CELEX: 62019CJ0055
Odwołanie
Pomoc państwa
Artykuł 107 ust. 1 TFUE
System podatkowy
Przepisy o podatku dochodowym od osób prawnych umożliwiające przedsiębiorstwom mającym rezydencję podatkową w Hiszpanii amortyzację wartości firmy wynikającej z nabycia udziałów w przedsiębiorstwach mających rezydencję podatkową poza tym państwem członkowskim
Pojęcie „pomocy państwa”
Warunek dotyczący selektywności
System odniesienia
Odstępstwo
Odmienne traktowanie
Uzasadnienie odmiennego traktowania

W swoim odwołaniu Prosegur Compañía de Seguridad SA wnosi o uchylenie wyroku Sądu Unii Europejskiej z dnia 15 listopada 2018 r., Prosegur Compañía de Seguridad/Komisja (T‑406/11, niepublikowanego, zwanego dalej „zaskarżonym wyrokiem”,
EU:T:2018:793
), w którym Sąd oddalił skargę tej spółki o stwierdzenie nieważności art. 1 ust. 1 oraz, tytułem żądania ewentualnego, art. 4 decyzji Komisji 2011/282/UE z dnia 12 stycznia 2011 r. w sprawie amortyzacji podatkowej finansowej wartości firmy w związku z nabyciem udziałów w zagranicznych przedsiębiorstwach C 45/07 (ex NN 51/07, ex CP 9/07) wdrożonej przez Hiszpanię (
Dz.U. 2011, L 135, s. 1
, zwanej dalej „sporną decyzją”).
I.

Okoliczności powstania sporu
Okoliczności powstania sporu, opisane przez Sąd w pkt 1–12 zaskarżonego wyroku, można streścić w podany niżej sposób.
W dniu 10 października 2007 r. Komisja Europejska, w następstwie wielu zapytań na piśmie wystosowanych do niej w latach 2005–2006 przez członków Parlamentu Europejskiego oraz skargi prywatnego podmiotu gospodarczego otrzymanej przez tę instytucję w 2007 r., postanowiła wszcząć przewidziane w art. 108 ust. 2 TFUE formalne postępowanie wyjaśniające w odniesieniu do mechanizmu przewidzianego w art. 12 ust. 5 Ley del Impuesto sobre Sociedades (ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych), wprowadzonego do niej w drodze Ley 24/2001, de Medidas Fiscales, Administrativas y del Orden Social (ustawy nr 24/2001 w sprawie środków podatkowych, administracyjnych i z zakresu spraw społecznych) z dnia 27 grudnia 2001 r. (BOE nr 313 z dnia 31 grudnia 2001 r., s. 50493) i przejętego przez Real Decreto Legislativo 4/2004, por el que se aprueba el texto refundido de la Ley del Impuesto sobre Sociedades (królewski dekret ustawodawczy nr 4/2004 w sprawie zatwierdzenia ujednoliconego tekstu ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych) z dnia 5 marca 2004 r. (BOE nr 61 z dnia 11 marca 2004 r., s. 10951, zwanego dalej „spornym środkiem”).
W ramach spornego środka przewidziano, że w przypadku nabycia przez przedsiębiorstwo opodatkowane w Hiszpanii udziałów w „przedsiębiorstwie zagranicznym” – w sytuacji gdy udziały te wynoszą co najmniej 5% nabywanego przedsiębiorstwa i pozostają własnością nabywcy nieprzerwanie przez okres co najmniej jednego roku – wynikająca z tego nabycia udziałów wartość finansowa firmy może zostać odliczona w postaci amortyzacji od podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych, którego przedsiębiorstwo to jest płatnikiem. W ramach tego środka wyjaśniono, że za „przedsiębiorstwo zagraniczne” uznawane jest przedsiębiorstwo opodatkowane podatkiem identycznym z tym, jaki znajduje zastosowanie w Hiszpanii, i osiągające swe przychody głównie z działalności prowadzonej za granicą.
Komisja zamknęła postępowanie w odniesieniu do wewnątrzunijnego nabycia udziałów decyzją 2011/5/WE z dnia 28 października 2009 r. w sprawie amortyzacji podatkowej finansowej wartości firmy w związku z nabyciem udziałów w zagranicznych przedsiębiorstwach C 45/07 (ex NN 51/07, ex CP 9/07) wdrożonej przez Hiszpanię (
Dz.U. 2011, L 7, s. 48
, zwaną dalej „decyzją z dnia 28 października 2009 r.”).
W decyzji tej Komisja uznała, że sporny środek polegający na przyznaniu spółkom hiszpańskim ulgi podatkowej umożliwiającej amortyzację wartości firmy wynikającej z nabycia udziałów w spółkach niebędących rezydentami jest niezgodny z rynkiem wewnętrznym, w sytuacji gdy ma on zastosowanie do nabycia udziałów w spółkach mających siedzibę w Unii.
Komisja nie zamknęła jednak postępowania w odniesieniu do nabycia udziałów poza Unią, ponieważ władze hiszpańskie zobowiązały się do przedstawienia dodatkowych informacji dotyczących zgłoszonych przez nie przeszkód istniejących w przypadku transgranicznych połączeń przedsiębiorstw poza Unią.
W dniu 12 stycznia 2011 r. Komisja wydała sporną decyzję. W decyzji tej, będącej przedmiotem sprostowań z dnia 3 marca i z dnia 26 listopada 2011 r., Komisja między innymi uznała sporny środek za niezgodny z rynkiem wewnętrznym, w sytuacji gdy ma on zastosowanie do nabycia udziałów w przedsiębiorstwach mających siedzibę poza Unią (art. 1 ust. 1), i nakazała Królestwu Hiszpanii odzyskanie przyznanej pomocy (art. 4).
II.

Postępowanie przed Sądem i zaskarżony wyrok
Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 29 lipca 2011 r. wnosząca odwołanie (skarżąca w pierwszej instancji) wniosła do Sądu skargę o stwierdzenie nieważności art. 1 ust. 1 oraz, tytułem żądania ewentualnego, art. 4 spornej decyzji.
Postępowanie było zawieszone od dnia 13 marca do dnia 7 listopada 2014 r., kiedy to Sąd orzekł w sprawie zakończonej wyrokiem Banco Santander i Santusa/Komisja (
T‑399/11
,
EU:T:2014:938
) i stwierdził nieważność spornej decyzji. Postępowanie było ponownie zawieszone od dnia 9 marca 2015 r. do dnia 21 grudnia 2016 r., kiedy to Trybunał orzekł w sprawach zakończonych wyrokiem Komisja/World Duty Free Group i in. (C‑20/15 P i C‑21/15 P, zwanym dalej „wyrokiem WDFG”,
EU:C:2016:981
).
Wyrokiem WDFG Trybunał uchylił wyrok z dnia 7 listopada 2014 r., Autogrill España/Komisja (
T‑219/10
,
EU:T:2014:939
), a także wyrok z dnia 7 listopada 2014 r., Banco Santander i Santusa/Komisja (
T‑399/11
,
EU:T:2014:938
), przekazał sprawy Sądowi do ponownego rozpoznania, orzekł, że rozstrzygnięcie o części kosztów nastąpi w orzeczeniu kończącym postępowanie i obciążył Republikę Federalną Niemiec, Irlandię i Królestwo Hiszpanii ich własnymi kosztami.
Decyzją prezesa dziewiątej izby Sądu w składzie powiększonym z dnia 8 grudnia 2017 r., po wysłuchaniu stron, sprawy T‑405/11, Axa Mediterranean/Komisja, T‑227/10, Banco Santander/Komisja i T‑406/11, Prosegur Compañía de Seguridad/Komisja, zostały połączone do celów ustnego etapu postępowania zgodnie z art. 68 regulaminu postępowania przed Sądem.
Zaskarżonym wyrokiem Sąd oddalił skargę wniesioną przez wnoszącą odwołanie (skarżącą w pierwszej instancji).
Oddalając trzy zarzuty, z których pierwszy dotyczył braku selektywności spornego środka (pkt 25–221 zaskarżonego wyroku), drugi – błędnej identyfikacji beneficjenta spornego środka (pkt 222–243 zaskarżonego wyroku), a trzeci – naruszenia zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań (pkt 244–338 zaskarżonego wyroku), Sąd orzekł, że skargę należy oddalić w całości.
Konkretnie, w odniesieniu do zarzutu pierwszego, Sąd przypomniał po pierwsze, że – jak wynika z wyroku WDFG – środek podatkowy przyznający korzyść, której przyznanie jest uzależnione od dokonania transakcji gospodarczej, może być selektywny także w sytuacji, gdy ze względu na cechy danej transakcji każde przedsiębiorstwo może swobodnie podjąć decyzję o jej dokonaniu (pkt 67–79 zaskarżonego wyroku).
Po drugie, Sąd zbadał sporny środek w świetle trzech etapów metody analizy selektywności krajowego środka podatkowego, przedstawionej w pkt 50 i 51 zaskarżonego wyroku, a mianowicie najpierw ustalenia powszechnego lub „normalnego” systemu podatkowego obowiązującego w zainteresowanym państwie członkowskim, następnie oceny kwestii, czy przedmiotowy środek podatkowy stanowi odstępstwo od tego powszechnego systemu, ponieważ wprowadza zróżnicowanie wśród podmiotów gospodarczych znajdujących się – w świetle celu przyświecającego temu powszechnemu systemowi – w porównywalnej sytuacji faktycznej i prawnej, oraz wreszcie oceny kwestii, czy takie odstępstwo jest uzasadnione charakterem lub strukturą tego systemu.
Jeśli chodzi o etap pierwszy, Sąd wskazał, że ramy odniesienia określone w spornej decyzji, a mianowicie „traktowanie wartości firmy pod względem podatkowym” (pkt 82 zaskarżonego wyroku), stanowią właściwy system odniesienia w niniejszej sprawie między innymi z tego względu, że przedsiębiorstwa, które nabywają udziały w spółkach niebędących rezydentami, znajdują się – w świetle celu przyświecającego traktowaniu pod względem podatkowym wartości firmy – w sytuacji faktycznej i prawnej porównywalnej z sytuacją przedsiębiorstw nabywających udziały w spółkach będących rezydentami. Zdaniem tego sądu celem tego systemu jest zapewnienie pewnego paralelizmu między traktowaniem pod względem księgowym a traktowaniem pod względem podatkowym wartości firmy wynikającej dla przedsiębiorstwa z nabycia udziałów w spółce (pkt 106–112 zaskarżonego wyroku). Sąd nie zgodził się zatem z koncepcją, że sporny środek stanowi samodzielny system odniesienia (pkt 116–130 zaskarżonego wyroku), w związku z czym oddalił zastrzeżenie oparte na istnieniu przeszkód dla połączeń transgranicznych przedsiębiorstw (pkt 111, 128 i 131 zaskarżonego wyroku).
Jeśli chodzi o etap drugi, Sąd stwierdził, że Komisja słusznie uznała w spornej decyzji, iż sporny środek wprowadził odstępstwo od normalnego systemu podatkowego. Sąd oddalił zatem zastrzeżenie, w myśl którego Komisja nie wywiązała się z ciążącego na niej obowiązku wykazania, że transakcje nabycia udziałów w spółkach będących rezydentami i transakcje nabycia udziałów w spółkach niebędących rezydentami są porównywalne w świetle celu neutralności podatkowej przyświecającego spornemu środkowi (pkt 132–154 zaskarżonego wyroku).
Jeśli chodzi o etap trzeci, Sąd podkreślił, że żaden z argumentów przedstawionych konkretnie w rozpatrywanej sprawie nie pozwala uzasadnić odstępstwa ustanowionego przez ten środek, a tym samym stwierdzonego odmiennego traktowania (pkt 155–220 zaskarżonego wyroku).
III.

