυτές αφορούν την ίδια διαδικασία που διέπεται κατά κύριο λόγο από το ως άνω άρθρο 22, πάντως η τελευταία αυτή διάταξη διευκρινίζει, στην παράγραφο 1, τρίτο εδάφιο, ότι, «[μ]ε την επιφύλαξη της υποχρέωσης της Επιτροπής να απαντήσει εγγράφως και να αιτιολογεί την απόφασή της, η απουσία απάντησης της Επιτροπής εντός αυτής της προθεσμίας ισοδυναμεί με σιωπηρή απόφαση απόρριψης της προσφυγής».
Επομένως, ο νομοθέτης δεν απέκλεισε τη δυνατότητα της Επιτροπής να περιοριστεί, κατά τη λήξη της δίμηνης προθεσμίας που προβλέπεται στο εν λόγω άρθρο 22, σε σιωπηρή απόρριψη της διοικητικής προσφυγής. Κατά συνέπεια, χωρίς να χρειάζεται να εξεταστεί, στο πλαίσιο της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως, ποιες απαιτήσεις, σχετικά με τον σεβασμό του δικαιώματος χρηστής διοίκησης, πρέπει να τηρούνται από την Επιτροπή όταν ασκεί τη δυνατότητα αυτή, πρέπει να απορριφθεί το επιχείρημα της αναιρεσείουσας ότι η επίδικη απόφαση πρέπει να ακυρωθεί απλώς και μόνο διότι εκδόθηκε μετά τη λήξη της εν λόγω δίμηνης προθεσμίας.
Συναφώς, η αναιρεσείουσα υποστηρίζει ότι η έκδοση της πρώτης αρνητικής αποφάσεως εμποδίζει να εφαρμοστούν εν προκειμένω τα όσα εκτίθενται στις σκέψεις 49 και 50 της παρούσας αποφάσεως. Κατά την αναιρεσείουσα, από τη διάταξη της 30ής Απριλίου 2015, Ertico – ITS Europe κατά Επιτροπής (
T-499/14
, μη δημοσιευθείσα,
EU:T:2015:285
), προκύπτει ότι από τη στιγμή που η πρώτη αρνητική απόφαση εκδόθηκε εντός της ταχθείσας δίμηνης προθεσμίας δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι υφίστατο σιωπηρή απορριπτική απόφαση βάσει του άρθρου 22, παράγραφος 1, του κανονισμού 58/2003.
Πλην όμως, σε αντίθεση με τα όσα φαίνεται να συνάγει η αναιρεσείουσα με τη σχετική επιχειρηματολογία της, η κατάργηση της δίκης στην οποία προέβη το Γενικό Δικαστήριο με τη διάταξη της 30ής Απριλίου 2015, Ertico – ITS Europe κατά Επιτροπής (
T-499/14
, μη δημοσιευθείσα,
EU:T:2015:285
), στηρίζεται, όπως προκύπτει, ειδικότερα, από τις σκέψεις 7 και 11 της διατάξεως αυτής, στην ανάκληση της πρώτης αρνητικής αποφάσεως, δεδομένου ότι κατ’ αυτής έβαλλε η προσφυγή ακυρώσεως επί της οποίας εκδόθηκε η εν λόγω διάταξη. Εξάλλου, ούτε η κατάργηση της δίκης ούτε το σκεπτικό επί του οποίου θεμελίωσε την κατάργηση αυτή το Γενικό Δικαστήριο αποκλείουν ότι η ανάκληση αυτή συνεπαγόταν την απουσία απάντησης της Επιτροπής εντός της ταχθείσας προθεσμίας.
Άλλωστε, στο πλαίσιο της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως δεν αμφισβητείται αυτό καθεαυτό το δικαίωμα της Επιτροπής να ανακαλέσει την πρώτη αρνητική απόφαση.
Επομένως, δεδομένης της ανακλήσεως της πρώτης αρνητικής αποφάσεως και ακόμη και αν υποτεθεί ότι το άρθρο 22 του κανονισμού 58/2003 είχε εφαρμογή στη διαδικασία ελέγχου την οποία κίνησε η αναιρεσείουσα κατά της αποφάσεως περί μη αναγνώρισης του καθεστώτος ΜΜΕ, πρέπει εν πάση περιπτώσει να θεωρηθεί ότι υπήρξε «απουσία απάντησης» της Επιτροπής εντός της ταχθείσας προθεσμίας, κατά την έννοια του άρθρου 22, παράγραφος 1, τρίτο εδάφιο, του ως άνω κανονισμού, η δε απουσία απάντησης ισοδυναμούσε με σιωπηρή απόφαση απόρριψης της προσφυγής, σύμφωνα με το ως άνω άρθρο 22. Παρατηρείται επίσης ότι, όπως προκύπτει από τις σκέψεις 20 έως 22 της παρούσας αποφάσεως, η ανάκληση αυτή εχώρησε πριν από την έκδοση της επίδικης αποφάσεως και την άσκηση από την αναιρεσείουσα προσφυγής ακυρώσεως κατ’ αυτής.
Δεδομένου ότι το γεγονός και μόνον ότι η επίδικη απόφαση εκδόθηκε μετά τη λήξη της δίμηνης προθεσμίας που τάσσεται στην Επιτροπή προκειμένου να απαντήσει σε διοικητική προσφυγή η οποία ασκείται επί τη βάσει του άρθρου 22, παράγραφος 1, του κανονισμού 58/2003 δεν είναι ικανό να επιφέρει την ακύρωση της αποφάσεως αυτής, η επιχειρηματολογία με την οποία η αναιρεσείουσα επιδιώκει να αποδείξει ότι η διάταξη αυτή έχει εφαρμογή στη διαδικασία προσφυγής την οποία κίνησε κατά της αποφάσεως περί μη αναγνώρισης του καθεστώτος ΜΜΕ είναι αλυσιτελής και, ως εκ τούτου, απορριπτέα.
