CELEX: 62019CJ0411
Rinviju għal deċiżjoni preliminari
Ambjent
Direttiva 92/43/KEE
Artikolu 6
Konservazzjoni tal-habitats naturali kif ukoll tal-fawna u l-flora selvaġġa
Żoni speċjali ta’ konservazzjoni
Twettiq ta’ sezzjoni tat-triq
Evalwazzjoni tal-effetti ta’ dan il-proġett fuq iż-żona speċjali ta’ konservazzjoni kkonċernata
Awtorizzazzjoni
Raġunijiet imperattivi ta’ interess pubbliku ikbar

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 6 tad-Direttiva tal-Kunsill 92/43/KEE tal-21 ta’ Mejju 1992 dwar il-konservazzjoni ta’ l-habitat naturali u tal-fawna u l-flora selvaġġa (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol. 2, p. 102, iktar ’il quddiem id-“Direttiva ‘Habitats’”).
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn WWF Italia Onlus, Lega Italiana Protezione Uccelli Onlus, Gruppo di Intervento Giuridico Onlus, Italia Nostra Onlus, Forum Ambientalista u FC
et
, minn naħa, u l-Presidenza del Consiglio dei Ministri (il-Presidenza tal-Kunsill tal-Ministri, l-Italja) u l-Azienda Nazionale Autonoma Strade SpA (ANAS), min-naħa l-oħra, dwar il-legalità tad-deċiżjoni tal-1 ta’ Diċembru 2017, li permezz tagħha, il-Kunsill tal-Ministri ddikjara li l-proġett preliminari li jgħaqqad it-toroq fit-Tramuntana ta’ Ruma (l-Italja), skont il-“rotta ħadra”, bejn Monte Romano Est (l-Italja) u Tarquinia Sud (l-Italja) huwa konformi mar-rekwiżiti ambjentali, u tad-deċiżjoni tat-28 ta’ Frar 2018, li permezz tagħha l-Comitato Interministeriale per la Programmazione Economica (il-Kumitat Interministerjali għall-Ippjanar Ekonomiku, l-Italja) (iktar ’il quddiem iċ-“CIPE”) approva dan il-proġett preliminari.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
Is-seba’ premessa tad-Direttiva “Habitats” tipprovdi li “ż-żoni kollha nominati, inklużi dawk li issa huma klassifikati jew fil-ġejjieni se jkunu klassifikati bħala żoni speċjali mħarsa skond id-Direttiva tal-Kunsill 79/409/KEE tat-2 ta’ AprilT1979 dwar il-konservazzjoni ta’ l-għasafar selvaġġi [ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol. 1, p. 98], jkollhom jiġu nkorporati f’network ekoloġiku Ewropew koerenti”.
L-Artikolu 1(l) tad-Direttiva “Habitats” jiddefinixxi ż-żona speċjali ta’ konservazzjoni bħala “sit ta’ importanza għall-Komunità nnominat mill-Istati Membri permezz ta’ att statutorju, amministrattiv u/jew kuntrattwali li bih il-miżuri meħtieġa ta’ konservazzjoni huma applikati għall-manteniment jew għar-ripristinar, fi stat ta’ konservazzjoni favorevoli, l-habitat naturali u/jew il-popolazzjonijiet ta’ l-ispeċi li għalihom is-sit ġie nominat”.
L-Artikolu 3(1) u (2) ta’ din id-direttiva jipprevedi li:
“1.   Għandu jiġi stabbilit n etwork ekoloġiku Ewropew koerenti ta’ żoni speċjali ta’ konservazzjoni taħt l-isem ta’ Natura 2000. Dan in-network, magħmul minn siti li jħaddnu fihom it-tipi ta’ habitat naturali elenkati fl-Anness I u l-habitat ta’ l-ispeċi elenkati fl-Anness II, għandhom jippermettu li t-tipi ta’ habitat naturali u l-habitat naturali ta’ l-ispeċi konċernati jinżammu jew, fejn jixraq, jiġu ripristinati fi stat ta’ konservazzjoni favorevoli fil-firxa naturali tagħhom.
In-network Natura 2000 se jkun fiha ż-żoni ta’ protezzjoni speċjali klassifikati mill-Istati Membri skond id-Direttiva 79/409/KEE.
2.   Kull Stat Membru għandu jikkontribwixxi għall-ħolqien ta’ Natura 2000 skond ir-rappreżentanza fit-territorju tiegħu tat-tipi ta’ habitat naturali u l-habitat ta’ l-ispeċi msemmi fil-paragrafu 1. Għal dak il-għan kull Stat Membru għandu jinnomina, skond l-Artikolu 4, xi siti bħala żoni speċjali ta’ konservazzjoni waqt li jitqiesu l-għanjiet stabbiliti fil-paragrafu 1.”
L-Artikolu 6 tad-Direttiva ‘Habitats’ jipprovdi li:
“1.   Għal żoni speċjali ta’ konservazzjoni, l-Istati Membri għandhom jistabilixxu l-miżuri ta’ konservazzjoni meħtieġa li jinkludu, jekk hemm bżonn, pjanijiet ta’ tmexxija xierqa disinjati speċifikament għas-siti jew imdaħħla fil-pjanijiet ta’ żvilupp l-oħra, u miżuri xierqa statutorji, amminstrattivi jew kuntrattwali li jaqblu mal-ħtiġiet ekoloġiċi tat-tipi ta’ habitat naturali fl-Anness I u l-ispeċi fl-Anness II li hemm fis-siti.
2.   L-Istati Membri għandhom jieħdu l-miżuri xierqa biex jevitaw, fiż-żoni speċjali ta’ konservazzjoni, id-deterjorament ta’ l-habitat naturali u l-habitat ta’ l-ispeċi kif ukoll t-tfixkil ta’ l-ispeċi li għalihom ġew nominati ż-żoni, safejn dak it-tfixkil jista’ jkun sinifikanti meta jitqies skond l-għanjiet ta’ din id-Direttiva
3.   Kull pjan jew proġett li mhux marbut direttament ma’ jew li ma hux meħtieġ għat-tmexxija tas-sit iżda li x’aktarx se jkollu effett sinifikanti fuqu, jew b’mod individwali jew inkella flimkien ma’ xi pjanijiet jew proġetti oħra, għandu jkun suġġett għal evalwazzjoni xierqa ta’ l-implikazzjonijiet tiegħu għas-sit in vista ta’ l-għanjiet ta’ konservazzjoni tas-sit. Fl-isfond tar-riżultati ta’ l-evalwazzjoni ta’ l-implikazzjonijiet għas-sit u skond id-dispożizzjonijiet tal-paragrafu 4, l-awtoritajiet nazzjonali kompetenti għandhom jaqblu dwar il-pjan jew il-proġett biss wara li jkunu żguraw li dan ma jaffettwax ħażin l-integrità tas-sit konċernat u, jekk xieraq, wara li jkunu raw l-opinjoni tal-pubbliku ġenerali.
4.   Jekk, minkejja li jkun hemm evalwazzjoni negattiva ta’ l-implikazzjonijiet għas-sit u fin-nuqqas ta’ soluzzjonijiet oħra, pjan jew proġett irid isir xorta waħda għal raġunijiet obbligatorji oħra li huma konnessi ma’ l-interess pubbliku, inklużi dawk ta’ tip soċjali jew ekonomiku, l-Istat Membru irid jieħu l-miżuri kollha kumpensatorji meħtieġa biex jiżgura li tkun protetta l-koerenza globali ta’ Natura 2000. Hu jrid jgħarraf lill-Kummissjoni dwar il-miżuri kumpensatorji adottati.
Meta s-sit konċernat jospita tip ta’ habitat naturali ta’ priorità u/jew speċi ta’ priorità, l-uniċi kunsiderazzjonijiet li jistgħu jitqajmu huma dawk marbuta ma’ saħħet il-bniedem jew is-sigurtà pubblika, dawk li għandhom konsegwenzi ta’ benefiċċju u ta’ importanza ewlenija għall-ambjent jew, wara parir mill-Kummissjoni, ma raġunijiet obbligatorji oħra ta’ interess pubbliku li jieħu l-preċedenza.”
L-Artikolu 7 tal-imsemmija direttiva jipprovdi li:
“L-obbligi li joħorġu mill-Artikolu 6(2), (3) u (4) ta’ din id-Direttiva għandhom jissostitwixxu kull obbligu li joħroġ mill-ewwel sentenza ta’ l-Artikolu 4(4) tad-Direttiva 79/409/KEE dwar iż-żoni klassifikati skond l-Artikolu 4(1) jew meqjusa bl-istess mod skond l-Artikolu 4(2) tiegħu, mid-data ta’ l-implimentazzjoni ta’ din id-direttiva jew mid-data tal-klassifikazzjoni jew għarfien minn Stat Membru skond id-Direttiva 79/409/KEE, meta d-data ta’ l-aħħar tiġi aktar tard.”
Id-dritt Taljan
Id-Digriet Leġiżlattiv Nru°163/2006
Skont id-Digriet Leġiżlattiv Nru 163 ‑ Codice dei contratti pubblici relativi a lavori, servizi e forniture in attuazione delle direttive 2004/17/CE e 2004/18/CE (id-Digriet Leġiżlattiv Nru 163 dwar il-Kodiċi tal-Kuntratti Pubbliċi għal Xogħlijiet, għal Servizzi u għal Provvista, bi traspożizzjoni tad-Direttivi 2004/17/KE u 2004/18/KE) tat-12 ta’ April 2006 (GURI Nru 100 tat-2 ta’ Mejju 2006) (iktar ’il quddiem id-“Digriet Leġiżlattiv Nru 163/2006”), il-proċedura ta’ tħejjija ta’ proġett ta’ xogħlijiet ta’ intrastruttura tagħmel distinzjoni bejn żewġ fażijiet, jiġifieri l-proġett preliminari u l-proġett definittiv.