Żądania stron
W swoim odwołaniu wnosząca odwołanie wnosi do Trybunału o:
–
uchylenie zaskarżonego wyroku;
–
uwzględnienie skargi o stwierdzenie nieważności i ostateczne stwierdzenie nieważności spornej decyzji oraz
–
obciążenie Komisji kosztami postępowania.
Komisja wnosi do Trybunału o:
–
oddalenie odwołania i
–
obciążenie wnoszącej odwołanie kosztami postępowania.
IV.

W przedmiocie odwołania
Na poparcie odwołania wnosząca odwołanie podnosi tylko jeden zarzut, dotyczący naruszenia art. 107 ust. 1 TFUE w odniesieniu do warunku dotyczącego selektywności. Wnosząca odwołanie zarzuca zasadniczo Sądowi szereg naruszeń prawa przy zastosowaniu trzyetapowej metody analizy dotyczącej selektywności środków podatkowych, przyjętej w utrwalonym orzecznictwie Trybunału.
Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału uznanie danego środka krajowego za „pomoc państwa” w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE wymaga spełnienia wszystkich następujących warunków. Po pierwsze, musi mieć miejsce interwencja państwa lub za pośrednictwem zasobów państwowych. Po drugie, interwencja ta musi być w stanie wpłynąć na wymianę handlową między państwami członkowskimi. Po trzecie, musi ona przyznawać selektywną korzyść beneficjentowi. Po czwarte, musi ona zakłócać konkurencję lub grozić jej zakłóceniem (wyrok WDFG, pkt 53 i przytoczone tam orzecznictwo; a także wyrok z dnia 16 marca 2021 r., Komisja/Polska,
C‑562/19 P
,
EU:C:2021:201
, pkt
).
Bezsporne jest, że środki krajowe przyznające korzyść podatkową, które wprawdzie nie wiążą się z przeniesieniem zasobów państwowych, lecz stawiają beneficjentów w korzystniejszej sytuacji finansowej niż innych podatników, mogą przysparzać selektywnej korzyści beneficjentom i w związku z tym stanowią pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE (zob. podobnie wyrok WDFG, pkt 56; wyrok z dnia 19 grudnia 2018 r., A-Brauerei,
C‑374/17
,
EU:C:2018:1024
, pkt
).
Jeśli chodzi o warunek dotyczący selektywności korzyści, nierozerwalnie związany z kwalifikacją środka jako „pomocy państwa” w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE, który to warunek stanowi jedyny przedmiot argumentacji przedstawionej w ramach rozpatrywanego odwołania, z utrwalonego orzecznictwa Trybunału wynika, że warunek ten wymaga ustalenia, czy w ramach danego systemu prawnego sporny środek krajowy może sprzyjać „niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów” w porównaniu z innymi, znajdującymi się, w świetle celu przyświecającego temu systemowi, w porównywalnej sytuacji faktycznej i prawnej i tym samym poddanymi odmiennemu traktowaniu, które może zostać zasadniczo uznane za dyskryminacyjne (wyrok z dnia 16 marca 2021 r., Komisja/Polska,
C‑562/19 P
,
EU:C:2021:201
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
Badanie kwestii, czy taki środek ma charakter selektywny, zbiega się zatem w istocie z badaniem kwestii, czy środek ten ma zastosowanie do wszystkich tych podmiotów gospodarczych w niedyskryminacyjny sposób (wyrok z dnia 21 grudnia 2016 r., Komisja/Hansestadt Lübeck,
C‑524/14 P
,
EU:C:2016:971
, pkt
).
W przypadku gdy sporny środek jest pomyślany jako system pomocy, a nie pomoc indywidualna, na Komisji spoczywa obowiązek udowodnienia, że nawet jeśli środek ten przewiduje korzyść o charakterze generalnym, przyznaje on wyłączną korzyść niektórym przedsiębiorstwom lub niektórym sektorom działalności (wyrok WDFG, pkt 55 i przytoczone tam orzecznictwo).
W celu uznania krajowego środka podatkowego za „selektywny” Komisja musi najpierw ustalić system odniesienia, czyli „normalny” system podatkowy obowiązujący w zainteresowanym państwie członkowskim, a następnie wykazać, że dany środek stanowi odstępstwo od tego systemu odniesienia, jako że wprowadza on zróżnicowanie wśród podmiotów gospodarczych znajdujących się, w świetle celu przyświecającego temu powszechnemu systemowi, w porównywalnej sytuacji faktycznej i prawnej (zob. podobnie wyrok z dnia 19 grudnia 2018 r., A-Brauerei,
C‑374/17
,
EU:C:2018:1024
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
Pojęcie „pomocy państwa” nie obejmuje jednak środków wprowadzających zróżnicowanie wśród przedsiębiorstw, które znajdują się, w świetle celu przyświecającego danemu systemowi prawnemu, w porównywalnej sytuacji faktycznej i prawnej, i tym samym a priori selektywnych, w wypadku gdy zainteresowane państwo członkowskie wykaże, że zróżnicowanie to jest uzasadnione, gdyż wynika z charakteru lub ze struktury systemu, w który środki te się wpisują (wyrok z dnia 19 grudnia 2018 r., A-Brauerei,
C‑374/17
,
EU:C:2018:1024
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
To właśnie w świetle tych uwag należy rozpatrzyć różne części jedynego zarzutu odwołania.
Jedyny zarzut podniesiony przez wnoszącą odwołanie dzieli się na sześć części, które dotyczą zasadniczo, po pierwsze, zdefiniowania systemu odniesienia, po drugie, określenia celu tego systemu, na podstawie którego należy dokonać porównania na drugim etapie analizy selektywności, po trzecie, rozkładu ciężaru dowodu, po czwarte, poszanowania zasady proporcjonalności, po piąte, istnienia związku przyczynowego między brakiem możliwości połączeń transgranicznych a nabywaniem udziałów za granicą, i po szóste, podzielnego charakteru spornego środka w zależności od procentowo określonego stopnia sprawowania kontroli.
A.

W przedmiocie części pierwszej jedynego zarzutu odwołania, dotyczącej błędów popełnionych przy określeniu systemu odniesienia
1.

Argumentacja stron
Wnosząca odwołanie podnosi, że Sąd dopuścił się szeregu błędów przy określaniu systemu odniesienia.
Przede wszystkim Sąd posłużył się systemem odniesienia odrębnym od systemu określonego w spornej decyzji, ponieważ opisał system odniesienia w tej decyzji jako „traktowanie pod względem podatkowym wartości firmy” i nie ograniczył tych ram do „traktowania pod względem podatkowym jedynie finansowej wartości firmy” (pkt 82 i 130 zaskarżonego wyroku). Zdaniem wnoszącej odwołanie te dwa „wyrażenia” odnoszą się do odmiennych pod względem merytorycznym podejść. Wnosząca odwołanie uważa, że zastępując uzasadnienie spornej decyzji swoim własnym uzasadnieniem i uzupełniając swoim własnym uzasadnieniem braki w uzasadnieniu spornej decyzji, Sąd dopuścił się naruszenia prawa, które powinno doprowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku.
Następnie Sąd niesłusznie wykluczył, w wyniku analizy zawartej w pkt 116–130 zaskarżonego wyroku, koncepcję, że sporny środek może stanowić samodzielny system odniesienia. W tym względzie Sąd nie tylko zastąpił swoim własnym rozumowaniem rozumowanie zawarte w spornej decyzji, w zakresie, w jakim decyzja ta opierała się wyłącznie na braku przeszkód dla transgranicznych połączeń przedsiębiorstw, ale ponadto przeprowadził błędną analizę pod względem prawnym. Rozumowanie Sądu uzależnia bowiem między innymi określenie ram odniesienia od zastosowanej techniki legislacyjnej.
Wreszcie, w każdym wypadku ramy odniesienia przyjęte przez Sąd w zaskarżonym wyroku zostały określone w sposób arbitralny i wynikają z pomylenia wyjątku z zasadą ogólną. W szczególności nie sposób zrozumieć, z jakich powodów Sąd orzekł, że zamierzonym celem jest nic innego niż „zapewnienie pewnej spójności pomiędzy traktowaniem pod względem podatkowym wartości firmy a jej traktowaniem pod względem księgowym” (pkt 111 zaskarżonego wyroku). Sąd nie wyjaśnił też, dlaczego wskazał, że brak zasady uniemożliwiającej amortyzację finansowej wartości firmy w przypadku nabycia udziałów w przedsiębiorstwach krajowych jest niczym innym niż „ogólną zasadą” szeroko zakrojonego systemu odniesienia, który zdefiniował (pkt 125 zaskarżonego wyroku). Powołując się w szczególności na podejście przyjęte w sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 28 czerwca 2018 r., Andres (Heitkamp BauHolding w upadłości)/Komisja (
C‑203/16 P
,
EU:C:2018:505
), w którym Trybunał orzekł, że nie można uznać, iż środek rozpatrywany w tej sprawie stanowi wyjątek od zasady ogólnej, wnosząca odwołanie uważa, że w niniejszej sprawie ramy odniesienia zostały określone w sposób ograniczający, w związku z czym zaskarżony wyrok powinien zostać uchylony.
Komisja kwestionuje argumentację wnoszącej odwołanie. Komisja stwierdza tytułem głównym, że podniesione argumenty są zasadniczo niedopuszczalne, ponieważ skarga wniesiona do Sądu nie zawierała żadnego zastrzeżenia dotyczącego błędów w określeniu systemu odniesienia. Pozwolenie wnoszącej odwołanie na podniesienie nowych argumentów w ramach odwołania oznaczałoby umożliwienie jej wniesienia do Trybunału sporu o szerszym zakresie niż spór, który był przedmiotem postępowania przed Sądem. Tytułem ewentualnym Komisja podnosi, że argumentacja wnoszącej odwołanie jest bezzasadna. Wbrew bowiem temu, co twierdzi wnosząca odwołanie, po pierwsze, Sąd odniósł się do tego samego systemu odniesienia, który został określony w spornej decyzji, po drugie, spornego środka nie można postrzegać jako samodzielnego systemu odniesienia, a po trzecie, zaskarżony wyrok jest uzasadniony w sposób wystarczający pod względem prawnym.
2.