Τέλος, όσον αφορά την επιχειρηματολογία κατά την οποία ο REA δεν ανέφερε ότι το άρθρο 22 του κανονισμού 58/2003 αποτελούσε τη βάση ενός μέσου έννομης προστασίας που διέθετε η αναιρεσείουσα, ενώ θα έπρεπε να είχε αναφέρει τούτο εάν η διαδικασία του άρθρου αυτού ήταν διαφορετική από εκείνη των σημείων 1.2.6 και 1.2.7 του παραρτήματος της αποφάσεως 2012/838, επισημαίνεται ότι, στο πλαίσιο της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως, η αναιρεσείουσα δεν υποστηρίζει ότι η παράβαση της υποτιθέμενης υποχρέωσης του REA να υποδείξει τα διαθέσιμα μέσα έννομης προστασίας δικαιολογεί αφ’ εαυτής την ακύρωση της επίδικης αποφάσεως, αλλά υποστηρίζει απλώς ότι η ύπαρξη της υποχρεώσεως αυτής και το γεγονός ότι ο REA δεν ανέφερε το άρθρο 22 του κανονισμού 58/2003 ως έρεισμα ενός διαθέσιμου για την ίδια εναλλακτικού μέσου έννομης προστασίας αποδεικνύουν ότι το άρθρο αυτό και τα σημεία 1.2.6 και 1.2.7 του παραρτήματος της αποφάσεως 2012/838 πρέπει να θεωρηθούν ότι προβλέπουν ένα και το αυτό μέσο έννομης προστασίας. Εξ αυτού συνάγεται ότι, στην πραγματικότητα, αυτό που, κατά την αναιρεσείουσα, δικαιολογεί την ακύρωση της επίδικης αποφάσεως και την επιβεβαίωση του καθεστώτος της ίδιας ως ΜΜΕ είναι η μη τήρηση της προβλεπόμενης στο εν λόγω άρθρο δίμηνης προθεσμίας. Πλην όμως από τα ανωτέρω προκύπτει ότι δεν δικαιολογείται ακύρωση της αποφάσεως αυτής για τον συγκεκριμένο λόγο.
Βάσει του συνόλου των ανωτέρω σκέψεων, ο πρώτος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό του.
Επί του τρίτου λόγου αναιρέσεως
Επιχειρηματολογία των διαδίκων
Με τον τρίτο λόγο αναιρέσεως, ο οποίος πρέπει να εξεταστεί δεύτερος, η αναιρεσείουσα υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως, ιδίως στις σκέψεις 56, 59, 139 έως 146, 148, 150, 151 και 171 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, καθόσον έκρινε ότι η αναιρεσείουσα δεν αντιμετώπιζε τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν συνήθως οι ΜΜΕ και ότι, κατά συνέπεια, δεν ήταν ΜΜΕ υπό το πρίσμα του σκοπού και του πνεύματος της σύστασης ΜΜΕ.
Ενώ μεταξύ των μετόχων της αναιρεσείουσας περιλαμβάνονται μεγάλες επιχειρήσεις και δημόσιοι φορείς, η κατάστασή της ουδόλως διαφέρει από εκείνη των λοιπών ΜΜΕ. Ιδίως, είναι προδήλως εσφαλμένο να θεωρηθεί, όπως διαπίστωσε το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 145 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι η αναιρεσείουσα μπορεί, βάσει του καταστατικού της, να διαθέτει πόρους προερχόμενους από τα μέλη της, οι οποίοι υπερβαίνουν τους πόρους μιας ΜΜΕ και της επιτρέπουν να καλύπτει τις δαπάνες της.
Πρώτον, το Γενικό Δικαστήριο κακώς αγνόησε το γεγονός ότι, αφενός, οι μετοχές της αναιρεσείουσας κατέχονταν από 110 διαφορετικούς μετόχους κατά την ημερομηνία εκδόσεως της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και, αφετέρου, οι μέτοχοι αυτοί μπορούσαν να αποσυρθούν ανά πάσα στιγμή.
Δεύτερον, το Γενικό Δικαστήριο κακώς αγνόησε το γεγονός ότι κάθε μέτοχος της αναιρεσείουσας, αφενός, κατέχει ίσο αριθμό μετοχών και δικαιωμάτων ψήφου και, αφετέρου, διαθέτει ίσα δικαιώματα ψήφου στη γενική συνέλευση της αναιρεσείουσας. Επομένως, κανένας από τους μετόχους δεν έχει συμφέρον να εισφέρει κεφάλαια στην αναιρεσείουσα, διότι απλούστατα δεν μπορούν να αποφασίσουν για τη χρήση και τον προορισμό των κεφαλαίων αυτών.
Τρίτον, η συνεισφορά των μετόχων της αναιρεσείουσας περιορίζεται αυστηρά στις ετήσιες εισφορές τους, το ύψος των οποίων παραμένει αμετάβλητο εδώ και 20 έτη. Όπως ορθώς ανέφερε το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 144 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το ύψος της ετήσιας εισφοράς καθορίζεται από το εποπτικό συμβούλιο της αναιρεσείουσας, που αποτελείται από εκπροσώπους των διαφόρων τομέων που αντιπροσωπεύονται στο πλαίσιο της αναιρεσείουσας –οι οποίοι έχουν όλοι αποκλίνοντα συμφέροντα– και που αριθμούσε 20 μέλη κατά την ημερομηνία εκδόσεως της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως. Πάντως, αντιθέτως προς ό,τι διαπίστωσε το Γενικό Δικαστήριο στις σκέψεις 144 και 145 της εν λόγω αποφάσεως, στην πράξη είναι πολύ δύσκολο για το εποπτικό συμβούλιο να αποφασίσει να αυξήσει τις ετήσιες εισφορές, διότι, αφενός, το εποπτικό συμβούλιο λαμβάνει ομοφώνως τις αποφάσεις του ή, αν δεν υπάρχει συναίνεση, με πλειοψηφία των τριών τετάρτων των παρόντων ή αντιπροσωπευομένων μελών και, αφετέρου, κάθε μέλος του εποπτικού συμβουλίου διαθέτει μία ψήφο.