L-Artikolu 165 tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 163/2006, intitolat “Proġett preliminari. Proċedura ta’ evalwazzjoni tal-effetti fuq l-ambjent u lokalizzazzjoni”, jipprovdi, fil-paragrafi 3, 5 u 7 tiegħu:
“3.   Minbarra d-dispożizzjonijiet tal-Anness Tekniku msemmi fl-Anness XXI, il-proġett preliminari ta’ xogħlijiet ta’ infrastruttura għandu jindika, bl-għajnuna ta’ dokument bil-mapep xierqa, iż-żoni kkonċernati, l-eventwali strixex korrispondenti li għandhom jiġu osservati u l-miżuri ta’ salvagwardja neċessarji; huwa għandu jindika wkoll u jenfasizza l-karatteristiċi tal-prestazzjoni, l-ispeċifikazzjonijiet funzjonali u l-limitu tal-ispejjeż tal-infrastruttura li għandha ssir, inkluż il-limitu tal-ispejjeż għall-eventwali xogħlijiet u miżuri kumpensatorji għall-impatti territorjali u soċjali strettament marbuta mal-funzjonament tax-xogħol, fil-limitu madankollu ta’ 2 % tal-ispiża totali tax-xogħol. Din il-perċentwali għandha tkopri wkoll l-ispejjeż ta’ mitigazzjoni tal-effetti fuq l-ambjent li jkunu ġew iddefiniti fil-kuntest tal-proċedura ta’ evalwazzjoni tal-effetti fuq l-ambjent, bla ħsara għal miżuri oħra li eventwalment ikollhom jiġu adottati fl-osservanza tal-obbligi Komunitarji speċifiċi. Jekk id-dispożizzjonijiet tad-dritt intern jipprevedu li x-xogħol għandu jkun suġġett għal evalwazzjoni tal-effetti fuq l-ambjent, il-proġett preliminari għandu wkoll ikun akkumpanjat minn studju tal-effetti fuq l-ambjent u jsir pubbliku konformement mal-proċeduri previsti mil-leġiżlazzjoni nazzjonali jew reġjonali applikabbli.
[…]
5.   Il-proġett preliminari, stabbilit konformement mad-dispożizzjonijiet ta’ dan l-artikolu, huwa approvat miċ-CIPE.
[…]
7.   L-approvazzjoni tagħti lok, meta l-leġiżlazzjoni fis-seħħ tkun teżiġi hekk, għall-evalwazzjoni tal-konformità tax-xogħol mar-rekwiżiti ambjentali u tikkonkretizza, għall-finijiet utli kollha fil-qasam tal-urbaniżmu u tal-kostruzzjoni, il-ftehim tal-Istat – reġjun fuq il-lokalizzazzjoni tiegħu, inkluż l-adozzjoni awtomatika tal-istrumenti ta’ urbaniżmu fis-seħħ u adottati; […]”
L-Artikolu 166 ta’ dan id-digriet leġiżlattiv, intitolat “Proġett Definittiv. Utilità Pubblika tax-xogħol” jippprovdi, fil-paragrafi 1 u 5 tiegħu:
“1.   Il-proġett definittiv tal-infrastrutturi għandu jiġi kkompletat minn rapport tad-disinjatur li jiċċertifika l-konformità tiegħu mal-proġett preliminari u l-eventwali rekwiżiti imposti matul l-approvazzjoni, u b’mod partikolari mar-rekwiżiti ambjentali u relatati mal-lokalizzazzjoni tax-xogħol. Huwa għandu jkun akkumpanjat mid-definizzjoni tal-eventwali xogħlijiet u miżuri ta’ mitigazzjoni u ta’ kumpens tal-impatti ambjentali, territorjali u soċjali.
[…]
5.   L-approvazzjoni tal-proġett definittiv, adottata permezz tal-maġġoranza mill-membri taċ-CIPE, tissostitwixxi kwalunkwe awtorizzazzjoni, approvazzjoni jew pariri oħra, irrispettivament minn kif tissejjaħ, u tippermetti t-twettiq u, għall-installazzjonijiet strateġiċi ta’ produzzjoni, l-eżerċizzju tax-xogħlijiet, provvisti u attivitajiet kollha previsti fil-proġett approvat.”
Skont l-Artikolu 183(6) tal-imsemmi digriet leġiżlattiv:
“Id-deċiżjoni li tiddikjara l-konformità mar-rekwiżiti ambjentali hija adottata miċ-CIPE, flimkien mal-approvazzjoni tal-proġett preliminari. Fil-każ ta’ opinjoni motivata kuntrarja tal-Ministro dell ’ambiente e della tutela del territorio [(il-Ministru għall-Ambjent u għall-Protezzjoni tat-Territorju)] jew tal-Ministro per i beni e le attività culturali [(il-Ministru għall-Kultura)], id-deċiżjoni li tiddikjara l-konformità mar-rekwiżiti ambjentali hija responsabbiltà tal-Kunsill tal-Ministri, li għandu jagħti deċiżjoni matul l-ewwel laqgħa utli sussegwenti tiegħu. Il-konformità tal-proġett definittiv mar-rekwiżiti [previsti minn din id-deċiżjoni] hija vverifikata skont l-Artikolu 185(4).”
L-Artikolu 185(4) u (5) tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 163/2006 jipprevedi:
“4.   Il-Kummissjoni [inkarigata bl-evalwazzjoni tal-effetti fuq l-ambjent]:
a)
għandha tikkomunika lill-Ministeru għall-Ambjent u għall-Protezzjoni tat-Territorju, fit-30 jum mill-preżentata tal-proġett definittiv mill-proponent, l-eventwali diskrepanzi bejn dan il-proġett u l-proġġett preliminari;
b)
għandha tagħti l-opinjoni tagħha, fis-60 jum minn din il-preżentata, lill-imsemmi ministeru dwar il-konformità tal-proġett definittiv mar-rekwiżiti tad-deċiżjoni li tiddikjara l-konformità mar-rekwiżiti ambjentali u dwar l-eżekuzzjoni perfetta tad-dispożizzjonijiet u eżiġenzi previsti mid-digriet li jiddikjara l-konformità mar-rekwiżiti ambjentali.
5.   Jekk il-proġett definittiv ikun differenti mill-proġett preliminari, il-kummissjoni [inkarigata bl-evalwazzjoni tal-effetti fuq l-ambjent] għandha tinforma lill-Ministru għall-Ambjent u għall-Protezzjoni tat-Territorju li, jekk iqis, wara l-evalwazzjoni tal-Kummissjoni, li d-differenza bejn il-proġett preliminari u l-proġett definittiv twassal għal bidla sinjifikattiva tal-effetti globali tal-proġett fuq l-ambjent, huwa jitlob, fit-30 jum mill-komunikazzjoni magħmula mill-entità kontraenti, lill-konċessjonarju jew lill-imprenditur ġenerali, l-aġġornament tal-istudju tal-effetti fuq l-ambjent u pubblikazzjoni ġdida ta’ dan l-istudju, b’mod partikolari sabiex jippermetti lill-atturi pubbliċi u privati kkonċernati jibagħtu l-osservazzjonijiet tagħhom, jekk ikun il-każ.
L-aġġornament tal-istudju tal-effetti fuq l-ambjent jista’ jirrigwarda biss il-parti tal-proġġett li tkun ikkonċernata mill-bidla. Fil-każ ta’ nuqqas ta’ konformità mad-dispożizzjonijiet u rekwiżiti previsti mid-deċiżjoni li tiddikjara l-konformità mar-rekwiżiti ambjentali, l-imsemmi ministru, wara intimazzjoni għar-regolarizzazzjoni, għandu jiżgura li n-nuqqas ta’ konformità tkun ikkomunikata matul il-konferenza tas-servizzi, għall-finijiet tal-eventwali għoti mill-ġdid tal-istruzzjonijiet.”
Id-Digriet tal-President tar-Repubblika Nru 357, tat-8 ta’ Settembru 1997
Id-Direttiva “Habitats” ġiet trasposta fl-ordinament ġuridiku Taljan permezz tad-decreto del presidente della Repubblica n. 357 – Regolamento recante attuazione della direttiva 92/43 (id-Digriet tal-President tar-Repubblika Nru 357 li jikkonċerna r-Regolament li jimplimenta d-Direttiva 92/43), tat-8 ta’ Settembru 1997 (Suppliment Ordinarju għall-GURI Nru 248, tat-23 ta’ Ottubru 1997).
L-Artikolu 5 ta’ dan id-digriet, intitolat “Evalwazzjoni tal-effetti”, jipprovdi:
“1.   Fl-ippjanar u fl-ipprogrammar territorjali, għandu jittieħed inkunsiderazzjoni l-valur ekoloġiku u ambjentali tas-siti ta’ importanza għall-Komunità proposti, siti ta’ importanza għall-Komunità u żoni speċjali ta’ konservazzjoni.
2.   Il-proponenti tal-pjanijiet għall-iżvilupp tat-territorju, tal-urbaniżmu u tas-settur […] għandhom jagħmlu studju […] għall-finijiet tad-determinazzjoni u ta’ evalwazzjoni tal-eventwali effetti tal-pjan fuq is-sit ikkonċernat, b’teħid inkunsiderazzjoni tal-għanijiet ta’ konservazzjoni tagħha. Il-pjanijiet relatati mal-iżvilupp tat-territorju li għandhom ikunu suġġetti għal evalwazzjoni tal-effetti għandhom jiġu ppreżentati lill-Ministeru għall-Ambjent u għall-Protezzjoni tat-Territorju, meta jkunu ta’ importanza nazzjonali, kif ukoll lir-Reġjuni u lill-Provinċji Awtonomi kompetenti meta jkunu ta’ importanza reġjonali, interreġjonali, provinċjali jew muniċipali.