Ocena Trybunału
a)

W przedmiocie dopuszczalności
Odnośnie do dopuszczalności argumentów i dowodów przedstawionych na poparcie rozpatrywanej części odwołania, którą Komisja kwestionuje ze względu na jakoby nowy charakter argumentów podniesionych na poparcie żądań wnoszącej odwołanie dotyczących określenia ram odniesienia, należy przypomnieć, że zgodnie z art. 170 § 1 regulaminu postępowania przed Trybunałem odwołanie nie może zmieniać przedmiotu sporu przed Sądem.
Zatem zgodnie z utrwalonym orzecznictwem właściwość Trybunału w postępowaniu odwoławczym jest ograniczona do oceny prawnego rozstrzygnięcia zarzutów i argumentów, w przedmiocie których toczył się spór w pierwszej instancji. Strona nie może więc podnieść po raz pierwszy przed Trybunałem zarzutu, którego nie podniosła przed Sądem, gdyż byłoby to równoznaczne z umożliwieniem jej zwrócenia się do Trybunału, którego właściwość w postępowaniu odwoławczym jest ograniczona, ze sprawą o szerszym zakresie niż sprawa rozpoznawana przez Sąd (wyrok z dnia 29 lipca 2019 r., Bayerische Motoren Werke i Freistaat Sachsen/Komisja,
C‑654/17 P
,
EU:C:2019:634
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
Niemniej jednak wnoszący odwołanie może w odwołaniu podnieść przed Trybunałem zarzuty i argumenty, których źródło stanowi sam zaskarżony wyrok i których przedmiotem jest krytyka zasadności tego wyroku pod względem prawnym (wyroki: z dnia 29 listopada 2007 r., Stadtwerke Schwäbisch Hall i in./Komisja,
C‑176/06 P
, niepublikowany,
EU:C:2007:730
, pkt
; a także z dnia 4 marca 2021 r., Komisja/Fútbol Club Barcelona,
C‑362/19 P
,
EU:C:2021:169
, pkt
).
W niniejszym przypadku z pkt 82–131 zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd zbadał, czy Komisja prawidłowo określiła podatkowy system odniesienia w ramach pierwszego etapu analizy selektywności. W tych okolicznościach dopuszczalne jest zakwestionowanie przez wnoszącą odwołanie na etapie odwołania uzasadnienia zaskarżonego wyroku odnoszącego się do tego pierwszego etapu, niezależnie od okoliczności, że nie przedstawiła ona w pierwszej instancji argumentacji mającej konkretnie na celu podważenie spornej decyzji w tym zakresie.
Ponadto, jak wskazał rzecznik generalny w pkt 35 opinii w sprawach połączonych World Duty Free Group i Hiszpania/Komisja (
C‑51/19 P i C‑64/19 P
,
EU:C:2021:51
), należy stwierdzić, że argumenty przedstawione przez wnoszącą odwołanie zawierają precyzyjną i szczegółową krytykę uzasadnienia zaskarżonego wyroku i w dużej mierze mają one na celu zakwestionowanie przestrzegania granic oraz zasad wykonywania kontroli sądowej przez Sąd, które w żadnym wypadku nie mogły zostać podniesione przed Sądem.
Mając na uwadze powyższe rozważania część pierwsza jedynego zarzutu odwołania jest dopuszczalna.
b)

Co do istoty
Określenie ram odniesienia nabiera większej wagi w przypadku środków o charakterze podatkowym, ponieważ istnienie korzyści gospodarczej w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE może zostać stwierdzone tylko w porównaniu z tak zwanym opodatkowaniem „normalnym”. Tak więc określenie wszystkich przedsiębiorstw znajdujących się w porównywalnej sytuacji faktycznej i prawnej zależy od uprzedniego określenia systemu prawnego, w odniesieniu do celu którego to systemu, stosownie do okoliczności, należy zbadać porównywalność sytuacji faktycznej i prawnej przedsiębiorstw faworyzowanych przez rozpatrywany środek z przedsiębiorstwami, które nie są faworyzowane [wyroki: z dnia 21 grudnia 2016 r., Komisja/Hansestadt Lübeck,
C‑524/14 P
,
EU:C:2016:971
, pkt
,
; a także z dnia 28 czerwca 2018 r., Andres (Heitkamp BauHolding w upadłości)/Komisja,
C‑203/16 P
,
EU:C:2018:505
, pkt
,
].
W celu dokonania oceny selektywnego charakteru środka podatkowego o charakterze generalnym istotne jest zatem, aby powszechny system podatkowy lub system odniesienia mający zastosowanie w zainteresowanym państwie członkowskim został prawidłowo ustalony w decyzji Komisji i zbadany przez sąd rozpatrujący spór dotyczący tej identyfikacji. Ponieważ określenie systemu odniesienia stanowi punkt wyjścia dla badania porównawczego, które należy przeprowadzić w kontekście oceny selektywności systemu pomocy, błąd popełniony przy tym określeniu w sposób nieunikniony powoduje wadliwość całej analizy warunku dotyczącego selektywności [zob. podobnie wyroki: z dnia 28 czerwca 2018 r., Andres (Heitkamp BauHolding w upadłości)/Komisja,
C‑203/16 P
,
EU:C:2018:505
, pkt
; z dnia 16 marca 2021 r., Komisja/Polska,
C‑562/19 P
,
EU:C:2021:201
, pkt
].
W tym kontekście należy przede wszystkim na wstępie wyjaśnić, że określenie ram odniesienia, którego należy dokonać po przeprowadzeniu kontradyktoryjnej debaty z zainteresowanym państwem członkowskim, musi wynikać z obiektywnej oceny treści, powiązania i konkretnych skutków norm mających zastosowanie na podstawie prawa krajowego tego państwa. W tym względzie selektywność środka podatkowego nie może być oceniana w świetle ram odniesienia obejmujących kilka przepisów prawa krajowego danego państwa członkowskiego, które zostały sztucznie wyodrębnione z szerszych ram prawnych [wyrok z dnia 28 czerwca 2018 r., Andres (Heitkamp BauHolding w upadłości)/Komisja,
C‑203/16 P
,
EU:C:2018:505
, pkt
].
W konsekwencji, jak wskazał zasadniczo rzecznik generalny w pkt 49 opinii w sprawach połączonych World Duty Free Group i Hiszpania/Komisja (
C‑51/19 P i C‑64/19 P
,
EU:C:2021:51
), jeżeli badany środek podatkowy jawi się jako nieodłączny od całościowego systemu opodatkowania danego państwa członkowskiego, wówczas należy odwołać się do takiego ogólnego systemu. Natomiast jeżeli okazuje się, że taki środek daje się wyraźnie oddzielić od tego całościowego systemu, nie można wykluczyć, że ramy odniesienia, które należy wziąć pod uwagę, będą bardziej ograniczone niż ten całościowy system, a nawet utożsamiane z samym środkiem, jeżeli jawi się on jako norma z własną odrębną logiką prawną i nie jest możliwe określenie spójnej całości normatywnej poza owym środkiem.
Następnie w zakresie, w jakim poza dziedzinami, w których prawo podatkowe Unii jest przedmiotem harmonizacji, to dane państwo członkowskie określa, poprzez wykonywanie swoich wyłącznych kompetencji w dziedzinie podatków bezpośrednich, konstytutywne cechy podatku, system odniesienia lub „normalny” system podatkowy, w odniesieniu do którego należy zbadać warunek dotyczący selektywności (zob. podobnie wyrok z dnia 16 marca 2021 r., Komisja/Polska,
C‑562/19 P
,
EU:C:2021:201
, pkt
,
).
Ponadto należy przypomnieć, że w zakresie, w jakim określenie ram odniesienia powinno opierać się na obiektywnej ocenie treści i powiązania przepisów mających zastosowanie na podstawie prawa krajowego, na tym pierwszym etapie badania selektywności nie jest konieczne uwzględnianie celów, którymi kierował się prawodawca, przyjmując badany środek. W tym względzie Trybunał wielokrotnie orzekał, że cel realizowany przez interwencje państwa nie wystarcza, aby wykluczyć je od razu z możliwości zakwalifikowania ich jako „pomocy” w rozumieniu art. 107 TFUE, ponieważ postanowienie to nie dokonuje rozróżnienia interwencji państwa według przyczyn lub celów, lecz definiuje je ze względu na ich skutki (zob. podobnie wyroki: z dnia 22 grudnia 2008 r., British Aggregates/Komisja,
C‑487/06 P
,
EU:C:2008:757
, pkt
,
; z dnia 21 grudnia 2016 r., Komisja/Hansestadt Lübeck,
C‑524/14 P
,
EU:C:2016:971
, pkt
).
Wreszcie konieczne jest, aby wskazanie przepisów, które powinny składać się na system odniesienia, zostało dokonane według obiektywnych kryteriów, między innymi w celu umożliwienia sądowej kontroli ocen, na których jest ono oparte. Na Komisji spoczywa obowiązek uwzględnienia informacji przedstawionych ewentualnie przez zainteresowane państwo członkowskie oraz, bardziej ogólnie, przeprowadzenia badania w sposób na tyle rygorystyczny i wystarczająco uzasadniony, aby umożliwić pełną kontrolę sądową.
To w świetle tych rozważań należy ocenić zasadność argumentacji wnoszącej odwołanie, która dotyczy określenia systemu odniesienia jako pierwszego etapu i niezbędnej przesłanki do przeprowadzenia analizy selektywności. Jak wynika z pkt 32–35 niniejszego wyroku, wnosząca odwołanie twierdzi w istocie, że Sąd naruszył prawo, po pierwsze, zastępując uzasadnienie spornej decyzji w zakresie określenia przyjętego systemu odniesienia, po drugie, wykluczając możliwość uznania samego spornego środka za samodzielny system odniesienia i zastępując w tym względzie uzasadnienie, i po trzecie, definiując ten system w sposób arbitralny.
Należy zbadać kolejno te trzy zastrzeżenia.
1)