Η διαπίστωση του Γενικού Δικαστηρίου, στη σκέψη 142 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι από το άρθρο 3 του καταστατικού της αναιρεσείουσας προκύπτει ότι αυτή ενεργεί κυρίως για λογαριασμό των μελών της, είναι παντελώς αλυσιτελής. Όλες οι επιχειρήσεις ενεργούν προς το συμφέρον των μετόχων τους. Εξάλλου, η διαπίστωση αυτή απορρέει από εσφαλμένη ερμηνεία του περιεχομένου του καταστατικού της αναιρεσείουσας. Στην πραγματικότητα, από το άρθρο 3 του καταστατικού προκύπτει ότι η αναιρεσείουσα οφείλει να ενεργεί κυρίως υπέρ των μελών της. Επιπλέον, καίτοι η αναιρεσείουσα παρέχει κατά κύριο λόγο υπηρεσίες στους μετόχους της, τούτο δεν την καθιστά λιγότερο ευάλωτη από μια άλλη ΜΜΕ. Η αβέβαιη φύση των εσόδων της αναιρεσείουσας επιβεβαιώνεται επίσης από το γεγονός ότι η ίδια θεωρείται ΜΜΕ από την τράπεζά της και ότι ακόμη και η Επιτροπή τη θεωρεί οικονομικώς ευάλωτη και ζητεί, κατά συνέπεια, να προσκομίσει τραπεζική εγγύηση προκειμένου να λάβει προκαταβολή έναντι της επιχορήγησης της Ένωσης.
Το ίδιο ισχύει και για τη διαπίστωση στη σκέψη 143 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, κατά την οποία, σύμφωνα με το άρθρο 5 του καταστατικού της αναιρεσείουσας, το εγκεκριμένο κεφάλαιο της αναιρεσείουσας είναι απεριόριστο. Το άρθρο αυτό σημαίνει απλώς ότι, από νομικής απόψεως, το ανώτατο ύψος του μετοχικού κεφαλαίου που επιτρέπεται να χρησιμοποιεί η αναιρεσείουσα είναι απεριόριστο. Η διευκρίνιση αυτή είναι σημαντική για πρακτικούς λόγους, διότι, εάν δεν υπήρχε, η αναιρεσείουσα θα υποχρεούτο να τροποποιήσει το καταστατικό της στην περίπτωση που νέα μέλη επιθυμούσαν να εισέλθουν στο κεφάλαιο, δεδομένου ότι το εγκεκριμένο μετοχικό κεφάλαιο θα μπορούσε να αυξηθεί μόνο με τη συμφωνία των μετόχων. Επομένως, το εγκεκριμένο μετοχικό κεφάλαιο δεν παρέχει καμία ένδειξη για την οικονομική ευρωστία της αναιρεσείουσας.
Κατά συνέπεια, το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη όταν έκρινε, στη σκέψη 143 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι το εγκεκριμένο μετοχικό κεφάλαιο αποτελούσε εγγύηση έναντι των εταίρων της αναιρεσείουσας και των ενδεχόμενων δανειστών και ότι ένα σημαντικό μετοχικό κεφάλαιο διευκόλυνε την αναιρεσείουσα στις σχέσεις της με τους τρίτους. Στο πλαίσιο αυτό είναι κρισιμότερο το καταβεβλημένο μετοχικό κεφάλαιο, ήτοι το ποσό που έχει καταβληθεί σε εταιρία από τους μετόχους της έναντι συμμετοχής στο κεφάλαιό της, στο οποίο παρέπεμψε το Γενικό Δικαστήριο όταν ανέφερε, στην ως άνω σκέψη 143, το συνολικό ποσό των εισφορών υπέρ της αναιρεσείουσας. Επομένως, αντιθέτως προς όσα εκτίθενται στην εν λόγω σκέψη 143, η έννοια του εγκεκριμένου κεφαλαίου δεν αντιστοιχεί στο συνολικό ποσό των εισφορών υπέρ της αναιρεσείουσας.
Στην περίπτωση της αναιρεσείουσας, το καταβεβλημένο μετοχικό κεφάλαιο ανέρχεται σε 68200 ευρώ, καθόσον 110 μέτοχοι έχουν καταβάλει 620 ευρώ ο καθένας. Τούτο ουδόλως οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η οικονομική κατάσταση της αναιρεσείουσας είναι καλύτερη από εκείνη μιας άλλης ΜΜΕ.
Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι ο τρίτος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως προδήλως απαράδεκτος, δεδομένου ότι η αναιρεσείουσα απλώς αμφισβητεί τα πραγματικά περιστατικά που διαπίστωσε το Γενικό Δικαστήριο. Εν πάση περιπτώσει, ο τρίτος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
Υπενθυμίζεται ότι από το άρθρο 256 ΣΛΕΕ καθώς και από το άρθρο 58, πρώτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης προκύπτει ότι η αναίρεση περιορίζεται στα νομικά ζητήματα. Ως εκ τούτου, το Γενικό Δικαστήριο είναι το μόνο αρμόδιο για τη διαπίστωση και την εκτίμηση των κρίσιμων πραγματικών περιστατικών. Επομένως, η εκτίμηση αυτών των πραγματικών περιστατικών δεν συνιστά, υπό την επιφύλαξη ενδεχόμενης παραμορφώσεώς τους, νομικό ζήτημα υποκείμενο, αυτό καθεαυτό, στον έλεγχο του Δικαστηρίου στο πλαίσιο αιτήσεως αναιρέσεως (απόφαση της 26ης Μαρτίου 2019, Επιτροπή κατά Ιταλίας,
C-621/16 P
,
EU:C:2019:251
, σκέψη
και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
Κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, η παραμόρφωση πρέπει να προκύπτει προδήλως από τα στοιχεία της δικογραφίας, χωρίς να απαιτείται εκ νέου εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών και των αποδεικτικών στοιχείων (αποφάσεις της 6ης Νοεμβρίου 2018, Scuola Elementare Maria Montessori κατά Επιτροπής, Επιτροπή κατά Scuola Elementare Maria Montessori και Επιτροπή κατά Ferracci,
C-622/16 P έως C-624/16 P
,
EU:C:2018:873
, σκέψη
και εκεί μνημονευόμενη νομολογία, και της 14ης Ιανουαρίου 2021, ERCEA κατά Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης,
C-280/19 P
, μη δημοσιευθείσα,
EU:C:2021:23
, σκέψη
).
