CELEX: 62016CJ0384
Odwołanie
Środki ochrony roślin
Rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 2015/408
Wprowadzanie do obrotu środków ochrony roślin i ustalenie wykazu substancji kwalifikujących się do zastąpienia
Włączenie do tego wykazu substancji czynnej „związki miedzi”
Skarga o stwierdzenie nieważności
Dopuszczalność
Artykuł 263 akapit czwarty TFUE
Akt regulacyjny, który nie wymaga przyjęcia środków wykonawczych
Osoba, której akt dotyczy indywidualnie

W swoim odwołaniu wnosząca odwołanie, European Union Copper Task Force, wnosi o uchylenie postanowienia Sądu Unii Europejskiej z dnia 27 kwietnia 2016 r., European Union Copper Task Force/Komisja (T‑310/15, niepublikowanego, zwanego dalej „zaskarżonym postanowieniem”,
EU:T:2016:265
), w którym Sąd odrzucił jako niedopuszczalną jej skargę o stwierdzenie nieważności części rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2015/408 z dnia 11 marca 2015 r. w sprawie wykonania art. 80 ust. 7 rozporządzenia (WE) nr 1107/2009 Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącego wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin oraz w sprawie ustalenia wykazu substancji kwalifikujących się do zastąpienia (
Dz.U. 2015, L 67, s. 18
, zwanego dalej „spornym rozporządzeniem”).
Ramy prawne
Dyrektywa 91/414
Dyrektywa Rady 91/414/EWG z dnia 15 lipca 1991 r. dotycząca wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin (
Dz.U. 1991, L 230, s. 1
), w zmienionym brzmieniu, ostatnio przez dyrektywę Komisji 2011/34/UE z dnia 8 marca 2011 r. (
Dz.U. 2011, L 62, s. 27
) (zwana dalej „dyrektywą 91/414”) przewidywała w swoim załączniku I wykaz substancji czynnych dopuszczonych do wykorzystania w środkach ochrony roślin.
Zgodnie z art. 1 i załącznikiem do dyrektywy Komisji 2009/37/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. zmieniającej dyrektywę Rady 91/414/EWG w celu włączenia do niej chloromekwatu, związków miedzi, propachizafopu, chizalofopu‑P, teflubenzuronu i zeta-cypermetryny jako substancji czynnych (
Dz.U. 2009, L 104, s. 23
) wykaz zawarty w załączniku I do dyrektywy 91/414 został zmieniony w celu dodania do niego między innymi związków miedzi.
Rozporządzenie nr 1107/2009
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1107/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczące wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin i uchylające dyrektywy Rady 79/117/EWG i 91/414/EWG (
Dz.U. 2009, L 309, s. 1
) stanowi w art. 14, zatytułowanym „Odnowienie zatwierdzenia”, który to artykuł figuruje w podsekcji 3, zatytułowanej „Odnowienie i przegląd”, stanowiącej część sekcji 1, zatytułowanej „Substancje czynne”, znajdującej się w rozdziale II tego rozporządzenia, zatytułowanym „Substancje czynne, sejfnery, synergetyki i składniki obojętne”:
„1.   Odnowienia zatwierdzenia substancji czynnej dokonuje się na wniosek po ustaleniu, że spełnione są kryteria zatwierdzenia przewidziane w art. 4.
[…]
2.   Odnowienie zatwierdzenia odbywa się na okres nieprzekraczający piętnastu lat […]”.
Artykuł 20, zatytułowany „Rozporządzenie dotyczące odnowienia”, który to artykuł figuruje we wspomnianej podsekcji 3 rozporządzenia nr 1107/2009, brzmi następująco:
„1.   Zgodnie z procedurą regulacyjną przewidzianą [w] art. 79 ust. 3 zostaje przyjęte rozporządzenie, które przewiduje, że:
a)
zatwierdzenie substancji czynnej zostaje odnowione, z zastrzeżeniem warunków i ograniczeń, w stosownych przypadkach; lub
b)
zatwierdzenie substancji czynnej nie zostaje odnowione.
[…]”.
Artykuł 24, zatytułowany „Substancje kwalifikujące się do zastąpienia”, który to artykuł figuruje w podsekcji 4, zatytułowanej „Odstępstwa”, stanowiącej część sekcji 1 rozdziału II rozporządzenia nr 1107/2009, stanowi:
„1.   […] W drodze odstępstwa od art. 14 ust. 2 zatwierdzenie może zostać odnowione jednokrotnie lub wielokrotnie na okresy nieprzekraczające siedmiu lat.
2.   Bez uszczerbku dla ust. 1 zastosowanie mają art. 4–21. Substancje kwalifikujące się do zastąpienia wymienia się oddzielnie w rozporządzeniu, o którym mowa w art. 13 ust. 4”.
Artykuł 41, zatytułowany „Zezwolenie”, który figuruje w podsekcji 3, zatytułowanej „Wzajemne uznawanie zezwoleń”, stanowiącej część sekcji 1, zatytułowanej „Zezwolenie”, znajdującej się w rozdziale III tego rozporządzenia, zatytułowanym „Środki ochrony roślin”, przewiduje, co następuje:
„1.   Państwo członkowskie, w którym złożono wniosek na podstawie art. 40, po rozpatrzeniu wniosku i dołączonych do niego dokumentów, o których mowa w art. 42 ust. 1, stosownie do okoliczności występujących na jego terytorium, udziela zezwolenia dla danego środka ochrony roślin na takich samych warunkach, jak państwo członkowskie rozpatrujące wniosek, z wyjątkiem przypadków, w których zastosowanie ma art. 36 ust. 3.
2.   W drodze odstępstwa od ust. 1 państwo członkowskie może udzielić zezwolenia dla środka ochrony roślin, jeżeli:
[…]
b)
zawiera on substancję kwalifikującą się do zastąpienia;
[…]”.
Zgodnie z art. 50, zatytułowanym „Ocena porównawcza środków ochrony roślin zawierających substancje kwalifikujące się do zastąpienia”, który to artykuł figuruje w podsekcji 5, zatytułowanej „Przypadki szczególne”, stanowiącej część sekcji 1 rozdziału III omawianego rozporządzenia:
„1.   Ocena porównawcza dokonywana jest przez państwa członkowskie przy ocenie wniosku o zezwolenie dla środka ochrony roślin zawierającego substancję czynną zatwierdzoną jako kwalifikująca się do zastąpienia. Państwa członkowskie nie udzielają zezwolenia na stosowanie w konkretnych uprawach środka ochrony roślin zawierającego substancję kwalifikującą się do zastąpienia lub ograniczają jego stosowanie, w przypadku gdy ocena porównawcza oceniająca ryzyko i korzyści, określona w załączniku IV, wykaże, że:
[…]
4.   W odniesieniu do środków ochrony roślin zawierających substancję kwalifikującą się do zastąpienia państwa członkowskie regularnie, nie później niż w dniu odnowienia lub zmiany zezwolenia, przeprowadzają ocenę porównawczą przewidzianą w ust. 1.
Państwa członkowskie utrzymują, wycofują lub zmieniają zezwolenie w zależności od wyników oceny porównawczej.
[…]”.
Artykuł 80, zatytułowany „Środki przejściowe”, który figuruje w rozdziale XI tego samego rozporządzenia, zatytułowanym „Przepisy przejściowe i końcowe”, stanowi w ust. 7:
„[Najpóźniej d]o dnia 14 grudnia 2013 r. Komisja ustala wykaz substancji włączonych do załącznika I do dyrektywy [91/414], które spełniają kryteria określone w załączniku II pkt 4 do niniejszego rozporządzenia i do których mają zastosowanie przepisy art. 50 niniejszego rozporządzenia”.
Rozporządzenia wykonawcze
Rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 540/2011
Zgodnie z motywem 1 i art. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 540/2011 z dnia 25 maja 2011 r. w sprawie wykonania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1107/2009 w odniesieniu do wykazu zatwierdzonych substancji czynnych (
Dz.U. 2011, L 153, s. 1
) substancje czynne włączone do załącznika I do dyrektywy 91/414 uznaje się za zatwierdzone zgodnie z rozporządzeniem nr 1107/2009.
Rozporządzenie wykonawczego (UE) 2015/232
Motyw 8 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2015/232 z dnia 13 lutego 2015 r. w sprawie zmiany i sprostowania rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 540/2011 w odniesieniu do warunków zatwierdzenia substancji czynnej związki miedzi (
Dz.U. 2015, L 39, s. 7
) brzmi następująco:
„Potwierdza się, że substancję czynną związki miedzi należy uznawać za zatwierdzoną na mocy [rozporządzenia nr 1107/2009] […]”.
Sporne rozporządzenie
Artykuł 1 spornego rozporządzenia, zatytułowany „Substancje kwalifikujące się do zastąpienia”, przewiduje, co następuje:
„Substancjami czynnymi włączonymi do załącznika I do dyrektywy [91/414], które spełniają kryteria określone w załączniku II pkt 4 do rozporządzenia [nr 1107/2009], są substancje określone w wykazie znajdującym się w załączniku do niniejszego rozporządzenia.