W przedmiocie naruszenia prawa przy określeniu systemu odniesienia (zastrzeżenie pierwsze części pierwszej jedynego zarzutu odwołania)
W zastrzeżeniu pierwszym części pierwszej jedynego zarzutu odwołania wnosząca odwołanie utrzymuje, że Sąd naruszył prawo przy określaniu systemu odniesienia, zastępując swoim własnym systemem odniesienia system odniesienia przyjęty przez Komisję w spornej decyzji. Podczas gdy Komisja wskazała przepisy dotyczące traktowania pod względem podatkowym finansowej wartości firmy jako stanowiące system odniesienia, Sąd, opierając się na istotnie odmiennej analizie, włączył ponadto do tego systemu traktowanie pod względem podatkowym „niefinansowej” wartości firmy. Wnosząca odwołanie odnosi się w szczególności do pkt 82 i 130 zaskarżonego wyroku.
W tym względzie należy przypomnieć, że w ramach kontroli zgodności z prawem, o której mowa w art. 263 TFUE, Trybunał i Sąd są właściwe do orzekania w przedmiocie skarg podnoszących zarzut braku kompetencji, naruszenia istotnych wymogów proceduralnych, naruszenia traktatu lub jakiejkolwiek reguły prawnej związanej z jego stosowaniem lub nadużycia władzy. Artykuł 264 TFUE przewiduje, że jeśli skarga jest zasadna, stwierdza się nieważność kwestionowanego aktu. Trybunał i Sąd nie mogą zatem w żadnym wypadku zastąpić uzasadnienia autora zaskarżonego aktu swoim własnym uzasadnieniem (wyroki: z dnia 27 stycznia 2000 r., DIR International Film i in./Komisja,
C‑164/98 P
,
EU:C:2000:48
, pkt
; a także z dnia 4 czerwca 2020 r., Węgry/Komisja,
C‑456/18 P
,
EU:C:2020:421
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
Natomiast w ramach skargi o stwierdzenie nieważności Sąd może, z wyjątkiem sytuacji, gdy nie przemawiają za tym żadne dane faktyczne, interpretować uzasadnienie zaskarżonego aktu odmiennie niż jego autor, a nawet w pewnych okolicznościach odrzucić uzasadnienie formalne przyjęte przez autora (zob. podobnie wyroki: z dnia 27 stycznia 2000 r., DIR International Film i in./Komisja,
C‑164/98 P
,
EU:C:2000:48
, pkt
; a także z dnia 22 grudnia 2008 r., British Aggregates/Komisja,
C‑487/06 P
,
EU:C:2008:757
, pkt
).
W niniejszej sprawie, jak wynika z pkt 57, 82, 113 i 130 zaskarżonego wyroku, Sąd uznał, że w celu dokonania oceny selektywności spornego środka Komisja przyjęła za system odniesienia traktowanie pod względem podatkowym „wartości firmy”. W szczególności Sąd wskazał w pkt 82 zaskarżonego wyroku, że Komisja „nie ograniczyła tych ram do traktowania pod względem podatkowym jedynie finansowej wartości firmy”. Tymczasem, jak słusznie zauważyła wnosząca odwołanie, Komisja wskazała w motywie 118 spornej decyzji, że na właściwe ramy oceny spornego środka składają się przepisy dotyczące traktowania pod względem podatkowym „finansowej wartości firmy”.
Jednakże o ile prawdą jest, że terminologia przyjęta w zaskarżonym wyroku różni się od terminologii użytej w spornej decyzji, o tyle nie można jednak dojść do wniosku, że Sąd określił w ten sposób system odniesienia istotnie różniący się od systemu określonego przez Komisję lub że oparł się na uzasadnieniu innym niż to, które Komisja przyjęła w spornej decyzji, aby uznać, że właściwy system odniesienia w niniejszej sprawie stanowiło traktowanie pod względem podatkowym wartości firmy.
Jak bowiem podnosi Komisja, w okolicznościach niniejszej sprawy traktowanie wartości firmy jest w pełni porównywalne z traktowaniem finansowej wartości firmy.
W tym względzie, jak Sąd przypomniał w pkt 57 zaskarżonego wyroku, w odpowiedzi między innymi na argumenty władz hiszpańskich dotyczące określenia systemu odniesienia Komisja wyraźnie wykluczyła w spornej decyzji, by wspomniany system odniesienia był ograniczony do traktowania pod względem podatkowym wartości firmy wynikającej z nabycia udziałów w spółce mającej siedzibę w państwie innym niż Hiszpania. Sąd podkreślił zatem, że – jak jasno wynika z motywu 118 spornej decyzji – Komisja uznała, iż właściwymi ramami lub systemem odniesienia jest ogólny hiszpański system podatku dochodowego od osób prawnych, a dokładniej rzecz biorąc określone w tym systemie podatkowym przepisy dotyczące traktowania pod względem podatkowym finansowej wartości firmy, potwierdzając tym samym system odniesienia przyjęty w decyzji z dnia 28 października 2009 r. Otóż w motywie 89 tej ostatniej decyzji Komisja wskazała, że sporny środek powinien być oceniany w świetle ogólnych przepisów systemu podatku dochodowego od osób prawnych dotyczących sytuacji, w których pojawienie się wartości firmy prowadzi do korzyści podatkowych. Komisja wyjaśniła w tej decyzji, że jej stanowisko wynika ze stwierdzenia, iż sytuacje, w których finansowa wartość firmy może zostać zamortyzowana, nie obejmują całej kategorii podatników znajdujących się w podobnej sytuacji faktycznej lub prawnej.
W tym kontekście należy zaznaczyć, że jak wynika z pkt 58 zaskarżonego wyroku, w celu określenia systemu odniesienia Sąd oparł się w szczególności na ustaleniach dokonanych przez Komisję w motywach 28, 29, 123 i 124 spornej decyzji, zgodnie z którymi system odniesienia przewidywał amortyzację wartości firmy jedynie w przypadku połączenia przedsiębiorstw, w związku z czym sporny środek – pozwalając, aby wartość firmy, która zostałaby zaksięgowana w przypadku połączenia przedsiębiorstw, była ujmowana oddzielnie, w przypadku gdy nie doszło nawet do połączenia przedsiębiorstw – stanowi odstępstwo od tego systemu odniesienia.
Ponadto, odwołując się także do motywu 124 spornej decyzji, Sąd oparł się również na rozważaniach Komisji, zgodnie z którymi, ponieważ amortyzacja wartości firmy wynikająca z samego nabycia udziałów jest dozwolona jedynie w przypadku transgranicznego nabycia udziałów, a nie w przypadku krajowego nabycia udziałów, sporny środek wprowadza zatem różnicę w traktowaniu transakcji krajowych i transakcji transgranicznych, w związku z czym nie można uznać, że stanowi sam w sobie nową zasadę ogólną.
Z tych fragmentów spornej decyzji, o których mowa w zaskarżonym wyroku, wynika jednoznacznie, że – jak uznał Sąd – Komisja, wskazując jako system odniesienia „przepisy dotyczące traktowania pod względem podatkowym finansowej wartości firmy”, zamierzała nie tylko odesłać do przepisów mających konkretnie zastosowanie do amortyzacji wartości firmy w przypadku nabycia udziałów, lecz również do przepisów ogólnego hiszpańskiego systemu podatku dochodowego od osób prawnych, które regulują ogólnie amortyzację wartości firmy, ponieważ stanowią w istocie odpowiednie ramy oceny tych pierwszych przepisów.
Z powyższego wynika, że Sąd ograniczył się, w pkt 57, 82, 113 i 130 zaskarżonego wyroku, do dokonania wykładni spornej decyzji w odniesieniu do definicji systemu odniesienia zgodnej ze wskazówkami zawartymi w tej decyzji, a zatem nie zastąpił uzasadnienia rzeczonej decyzji w rozumieniu orzecznictwa przypomnianego w pkt 53 niniejszego wyroku. W konsekwencji Sąd nie naruszył prawa przy określaniu systemu odniesienia.
Zastrzeżenie pierwsze części pierwszej jedynego zarzutu odwołania należy zatem oddalić jako bezzasadne.
2)

W przedmiocie odmowy uznania spornego środka za samodzielny system odniesienia (zastrzeżenie drugie części pierwszej jedynego zarzutu odwołania)
i)

W przedmiocie zastąpienia uzasadnienia
Wnosząca odwołanie zarzuca Sądowi, że zastąpił uzasadnienie spornej decyzji swoim własnym uzasadnieniem, wykluczając możliwość, iż sporny środek może sam w sobie stanowić system odniesienia. Podczas gdy Komisja zasadniczo odrzuciła w tej decyzji hipotezę samodzielnego systemu odniesienia utworzonego przez sporny środek, opierając się wyłącznie na domniemanym braku przeszkód prawnych dla połączeń transgranicznych, Sąd, w pkt 117–130 zaskarżonego wyroku, oparł się w istocie na odmiennej argumentacji.
W tym względzie, jak wskazano w pkt 58 niniejszego wyroku, należy przypomnieć, że Sąd uznał, iż z punktu widzenia Komisji system odniesienia nie może ograniczać się do przyjętego w spornym środku sposobu traktowania pod względem podatkowym finansowej wartości firmy, ponieważ środek ten przysparzał korzyści jedynie przedsiębiorstwom nabywającym udziały w spółkach niebędących rezydentami, oraz że w celu oceny istnienia dyskryminacji w stosunku do przedsiębiorstw, które dokonywały tego samego rodzaju nabycia udziałów, lecz w spółkach będących rezydentami, konieczne było uwzględnienie ogólnych przepisów dotyczących podatku dochodowego od osób prawnych mających zastosowanie do sytuacji, w których pojawienie się wartości firmy prowadzi do korzyści podatkowych.
Nie można zatem dojść do wniosku, że Sąd, aby wykluczyć możliwość, iż sporny środek może stanowić podatkowy system odniesienia, dokonał zastąpienia uzasadnienia spornej decyzji, pomijając okoliczność, że Komisja w rzeczywistości oparła się na braku przeszkód dla transgranicznych połączeń przedsiębiorstw.
O ile, jak podnosi wnosząca odwołanie, Komisja rzeczywiście powołała się w motywach 93–96 i 117 decyzji z dnia 28 października 2009 r. na domniemany brak przeszkód prawnych dla połączeń transgranicznych, o tyle ograniczyła się ona w drodze tych odesłań do zajęcia stanowiska w przedmiocie uwag przedstawionych przez władze hiszpańskie między innymi w celu podważenia nie tylko systemu odniesienia tymczasowo określonego w decyzji o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego z dnia 10 października 2007 r., ale również możliwych elementów porównania i uzasadnienia w ramach drugiego i trzeciego etapu badania selektywności.
W związku z tym, jak zauważył rzecznik generalny w pkt 65 opinii w sprawach połączonych World Duty Free Group i Hiszpania/Komisja (
C‑51/19 P i C‑64/19 P
,
EU:C:2021:51
), Komisja – wbrew temu, co twierdzi wnosząca odwołanie – wykluczyła, że sporny środek może stanowić właściwy system odniesienia, który należy wziąć pod uwagę do celów analizy selektywności, nie z powodu braku uznania przeszkód dla połączeń transgranicznych, lecz ze względu na to, iż uznała, że środek ów powinien być oceniany w świetle szerszej całości normatywnej, która obejmuje zarówno przepisy mające zastosowanie do amortyzacji finansowej wartości firmy w przypadku nabycia udziałów w spółkach będących rezydentami, jak i zasady mające zastosowanie do amortyzacji ogólnej wartości firmy, do których, zdaniem Komisji, rzeczone przepisy zostały dostosowane, przewidując możliwość odliczenia wartości firmy jedynie w przypadku, gdy nabyciu udziałów towarzyszyło połączenie przedsiębiorstw.
Z powyższego wynika, że twierdzenie, zgodnie z którym Sąd dokonał w pkt 117–130 zaskarżonego wyroku zastąpienia uzasadnienia, jest bezzasadne.
ii)