3.   Il-proponenti ta’ xogħlijiet li ma humiex direttament konnessi u neċessarji għaż-żamma, fi stat ta’ konservazzjoni sodisfaċenti, l-ispeċi u l-habitats preżenti fuq is-sit, iżda li jistgħu jaffettwaw dan is-sit b’mod sinjifikattiv, individwalment jew flimkien ma’ xogħlijiet oħra, għandhom jippreżentaw, għall-finijiet tal-evalwazzjoni tal-effetti, studju intiż li jiddetermina u li jevalwa, konformement mal-gwidi ddefiniti fl-Anness G, l-effetti prinċipali li l-imsemmija xogħlijiet jista’ jkollhom fuq is-sit ta’ importanza għall-Komunità propost, fuq is-sit ta’ importanza għall-Komunità jew fuq iż-żona speċjali ta’ konservazzjoni, b’teħid inkunsiderazzjoni tal-għanijiet ta’ konservazzjoni ta’ dawn is-siti.
4.   Għall-proġetti suġġetti għal proċedura ta’ evalwazzjoni tal-effetti fuq l-ambjent […] li jikkonċernaw siti ta’ importanza għall-Komunità proposti, siti ta’ importanza għall-Komunità u żoni speċjali ta’ konservazzjoni, kif iddefiniti minn dan ir-regolament, l-evalwazzjoni tal-effetti għandha sseħħ fil-kuntest tal-proċedura msemmija hawn fuq, li tieħu wkoll inkunsiderazzjoni, f’dan il-każ, l-effetti diretti u indiretti tal-proġetti fuq l-ispeċi u fuq il-habitats li għalihom dawn iż-żoni u siti jkunu ġew identifikati. Għal dan il-għan, l-istudju tal-effetti fuq l-ambjent imwettaq mill-proponent għandu jinkludi elementi relatati mal-kompatibbiltà tal-proġett mal-għanijiet ta’ konservazzjoni previsti minn dan ir-regolament […].
[…]
8.   Qabel ma tagħti l-approvazzjoni definittiva tal-pjan jew tal-intervent, l-awtorità għandha tqiegħed fil-fajl l-evalwazzjoni tal-effetti u, jekk ikun il-każ, tiddetermina l-modalitajiet kif il-pubbliku kkonċernat mit-twettiq tal-imsemmi pjan jew intervent jista’ jikkonsultah.
9.   Jekk, minkejja konklużjonijiet negattivi tal-evalwazzjoni tal-effetti fuq is-sit u fl-assenza ta’ soluzzjonijiet alternattivi, il-pjan jew il-proġett ikollu madankollu jitwettaq għal raġunijiet imperattivi ta’ interess pubbliku ikbar, inkluż ta’ natura soċjali jew ekonomika, l-awtoritajiet kompetenti għandhom jieħdu l-miżuri kumpensatorji kollha neċessarji sabiex jiggarantixxu l-koerenza globali tan-network “Natura 2000” u jikkomunikaw dan lill-Ministeru għall-Ambjent u għall-Protezzjoni tat-Territorju, għall-finijiet deskritti fl-Artikolu 13.
10.   Jekk is-sit ikkonċernat ikun sit li jkun fih tipi ta’ habitats naturali u speċi prijoritarji, il-pjan jew l-intervent li l-evalwazzjoni tiegħu tkun irrilevat li jista’ jkollu effetti negattivi fuq is-sit ta’ importanza għall-Komunità ma jistax jitwettaq ħlief sabiex jissodisfa kunsiderazzjonijiet marbuta mas-saħħa tal-bniedem u mas-sigurtà pubblika jew għal ħtieġa ta’ importanza primordjali għall-ambjent jew fuq parir tal-Kummissjoni Ewropea, għal raġunijiet oħra imperattivi ta’ interess pubbliku ikbar.”
L-Artikolu 6 tal-imsemmi digriet, intitolat “Żoni ta’ Protezzjoni Speċjali” jipprovdi:
“1.   In-network “Natura 2000” jinkludi ż-żoni ta’ protezzjoni speċjali previsti mid-Direttiva 79/409 […].
2.   L-obbligi previsti fl-Artikoli 4 u 5 japplikaw ukoll għaż-żoni ta’ protezzjoni speċjali identifikati fil-paragrafu 1.”
Id-Digriet tal-Ministru għall-Ambjent, għall-Protezzjoni tat-Territorju u għall-Baħar tas-6 ta’ Diċembru 2016
Id-decreto del Ministro dell’ambiente e della tutela del territorio e del mare (id-Digriet tal-Ministru għall-Ambjent u għall-Protezzjoni tat-Territorju u tal-Baħar) tas-6 ta’ Diċembru 2016 (GURI Nru 301, tas‑27 ta’ Diċembru 2016), li jidentifika żona speċjali ta’ konservazzjoni tar-reġjun bioġeografiku tal-Alpi, ta’ żona speċjali ta’ konservazzjoni tar-reġjun bioġeografiku Kontinentali u ta’ 140 żona speċjali ta’ konservazzjoni tar-reġjun bioġeografiku Mediterranju fit-territorju tar-reġjun tal-Lazio, skont l-Artikolu 3(2) tad-Digriet tal-President tar-Repubblika Nru 357 tat-8 ta’ Settembru 1997, jidentifika b’mod partikolari, fl-Artikolu 1(3) tiegħu, bħala żona speċjali ta’ konservazzjoni ż-żona msejħa “Fiume Mignone (basso corso)”.
Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
It-tilwima fil-kawża prinċipali tirrigwarda l-approvazzjoni tal-proġett preliminari ta’ xogħlijiet sabiex titwettaq sezzjoni mit-triq nazzjonali Nru 675, ta’ madwar 18-il km, li tgħaqqad lil Monte Romano Est ma’ Tarquinia Sud fil-Lazio. L-għan ta’ dawn ix-xogħlijiet huwa li jiffaċilitaw il-konnessjoni fl-Italja bejn, minn naħa, il-port ta’ Civitavecchia u l-awtostrada A1 Milano-Napoli, u, min-naħa l-oħra, l-intersezzjoni ta’ Orte, iż-żona industrijali ta’ Terni u l-itinerarju Ancona‑Perugia.
Matul is-sena 2004, il-Ministeru għall-Ambjent u għall-Protezzjoni tat-Territorju u tal-Baħar esprima parir favur it-twettiq ta’ din is-sezzjoni tat-triq skont ir-rotta “vjola”. Iċ-CIPE approva dan l-ewwel proġett permezz ta’ Deċiżjoni Nru 11/2011.
Madankollu, matul is-sena 2015, ANAS, ir-responsabbli għat-twettiq tax-xogħlijiet, issottomettiet proġett alternattiv, imsejjaħ “rotta ħadra”, minħabba l-ispejjeż kbar tar-“rotta vjola”.
Il-Kummissjoni tal-Ministeru għall-Ambjent u għall-Protezzjoni tat-Territorju u tal-Baħar inkarigata bl-evalwazzjoni tal-effetti fuq l-ambjent espremiet parir kontra dan il-proġett il-ġdid, filwaqt li ppreċiżat li l-ispejjeż ekonomiċi tar-“rotta vjola” setgħu jitnaqqsu billi din ir-rotta tiġi subdiviża f’żewġ sezzjonijiet. Ir-raġuni għal dan il-parir negattiv kien il-fatt li l-proġett tar-“rotta ħadra” ma kienx jinkludi studju fid-dettall tal-effetti tiegħu fuq l-ambjent u li kien ser jaffettwa sit ta’ importanza għall-Komunità inkluża fin-network Natura 2000, jiġifieri ż-żona “Fiume Mignone (basso corso)”.
B’teħid inkunsiderazzjoni ta’ dan il-parir negattiv, il-Ministero delle Infrastrutture e Trasporti (il-Ministeru għall-Infrastruttura u għat-Trasport, l-Italja) talab lill-Presidenza tal-Kunsill tal-Ministri sabiex timplimenta l-proċedura prevista fl-Artikolu 183(6) tad-Digriet Leġiżlattiv Nru°163/2006. Il-Presidenza tal-Kunsill tal-Ministri talbet lill-Ministeru għall-Ambjent u għall-Protezzjoni tat-Territorju u tal-Baħar jevalwa l-possibbiltajiet sabiex jiġu limitati l-effetti fuq l-ambjent tar-“rotta ħadra” permezz ta’ miżuri ta’ mitigazzjoni u ta’ kumpens. Il-Kummissjoni ta’ dan il-Ministeru inkarigata bl-evalwazzjoni tal-effetti fuq l-ambjent tat mill-ġdid parir negattiva dwar din ir-rotta, filwaqt li enfasizzat li ma kienx possibbli li jiġu mmitigati l-inkonvenjenti permezz ta’ rekwiżiti jew miżuri oħra u qieset li r-“rotta vjola” kienet l-iktar waħda preferabbli minn kull aspett.
Permezz ta’ deċiżjoni tal-1 ta’ Diċembru 2017, il-Kunsill tal-Ministri madankollu ddikjara konformi mar-rekwiżiti ambjentali l-proġett preliminari li jikkorrispondi għar-“rotta ħadra”, billi mmotiva d-deċiżjoni tiegħu abbażi ta’ raġuni ta’ interess pubbliku ikbar, jiġifieri li jitlesta itinerarju strateġiku li jagħmel parti min-network trans-Ewropew ta’ trasport RTE-T. Madankollu, huwa talab li, meta jitfassal il-proġett definittiv, il-proponent jikkompleta l-istudju tal-effetti tar-rotta inkwistjoni fuq l-ambjent u josserva r-rekwiżiti, l-osservazzjonijiet u r-rakkomandazzjonijiet li jirrigwardaw il-pajsaġġ u l-ambjent magħmula mill-Konferenza tas-Servizzi kkonvokata mill-Ministeru għall-Infrastruttura u għat-Trasport.
Fit-28 ta’ Frar 2018, iċ-CIPE approva, flimkien ma’ xi rekwiżiti, il-proġett preliminari li jikkorrispondi għar-“rotta ħadra”. Iċ-CIPE talab lil ANAS tfassal il-proġett definittiv u l-istudju tal-effetti fuq l-ambjent u inkariga lir-Reġjun tal-Lazio sabiex jivverifika dan l-istudju sabiex jidentifika l-eventwali miżuri neċessarji supplimentari ta’ mitigazzjoni u ta’ kumpens.