[…]”.
Wykaz zawarty w załączniku do tego rozporządzenia obejmuje „związki miedzi (odmiany: wodorotlenek miedzi, tlenochlorek miedzi, tlenek miedzi, ciecz bordoska i trójzasadowy siarczan miedzi)”.
Postępowanie przed Sądem i zaskarżone postanowienie
Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 5 czerwca 2015 r. wnosząca odwołanie, stowarzyszenie producentów związków miedzi, z których niektórzy posiadają zezwolenie na wprowadzanie do obrotu środków ochrony roślin zawierających taką substancję, wniosła skargę o stwierdzenie nieważności części spornego rozporządzenia.
W zaskarżonym postanowieniu Sąd odrzucił skargę jako niedopuszczalną, uzasadniając to tym, po pierwsze, że wnosząca odwołanie nie może powoływać się na własny interes, a po drugie, że jej członkowie nie mają legitymacji czynnej. W zaskarżonym postanowieniu Sąd orzekł w pierwszej kolejności, że sporne rozporządzenie nie dotyczy indywidualnie członków wnoszącej odwołanie, a w drugiej kolejności tym, że rozporządzenie to jest aktem regulacyjnym, który wymaga wobec tych członków środków wykonawczych w rozumieniu art. 263 akapit czwarty in fine TFUE. Sąd oddalił także argumentację wnoszącej odwołanie, zgodnie z którą w przypadku odrzucenia jej skargi jako niedopuszczalnej zostałaby ona pozbawiona skutecznej ochrony sądowej.
Żądania stron
W odwołaniu wnosząca je wnosi do Trybunału o:
–
uchylenie zaskarżonego postanowienia;
–
uznanie za dopuszczalną jej skargi o stwierdzenie nieważności wniesionej na sporne rozporządzenie;
–
skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd; oraz
–
obciążenie Komisji kosztami związanymi z postępowaniem odwoławczym.
Komisja wnosi do Trybunału o oddalenie odwołania i obciążenie wnoszącej odwołanie kosztami.
W przedmiocie odwołania
W przedmiocie zarzutu pierwszego
Argumentacja stron
W zarzucie pierwszym wnosząca odwołanie kwestionuje pkt 42–44, 46–48, 50–52, 60 i 61 zaskarżonego postanowienia oraz czyni Sądowi zarzut, że doszedł do wniosku, iż sporne rozporządzenie wymaga środków wykonawczych w rozumieniu art. 263 akapit czwarty in fine TFUE.
Zdaniem wnoszącej odwołanie w celu ustalenia, czy akt regulacyjny wymaga środków wykonawczych, należy odnieść się, po pierwsze, do sytuacji osoby powołującej się na prawo do wniesienia skargi na podstawie art. 263 akapit czwarty TFUE, a po drugie, do przedmiotu skargi. W tej drugiej kwestii w przypadku gdy strona skarżąca wnosi jedynie o stwierdzenie nieważności części aktu, należy uwzględnić tylko ewentualne środki wykonawcze tej części aktu, w odniesieniu do której żądane jest stwierdzenie nieważności.
Jeśli chodzi z jednej strony o sytuację wnoszącej odwołanie, to w toku postępowania w przedmiocie włączenia związków miedzi do załącznika I do dyrektywy 91/414 była ona przed Komisją jedynym przedstawicielem wszystkich działających na terytorium Unii Europejskiej producentów związków miedzi stosowanych w środkach ochrony roślin.
Z drugiej strony w odniesieniu do przedmiotu skargi wniesionej do Sądu wnosząca odwołanie przypomina, że wniosła o stwierdzenie nieważności spornego rozporządzenia w części, w której związki miedzi zostały włączone do wykazu substancji kwalifikujących się do zastąpienia, w związku z czym zostały one poddane reżimowi mającemu zastosowanie do takich substancji wprowadzonemu w drodze rozporządzenia nr 1107/2009. Wnosząca odwołanie podniosła także zarzut niezgodności z prawem wobec niektórych przepisów tego rozporządzenia.
Zdaniem wnoszącej odwołanie zaskarżone postanowienie, zwłaszcza jego pkt 26, 38 i 39, zawiera zbyt zwięzły opis przedmiotu owej skargi, który to opis opiera się na równie ograniczonym opisie spornego rozporządzenia. Przedmiotem tego rozporządzenia jest nie tylko ustalenie wykazu substancji kwalifikujących się do zastąpienia, ale także poddanie tych substancji przepisom materialnym zawartym w rozporządzeniu nr 1107/2009, co stanowi natychmiastowy i bezpośredni skutek stosowania spornego rozporządzenia, które nie wymaga żadnych środków wykonawczych. Innymi słowy – samo to rozporządzenie wywołuje w sposób pewny i bezpośredni konkretne skutki dla sytuacji prawnej wnoszącej odwołanie i jej członków.
W powyższym względzie wnosząca odwołanie podnosi po pierwsze, że – jak wynika z pkt 42–44 zaskarżonego postanowienia – prawdą jest, iż odnowienie zatwierdzenia związków miedzi na podstawie rozporządzenia nr 1107/2009 wymaga złożenia przez nią odpowiedniego wniosku oraz wydania przez Komisję aktu w sprawie tego wniosku. Utrzymuje ona jednak, że akt ten nie będzie stanowił środka wykonawczego spornego rozporządzenia, lecz środek wykonawczy art. 14 i nast. rozporządzenia nr 1107/2009, które to przepisy regulują procedurę odnowienia zatwierdzenia substancji czynnej.
Wnosząca odwołanie podkreśla, że ów akt nie będzie miał żadnego skutku mogącego uzupełnić lub rozwinąć status prawny substancji kwalifikujących się do zastąpienia oraz że nie przyczyni się on do określenia lub doprecyzowania przepisów materialnych mających zastosowanie do tych substancji.
Ponadto wnosząca odwołanie kładzie nacisk na okoliczność, że sporne rozporządzenie wywołuje skutek w postaci poddania związków miedzi zatwierdzeniu przynajmniej co 7 lat, a nie co 15 lat, jak ma to miejsce w przypadku substancji czynnych, które nie kwalifikują się do zastąpienia. W związku z tym związki miedzi będą co do zasady przedmiotem wniosków o odnowienie zatwierdzenia dwa razy częściej, co zwiększy koszty związane z utrzymaniem zatwierdzenia tych związków. Skutek ten będzie bezpośredni i nie będzie wymagać żadnych środków wykonawczych ze strony Komisji lub państw członkowskich.
Wnosząca odwołanie utrzymuje, po drugie, że jeśli chodzi o krajowe zezwolenie na środki ochrony roślin zawierające związki miedzi, natychmiastowym skutkiem spornego rozporządzenia jest poddanie tych środków i ich stosowania ocenie porównawczej, o której mowa w art. 50 rozporządzenia nr 1107/2009. W tym względzie – wbrew temu, co Sąd stwierdził w pkt 48 zaskarżonego postanowienia – państwa członkowskie obciążają zainteresowane przedsiębiorstwa nie tylko kosztami związanymi z przeprowadzeniem oceny porównawczej, ale także samym obowiązkiem przeprowadzenia tej oceny, gdyż organy krajowe wydają jedynie decyzję w przedmiocie wniosku o odnowienie zezwolenia na dany środek ochrony roślin. A zatem wnosząca odwołanie i jej członkowie są obowiązani stawić czoła obowiązkom wynikającym z oceny porównawczej niezależnie od końcowego wyniku tej oceny.
Stwierdzając w pkt 46 zaskarżonego postanowienia, że przeprowadzenie oceny porównawczej nie ma wpływu na to, czy państwa członkowskie udzielają lub odmawiają udzielenia zezwolenia na wprowadzenie do obrotu, odnawiają je, wycofują lub zmieniają, Sąd nie uwzględnił okoliczności, iż skutki spornego rozporządzenia są niezależne od wszelkich decyzji podejmowanych przez organy krajowe. Artykuł 50 ust. 4 rozporządzenia nr 1107/2009 nakłada bowiem na państwa członkowskie obowiązek regularnego przeprowadzania oceny porównawczej, nie później jednak niż w momencie odnowienia lub zmiany zezwolenia. Wobec tego wniosek o wydanie lub odnowienie zezwolenia nie jest konieczny, aby dane państwo członkowskie dokonało oceny porównawczej związków miedzi, która byłaby bezpośrednim skutkiem uznania ich za substancję kwalifikującą się do zastąpienia.
Po trzecie, zdaniem wnoszącej odwołanie podobny wniosek nasuwa się w odniesieniu do zasady wzajemnego uznawania środków ochrony roślin przez państwa członkowskie. Wskutek przyjęcia spornego rozporządzenia wzajemne uznanie środka zawierającego substancję kwalifikującą się do zastąpienia nie następuje bowiem automatycznie, jak miałoby to natomiast miejsce w przypadku każdej innej substancji czynnej.