Εξάλλου, δεν μπορεί να γίνει δεκτό ότι αποτελεί ερμηνεία δικαίου η εκ μέρους του Γενικού Δικαστηρίου εξέταση συμβατικού όρου και, ως εκ τούτου, το Δικαστήριο δεν μπορεί να ελέγξει αναιρετικώς την εξέταση αυτή, διότι άλλως θα υποκαθιστούσε το Γενικό Δικαστήριο στην αρμοδιότητά του προς διαπίστωση των πραγματικών περιστατικών (αποφάσεις της 29ης Οκτωβρίου 2015, Επιτροπή κατά ANKO,
C-78/14 P
,
EU:C:2015:732
, σκέψη
, και της 14ης Ιανουαρίου 2021, ERCEA κατά Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης,
C-280/19 P
, μη δημοσιευθείσα,
EU:C:2021:23
, σκέψη
και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
Περαιτέρω, από το άρθρο 256 ΣΛΕΕ, το άρθρο 58, πρώτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και το άρθρο 168, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, και το άρθρο 169, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου προκύπτει ότι στην αίτηση αναιρέσεως πρέπει να παρατίθενται με ακρίβεια τα βαλλόμενα στοιχεία της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως καθώς και τα νομικά επιχειρήματα που στηρίζουν ειδικώς την αίτηση αυτή, επί ποινή απαραδέκτου της αιτήσεως αναιρέσεως ή του σχετικού λόγου αναιρέσεως (αποφάσεις της 12ης Ιανουαρίου 2017, Timab Industries και CFPR κατά Επιτροπής,
C-411/15 P
,
EU:C:2017:11
, σκέψη
και εκεί μνημονευόμενη νομολογία, και της 24ης Ιανουαρίου 2018, EUIPO κατά European Food,
C‑634/16 P
,
EU:C:2018:30
, σκέψη
).
Επισημαίνεται ότι, υπό το πρόσχημα πρόδηλης πλάνης εκτιμήσεως στην οποία υπέπεσε το Γενικό Δικαστήριο, η αναιρεσείουσα αμφισβητεί, στην πραγματικότητα, την αξία ή τη λυσιτέλεια που απέδωσε το Γενικό Δικαστήριο στις διάφορες πραγματικές περιστάσεις που χαρακτηρίζουν την κατάστασή της και στις διατάξεις του καταστατικού της. Επομένως, με το σύνολο της επιχειρηματολογίας της, η αναιρεσείουσα επιζητεί να προβεί το Δικαστήριο σε δική του εκτίμηση σχετικά με την υποτιθέμενη αβέβαιη φύση των εσόδων της. Όπως, όμως, προκύπτει από τη νομολογία που παρατίθεται στις σκέψεις 68 έως 71 της παρούσας αποφάσεως, υπό την επιφύλαξη ενδεχόμενης παραμορφώσεως, το Γενικό Δικαστήριο είναι το μόνον αρμόδιο για την εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών και την εξέταση του καταστατικού της αναιρεσείουσας.
Συνεπώς, ο τρίτος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτος.
Επί του δεύτερου λόγου αναιρέσεως
Επιχειρηματολογία των διαδίκων
Με τον δεύτερο λόγο αναιρέσεως, η αναιρεσείουσα υποστηρίζει ότι, ειδικότερα στις σκέψεις 59 και 97 έως 153 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη τη σύσταση ΜΜΕ και παραβίασε τις θεμελιώδεις αρχές της ασφάλειας δικαίου και της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης, καθόσον στέρησε την αναιρεσείουσα από το καθεστώς ΜΜΕ στηριζόμενο στον σκοπό και στο πνεύμα της σύστασης αυτής, ενώ η αναιρεσείουσα πληρούσε τυπικώς τα κριτήρια της εν λόγω σύστασης.
Ειδικότερα, το Γενικό Δικαστήριο επιβεβαίωσε ή, τουλάχιστον, δεν αμφισβήτησε, πρώτον, ότι η αναιρεσείουσα είχε την ιδιότητα της επιχείρησης, κατά την έννοια του άρθρου 1 του παραρτήματος της σύστασης ΜΜΕ, δεύτερον, ότι πληρούσε τυπικώς το κριτήριο της ανεξαρτησίας που θέτει η σύσταση αυτή και συνιστούσε επομένως ανεξάρτητη επιχείρηση, κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 1, του παραρτήματος της εν λόγω σύστασης, και, τρίτον, ότι πληρούσε τυπικώς τα κριτήρια του αριθμού εργαζομένων και των οικονομικών ορίων που τίθενται στο άρθρο 2 του παραρτήματος της σύστασης. Αντί να συναγάγει από τα ανωτέρω ότι η αναιρεσείουσα ήταν ΜΜΕ, κατά την έννοια της σύστασης ΜΜΕ, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η αναιρεσείουσα δεν έπρεπε να θεωρηθεί ότι πληρούσε το κριτήριο της ανεξαρτησίας ούτε τα κριτήρια του αριθμού εργαζομένων και των οικονομικών ορίων, διότι στην πραγματικότητα δεν αντιμετώπιζε τις «χαρακτηριστικές δυσκολίες» των ΜΜΕ και, επομένως, δεν αποτελούσε ΜΜΕ λαμβανομένου υπόψη του σκοπού και του πνεύματος της σύστασης αυτής.
Η εκ μέρους του Γενικού Δικαστηρίου παραβίαση της σύστασης ΜΜΕ καθώς και των θεμελιωδών αρχών της ασφάλειας δικαίου και της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης επιβεβαιώνεται από τα ακόλουθα στοιχεία.
