CELEX: 62018CJ0674
Rinviju għal deċiżjoni preliminari
Politika soċjali
Trasferimenti ta’ impriżi
Direttiva 2001/23/KE
Artikoli 3 u 5
Salvagwardja tad-drittijiet tal-impjegati
Protezzjoni tal-impjegati fil-każ tal-insolvenza tal-persuna li timpjega
Trasferiment imwettaq mill-prattikant tal-falliment tal-impriża ċedenti suġġetta għal proċedura ta’ insolvenza
Benefiċċji ta’ assigurazzjoni tax-xjuħija professjonali
Limitazzjoni tal-obbligi taċ-ċessjonarju
Ammont tal-benefiċċju dovut skont l-iskema komplementari ta’ previdenza professjonali kkalkolat skont ir-remunerazzjoni tal-impjegat fil-mument tal-ftuħ tal-proċedura ta’ insolvenza
Direttiva 2008/94/KE
Artikolu 8
Effett dirett
Kundizzjonijiet

It-talbiet għal deċiżjoni preliminari jirrigwardaw l-interpretazzjoni tal-Artikoli 3 u 5 tad-Direttiva tal-Kunsill 2001/23/KE tat-12 ta’ Marzu 2001 dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet ta’ l-Istati Membri relatati mas-salvagwardja tad-drittijiet ta’ l-impjegati fil-każ ta’ trasferiment ta’ impriżi, negozji jew partijiet ta’ impriżi jew negozji (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 4, p. 98), kif ukoll tal-Artikolu 8 tad-Direttiva 2008/94/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-22 ta’ Ottubru 2008 dwar il-protezzjoni ta’ l-impjegati fil-każ ta’ l-insolvenza ta’ min iħaddimhom (
ĠU 2008, L 283, p. 36
).
Dawn it-talbiet tressqu fil-kuntest ta’ żewġ kawżi bejn, fir-rigward tal-ewwel waħda (Kawża C‑674/18), EM u TMD Friction GmbH u, fir-rigward tat-tieni waħda (Kawża C‑675/18), FL u TMD Friction EsCo GmbH, dwar id-drittijiet akkumulati għal benefiċċju tax-xjuħija professjonali fil-każ ta’ trasferiment ta’ negozju imwettaq fil-kuntest ta’ proċedura ta’ insolvenza.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
Id-Direttiva 2001/23
Il-premessi 3, 4 u 6 tad-Direttiva 2001/23 jistipulaw:
“(3)
Huwa neċessarju li jigi pprovdut għall-protezzjoni ta’ l-impjegati fil-każ li jinbidel min jimpjega, b’mod partikulari, sabiex jiġi żgurat li d-drittijiet tagħhom ikunu salvagwardjati.
(4)
Jibqgħu differenzi fl-Istati Membri f’dak li jirrigwarda l-protezzjoni ta’ impjegati f’din l-arja u dawn id-differenzi għandhom jitnaqqsu.
[…]
(6)
Fl-1977 il-Kunsill adotta d-Direttiva [tal-Kunsill] 77/187/KEE [tal-14 ta’ Frar 1977 dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet tal-Istati Membri relatati mas-salvagwardja tad-drittijiet tal-impjegati fil-każ ta’ trasferiment ta’ impriżi, negozji jew partijiet ta’ impriżi jew negozji (
ĠU 1977, L 61, p. 26
)] għall-promozzjoni ta’ l-armonizzazzjoni tal-liġijiet nazzjonali relevanti li jiżguraw is-salvagwardja tad-drittijiet ta’ l-impjegati u li jeħtieġu lil min jagħmel it-trasferiment u lil dawk li lilhom isir it-trasferiment biex jinfurmaw u jikkonsultaw ir-rappreżentanti ta’ l-impjegati fi żmien dovut.”
Skont l-Artikolu 1(1)(a) ta’ din id-direttiva, hija tapplika għal kull trasferiment ta’ impriża, negozju jew parti minn impriża jew negozju lil persuna oħra li timpjega bħala riżultat ta’ trasferiment jew inkorporazzjoni legali.
L-Artikolu 3 tal-imsemmija direttiva jipprevedi:
“1.   Id-drittijiet u l-obbliġi ta’ min jagħmel it-trasferiment ikkawżati minn kuntratt ta’ mpjieg jew minn relazzjoni ta’ mpjieg eżistenti fid-data tat-trasferiment għandhom, minħabba dan it-trasferiment, jiġu trasferiti lil min lilu jsir it-trasferiment.
[…]
3.   Wara t-trasferiment, min lilu jsir it-trasferiment għandu jkompli josserva t-termini u l-kundizzjonijiet miftiehma f’kull ftehim kollettiv skond l-istess kondizzjonijiet applikabbli għal min jagħmel it-trasferiment taħt dak il-ftehim, sad-data li fiha l-ftehim kollettiv jispiċċa jew jiskadi jew sad-dħul fis-seħħ jew l-applikazzjoni ta’ ftehim kollettiv ieħor.
L-Istati Membri jistgħu jillimitaw il-perjodu għall-osservazzjoni ta’ dawn it-termini u kundizzjonijiet bil-kundizzjoni li dan ma jkunx anqas minn sena wahda.
4.
a)
Sakemm l-Istati Membri ma jipprovdux xort’ oħra, il-paragrafi 1 u 3 m’għandhomx japplikaw inkonnessjoni mad-drittijiet ta’ l-impjegati għall-benefiċċji tax-xjuħija, l-invalidità jew tas-superstiti taħt skemi ta’ pensjoni supplementari tal-kumpaniji jew ta’ bejn il-kumpaniji barra l-iskemi statutorji tas-sigurtà soċjali fl-Istati Membri.
b)
Ukoll meta ma jipprovdux skond is-subparagrafu (a) li l-paragrafi 1 u 3 japplikaw inkonnessjoni ma’ dawn id-drittijiet, l-Istati Membri għandhom jadottaw il-miżuri neċessarji għall-protezzjoni ta’ l-interessi ta’ l-impjegati u ta’ persuni li ma jkunux għadhom impjegati fin-negozju ta’ min jagħmel it-trasferiment fil-ħin tat-trasferiment għar-rigward tad-drittijiet li jtuhom intitolament immedjat jew prospettiv għal benefiċċji tax-xjuħija, inklużi l-benefiċċji tas-superstiti, taħt skemi supplimentari msemmija fis-subparagrafu (a).”
L-Artikolu 5 ta’ din l-istess direttiva jipprovdi:
“1.   Sakemm l-Istati Membri ma jipprovdux xort’ oħra, l-Artikoli 3 u 4 m’għandhomx japplikaw għal kull trasferiment ta’ impriża, negozju jew parti minn impriża jew negozju meta min ikun qed jagħmel it-trasferiment huwa s-suġġett ta’ proċedimenti ta’ falliment jew ta’ xi proċedimenti analogi ta’ falliment li kienu istitwiti bl-iskop tal-likwidazzjoni ta’ l-assi ta’ min qed jagħmel it-trasferiment u huma taħt is-superviżjoni ta’ awtorità pubblika kompetenti (li tista’ tkun prattikant tal-falliment awtorizzat minn awtorità pubblika kompetenti).
2.   Meta l-Artikoli 3 u 4 japplikaw għal trasferiment waqt proċedimenti ta’ falliment li nfetħu għar-rigward ta’ min jagħmel it-trasferiment (kemm jekk dawk il-proċedimenti jkunu nbdew bl-iskop tal-likwidazzjoni ta’ l-assi ta’ min ikun qed jagħmel it-trasferiment kemm jekk le) u sakemm dawn il-proċedimenti jkunu taħt is-superviżjoni ta’ awtorità pubblika kompetenti (li tista’ tkun prattikant tal-falliment determinat mil-liġi nazzjonali) Stat Membru jista’ jipprovdi li:
a)
minkejja l-Artikolu 3(1), id-djun ta’ min ikun qed jagħmel it-trasferiment ikkawżati minn xi kuntratti ta’ mpjieg jew relazzjonijiet ta’ impjieg u pagabbli qabel it-trasferiment jew qabel il-ftuħ tal-proċedimenti tal-falliment m’għandhomx jiġu trasferiti lil min lilu jsir it-trasferiment, sakemm dawn il-proċedimenti jikkawżaw, taħt il-liġi ta’ dak l-Istat Membru, protezzjoni għall-inqas ekwivalenti għal dik prevista f’sitwazzjonijiet koperti mid-Direttiva tal-Kunsill 80/987/KEE ta’ l‑20 ta’ Ottubru 1980 dwar it-taqrib tal-liġijiet ta’ l-Istati Membri dwar il-protezzjoni ta’ l-impjegati f’każ ta’ l-insolvenza ta’ min iħaddimhom [(ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 1, p. 217)]
[…]
4.   L-Istati Membri għandhom jieħdu l-miżuri approprjati bl-iskop li jipprevjenu l-użu ħażin tal-proċedimenti ta’ falliment b’tali mod li jċaħħdu lill-impjegati mid-drittijiet previsti f’din id-Direttiva.”
Id-Direttiva 2008/94
Il-premessa 3 tad-Direttiva 2008/94 hija fformulata kif ġej:
“Jeħtieġ li jsir provvediment għall-protezzjoni ta’ l-impjegati fil-każ ta’ l-insolvenza ta’ min iħaddimhom u biex jiġi żgurat livell minimu ta’ protezzjoni, speċjalment biex jiġu garantiti pretensjonijiet mhux imħallsa b’kont meħud tal-ħtieġa ta’ żvilupp, ekonomiku u soċjali, bilanċjat fil-Komunità. Għal dan il-għan, l-Istati Membri għandhom jistabbilixxu korp li jiggarantixxi l-ħlas tal-pretensjonijiet pendenti ta’ l-impjegati kkonċernati.”
Skont l-Artikolu 1(1) ta’ din id-direttiva, din tapplika għall-pretensjonijiet tal-impjegati li jirriżultaw mill-kuntratti ta’ xogħol jew minn relazzjonijiet ta’ xogħol u dawk eżistenti kontra l-pesuni li jimpjegaw meta jkunu fi stat ta’ insolvenza fis-sens ta’ l-Artikolu 2(1) tal-imsemmija direttiva.
Fil-paragrafu 1 tiegħu, l-Artikolu 2 tal-istess direttiva jipprovdi:
“Għall-finijiet ta’ din id-Direttiva, min iħaddem għandu jitqies bħala fi stat ta’ insolvenza meta tkun saret talba għall-ftuħ ta’ proċeduri kollettivi bbażati fuq l-insolvenza ta’ dak li jħaddem, kif ikun previst mil-liġijiet, regolamenti u dispożizzjonijiet amministrattivi ta’ Stat Membru, u li jinvolvu d-divestiment parzjali jew totali ta’ l-assi ta’ dak li jħaddem u l-ħatra ta’ stralċjarju jew ta’ persuna li twettaq kompitu simili, u ta’ l-awtorità li tkun kompetenti skond id-dispożizzjonijiet imsemmija tkun:
a)
jew iddeċidiet li tiftaħ il-proċeduri, jew
b)
stabbilixxiet li l-impriża jew in-negozju ta’ min iħaddem ingħalqu b’mod definittiv u li l-assi disponibbli ma jkunux suffiċjenti sabiex jiġġustifikaw il-ftuħ tal-proċeduri.”
L-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 2(2) tal-imsemmija direttiva jaqra kif ġej:
“Din id-Direttiva hija mingħajr preġudizzju għal-liġijiet nazzjonali fir-rigward tad-definizzjoni tat-termini ‘impjegat’, ‘min iħaddem’, ‘paga’, ‘dritt li jagħti titolu immedjat’ u ‘dritt li jagħti titolu prospettiv’.”