W przedmiocie naruszenia prawa poprzez odmowę uznania przez Sąd spornego środka za samodzielny system odniesienia
Tytułem ewentualnym wnosząca odwołanie podnosi, że rozumowanie przyjęte przez Sąd w celu wykluczenia możliwości, iż sporny środek może stanowić samodzielny system odniesienia, jest obarczone naruszeniem prawa. Po pierwsze, wnosząca odwołanie zauważa, że środek ten ma na celu zapewnienie neutralności podatkowej w odniesieniu do nabywania udziałów w Hiszpanii i za granicą, a zatem jego celu nie można ograniczyć do zaradzenia konkretnemu problemowi, jak niesłusznie stwierdził Sąd w pkt 129 zaskarżonego wyroku. Po drugie, podnosi ona, że rozumowanie Sądu prowadzi do oceny selektywności środka w różny sposób, w zależności od tego, czy ustawodawca krajowy postanowił wprowadzić odrębny podatek, czy też zmienić podatek ogólny, a zatem w zależności od zastosowanej techniki legislacyjnej.
W niniejszym przypadku należy zaznaczyć, że rozumowanie przedstawione przez Sąd w pkt 85–131 zaskarżonego wyroku miało na celu ustosunkowanie się do argumentacji, zgodnie z którą ze względu na przeszkody dla transgranicznych połączeń przedsiębiorstw Komisja powinna była określić sporny środek jako stanowiący system odniesienia.
Tymczasem, mimo że wnosząca odwołanie nie formułuje żadnej krytyki w odniesieniu do metodologii mającej zastosowanie do określenia systemu odniesienia w ramach pierwszego etapu badania selektywności przedstawionego w pkt 85–98 zaskarżonego wyroku, kwestionuje ona jednak dalszy ciąg badania przeprowadzonego przez Sąd, zawarty w pkt 99–131 tego wyroku.
W pierwszej kolejności, jeśli chodzi o rozumowanie przedstawione w pkt 99–115 zaskarżonego wyroku, odnosi się ono do kwestii, czy w świetle określonego przez Komisję celu normalnego systemu podatkowego przedsiębiorstwa nabywające udziały w spółkach będących rezydentami i przedsiębiorstwa nabywające udziały w spółkach niebędących rezydentami znajdują się w porównywalnej sytuacji prawnej i faktycznej.
To badanie porównywalności nie ma jednak bezpośredniego związku z wyznaczeniem ram odniesienia, które należy przeprowadzić w ramach pierwszego etapu badania selektywności, i to niezależnie od faktu, że w pkt 115 zaskarżonego wyroku Sąd stwierdził „istnienie związku pomiędzy tymi dwoma etapami, czy czasami wręcz, tak jak w niniejszym przypadku, oparcie ich na wspólnym im rozumowaniu”. Tak więc argumentacja przedstawiona przez wnoszącą odwołanie w celu podważenia definicji celu systemu odniesienia zostanie zbadana później, w ramach badania części drugiej jedynego zarzutu odwołania, dotyczącej błędu w określeniu celu, w świetle którego należało przeprowadzić badanie porównywalności.
W drugiej kolejności, jeśli chodzi o pkt 116–131 zaskarżonego wyroku, Sąd zbadał w nich, czy sporny środek mógł, ze względu na swoje cechy charakterystyczne, a zatem niezależnie od jakiejkolwiek analizy porównawczej, stanowić sam w sobie samodzielne ramy odniesienia.
W tym względzie, po pierwsze, wnosząca odwołanie niesłusznie utrzymuje, że w celu stwierdzenia selektywnego charakteru spornego środka Sąd oparł się głównie na technice legislacyjnej wybranej przez hiszpańskiego ustawodawcę. Z zaskarżonego wyroku wynika bowiem, że Sąd oparł się na przedmiocie i skutkach tego środka, a nie na zwykłych względach o charakterze formalnym. W szczególności Sąd zauważył, w pkt 125 tego wyroku, że wspomniany środek stanowi wyjątek od ogólnej zasady, zgodnie z którą jedynie połączenia przedsiębiorstw mogą prowadzić do amortyzacji wartości firmy.
Niewątpliwie, jak słusznie podniosła wnosząca odwołanie, z orzecznictwa wynika, że zastosowanie danej techniki legislacyjnej nie może sprawić, by krajowe przepisy podatkowe pozostawały od razu poza zakresem kontroli przewidzianej przez traktat FUE w dziedzinie pomocy państwa, ani też nie jest wystarczające do określenia właściwych ram odniesienia na potrzeby analizy warunku dotyczącego selektywności, chyba że w decydujący sposób przeważy forma interwencji państwowych nad ich skutkami. W konsekwencji zastosowana technika legislacyjna nie jest decydującym elementem przy określeniu ram odniesienia [zob. podobnie wyrok WDFG, pkt 76; wyrok z dnia 28 czerwca 2018 r., Andres (Heitkamp BauHolding w upadłości)/Komisja,
C‑203/16 P
,
EU:C:2018:505
, pkt
].
Z tego samego orzecznictwa wynika ponadto, że o ile w celu udowodnienia selektywności środka podatkowego zastosowana technika legislacyjna nie jest czynnikiem decydującym, tak że nie zawsze jest konieczne, by ów środek miał charakter odstępstwa od powszechnego systemu podatkowego, o tyle okoliczność, że ma on taki charakter z uwagi na zastosowanie tej techniki legislacyjnej, jest istotna dla tego celu, gdy wynika z niej, iż rozróżnia się dwie kategorie podmiotów gospodarczych, które są a priori poddane zróżnicowanemu traktowaniu, czyli podmioty gospodarcze objęte środkiem stanowiącym odstępstwo oraz podmioty gospodarcze, które nadal podlegają powszechnemu systemowi podatkowemu, mimo że te dwie kategorie podmiotów znajdują się w porównywalnej sytuacji w świetle celu przyświecającego wspomnianemu systemowi [wyrok z dnia 28 czerwca 2018 r., Andres (Heitkamp BauHolding w upadłości)/Komisja,
C‑203/16 P
,
EU:C:2018:505
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
Z powyższego wynika, że nie można zarzucić Sądowi, iż w celu zbadania selektywnego charakteru spornego środka uwzględnił między innymi fakt, że sporny środek ma charakter odstępstwa.
Po drugie, co się tyczy krytyki sformułowanej przez wnoszącą odwołanie w kwestii powołania się na opinię rzecznika generalnego J.P. Warnera w sprawie Włochy/Komisja (173/73, zwaną dalej „opinią rzecznika generalnego J.P. Warnera”,
EU:C:1974:52
, s. 728), Sąd słusznie zauważył w pkt 125 zaskarżonego wyroku, że sporny środek nie wprowadził – jak wskazała Komisja w motywie 124 spornej decyzji – całkowicie nowej ogólnej zasady dotyczącej amortyzacji wartości firmy, lecz „wyjątek od ogólnej zasady”, zgodnie z którym jedynie transgraniczne połączenia przedsiębiorstw mogą prowadzić do amortyzacji wartości firmy, który to wyjątek ma według Królestwa Hiszpanii zaradzić niekorzystnym skutkom nabycia udziałów w spółkach niebędących rezydentami wynikającym ze stosowania ogólnej zasady.
W konsekwencji z zaskarżonego wyroku wynika, że aby poprzeć swój wniosek, zgodnie z którym system odniesienia nie mógł ograniczać się jedynie do spornego środka, Sąd nie oparł się wyłącznie na okoliczności, że środek ten zmierzał, podobnie jak środek rozpatrywany w sprawie, której dotyczy opinia rzecznika generalnego J.P. Warnera, do osiągnięcia szczegółowego celu, a zatem do rozwiązania konkretnego problemu. Z powyższego wynika, że argumenty przedstawione przez wnoszącą odwołanie mające na celu, po pierwsze, zakwestionowanie zrównania niniejszego przypadku z przypadkiem, który jest przedmiotem opinii rzecznika generalnego J.P. Warnera, oraz, po drugie, wykazanie, że celem spornego środka jest zachowanie zasady neutralności podatkowej, a nie rozwiązanie konkretnego problemu, nie są w stanie podważyć rozumowania Sądu, i są w konsekwencji bezskuteczne.
W każdym razie należy przypomnieć, że sama okoliczność, iż sporny środek ma charakter generalny, ponieważ może a priori przysparzać korzyści wszystkim przedsiębiorstwom podlegającym podatkowi dochodowemu od osób prawnych, nie wyklucza tego, że może on mieć selektywny charakter. Jak orzekł już bowiem Trybunał, w przypadku środka krajowego przyznającego korzyść podatkową o charakterze generalnym takiego jak sporny środek warunek dotyczący selektywności jest spełniony, jeżeli Komisji uda się wykazać, że środek ten stanowi odstępstwo od powszechnego lub „normalnego” systemu podatkowego obowiązującego w danym państwie członkowskim, wprowadzając zatem – poprzez swoje konkretne skutki – zróżnicowane traktowanie wśród podmiotów gospodarczych, mimo że podmioty gospodarcze, które są beneficjentami korzyści podatkowej, i podmioty gospodarcze, które są wykluczone z zakresu zastosowania tej korzyści, znajdują się, w świetle celu przyświecającego wspomnianemu systemowi podatkowemu, w porównywalnej sytuacji faktycznej i prawnej (wyrok WDFG, pkt 67).
W świetle całości powyższych rozważań zastrzeżenie drugie części pierwszej jedynego zarzutu odwołania należy oddalić jako bezskuteczne, a w każdym razie bezzasadne.
3)