Πρώτον, όπως προκύπτει από την αιτιολογική σκέψη 1 της σύστασης ΜΜΕ, σκοπός της εν λόγω σύστασης είναι να εγγυηθεί την ασφάλεια δικαίου. Τούτο επιβεβαιώνεται επίσης από τον
Οδηγό χρήσης του ορισμού των ΜΜΕ
, ο οποίος υπογραμμίζει, στη σελίδα 3, ότι ο ορισμός των ΜΜΕ είναι ένα πρακτικό εργαλείο που σκοπό έχει να βοηθά τις ΜΜΕ να δηλώνουν την ταυτότητά τους, έτσι ώστε να μπορούν να λαμβάνουν την πλήρη υποστήριξη της Ένωσης και των κρατών μελών της.
Δεύτερον, η διατύπωση της σύστασης ΜΜΕ είναι σαφής και, ως εκ τούτου, δεν αφήνει περιθώρια ερμηνείας. Το συμπέρασμα που προκύπτει από τη διατύπωση αυτή δεν μπορεί να αμφισβητηθεί με βάση τον σκοπό και το πνεύμα της σύστασης αυτής, διότι τούτο θα είχε ως συνέπεια να αφαιρείται κάθε πρακτική αποτελεσματικότητα από την εν λόγω διατύπωση. Εξάλλου, από τη νομολογία του Δικαστηρίου που διατυπώθηκε, ιδίως, με την απόφαση της 15ης Ιουλίου 2010, Επιτροπή κατά Ηνωμένου Βασιλείου (
C-582/08
,
EU:C:2010:429
, σκέψη
), προκύπτει ότι δεν επιτρέπεται διορθωτική ερμηνεία διατάξεως με σαφή και ακριβή διατύπωση.
Τρίτον, το Γενικό Δικαστήριο ερμήνευσε εσφαλμένως τις αιτιολογικές σκέψεις 9 και 12 της σύστασης ΜΜΕ καθώς και τη νομολογία του δικαστή της Ένωσης.
Όσον αφορά τις αιτιολογικές σκέψεις 9 και 12 της σύστασης ΜΜΕ, κατά πάγια νομολογία, όπως προκύπτει, μεταξύ άλλων, από την απόφαση της 10ης Ιανουαρίου 2006, IATA και ELFAA (
C-344/04
,
EU:C:2006:10
, σκέψη
), το προοίμιο μιας πράξεως της Ένωσης δεν είναι νομικώς δεσμευτικό και δεν μπορεί να αποτελέσει βάση ούτε για παρέκκλιση από τις καθαυτό διατάξεις της οικείας πράξης ούτε για ερμηνεία των διατάξεων αυτών κατά τρόπο προδήλως αντίθετο προς το γράμμα τους.
Εξάλλου, από την ανάγνωση των αιτιολογικών σκέψεων 9 και 12 της σύστασης ΜΜΕ προκύπτει σαφώς ότι αυτές απλώς εκθέτουν το περιεχόμενο της σύστασης αυτής. Ειδικότερα, η αιτιολογική σκέψη 9 απλώς εκθέτει τον λόγο για τον οποίο το άρθρο 3 του παραρτήματος της σύστασης αυτής διακρίνει μεταξύ «ανεξάρτητων», «συνεργαζόμενων» και «συνδεδεμένων» επιχειρήσεων. Ουδόλως προκύπτει από την εν λόγω αιτιολογική σκέψη 9 ότι δεν αρκεί μια επιχείρηση να πληροί τα κριτήρια που θέτει η εν λόγω σύσταση προκειμένου να θεωρηθεί ΜΜΕ. Ομοίως, η ως άνω αιτιολογική σκέψη 12 απλώς εξηγεί τον λόγο για τον οποίο το άρθρο 3, παράγραφος 3, του παραρτήματος της σύστασης ΜΜΕ ορίζει ότι επιχειρήσεις μπορούν να είναι επίσης «συνδεδεμένες» μέσω ενός φυσικού προσώπου ή ομάδας φυσικών προσώπων που ενεργούν από κοινού. Εξάλλου, η σελίδα 24 του
Οδηγού χρήσης του ορισμού των ΜΜΕ
συνηγορεί υπέρ της ευρείας εφαρμογής του ορισμού των ΜΜΕ.
Οι τρεις υποθέσεις τις οποίες μνημονεύει το Γενικό Δικαστήριο στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, ήτοι εκείνες επί των οποίων εκδόθηκαν οι αποφάσεις της 29ης Απριλίου 2004, Ιταλία κατά Επιτροπής (
C-91/01
,
EU:C:2004:244
), και της 27ης Φεβρουαρίου 2014, HaTeFo (
C-110/13
,
EU:C:2014:114
), καθώς και η απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου της 14ης Οκτωβρίου 2004, Pollmeier Malchow κατά Επιτροπής (
T-137/02
,
EU:T:2004:304
), αφορούσαν, στην πραγματικότητα, την ερμηνεία ειδικών διατάξεων της σύστασης ΜΜΕ τις οποίες ούτε η επιτροπή επικύρωσης ούτε το Γενικό Δικαστήριο εφάρμοσαν εν προκειμένω και όχι μια καθαυτό παρέκκλιση από τη σύσταση αυτή. Εξάλλου, τα πραγματικά περιστατικά της υπό κρίση διαφοράς διαφέρουν πλήρως από τα πραγματικά περιστατικά των τριών αυτών υποθέσεων, οι οποίες αφορούσαν όλες τους την περίπτωση στην οποία η ενδιαφερόμενη ή οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις ελέγχονται άμεσα ή έμμεσα από ανάντη μέτοχο και εντάσσονται σε ευρύτερο όμιλο.