Skont l-Artikolu 8 tad-Direttiva 2008/94:
“L-Istati Membri għandhom jiżguraw li jittieħdu l-miżuri meħtieġa għall-protezzjoni ta’ l-interessi ta’ l-impjegati u ta’ persuni li jkunu diġa’ telqu mill-impriża jew negozju ta’ min iħaddem fid-data tal-bidu tal-insolvenza tiegħu fir-rigward tad-drittijiet li jintitolawhom immedjatament jew prospettivament għal benefiċċji tax-xjuħija, inklużi benefiċċji lil min jibqa’ ħaj, taħt skemi pensjonistiċi supplimentari okkupazzjonali jew inter-okkupazzjonali li ma jkunux parti mill-iskemi statutorji nazzjonali ta’ sigurtà soċjali.”
Id-dritt Ġermaniż
Il-Bürgerliches Gesetzbuch (il-Kodiċi Ċivili), fil-verżjoni tiegħu applikabbli għall-kawżi prinċipali (iktar ’il quddiem il-“BGB”), fl-Artikolu 613a tiegħu intitolat “Drittijiet u obbligi fil-każ ta’ trasferiment ta’ impriża”, jipprovdi:
“ (1)   Fil-każ ta’ trasferiment ta’ impriża jew parti minn impriża lil proprjetarju ieħor permezz ta’ tranżazzjoni legali, dan tal-aħħar jissuċċedi għad-drittijiet u obbligi skont ir-relazzjonijiet ta’ impjieg eżistenti meta jseħħ it-trasferiment. Jekk dawn id-drittijiet u obbligi jkunu rregolati mid-dispożizzjonijiet ta’ ftehim kollettiv jew minn ftehim ta’ impriża, huma jsiru parti mir-relazzjoni ta’ impjieg bejn il-proprjetarju l-ġdid u l-impjegat […].
[…]
(4)   It-tkeċċija ta’ impjegat mill-persuna li kienet timpjegah jew mill-proprjetarju l-ġdid minħabba t-trasferiment ta’ impriża jew ta’ parti minn negozju hija nulla. Dan bla ħsara għad-dritt li ħaddiem jitkeċċa għal raġunijiet oħra.”
L-Insolvenzordnung (il-Liġi dwar l-Insolvenza), tal-5 ta’ Ottubru 1994 (BGBl. 1994 I, p. 2866), kif emendata bil-Liġi tat-23 ta’ Ġunju 2017 (BGBl. 2017 I, p. 1693), fl-Artikolu 45 tagħha intitolat “Konverżjoni tal-pretensjonijiet”, tipprevedi:
“
Il-pretensjonijiet li ma humiex pekunjarji jew li l-ammont tagħhom ma huwiex determinat għandhom jiġi vvalutati bil-valur li jista’ jiġi evalwat fil-mument tal-ftuħ tal-proċedura ta’ insolvenza. […]
[…]”
L-Artikolu 108 ta’ din il-liġi, intitolat “Żamma ta’ ċerti obbligi“ huwa fformulat kif ġej:
“(1)   […] Ir-relazzjonijiet ta’ xogħol tad-debitur għandhom jinżammu filwaqt li jipproduċu effetti fir-rigward tal-massa. […]
[…]
(3)   Il-parti l-oħra ma tistax tinvoka drittijiet li jikkonċernaw il-perijodu ta’ qabel il-ftuħ tal-proċedura ta’ insolvenza bħala kreditur li jipparteċipa f’din il-proċedura.”
L-Artikolu 191 tal-imsemmija liġi, intitolat “Teħid inkunsiderazzjoni tal-pretensjonijiet suġġetti għal kundizzjoni sospensiva”, jipprovdi:
“ Pretensjoni suġġetta għal kundizzjoni sospensiva għandha tittieħed inkunsiderazzjoni għall-ammont totali tagħha fil-kuntest ta’ distribuzzjoni parzjali. Is-sehem relattiv għal din il-pretensjoni għandu jinżamm waqt id-distribuzzjoni.”
Skont l-Artikolu 198 tal-istess liġi, intitolat “Depożitu tal-ammonti miżmuma”, l-amministratur fallimentari għandu jiddepożita ma’ organu kompetenti l-ammonti miżmuma waqt id-distribuzzjoni finali.
Il-Gesetz zur Verbesserung der betrieblichen Altersversorgung (Betriebsrentengesetz) [il-Liġi dwar it-Titjib tal-Previdenza tal-Pensjoni Professjonali (il-Liġi dwar il-Pensjonijiet Professjonali)], tad-19 ta’ Diċembru 1974 (BGBl. I, p. 3610), kif emendata bil-Liġi tas-17 ta’ Awwissu 2017 (BGBl. 2017 I, p. 3214) (iktar ’il quddiem il-“Liġi dwar il-Pensjonijiet Professjonali”), fl-Artikolu 1b tagħha, intitolat “Protezzjoni tad-drittijiet li jagħtu intitolament immedjat u għoti tal-benefiċċji tal-pensjoni professjonali”:
“(1)   Il-ħaddiem li jibbenefika minn impenn ta’ benefiċċji skont is-sistema ta’ pensjoni professjonali jżomm id-dritt tiegħu għal benefiċċji jekk ir-relazzjoni tax-xogħol tiġi fi tmiemha qabel il-ftuħ tad-dritt jekk kemm il-darba huwa jkollu 21 sena magħluqa u l-impenn ikun ittieħed ta’ minn tal-inqas tliet snin qabel id-data tat-tmiem tar-relazzjoni tax-xogħol (dritt li jagħti intitolament immedjat definittiv). […]
[…]”
L-Artikolu 9 tal-Liġi dwar il-Pensjonijiet Professjonali jipprevedi:
“ Fil-każ ta’ proċedura ta’ insolvenza, id-drittijiet jew id-drittijiet li jagħtu intitolament prospettiv tal-persuna li għandha dritt għal benefiċċji addizzjonali ta’ assigurazzjoni tax-xjuħija mingħand il-persuna li timpjega, li fuqhom huwa bbażat id-dritt għall-organu ta’ garanzija kontra l-insolvenza, għandhom jiġu ttrasferiti lil dan l-organu mal-ftuħ tal-proċedura […]. […] Id-drittijiet li jagħtu intitolament prospettiv li jiġu ttrasferiti waqt il-ftuħ tal-proċedura ta’ insolvenza huma ddikjarati fil-proċedura ta’ insolvenza bħala pretensjonijiet inkundizzjonali fis-sens tal-Artikolu 45 tal-Liġi dwar l-Insolvenza [, kif emendata bil-Liġi tat-23 ta’ Ġunju 2017]. […]”
Fl-ewwel sentenza tiegħu, l-Artikolu 30f(1) ta’ din il-liġi jipprovdi:
“Meta impjegat jibbenefika minn impenn ta’ ħlas ta’ benefiċċji tax-xjuħija skont l-iskema komplementari ta’ previdenza professjonali preċedenti għall-1 ta’ Jannar 2001, l-Artikolu 1b(1) għandu jiġi applikat fis-sens li d-drittijiet għal benefiċċju jiġu ssalvagwardjati jekk ir-relazzjoni tax-xogħol tintemm qabel ma jseħħ l-avveniment li jagħti dritt għal benefiċċju, jekk kemm il-darba fid-data tat-tmiem ta’ din ir-relazzjoni l-impjegat ikollu 35 sena magħluqa u l-impenn ta’ ħlas ta’ benefiċċju jkun imur lura għal
1.   minn tal-inqas għaxar snin;
[…]
F’każijiet bħal dawn, id-drittijiet għal benefiċċju jiġu salvagwardjati wkoll jekk l-impenn kien għadu jeżisti matul ħames snin mill-1 ta’ Jannar 2001, u jekk fid-data ta’ tmiem tar-relazzjoni tax-xogħol il-ħaddiem kellu 30 sena magħluqa. […]”
Il-kawżi prinċipali u d-domandi preliminari
Il-Kawża C‑674/18
EM, imwieled fl-1980, kien ilu impjegat ma’ Textar GmbH sa mill-1 ta’ Awwissu 1996. Skont ftehim tal-kunsill tax-xogħlijiet, din il-kumpannija kienet tagħti lill-ħaddiema tagħha pensjoni skont skema komplementari ta’ previdenza professjonali. Skont din l-iskema, l-ammont ta’ pensjoni tal-irtirar għal kull sena ta’ servizz huwa bejn 0.2 u 0.55 % tar-remunerazzjoni gross tal-impjegat f’data partikolari qabel it-tmiem tar-relazzjoni tax-xogħol, mingħajr madankollu ma jista’ jaqbeż l-20.25 %, wara 45 sena servizz.
Waqt it-trasferiment tal-attivitajiet ta’ Textar, il-kuntratt tax-xogħol ta’ EM ġie ttrasferit lil TMD Friction. Fl-1 ta’ Marzu 2009 infetħet proċedura ta’ insolvenza dwar l-assi ta’ din il-kumpannija, iżda l-attività tagħha nżammet.
Mill-proċess quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li, fix-xahar ta’ April 2009, l-amministratur fallimentari ttrasferixxa ċerti attivitajiet ta’ TMD Friction lil entità li, sussegwentement, fl-4 ta’ Ġunju 2009, hija stess issemmiet mill-ġdid TMD Friction.
Pensions-Sicherungs-Verein (l-Organu ta’ Garanzija tal-Pensjonijiet Professjonali, iktar ’il quddiem il-“PSV”), li huwa organu rregolat mid-dritt privat li jiżgura l-ħlas tal-pensjonijiet professjonali fil-każ ta’ insolvenza ta’ persuna li timpjega fil-Ġermanja, informa lil EM li, minħabba l-età tiegħu, jiġifieri 29 sena fil-mument tal-ftuħ tal-proċedura ta’ insolvenza, huwa ma kien għadu kiseb ebda dritt definittiv għal benefiċċji tax-xjuħija skont l-Artikolu 1b(1) tal-Liġi dwar il-Pensjonijiet Professjonali, moqri flimkien mal-punt 1 tal-ewwel sentenza tal-Artikolu 30f(1) tagħha, b’tali mod li huwa ma kien ser jirċievi ebda benefiċċju min-naħa ta’ PSV fil-każ li jseħħ avveniment li teoretikament jagħti dritt għal benefiċċji li għandhom jitħallsu minn dan l-organu.
Għaldaqstant EM ressaq azzjoni kontra TMD Friction bil-għan li din tal-aħħar tiġi kkundannata sabiex, fil-futur, meta huwa jkun laħaq l-età tal-irtirar li tagħti dritt għal benefiċċji, din tħallsu pensjoni tax-xjuħija li l-ammont tagħha jkun jieħu inkunsiderazzjoni l-perijodi ta’ impjieg imwettqa qabel il-ftuħ tal-proċedura ta’ insolvenza.
TMD Friction opponiet għal din it-talba billi sostniet li, fil-każ ta’ trasferiment ta’ impriża wara l-ftuħ tal-proċedura ta’ insolvenza fir-rigward tal-assi taċ-ċedent tan-negozju, iċ-ċessjonarju huwa responsabbli biss għall-parti mill-pensjoni tax-xjuħija bbażata fuq il-perijodi ta’ servizz imwettqa wara l-ftuħ ta’ din il-proċedura.
Peress li t-talba ta’ EM ġiet miċħuda kemm fl-ewwel istanza kif ukoll fl-appell, dan adixxa lill-qorti tar-rinviju, il-Bundesarbeitsgericht (il-Qorti Industrijali Federali, il-Ġermanja) b’rikors għal reviżjoni.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Bundesarbeitsgericht (il-Qorti Industrijali Federali) iddeċidiet li tissospendi l-proċedura u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)
Fil-każ ta’ trasferiment ta’ stabbiliment wara l-ftuħ ta’ proċedura ta’ insolvenza fir-rigward tal-assi ta’ ċedent taħt id-dritt nazzjonali, li fil-prinċipju jistipula l-applikazzjoni tal-Artikolu 3(1) u (3) tad-[Direttiva 2001/23] ukoll għad-drittijiet tal-ħaddiema għal benefiċċji tax-xjuħija, ta’ invalidità jew tas-superstiti skont l-iskemi komplementari ta’ previdenza professjonali jew interprofessjonali, l-Artikolu 3(4) ta’ din id-direttiva jippermetti restrizzjoni fis-sens li ċ-ċessjonarju ma huwiex responsabbli għal drittijiet li jagħtu intitolament prospettiv ibbażati fuq perijodi ta’ impjieg qabel il-ftuħ tal-proċedura ta’ insolvenza?