W przedmiocie arbitralnego charakteru definicji systemu odniesienia (zastrzeżenie trzecie części pierwszej jedynego zarzutu odwołania)
W ramach zastrzeżenia trzeciego pierwszej części jedynego zarzutu odwołania wnosząca odwołanie podnosi w pierwszej kolejności, że zastosowany przez Sąd system odniesienia został zdefiniowany arbitralnie, ponieważ trudno jest określić, jakie kryterium zostało użyte właśnie w celu określenia spójnych ram, w które wpisuje się sporny środek. W drugiej kolejności utrzymuje ona, że Sąd w sposób błędny i nieuzasadniony wskazał w zdefiniowanym przez siebie systemie odniesienia, co stanowi zasadę, a co stanowi wyjątek. Zdaniem wnoszącej odwołanie Sąd błędnie uznał w pkt 125 zaskarżonego wyroku, że zasadą jest brak możliwości amortyzacji wartości firmy oraz że sporny środek wprowadza wyjątek od owej zasady. Podobnie jak w sprawie, która doprowadziła do wydania wyroku z dnia 28 czerwca 2018 r., Andres (Heitkamp BauHolding w upadłości)/Komisja (
C‑203/16 P
,
EU:C:2018:505
), Sąd pomylił zasadę z wyjątkiem.
Co się tyczy pierwszego twierdzenia, zgodnie z którym Sąd w sposób jakoby arbitralny zdefiniował rozpatrywany system odniesienia, należy je oddalić, ponieważ, jak wynika z pkt 58–61 niniejszego wyroku, Sąd uzasadnił w sposób wystarczający pod względem prawnym rozumowanie, które doprowadziło go do powołania się w okolicznościach niniejszej sprawy na zasady mające zastosowanie na gruncie prawa hiszpańskiego do traktowania wartości firmy pod względem podatkowym w celu określenia podatku dochodowego od osób prawnych, a tym samym do potwierdzenia w tym zakresie oceny zawartej w spornej decyzji. Należy bowiem przypomnieć, że założenie, na którym oparła się Komisja, opiera się na potwierdzonym przez Sąd ustaleniu, zgodnie z którym w prawie hiszpańskim amortyzacja wartości firmy jest co do zasady uzależniona od istnienia połączenia przedsiębiorstw.
Co się tyczy drugiego twierdzenia, zgodnie z którym Sąd w błędny i bezzasadny sposób wskazał zasadę i wyjątek, należy je również oddalić. Zgodnie bowiem z przyjętą przez Sąd interpretacją hiszpańskich przepisów podatkowych jedynie połączenie przedsiębiorstw pozwala co do zasady na dokonanie amortyzacji wartości firmy, również w przypadku finansowej wartości firmy wynikającej z nabycia udziałów w spółkach będących rezydentami, zgodnie z art. 89 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, zatwierdzonej królewskim dekretem ustawodawczym nr 4/2004. Zatem brak amortyzacji finansowej wartości firmy nie stanowi zasady ogólnej, od której sporny środek jest odstępstwem, lecz stanowi ją zasada, zgodnie z którą amortyzacja jest co do zasady możliwa jedynie w przypadku połączenia przedsiębiorstw, którą to zasadę Sąd wywodzi z przepisów dotyczących traktowania pod względem podatkowym wartości firmy do celów podatku dochodowego od osób prawnych, niezależnie od tego, czy chodzi o przepisy dotyczące amortyzacji wartości firmy w przypadku nabycia przedsiębiorstwa, czy też o przepisy dotyczące amortyzacji finansowej wartości firmy wynikającej z nabycia udziałów w spółkach będących rezydentami w następstwie połączenia.
W świetle powyższych rozważań zastrzeżenie trzecie części pierwszej jedynego zarzutu odwołania, a w konsekwencji część pierwszą tego zarzutu, należy oddalić w całości jako bezzasadną.
B.

W przedmiocie części drugiej jedynego zarzutu odwołania, dotyczącej błędu w określeniu celu, w świetle którego należy przeprowadzić badanie porównywalności
1.

Argumenty stron
Wnosząca odwołanie w ramach części drugiej jedynego zarzutu odwołania podważa uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawarte w jego pkt 133–154, w których Sąd określił cel systemu odniesienia oraz porównał w świetle tego celu sytuację przedsiębiorstw będących beneficjentami korzyści ustanowionej przez sporny środek z sytuacją przedsiębiorstw, które są wyłączone z owej korzyści.
Wnosząca odwołanie podnosi w pierwszej kolejności, że Sąd naruszył prawo przy ustalaniu celu, na podstawie którego należało przeprowadzić porównanie na drugim etapie badania selektywności spornego środka. Sąd, który również w tym przypadku odszedł od tego, co zostało stwierdzone w spornej decyzji, dokonał błędnej wykładni orzecznictwa dotyczącego określenia celu mającego zastosowanie do środka o charakterze podatkowym. Wbrew temu, co sugeruje Sąd, w orzecznictwie Trybunału nie ma sprzeczności w kwestii, czy sytuację przedsiębiorstw będących beneficjentami „rozpatrywanego środka” i sytuację przedsiębiorstw, które są z niego wyłączone, należy porównywać z punktu widzenia celu tego środka, czy celu „systemu, w który środek ten się wpisuje”. Zdaniem wnoszącej odwołanie wspomniane cele powinny bowiem być zbieżne, a jeśli tak nie jest, to dlatego, że ustawodawca krajowy wprowadził do systemu podatkowego środek, który nie odpowiada jego logice. W niniejszym przypadku prawdziwym celem, w świetle którego należy przeprowadzić porównanie, jest – jak Komisja sama przyznała w spornej decyzji – neutralność podatkowa. Jest ona celem o wiele bardziej ogólnym i logicznym niż paralelizm – na który powołał się Sąd – między traktowaniem pod względem księgowym a traktowaniem pod względem podatkowym wartości firmy, z którego korzysta przedsiębiorstwo z powodu nabycia udziałów w spółce, ponieważ co do zasady każdy podatek dochodowy od osób prawnych z definicji odbiega od ujęcia księgowego.
W drugiej kolejności wnosząca odwołanie uważa, że Sąd błędnie przyjął w pkt 111 zaskarżonego wyroku, iż celem przepisów podatkowych dotyczących wartości firmy jest zapewnienie pewnej spójności pomiędzy traktowaniem pod względem podatkowym wartości firmy a jej traktowaniem pod względem księgowym. Twierdzenie to nie tylko jest arbitralne, ale całkowicie bezzasadne, ponieważ wszystkie podatki dochodowe od osób prawnych z definicji odbiegają od ujęcia księgowego. Jeśli chodzi w szczególności o przepisy dotyczące amortyzacji wartości firmy, różne przypadki przewidziane w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych, zatwierdzonej królewskim dekretem ustawodawczym nr 4/2004, łączy nie cel, którym jest zapewnienie spójności pomiędzy traktowaniem pod względem podatkowym wartości firmy a jej traktowaniem pod względem księgowym, lecz cel polegający na unikaniu podwójnego opodatkowania oraz na zapewnieniu neutralności podatkowej.
Komisja wnosi o odrzucenie tej argumentacji, którą uważa za niedopuszczalną, a w każdym razie o jej oddalenie jako bezzasadnej.
2.

Ocena Trybunału
a)

W przedmiocie dopuszczalności
Komisja podnosi niedopuszczalność części drugiej jedynego zarzutu odwołania. Twierdzi ona, że podniesione argumenty nie zostały wysunięte przed Sądem lub dotyczą kwestii faktycznych, wśród których znajduje się interpretacja treści i zakresu prawa krajowego.
Jeśli chodzi o pierwszy zarzut niedopuszczalności podniesiony przez Komisję, to z tych samych względów, które zostały przedstawione w pkt 39–41 niniejszego wyroku, należy go oddalić. Dopuszczalne jest bowiem podniesienie przez stronę zarzutów i argumentów wynikających z samego zaskarżonego wyroku, których celem jest podważenie jego zasadności pod względem prawnym. Dopuszczalne jest zatem zakwestionowanie przez wnoszącą odwołanie ustaleń Sądu, niezależnie od okoliczności, że nie przedstawiła ona w pierwszej instancji argumentacji mającej konkretnie na celu podważenie spornej decyzji w tym zakresie.
Jeśli chodzi o drugi zarzut niedopuszczalności podniesiony przez Komisję, i oparty na tym, że wnosząca odwołanie zmierza do podważenia ustaleń faktycznych, które co do zasady są wyłączone spod kontroli Trybunału, to należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem ocena okoliczności faktycznych i dowodów nie stanowi – z zastrzeżeniem przypadku przeinaczenia tych okoliczności faktycznych i tych dowodów – kwestii prawnej podlegającej jako taka kontroli Trybunału w postępowaniu odwoławczym. Dopiero wtedy gdy Sąd dokonał ustalenia lub oceny okoliczności faktycznych, Trybunał jest uprawniony na podstawie art. 256 TFUE do kontroli kwalifikacji prawnej tych okoliczności i skutków prawnych, które wywiódł z nich Sąd (wyrok z dnia 25 lipca 2018 r., Komisja/Hiszpania i in.,
C‑128/16 P
,
EU:C:2018:591
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
Tak więc, jeśli chodzi o prowadzone w ramach odwołania badanie dokonanej przez Sąd oceny prawa krajowego, która w dziedzinie pomocy państwa stanowi ocenę okoliczności faktycznych, Trybunał jest uprawniony jedynie do sprawdzenia, czy nie doszło do przeinaczenia tego prawa. Zważywszy jednak, że badanie w ramach odwołania w świetle przepisu prawa Unii kwalifikacji prawnej, która została nadana temu prawu krajowemu przez Sąd, stanowi kwestię prawną, badanie to należy do kompetencji Trybunału [wyrok z dnia 28 czerwca 2018 r., Andres (Heitkamp BauHolding w upadłości)/Komisja,
C‑203/16 P
,
EU:C:2018:505
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
Ponadto, jak przypomniano w pkt 53 niniejszego wyroku, Sąd nie może w żadnym wypadku zastąpić swoim własnym uzasadnieniem uzasadnienia autora zaskarżonego aktu, wobec czego Trybunał jest właściwy, w ramach odwołania, do zbadania, czy Sąd dokonał takiego zastąpienia i czy dopuścił się w ten sposób naruszenia prawa.
Ponieważ w ramach argumentacji streszczonej w pkt 88–90 niniejszego wyroku wnosząca odwołanie zarzuca w istocie Sądowi zastąpienie jego własnym uzasadnieniem uzasadnienia zawartego w spornej decyzji w odniesieniu do „celu”, w świetle którego należy przeprowadzić badanie porównywalności sytuacji przedsiębiorstw będących beneficjentami korzyści wynikającej z zastosowania spornego środka z sytuacją przedsiębiorstw, w przypadku których jego zastosowanie jest wyłączone, argumentacja ta jest dopuszczalna.
b)