Po czwarte, podobnie jak akt Komisji dotyczący odnowienia zatwierdzenia związków miedzi środki przyjęte przez państwa członkowskie dotyczące wniosku o wzajemne uznanie lub o wydanie zezwolenia krajowego nie mają – zdaniem wnoszącej odwołanie – wpływu ani na uznanie związków miedzi jako substancji kwalifikującej się do zastąpienia, ani na reżim, który ma do nich zastosowanie na podstawie rozporządzenia nr 1107/2009.
Wnosząca odwołanie dodaje, że podobnie jak akty, które zostaną wydane przez Komisję, akty, które zostaną wydane przez państwa członkowskie w celu wprowadzenia w życie zasad szczególnych mających zastosowanie do związków miedzi, będą środkami wykonawczymi nie spornego rozporządzenia, lecz rozporządzenia nr 1107/2009.
Komisja wnosi o oddalenie zarzutu pierwszego.
Ocena Trybunału
Na wstępie należy przypomnieć, że dopuszczalność skargi wniesionej przez osobę fizyczną lub prawną na akt, którego nie jest ona adresatem, jest na podstawie art. 263 akapit czwarty TFUE uzależniona od warunku, czy uznaje się istnienie po jej stronie legitymacji czynnej, która występuje w dwóch sytuacjach. Po pierwsze, skargę taką można wnieść pod warunkiem, że akt dotyczy tej osoby bezpośrednio i indywidualnie. Po drugie, osoba taka może wnieść skargę na akt regulacyjny niewymagający środków wykonawczych, jeżeli dotyczy on jej bezpośrednio (zob. w szczególności wyrok z dnia 17 września 2015 r., Mory i in./Komisja,
C‑33/14 P
,
EU:C:2015:609
, pkt
,
).
W ramach badania drugiej ze wspomnianych sytuacji przeprowadzonego w pkt 33–51 zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził w pkt 34–36 tego postanowienia, że sporne rozporządzenie ma charakter aktu regulacyjnego w rozumieniu art. 263 akapit czwarty in fine TFUE, czego nie kwestionują strony w ramach niniejszego postępowania odwoławczego.
Wobec powyższego kwestią, którą należy zbadać, jest to, czy – jak utrzymuje wnosząca odwołanie – Sąd dopuścił się naruszenia prawa, uznając w pkt 37–51 zaskarżonego postanowienia, że sporne rozporządzenie wymaga środków wykonawczych wobec wnoszącej odwołanie.
W tym względzie należy przypomnieć, że wyrażenie „które […] nie wymagają środków wykonawczych”, należy w rozumieniu art. 263 akapit czwarty in fine TFUE interpretować w świetle celu tego postanowienia, który, jak wynika z genezy tegoż postanowienia, polega na uniknięciu sytuacji, w której jednostka będzie zmuszona do naruszenia prawa, aby móc zwrócić się do sądu. Otóż gdy akt regulacyjny wywiera bezpośrednio wpływ na sytuację prawną osoby fizycznej lub prawnej, nie wymagając środków wykonawczych, osoba ta mogłaby zostać pozbawiona skutecznej ochrony sądowej, gdyby nie dysponowała środkiem zaskarżenia przed sądem Unii w celu podważenia zgodności z prawem tego aktu regulacyjnego. W braku środków wykonawczych osoba fizyczna lub prawna, mimo że dany akt dotyczy jej bezpośrednio, byłaby bowiem w stanie doprowadzić do skontrolowania tego aktu przez sąd dopiero po naruszeniu przepisów tego aktu, powołując się na ich niezgodność z prawem w ramach postępowania wszczętego w stosunku do niej przed sądem krajowym (wyrok z dnia 28 kwietnia 2015 r., T & L Sugars i Sidul Açúcares/Komisja,
C‑456/13 P
,
EU:C:2015:284
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
Natomiast w sytuacji gdy akt regulacyjny wymaga środków wykonawczych, sądowa kontrola poszanowania porządku prawnego Unii jest zapewniona niezależnie od tego, czy środki te przyjmuje Unia, czy przyjmują je państwa członkowskie. Osoby fizyczne lub prawne, które ze względu na przesłanki dopuszczalności określonych w art. 263 akapit czwarty TFUE nie mogą zaskarżyć bezpośrednio do sądu Unii aktu regulacyjnego Unii, są chronione przed stosowaniem wobec nich takiego aktu dzięki możliwości zaskarżenia środków wykonawczych wymaganych przez tenże akt (wyrok z dnia 28 kwietnia 2015 r., T & L Sugars i Sidul Açúcares/Komisja,
C‑456/13 P
,
EU:C:2015:284
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
Jeżeli wdrożenie takiego aktu należy do instytucji, organów lub jednostek organizacyjnych Unii, to osoby fizyczne lub prawne mogą wnieść skargę bezpośrednią do sądu Unii na akty wykonawcze na zasadach określonych w art. 263 akapit czwarty TFUE i podnieść zgodnie z art. 277 TFUE na poparcie tej skargi zarzut niezgodności z prawem danego aktu podstawowego. Jeżeli to wdrożenie jest zadaniem państw członkowskich, osoby te mogą powołać się na nieważność danego aktu podstawowego przed sądami krajowymi i spowodować, że owe sądy wystąpią z pytaniem prejudycjalnym do Trybunału na podstawie art. 267 TFUE (wyrok z dnia 28 kwietnia 2015 r., T & L Sugars i Sidul Açúcares/Komisja,
C‑456/13 P
,
EU:C:2015:284
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
Jak już orzekł Trybunał, aby ocenić, czy akt regulacyjny wymaga środków wykonawczych, należy odnieść się do sytuacji osoby powołującej się na prawo do wniesienia skargi na podstawie art. 263 akapit czwarty in fine TFUE. Nie jest więc istotne, czy dany akt wymaga środków wykonawczych względem innych podmiotów prawa (wyrok z dnia 28 kwietnia 2015 r., T & L Sugars i Sidul Açúcares/Komisja,
C‑456/13 P
,
EU:C:2015:284
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
Ponadto w ramach tej oceny należy odnieść się wyłącznie do przedmiotu skargi, a w razie gdy skarżący wnosi jedynie o stwierdzenie częściowej nieważności aktu, w danym przypadku należy wziąć pod uwagę jedynie środki wykonawcze wymagane ewentualnie przez tę część aktu (wyrok z dnia 10 grudnia 2015 r., Kyocera Mita Europe/Komisja,
C‑553/14 P
, niepublikowany,
EU:C:2015:805
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
Ponadto w tym względzie nie ma znaczenia kwestia, czy wspomniane środki mają charakter mechaniczny, czy też nie mają takiego charakteru (wyroki: z dnia 28 kwietnia 2015 r., T & L Sugars i Sidul Açúcares/Komisja,
C‑456/13 P
,
EU:C:2015:284
, pkt
,
; a także z dnia 10 grudnia 2015 r., Kyocera Mita Europe/Komisja,
C‑553/14 P
, niepublikowany,
EU:C:2015:805
, pkt
).
W niniejszej sprawie należy w pierwszej kolejności oddalić jako bezzasadny argument wnoszącej odwołanie, jakoby Sąd nie uwzględnił prawidłowo przedmiotu wniesionej do niego skargi, a w szczególności okoliczności, że skarga ta miała na celu stwierdzenie nieważności spornego rozporządzenia w zakresie, w jakim poddano w nim związki miedzi określonym przepisom materialnym przewidzianym w rozporządzeniu nr 1107/2009.
Z pkt 38–41 zaskarżonego postanowienia wynika bowiem, że Sąd, przypomniawszy, iż sporne rozporządzenie ma na celu ustalenie wykazu substancji kwalifikujących się do zastąpienia, zwrócił uwagę, że rozporządzenie nr 1107/2009 przewiduje stosowanie do tych substancji zasad szczególnych, które stanowią odstępstwo od zasad mających zastosowanie do innych substancji czynnych. Sąd wyjaśnił w pkt 41 zaskarżonego postanowienia, że te zasady szczególne dotyczą: po pierwsze, zatwierdzenia substancji kwalifikujących się do zastąpienia, jak również odnowienia takiego zatwierdzenia, po drugie, zezwoleń na wprowadzenie do obrotu środków ochrony roślin zawierających takie substancje, jak również odnowienia i zmiany tych zezwoleń, oraz po trzecie, wzajemnego uznawania tych zezwoleń przez państwa członkowskie.
Z pkt 42–51 zaskarżonego postanowienia wynika także, że Sąd przeanalizował dogłębnie te zasady szczególne i doszedł do wniosku, że zasady te mogą mieć wpływ na sytuację prawną członków wnoszącej odwołanie jedynie za pośrednictwem aktów przyjętych przez Komisję lub przez państwa członkowskie.
W drugiej kolejności należy zbadać argumenty wnoszącej odwołanie mające na celu zakwestionowanie zasadności powyższego wniosku.
W tym względzie należy zauważyć, że okoliczność, iż akt regulacyjny wymaga środków wykonawczych w rozumieniu art. 263 akapit czwarty in fine TFUE, tak że niektóre skutki prawne wspomnianego rozporządzenia zostają wywołane dopiero za pomocą tych środków, nie wyklucza jednak sytuacji, w której rozporządzenie to wywiera w odniesieniu do sytuacji prawnej osoby fizycznej lub prawnej inne skutki prawne, które nie zależą od przyjęcia środków wykonawczych.