Diversi assoċjazzjonijiet tal-ħarsien tal-ambjent u individwi ressqu rikors quddiem it-Tribunale amministrativo regionale per il Lazio (il-Qorti Amministrattiva Reġjonali għal-Lazio, l-Italja) kontra d-deċiżjoni tal-Kunsill tal-Ministri tal-1 ta’ Diċembru 2017 u d-deċiżjoni taċ-CIPE tat‑28 ta’ Frar 2018.
Din il-qorti qieset li l-amministrazzjoni ppriorizzat l-interess ekonomiku u t-tlestija ta’ itinerarju ta’ toroq li jagħmel parti min-network ta’ trasport trans-Ewropew RTE-T fuq il-protezzjoni tal-ambjent u rrinvijat għall-istadju tal-proġett definittiv it-tfittxija għal soluzzjonijiet xierqa għall-protezzjoni tas-sit ta’ importanza għall-Komunità kkonċernat permezz ta’ miżuri ta’ kumpens u ta’ mitigazzjoni li għalihom il-Kummissjoni tal-Ministeru għall-Ambjent u għall-Protezzjoni tat-Territorju u tal-Baħar inkarigata bl-evalwazzjoni tal-effetti fuq l-ambjent kienet madankollu eskludiet il-possibbiltà għar-“rotta ħadra”. Hija tirrileva li l-amministrazzjoni tammetti hija stess li ħadet approċċ integrat billi evalwat flimkien l-aspetti ta’ ambjent, pajsaġġ, kultura u dawk soċjoekonomiċi. F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-qorti tar-rinviju tesprimi d-dubji tagħha dwar il-konformità mad-dritt tal-Unjoni tal-adozzjoni tal-proġett preliminari inkwistjoni.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, it-Tribunale amministrativo regionale per il Lazio (il-Qorti Amministrattiva Reġjonali għal-Lazio) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)
L-Artikolu 6 tad-Direttiva [‘Habitats’], moqri flimkien mad-Direttiva [2009/147/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑30 ta’ Novembru 2009 dwar il-konservazzjoni tal-għasafar selvaġġi (
ĠU 2010, L 20, p. 7
)] sa fejn din hija applikabbli għall-każ ineżami, jipprekludi dispożizzjoni ta’ leġiżlazzjoni nazzjonali primarja u l-leġiżlazzjoni sekondarja ta’ implimentazzjoni tagħha [kif esposti iktar ’il fuq] li jippermettu lill-korp tal-‘aħħar istanza’, kompetenti sabiex jadotta d-deċiżjoni li tirrikonoxxi l-konformità mar-rekwiżiti ambjentali tal-proġett preliminari ta’ xogħol fil-każ ta’ opinjoni motivata kuntrarja tal-Ministru tal-Ambjent u tal-Protezzjoni tat-Territorju u tal-Baħar, jadotta din id-deċiżjoni u, għaldaqstant, jawtorizza t-tmexxija tal-proċedura, billi jinvoka l-eżistenza ta’ interess pubbliku kbir, filwaqt li l-korp pubbliku inkarigat bil-protezzjoni tal-ambjent jafferma li ma huwiex possibbli li jiġu previsti eventwali rekwiżiti u miżuri ta’ attenwazzjoni għall-varjant tal-proġett li jinsab fil-proċess li jiġi approvat, li dwaru diġà ġiet espressa opinjoni negattiva fil-kuntest tal-evalwazzjoni tal-effetti fuq l-ambjent?
2)
L-imsemmija direttivi jipprekludu soluzzjoni bħal dik adottata fil-każ ineżami, fejn, sabiex japprova l-proġett preliminari ta’ xogħol suġġett għal proċedura ta’ evalwazzjoni tal-effetti fuq l-ambjent, wieħed jinvoka l-‘interess pubbliku kbir’ diġà ċċitat bħala prevalenti fuq l-interess ambjentali, meta dan l-interess pubbliku kbir ikun ibbażat esklużivament fuq l-ispiża iktar baxxa tax-xogħol, fuq il-konformità tiegħu wkoll mal-protezzjoni tal-pajsaġġ, ta’ elementi storiċi, kulturali u soċjoekonomiċi u fuq in-neċessità li jsir netwerk tat-toroq trans-Ewropew, fil-każ ineżami n-netwerk RTE-T, li huwa kklassifikat bħala ‘globali’ fir-Regolament (UE) Nru 1315/2013, meta jkun hemm soluzzjoni alternattiva li diġà ġiet approvata mill-perspettiva ambjentali?
3)
Il-leġiżlazzjoni [tal-Unjoni] msemmija hawn fuq hija kompatibbli ma’ soluzzjoni bħal dik adottata fil-każ ineżami, fejn wieħed iqis li huwa possibbli li t-twettiq ta’ eżaminijiet u studji iktar fid-dettall tal-effetti fuq l-ambjent ta’ rotta stradali li ma ġietx approvata fil-kuntest tal-evalwazzjoni tal-effetti fuq l-ambjent — inkluża dik li saret fuq il-bażi tad-Direttiva [‘Habitats’] — jiġi pospost għall-istadju tal-proġett definittiv minflok ma l-awtur tal-applikazzjoni jkun meħtieġ li jwettaq eżamijiet u studji iktar fid-dettall sabiex jiġu attenwati l-effetti ekonomiċi u fuq il-pajsaġġ [fuq l-ambjent tar-]rotta l-oħra li, għall-kuntrarju, diġà ġiet approvata mill-perspettiva tal-ambjent?
4)
F’dawn iċ-ċirkustanzi u fil-każ ta’ risposta affermattiva għall-ewwel, għat-tieni u għat-tielet domanda fir-rigward tal-kompatibbiltà [mad-dritt tal-Unjoni], l-imsemmija direttivi jipprekludu soluzzjoni bħal dik adottata fil-każ ineżami, fejn l-opinjoni ta’ nuqqas ta’ konformità mar-rekwiżiti ambjentali mogħtija mill-korp kompetenti matul il-proċedura ta’ approvazzjoni tal-proġett preliminari ta’ xogħol ma hijiex meqjusa vinkolanti u t-twettiq tal-evalwazzjonijiet iktar fid-dettall fil-qasam tal-effetti [tal-proġett inkwistjoni] fuq l-elementi tal-pajsaġġ u tal-ambjent tat-territorju huwa pospost għall-istadju tal-proġett definittiv, fir-rigward speċifikament tal-evalwazzjoni tal-effetti fuq l-ambjent u l-miżuri adegwati ta’ kumpens u ta’ attenwazzjoni li għandhom konsegwentement jiġu previsti?
5)
L-imsemmija direttivi jipprekludu soluzzjoni bħal dik adottata fil-każ ineżami, fejn l-awtur tal-applikazzjoni huwa meħtieġ jinkludi, fir-redazzjoni tal-proġett definittiv tax-xogħol, ir-rekwiżiti, l-osservazzjonijiet u r-rakkomandazzjonijiet marbuta mal-pajsaġġ u mal-ambjent espressi fil-konferenza tas-servizzi għall-proġett preliminari, meta, fir-rigward ta’ dan il-proġett, il-korp inkarigat mill-protezzjoni tal-ambjent irrileva li kien impossibbli li jiġu previsti eventwali rekwiżiti u miżuri ta’ attenwazzjoni għall-varjant tal-proġett fil-proċess li jiġi approvat?
6)
L-imsemmija direttivi jipprekludu soluzzjoni bħal dik adottata fil-każ ineżami, fejn l-awtur tal-applikazzjoni huwa inkarigat ukoll iwettaq l-istudju tal-effetti tax-xogħol fuq l-ambjent, inkluża ‘l-evalwazzjoni xierqa’, studju li għandu jsir fl-osservanza tar-rekwiżiti legali fis-seħħ u li fuq il-bażi tiegħu għandha ssir l-evalwazzjoni tal-effetti fuq l-ambjent?
7)
L-imsemmija direttivi jipprekludu soluzzjoni bħal dik adottata fil-każ ineżami, fejn huwa attur terz (ir-Reġjun Lazio), u mhux l-awtorità normalment inkarigata (il-Kummissjoni ta’ Evalwazzjoni tal-Effetti fuq l-Ambjent tal-Ministeru tal-Ambjent u tal-Protezzjoni tat-Territorju u tal-Baħar), li nħatar sabiex jivverifika l-istudju tal-effetti fuq l-ambjent marbut mal-proġett definittiv tax-xogħol, inkluż sabiex jiddetermina l-eventwali miżuri ta’ attenwazzjoni u ta’ kumpens neċessarji sabiex jiġu protetti u ssalvagwardati l-elementi ambjentali u tal-pajsaġġ tat-territorju kkonċernat, filwaqt li l-Kummissjoni ta’ Evalwazzjoni tal-Effetti fuq l-Ambjent tal-Ministeru tal-Ambjent u tal-Protezzjoni tat-Territorju u tal-Baħar tħalliet biss tagħti l-opinjoni tagħha
a posteriori
, skont l-Artikolu 185(4) u (5) tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 163/2006, fir-rigward tal-konformità tal-proġett definittiv tax-xogħol tat-toroq inkwistjoni mar-rekwiżiti fil-qasam tal-pajsaġġ u tal-ambjent, wara li jkun ġie ppreżentat il-fajl tal-imsemmija verifika?”
Fuq id-domandi preliminari
Fuq l-ewwel u t-tieni domanda
Permezz tal-ewwel u tat-tieni domanda tagħha, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk l-Artikolu 6 tad-Direttiva “Habitats”, moqri flimkien mad-Direttiva 2009/147 sa fejn din tal-aħħar hija applikabbli għall-kawża prinċipali, għandux jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li tippermetti t-tkomplija, għal raġunijiet imperattivi ta’ interess pubbliku ikbar, tal-proċedura ta’ awtorizzazzjoni ta’ pjan jew ta’ proġett li l-effetti tiegħu fuq żona speċjali ta’ konservazzjoni ma jistgħux jiġu mmitigati u li dwaru l-awtorità pubblika kompetenti diġà tat parir negattiv, meta teżisti soluzzjoni alternattiva li diġà ġiet approvata mill-perspettiva ambjentali.