2)
Fil-każ ta’ risposta fl-affermattiv għall-ewwel domanda:
Fil-każ ta’ trasferiment ta’ stabbiliment wara l-ftuħ ta’ proċedura ta’ insolvenza li tirrigwarda l-assi taċ-ċedent, il-miżuri neċessarji sabiex jiġu protetti l-interessi tal-ħaddiema f’dak li jikkonċerna drittijiet li jagħtuhom intitolament immedjat jew prospettiv għal benefiċċji tax-xjuħija skont skemi komplementari ta’ previdenza professjonali jew interprofessjonali, fis-sens tal-Artikolu 3(4)(b) tad-[Direttiva 2001/23] għandhom josservaw il-livell ta’ protezzjoni meħtieġ mill-Artikolu 8 tad-[Direttiva 2008/94]?
3)
Fil-każ ta’ risposta fin-negattiv għat-tieni domanda:
L-Artikolu 3(4)(b) tad-[Direttiva 2001/23] għandu jiġi interpretat fis-sens li l-miżuri neċessarji sabiex jiġu protetti l-interessi tal-ħaddiema f’dak li jikkonċerna drittijiet li jagħtuhom intitolament immedjat jew prospettiv għal benefiċċji tax-xjuħija skont skemi komplementari ta’ previdenza professjonali jew interprofessjonali jkunu ġew adottati meta d-dritt nazzjonali jipprevedi li
–
l-obbligu li jingħata fil-futur lill-ħaddiem ikkonċernat mit-trasferiment ta’ impriża matul il-proċedura ta’ insolvenza benefiċċju tax-xjuħija skont l-iskema komplementari ta’ previdenza professjonali jew interprofessjonali fil-prinċipju huwa ttrasferit liċ-ċessjonarju,
–
iċ-ċessjonarju huwa responsabbli għal drittijiet tal-pensjoni futuri sa fejn dawn huma bbażati fuq perijodi ta’ appartenenza mal-impriża mwettqa wara l-ftuħ tal-proċedura ta’ insolvenza,
–
f’dan il-każ, l-organu ta’ garanzija kontra l-insolvenza stabbilit skont id-dritt nazzjonali ma huwiex responsabbli għall-parti tad-drittijiet tal-pensjoni futuri miksuba qabel il-ftuħ tal-proċedura ta’ insolvenza u
–
il-ħaddiem jista’ jitlob fil-proċedura ta’ insolvenza taċ-ċedent il-valur tal-parti tad-drittijiet tal-pensjoni futuri tiegħu miksuba qabel il-ftuħ ta’ din il-proċedura?
4)
Jekk id-dritt nazzjonali jimponi l-applikazzjoni tal-Artikoli 3 u 4 tad-[Direttiva 2001/23] f’każ ta’ trasferiment ta’ impriża wkoll matul proċedura ta’ insolvenza, l-Artikolu 5(2)(a) ta’ din id-direttiva huwa applikabbli għal drittijiet għal benefiċċji li jagħtu intitolament prospettiv lill-ħaddiema skont skemi komplementari ta’ previdenza professjonali jew interprofessjonali li, għalkemm kienu diġà eżistenti qabel il-ftuħ tal-proċedura ta’ insolvenza, madankollu jagħtu dritt għal benefiċċji biss meta jseħħ l-avveniment li jagħti drittijiet għall-benefiċċji, jiġifieri f’mument sussegwenti?
5)
Fil-każ ta’ risposta fl-affermattiv għat-tieni jew għar-raba’ domanda:
Il-livell ta’ protezzjoni minima li għandhom jagħtu l-Istati Membri skont l-Artikolu 8 tad-[Direttiva 2008/94] jinkludi wkoll l-obbligu li jiġu ggarantiti d-drittijiet għal benefiċċji li jagħtu intitolament prospettiv li, konformement mad-dritt nazzjonali, legalment ma kinux għadhom definittivament jagħtu intitolament immedjat waqt il-ftuħ tal-proċedura ta’ insolvenza u jsiru hekk biss peress li t-tmiem tar-relazzjoni ta’ xogħol ma hijiex marbuta mal-proċedura ta’ insolvenza?
6)
Fil-każ ta’ risposta fl-affermattiv għall-ħames domanda:
F’liema ċirkustanzi t-telf tal-benefiċċji tal-pensjoni tax-xjuħija skont skema komplementari ta’ previdenza professjonali subit mill-ex ħaddiem minħabba l-insolvenza tal-persuna li timpjega għandu jitqies bħala manifestament sproporzjonat u għalhekk jobbliga lill-Istati Membri li jiżguraw protezzjoni minima kontra tali telf konformement mal-Artikolu 8 tad-[Direttiva 2008/94], minkejja li l-ħaddiem jirċievi tal-inqas nofs il-benefiċċji li jirriżultaw mid-drittijiet tal-irtirar li huwa jkun kiseb?
7)
Fil-każ ta’ risposta fl-affermattiv għall-ħames domanda:
Protezzjoni tad-drittijiet għal benefiċċji li jagħtu intitolament prospettiv lill-ħaddiema, meħtieġa skont l-Artikolu 3(4)(b) jew l-Artikolu 5 tad-[Direttiva 2001/23] (ekwivalenti għal dik prevista fl-Artikolu 8 tad-[Direttiva 2008/94]) tingħata wkoll meta din tirriżulta mhux mid-dritt nazzjonali iżda unikament minn applikazzjoni diretta tal-Artikolu 8 tad-[Direttiva 2008/94]?
8)
Fil-każ ta’ risposta fl-affermattiv għas-seba’ domanda:
L-Artikolu 8 tad-[Direttiva 2008/94] jipproduċi wkoll effett dirett, b’tali mod li ħaddiem wieħed ikun jista’ jinvokah quddiem il-qorti nazzjonali, ukoll meta, minkejja li jirċievi minn tal-inqas nofs il-benefċċji li huwa jkun kiseb mid-drittijiet għall-pensjoni li jirriżultaw tiegħu, it-telf li huwa ssubixxa minħabba l-insolvenza tal-persuna li timpjega għandu madankollu jitqies bħala sproporzjonat?
9)
F’każ ta’ risposta fl-affermattiv għat-tmien domanda:
Jekk, fil-qasam ta’ skemi komplementari ta’ previdenza professjonali, l-Istat Membru jindika (b’mod vinkolanti għall-persuni li jimpjegaw) entità rregolata mid-dritt privat bħala organu ta’ garanzija kontra r-riskju ta’ insolvenza, u dan l-organu jkun suġġett għall-kontroll prudenzjali eżerċitat mill-awtorità pubblika ta’ kontroll tas-servizzi finanzjarji li, minbarra dan, hija tieħu mingħand persuni li jimpjegaw skont modalitajiet irregolati mid-dritt pubbliku, il-kontribuzzjonijiet obbligatorji neċessarji għall-garanzija kontra r-riskju ta’ insolvenza u, bħal fil-każ ta’ awtorità pubblika, hija tista’ toħloq il-kundizzjonijiet ta’ eżekuzzjoni forzata permezz ta’ att amministrattiv, din l-entità rregolata mid-dritt privat hija awtorità pubblika tal-Istat Membru?”
Il-Kawża C‑675/18
FL, imwieled fl-1950, kien impjegat ma’ Textar sa mill-1 ta’ Ottubru 1968. Skont ftehim tal-kunsill tax-xogħlijiet, din il-kumpannija kienet tagħti lill-impjegat tagħha pensjoni skont skema komplementari ta’ previdenza professjonali. Skont din l-iskema, l-ammont tal-pensjoni tal-irtirar għal kull sena ta’ servizz huwa ta’ 0.55 % tar-remunerazzjoni gross tal-impjegat f’data partikolari qabel it-tmiem tar-relazzjoni tax-xogħol, mingħajr ma jista’ jaqbeż it-22.5 %, wara 45 sena servizz.
Waqt it-trasferiment tal-attivitajiet ta’ Textar, il-kuntratt tax-xogħol ta’ FL ġie ttrasferit lil TMD Friction, li l-attività tagħha nżammet wara l-ftuħ tal-proċedura ta’ insolvenza li tikkonċernaha, fl-1 ta’ Marzu 2009.
Mill-proċess quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li, fix-xahar ta’ April 2009, l-amministratur fallimentari ttrasferixxa ċerti attivitajiet ta’ TMD Friction lil TMD Friction EsCo, u din tal-aħħar akkwistat, sa mit-22 ta’ April 2009, in-negozju li fih kien impjegat ir-rikorrent fil-kawża prinċipali.
Sa mill-1 ta’ Awwissu 2015 FL jirċievi pensjoni tal-irtirar ta’ EUR 145.03 fix-xahar li titħallas minn TMD Friction EsCo taħt l-iskema komplementari ta’ previdenza professjonali kif ukoll EUR 816.99 fix-xahar min-naħa ta’ PSV. Għall-kalkolu ta’ din il-pensjoni dan tal-aħħar ibbaża ruħu fuq ir-remunerazzjoni mensili gross riċevuta minn FL fil-mument tal-ftuħ tal-proċedura ta’ insolvenza, b’tali mod li hija d-data tal-1 ta’ Marzu 2009 li kienet id-data determinanti.
FL ressaq azzjoni kontra TMD Friction EsCo, intiża sabiex din tal-aħħar tiġi kkundannata tħallsu pensjoni tal-irtirar professjonali iktar għolja. Skont FL, b’teħid inkunsiderazzjoni tal-45 sena ta’ servizz tiegħu mwettqa ma’ TMD Friction EsCo jew mal-predeċessur legali tagħha kif ukoll tal-fatt li qabel it-tmiem tar-relazzjoni tax-xogħol tiegħu r-remunerazzjoni mensili gross tiegħu kienet ta’ EUR 4940, l-ammont tal-pensjoni tal-irtirar professjonali tiegħu kellha tkun stabbilita għal EUR 1 111.50 fix-xahar. Selon FL, TMD Friction EsCo tista’ tnaqqas minn dan l-ammont biss il-benefiċċju ta’ EUR 816.99 imħallas minn PSV. Għaldaqstant, minbarra l-pensjoni mensili ta’ EUR 145.03 mħallsa minn TMD Friction EsCo, huwa jitlob mingħandha somma addizzjonali ta’ EUR 149.48 fix-xahar.
Bl-istess mod bħal TMD Friction fil-kuntest tal-Kawża C‑674/18, TMD Friction EsCo opponiet l-argument li, fil-każ ta’ trasferiment ta’ impriża wara l-ftuħ ta’ proċedura ta’ insolvenza dwar l-assi taċ-ċedent, iċ-ċessjonarju huwa biss responsabbli għall-parti tal-pensjoni tax-xjuħija bbażata fuq il-perijodi mwettqa wara l-ftuħ tal-proċedura ta’ insolvenza.
Peress li t-talba ta’ FL ġiet miċħuda kemm fl-ewwel istanza kif ukoll fl-appell, dan ippreżenta rikors għal reviżjoni quddiem il-qorti tar-rinviju, il-Bundesarbeitsgericht (il-Qorti Industrijali Federali, il-Ġermanja).