W niniejszym przypadku należy zatem wziąć pod uwagę trzy kategorie zasad szczególnych mających zastosowanie do związków miedzi, które są przedstawione w pkt 42 niniejszego wyroku i na których opiera się wnosząca odwołanie w ramach swojego odwołania, aby ocenić, czy sporne rozporządzenie – z uwagi na okoliczność, że związki miedzi zostały w nim poddane tym zasadom – wywiera w odniesieniu do sytuacji prawnej członków wnoszącej odwołanie skutki, które nie zależą od jakiegokolwiek środka wykonawczego.
W odniesieniu po pierwsze do zasad dotyczących zatwierdzenia substancji kwalifikujących się do zastąpienia i odnowienia tego zatwierdzenia należy z jednej strony przypomnieć, jak uczynił to Sąd w pkt 42 zaskarżonego postanowienia, że związki miedzi zostały zatwierdzone przed przyjęciem spornego rozporządzenia. Z drugiej strony, jak podniosła Komisja na rozprawie przed Trybunałem, sporne rozporządzenie nie miało wpływu na datę wygaśnięcia tego zatwierdzenia.
Z powyższego wynika – jak Sąd stwierdził również w pkt 42 zaskarżonego postanowienia, co nie jest kwestionowane w ramach odwołania – że jedynie procedura odnowienia zatwierdzenia substancji kwalifikujących się do zastąpienia w postaci przewidzianej w rozporządzeniu nr 1107/2009 jest właściwa w stosunku do członków wnoszącej odwołanie.
W tym względzie – jak wynika z pkt 42 zaskarżonego postanowienia i jak twierdzi wnosząca odwołanie – art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 1107/2009 stanowi, że zatwierdzenie substancji kwalifikującej się do zastąpienia może zostać odnowione na maksymalny okres 7 lat, w odróżnieniu od zatwierdzenia innych substancji czynnych, które może zostać odnowione na maksymalny okres 15 lat na podstawie art. 14 ust. 2 tego rozporządzenia. A zatem wskutek włączenia związków miedzi do wykazu załączonego do spornego rozporządzenia jako substancji kwalifikującej się do zastąpienia odnowienie ich zatwierdzenia może zostać przyznane tylko na maksymalny okres siedmiu lat, a nie na dłuższy maksymalny okres, co miałoby miejsce, gdyby substancja ta nie została włączona do tego wykazu.
Skutki prawne spornego rozporządzenia dotyczące okresu ważności odnowienia zatwierdzenia związków miedzi zostaną jednak wywarte wobec wnoszącej odwołanie dopiero za pośrednictwem środków wykonawczych.
Z przepisów rozporządzenia nr 1107/2009, w szczególności z jego art. 24 ust. 2, wynika bowiem – jak Sąd stwierdził w pkt 42 i 43 zaskarżonego postanowienia, co nie jest kwestionowane w ramach odwołania – że uznanie w spornym rozporządzeniu związków miedzi za substancję kwalifikującą się do zastąpienia pozostaje bez uszczerbku dla stosowania procedury odnowienia zatwierdzenia tej substancji. Otóż procedura ta wymaga – tak jak procedura odnowienia zatwierdzenia substancji czynnej, która nie jest włączona do wykazu załączonego do spornego rozporządzenia – przyjęcia rozporządzenia przez Komisję zgodnie z art. 20 ust. 1 rozporządzenia nr 1107/2009.
Z powyższego wynika, jak Sąd stwierdził słusznie w pkt 44 zaskarżonego postanowienia, że skutki spornego rozporządzenia dotyczące okresu ważności odnowienia zatwierdzenia związków miedzi zostaną wywołane wobec wnoszącej odwołanie dopiero w drodze ewentualnego przyjęcia na podstawie art. 20 ust. 1 rozporządzenia nr 1107/2009, do którego odsyła art. 24 ust. 2 tego rozporządzenia, rozporządzenia odnawiającego na maksymalny okres 7 lat zatwierdzenie tej substancji.
A zatem o ile obciążający wnoszącą odwołanie oraz jej członków ewentualny dodatkowy koszt związany z koniecznością częstszego odnawiania zatwierdzenia związków miedzi można uznać za skutek wydania spornego rozporządzenia, o tyle skutek ten nie ziści się wskutek wydania tego rozporządzenia, lecz wskutek przyjęcia przez Komisję w stosownym wypadku rozporządzenia dotyczącego odnowienia zatwierdzenia tej substancji.
Sąd nie naruszył zatem prawa, gdy stwierdził w pkt 44 zaskarżonego postanowienia, że rozporządzenie Komisji dotyczące odnowienia zatwierdzenia substancji kwalifikujących się do zastąpienia, takich jak związki miedzi, stanowi środek wykonawczy spornego rozporządzenia w rozumieniu art. 263 akapit czwarty in fine TFUE.
Po drugie, jeśli chodzi o przepisy odnoszące się do zezwoleń na wprowadzanie do obrotu środków ochrony roślin zawierających substancje kwalifikujące się do zastąpienia, jak również do odnowienia i zmiany tych zezwoleń, prawdą jest, jak zauważa wnosząca odwołanie, że sporne rozporządzenie skutkuje poddaniem środków ochrony roślin zawierających związki miedzi procedurze oceny porównawczej przewidzianej w art. 50 rozporządzenia nr 1107/2009, w ramach której jest porównywane ryzyko danego środka ochrony roślin dla zdrowia lub środowiska z ryzykiem tego samego rodzaju związanym z alternatywnym środkiem lub z niechemiczną metodą zapobiegania organizmom szkodliwym dla upraw lub zwalczania tych organizmów.
Niemniej wnosząca odwołanie nie może zasadnie utrzymywać, że to na niej oraz na jej członkach spoczywa obowiązek przeprowadzenia tej oceny porównawczej i poniesienia ewentualnych kosztów związanych z przeprowadzeniem tej oceny w celu wykazania, iż przyjęcie spornego rozporządzenia wywarło wobec nich skutki niezależnie od przyjęcia środków wykonawczych. Jak bowiem Sąd słusznie stwierdził w pkt 45 zaskarżonego postanowienia, z art. 50 ust. 1 i 4 rozporządzenia nr 1107/2009 wynika, że przeprowadzenie oceny porównawczej należy do państw członkowskich.
Jeśli chodzi o argument wnoszącej odwołanie, zgodnie z którym organy krajowe niektórych państw członkowskich wymagają, by posiadacze krajowych rejestracji środków ochrony roślin zawierających związki miedzi dostarczyli im ocenę porównawczą, nie popiera on w żaden sposób jej tezy, jakoby sporne rozporządzenie wywierało na sytuację prawną jej członków wpływ niezależny od środków wykonawczych. Obowiązki ciążące rzekomo na owych posiadaczach wynikają bowiem nie ze spornego rozporządzenia, lecz z decyzji właściwych organów krajowych.
Ponadto, jak Sąd słusznie stwierdził w pkt 46 zaskarżonego postanowienia, czego wnosząca odwołanie nie kwestionuje, przeprowadzenie oceny porównawczej, o której mowa w art. 50 rozporządzenia nr 1107/2009, „nie ma wpływu na okoliczność, że na podstawie art. 36 ust. 2, art. 43 ust. 1, art. 44 ust. 3 i art. 45 ust. 1 rozporządzenia nr 1107/2009 zezwolenia na wprowadzanie do obrotu środków ochrony roślin zawierających substancje czynne są w stosownym wypadku, odpowiednio, udzielane lub odmawiane, odnawiane lub zmieniane przez państwa członkowskie”.
W takich okolicznościach Sąd nie naruszył także prawa, gdy orzekł w pkt 47 tego postanowienia, że skutki spornego rozporządzenia dotyczące przeprowadzenia przez państwa członkowskie oceny porównawczej ryzyka środków ochrony roślin zawierających związki miedzi dla zdrowia lub dla środowiska w porównaniu z alternatywnym środkiem lub z niechemiczną metodą zapobiegania organizmom szkodliwym dla upraw lub zwalczania tych organizmów będą miały wpływ na członków wnoszącej odwołanie „jedynie za pośrednictwem aktów przyjętych przez właściwe organy państw członkowskich” oraz że „takie akty stanowią zatem środki wykonawcze w rozumieniu art. 263 akapit czwarty in fine TFUE”.
Po trzecie, w odniesieniu do przepisów dotyczących wzajemnego uznawania przez państwa członkowskie zezwoleń na wprowadzanie do obrotu środków ochrony roślin zawierających substancje kwalifikujące się do zastąpienia art. 41 ust. 2 lit. b) rozporządzenia nr 1107/2009 przewiduje co prawda, że państwo członkowskie otrzymujące, zgodnie z procedurą wzajemnego uznawania, wniosek o zezwolenie na wprowadzenie do obrotu środków ochrony roślin zawierających substancję kwalifikującą się do zastąpienia może zezwolić na takie środki ochrony roślin, podczas gdy – poza innymi przypadkami, o których mowa w art. 41 ust. 2 i bez uszczerbku dla art. 36 ust. 3 tego rozporządzenia – państwo członkowskie jest zobowiązane na podstawie art. 41 ust. 1 owego rozporządzenia udzielić takiego zezwolenia na warunkach określonych w tym ostatnim przepisie.