Co do istoty
W pierwszej kolejności, jeśli chodzi o argumentację skierowaną przeciwko wnioskowi Sądu, zgodnie z którym orzecznictwo jest niespójne w odniesieniu do kwestii, czy porównanie należy przeprowadzić w świetle celu badanego środka, czy też systemu, w który się on wpisuje, należy ją oddalić jako bezskuteczną.
Wnosząca odwołanie ogranicza się bowiem do stwierdzenia, że wybór pomiędzy jednym lub drugim celem jest bez znaczenia, ponieważ co do zasady powinny być one zbieżne. W związku z tym nawet przy założeniu, że ocena Sądu dotycząca zakresu orzecznictwa Trybunału jest nieprawidłowa, należy stwierdzić, że wnosząca odwołanie nie kwestionuje wniosku Sądu przedstawionego w pkt 146 zaskarżonego wyroku, zgodnie z którym badanie porównywalności w ramach drugiego etapu analizy selektywności należy przeprowadzić w świetle celu systemu odniesienia, w który wpisuje się badany środek, a nie w świetle celu tego środka.
W drugiej kolejności wnosząca odwołanie podnosi zastrzeżenie oparte na zastąpieniu uzasadnienia spornej decyzji w zakresie określenia celu systemu odniesienia. Wnosząca odwołanie podnosi, że polegający na „zapewnieniu pewnej spójności pomiędzy traktowaniem wartości firmy pod względem podatkowym i jej traktowaniem pod względem księgowym” cel, o którym mowa w pkt 111 zaskarżonego wyroku, nie znajduje żadnego odzwierciedlenia ani w spornej decyzji, ani w uwagach, które Królestwo Hiszpanii przedstawiło w toku postępowania administracyjnego. Wnosząca odwołanie twierdzi ponadto, że w każdym razie twierdzenie, zgodnie z którym przepisy podatkowe dotyczące wartości firmy realizują taki cel, jest arbitralne i bezzasadne.
W niniejszej sprawie należy stwierdzić, że w żadnym fragmencie spornej decyzji Komisja nie wymienia utrzymania pewnej spójności pomiędzy traktowaniem pod względem podatkowym i traktowaniem pod względem księgowym wartości firmy jako celu ustalonego przez nią systemu odniesienia.
Prawdą jest, że Sąd powołał się, w pkt 107–109 zaskarżonego wyroku, na niektóre z ustaleń zawartych w spornej decyzji, gdy stwierdził, że traktowanie pod względem podatkowym wartości firmy opiera się na kryterium dotyczącym wystąpienia lub niewystąpienia połączenia przedsiębiorstw, i wyjaśnił, odnosząc się do motywów 28 i 123 tej decyzji, że okoliczność ta wynika z faktu, iż po nabyciu lub przekazaniu aktywów będących w posiadaniu niezależnych przedsiębiorstw lub po połączeniu lub podziale „wartość firmy […] jest wykazywana w księgowości podmiotu powstałego wskutek połączenia jako odrębny niematerialny składnik aktywów” (pkt 107 zaskarżonego wyroku). Również twierdzenie, zgodnie z którym traktowanie wartości firmy pod względem podatkowym pozostaje „w związku z logiką księgową” (pkt 106 zaskarżonego wyroku), stanowi rozwinięcie niektórych rozważań Komisji zawartych w spornej decyzji, w szczególności w jej motywach 121–124.
Jednak całkowicie niezależnie od tej decyzji i na podstawie własnej interpretacji mających zastosowanie hiszpańskich przepisów podatkowych i księgowych Sąd stwierdził, że celem przepisów dotyczących amortyzacji wartości finansowej firmy zawartych w hiszpańskiej ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych, zatwierdzonej królewskim dekretem ustawodawczym nr 4/2004, jest zapewnienie spójności między traktowaniem pod względem podatkowym i traktowaniem pod względem księgowym wartości firmy oraz że w świetle tego celu sytuacja przedsiębiorstw inwestujących w spółki hiszpańskie jest porównywalna z sytuacją przedsiębiorstw inwestujących w spółki niebędące rezydentami.
Wobec tego Sąd naruszył prawo, zastępując uzasadnienie spornej decyzji swoim własnym uzasadnieniem.
Należy jednak zbadać, czy pomimo naruszenia prawa przez Sąd zastrzeżenie drugie zarzutu pierwszego podniesionego przez wnoszącą odwołanie (skarżącą w pierwszej instancji) na poparcie jej skargi do Sądu, w zakresie, w jakim zarzucono Komisji, że nie wykazała, iż transakcje nabycia udziałów w spółkach będących rezydentami i udziałów w spółkach niebędących rezydentami są porównywalne w świetle celu neutralności podatkowej przyświecającego spornemu środkowi, powinno w każdym razie zostać oddalone.
W istocie, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, jeśli w uzasadnieniu wyroku Sądu dopuszczono się naruszenia prawa Unii, lecz jego rozstrzygnięcie jest zasadne w świetle innych motywów uzasadnienia wyroku, to stwierdzenie takiego naruszenia nie może skutkować uchyleniem tego wyroku (wyroki: z dnia 30 września 2003 r., Biret International/Rada,
C‑93/02 P
,
EU:C:2003:517
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo; a także z dnia 14 października 2014 r., Buono i in./Komisja,
C‑12/13 P i C‑13/13 P
,
EU:C:2014:2284
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
W tym względzie należy przypomnieć, że zgodnie z orzecznictwem przytoczonym w pkt 28 niniejszego wyroku, na które Sąd słusznie powołał się w pkt 135 zaskarżonego wyroku, badanie porównywalności, które należy przeprowadzić w ramach drugiego etapu analizy selektywności, powinno mieć miejsce w świetle celu systemu odniesienia, a nie celu spornego środka.
W niniejszym przypadku wnosząca odwołanie podnosi, że celem systemu odniesienia, który pokrywa się z celem spornego środka, jest zachowanie neutralności podatkowej. Podkreśla ona, że w świetle tego celu przedsiębiorstwa nabywające udziały w spółkach krajowych i te, które nabywają udziały w spółkach transgranicznych, znajdują się w odmiennych sytuacjach ze względu na przeszkody dla transgranicznych połączeń przedsiębiorstw.
Jak orzekł już Trybunał, środek taki jak sporny środek, mający na celu uprzywilejowanie eksportu, może zostać uznany za selektywny, jeżeli przysparza on korzyści przedsiębiorstwom dokonującym transakcji transgranicznych, w szczególności transakcji inwestycyjnych, ze szkodą dla innych przedsiębiorstw, które, znajdując się w porównywalnej sytuacji faktycznej i prawnej w świetle celu przyświecającego danemu systemowi podatkowemu, dokonują transakcji tego samego rodzaju na terytorium kraju (wyrok WDFG, pkt 119).
Otóż w niniejszym przypadku Sąd słusznie stwierdził w pkt 112 zaskarżonego wyroku, że przedsiębiorstwa nabywające udziały w spółkach niebędących rezydentami znajdują się, w świetle celu przyświecającego traktowaniu pod względem podatkowym wartości firmy, w sytuacji prawnej i faktycznej porównywalnej z sytuacją przedsiębiorstw nabywających udziały w spółkach będących rezydentami. W istocie, w zakresie, w jakim przedsiębiorstwa nabywające transgraniczne udziały mniejszościowe mogą być beneficjentami spornego środka, mimo że nie dotyczą ich domniemane przeszkody w łączeniu przedsiębiorstw, na które powołuje się wnosząca odwołanie, nie można twierdzić, że ze względu na te przeszkody beneficjenci rozpatrywanego środka znajdują się w sytuacji prawnej i faktycznej odmiennej od sytuacji przedsiębiorstw objętych normalnym systemem podatkowym.
Mając na względzie te rozważania, należy dojść do wniosku, że pomimo naruszenia prawa, jakiego dopuścił się Sąd, zastępując własnym uzasadnieniem uzasadnienie zawarte w spornej decyzji w ramach badania określenia celu systemu odniesienia, część druga jedynego zarzutu odwołania powinna zostać oddalona jako bezzasadna.
C.

W przedmiocie części trzeciej jedynego zarzutu odwołania, dotyczącej naruszenia prawa w zakresie rozłożenia ciężaru dowodu
1.

Argumenty stron
Wnosząca odwołanie podnosi, że Sąd, nie zbadawszy w ramach pierwszego i drugiego etapu analizy selektywności, które przedsiębiorstwa znajdowały się w porównywalnej sytuacji w świetle celu systemu odniesienia, jaki stanowi neutralność podatkowa, i przesuwając przeprowadzenie tego badania na trzeci etap, dokonał odwrócenia ciężaru dowodu. W tym względzie z orzecznictwa wynika, że podczas pierwszego i drugiego etapu badania selektywności środka ciężar dowodu porównywalności sytuacji w świetle zamierzonego celu spoczywa na Komisji.
Komisja utrzymuje, że argumentacja wnoszącej odwołanie jest niedopuszczalna, a w każdym razie bezzasadna.
2.

Ocena Trybunału
W pierwszej kolejności, jeśli chodzi o zarzut niedopuszczalności podniesiony przez Komisję wobec argumentacji wnoszącej odwołanie, należy go oddalić z tych samych powodów, które zostały przedstawione w pkt 39–41 niniejszego wyroku. Dopuszczalne jest bowiem podniesienie przez stronę zarzutów i argumentów wynikających z samego zaskarżonego wyroku, których celem jest podważenie jego zasadności pod względem prawnym. Dopuszczalne jest zatem zakwestionowanie przez wnoszącą odwołanie ustaleń Sądu, niezależnie od okoliczności, że nie przedstawiła ona w pierwszej instancji argumentacji mającej konkretnie na celu podważenie spornej decyzji w tym zakresie.
Jeśli chodzi o zasadność części trzeciej jedynego zarzutu odwołania, wnosząca odwołanie zarzuca, dokładnie rzecz ujmując, Sądowi, że uwzględnił on okoliczność, iż środek ten realizował cel w postaci neutralności podatkowej jedynie na trzecim etapie analizy selektywności spornego środka, a nie na pierwszym i drugim etapie tej analizy.
Argumentacja wnoszącej odwołanie opiera się na założeniu, że Sąd naruszył prawo przy określaniu celu systemu odniesienia, stwierdzając, że celem tym jest spójność pomiędzy traktowaniem pod względem podatkowym i traktowaniem pod względem księgowym wartości firmy, a nie zasada neutralności podatkowej.
Otóż w tym względzie wystarczy wskazać, że, jak wynika z rozważań przedstawionych w pkt 98–111 niniejszego wyroku, o ile Sąd błędnie przyjął, że celem systemu odniesienia jest spójność pomiędzy traktowaniem pod względem podatkowym i traktowaniem pod względem księgowym wartości firmy, o tyle nie zostało wykazane, że cel neutralności podatkowej może wykluczyć selektywność pomocy na drugim etapie analizy selektywności.
Część trzecią jedynego zarzutu odwołania należy zatem oddalić jako bezskuteczną.
D.

W przedmiocie części czwartej jedynego zarzutu odwołania, dotyczącej naruszenia prawa przy zastosowaniu zasady proporcjonalności
1.

Argumenty stron
Wnosząca odwołanie podnosi zasadniczo, że Sąd naruszył prawo, badając proporcjonalność spornego środka bez uprzedniego dokonania oceny, czy rozpatrywane sytuacje są porównywalne w świetle celu prawidłowo określonego systemu odniesienia, a mianowicie celu neutralności podatkowej. Podnosi ona, że badanie spornego środka pod kątem poszanowania zasady proporcjonalności na trzecim etapie analizy selektywności nie ma żadnego sensu ani żadnego uzasadnienia w niniejszej sprawie. Dopiero po zbadaniu kwestii, czy środek wprowadza dyskryminację między sytuacjami, które są porównywalne w świetle celu tego środka, należy zbadać, czy środek ten jest uzasadniony tym, że jest on nierozerwalnie związany z podstawowymi zasadami systemu, w który się wpisuje, i jest zgodny z zasadami spójności i proporcjonalności.
Komisja utrzymuje, że część czwarta jedynego zarzutu odwołania jest bezskuteczna, a w każdym razie bezzasadna.
2.