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Bundesarbeitsgericht (il-Qorti Industrijali Federali) iddeċidiet li tissospendi l-proċedura u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja disa’ domandi preliminari, fejn l-ewwel, it-tieni, ir-raba u s-sitt sad-disa’ domanda huma fformulati bl-istess kliem bħal fil-Kawża C‑674/18:
“1)
[…]
2)
[…]
3)
Fil-każ ta’ risposta fin-negattiv għat-tieni domanda:
L-Artikolu 3(4)(b) tad-[Direttiva 2001/23] għandu jiġi interpretat fis-sens li l-miżuri neċessarji sabiex jiġu protetti l-interessi tal-ħaddiema f’dak li jikkonċerna drittijiet li jagħtuhom intitolament immedjat jew prospettiv għal benefiċċji tax-xjuħija skont skemi komplementari ta’ previdenza professjonali jew interprofessjonali jkunu ġew adottati meta d-dritt nazzjonali jipprevedi li
–
l-obbligu li jingħata fil-futur lill-ħaddiem ikkonċernat mit-trasferiment ta’ impriża matul il-proċedura ta’ insolvenza benefiċċju tax-xjuħija skont l-iskema komplementari ta’ previdenza professjonali jew interprofessjonali fil-prinċipju huwa ttrasferit liċ-ċessjonarju,
–
iċ-ċessjonarju huwa responsabbli għad-drittijiet li jagħtu intitolament prospettiv li l-ammont tagħhom huwa stabbilit b’mod partikolari skont it-tul ta’ appartenenza fl-impriża u skont ir-remunerazzjoni fil-mument meta jseħħ l-avveniment li jagħti dritt għal benefiċċji sa fejn dawn huma bbażati fuq perijodi ta’ appartenenza f’impriża mwettqa wara l-ftuħ tal-proċedura ta’ insolvenza,
–
f’dan il-każ, l-organu ta’ garanzija kontra l-insolvenza stabbilit skont id-dritt nazzjonali għandu jintervjeni għall-parti tad-drittijiet futuri miksuba qabel il-ftuħ tal-proċedura ta’ insolvenza sa fejn l-ammont tagħhom huwa kkalkolat skont ir-remunerazzjoni rċevuta mill-ħaddiem fil-mument tal-ftuħ tal-proċedura ta’ insolvenza, u
–
la ċ-ċessjonarju u lanqas l-organu ta’ garanzija kontra l-insolvenza ma huma responsabbli għaż-żieda fid-drittijiet li jagħtu intitolament prospettiv għal benefiċċji dovuta għal żidiet fir-remunerazzjoni li jseħħu wara l-ftuħ tal-proċedura ta’ insolvenza iżda jikkonċernaw perijodi ta’ attività mwettqa qabel id-data ta’ ftuħ ta’ din il-proċedura,
–
iżda l-ħaddiem jista’ jitlob din id-differenza ta’ valur ta’ dawn id-drittijiet li jagħtu intitolament prospettiv fil-proċedura ta’ insolvenza taċ-ċedent?
4)
[…]
5)
Fil-każ ta’ risposta fl-affermattiv għat-tieni jew għar-raba’ domanda:
Il-livell ta’ protezzjoni minima li l-Istati Membri għandhom jagħtu skont l-Artikolu 8 tad-[Direttiva 2008/94] jinkludi wkoll il-parti tad-drittijiet għal benefiċċji li jagħtu intitolament prospettiv akkumulati sal-mument tal-ftuħ tal-proċeduri ta’ insolvenza li jinħolqu biss peress li t-tmiem tar-relazzjoni ta’ xogħol ma hijiex marbuta mal-proċedura ta’ insolvenza?
6)
[…]
7)
[…]
8)
[…]
9)
[…]”
Permezz ta’ deċiżjoni tal-President tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-23 ta’ Novembru 2018, il-Kawżi C‑674/18 u C‑675/18 ingħaqdu flimkien għall-finijiet tal-proċedura bil-miktub u orali, kif ukoll tas-sentenza.
Fuq id-domandi preliminari
Osservazzjonijiet preliminari
Iż-żewġ kawżi prinċipali jikkonċernaw trasferimenti ta’ negozju li seħħew wara l-ftuħ ta’ proċedura ta’ insolvenza u mwettqa mill-prattikant tal-falliment, li fil-kuntest tagħhom kemm il-kuntratti tax-xogħol kif ukoll l-impenni li jirriżultaw mill-iskema komplementari ta’ previdenza professjonali applikabbli skont ftehim tal-kunsill tax-xogħlijiet ġew ittrasferiti għal fuq iċ-ċessjonarji. Il-ħaddiema inkwistjoni fil-kawża priċnipali ressqu kawżi kontra dawn iċ-ċessjonarji fejn sostnew li dawn għandhom iħallsu anki d-drittijiet tagħhom għall-pensjoni tal-irtirar fir-rigward tal-perijodi ta’ impjieg imwettqa qabel il-ftuħ tal-proċedura ta’ insolvenza sa fejn, skont id-dritt nazzjonali, PSV ma kienx responsabbli għal dawn id-drittijiet jew kien responsabbli għalihom biss b’mod limitat.
Skont l-ispjegazzjonijiet tal-qorti tar-rinviju, fid-dritt Ġermaniż, konformement mal-Artikolu 613a tal-BGB, fil-prinċipju ċ-ċessjonarju jissuċċedi għad-drittijiet u l-obbligi li jirriżultaw mir-relazzjonijiet ta’ xogħol eżistenti meta jseħħ it-trasferiment tal-impriża, inkluż fil-każ fejn dan it-trasferiment iseħħ wara l-ftuħ proċedura ta’ insolvenza. Iċ-ċessjonarju jsir id-debitur tal-obbligi li jirriżultaw mill-ħlasijiet futuri ta’ pensjoni tal-irtirar skont skema komplementari ta’ previdenza professjonali. Huwa għalhekk li, waqt il-kalkolu ta’ tali pensjoni tal-irtirar, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni wkoll il-perijodi ta’ appartenenza diġà mwettqa mill-impjegat maċ-ċedent jew mal-predeċessuri fid-dritt ta’ dan tal-aħħar.
Madankollu, skont l-interpretazzjoni tad-dritt nazzjonali magħmula mill-qorti tar-rinviju fis-sentenza tagħha tas-17 ta’ Jannar 1980, fil-każ ta’ trasferiment ta’ impriża wara l-ftuħ ta’ proċedura ta’ insolvenza, konformement mal-prinċipju ta’ ugwaljanza tal-kredituri ma huwiex permess li l-persunal ittrasferit ikun jista’ jinvoka l-pretensjoni tiegħu ma’ debitur solventi ġdid u b’hekk ikun indebitament vantaġġat meta mqabbel ma’ kredituri oħra, b’mod partikolari meta mqabbel mal-impjegati li r-relazzjoni ta’ xogħol tagħhom ġiet fi tmiemha. B’hekk, fil-każ ta’ tali trasferiment ta’ impriża, iċ-ċessjonarju la huwa responsabbli għad-drittijiet li jagħtu intitolament immedjat u lanqas għad-drittijiet li jagħtu intitolament prospettiv għal benefiċċji li għalihom il-perijodu ta’ ħidma jew ta’ appartenenza mal-impriża meħtieġ kien diġà twettaq mill-impjegat qabel il-ftuħ tal-proċedura ta’ insolvenza. Fil-fatt, għall-benefiċċji skont skema komplementari ta’ previdenza professjonali, ir-responsabbiltà taċ-ċessjonarju hija limitata għall-parti miksuba mill-impjegat bis-saħħa tal-appartenenza tiegħu mal-impriża wara l-ftuħ tal-proċedura ta’ insolvenza.
Konsegwentement, hekk kif tesponi l-qorti tar-rinviju, għall-finijiet tal-kalkolu tal-ammont tal-pensjoni tal-irtirar skont skema komplementari ta’ previdenza professjonali li għandu jħallas iċ-ċessjonarju lill-impjegat fil-każ li jseħħ avveniment li jagħti dritt għal benefiċċju, din il-pensjoni ta’ rtirar għandha l-ewwel nett tiġi ddeterminata abbażi tal-preskrizzjonijiet tal-imsemmija skema tal-irtirar, billi tkun ibbażata fuq il-perijodi kollha ta’ impjieg imwettqa mill-impjegat matul ir-relazzjoni tax-xogħol u, jekk ikun il-każ, fuq ir-remunerazzjoni gross tal-impjegat qabel it-tmiem tar-relazzjoni tax-xogħol, li hija determinanti. Sussegwentement, l-ammont li jirriżulta minn dan il-kalkolu għandu jitqassam bejn il-parti li tikkorrispondi għall-perijodi ta’ appartenenza mal-impriża mwettqa fil-kuntest tar-relazzjoni tax-xogħol imwettqa qabel il-ftuħ tal-proċedura ta’ insolvenza u l-parti li tikkorrispondi għall-perijodi mwettqa wara l-imsemmi ftuħ.
Barra minn hekk, għandu jiġi enfasizzat li PSV huwa obbligat jintervjeni f’dak li jikkonċerna l-parti tad-drittijiet għall-pensjoni li l-impjegati li ħa miegħu ċ-ċessjonarju akkumulaw matul il-perijodi fejn huma kienu impjegati mal-impriża ċedenti qabel il-ftuħ tal-proċedura ta’ insolvenza biss jekk dawn l-impjegati, bħal FL, jistgħu jinvokaw drittijiet miksuba b’mod definittiv f’din id-data. Barra minn hekk, anki f’każ bħal dan, u bid-differenza tal-ammont nozzjonali użat fil-kalkolu tas-sehem taċ-ċessjonarju, l-ammont tal-benefiċċji li tagħhom huwa responsabbli PSV jiġi kkalkolat abbażi tar-remunerazzjoni mensili gross tal-impjegat fid-data tal-ftuħ tal-proċedura ta’ insolvenza.
Konsegwentement, tista’ tirriżulta differenza, stmata mill-qorti tar-rinviju f’dan il-każ għal EUR 142.22 fix-xahar, bejn, minn naħa, it-total tal-ammonti effettivament imħallsa minn PSV u ċ-ċessjonarju u, min-naħa l-oħra, l-ammont nozzjonali tal-pensjoni tal-irtirar totali li FL ikollu dritt għalih f’kundizzjonijiet normali. Madankollu, tali impjegat jista’ jiddikjara l-pretensjoni tiegħu fil-passiv tal-massa għal dan l-ammont (Kawża C‑675/18).
Fir-rigward ta’ impjegat bħal EM (Kawża C‑674/18), li fil-mument tal-ftuħ tal-proċedura ta’ insolvenza kien għadu ma kisibx drittijiet definittivi għall-pensjoni, PSV ma jintervjenix iżda l-persuna kkonċernata tkun tista’ tiddikjara l-pretensjoni tagħha fil-passiv tal-massa għall-ammont ta’ dawn id-drittijiet.
Għandu jitfakkar li, fil-kuntest tal-proċedura ta’ kooperazzjoni bejn il-qrati nazzjonali u l-Qorti tal-Ġustizzja, stabbilita fl-Artikolu 267 TFUE, hija l-kompetenza ta’ din tal-aħħar li tagħti lill-qorti nazzjonali risposta utli li tippermettilha tiddeċiedi l-kawża quddiemha. F’din il-perspettiva, jekk ikun meħtieġ, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha tifformula mill-ġdid id-domandi magħmula lilha (sentenza tat-28 ta’ Mejju 2020, World Comm Trading Gfz,
C‑684/18
,
EU:C:2020:403
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
F’dan il-każ, id-domandi preliminari f’kull waħda mill-kawżi magħquda għandha tinftiehem fis-sens li l-qorti tar-rinviju tistaqsi, qabel xejn, dwar il-kompatibbiltà, mad-Direttivi 2001/23 u 2008/94, tal-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni f’dawn il-kawżi u tal-prassi ġudizzjarja nazzjonali, sussegwentement dwar il-punt ta’ jekk it-telf bħal dak sostnut minn EM u FL għandux jitqies bħala manifestament sporporzjonat fid-dawl tal-Artikolu 8 tad-Direttiva 2008/94 jew le, u, fl-aħħar nett, dwar l-effett dirett li din id-dispożizzjoni tista’ tiskatta kif ukoll l-applikabbiltà tagħha fil-konfront ta’ organu ta’ garanzija rregolat mid-dritt privat kontra r-riskju ta’ insolvenza tal-persuni li jimpjegaw fil-qasam tal-pensjoni tal-irtirar professjonali, bħal PSV.