Skont id-definizzjoni li tinsab fl-Artikolu 1(l) tad-Direttiva “Habitats”, żona speċjali ta’ konservazzjoni hija “sit ta’ importanza għall-Komunità nnominat mill-Istati Membri permezz ta’ att statutorju, amministrattiv u/jew kuntrattwali li bih il-miżuri meħtieġa ta’ konservazzjoni huma applikati għall-manteniment jew għar-ripristinar, fi stat ta’ konservazzjoni favorevoli, l-habitat naturali u/jew il-popolazzjonijiet ta’ l-ispeċi li għalihom is-sit ġie nominat”.
L-Artikolu 6 ta’ din id-direttiva jipprevedi miżuri intiżi għall-protezzjoni taż-żoni speċjali ta’ konservazzjoni. Il-paragrafu 3 tiegħu, b’mod partikolari, jiddefinixxi l-kundizzjonijiet li taħthom jista’ jiġi awtorizzat pjan jew proġett li ma huwiex direttament konness mat-tmexxija tas-sit ikkonċernat jew li ma huwiex neċessarju għaliha iżda jista’ jaffettwa lil dan is-sit b’mod sinjifikattiv.
Id-digriet tal-Ministru għall-Ambjent, għall-Protezzjoni tat-Territorju u tal-Baħar tas-6 ta’ Diċembru 2016 identifika bħala żona speċjali ta’ konservazzjoni ż-żona msejħa “Fiume Mignone (basso corso)”. Barra minn hekk, mill-ispjegazzjonijiet ipprovduti mill-qorti tar-rinviju jirriżulta li din iż-żona tista’ tiġi affettwata b’mod sinjifikattiv mill-proġett tas-sezzjoni tat-triq inkwistjoni fil-kawża prinċipali. Konsegwentement, dan il-proġett jidħol fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 6 tad-Direttiva “Habitats”.
Min-naħa l-oħra, id-Direttiva 2009/147 ma tapplikax għal tilwima bħal dik fil-kawża prinċipali. Huwa minnu li r-rikorrenti fil-kawża prinċipali jsostnu li fiż-żona li minnha jgħaddi l-proġett hemm preżenti l-ispanjulett sekond li jinsab fl-Anness I ta’ din id-direttiva u li huwa suġġett, minħabba f’hekk, għal miżuri ta’ protezzjoni speċjali. Madankollu, l-Artikolu 7 tad-Direttiva “Habitats” jipprevedi li l-obbligi li jirriżultaw mill-Artikolu 6 ta’ din id-direttiva jissostitwixxu l-obbligi li jirriżultaw mir-reġistrazzjoni ta’ speċi fil-lista tal-ispeċi protetti taħt id-Direttiva 79/409, li ġiet ikkodifikata u kkompletata mid-Direttiva 2009/147 li tiddekorri mid-data tal-klassifikazzjoni skont id-Direttiva 79/409, meta din id-data tal-aħħar tkun sussegwenti għad-data tad-dħul fis-seħħ tad-Direttiva “Habitats” (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat‑13 ta’ Ġunju 2002, Il-Kummissjoni vs L-Irlanda,
C‑117/00
,
EU:C:2002:366
, punt
, u tas-17 ta’ April 2018, Il-Kummissjoni vs Il‑Polonja (Foresta ta’ Białowieża),
C‑441/17
,
EU:C:2018:255
, punt
). Għaldaqstant, huma biss id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva “Habitats” li għandhom jiġu interpretati.
L-Artikolu 6(2) ta’ din id-direttiva impona obbligu ġenerali fuq l-Istati Membri li jieħdu miżuri xierqa sabiex fiż-żoni speċjali ta’ konservazzjoni jiġi evitat id-deterjorament tal-habitats u t-tfixkil sinjifikattiv tal-ispeċi li għalihom dawn iż-żoni ġew identifikati (sentenzi tas-7 ta’ Settembru 2004, Waddenvereniging u Vogelbeschermingsvereniging,
C‑127/02
,
EU:C:2004:482
, punt
, kif ukoll tal-20 ta’ Settembru 2007, Il-Kummissjoni vs L-Italja,
C‑304/05
,
EU:C:2007:532
, punt
). Dan l-obbligu jikkontribwixxi għall-proġett ta’ ħolqien ta’ network ekoloġiku Ewropew koerenti, imsemmi fis-seba’ premessa tal-imsemmija direttiva (sentenza tal-20 ta’ Settembru 2007, Il-Kummissjoni vs L-Italja,
C‑304/05
,
EU:C:2007:532
, punt
).
L-Artikolu 6(3) tad-Direttiva “Habitats” jipprevedi proċedura applikabbli għaż-żoni speċjali ta’ konservazzjoni, intiża li tiggarantixxi, permezz ta’ kontroll preliminari, li pjan jew proġett li ma jkunx direttament marbut mat-tmexxija tas-sit ikkonċernat jew li ma jkunx neċessarju għaliha, iżda li jista’ jaffettwa lil din tal-aħħar b’mod sinjifikattiv, ikun awtorizzat biss jekk ma jaffettwax ħażin l-integrità ta’ dan is-sit (sentenzi tas-7 ta’ Settembru 2004, Waddenvereniging u Vogelbeschermingsvereniging,
C‑127/02
,
EU:C:2004:482
, punt
; tas‑26 ta’ Ottubru 2006, Il-Kummissjoni vs Il-Portugall,
C‑239/04
,
EU:C:2006:665
, punt
, kif ukoll tal-21 ta’ Lulju 2016, Orleans et,
C‑387/15 u C‑388/15
,
EU:C:2016:583
, punt
).
Għaldaqstant, din id-dispożizzjoni tagħmel distinzjoni bejn żewġ fażijiet. L-ewwel fażi teżiġi li l-Istati Membri jwettqu evalwazzjoni xierqa tal-effetti ta’ pjan jew ta’ proġett fuq sit protett meta jkun hemm il-possibbiltà li dan il-pjan jew dan il-proġett jaffettwa lil dan is-sit b’mod sinjifikattiv. It-tieni fażi, li tiġi wara l-imsemmija evalwazzjoni xierqa, tissuġġetta l-awtorizzazzjoni ta’ tali pjan jew proġett għall-kundizzjoni li dan ma jaffettwax ħażin l-integrità tas-sit ikkonċernat (sentenzi tal‑11 ta’ April 2013, Sweetman et,
C‑258/11
,
EU:C:2013:220
, punti
u
, kif ukoll tas-7 ta’ Novembru 2018, Holohan et,
C‑461/17
,
EU:C:2018:883
, punt
).
L-Artikolu 6(4) tad-Direttiva “Habitats” jipprevedi li, fl-ipoteżi fejn, minkejja l-konklużjonijiet negattivi tal-evalwazzjoni mwettqa skont l-ewwel sentenza tal-Artikolu 6(3) ta’ din id-direttiva, pjan jew proġett ikun irid isir xorta waħda għal raġunijiet imperattivi ta’ interess pubbliku ikbar, inklużi dawk ta’ tip soċjali jew ekonomiku, u fejn ma tkun teżisti ebda soluzzjoni alternattiva, l-Istat Membru għandu jieħu l-miżuri kumpensatorji kollha meħtieġa biex jiżgura li tkun protetta l-koerenza globali ta’ Natura 2000 (sentenza tal-20 ta’ Settembru 2007, Il‑Kummissjoni vs L-Italja,
C‑304/05
,
EU:C:2007:532
, punt
).
L-Artikolu 6(4) tad-Direttiva “Habitats” għandu, inkwantu dispożizzjoni ta’ deroga mill-kriterju ta’ awtorizzazzjoni msemmi fit-tieni sentenza tal-paragrafu 3 tal-imsemmi artikolu, jiġi interpretat b’mod strett (sentenzi tal-20 ta’ Settembru 2007, Il-Kummissjoni vs L‑Itaja,
C‑304/05
,
EU:C:2007:532
, punt
, u tas-17 ta’ April 2018, Il‑Kummissjoni vs Il-Polonja (Foresta ta’ Białowieża),
C‑441/17
,
EU:C:2018:255
, punt
).
Għaldaqstant, mill-Artikolu 6(3) tad-Direttiva “Habitats” jirriżulta li l-awtoritajiet nazzjonali kompetenti għandhom, fil-prinċipju, jirrifjutaw li jagħtu l-ftehim tagħhom fuq pjan jew proġett li jirriskja li jaffettwa ħażin l-integrità tas-sit ikkonċernat. Minkejja l-effetti negattivi tiegħu fuq dan is-sit, dan il-pjan jew dan il-proġett jista’ madankollu jitwettaq, abbażi ta’ derogi, taħt il-kundizzjonijiet previsti fl-Artikolu 6(4) ta’ din id-direttiva, jekk dan ikun neċessarju għal raġunijiet imperattivi ta’ interess pubbliku ikbar.
F’dan il-każ, mill-għan ta’ konservazzjoni taż-żoni speċjali sottostanti għall-Artikolu 6 tad-Direttiva “Habitats” jirriżulta li l-effetti ħżiena fuq l-integrità tas-sit ikkonċernat għandhom jitnaqqsu kemm possibbli. Għaldaqstant, fid-dawl tal-formulazzjoni tiegħu, l-Artikolu 6(4) ta’ din id-direttiva ma jissuġġettax il-possibbiltà li raġunijiet imperattivi ta’ interess pubbliku ikbar jingħataw priorità fuq il-protezzjoni ta’ żona speċjali ta’ konservazzjoni għall-kundizzjoni li l-effetti ħżiena għall-integrità ta’ din iż-żona jkunu jistgħu jiġu suffiċjentement immitigati. Din id-dispożizzjoni kellha għaldaqstant l-intenzjoni li, f’ċirkustanzi eċċezzjonali, l-għan tal-konservazzjoni tal-habitats kif ukoll tal-fawna u tal-flora selvaġġa fiż-żoni speċjali ta’ konservazzjoni jkun jista’ jċedi quddiem kunsiderazzjonijiet oħra ta’ interess pubbliku partikolarment urġenti, bil-kundizzjoni madankollu li l-miżuri kumpensatorji neċessarji jittieħdu mill-Istat Membru kkonċernat sabiex tiġi ppreżervata l-koerenza globali tan-network ekoloġiku Ewropew Natura 2000.