Niemniej nawet przy założeniu, że przyjęcie spornego rozporządzenia ma skutek w postaci zmniejszenia prawdopodobieństwa, iż państwo członkowskie przychyli się do wniosku o zezwolenie na wprowadzenie do obrotu środka ochrony roślin zawierającego związki miedzi na podstawie procedury wzajemnego uznawania, nie zmienia to faktu, że państwo członkowskie, do którego wpłynął taki wniosek, jest zobowiązane podjąć decyzję w jego przedmiocie. W tym względzie należy przypomnieć, jak wynika z pkt 40 niniejszego wyroku, że bez znaczenia jest kwestia, czy taka decyzja ma mechaniczny charakter, czy też nie ma takiego charakteru.
W konsekwencji Sąd słusznie orzekł w pkt 50 zaskarżonego postanowienia, że skutki spornego rozporządzenia dotyczące procedury wzajemnego uznawania zezwoleń na wprowadzanie do obrotu środków ochrony roślin zawierających substancję kwalifikującą się do zastąpienia „dotyczą wyłącznie zakresu uznania pozostawionego państwom członkowskim w celu rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku w tym sensie” oraz że „skutki te zostaną w stosownym wypadku wywarte wobec skarżącej jedynie za pośrednictwem aktów organów krajowych rozstrzygających w przedmiocie wniosków o wzajemne uznanie złożonych przez skarżącą”.
Mając na uwadze pkt 45–62 niniejszego wyroku, należy dojść do wniosku, że poprzez włączenie związków miedzi do wykazu substancji kwalifikujących się do zastąpienia substancja ta została wprawdzie poddana w spornym rozporządzeniu szczególnym zasadom przedstawionym w pkt 42 niniejszego wyroku i wywołała zatem skutki prawne, jako że rozporządzenie to zmieniło reżim prawny Unii mający zastosowanie do związków miedzi, co nie zmienia jednak faktu, że wnosząca odwołanie nie wykazała, iż zmiana ta wywarła w odniesieniu do sytuacji prawnej jej członków skutki, które nie zależą od przyjęcia środków wykonawczych w rozumieniu art. 263 akapit czwarty in fine TFUE. Sąd słusznie zatem orzekł, że wnoszącej odwołanie nie przysługuje legitymacja czynna na tej podstawie.
Powyższego wniosku nie podważa przedstawiony w pkt 23 i 30 niniejszego wyroku argument wnoszącej odwołanie, zgodnie z którym akty wydane przez Komisję lub przez państwa członkowskie w celu wprowadzenia w życie zasad szczególnych mających zastosowanie do związków miedzi, w szczególności aktu, w drodze którego Komisja odnowi zatwierdzenie tej substancji, nie będą środkami wykonawczymi spornego rozporządzenia, lecz rozporządzenia nr 1107/2009.
Wbrew temu, co zdaje się sugerować wnosząca odwołanie w swojej argumentacji, brzmienie art. 263 akapit czwarty in fine TFUE nie wymaga bowiem do celów uznania danego środka za środek wykonawczy aktu regulacyjnego, by akt ten stanowił podstawę prawną tego środka. Ten sam środek może być środkiem wykonawczym zarówno aktu, którego przepisy stanowią jego podstawę prawną, jak i odrębnego aktu, jak w niniejszym przypadku sporne rozporządzenie, w sytuacji gdy skutki prawne tego ostatniego aktu zostają wywarte w całości lub w części wobec strony skarżącej jedynie za pośrednictwem tego środka (zob. analogicznie wyrok z dnia 28 kwietnia 2015 r., T & L Sugars i Sidul Açúcares/Komisja,
C 456/13 P
,
EU:C:2015:284
, pkt
).
W niniejszej sprawie z pkt 47–63 niniejszego wyroku wynika, że akty, które zostaną wydane przez Komisję lub przez państwa członkowskie w celu wprowadzenia w życie zasad szczególnych mających zastosowanie do związków miedzi przewidzianych w rozporządzeniu nr 1107/2009, spowodują wywarcie skutków prawnych spornego rozporządzenia wobec członków wnoszącej odwołanie i będą zatem stanowić środki wykonawcze tego ostatniego rozporządzenia.
Wniosku przedstawionego w pkt 63 niniejszego wyroku nie podważa także przypomniany w pkt 20 niniejszego wyroku argument, zgodnie z którym w toku postępowania w przedmiocie włączenia związków miedzi do załącznika I do dyrektywy 91/414 wnosząca odwołanie była przed Komisją jedynym przedstawicielem wszystkich działających na terytorium Unii producentów związków miedzi stosowanych w środkach ochrony roślin. Choć bowiem zgodnie z orzecznictwem przypomnianym w pkt 38 niniejszego wyroku w celu dokonania oceny, czy zaskarżony akt regulacyjny wymaga środków wykonawczych, należy uwzględnić sytuację osoby powołującej się na prawo do wniesienia skargi na podstawie art. 263 akapit czwarty TFUE, okoliczność uwypuklona w ten sposób przez wnoszącą odwołanie nie może jednak służyć wykazaniu, że sporne rozporządzenie nie wymaga takich środków.
Wniosku wyciągniętego w pkt 63 niniejszego wyroku nie podważa także przedstawiona w pkt 24 i 29 niniejszego wyroku argumentacja, zgodnie z którą środki ewentualnie przyjęte przez Komisję lub przez państwa członkowskie w celu zapewnienia skutecznego stosowania do związków miedzi zasad szczególnych przedstawionych w pkt 42 niniejszego wyroku nie będą miały żadnego wpływu ani na uznanie związków miedzi za substancję kwalifikującą się do zastąpienia, ani na reżim prawny mający zastosowanie do tej substancji ustanowiony w rozporządzeniu nr 1107/2009.
Argumentacja ta nie może bowiem podważyć stwierdzenia, że skutki stosowania do związków miedzi zasad szczególnych przewidzianych w rozporządzeniu nr 1107/2009 zostaną wywarte w odniesieniu do sytuacji prawnej członków wnoszącej odwołanie jedynie za pośrednictwem środków wykonawczych spornego rozporządzenia.
W świetle całości powyższych rozważań Sąd słusznie doszedł do wniosku w pkt 51 zaskarżonego postanowienia, że sporne rozporządzenie wymaga wobec członków wnoszącej odwołanie środków wykonawczych w rozumieniu art. 263 akapit czwarty in fine TFUE.
Wobec powyższego zarzut pierwszy należy oddalić jako bezzasadny.
W przedmiocie zarzutu trzeciego
Argumentacja stron
W ramach zarzutu trzeciego, który należy zbadać w drugiej kolejności, wnosząca odwołanie czyni Sądowi zarzut, że w pkt 22, 31 i 32 zaskarżonego postanowienia orzekł, iż sporne rozporządzenie nie dotyczy jej i jej członków indywidualnie.
W pierwszej kolejności wnosząca odwołanie utrzymuje, że sporne rozporządzenie dotyczy jej indywidualnie, oraz twierdzi, po pierwsze, iż wiele czynników indywidualizuje ją w porównaniu z wszystkimi innymi osobami w rozumieniu orzecznictwa wynikającego z wyroku z dnia 15 lipca 1963 r., Plaumann/Komisja (
25/62
,
EU:C:1963:17
).
Wnosząca odwołanie twierdzi, że była jedynym autorem skierowanego do Komisji powiadomienia w celu uzyskania włączenia związków miedzi do załącznika I do dyrektywy 91/414. Przypomina ona ponadto, że w myśl art. 78 ust. 3 rozporządzenia nr 1107/2009 substancje czynne włączone do owego załącznika uznaje się za zatwierdzone zgodnie z tym rozporządzeniem. Wnosząca odwołanie wnioskuje stąd, że była jedynym podmiotem, który zainicjował włączenie związków miedzi do wykazu substancji czynnych zawartego we wspomnianym załączniku do celów stosowania rozporządzenia nr 1107/2009. Wnosząca odwołanie jest ponadto jedynym podmiotem, który złożył wniosek o odnowienie zatwierdzenia związków miedzi jako substancji czynnej oraz jedynym podmiotem, który złożył dokumentację substancji czynnej w imieniu wszystkich producentów.
Po drugie, wnosząca odwołanie podnosi, że uczestniczyła w postępowaniu, które doprowadziło do wydania przepisów prawnych mających zastosowanie do związków miedzi do momentu przyjęcia spornego rozporządzenia. W szczególności rozporządzenie wykonawcze 2015/232 miało zostać przyjęte na podstawie badań i dokumentów przekazanych przez wnoszącą odwołanie oraz – jak wynika z motywu 6 tego rozporządzenia – po tym, jak Komisja zwróciła się do niej o przedstawienie uwag do sprawozdania z przeglądu dotyczącego związków miedzi.