Ocena Trybunału
Należy stwierdzić, że argumentacja wnoszącej odwołanie opiera się na założeniu, iż Sąd naruszył prawo, przesuwając analizę proporcjonalności spornego środka na trzeci etap badania selektywności.
Argumentacji tej nie można jednak uwzględnić, ponieważ – jak wynika z orzecznictwa – kwestia, czy selektywna korzyść jest zgodna z zasadą proporcjonalności, pojawia się na trzecim etapie badania selektywności, w ramach którego bada się, czy wspomniana korzyść może być uzasadniona charakterem lub ogólną strukturą systemu podatkowego danego państwa członkowskiego. Na tym etapie państwo członkowskie jest zatem zobowiązane wykazać, że różnica w traktowaniu wynikająca z celu danego środka jest zgodna z zasadą proporcjonalności, ponieważ nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tego celu, a cel ten nie może zostać osiągnięty za pomocą mniej restrykcyjnych środków (zob. podobnie wyrok z dnia 8 września 2011 r., Paint Graphos i in., od
C‑78/08 do C‑80/08
,
EU:C:2011:550
, pkt
).
W konsekwencji należy również oddalić część czwartą jedynego zarzutu odwołania.
E.

W przedmiocie części piątej jedynego zarzutu odwołania, dotyczącej naruszenia prawa w odniesieniu do związku przyczynowego między brakiem możliwości połączeń transgranicznych a nabywaniem udziałów w spółkach zagranicznych
1.

Argumenty stron
Wnosząca odwołanie twierdzi zasadniczo, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku dotyczące trzeciego etapu analizy selektywności, zawarte w pkt 170–179 zaskarżonego wyroku, jest obarczone naruszeniem prawa w zakresie, w jakim Sąd zobowiązał Królestwo Hiszpanii do przedstawienia dowodu na istnienie „związku przyczynowego między brakiem możliwości połączeń transgranicznych a nabywaniem udziałów za granicą”. Wnosząca odwołanie podnosi, po pierwsze, że uzasadnienie to wprowadza element analizy, który nie jest zawarty w spornej decyzji, a nawet jest sprzeczny z jej ratio decidendi, a po drugie, że dowód wymagany przez Sąd jest niemożliwy do przedstawienia.
Komisja wnosi o oddalenie tej części zarzutu.
2.

Ocena Trybunału
Należy zaznaczyć, że w pkt 170–179 zaskarżonego wyroku, które jako jedyne zostały wskazane w części piątej jedynego zarzutu odwołania, Sąd przedstawił powody, dla których Królestwo Hiszpanii nie wykazało, iż sporny środek neutralizował jakoby niekorzystne skutki normalnego systemu podatkowego.
Tytułem uzupełnienia Sąd kontynuował jednak swoją analizę na podstawie założenia, że taki dowód został przedstawiony (pkt 180–188 zaskarżonego wyroku). Fragmenty uzasadnienia, przeciwko którym jest skierowana część piąta jedynego zarzutu odwołania, nie są zatem jedynymi, na których opiera się wniosek Sądu, zgodnie z którym Komisja nie popełniła błędu, uznając, iż Królestwo Hiszpanii nie uzasadniło zróżnicowania wprowadzonego przez sporny środek.
Otóż zgodnie z orzecznictwem w ramach odwołania zarzut skierowany przeciwko podstawie zaskarżonego wyroku, którego sentencja opiera się w sposób wystarczający pod względem prawnym na innych podstawach, jest bezskuteczny i w rezultacie powinien zostać oddalony. W niniejszym przypadku, nawet przy założeniu, że część piąta zarzutu jest zasadna, należy ją oddalić jako bezskuteczną ze względu na to, że nie może ona podważyć zaskarżonego wyroku, ponieważ rzeczony wniosek pozostaje oparty na innych podstawach (zob. podobnie wyrok z dnia 29 marca 2011 r., Anheuser-Busch/Budějovický Budvar,
C‑96/09 P
,
EU:C:2011:189
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
Z powyższego wynika, że część piątą jedynego zarzutu odwołania należy oddalić jako bezskuteczną.
F.

W przedmiocie części szóstej jedynego zarzutu odwołania, dotyczącej naruszenia prawa przy badaniu podzielności spornego środka w zależności od procentowo określonego stopnia sprawowania kontroli
1.

Argumenty stron
Wnosząca odwołanie zarzuca Sądowi, że oddalił on jej zarzut oparty na braku rozróżnienia w analizie Komisji pomiędzy nabyciem udziałów mniejszościowych a nabyciem udziałów większościowych. Wnosząca odwołanie podkreśla, po pierwsze, że wszystkie transakcje, jakich dokonała ona w ramach spornego środka, doprowadziły do przejęcia kontroli nad nabywaną spółką, a po drugie, że Królestwo Hiszpanii zwróciło się do Komisji o przeprowadzenie odrębnej analizy obu sytuacji. Zdaniem wnoszącej odwołanie z orzecznictwa wynika, że jeśli zainteresowane państwo członkowskie o to wnosi, Komisja jest zobowiązana do przeprowadzenia odrębnej analizy badanego środka. Jeśli chodzi o podzielny charakter spornego środka, wynika on z takiego samego traktowania proceduralnego, jakie Komisja zastosowała wobec analizy tego środka, która doprowadziła do wydania trzech różnych decyzji.
2.

Ocena Trybunału
W części szóstej jedynego zarzutu odwołania przedmiotem krytyki są pkt 196–206 zaskarżonego wyroku, w których Sąd zbadał, czy Komisja była zobowiązana do dokonania rozróżnienia między różnymi transakcjami, w przypadku których zastosowanie spornego środka spowodowało przysporzenie korzyści.
W niniejszym przypadku należy stwierdzić, że przedstawione w tych punktach uzasadnienie zaskarżonego wyroku, mające na celu ustosunkowanie się do argumentacji wnoszącej odwołanie, zgodnie z którą to Komisja – do celów uznania, że stosowanie spornego środka do transakcji nabycia udziałów w spółkach niebędących rezydentami prowadzącymi do przejęcia kontroli nie pociąga za sobą uznania tego środka za pomoc państwa – powinna była dokonać rozróżnienia pomiędzy tymi transakcjami, a innymi transakcjami nabycia udziałów, ma charakter uzupełniający.
Argument wnoszącej odwołanie, zgodnie z którym Komisja była zobowiązana do dokonania takiego rozróżnienia, został bowiem oddalony tytułem głównym w pkt 195 tego wyroku, w którym Sąd stwierdził zasadniczo, że niespójność, jaką wprowadził sporny środek w traktowaniu pod względem podatkowym wartości firmy istniałaby nawet wówczas, gdyby korzystanie zeń było ograniczone jedynie do przypadków nabycia większościowych udziałów w spółkach niebędących rezydentami.
Tymczasem, jak przypomniano w pkt 128 niniejszego wyroku, w ramach odwołania zarzut skierowany przeciwko podstawie uzupełniającej zaskarżonego wyroku, którego sentencja opiera się w sposób wystarczający pod względem prawnym na innych podstawach, jest bezskuteczny i w rezultacie powinien zostać oddalony.
W każdym wypadku argumentacja przedstawiona przez wnoszącą odwołanie w ramach części szóstej jedynego zarzutu odwołania jest bezzasadna.
W tym względzie prawdą jest, że w decyzji, którą wydaje po przeprowadzeniu badania, Komisja ma możliwość, korzystając z przysługującego jej zakresu uznania, wprowadzenia rozróżnienia pomiędzy beneficjentami zgłoszonego systemu pomocy, biorąc pod uwagę pewne cechy, jakie posiadają, lub warunki, jakie spełniają. Natomiast, jak słusznie zauważył Sąd w pkt 196 zaskarżonego wyroku, na Komisji nie spoczywa obowiązek określenia w ramach spornej decyzji warunków zastosowania spornego środka, które mogłyby pozwolić jej w pewnych sytuacjach nie uznać go za pomoc. Kwestia ta winna być bowiem przedmiotem dialogu między władzami hiszpańskimi a Komisją w ramach zgłoszenia spornego systemu, które powinno było mieć miejsce przed jego wprowadzeniem w życie.
W niniejszym przypadku w ramach skargi w pierwszej instancji skarżąca (wnosząca odwołanie) zarzuca Komisji w istocie, że ta, do celów uznania, iż stosowanie spornego środka do transakcji nabycia udziałów w spółkach niebędących rezydentami prowadzącymi do przejęcia kontroli nie pociąga za sobą uznania tego środka za pomoc państwa, nie dokonała rozróżnienia pomiędzy tymi transakcjami, a innymi transakcjami nabycia udziałów. W tym względzie Sąd przypomniał w pkt 203 zaskarżonego wyroku, że jeśli chodzi o uzasadnienie zróżnicowania wprowadzonego przez rozpatrywany środek, to do zainteresowanego państwa członkowskiego należy przedstawienie tego uzasadnienia oraz dostosowanie treści lub warunków stosowania tego środka, jeżeli okaże się, że jest on uzasadniony tylko częściowo. Sąd nie naruszył prawa, dochodząc w pkt 205 zaskarżonego wyroku do wniosku, że nawet przy założeniu, iż badanie przez Komisję w ramach formalnego postępowania przypadku dotyczącego transakcji nabycia udziałów większościowych było przedmiotem szczególnych dyskusji między Komisją a Królestwem Hiszpanii na podstawie udokumentowanych wniosków złożonych przez to państwo członkowskie, zastrzeżenie skarżącej (wnoszącej odwołanie) należy, w okolicznościach niniejszej sprawy, w każdym razie oddalić.
Część szóstą jedynego zarzutu odwołania należy zatem oddalić jako bezzasadną, a w każdym razie bezzasadną.
Ponieważ żadna z części jedynego zarzutu odwołania nie została uwzględniona, odwołanie należy oddalić w całości.
V.

W przedmiocie kosztów
Zgodnie z art. 184 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem, jeżeli odwołanie jest bezzasadne, Trybunał rozstrzyga o kosztach. Zgodnie z art. 138 § 1 tego regulaminu postępowania, mającym zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 184 § 1 wspomnianego regulaminu, kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.
Ponieważ w niniejszym przypadku Komisja wniosła o obciążenie wnoszącej odwołanie kosztami postępowania, a wnosząca odwołanie przegrała sprawę, należy obciążyć ją kosztami poniesionymi w ramach niniejszego postępowania odwoławczego i kosztami postępowania przed Sądem.

Z powyższych względów Trybunał (wielka izba) orzeka, co następuje:

1)
Odwołanie zostaje oddalone.

2)
Prosegur Compañía de Seguridad SA zostaje obciążona kosztami postępowania.

Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: hiszpański.