Għandu jiġi rrilevat li, quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, ir-rikorrenti fil-kawżi prinċipali għandhom dubji dwar il-punt ta’ jekk, fil-kawżi li huma s-suġġett tal-kawżi prinċipali, il-proċedura ta’ insolvenza infetħitx fir-rigward taċ-ċedent bil-għan li t-trasferiment tal-impriża jkun jista’ jitwettaq b’mod li r-responsabbiltà li taqa’ fuq iċ-ċessjonarji fir-rigward tad-drittijiet akkumulati minn dawn ir-rikorrenti fil-kawżi prinċipali fl-iskema kompementari ta’ previdenza professjonali tagħhom tkun tista’ titnaqqas. Madankollu, f’dan il-każ, fit-talbiet tagħha għal deċiżjoni preliminari l-qorti tar-rinviju bl-ebda mod ma ssemmi l-eżistenza ta’ frodi jew ta’ abbuż li jikkaratterizza l-ftuħ tal-proċedura ta’ insolvenza li jikkonċerna liċ-ċedent.
Fuq l-ewwel, it-tieni u r-raba’ domanda f’kull waħda mill-kawżi magħquda
Permezz tal-ewwel, it-tieni u r-raba’ domanda f’kull waħda mill-kawżi magħquda, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tixtieq tkun taf jekk id-Direttiva 2001/23, b’mod partikolari fir-rigward tal-Artikolu 3(1) u (4) kif ukoll l-Artikolu 5(2)(a) tagħha għandhiex tiġi interpretata fis-sens li fil-każ ta’ trasferiment ta’ impriża suġġetta għal proċedura ta’ insolvenza, imwettaq mill-prattikant tal-falliment tagħha, id-Direttiva 2001/23 tipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali, kif interpretata mill-ġurisprudenza nazzjonali, li tgħid li meta, wara l-ftuħ tal-proċedura ta’ insolvenza, iseħħ avveniment li jagħti dritt għal pensjoni tal-irtirar skont skema komplementari ta’ previdenza professjonali, iċ-ċessjonarju ma jkollux ir-responsabbiltà għad-drittijiet li jagħtu intitolament prospettiv ta’ impjegat għal din il-pensjoni tal-irtirar akkumulati permezz ta’ perijodi ta’ impjieg preċedenti għall-ftuħ tal-proċedura ta’ insolvenza.
Sabiex tingħata risposta għal dawn id-domandi, għandu jitfakkar li, hekk kif jirriżulta mill-Artikolu 3 tagħha, moqri fid-dawl tal-premessa 3 tiegħu, id-Direttiva 2001/23 hija intiża li tipproteġi lill-impjegati billi tiżgura s-salvagwardja tad-drittijiet tagħhom fil-każ ta’ bdil fit-tmexxija tal-impriża billi tippermettilhom jibqgħu fis-servizz tal-persuna l-ġdida li timpjega bl-istess kundizzjonijiet bħal dawk miftiehma maċ-ċedent. L-għan ta’ din id-direttiva huwa li tiġi ggarantita, sa fejn ikun possibbli, il-kontinwazzjoni tal-kuntratti jew tar-relazzjonijiet ta’ xogħol, mingħajr tibdil, maċ-ċessjonarju, sabiex jiġi evitat li l-impjegati kkonċernati jitqiegħdu f’pożizzjoni inqas favorevoli sempliċiment minħabba dan it-trasferiment (ara, f’dan is-sens, id-digriet tat-28 ta’ Jannar 2015, Gimnasio Deportivo San Andrés,
C‑688/13
,
EU:C:2015:46
, punt
, u s-sentenza tas-16 ta’ Mejju 2019, Plessers,
C‑509/17
,
EU:C:2019:424
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Madankollu, kif jirriżulta mill-premessi 4 u 6 tal-imsemmija direttiva, fid-dawl tad-differenzi eżistenti fl-Istati Membri fir-rigward tal-portata tal-protezzjoni tal-impjegati f’dan il-qasam, din l-istess direttiva hija intiża sabiex tnaqqas dawn id-differenzi permezz ta’ approssimazzjoni tal-leġiżlazzjonijiet nazzjonali, mingħajr madankollu ma tipprovdi għal armonizzazzjoni sħiħa f’dan il-qasam (digriet tat-28 ta’ Jannar 2015, Gimnasio Deportivo San Andrés,
C‑688/13
,
EU:C:2015:46
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Barra minn hekk, għalkemm, skont l-għan tad-Direttiva 2001/23, għandhom jiġu protetti l-interessi tal-impjegati kkonċernati mit-trasferiment, madankollu dawk taċ-ċessjonarju ma jistgħux jiġu injorati. Din id-direttiva ma hijiex biss intiża li waqt trasferiment ta’ impriża tipproteġi l-interessi tal-impjegati, iżda hija intiża li tiżgura bilanċ ġust bejn l-interessi ta’ dawn tal-aħħar, minn naħa, u dawk taċ-ċessjonarju, min-naħa l-oħra (sentenza tas-26 ta’ Marzu 2020, ISS Facility Services,
C‑344/18
,
EU:C:2020:239
, punt
).
F’dan ir-rigward għandu madankollu jiġi ppreċiżat li r-regoli tad-Direttiva 2001/23 għandhom jitqiesu li huma imperattivi inkwantu ma huwiex permess li l-Istati Membri jidderogaw minnhom b’mod li jkun ta’ żvantaġġ għall-impjegati, bla ħsara għall-eċċezzjonijiet previsti minn din id-direttiva stess (ara, f’dan is-sens, id-digriet tat-28 ta’ Jannar 2015, Gimnasio Deportivo San Andrés,
C‑688/13
,
EU:C:2015:46
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
L-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tal-imsemmija direttiva jiddikjara l-prinċipju li d-drittijiet u l-obbligi li jirriżutaw għaċ-ċedent minn kuntratt ta’ xogħol jew minn relazzjoni ta’ xogħol eżistenti fid-data tat-trasferiment għandhom jiġu ttrasferiti liċ-ċessjonarju.
Madankollu, fl-ewwel lok, mill-Artikolu 3(4)(a) tad-Direttiva 2001/23 jirriżulta li, sakemm l-Istati Membri ma jipprovdux mod ieħor, il-paragrafi 1 u 3 ta’ dan l-istess artikolu ma għandhomx japplikaw għad-drittijiet tal-impjegati għall-benefiċċji tax-xjuħija, tal-invalidità jew tas-superstiti skont skemi komplementari ta’ previdenza professjonali jew interprofessjonali eżistenti barra l-iskemi statutorji tas-sigurtà soċjali tal-Istati Membri.
Jeħtieġ ukoll li jiġi rrilevat li, skont l-Artikolu 3(4)(b) tad-Direttiva 2001/23, anki meta l-Istati Membri ma jipprevedux l-applikazzjoni tal-paragrafi 1 u 3 ta’ dan l-artikolu għad-drittijiet imsemmija fil-punt ta’ qabel dan tas-sentenza preżenti, dawn għandhom jadottaw il-miżuri neċessarji sabiex jiġu protetti l-interessi tal-impjegati — inklużi dawk li jkunu diġà telqu mill-azjenda taċ-ċedent fil-mument tat-trasferiment — fir-rigward tad-drittijiet tagħhom li jagħtu titolu immedjat jew prospettiv għal allowances tax-xjuħija u tas-superstiti abbażi tal-iskemi addizzjonali msemmija fl-Artikolu 3(4)(a) ta’ din id-direttiva (digriet tat-28 ta’ Jannar 2015, Gimnasio Deportivo San Andrés,
C‑688/13
,
EU:C:2015:46
, punt
u l-ġurisprduenza ċċitata).
Fit-tieni lok, l-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 2001/23 jipprovdi li sakemm l-Istati Membri ma jipprovdux mod ieħor, l-Artikoli 3 u 4 ta’ din tal-aħħar ma għandhomx japplikaw għat-trasferiment ta’ impriża meta ċ-ċedent ikun is-suġġett ta’ proċedura ta’ falliment jew ta’ proċedura ta’ insolvenza analoga bl-iskop tal-likwidazzjoni tal-assi taċ-ċedent u li jkun jinsab taħt is-superviżjoni ta’ awtorità pubblika kompetenti.
Barra minn hekk, l-Artikolu 5(2) tad-Direttiva 2001/23 jippreċiża li meta l-Artikoli 3 u 4 tagħha jkunu japplikaw għal tali trasferiment ta’ impriża, kemm jekk il-proċedura ta’ insolvenza tkun ingħatat bidu bl-iskop tal-likwidazzjoni tal-assi taċ-ċedent jew le, Stat Membru jista’, taħt ċerti kundizzjonijiet, ma japplikax ċerti garanziji msemmija f’dawn l-Artikoli 3 u 4.
B’hekk, b’deroga mill-Artikolu 3(1) tal-imsemmija direttiva, dan l-Istat Membru jista’, b’applikazzjoni tal-Artikolu 5(2)(a) tagħha, jipprevedi li l-obbligi taċ-ċedent li jirriżultaw minn kuntratt ta’ xogħol jew minn relazzjoni ta’ xogħol li jkunu dovuti qabel id-data tat-trasferiment jew qabel id-data tal-ftuħ tal-proċedura ta’ insolvenza ma jiġux ittrasferiti liċ-ċessjonarju, jekk kemm il-darba din il-proċedura, bis-saħħa tal-leġiżlazzjoni tal-imsemmi Stat Membru, tiżgura protezzjoni tal-inqas ekwivalenti għal dik iggarantita bid-Direttiva 80/987.
Għandu jiġi osservat li mill-informazzjoni pprovduta mill-qorti tar-rinviju jirriżulta li, konformement mal-Artikolu 613a tal-BGB, fil-każ ta’ trasferiment ta’ impriża, iċ-ċessjonarju jissuċċedi għad-drittijiet u l-obbligi li jirriżultaw mir-relazzjonijiet ta’ xogħol eżistenti meta jseħħ it-trasferiment u li dan l-artikolu la jipprevedi b’mod espress li ċerti tipi ta’ dritt ma jiġux ittrasferiti u lanqas li hemm lok li ssir distinzjoni bejn id-diversi ċirkustanzi li fihom jitwettqu tali trasferimenti. Għaldaqstant, il-leġiżlatur Ġermaniż, konformement mal-possibbiltà mogħtija mid-Direttiva 2001/23, kellu l-intenzjoni japplika, bħala prinċipju, l-Artikolu 3(1) ta’ din id-direttiva fir-rigward tad-drittijiet tal-impjegati għal benefiċċji skont skema komplementari ta’ previdenza professjonali, inkluż meta t-trasferiment iseħħ matul proċedura ta’ insolvenza mibdija fir-rigward taċ-ċedent.
Għaldaqstant għandu jiġi ddeterminat jekk, fil-kuntest ta’ applikazzjoni bħala prinċipju tal-Artikolu 3 tal-imsemmija direttiva, huwiex madankollu possibbli, abbażi tad-derogi msemmija f’din l-istess direttiva, li jkun previst li ċ-ċessjonarju ma jkunx responsabbli għal drittijiet ta’ impjegat li jagħtu intitolament prospettiv għal pensjoni tal-irtirar skont skema komplementari ta’ previdenza professjonali bbażati fuq perijodi ta’ impjieg preċedenti għall-ftuħ tal-proċedura ta’ insolvenza.