Po trzecie, wnosząca odwołanie utrzymuje, że ustalony w spornym rozporządzeniu wykaz substancji kwalifikujących się do zastąpienia został sporządzony wyłącznie na podstawie wniosków z dokumentu, który opierał się na końcowym sprawozdaniu z przeglądu dotyczącym związków miedzi, przyjętym przez Komisję przy wyłącznym udziale wnoszącej odwołanie działającej w charakterze wnioskodawcy.
Po czwarte, wnosząca odwołanie była partnerem w dyskusji z Komisją w trakcie całego procesu opracowywania spornego rozporządzenia, korespondowała ona z tą instytucją i uczestniczyła w spotkaniu z przedstawicielami tej instytucji dotyczącym między innymi uznania związków miedzi za substancję kwalifikującą się do zastąpienia.
Wnosząca odwołanie dochodzi do wniosku, że w świetle wyroku z dnia 17 stycznia 1985 r., Piraiki‑Patraiki i in./Komisja (
11/82
,
EU:C:1985:18
, pkt
–
) należało uznać, że przysługuje jej legitymacja czynna, ponieważ ze względu na szczególne okoliczności niniejszej sprawy Komisja wiedziała, że sporne rozporządzenie dotyczy jej bezpośrednio i indywidualnie.
W drugiej kolejności wnosząca odwołanie utrzymuje, że sporne rozporządzenie dotyczy indywidualnie jej członków.
Z jednej strony wnosząca odwołanie twierdzi, że reprezentuje wszystkich działających na terytorium Unii producentów związków miedzi stosowanych w środkach ochrony roślin. W związku z tym Sąd błędnie stwierdził w pkt 31 zaskarżonego postanowienia, że sporne rozporządzenie dotyczy wnoszącej odwołanie i jej członków tak samo jak każdego innego podmiotu gospodarczego.
Wnosząca odwołanie dodaje, że art. 15 ust. 1 rozporządzenia nr 1107/2009 stanowi, że wniosek o odnowienie zatwierdzenia substancji czynnej zostaje złożony przez producenta danej substancji czynnej. A zatem jedynie wnosząca odwołanie i jej członkowie, którzy są jedynymi producentami związków miedzi stosowanych w środkach ochrony roślin w Unii, mogą wystąpić z wnioskiem o odnowienie ich zatwierdzenia. Wnosząca odwołanie przypomina w tym względzie, że była jedynym podmiotem, który złożył wniosek o odnowienie zatwierdzenia związków miedzi jako substancji czynnej i który przedstawił dokumentację substancji czynnej w imieniu wszystkich producentów.
Z drugiej strony zdaniem wnoszącej odwołanie okoliczność, że związki miedzi są jedyną substancją nieorganiczną umieszczoną w wykazie substancji kwalifikujących się do zastąpienia, indywidualizuje jeszcze bardziej wnoszącą odwołanie i jej członków.
Wnosząca odwołanie uważa zatem, że choć pod względem formalnym sporne rozporządzenie jest rozporządzeniem wykonawczym, w rzeczywistości stanowi ono decyzję Komisji ze względu na skutki, jakie wywiera ono wobec związków miedzi, a tym samym wobec niej i jej członków jako jedynych producentów tej substancji czynnej. Rozporządzenie to dotyczy jej zatem indywidualnie.
Wobec powyższego wnosząca odwołanie uważa, że należy uchylić zaskarżone postanowienie oraz że Trybunał dysponuje wszystkimi elementami koniecznymi do zbadania, czy sporne rozporządzenie dotyczy jej ponadto bezpośrednio.
W powyższym względzie wnosząca odwołanie utrzymuje z jednej strony, że poddanie związków miedzi przepisom materialnym przewidzianym w rozporządzeniu nr 1107/2009 oznacza stosowanie do tej substancji bardziej restrykcyjnych warunków niż warunki mające zastosowanie do substancji czynnych, które nie kwalifikują się do zastąpienia, a z drugiej strony – że okoliczność ta wynika bezpośrednio ze spornego rozporządzenia oraz że przy przyjmowaniu środków wprowadzających w życie zasady szczególne mające zastosowanie do związków miedzi ani Komisji, ani organom krajowym nie przysługują uprawnienia dyskrecjonalne co do uznania związków miedzi za substancję kwalifikującą się do zastąpienia.
Komisja twierdzi, że zarzut trzeci nie jest zasadny.
Ocena Trybunału
Tytułem wstępu należy przypomnieć, że – jak Sąd podkreślił w pkt 19 zaskarżonego postanowienia – stowarzyszenie takie jak wnosząca odwołanie, którego zadaniem jest obrona wspólnych interesów producentów związków miedzi, jest co do zasady uprawnione do wniesienia skargi o stwierdzenie nieważności na podstawie art. 263 akapit czwarty TFUE jedynie wtedy, gdy może ono powołać się na własny interes albo gdy reprezentowane przez niego przedsiębiorstwa lub niektóre z nich mają legitymację czynną do wniesienia skargi indywidualnie (zob. podobnie wyrok z dnia 22 czerwca 2006 r., Belgia i Forum 187/Komisja,
C‑182/03 i C‑217/03
,
EU:C:2006:416
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
W pierwszej kolejności w odniesieniu do kwestii, czy wnosząca odwołanie może powołać się na własny interes, należy zauważyć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem – jak przypomniał Sąd w pkt 21 zaskarżonego postanowienia – rola odgrywana przez stowarzyszenie w ramach postępowania, które doprowadziło do wydania aktu w rozumieniu art. 263 TFUE, może uzasadniać dopuszczalność skargi wniesionej przez to stowarzyszenie, mimo że ów akt nie dotyczy bezpośrednio i indywidualnie jego członków, zwłaszcza gdy akt ten wpłynął na jego pozycję negocjacyjną (postanowienie z dnia 8 grudnia 2006 r., Polyelectrolyte Producers Group/Komisja i Rada,
C‑368/05 P
, niepublikowane,
EU:C:2006:771
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
W niniejszym przypadku należy jednak zaznaczyć, że za pomocą argumentów wysuniętych w ramach omawianego zarzutu wnosząca odwołanie nie wykazała, iż przy opracowywaniu spornego rozporządzenia odegrała rolę pozwalającą jej powołać się na własny interes w rozumieniu orzecznictwa przedstawionego w poprzednim punkcie niniejszego wyroku. Ponadto wnosząca odwołanie, której Trybunał zadał pytanie na rozprawie w tej kwestii, nie udowodniła istnienia szczególnych praw, które miałyby jej zostać przyznane w ramach procedury opracowania tego rozporządzenia.
Z drugiej strony w świetle orzecznictwa wynikającego z wyroku z dnia 17 stycznia 1985 r., Piraiki‑Patraiki i in./Komisja (
11/82
,
EU:C:1985:18
, pkt
–
) należy oddalić jako bezzasadną argumentację wnoszącej odwołanie, zgodnie z którą ze względu na określone szczególne dla niej okoliczności faktyczne należy uznać, że sporne rozporządzenie dotyczy jej indywidualnie.
Prawdą jest rzeczywiście, że zgodnie z tym orzecznictwem okoliczność, że na podstawie przepisów szczególnych Rada Unii Europejskiej lub Komisja mają obowiązek uwzględnienia wpływu aktu, który zamierzają przyjąć, na sytuację niektórych jednostek, może je indywidualizować, gdy zostanie udowodnione, że akt ten dotyczy tych jednostek z powodu sytuacji faktycznej, która odróżnia je od wszystkich innych osób (zob. podobnie wyrok z dnia 10 kwietnia 2003 r., Komisja/Nederlandse Antillen,
C‑142/00 P
,
EU:C:2003:217
, pkt
–
i przytoczone tam orzecznictwo).
Wnosząca odwołanie nie stwierdziła jednak istnienia takiego obowiązku, który mógłby ją indywidualizować w rozumieniu wspomnianego orzecznictwa, jeśli chodzi o sporne rozporządzenie.
W drugiej kolejności, w odniesieniu do kwestii, czy sporne rozporządzenie dotyczy indywidualnie członków wnoszącej odwołanie lub niektórych z nich, należy przypomnieć – jak wynika z pkt 28 zaskarżonego postanowienia – że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem podmioty inne niż adresaci decyzji mogą utrzymywać, iż decyzja ta dotyczy ich indywidualnie w rozumieniu art. 263 akapit czwarty TFUE, tylko wtedy gdy ma ona wpływ na ich sytuację ze względu na szczególne dla nich cechy charakterystyczne lub ze względu na sytuację faktyczną, która odróżnia je od wszelkich innych osób i w związku z tym indywidualizuje je w sposób podobny do adresata decyzji (zob. w szczególności wyroki: z dnia 15 lipca 1963 r., Plaumann/Komisja,
25/62
,
EU:C:1963:17
, s. 223; a także z dnia 17 września 2015 r., Mory i in./Komisja,
C‑33/14 P
,
EU:C:2015:609
, pkt
).