Η Τσεχική Δημοκρατία συντάσσεται με την επιχειρηματολογία που προβάλλει η αναιρεσείουσα στο πλαίσιο του δεύτερου λόγου αναιρέσεως. Ειδικότερα, το εν λόγω κράτος μέλος υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κατά την εκτίμηση του κριτηρίου της ανεξαρτησίας, ιδίως στις σκέψεις 100 έως 109 και 135 έως 146 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
H Επιτροπή υποστηρίζει ότι ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
Όσον αφορά την επιχειρηματολογία της αναιρεσείουσας κατά την οποία κακώς το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η επίδικη απόφαση ήταν βάσιμη ενώ η αναιρεσείουσα πληροί τυπικώς τα κριτήρια της σύστασης ΜΜΕ, υπενθυμίζεται ότι η Επιτροπή δεσμεύεται από τα πλαίσια και τις ανακοινώσεις που θεσπίζει σχετικά με τον έλεγχο των κρατικών ενισχύσεων, στο μέτρο που αυτά δεν παρεκκλίνουν από τους κανόνες της Συνθήκης ΛΕΕ και γίνονται αποδεκτά από τα κράτη μέλη (απόφαση της 29ης Απριλίου 2004, Ιταλία κατά Επιτροπής,
C-91/01
,
EU:C:2004:244
, σκέψη
και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
Συναφώς, το Δικαστήριο επισήμανε ότι η Επιτροπή αντιμετωπίζει με εύνοια κρατικές ενισχύσεις υπέρ ΜΜΕ, λόγω των δυσλειτουργιών της αγοράς οι οποίες έχουν ως αποτέλεσμα οι επιχειρήσεις αυτές να βρίσκονται αντιμέτωπες με ορισμένες δυσκολίες που περιορίζουν την επιθυμητή, από κοινωνική και οικονομική άποψη, ανάπτυξή τους (πρβλ. αποφάσεις της 29ης Απριλίου 2004, Ιταλία κατά Επιτροπής,
C-91/01
,
EU:C:2004:244
, σκέψη
, και της 24ης Σεπτεμβρίου 2020, NMI Technologietransfer,
C-516/19
,
EU:C:2020:754
, σκέψη
).
Πάντως, το Δικαστήριο έκρινε επίσης ότι η σύσταση ΜΜΕ πρέπει να ερμηνεύεται λαμβανομένων υπόψη των λόγων που οδήγησαν στην έκδοσή της (απόφαση της 27ης Φεβρουαρίου 2014, HaTeFo,
C-110/13
,
EU:C:2014:114
, σκέψη
).
Συναφώς, όπως προκύπτει από τις αιτιολογικές σκέψεις 9 και 12 καθώς και από το άρθρο 1, παράγραφος 1, της σύστασης αυτής, η εν λόγω σύσταση αποβλέπει στην υιοθέτηση ενός ορισμού των ΜΜΕ ο οποίος χρησιμοποιείται στις πολιτικές της Ένωσης που εφαρμόζονται εντός της Ένωσης και του ΕΟΧ και ο οποίος λαμβάνει υπόψη την οικονομική πραγματικότητα των επιχειρήσεων αυτών προκειμένου να αποκλείσει από τον ορισμό αυτό τους ομίλους επιχειρήσεων των οποίων η οικονομική ισχύς υπερβαίνει εκείνη μιας ΜΜΕ, ούτως ώστε να ωφεληθούν μόνον οι επιχειρήσεις που έχουν πραγματική ανάγκη από τα πλεονεκτήματα που αναγνωρίζουν διάφορες ρυθμίσεις ή μέτρα υπέρ των ΜΜΕ (πρβλ. αποφάσεις της 27ης Φεβρουαρίου 2014, HaTeFo,
C-110/13
,
EU:C:2014:114
, σκέψη
, και της 24ης Σεπτεμβρίου 2020, NMI Technologietransfer,
C-516/19
,
EU:C:2020:754
, σκέψη
).
Ειδικότερα, όπως επισήμανε, κατ’ ουσίαν, το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 100 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, τα πλεονεκτήματα που παρέχονται στις ΜΜΕ συνιστούν, ως επί το πλείστον, εξαιρέσεις από γενικούς κανόνες, όπως για παράδειγμα στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων, με αποτέλεσμα ο ορισμός των ΜΜΕ να πρέπει να ερμηνεύεται συσταλτικώς (αποφάσεις της 27ης Φεβρουαρίου 2014, HaTeFo,
C-110/13
,
EU:C:2014:114
, σκέψη
, και της 24ης Σεπτεμβρίου 2020, NMI Technologietransfer,
C-516/19
,
EU:C:2020:754
, σκέψη
).
Υπό το πρίσμα αυτό, σκοπός του κριτηρίου της ανεξαρτησίας είναι να διασφαλιστεί, όπως ορθώς επισήμανε το Γενικό Δικαστήριο στις σκέψεις 102 και 149 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι τα μέτρα που προορίζονται για τις ΜΜΕ ωφελούν πράγματι τις επιχειρήσεις των οποίων το μέγεθος αποτελεί για αυτές ανασταλτικό παράγοντα και όχι εκείνες που ανήκουν σε μεγάλους ομίλους και έχουν, επομένως, πρόσβαση σε μέσα και σε υποστήριξη που δεν διαθέτουν οι ανταγωνιστές τους αντίστοιχου μεγέθους. Υπό τις συνθήκες αυτές, προκειμένου να προκρίνονται αποκλειστικώς οι επιχειρήσεις που αποτελούν πράγματι ανεξάρτητες ΜΜΕ, πρέπει να εξετάζεται η δομή των ΜΜΕ που αποτελούν οικονομικό όμιλο η ισχύς του οποίου υπερβαίνει αυτή μιας τέτοιας επιχείρησης και να λαμβάνεται μέριμνα ώστε ο ορισμός των ΜΜΕ να μην καταστρατηγείται για καθαρά τυπικούς λόγους (πρβλ. αποφάσεις της 29ης Απριλίου 2004, Ιταλία κατά Επιτροπής,
C-91/01
,
EU:C:2004:244
, σκέψη
, και της 27ης Φεβρουαρίου 2014, HaTeFo,
C-110/13
,
EU:C:2014:114
, σκέψη
).
Επομένως, το κριτήριο της ανεξαρτησίας πρέπει να ερμηνευθεί υπό το φως του στόχου αυτού, όπως τον υπενθύμισε το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 103 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ούτως ώστε μια επιχείρηση που τυπικώς πληροί το κριτήριο αυτό, αλλά που, στην πραγματικότητα, αποτελεί μέρος ενός μεγάλου ομίλου επιχειρήσεων να μην μπορεί παρόλα αυτά να θεωρηθεί ότι πληροί το εν λόγω κριτήριο (πρβλ. απόφαση της 29ης Απριλίου 2004, Ιταλία κατά Επιτροπής,
C-91/01
,
EU:C:2004:244
, σκέψη
). Το άρθρο 3 του παραρτήματος της σύστασης ΜΜΕ πρέπει επομένως να ερμηνεύεται υπό το πρίσμα του ως άνω σκοπού (πρβλ. απόφαση της 27ης Φεβρουαρίου 2014, HaTeFo,
C-110/13
,
EU:C:2014:114
, σκέψη
).