Il-qorti tar-rinviju tindika li, għal dak li jirrigwarda r-“rotta ħadra”, ir-raġunijiet imperattivi ta’ interess pubbliku ikbar invokati huma bbażati fuq l-ispejjeż iktar baxxi tax-xogħol, fuq il-konformità tiegħu mal-protezzjoni ta’ elementi ta’ pajsaġġ, elementi storiċi, kulturali u soċjoekonomiċi kif ukoll fuq in-neċessità li n-network stradali trans-Ewropew jitlesta.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li l-Artikolu 6(4) tad-Direttiva “Habitats” jimponi li, anki jekk ikunu ġġustifikati, l-effetti ħżiena fuq l-integrità ta’ żona speċjali ta’ konservazzjoni ma għandhomx ikunu awtorizzati ħlief jekk huma jkunu realment inevitabbli, jiġifieri fl-assenza ta’ soluzzjonijiet alternattivi.
Għal dak li jikkonċerna l-ispiża ekonomika tal-miżuri li jistgħu jittieħdu inkunsiderazzjoni fil-kuntest tal-eżami tal-alternattivi, fid-dawl tal-interpretazzjoni stretta tal-Artikolu 6(4) tad-Direttiva “Habitats”, kif imfakkra fil-punt 34 tas-sentenza preżenti, ma jistax jiġi aċċettat li s-sempliċi spejjeż ekonomiċi ta’ tali miżuri jistgħu jkunu determinanti għall-għażla ta’ soluzzjonijiet alternattivi skont din id-dispożizzjoni (sentenza tal-14 ta’ Jannar 2016, Grüne Liga Sachsen et,
C‑399/14
,
EU:C:2016:10
, punt
).
Fil-każ ineżami, mill-informazzjoni kkomunikata lill-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li jeżisti varjant tal-proġett inkwistjoni fil-kawża prinċipali, imsejjaħ ir-“rotta vjola”, li matul is-sena 2004 kisbet parir favorevoli tal-Ministeru għall-Ambjent u għall-Protezzjoni tat-Territorju u tal-Baħar.
Huwa l-obbligu tal-qorti tar-rinviju li tivverifika jekk, fis-sens tal-Artikolu 6(4) tad-Direttiva “Habitats”, ir-“rotta vjola” għandhiex tiġi meqjusa bħala soluzzjoni alternattiva li tippreżenta inqas inkonvenjenti għall-integrità taż-żona speċjali ta’ konservazzjoni intitolata “Fiume Mignone (basso corso)” milli r-“rotta ħadra”.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, ir-risposta għall-ewwel u għat-tieni domanda għandha tkun li l-Artikolu 6 tad-Direttiva “Habitats” għandu jiġi interpretat fis-sens li ma jipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali li tippermetti t-tkomplija, għal raġunijiet imperattivi ta’ interess pubbliku ikbar, tal-proċedura ta’ awtorizzazzjoni ta’ pjan jew ta’ proġett li l-effetti tiegħu fuq żona speċjali ta’ konservazzjoni ma jistgħux jiġu mmitigati u li dwaru l-awtorità pubblika kompetenti tkun diġà tat parir negattiv, sakemm ma tkunx teżisti soluzzjoni alternattiva li għandha inqas inkonvenjenti għall-integrità taż-żona kkonċernata, u dan huwa l-obbligu tal-qorti tar-rinviju li tivverifikah.
Fuq it-tielet u r-raba’ domanda
Permezz tat-tielet u r-raba’ domanda tagħha, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk, meta tkun saret fil-konfront ta’ pjan jew proġett, b’applikazzjoni tal-Artikolu 6(3) tad-Direttiva “Habitats”, evalwazzjoni sfavorevoli tal-effetti tiegħu fuq żona speċjali ta’ konservazzjoni u l-Istat Membru jkun madankollu ddeċieda, skont il-paragrafu 4 ta’ dan l-artikolu, li jwettqu għal raġunijiet imperattivi ta’ interess pubbliku ikbar, l-Artikolu 6 ta’ din id-direttiva għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li tippermetti li jiġi rrinvijat għall-istadju tal-pjan jew tal-proġett definittiv it-twettiq ta’ eżamijiet u studji fid-dettall oħra tal-effetti ta’ dan il-pjan jew ta’ proġett fuq din iż-żona u d-definizzjoni tal-mżuri xierqa ta’ kumpens u ta’ mitigazzjoni.
Fir-realtà, it-tielet u r-raba’ domanda jinkludu tliet mistoqsijiet distinti.
Fl-ewwel lok, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, permezz ta’ dawn id-domandi, jekk l-Artikolu 6 tad-Direttiva “Habitats” għandux jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li tippermetti li tirrinvija għall-istadju tal-pjan jew tal-proġett definittiv it-twettiq ta’ eżamijiet jew studji iktar fid-dettall oħra tal-effetti tal-effetti tal-pjan jew tal-proġett inkwistjoni fuq żona speċjali ta’ konservazzjoni, meta l-pjan jew il-proġett preliminari ma jkunx ġie approvat fil-kuntest tal-evalwazzjoni tal-effetti fuq din iż-żona.
Skont l-Artikolu 6(3) tad-Direttiva “Habitats”, l-awtorità nazzjonali kompetenti għandha tirrifjuta li tawtorizza l-pjan jew il-proġett ikkunsidrat ladarba jkun hemm inċertezza dwar l-assenza ta’ effetti ħżiena fuq l-integrità tas-sit ikkonċernat. Billi tintegra l-prinċipju ta’ prekawzjoni, din id-dispożizzjoni tippermetti li jiġu evitati b’mod effettiv l-effetti ħżiena fuq l-integrità tas-siti protetti dovuti għall-pjanijiet jew għall-proġetti previsti. Kriterju ta’ awtorizzazzjoni inqas strett ma jistax jiggarantixxi bl-istess mod effikaċi t-twettiq tal-għan ta’ protezzjoni tas-siti li għalihom hija intiża din id-dispożizzjoni (sentenzi tas-7 ta’ Settembru 2004, Waddenvereniging u Vogelbeschermingsvereniging,
C‑127/02
,
EU:C:2004:482
, punti
u
; tal-11 ta’ April 2013, Sweetman et,
C‑258/11
,
EU:C:2013:220
, punt
, kif ukoll tal-21 ta’ Lulju 2016, Orleans et,
C‑387/15 u C‑388/15
,
EU:C:2016:583
, punt
).
L-evalwazzjoni mwettqa skont l-Artikolu 6(3) tad-Direttiva “Habitats” ma tistax għaldaqstant tinkludi lakuni u għandha tinkludi konstatazzjonijiet u konklużjonijiet kompleti, preċiżi u definittivi, ta’ natura li jneħħu kull dubju xjentifiku raġonevoli fir-rigward tal-effetti tax-xogħlijiet previsti fuq is-sit protett ikkonċernat (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal-11 ta’ April 2013, Sweetman et,
C‑258/11
,
EU:C:2013:220
, punt
, kif ukoll tal-15 ta’ Mejju 2014, Briels et,
C‑521/12
,
EU:C:2014:330
, punt
).
Minn dan isegwi li l-evalwazzjoni prevista fl-Artikolu 6(3) tad-Direttiva “Habitats” ma tistax titkompla b’mod validu fuq il-bażi ta’ eżamijiet u studji mwettqa sussegwentement. Għaldaqstant, ladarba jitqies neċessarju li titkompla jew li ssir iktar fid-dettall, evalwazzjoni tal-effetti ta’ pjan jew ta’ proġett fuq żona speċjali ta’ konservazzjoni ma tistax titqies bħala l-evalwazzjoni prevista f’din id-dispożizzjoni.
Fil-każ ineżami, mill-fajl li għandha l-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li l-awtorità kompetenti espressament indikat li riedet tinvoka l-applikazzjoni tal-Artikolu 6(4) tad-Direttiva “Habitats”. Madankollu, bħala dispożizzjoni li tidderoga mill-kriterju ta’ awtorizzazzjoni msemmi fl-Artikolu 6(3) ta’ din id-direttiva, l-Artikolu 6(4) tal-imsemmija direttiva ma jistax japplika ħlief wara li l-effetti ta’ pjan jew ta’ proġett ikunu ġew analizzati konformement mad-dispożizzjonijiet tal-imsemmi Artikolu 6(3) (sentenza tal-21 ta’ Lulju 2016, Orleans et,
C‑387/15 u C‑388/15
,
EU:C:2016:583
, punt
).
Fil-fatt, l-għarfien ta’ dawn l-effetti fir-rigward tal-għanijiet ta’ konservazzjoni relatati mas-sit inkwistjoni jikkostitwixxi prerekwiżit indispensabbli għall-applikazzjoni tal-Artikolu 6(4) ta’ din id-direttiva “Habitats”, għaliex, fl-assenza ta’ dawn l-elementi, il-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni derogatorja ma jistgħux jiġu evalwati. L-eżami tal-eventwali raġunijiet imperattivi ta’ interess pubbliku ikbar u dak tal-eżistenza ta’ alternattivi inqas dannużi għall-ambjent fil-fatt jeħtieġu bbilanċjar fir-rigward tal-effetti ħżiena fuq l-imsemmi sit mill-pjan jew mill-proġett ikkunsidrat (sentenza tal-21 ta’ Lulju 2016, Orleans et,
C‑387/15 u C‑388/15
,
EU:C:2016:583
, punt
kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata)
Minn dan isegwi li, billi implimentat id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 6(4) tad-Direttiva “Habitats”, l-awtorità kompetenti fil-kawża prinċipali neċessarjament qieset li l-evalwazzjoni sfavorevoli tal-effetti fuq iż-żona speċjali ta’ konservazzjoni kkonċernata tal-proġett inkwistjoni fil-kawża prinċipali diġà mwettqa kienet dik prevista fl-Artikolu 6(3) ta’ din id-direttiva. Għaldaqstant, din l-evalwazzjoni ma setgħetx tiġi kkompletata, hekk kif ġie espost fil-punt 48 tas-sentenza preżenti.