Qabel xejn, f’dak li jikkonċerna l-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 2001/23, il-Qorti tal-Ġustizzja ripetutament iddeċidiet li, sabiex jiġi ddeterminat jekk trasferiment ta’ impriża jaqax taħt din l-eċċezzjoni, għandu jiġi żgurat li tali trasferiment jissodisfa t-tliet kundizzjonijiet kumulattivi stipulati f’din id-dispożizzjoni, jiġifieri li ċ-ċedent għandu jkun suġġett għal proċedura ta’ falliment jew għal proċedura ta’ insolvenza analoga, li din il-proċedura għandha tinfetaħ għall-finijiet tal-likwidazzjoni tal-assi taċ-ċedent u li din tkun taħt is-superviżjoni ta’ awtorità pubblika kompetenti (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas-16 ta’ Mejju 2019, Plessers,
C‑509/17
,
EU:C:2019:424
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
B’mod partikolari, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-Artikolu 5(1) ta’ din id-direttiva jeżiġi li l-proċedura ta’ falliment jew ta’ insolvenza analoga tinfetaħ għall-finijiet tal-likwidazzjoni tal-assi taċ-ċedent u li proċedura intiża għall-prosegwiment tal-attività tal-impriża kkonċernata ma tissodisfax din il-kundizzjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat-22 ta’ Ġunju 2017, Federatie Nederlandse Vakvereniging et,
C‑126/16
,
EU:C:2017:489
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Konsegwentement, proċeduri bħal dawk inkwistjoni fil-kawżi prinċipali, li l-għan tagħhom ma huwiex il-likwidazzjoni tal-assi taċ-ċedent iżda ż-żamma tal-attivitajiet segwita mit-trasferiment tagħhom, ma jikkostitwixxux proċedura miftuħa għall-finijiet tal-likwidazzjoni tal-assi taċ-ċedent, fis-sens tal-Artikolu 5(1) tal-imsemmija direttiva (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat-22 ta’ Ġunju 2017, Federatie Nederlandse Vakvereniging et,
C‑126/16
,
EU:C:2017:489
, punti
u
).
Sussegwentement, f’dak li jikkonċerna l-Artikolu 5(2)(a) tad-Direttiva 2001/23, għandu jiġi kkonstatat li, skont il-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali, kif interpretata mill-ġurisprudenza nazzjonali, għalkemm id-drittijiet għal pensjoni tal-irtirar abbażi ta’ skema komplementari ta’ previdenza professjonali jkunu diġà fil-proċess li jinkisbu qabel il-ftuħ tal-proċedura ta’ insolvenza, il-benefiċċju tal-pensjoni tal-irtirar jinkiseb biss meta, wara l-ftuħ ta’ din il-proċedura, iseħħ l-avveniment li jagħti lok għal benefiċċju.
Għaldaqstant, ma jistax jitqies li din il-leġiżlazzjoni nazzjonali, kif interpretata bil-ġurisprudenza nazzjonali, tirrigwarda obbligi dovuti miċ-ċedent qabel id-data tat-trasferiment jew qabel il-ftuħ tal-proċedura ta’ insolvenza mingħajr ma tinjora, hekk kif osserva l-Avukat Ġenerali fil-punt 85 tal-konklużjonijiet tiegħu, l-interpretazzjoni stretta li għandha tingħata lil tali deroga.
Minn dan isegwi li d-derogi previsti speċifikament fl-Artikolu 5 tad-Direttiva 2001/23 ma jistgħux japplikaw għal-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali, kif interpretata mill-ġurisprudenza nazzjonali.
Tali konstatazzjoni madankollu ma teskludix li din il-leġiżlazzjoni tista’ tirrileva derogi previsti fl-Artikolu 3(4) tad-Direttiva 2001/23. Fil-fatt, għandu jiġi rrilevat li l-preżunzjoni tal-Artikolu 5(2)(a) tal-imsemmija direttiva, li jirrigwarda sitwazzjoni ta’ trasferiment bħal dik inkwistjoni fil-kawżi prinċipali, hija l-applikazzjoni tal-Artikoli 3 u 4 ta’ din l-istess direttiva (sentenza tal-11 ta’ Ġunju 2009, Il-Kummissjoni vs L-Italja,
C‑561/07
,
EU:C:2009:363
, punt
).
B’hekk, mill-punt 58 ta’ din is-sentenza jirriżulta li l-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża priċnipali, kif interpretata mill-ġurisprudenza nazzjonali, wettqet trasferiment parzjali, liċ-ċessjonarju, tal-obbligu li jissodisfa d-drittijiet tal-impjegati għal pensjoni tal-irtirar skont skema komplementari ta’ previdenza professjonali.
Issa, kif enfasizzat il-Kummissjoni, peress li l-Artikolu 3(4) tad-Direttiva 2001/23 jippermetti lill-Istati Membri kemm li jimponu t-trasferiment totali, liċ-ċessjonarju, ta’ tali obbligu kif ukoll assenza totali ta’ trasferiment tiegħu liċ-ċessjonarju, din id-dispożizzjoni ma tistax tiġi interpretata bħala li fil-prinċipju tipprojbixxi leġiżlazzjoni nazzjonali milli twettaq it-trasferiment parzjali tiegħu.
Fil-fatt, għandu jiġi osservat, hekk kif tfakkar fil-punti 49 u 50 ta’ din is-sentenza, li din id-direttiva ma tipprevedix armonizzazzjoni kompleta u li hija intiża li tiżgura bilanċ ġust bejn, minn naħa, l-interessi tal-impjegati u, min-naħa l-oħra, dawk taċ-ċessjonarju.
F’tali każ, għandu jitqies li, minn naħa, l-Istat Membru “jipprovdi mod ieħor” fis-sens tal-frażi tal-Artikolu 3(4)(a) ta’ din id-direttiva, biss għall-parti tad-drittijiet tal-impjegati għal pensjoni tal-irtirar skont skema komplementari ta’ previdenza professjonali li għandhom jiġu ttrasferiti liċ-ċessjonarju u li, min-naħa l-oħra, l-obbligu ta’ adozzjoni tal-miżuri neċessarji għall-protezzjoni tal-interessi tal-impjegati japplika għal dan l-Istat Membru, bis-saħħa tal-Artikolu 3(4)(b) tagħha, kemm għall-parti ta’ dawn id-drittijiet li huma ttrasferiti liċ-ċessjonarju kif ukoll għal dawk li jibqgħu responsabbiltà taċ-ċedent biss, jekk ikun il-każ fi proċedura ta’ insolvenza miftuħa kontrih, kif inhu l-każ fil-kawżi prinċipali.
Minn dan jirriżulta li, fl-eżerċizzju tal-marġni diskrezzjonali tagħhom, l-Istati Membri jistgħu jipprevedu li anki jekk iċ-ċessjonarju jissuċċedi għad-drittijiet u l-obbligi li jirriżultaw mir-relazzjoni ta’ xogħol eżistenti fil-mument tat-trasferiment, dan ikun responsabbli biss għad-drittijiet ta’ impjegat li jagħtu intitolament prospettiv għal pensjoni tal-irtirar skont skema komplementari ta’ previdenza professjonali bbażati fuq perijodi ta’ impjieg sussegwenti għall-ftuħ tal-proċedura ta’ insolvenza jekk kemm il-darba dan l-Istat Membru jadotta l-miżuri neċessarji sabiex jipproteġi l-interessi tal-impjegati, konformement mal-Artikolu 3(4)(b) tal-imsemmija direttiva.
Fil-fatt, fil-prinċipju tali interpretazzjoni tippermetti li jiġi żgurat bilanċ ġust bejn il-protezzjoni tal-interessi tal-impjegati u l-protezzjoni ta’ dawk taċ-ċessjonarji fil-każ ta’ trasferiment ta’ impriża wara l-ftuħ ta’ proċedura ta’ insolvenza sa fejn din tiggarantixxi li d-drittijiet tal-impjegati għal pensjoni tal-irtirar skont skema komplementari ta’ previdenza professjonali jiġu salvagwardjati, filwaqt li tipprevedi limitazzjoni tar-responsabbiltà taċ-ċessjonarji li tista’ tiffaċilita t-trasferimenti tal-impriżi li huma s-suġġett ta’ proċedura ta’ insolvenza.
F’dan ir-rigward għandu wkoll jiġi rrilevat li l-formulazzjoni tal-Artikolu 3(4)(b) tad-Direttiva 2001/23 essenzjalment jirrifletti dik tal-Artikolu 8 tad-Direttiva 80/987, li huwa fformulat b’mod identiku għall-Artikolu 8 tad-Direttiva 2008/94, u din tal-aħħar ikkodifikat id-Direttiva 80/987. Barra minn hekk, l-Artikolu 5(2)(a) tad-Direttiva 2001/23, li jikkonċerna t-trasferimenti ta’ impriża fil-każ ta’ proċedura ta’ insolvenza, jeħtieġ b’mod espress protezzjoni li tkun tal-inqas ekwivalenti għal dik prevista fis-sitwazzjonijiet imsemmija mid-Direttiva 80/987. Minn dan isegwi li l-miżuri neċessarji għall-protezzjoni tal-interessi tal-impjegati li l-Istati Membri għandhom jadottaw skont l-Artikolu 3(4)(b) tad-Direttiva 2001/23 għandhom jinftiehmu bħala li, fi kwalunkwe każ, jinkludu l-miżuri previsti mid-Direttiva 2008/94 u intiżi sabiex jikkumpensaw għall-insolvenza tal-persuna li timpjegahom, irrispettivament minn hekk ikunx iċ-ċessjonarju jew, bħal f’dan il-każ, iċ-ċedent.
Minn dan jirriżulta li, fil-każ ta’ trasferiment ta’ impriża wara l-ftuħ ta’ proċedura ta’ insolvenza, il-protezzjoni tal-impjegati f’dak li jikkonċerna d-drittijiet tagħhom li jagħtu intitolament immedjat jew prospettiv għal benefiċċji tax-xjuħija skont skemi komplementari ta’ previdenza professjonali jew interpforessjonali, fis-sens tal-Artikolu 3(4)(b) tad-Direttiva 2001/23, għandha tkun ta’ livell tal-inqas ekwivalenti għal-livell ta’ protezzjoni meħtieġ mill-Artikolu 8 tad-Direttiva 2008/94.
Fid-dawl ta’ dak kollu li ntqal hawn fuq, ir-risposta għall-ewwel, għat-tieni u għar-raba domanda f’kull waħda mill-kawżi magħquda għandha tkun li d-Direttiva 2001/23, u b’mod partikolari fid-dawl tal-Artikolu 3(1) u (4) kif ukoll fid-dawl tal-Artikolu 5(2)(a) tagħha, għandha tiġi interpretata fis-sens li, fil-każ ta’ trasferiment ta’ impriża suġġetta għal proċedura ta’ insolvenza, imwettaq mill-prattikant tal-falliment tagħha, hija ma tipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali, kif interpretata mill-ġurisprudenza nazzjonali, li tgħid li meta, wara l-ftuħ tal-proċedura ta’ insolvenza, iseħħ l-avveniment li jagħti d-dritt għal pensjoni tal-irtirar skont skema komplementari ta’ previdenza professjonali, iċ-ċessjonarju ma jkunx responsabbli għad-drittijiet ta’ impjegat li jagħtu titolu prospettiv għal din il-pensjoni tal-irtirar akkumulati għal perijodi ta’ impjieg preċedenti għall-ftuħ tal-proċedura ta’ insolvenza, jekk kemm il-darba, f’dak li jikkonċerna l-parti tal-ammont li għaliha ma huwiex responsabbli ċ-ċessjonarju, il-miżuri adottati sabiex jiġu protetti l-interessi tal-impjegati jkunu ta’ livell tal-inqas ekwivalenti għal-livell ta’ protezzjoni meħtieġ skont l-Artikolu 8 tad-Direttiva 2008/94.