Λαμβανομένης υπόψη της νομολογίας που υπενθυμίζεται στις σκέψεις 85 έως 91 της παρούσας αποφάσεως, δεν μπορεί να γίνει δεκτό ότι το Γενικό Δικαστήριο εισήγαγε νέο κριτήριο στη σύσταση ΜΜΕ, κατά το οποίο πρέπει να εξετάζεται αν η οικεία οντότητα αντιμετωπίζει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν συνήθως οι ΜΜΕ, και ότι, ενεργώντας κατά τον τρόπο αυτό, το Γενικό Δικαστήριο παρέβη τη σύσταση ΜΜΕ και την αρχή της ασφάλειας δικαίου ή την αρχή της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης.
Απεναντίας, το Γενικό Δικαστήριο ορθώς εφάρμοσε την υφιστάμενη επί του θέματος νομολογία κρίνοντας, ιδίως στις σκέψεις 106, 107, 140, 148 και 151 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι η επιτροπή επικύρωσης μπορούσε, χωρίς να υποπέσει σε πλάνη περί το δίκαιο, να λάβει υπόψη, στο πλαίσιο της αναλύσεώς της, τον σκοπό και το πνεύμα της σύστασης ΜΜΕ, προκειμένου να κρίνει ότι, ακόμη και αν η αναιρεσείουσα πληρούσε τυπικώς το κριτήριο της ανεξαρτησίας που προβλέπει η σύσταση αυτή, έπρεπε ακόμη να εξεταστεί αν αντιμετώπιζε τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν συνήθως οι ΜΜΕ.
Εξάλλου, στο μέτρο που ο τρίτος λόγος αναιρέσεως απορρίφθηκε και λαμβανομένης υπόψη της νομολογίας που παρατίθεται στις σκέψεις 87 έως 91 της παρούσας αποφάσεως, επίσης ορθώς έκρινε το Γενικό Δικαστήριο, στις σκέψεις 106, 107 και 140 έως 146 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι το κριτήριο της ανεξαρτησίας, όπως αυτό προβλέπεται από τη σύσταση ΜΜΕ, είχε εφαρμοστεί ορθώς από την επιτροπή επικύρωσης με την επίδικη απόφαση, καθόσον η επιτροπή επικύρωσης είχε επισημάνει, αφενός, ότι, παρόλο που η αναιρεσείουσα πληρούσε τυπικώς το κριτήριο αυτό, εντούτοις, από οικονομικής απόψεως ανήκε de facto σε μεγάλο οικονομικό όμιλο και, αφετέρου, ότι, λόγω των οργανωτικών δεσμών μεταξύ της αναιρεσείουσας και των εταίρων ή μελών της, η αναιρεσείουσα είχε πρόσβαση σε κονδύλια, πιστώσεις και υποστήριξη και ότι, συνεπώς, δεν αντιμετώπιζε τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν συνήθως οι ΜΜΕ, οπότε δεν μπορούσε να χαρακτηριστεί ΜΜΕ, κατά την έννοια της σύστασης αυτής.
Από το συμπέρασμα που διατυπώνεται στην προηγούμενη σκέψη προκύπτει επίσης ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο καθόσον απέρριψε, στη σκέψη 108 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, την προβαλλόμενη παραβίαση των αρχών της ασφάλειας δικαίου και της χρηστής διοικήσεως η οποία στηριζόταν σε πιθανή παραβίαση της σύστασης ΜΜΕ.
Εξάλλου, λαμβανομένης υπόψη της νομολογίας που υπενθυμίζεται στις σκέψεις 85 έως 91 της παρούσας αποφάσεως, ορθώς το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, στη σκέψη 150 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι η αναιρεσείουσα δεν δικαιούται να υποστηρίζει ότι αποτελεί ΜΜΕ διότι πληροί τυπικώς τα κριτήρια του αριθμού εργαζομένων και των οικονομικών ορίων τα οποία προβλέπονται στο άρθρο 2 του παραρτήματος της σύστασης ΜΜΕ, εφόσον, στην πραγματικότητα, δεν αντιμετωπίζει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν συνήθως οι ΜΜΕ και, στη σκέψη 152 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι τα κριτήρια αυτά του αριθμού εργαζομένων και των οικονομικών ορίων δεν πρέπει να κριθούν βάσει των μεμονωμένων στοιχείων της αναιρεσείουσας, δεδομένου ότι αυτή δεν αποτελεί ανεξάρτητη επιχείρηση και τα μέλη της είναι επιχειρήσεις που δεν αποτελούν ΜΜΕ.
Τα λοιπά επιχειρήματα της αναιρεσείουσας δεν μπορούν να ανατρέψουν τις ανωτέρω εκτιμήσεις.
Πρώτον, το επιχείρημα ότι δεν διαπιστώθηκε, στην υπό κρίση υπόθεση, πρόθεση της αναιρεσείουσας να καταστρατηγήσει τον ορισμό των ΜΜΕ δεν αποδεικνύει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κατά την εκ μέρους του εκτίμηση του ορισμού αυτού. Ειδικότερα, η συνδρομή της προϋπόθεσης κατά την οποία, από οικονομικής απόψεως, μια επιχείρηση ανήκει de facto σε μεγάλο οικονομικό όμιλο και έχει, κατά συνέπεια, πρόσβαση σε μέσα και σε υποστήριξη που δεν διαθέτουν οι ανταγωνιστές της αντίστοιχου μεγέθους εξαρτάται από τις περιστάσεις της εκάστοτε περιπτώσεως και δεν είναι κατ' ανάγκη συνάρτηση της πρόθεσης της επιχείρησης να καταστρατηγήσει τον ορισμό των ΜΜΕ (πρβλ. απόφαση της 27ης Φεβρουαρίου 2014, HaTeFo,
C-110/13
,
EU:C:2014:114
, σκέψεις
και
).