Fit-tieni lok, il-qorti tar-rinviju tistaqsi wkoll, permezz tat-tielet u r-raba’ domanda tagħha, jekk l-Artikolu 6 tad-Direttiva “Habitats” għandux jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li tippermetti li tiġi rrinvijata għall-istadju tal-pjan jew tal-proġett definittiv id-definizzjoni tal-miżuri ta’ mitigazzjoni, meta l-pjan jew il-proġett inkwistjoni ma jkunx ġie approvat fil-kuntest tal-evalwazzjoni tal-effetti fuq żona speċjali ta’ konservazzjoni.
Preliminarjament, għandu jiġi kkonstatat li l-formulazzjoni tal-Artikolu 6 tad-Direttiva “Habitats” ma fiha ebda riferiment għal kwalunkwe kunċett ta’ “miżura ta’ mitigazzjoni” (sentenza tal-21 ta’ Lulju 2016, Orleans et,
C‑387/15 u C‑388/15
,
EU:C:2016:583
, punt
).
Għalkemm, b’din l-espressjoni, huma koperti miżuri ta’ protezzjoni intiżi sabiex jiġu evitati jew imnaqqsa l-effetti negattivi ta’ pjan jew ta’ proġett fuq is-sit inkwistjoni, ir-rekwiżit, imfakkar fil-punt 49 tas-sentenza preżenti, li l-evalwazzjoni ta’ pjan jew ta’ proġett prevista fl-Artikolu 6(3) tad-Direttiva “Habitats” tinkludi konstatazzjonijiet u konklużjonijiet kompleti, preċiżi u definittivi jobbliga li dawn il-miżuri jiġu evalwati kontemporanjament ma’ dan il-pjan jew ma’ dan il-proġett innifsu u għaldaqstant li l-imsemmija miżuri jiġu integrati fl-imsemmi pjan jew proġett (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-21 ta’ Lulju 2016, Orleans et,
C‑387/15 u C‑388/15
,
EU:C:2016:583
, punt
). Għaldaqstant, huma ma jistgħux ibiddlu l-pjan jew il-proġett ikkonċernat wara din l-evalwazzjoni. Jekk il-bidla ta’ dan il-pjan jew ta’ dan il-proġett tiġi aċċettata, wara l-evalwazzjoni tal-effetti tiegħu fuq is-sit ikkonċernat, permezz ta’ miżuri ta’ mitigazzjoni, ikun fil-fatt ugwali għal rinunzja li jiġi evalwat l-impatt fuq dan is-sit ta’ dawn il-miżuri nnifishom kif ukoll dak tal-pjan jew tal-proġett definittiv, bi ksur tal-għanijiet tal-Artikolu 6 ta’ din id-direttiva.
Konsegwentement, dan l-artikolu jipprekludi li leġiżlazzjoni li tippermetti d-definizzjoni ta’ miżuri ta’ mitigazzjoni tal-effetti ta’ pjan jew ta’ proġett fuq żona speċjali ta’ konservazzjoni tiġi rrinvijata għal stadju sussegwenti għall-evalwazzjoni xierqa tal-effetti fis-sens tal-paragrafu 3 tiegħu.
Fit-tielet lok, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, permezz tat-tielet u tar-raba’ domanda tagħha, jekk l-Artikolu 6 tad-Direttiva “Habitats” għandux jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li tippermetti li tiġi rrinvijata għall-istadju tal-pjan jew tal-proġett definittiv id-definizzjoni tal-miżuri kumpensatorji, meta l-pjan jew il-proġett inkwistjoni ma jkunx ġie approvat fil-kuntest tal-evalwazzjoni tal-effetti fuq żona speċjali ta’ konservazzjoni.
Skont l-Artikolu 6(4) tad-Direttiva “Habitats”, il-miżuri kumpensatorji neċessarji sabiex tiġi żgurata l-koerenza globali tan-Natura 2000 jittieħdu mill-Istat Membru kkonċernat jekk, minkejja li jkun hemm evalwazzjoni negattiva tal-effetti fuq is-sit ikkonċernat u fl-assenza ta’ soluzzjonijiet oħra, pjan jew proġett irid isir xorta waħda għal raġunijiet imperattivi ta’ interess pubbliku ikbar.
Għaldaqstant, il-miżuri kumpensatorji huma ddefiniti, skont il-każ, wara l-evalwazzjoni xierqa tal-effetti prevista fl-Artikolu 6(3) tad-Direttiva “Habitats”.
Fil-fatt, hekk kif tfakkar fil-punti 51 u 52 tas-sentenza preżenti, l-Artikolu 6(4) ta’ din id-direttiva ma jistax japplika ħlief wara li l-effetti ta’ pjan jew ta’ proġett ikunu ġew analizzati konformement mad-dispożizzjonijeit tal-paragrafu 3 ta’ dan l-artikolu.
Barra minn hekk, in-natura stess tal-miżuri kumpensatorji tiġġustifika li huma jiġu ddefiniti wara l-evalwazzjoni xierqa tal-effetti negattivi ta’ pjan jew ta’ proġett fuq is-sit ikkonċernat. F’dan ir-rigward, dawn il-miżuri huma intiżi sabiex jipproduċu effetti fuq livell ieħor, b’mod partikolari wara t-twettiq tal-pjan jew tal-proġett inkwistjoni, sabiex tiġi żgurata jew stabbilita mill-ġdid il-koerenza tan-network ekoloġiku Ewropew Natura 2000 kollu, b’teħid inkunsiderazzjoni tal-ħsarat inevitabbli kkawżati minn dan il-pjan jew dan il-proġett lill-integrità taż-żona speċjali ta’ konservazzjoni kkonċernata.
Għaldaqstant, hemm lok li l-miżuri kumpensatorji neċessarji jiġu ddefiniti wara l-evalwazzjoni prevista fl-Artikolu 6(3) tad-Direttiva “Habitats”, jekk ikun previst li l-pjan jew il-proġett inkwistjoni jitwettaq minkejja l-impatt negattiv tiegħu fuq iż-żona speċjali ta’ konservazzjoni kkonċernata u jekk il-kundizzjonijiet l-oħra għall-applikazzjoni tal-Artikolu 6(4) ta’ din id-direttiva jkunu ssodisfatti.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, ir-risposta għat-tielet u r-raba’ domanda għandha tkun li, meta tkun saret fil-konfront ta’ pjan jew proġett, b’applikazzjoni tal-Artikolu 6(3) tad-Direttiva “Habitats”, evalwazzjoni sfavorevoli tal-effetti tiegħu fuq żona speċjali ta’ konservazzjoni u l-Istat Membru kkonċernat ikun madankollu ddeċieda, skont il-paragrafu 4 ta’ dan l-artikolu, li jwettqu għal raġunijiet imperattivi ta’ interess pubbliku ikbar, l-Artikolu 6 ta’ din id-direttiva għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li tippermetti li, wara l-evalwazzjoni sfavorevoli tiegħu konformement mal-paragrafu 3 ta’ dan l-artikolu u qabel l-adozzjoni definittiva tiegħu b’applikazzjoni tal-paragrafu 4 tal-imsemmi artikolu, dan il-pjan jew dan il-proġett jiġi kkompletat b’miżuri ta’ mitigazzjoni tal-effetti tiegħu fuq din iż-żona u li l-evalwazzjoni ta’ dawn l-effetti titkompla. Min-naħa l-oħra, l-Artikolu 6 tad-Direttiva “Habitats” ma jipprekludix, fl-istess ipoteżi, leġiżlazzjoni li tippermetti li jiġu ddefiniti l-miżuri kumpensatorji fil-kuntest tal-istess deċiżjoni, sakemm il-kundizzjonijiet l-oħra għall-implimentazzjoni tal-Artikolu 6(4) ta’ din id-direttiva jkunu wkoll issodisfatti.
Fuq il-ħames u s-sitt domanda
Permezz tal-ħames u tas-sitt domanda tagħha, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk id-Direttiva “Habitats” għandhiex tiġi interpretata fis-sens li tipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi li l-proponent jagħmel studju tal-effetti tal-pjan jew tal-proġett inkwistjoni fuq iż-żona speċjali ta’ konservazzjoni kkonċernata u jintegra, fil-pjan jew fil-proġett definittiv, rekwiżiti, osservazzjonijiet u rakkomandazzjonijiet li jirrigwardaw il-pajsaġġ u l-ambjent, wara li tkun saret evalwazzjoni negattiva fil-konfront tiegħu mill-awtorità kompetenti.
Fl-ewwel lok, għandu jiġi kkonstatat li la d-Direttiva “Habitats” u lanqas il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja ma jipprekludu li l-proponent ikun inkarigat jipproduċi, insostenn tat-talba għall-awtorizzazzjoni tal-pjan jew tal-prospett tiegħu, studju tal-effetti ta’ dan tal-aħħar fuq iż-żona speċjali ta’ konservazzjoni kkonċernata, li abbażi tiegħu l-awtorità kompetenti tipproċedi għall-evalwazzjoni tal-effetti ta’ dan il-pjan jew ta’ dan il-proġett fuq din iż-żona, fis-sens tal-Artikolu 6(3) ta’ din id-direttiva.