Fuq it-tielet, il-ħames u s-sitt domanda f’kull waħda mill-kawżi magħquda
Permezz tat-tielet, tal-ħames u tas-sitt domanda, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk l-Artikolu 3(4)(b) tad-Direttiva 2001/23, moqri flimkien mal-Artikolu 8 tad-Direttiva 2008/94, għandux jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali, kif interpretata mill-ġurisprudenza nazzjonali, li tipprevedi, meta jseħħ avveniment li jagħti dritt għal benefiċċji tax-xjuħija skont skema komplementari ta’ previdenza professjonali wara l-ftuħ tal-proċedura ta’ insolvenza li matulha jitwettaq it-trasferiment tal-impriża u, fir-rigward tal-parti ta’ dawn il-benefiċċji li ma hijiex ir-responsabbiltà taċ-ċessjonarju, li, minn naħa, l-organu ta’ garanzija kontra l-insolvenza stabbilit skont id-dritt nazzjonali ma huwiex obbligat jintervjeni meta d-drittijiet li jagħtu intitolament prospettiv għal benefiċċji tax-xjuħija ma kinux diġà definittivi fil-mument tal-ftuħ ta’ din il-proċedura ta’ insolvenza, u li, min-naħa l-oħra, għall-finijiet tad-determinazzjoni tal-ammont relattiv għall-parti ta’ dawn il-benefiċċji li r-responsabbiltà tagħhom taqa’ fuq l-imsemmi organu, dan l-ammont huwa kkalkolat abbażi tar-remunerazzjoni mensili gross li kellu l-impjegat ikkonċernat fil-mument tal-ftuħ tal-imsemmija proċedura.
F’dan ir-rigward, fl-ewwel lok għandu jitfakkar li, kif jirriżulta mill-punt 75 ta’ din is-sentenza, il-garanzija li l-Istat Membru kkonċernat għandu joffri għall-parti tal-ammont tal-benefiċċji tax-xjuħija skont skema komplementari ta’ previdenza professjonali li ma jaqax fir-responsabbiltà taċ-ċessjonarju għandha tkun ta’ livell tal-inqas ekwivalenti għal-livell ta’ protezzjoni impost mill-Artikolu 8 tad-Direttiva 2008/94.
F’dan il-kuntest, fit-traspożizzjoni tal-Artikolu 8 tad-Direttiva 2008/94, l-Istati Membri għandhom marġni ta’ diskrezzjoni wiesgħa sabiex jiddeterminaw kemm il-mekkaniżmu kif ukoll il-livell ta’ protezzjoni tad-drittijiet miksuba mill-ħaddiema għal benefiċċji tax-xjuħija skont skemi komplementari ta’ previdenza. Peress li din id-dispożizzjoni ma tistax tiġi interpretata bħala li teħtieġ garanzija sħiħa ta’ dawn id-drittijiet, hija ma tipprekludix lill-Istati Membri milli jnaqqsu, filwaqt li jsegwu għanijiet ekonomiċi u soċjali leġittimi, id-drittijiet tal-impjegati li jagħtu intitolament immedjat f’każ ta’ insolvenza tal-persuna li timpjegahom, sa fejn dawn b’mod partikolari josservaw il-prinċipju ta’ proporzjonalità. Għaldaqstant, l-Istati Membri huma obbligati, konformement mal-għan li għandu jintlaħaq minn din id-direttiva, li jiggarantixxu lill-ħaddiema l-minimu ta’ protezzjoni meħtieġ mill-Artikolu 8 tal-imsemmija direttiva (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad-19 ta’ Diċembru 2019, Pensions-Sicherungs-Verein,
C‑168/18
,
EU:C:2019:1128
, punti
sa
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Fir-rigward tal-protezzjoni minima meħtieġa mill-Artikolu 8 tad-Direttiva 2008/94, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li t-traspożizzjoni korretta ta’ din id-dispożizzjoni teħtieġ li, fil-każ ta’ insolvenza tal-persuna li timpjegah, ex impjegat jirċievi tal-inqas nofs il-benefiċċji tax-xjuħija li jirriżultaw mid-drittijiet għal pensjoni akkumulati fil-kuntest ta’ skema komplementari ta’ previdenza professjonali u li din id-dispożizzjoni timponi fuq l-Istati Membri sabiex, f’dan il-każ, jiggarantixxu lil kull ex impjegat kumpens li jikkorrispondi tal-inqas għal nofs il-valur tad-drittijiet tiegħu li jagħtu intitolament immedjat taħt din l-iskema (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad-19 ta’ Diċembru 2019, Pensions-Sicherungs-Verein,
C‑168/18
,
EU:C:2019:1128
, punti
,
u
, u l-ġurisprudenza ċċitata).
Bl-istess mod, din il-protezzjoni minima xxekkel tnaqqis manifestament sproporzjonat tal-benefiċċji tax-xjuħija professjonali ta’ impjegat li jaffettwa b’mod serju l-kapaċità tal-persuna kkonċernata milli ssostni l-bżonnijiet tagħha. Dan ikun il-każ ta’ tnaqqis tal-benefiċċji tax-xjuħija sostnut minn ex impjegat li diġà jgħix jew li minħabba dan it-tnaqqis ikollu jgħix taħt il-livell ta’ riskju ta’ faqar stabbilit għall-Istat Membru kkonċernat mill-Uffiċċju tal-Istatistika tal-Unjoni Ewropea (Eurostat). B’hekk, l-imsemmija protezzjoni minima teħtieġ li Stat Membru jiggarantixxi, lil ex ħaddiem espost għal tali tnaqqis tal-benefiċċji tiegħu tax-xjuħija, kumpens ta’ ammont li, mingħajr ma jkun neċessarjament ikopri t-telf kollu sostnut, ikun biżżejjed sabiex jirrimedja n-natura manifestament sproporzjonata tiegħu (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad-19 ta’ Diċembru 2019, Pensions-Sicherungs-Verein,
C‑168/18
,
EU:C:2019:1128
, punti
u
).
Għandu wkoll jiżdied li l-Artikolu 8 tad-Direttiva 2008/94 huwa intiż li jiżgura protezzjoni fit-tul tal-interessi tal-impjegati, peress li tali interessi fir-rigward tad-drittijiet li jagħtu intitolament immedjat jew prospettiv jestendu, bħala prinċipju, fuq il-perijodu tal-irtirar kollu (sentenza tal-24 ta’ Novembru 2016, Webb-Sämann,
C‑454/15
,
EU:C:2016:891
, punt
).
Fit-tieni lok, għandu jiġi rrilevat li, fil-każ ta’ trasferiment ta’ impriża wara l-ftuħ ta’ proċedura ta’ insolvenza, il-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali tipprevedi li ċ-ċessjonarju jissuċċedi għad-drittijiet u l-obbligi li jirriżultaw mir-relazzjonijiet ta’ xogħol eżistenti fil-mument tat-trasferiment, u dan b’tali mod li, f’dak li jikkonċerna skema komplementari ta’ previdenza professjonali bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, għall-finijiet tal-kalkolu tal-ammont tal-benefiċċji tax-xjuħija meta jseħħ l-avveniment li jagħti dritt għalihom hemm lok li wieħed jibbaża ruħu fuq it-totalità tal-perijodi ta’ impjieg imwettqa mill-impjegat waqt ir-relazzjoni ta’ xogħol, inklużi dawk imwettqa maċ-ċedent, kif ukoll fuq ir-remunerazzjoni gross tal-ħaddiem qabel tmiem ir-relazzjoni ta’ xogħol.
Barra minn hekk, hekk kif jirriżulta mill-informazzjoni pprovduta mill-qorti tar-rinviju li hija mfakkra fil-punti 20 u 28 tas-sentenza preżenti, konformement mal-iskema komplementari ta’ previdenza professjonali inkwistjoni fil-kawża priċnipali, l-ammont tal-pensjoni tal-irtirar għal kull sena ta’ servizz huwa ta’ ċertu perċentwali tar-remunerazzjoni gross tal-impjegat fil-mument li fih iseħħ l-avveniment li jagħti d-dritt għal dawn il-benefiċċji, mingħajr ma jkun jista’ jaqbeż ċertu perċentwal wara 45 sena servizz.
Minn dan isegwi li l-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali tosserva l-garanzija li tirriżulta mill-Artikolu 8 tad-Direttiva 2008/94, imsemmija fil-punt 79 ta’ din is-sentenza, u li tikkonsisti f’li jiġi żgurat li ex impjegat jingħata tal-inqas nofs il-benefiċċji tax-xjuħija li jirriżultaw mid-drittijiet għal pensjoni akkumulati fil-kuntest ta’ skema komplementari ta’ previdenza professjonali biss jekk kemm-il darba l-ex impjegat jiġi żgurat li jirċievi nofs is-somom li huma dovuti lilu bis-saħħa tal-mekkaniżmu tal-kalkolu stabbilit mil-leġiżlazzjoni nazzjonali, imfakkar fil-punti 82 u 83 ta’ din is-sentenza.
B’mod iktar partikolari, f’każ bħal dak inkwistjoni fil-kawżi prinċipali, l-Artikolu 8 tad-Direttiva 2008/94 ma jistax jiġi interpretat fis-sens li l-ammont tal-benefiċċju, li tal-inqas 50 % minnu għandu jiġi rrikonoxxut lill-ex impjegat, jista’ jiġi kkalkolat mingħajr ma, għal dan l-għan, jittieħed debitament kont tal-perijodi ta’ impjieg imwettqa maċ-ċedent li matulhom id-drittijiet għall-benefiċċji tax-xjuħija jkunu ġew akkumulati u tar-remunerazzjoni gross tal-impjegat fil-mument tal-ftuħ ta’ tali drittijiet.
Barra minn hekk, kalkolu li ma jiħux inkunsiderazzjoni l-perijodi ta’ impjieg u r-remunerazzjoni gross imsemmija fil-punt ta’ qabel dan ma jippermettix li jiġi ddeterminat jekk hemmx lok li, konformement mar-rekwiżit li jirriżulta minn dan l-Artikolu 8, imfakkar fil-punt 80 tas-sentenza preżenti, jiġu rrimedjati l-konsegwenzi ta’ tnaqqis ta’ dawn il-benefiċċji sostnut minn ex impjegat li diġà jgħix jew li, minħabba dan it-tnaqqis, ikollu jgħix taħt il-livell ta’ riskju ta’ faqar stabbilit għall-Istat Membru kkonċernat.
F’dan ir-rigward għandu jitwarrab l-argument tal-Gvern Ġermaniż li peress li l-verżjoni bil-lingwa Ġermaniża tal-Artikolu 8 tad-Direttiva 2008/94 tuża l-frażi “
ihrer erworbenen Rechte oder Anwartschaftsrechte
” u peress li l-espressjoni “
erworbene Anwartschaftrechte
” tista’ tiġi litteralment tradotta bil-kliem “drittijiet li jkunu fil-proċess li jinkisbu miksuba”, din id-dispożizzjoni tirreferi biss għad-drittijiet li jkunu fil-proċess li jagħtu intitolament prospettiv li, konformement mad-dispożizzjonijiet nazzjonali, huma miksuba, jiġifieri huma definittivi.
Fil-fatt, għandhom jiġu osservati, hekk kif sostna r-rikorrent fil-kawża prinċipali fil-Kawża C‑674/18, verżjonijiet lingwistiċi oħra ta’ din id-dispożizzjoni, bħall-verżjonijiet bil-lingwa Spanjola, Franċiża jew Taljana, li jikkonċernaw biss id-“drittijiet li jagħtu intitolament immedjat u d-drittijiet li jagħtu intitolament prospettiv”, mingħajr ma jeħtieġ li dawn tal-aħħar ikunu wkoll saru definittivi.
Issa, għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, in-neċessità ta’ interpretazzjoni uniformi ta’ dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni tirrikjedi, fil-każ ta’ diverġenza bejn id-diversi verżjonijiet lingwistiċi ta’ din id-dispożizzjoni, li d-dispożizzjoni inkwistjoni tiġi interpretata skont il-kuntest u l-għan tal-leġiżlazzjoni li hija tagħmel parti minnha (sentenza tat-23 ta’ Novembru 2016, Bayer CropScience u Stichting De Bijenstichting,
C‑442/14
,
EU:C:2016:890
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Ċertament, l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 2(2) tad-Direttiva 2008/94 jipprevedi li din ma tippreġudikax lid-dritt nazzjonali f’dak li jikkonċerna, b’mod partikolari, id-definizzjoni tal-kliem “dritt li jagħti titolu immedjat”, minn naħa, u “dritt li jagħti titolu prospettiv”, min-naħa l-oħra.