Δεύτερον, δεν μπορεί να ευδοκιμήσει ούτε το επιχείρημα ότι πρέπει να διαχωριστούν από την παρούσα περίπτωση οι αποφάσεις του Δικαστηρίου και του Γενικού Δικαστηρίου στις οποίες παραπέμπει η σκέψη 82 της παρούσας αποφάσεως, με το σκεπτικό ότι οι αποφάσεις αυτές αφορούν την ερμηνεία ειδικών εννοιών της σύστασης ΜΜΕ και όχι μια καθαυτό παρέκκλιση από τη σύσταση αυτή και ότι τα πραγματικά περιστατικά των υποθέσεων επί των οποίων εκδόθηκαν οι εν λόγω αποφάσεις διαφέρουν από τα πραγματικά περιστατικά της υπό κρίση υποθέσεως.
Όσον αφορά, πρώτον, το αντικείμενο της ερμηνείας στις αποφάσεις του Δικαστηρίου στις οποίες παραπέμπει η σκέψη 82 της παρούσας αποφάσεως, οι οποίες αποτελούν τμήμα της νομολογίας επί της οποίας στηρίζονται οι εκτιμήσεις των σκέψεων 85 έως 91 της παρούσας αποφάσεως, επισημαίνεται ότι οι αποφάσεις αυτές επίσης αφορούσαν το κριτήριο της ανεξαρτησίας, όπως τούτο ορίζεται από τη σύσταση ΜΜΕ ή από την προηγηθείσα αυτής σύσταση 96/280, και ότι η αναιρεσείουσα δεν προέβαλε κανένα επιχείρημα ικανό να αποδείξει ότι η συλλογιστική που ακολούθησε το Δικαστήριο στις αποφάσεις αυτές, κατά την οποία το κριτήριο αυτό δεν μπορεί να θεωρείται ότι πληρούται σε περίπτωση που, παρά την τυπική τήρηση των προϋποθέσεων της εν λόγω σύστασης, η οικονομική πραγματικότητα συνηγορεί υπέρ του αποκλεισμού της οικείας οντότητας από τα πλεονεκτήματα που επιφυλάσσονται αποκλειστικώς υπέρ των ΜΜΕ, δεν έχει εφαρμογή όσον αφορά τις περιστάσεις της υπό κρίση υποθέσεως.
Όσον αφορά, δεύτερον, το επιχείρημα της αναιρεσείουσας με το οποίο γίνεται διάκριση μεταξύ των πραγματικών περιστατικών της υπό κρίση διαφοράς και των πραγματικών περιστατικών των προηγουμένων υποθέσεων, επισημαίνεται, αφενός, ότι η αναιρεσείουσα δεν κατέστησε σαφείς τους λόγους για τους οποίους το γεγονός ότι δεν ελέγχεται από ανάντη μέτοχο, εφόσον επαληθευτεί, πρέπει να θεωρηθεί ότι εμποδίζει να υιοθετηθεί, επίσης στην υπό κρίση υπόθεση, η προσέγγιση την οποία προέκρινε το Δικαστήριο στις υποθέσεις από τις οποίες απέρρευσε η νομολογία που εκτίθεται στις σκέψεις 85 έως 91 της παρούσας αποφάσεως και που μνημονεύεται στην προηγούμενη σκέψη της παρούσας αποφάσεως.
Αφετέρου, όπως προκύπτει από τις ανωτέρω εκτιμήσεις σχετικά με τον δεύτερο και τον τρίτο λόγο αναιρέσεως, η αναιρεσείουσα δεν προσκόμισε κανένα στοιχείο ικανό να αποδείξει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο όταν έκρινε, στις σκέψεις 106 και 107 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι η επιτροπή επικύρωσης δεν είχε παραβεί τη σύσταση ΜΜΕ επισημαίνοντας ότι η αναιρεσείουσα ανήκε de facto σε μεγάλο οικονομικό όμιλο και ότι, λόγω των οργανωτικών δεσμών μεταξύ της αναιρεσείουσας και των εταίρων ή μελών της, η αναιρεσείουσα δεν μπορούσε να θεωρηθεί ότι αντιμετώπιζε τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν συνήθως οι ΜΜΕ.
Βάσει του συνόλου των ανωτέρω σκέψεων, ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος και, κατά συνέπεια, η αίτηση αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της.
Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 184, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, όταν η αίτηση αναιρέσεως απορρίπτεται ως αβάσιμη, το Δικαστήριο αποφαίνεται επί των εξόδων.
Κατά το άρθρο 138, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας, που εφαρμόζεται στην αναιρετική διαδικασία δυνάμει του άρθρου 184, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα έξοδα εφόσον υπάρχει σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου.
Δεδομένου ότι η αναιρεσείουσα ηττήθηκε και η Επιτροπή έχει υποβάλει σχετικό αίτημα, η αναιρεσείουσα πρέπει να καταδικαστεί, πέραν των δικών της δικαστικών εξόδων, και σε εκείνα στα οποία υποβλήθηκε η Επιτροπή.
Σύμφωνα με το άρθρο 140, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας, κατά το οποίο τα κράτη μέλη και τα όργανα που παρεμβαίνουν στη δίκη φέρουν τα δικαστικά τους έξοδα, η Τσεχική Δημοκρατία θα φέρει τα δικαστικά της έξοδα.

Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (πέμπτο τμήμα) αποφασίζει:

1)
Απορρίπτει την αίτηση αναιρέσεως.

2)
Καταδικάζει την European Road Transport Telematics Implementation Coordination Organisation – Intelligent Transport Systems & Services Europe (Ertico – ITS Europe), πέραν των δικών της δικαστικών εξόδων, και σε εκείνα στα οποία υποβλήθηκε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

3)
Η Τσεχική Δημοκρατία φέρει τα δικαστικά της έξοδα.

(υπογραφές)
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η αγγλική.