Fit-tieni lok, mill-formulazzjoni tal-Artikolu 6(3) tad-Direttiva “Habitats” jirriżulta li din l-evalwazzjoni ma hijiex ir-responsabbiltà tal-proponent, iżda tal-awtorità kompetenti, jiġifieri l-awtorità pubblika li l-Istati Membri jaħtru sabiex jeżentaw ruħhom mill-kompiti li jirriżultaw minn din id-direttiva (sentenza tas-7 ta’ Novembru 2018, Holohan et,
C‑461/17
,
EU:C:2018:883
, punt
).
Fit-tielet lok, hekk kif ġie espost fil-punt 56 tas-sentenza preżenti, pjan jew proġett ma jistax jinbidel wara l-evalwazzjoni tal-effetti tiegħu fuq iż-żona speċjali ta’ konservazzjoni kkonċernata, ħlief sabiex jimmina n-natura kompleta u definittiva ta’ din l-evalwazzjoni u l-garanzija li hija tirrappreżenta għall-konservazzjoni ta’ din iż-żona. Għaldaqstant, il-proponent ma jistax jiġi inkarigat jintegra rekwiżiti, osservazzjonijiet u rakkomandazzjonijiet għall-pjan jew għall-proġett inkwistjoni, meta dan ikun diġà kien is-suġġett ta’ evalwazzjoni sfavorevoli mill-awtorità kompetenti, ħlief sabiex il-pjan jew il-proġett hekk mibdul ikun is-suġġet ta’ evalwazzjoni ġdida minn din l-awtorità.
Fir-raba’ lok, il-bidliet li ma jistgħux isiru għal pjan jew għal proġett wara l-evalwazzjoni tal-effetti tiegħu fuq żona speċjali ta’ konservazzjoni huma biss dawk li jista’ jkollhom impatt sinjifikattif fuq din iż-żona. Min-naħa l-oħra, il-parametri li dwarhom ma jeżisiti ebda dubju xjentifiku li l-effetti tagħhom ma jistgħux jaffettwaw is-sit, jistgħu jitħallew kompletament għad-deċiżjoni sussegwenti tal-proponent (sentenza tas-7 ta’ Novembru 2018, Holohan et,
C‑461/17
,
EU:C:2018:883
, punt
).
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, ir-risposta għall-ħames u s-sitt domanda għandha tkun li d-Direttiva “Habitats” għandha tiġi interpretata fis-sens li hija ma tipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi li l-proponent iwettaq studju tal-effetti tal-pjan jew tal-proġett inkwistjoni fuq iż-żona speċjali ta’ konservazzjoni kkonċernata, li abbażi tiegħu l-awtorità kompetenti tipproċedi għall-evalwazzjoni ta’ dawn l-effetti. Min-naħa l-oħra, din id-direttiva tipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li tippermetti li l-proponent jiġi inkarigat jintegra, fil-pjan jew fil-proġett definittiv, rekwiżiti, osservazzjonijiet u rakkomandazzjonijiet li jirrigwardaw il-pajsaġġ u l-ambjent, wara li tkun saret fil-konfront tiegħu evalwazzjoni negattiva mill-awtorità kompetenti mingħajr ma l-pjan jew il-proġett hekk mibdul ikollu jkun is-suġġett ta’ evalwazzjoni ġdida minn din l-awtorità.
Fuq is-seba’ domanda
Permezz tas-seba’ domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk id-Direttiva “Habitats” għandhiex tiġi interpretata fis-sens li tipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li tippermetti li awtorità differenti minn dik inkarigata bl-evalwazzjoni tal-effetti ta’ pjan jew ta’ proġett fuq żona speċjali ta’ konservazzjoni tinħatar sabiex tivverifika l-istudju tal-effetti fuq din iż-żona li għandu jiġi anness mal-pjan jew mal-proġett definittiv.
Fl-ewwel lok, peress li ma tinkludi ebda indikazzjoni dwar l-awtorità kompetenti sabiex tevalwa l-effetti fuq iż-żoni speċjali ta’ konservazzjoni tal-pjani jew tal-proġetti li jistgħu jaffettwaw b’mod sinjifikattiv tali żoni, id-Direttiva “Habitats” għandha tiġi interpretata bħala li tafda lill-Istati Membri r-responsabbiltà li jaħtru din l-awtorità.
Fit-tieni lok, hekk kif tfakkar fil-punt 49 tas-sentenza preżenti, l-evalwazzjoni tal-effetti ta’ pjan jew ta’ proġett fuq iż-żona speċjali ta’ konservazzjoni kkonċernata, prevista fl-Artikolu 6(3) tad-Direttiva “Habitats”, għandha tinkludi konstatazzjonijiet u konklużjonijiet kompleti, preċiżi u definittivi, tali li jeliminaw kwalunkwe dubji xjentifiċi raġonevoli rigward l-effetti tax-xogħlijiet previsti fuq is-sit protett ikkonċernat (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal-11 ta’ April 2013, Sweetman et,
C‑258/11
,
EU:C:2013:220
, punt
, kif ukoll tal-15 ta’ Mejju 2014, Briels et,
C‑521/12
,
EU:C:2014:330
, punt
). Din hija r-raġuni għaliex, meta din titwettaq, bħalma huwa l-każ ineżami, hekk kif ġie indikat fil-punti 51 sa 53 tas-sentenza preżenti, din l-evalwazzjoni ma tistax titkompla jew tiġi kkompletata la mill-awtorità li twettaqha u lanqas minn awtorità oħra.
Għaldaqstant, ir-risposta għas-seba’ domanda għandha tkun li d-Direttiva “Habitats” għandha tiġi interpretata fis-sens li, għalkemm hija tħalli lill-Istati Membri r-responsabbiltà li jaħtru l-awtorità kompetenti sabiex tevalwa l-effetti ta’ pjan jew proġett fuq żona speċjali ta’ konservazzjoni fl-osservanza tal-kriterji stabbiliti mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, hija tipprekludi, min-naħa l-oħra, li kwalunkwe awtorità tkompli jew tikkompleta din l-evalwazzjoni, ladarba din tkun twettqet.
Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.

Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Is-Sitt Awla) taqta’ u tiddeċiedi:

1)
L-Artikolu 6 tad-Direttiva 92/43/KEE tal-Kunsill tal-21 ta’ Mejju 1992 dwar il-konservazzjoni ta’ l-habitat naturali u tal-fawna u l-flora selvaġġa, għandu jiġi interpretat fis-sens li ma jipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali li tippermetti t-tkomplija, għal raġunijiet imperattivi ta’ interess pubbliku ikbar, tal-proċedura ta’ awtorizzazzjoni ta’ pjan jew ta’ proġett li l-effetti tiegħu fuq żona speċjali ta’ konservazzjoni ma jistgħux jiġu mmitigati u li dwaru l-awtorità pubblika kompetenti tkun diġà tat parir negattiv, sakemm ma tkunx teżisti soluzzjoni alternattiva li għandha inqas inkonvenjenti għall-integrità taż-żona kkonċernata, u dan huwa l-obbligu tal-qorti tar-rinviju li tivverifikah.

2)
Meta tkun saret fil-konfront ta’ pjan jew proġett, b’applikazzjoni tal-Artikolu 6(3) tad-Direttiva “Habitats”, evalwazzjoni sfavorevoli tal-effetti tiegħu fuq żona speċjali ta’ konservazzjoni u l-Istat Membru kkonċernat ikun madankollu ddeċieda, skont il-paragrafu 4 ta’ dan l-artikolu, li jwettqu għal raġunijiet imperattivi ta’ interess pubbliku ikbar, l-Artikolu 6 ta’ din id-direttiva għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li tippermetti li, wara l-evalwazzjoni sfavorevoli tiegħu konformement mal-paragrafu 3 ta’ dan l-artikolu u qabel l-adozzjoni definittiva tiegħu b’applikazzjoni tal-paragrafu 4 tal-imsemmi artikolu, dan il-pjan jew dan il-proġett jiġi kkompletat b’miżuri ta’ mitigazzjoni tal-effetti tiegħu fuq din iż-żona u li l-evalwazzjoni ta’ dawn l-effetti titkompla. Min-naħa l-oħra, l-Artikolu 6 tad-Direttiva 92/43 ma jipprekludix, fl-istess ipoteżi, leġiżlazzjoni nazzjonali li tippermetti li jiġu ddefiniti l-miżuri kumpensatorji fil-kuntest tal-istess deċiżjoni, sakemm il-kundizzjonijiet l-oħra għall-implimentazzjoni tal-Artikolu 6(4) ta’ din id-direttiva jkunu wkoll issodisfatti.

3)
Id-Direttiva 92/43 għandha tiġi interpretata fis-sens li ma tipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi li l-proponent iwettaq studju tal-effetti tal-pjan jew tal-proġett inkwistjoni fuq iż-żona speċjali ta’ konservazzjoni kkonċernata, li abbażi tiegħu l-awtorità kompetenti tipproċedi għall-evalwazzjoni ta’ dawn l-effetti. Min-naħa l-oħra, din id-direttiva tipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li tippermetti li l-proponent jiġi inkarigat jintegra, fil-pjan jew fil-proġett definittiv, rekwiżiti, osservazzjonijiet u rakkomandazzjonijiet li jirrigwardaw il-pajsaġġ u l-ambjent, wara li tkun saret fil-konfront tiegħu evalwazzjoni negattiva mill-awtorità kompetenti mingħajr ma l-pjan jew il-proġett hekk mibdul ikollu jkun is-suġġett ta’ evalwazzjoni ġdida minn din l-awtorità.

4)
Id-Direttiva 92/43 għandha tiġi interpretata fis-sens li, għalkemm hija tħalli lill-Istati Membri r-responsabbiltà li jaħtru l-awtorità kompetenti sabiex tevalwa l-effetti ta’ pjan jew proġett fuq żona speċjali ta’ konservazzjoni fl-osservanza tal-kriterji stabbiliti mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, hija tipprekludi, min-naħa l-oħra, li kwalunkwe awtorità tkompli jew tikkompleta din l-evalwazzjoni, ladarba din tkun twettqet.

Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: it-Taljan.