Għaldaqstant, din id-direttiva ma tipprekludix li, fi ħdan id-drittijiet li jagħtu intitolament prospettiv, Stat Membru jiddifferenzja dawk li huma ta’ natura definittiva. Madankollu, tali marġni diskrezzjonali rrikonoxxut lill-Istati Membri ma jistax iwassal sabiex jinkiser l-effett utli tad-dispożizzjonijiet tal-imsemmija direttiva, u b’mod partikolari tal-Artikolu 8 tagħha. Issa, dan ikun il-każ li kieku Stat Membru seta’ jneħħi ċerti kategoriji ta’ drittijiet li jagħtu intitolament prospettiv, fis-sens tad-dritt intern tiegħu, mill-obbligu ta’ protezzjoni minima impost mill-Artikolu 3(4)(b) tad-Direttiva 2001/23, moqri fid-dawl tal-artikolu 8 tad-Direttiva 2008/94, għad-drittijiet kollha li jagħtu titolu prospettiv.
Finalment hija l-qorti tar-rinviju li, b’teħid inkunsiderazzjoni tal-prinċipji li ħarġu fil-punti preċedenti ta’ din is-sentenza, għandha tivverifika jekk, fil-kawżi prinċipali, l-obbligu li tiġi żgurata protezzjoni minima tal-impjegat li jibbenefika mill-benefiċċji abbażi ta’ skema komplementari ta’ previdenza professjonali nkisirx.
Fid-dawl ta’ dak li ntqal iktar ’il fuq, ir-risposta għat-tielet, il-ħames u s-sitt domanda f’kull waħda mill-kawżi magħquda għandha tkun li l-Artikolu 3(4)(b) tad-Direttiva 2001/23, moqri flimkien mal-Artikolu 8 tad-Direttiva 2008/94, għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali, bħal dik interpretata mill-ġurisprudenza nazzjonali, li tipprevedi, meta jseħħ avveniment li jagħti dritt għal benefiċċji tax-xjuħija skont skema komplementari ta’ previdenza professjonali wara l-ftuħ tal-proċedura ta’ insolvenza li matulha twettaq it-trasferiment tal-impriża, u fir-rigward tal-parti ta’ dawn il-benefiċċji li ma taqax taħt ir-responsabbiltà taċ-ċessjonarju, li, minn naħa, l-organu ta’ garanzija kontra l-insolvenza stabbilit skont id-dritt nazzjonali ma huwiex obbligat jintervjeni meta d-drittijiet li jagħtu intitolament prospettiv għal benefiċċji tax-xjuħija ma kinux diġà definittivi fil-mument tal-ftuħ ta’ din il-proċedura ta’ insolvenza u li, min-naħa l-oħra, għall-finijiet tad-determinazzjoni tal-ammont relattiv għall-parti ta’ dawn il-benefiċċji li r-responsabbiltà tagħhom taqa’ fuq l-imsemmi organu, dan l-ammont huwa kkalkolat fuq il-bażi tar-remunerazzjoni mensili gross li kellu l-impjegat ikkonċernat fil-mument tal-ftuħ tal-imsemmija proċedura, jekk minn dan jirriżulta li l-impjegati huma mċaħħda mill-protezzjoni minima ggarantita minn din id-dispożizzjoni, fatt dan li għandu jiġi vverifikat mill-qorti tar-rinviju.
Fuq is-seba’ sad-disa’ domanda f’kull waħda mill-kawżi magħquda
Permezz tas-seba’ sad-disa’ domanda f’kull waħda mill-kawżi magħquda, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk l-Artikolu 8 tad-Direttiva 2008/94, inkwantu jipprevedi protezzjoni minima tad-drittijiet li jagħtu intitolament immedjat, jew tad-drittijiet li intitolament prospettiv, tal-impjegati għal benefiċċji tax-xjuħija, għandux effett dirett li l-persuna kkonċernata tista’ tinvoka kontra organu ta’ garanzija rregolat mid-dritt privat, inkarigat li jiġbor mingħand il-persuni li jimpjegaw kontribuzzjonijiet obbligatorji u li, għal dan l-għan, jista’ jirrikorri għall-eżekuzzjoni forzata, filwaqt li jkun suġġett għal superviżjoni prudenzjali eżerċitata minn awtorità pubblika tal-Istat Membru kkonċernat.
Fis-sentenza tagħha tad-19 ta’ Diċembru 2019, Pensions-Sicherungs-Verein (
C‑168/18
,
EU:C:2019:1128
), il-Qorti tal-Ġustizzja diġà rrispondiet għad-domanda ta’ jekk l-Artikolu 8 tad-Direttiva 2008/94 jistax ikollu effett dirett b’tali mod li huwa jista’ jiġi invokat kontra organu rregolat mid-dritt privat, indikat mill-Istat membru kkonċernat bħala li huwa l-organu ta’ garanzija kontra r-riskju ta’ insolvenza tal-persuni li jimpjegaw fil-qasam tal-pensjoni professjonali. Fil-punti 52 sa 57 ta’ din is-sentenza, hija essenzjalment irrispondiet għal din id-domanda fl-affermattiv, jekk kemm il-darba, minn naħa, fid-dawl tal-missjoni ta’ garanzija kkonferita lil dan l-organu u fid-dawl tal-kundizzjonijiet li fihom iwettaqha, l-imsemmi organu jista’ jiġi assimilat għall-Istat u, min-naħa l-oħra, jekk kemm-il darba din il-missjoni effettivament testendi ruħha għat-tipi ta’ benefiċċji tax-xjuħija li għalihom hija mitluba l-protezzjoni minima prevista f’dan l-Artikolu 8.
Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet, ir-risposta għas-seba’ sad-disa’ domanda f’kull waħda mill-kawżi magħquda għandha tkun li, sa fejn jipprevedi protezzjoni minima tad-drittijiet li jagħtu intitolament immedjat jew tad-drittijiet li jagħtu intitolament prospettiv tal-impjegati għal benefiċċji tax-xjuħija, l-Artikolu 8 tad-Direttiva 2008/94 jista’ jkollu effett dirett b’tali mod li jista’ jiġi invokat kontra organu rregolat mid-dritt privat, indikat mill-Istat Membru kkonċernat bħala l-organu ta’ garanzija kontra r-riskju ta’ insolvenza tal-persuni li jimpjegaw fil-qasam tal-pensjoni professjonali jekk kemm il-darba, minn naħa, fid-dawl tal-missjoni ta’ garanzija kkonferita lil dan l-organu u fid-dawl tal-kundizzjonijiet li fihom huwa jwettaqha, l-imsemmi organu jista’ jiġi assimilat mal-Istat u, min-naħa l-oħra, jekk kemm il-darba din il-missjoni effettivament testendi ruħha għat-tipi ta’ benefiċċji tax-xjuħija li għalihom hija mitluba l-protezzjoni minima prevista f’dan l-Artikolu 8, fatt dan li għandu jiġi ddeterminat mill-qorti tar-rinviju.
Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.

Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Il-Ħames Awla) taqta’ u tiddeċiedi:

1)
Id-Direttiva tal-Kunsill 2001/23/KE tat-12 ta’ Marzu 2001 dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet ta’ l-Istati Membri relatati mas-salvagwardja tad-drittijiet ta’ l-impjegati fil-każ ta’ trasferiment ta’ impriżi, negozji jew partijiet ta’ impriżi jew negozji, u b’mod partikolari fid-dawl tal-Artikolu 3(1) u (4) kif ukoll fid-dawl tal-Artikolu 5(2)(a) tagħha, għandha tiġi interpretata fis-sens li, fil-każ ta’ trasferiment ta’ impriża suġġetta għal proċedura ta’ insolvenza, imwettaq mill-prattikant tal-falliment tagħha, hija ma tipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali, kif interpretata mill-ġurisprudenza nazzjonali, li tgħid li meta, wara l-ftuħ tal-proċedura ta’ insolvenza, iseħħ l-avveniment li jagħti d-dritt għal pensjoni tal-irtirar skont skema komplementari ta’ previdenza professjonali, iċ-ċessjonarju ma jkunx responsabbli għad-drittijiet ta’ impjegat li jagħtu titolu prospettiv għal din il-pensjoni tal-irtirar akkumulati għal perijodi ta’ impjieg preċedenti għall-ftuħ tal-proċedura ta’ insolvenza, jekk kemm-il darba, f’dak li jikkonċerna l-parti tal-ammont li għaliha ma huwiex responsabbli ċ-ċessjonarju, il-miżuri adottati sabiex jiġu protetti l-interessi tal-impjegati jkunu ta’ livell tal-inqas ekwivalenti għal-livell ta’ protezzjoni meħtieġ skont l-Artikolu 8 tad-Direttiva 2008/94/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-22 ta’ Ottubru 2008 dwar il-protezzjoni ta’ l-impjegati fil-każ ta’ l-insolvenza ta’ min iħaddimhom.

2)
L-Artikolu 3(4)(b) tad-Direttiva 2001/23, moqri flimkien mal-Artikolu 8 tad-Direttiva 2008/94, għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali, bħal dik interpretata mill-ġurisprudenza nazzjonali, li tipprevedi, meta jseħħ avveniment li jagħti dritt għal benefiċċji tax-xjuħija skont skema komplementari ta’ previdenza professjonali wara l-ftuħ tal-proċedura ta’ insolvenza li matulha twettaq it-trasferiment tal-impriża, u fir-rigward tal-parti ta’ dawn il-benefiċċji li ma taqax taħt ir-responsabbiltà taċ-ċessjonarju, li, minn naħa, l-organu ta’ garanzija kontra l-insolvenza stabbilit skont id-dritt nazzjonali ma huwiex obbligat jintervjeni meta d-drittijiet li jagħtu intitolament prospettiv għal benefiċċji tax-xjuħija ma kinux diġà definittivi fil-mument tal-ftuħ ta’ din il-proċedura ta’ insolvenza u li, min-naħa l-oħra, għall-finijiet tad-determinazzjoni tal-ammont relattiv għall-parti ta’ dawn il-benefiċċji li r-responsabbiltà tagħhom taqa’ fuq l-imsemmi organu, dan l-ammont huwa kkalkolat fuq il-bażi tar-remunerazzjoni mensili gross li kellu l-impjegat ikkonċernat fil-mument tal-ftuħ tal-imsemmija proċedura, jekk minn dan jirriżulta li l-impjegati huma mċaħħda mill-protezzjoni minima ggarantita minn din id-dispożizzjoni, fatt dan li għandu jiġi vverifikat mill-qorti tar-rinviju.

3)
Sa fejn jipprevedi protezzjoni minima tad-drittijiet li jagħtu intitolament immedjat jew tad-drittijiet li jagħtu intitolament prospettiv tal-impjegati għal benefiċċji tax-xjuħija, l-Artikolu 8 tad-Direttiva 2008/94 jista’ jkollu effett dirett b’tali mod li jista’ jiġi invokat kontra organu rregolat mid-dritt privat, indikat mill-Istat Membru kkonċernat bħala l-organu ta’ garanzija kontra r-riskju ta’ insolvenza tal-persuni li jimpjegaw fil-qasam tal-pensjoni professjonali jekk kemm il-darba, minn naħa, fid-dawl tal-missjoni ta’ garanzija kkonferita lil dan l-organu u fid-dawl tal-kundizzjonijiet li fihom huwa jwettaqha, l-imsemmi organu jista’ jiġi assimilat mal-Istat u, min-naħa l-oħra, jekk kemm il-darba din il-missjoni effettivament testendi ruħha għat-tipi ta’ benefiċċji tax-xjuħija li għalihom hija mitluba l-protezzjoni minima prevista f’dan l-Artikolu 8, fatt dan li għandu jiġi ddeterminat mill-qorti tar-rinviju.

Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Ġermaniż.