W powyższym względzie z utrwalonego orzecznictwa przypomnianego przez Sąd w pkt 29 zaskarżonego postanowienia wynika również, że istnienie możliwości ustalenia z większą lub mniejszą dokładnością liczby czy też nawet tożsamości podmiotów prawa, do których ma zastosowanie dany środek, w żaden sposób nie oznacza, że należy uznać, iż środek ten dotyczy indywidualnie tych podmiotów, skoro jest on stosowany ze względu na zaistnienie określonej w danym akcie obiektywnej sytuacji prawnej lub faktycznej (wyrok z dnia 19 grudnia 2013 r., Telefónica/Komisja,
C‑274/12 P
,
EU:C:2013:852
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
W niniejszym przypadku należy zauważyć, że wnosząca odwołanie nie kwestionuje konkretnie pkt 27 zaskarżonego postanowienia, w którym Sąd stwierdził, iż sporne rozporządzenie jest aktem o charakterze generalnym, ponieważ, po pierwsze, ma zastosowanie do sytuacji określonych obiektywnie, czyli w niniejszej sprawie ze względu na cechy charakterystyczne substancji czynnej, a po drugie, wywołuje skutki prawne wobec kategorii osób określonych w sposób ogólny i abstrakcyjny, to znaczy wobec każdego podmiotu gospodarczego, którego działalność jest związana z jedną z substancji włączonych do wykazu załączonego do tego rozporządzenia.
Wnosząca odwołanie nie podniosła również, że w pkt 30 zaskarżonego postanowienia Sąd dopuścił się naruszenia prawa lub przeinaczył okoliczności faktyczne, stwierdzając, co następuje:
„[…] z motywu 4 [spornego] rozporządzenia wynika, że wykaz załączony do tego rozporządzenia został sporządzony w oparciu o informacje zawarte w sprawozdaniu z przeglądu, wnioski [Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA)], projekt sprawozdania z oceny i załączone do nich uzupełnienia, sprawozdania z wzajemnej weryfikacji czy też klasyfikację określoną zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1272/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin, zmieniającym i uchylającym dyrektywy 67/548/EWG i 1999/45/EWG oraz zmieniającym rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 [(
Dz.U. 2008, L 353 s. 1
)]. Ponadto przyjęcie [spornego] rozporządzenia było przewidziane w art. 80 ust. 7 rozporządzenia nr 1107/2009, zgodnie z którym Komisja miała ustalić najpóźniej do dnia 14 grudnia 2013 r. wykaz substancji kwalifikujących się do zastąpienia. W tym względzie, jak wynika z samego jego tytułu, [sporne] rozporządzenie dotyczy stosowania tego przepisu”.
W takich okolicznościach wnosząca odwołanie nie wykazała, że Sąd naruszył prawo, gdy doszedł w pkt 31 i 32 zaskarżonego postanowienia do wniosku, iż sporne rozporządzenie dotyczy członków wnoszącej odwołanie wyłącznie ze względu na ich obiektywną cechę bycia producentami związków miedzi tak samo jak każdego innego podmiotu gospodarczego, który rzeczywiście znajduje się lub potencjalnie może się znaleźć w identycznej sytuacji.
Powyższego wniosku nie może podważyć żadna ze szczególnych okoliczności, na których opiera się wnosząca odwołanie w ramach omawianego zarzutu w celu wykazania, że sporne rozporządzenie dotyczy indywidualnie jej członków.
Po pierwsze, w świetle orzecznictwa przypomnianego w pkt 94 niniejszego wyroku okoliczność, że wnosząca odwołanie reprezentuje wszystkich działających na terytorium Unii producentów związków miedzi stosowanych w środkach ochrony roślin oraz że możliwe jest ustalenie liczby lub tożsamości tych producentów, nie ma znaczenia dla faktu, iż sporne rozporządzenie dotyczy jej członków jedynie ze względu na ich obiektywną cechę bycia producentami związków miedzi. Ponadto przyjęcie tezy postawionej w tej kwestii przez wnoszącą odwołanie prowadziłoby do pozbawienia w znacznej mierze treści warunku związanego z indywidualnym oddziaływaniem aktu, ponieważ wystarczyłoby, aby podmioty gospodarcze, których akt Unii dotyczy wyłącznie ze względu na okoliczność, że są one objęte obiektywną sytuacją prawną lub faktyczną określoną w tym akcie, skupiły się w ramach reprezentatywnego stowarzyszenia takiego jak stowarzyszenie w niniejszej sprawie w celu uznania ich legitymacji czynnej w rozumieniu art. 263 akapit czwarty TFUE.
Po drugie, w świetle orzecznictwa przytoczonego w pkt 93 niniejszego wyroku wnosząca odwołanie w ogóle nie wykazała za pomocą okoliczności wspomnianych w pkt 81 niniejszego wyroku, że sporne rozporządzenie dotyczy jej członków lub niektórych z nich w sposób analogiczny do adresata tego rozporządzenia. W szczególności takie okoliczności, rozpatrywane indywidualnie lub łącznie, nie są w stanie podważyć zasadności wniosku, do którego doszedł Sąd w pkt 31 zaskarżonego postanowienia, zgodnie z którym skutki prawne spornego rozporządzenia znajdują zastosowanie do członków wnoszącej odwołanie wyłącznie ze względu na ich obiektywną cechę bycia producentami związków miedzi.
Ponadto bezsporne jest, że przy przyjmowaniu spornego rozporządzenia o włączeniu związków miedzi do wykazu substancji kwalifikujących się do zastąpienia zdecydowano nie z uwagi na szczególne cechy członków wnoszącej odwołanie, lecz – jak wynika z pkt 6 zaskarżonego postanowienia – z tego względu, że substancja ta spełniała kryteria pozwalające uznać ją za substancję trwałą i toksyczną w rozumieniu pkt 4 załącznika II do rozporządzenia nr 1107/2009 (zob. analogicznie wyrok z dnia 28 kwietnia 2015 r., T & L Sugars i Sidul Açúcares/Komisja,
C 456/13 P
,
EU:C:2015:284
, pkt
).
Po trzecie, okoliczność – jeśli nawet zostanie ona wykazana – że związki miedzi są jedyną substancją nieorganiczną umieszczoną w spornym wykazie, jest bez znaczenia, ponieważ nie podważa ona również zasadności wniosku wyciągniętego przez Sąd w pkt 31 zaskarżonego postanowienia.
Wreszcie jako że z jednej strony Sąd, nie popełniając przy tym naruszenia prawa, doszedł do wniosku w pkt 32 zaskarżonego postanowienia, iż sporne rozporządzenie nie dotyczy indywidualnie członków wnoszącej odwołanie, a z drugiej strony z uwagi na okoliczność, że warunki związane zarówno z bezpośrednim, jak i indywidualnym oddziaływaniem aktu regulacyjnego Unii, w odniesieniu do którego wniesiono o stwierdzenie nieważności, są kumulatywne (zob. podobnie wyrok z dnia 3 października 2013 r., Inuit Tapiriit Kanatami i in./Parlament i Rada,
C‑583/11 P
,
EU:C:2013:625
, pkt
), argumenty przedstawione w pkt 84 i 85 niniejszego wyroku dotyczące kwestii, czy sporne rozporządzenie dotyczy bezpośrednio wnoszącej odwołanie i jej członków, są nieistotne dla sprawy i należy je w konsekwencji oddalić.
Z powyższego wynika, że zarzut trzeci należy w części oddalić jako bezzasadny, a w części odrzucić jako niedopuszczalny.
W przedmiocie zarzutu drugiego
Argumentacja stron
W zarzucie drugim wnosząca odwołanie zarzuca Sądowi, że w pkt 52–60 zaskarżonego postanowienia uznał, iż odrzucenie jej skargi jako niedopuszczalnej nie pozbawia jej oraz jej członków skutecznej ochrony sądowej.
Z zaskarżonego postanowienia wynika, że członkowie wnoszącej odwołanie nie mogą zaskarżyć krajowego środka wykonawczego spornego rozporządzenia ani podważyć skutków tego rozporządzenia. W szczególności twierdzi ona, że dopóki organ krajowy nie postanowi o zastąpieniu związków miedzi, dopóty substancja ta będzie musiała być przedmiotem okresowych ocen porównawczych, których członkowie wnoszącej odwołanie nie mogą zakwestionować. Wnosząca odwołanie wskazuje w tym względzie, że decyzja krajowa w sprawie odnowienia zezwolenia na wprowadzanie do obrotu środka ochrony roślin zawierającego związki miedzi nie zmienia sytuacji prawnej członków wnoszącej odwołanie i nie podlega zatem zaskarżeniu. Tribunal Supremo (sąd najwyższy, Hiszpania) i Tribunal Constitucional (trybunał konstytucyjny, Hiszpania) zajęły bowiem stanowisko, że skarżący nie ma interesu prawnego ani legitymacji czynnej, gdy kwestionowana przez niego decyzja nie jest dla niego niekorzystna.
Członkowie wnoszącej odwołanie są zatem zmuszeni spowodować przyjęcie przez organy krajowe decyzji negatywnej, aby móc wnieść skargę na tę decyzję i w ramach tej skargi zakwestionować uznanie związków miedzi za substancję kwalifikującą się do zastąpienia. Zdaniem wnoszącej odwołanie skorzystanie z procedury odesłania prejudycjalnego, o czym wspomniał Sąd w zaskarżonym postanowieniu, wymaga także wcześniejszego wydania decyzji negatywnej przez te organy.
Przypomniawszy treść pkt 54 i 55 zaskarżonego postanowienia, wnosząca odwołanie uważa, że dostęp do sądów krajowych i możliwość wystąpienia do Trybunału z wnioskiem o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym w przedmiocie ważności spornego rozporządzenia nie mogą zagwarantować jej ani jej członkom przysługującego im prawa do skutecznej ochrony sądowej. Z jednej strony przyjęcie decyzji negatywnej w sprawie odnowienia zatwierdzenia związków miedzi nie jest pewne. W związku z tym wnosząca odwołanie i jej członkowie być może nigdy nie będą mieć możliwości zaskarżenia spornego rozporządzenia, które będzie zatem wywoływać nieograniczone w czasie skutki prawne. Z drugiej strony nawet gdyby decyzja negatywna została przyjęta, i to niezależnie od możliwości wystąpienia do Trybunału z wnioskiem o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, wnosząca odwołanie i jej członkowie ponieśliby obciążenia administracyjne i koszty ekonomiczne wynikające z uznania związków miedzi za substancję kwalifikującą się do zastąpienia.
Komisja twierdzi, że zarzut drugi jest niedopuszczalny, ponieważ wnosząca odwołanie powtarza jedynie swój podniesiony w pierwszej instancji zarzut dotyczący naruszenia prawa do skutecznej ochrony sądowej, nie powołując się jednak na okoliczność, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa. Utrzymuje ona, że w każdym wypadku zarzut ten jest bezzasadny.
Ocena Trybunału
Tytułem wstępu należy oddalić zarzut niedopuszczalności podniesiony przez Komisję wobec zarzutu drugiego. Wbrew temu, co utrzymuje ta instytucja, w drodze omawianego zarzutu wnosząca odwołanie nie ogranicza się do powtórzenia wysuniętego w pierwszej instancji zarzutu dotyczącego naruszenia jej prawa do skutecznej ochrony sądowej, lecz kwestionuje ocenę dokonaną przez Sąd w tym względzie, wskazując dokładnie krytykowane elementy zaskarżonego postanowienia.
W odniesieniu do zasadności owego zarzutu należy przypomnieć, że przesłanki dopuszczalności określone w art. 263 akapit czwarty TFUE należy interpretować w świetle podstawowego prawa do skutecznej ochrony sądowej, jednakże w sposób niepowodujący pominięcia tych przesłanek, które są wyraźnie przewidziane w traktacie FUE (wyrok z dnia 28 kwietnia 2015 r., T & L Sugars i Sidul Açúcares/Komisja,
C‑456/13 P
,
EU:C:2015:284
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
Niemniej sądowa kontrola poszanowania porządku prawnego Unii jest zapewniana – jak wynika z art. 19 ust. 1 TUE – nie tylko przez Trybunał, lecz również przez sądy państw członkowskich. W traktacie FUE, w art. 263 i 277 z jednej strony oraz w art. 267 z drugiej strony, ustanowiono bowiem kompletny system środków prawnych i procedur mający zapewnić kontrolę legalności aktów Unii, powierzając ją sądom Unii (wyrok z dnia 28 kwietnia 2015 r., T & L Sugars i Sidul Açúcares/Komisja,
C‑456/13 P
,
EU:C:2015:284
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
W powyższej kwestii należy wyjaśnić, że podmioty prawa mają prawo zakwestionować przed sądem w postępowaniu krajowym legalność każdej decyzji lub każdego innego aktu krajowego dotyczącego zastosowania wobec nich aktu Unii o charakterze generalnym, podnosząc zarzut nieważności tego ostatniego aktu (wyrok z dnia 28 kwietnia 2015 r., T & L Sugars i Sidul Açúcares/Komisja,
C‑456/13 P
,
EU:C:2015:284
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
W związku z tym odesłanie prejudycjalne w celu dokonania oceny ważności stanowi, tak jak skarga o stwierdzenie nieważności, sposób kontroli legalności aktów Unii (wyrok z dnia 28 kwietnia 2015 r., T & L Sugars i Sidul Açúcares/Komisja,
C‑456/13 P
,
EU:C:2015:284
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
W powyższym względzie należy przypomnieć, że jeżeli sąd krajowy uzna za zasadny co najmniej jeden z zarzutów nieważności aktu Unii wysuniętych przez strony lub ewentualnie podniesionych z urzędu, to powinien zawiesić postępowanie i wystąpić do Trybunału z wnioskiem o wydanie orzeczenia prejudycjalnego w kwestii ważności, gdyż tylko Trybunał jest właściwy do stwierdzenia nieważności aktu Unii (wyrok z dnia 28 kwietnia 2015 r., T & L Sugars i Sidul Açúcares/Komisja,
C‑456/13 P
,
EU:C:2015:284
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
W odniesieniu do osób, które nie spełniają określonych w art. 263 akapit czwarty TFUE przesłanek do wniesienia skargi do sądu Unii, na państwach członkowskich ciąży więc obowiązek ustanowienia systemu środków prawnych i procedur pozwalającego zapewnić poszanowanie podstawowego prawa do skutecznej ochrony sądowej (wyrok z dnia 28 kwietnia 2015 r., T & L Sugars i Sidul Açúcares/Komisja,
C‑456/13 P
,
EU:C:2015:284
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
Ów obowiązek państw członkowskich został potwierdzony w art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE, zgodnie z którym państwa członkowskie „ustanawiają środki niezbędne do zapewnienia skutecznej ochrony prawnej [sądowej] w dziedzinach objętych prawem Unii”. Obowiązek taki wynika również z art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej w odniesieniu do środków przyjętych przez państwa członkowskie stosujące prawo Unii w rozumieniu art. 51 ust. 1 tej karty (wyrok z dnia 28 kwietnia 2015 r., T & L Sugars i Sidul Açúcares/Komisja,
C‑456/13 P
,
EU:C:2015:284
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
W niniejszym przypadku, jak wynika z pkt 41–70 niniejszego wyroku, Sąd mógł słusznie stwierdzić, że sporne rozporządzenie wymaga wobec członków wnoszącej odwołanie środków wykonawczych w rozumieniu art. 263 akapit czwarty in fine TFUE.
W konsekwencji, z uwagi na orzecznictwo przypomniane w pkt 111–117 niniejszego wyroku i przypomniane przez Sąd w pkt 53–59 zaskarżonego postanowienia, Sąd nie naruszył również prawa, gdy orzekł w pkt 60 tego postanowienia, że należy oddalić argument wnoszącej odwołanie, jakoby odrzucenie jako niedopuszczalnej jej skargi o stwierdzenie nieważności spornego rozporządzenia naruszało jej prawo i prawo jej członków do skutecznej ochrony sądowej. Nawet jeśli bowiem ze względu na przesłanki dopuszczalności określone w art. 263 akapit czwarty TFUE wnosząca odwołanie nie może bezpośrednio zaskarżyć spornego rozporządzenia przed sądem Unii, może ona jednak w ramach skargi wniesionej do sądu krajowego na akt państwa członkowskiego stanowiący środek wykonawczy tego rozporządzenia powołać się na nieważność tegoż rozporządzenia i skłonić ten sąd do zwrócenia się do Trybunału z pytaniami na podstawie art. 267 TFUE w trybie prejudycjalnym (zob. analogicznie wyrok z dnia 19 grudnia 2013 r., Telefónica/Komisja,
C‑274/12 P
,
EU:C:2013:852
, pkt
).
Ponadto wnosząca odwołanie może ewentualnie zaskarżyć rozporządzenie Komisji w sprawie odnowienia zatwierdzenia związków miedzi przed sądami Unii w warunkach określonych w art. 263 akapit czwarty TFUE i w ramach tej skargi zakwestionować ważność spornego rozporządzenia w drodze zarzutu niezgodności z prawem podniesionego przeciwko spornemu rozporządzeniu zgodnie z orzecznictwem przytoczonym w pkt 37 niniejszego wyroku w celu między innymi podważenia okresu ważności odnowienia zatwierdzenia związków miedzi.
Zarzut drugi należy zatem oddalić jako bezzasadny.
W świetle całości powyższych rozważań odwołanie należy oddalić w całości.
W przedmiocie kosztów
Zgodnie z art. 184 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem jeżeli odwołanie jest bezzasadne, Trybunał rozstrzyga o kosztach. Zgodnie z art. 138 § 1 tego regulaminu, mającym zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 184 § 1 tego regulaminu, kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.
Ponieważ Komisja wniosła o obciążenie wnoszącej odwołanie kosztami postępowania, a ta ostatnia przegrała sprawę, należy obciążyć ją kosztami postępowania.

Z powyższych względów Trybunał (wielka izba) orzeka, co następuje:

1)
Odwołanie zostaje oddalone.

2)
European Union Copper Task Force zostaje obciążona kosztami postępowania.

Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: angielski