CELEX: 62019CJ0265
Προδικαστική παραπομπή
Διανοητική ιδιοκτησία
Δικαιώματα συγγενικά προς την πνευματική ιδιοκτησία
Οδηγία 2006/115/ΕΚ
Άρθρο 8, παράγραφος 2
Χρήση φωνογραφημάτων εντός της Ένωσης
Δικαίωμα των ερμηνευτών ή εκτελεστών καλλιτεχνών σε εύλογη αμοιβή η οποία κατανέμεται μεταξύ αυτών και των παραγωγών των φωνογραφημάτων
Εφαρμογή στους υπηκόους τρίτων χωρών
Συνθήκη για τις εκτελέσεις και τα φωνογραφήματα
Άρθρα 4 και 15
Επιφυλάξεις που γνωστοποιούνται από τρίτες χώρες
Περιορισμοί του δικαιώματος εύλογης αμοιβής οι οποίοι ενδέχεται να ανακύψουν, επί τη βάσει της αμοιβαιότητας, εντός της Ένωσης από τις ως άνω επιφυλάξεις για τους υπηκόους τρίτων χωρών
Άρθρο 17, παράγραφος 2, και άρθρο 52, παράγραφος 1, του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Θεμελιώδες δικαίωμα προστασίας της διανοητικής ιδιοκτησίας
Απαίτηση κατά την οποία κάθε περιορισμός πρέπει να προβλέπεται εκ του νόμου, να σέβεται το βασικό περιεχόμενο του θεμελιώδους δικαιώματος και να είναι σύμφωνος με την αρχή της αναλογικότητας
Κατανομή των αρμοδιοτήτων για τη θέσπιση των περιορισμών αυτών μεταξύ της Ένωσης και των κρατών μελών
Κατανομή των αρμοδιοτήτων στις σχέσεις με τρίτες χώρες
Άρθρο 3, παράγραφος 2, ΣΛΕΕ
Αποκλειστική αρμοδιότητα της Ένωσης

Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία του άρθρου 8 της οδηγίας 2006/115/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Δεκεμβρίου 2006, σχετικά με το δικαίωμα εκμίσθωσης, το δικαίωμα δανεισμού και ορισμένα δικαιώματα συγγενικά προς την πνευματική ιδιοκτησία στον τομέα των προϊόντων της διανοίας (
ΕΕ 2006, L 376, σ. 28
), υπό το πρίσμα, ειδικότερα, της Συνθήκης του Παγκόσμιου Οργανισμού Διανοητικής Ιδιοκτησίας (ΠΟΔΙ) για τις εκτελέσεις και τα φωνογραφήματα, η οποία συνήφθη στη Γενεύη στις 20 Δεκεμβρίου 1996 και εγκρίθηκε εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας με την απόφαση 2000/278/ΕΚ του Συμβουλίου, της 16ης Μαρτίου 2000 (
ΕΕ 2000, L 89, σ. 6
, στο εξής: Συνθήκη WPPT).
Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ, αφενός, της Recorded Artists Actors Performers Ltd (στο εξής: RAAP) και, αφετέρου, της Phonographic Performance (Ireland) Ltd (στο εξής: PPI), του Minister for Jobs, Enterprise and Innovation (Υπουργού Απασχόλησης, Επιχειρηματικότητας και Καινοτομίας, Ιρλανδία), της Ireland (Ιρλανδίας) και του Attorney General, με αντικείμενο το δικαίωμα εύλογης και ενιαίας αμοιβής των υπηκόων τρίτων χωρών, όταν έχουν συμβάλει στη δημιουργία φωνογραφήματος το οποίο χρησιμοποιείται στην Ιρλανδία.
Το νομικό πλαίσιο
Η Σύμβαση της Βιέννης περί του Δικαίου των Συνθηκών
Το άρθρο 19 της Συμβάσεως της Βιέννης περί του Δικαίου των Συνθηκών, της 23ης Μαΐου 1969 (
Recueil des traités des Nations unies
, τόμος 1155, σ. 331), έχει ως εξής:
«Εν Κράτος δύναται, κατά την υπογραφήν, επικύρωσιν, αποδοχήν, έγκρισιν συνθήκης ή προσχώρησιν εις αυτήν, να διατυπώσει επιφύλαξιν […]»
Το άρθρο 21 της εν λόγω Συμβάσεως ορίζει τα εξής:
«1.   Επιφύλαξις ισχύουσα εν σχέσει προς έτερον μέρος συμφώνως προς τα άρθρα 19, 20 και 23:
(α)
[τ]ροποποιεί διά το επιφυλασσόμενον κράτος, εις τας μετά του ετέρου εκείνου μέρους σχέσεις του, τας διατάξεις της συνθήκης εις τας οποίας αφορά η επιφύλαξις, κατά την έκτασιν την προβλεπομένην υπό της επιφυλάξεως και
(β)
[τ]ροποποιεί κατά την αυτήν έκτασιν τας διατάξεις ταύτας διά το έτερον εκείνο μέρος εις τας σχέσεις του μετά του επιφυλασσομένου κράτους.
2.   Η επιφύλαξις δεν τροποποιεί τας διατάξεις της συνθήκης διά τα άλλα μέρη εις τας μεταξύ των σχέσεις.
[…]»
Η Σύμβαση της Ρώμης
Η διεθνής σύμβαση περί της προστασίας των ερμηνευτών ή εκτελεστών καλλιτεχνών, των παραγωγών φωνογραφημάτων και των οργανισμών ραδιοτηλεόρασης συνήφθη στη Ρώμη, στις 26 Οκτωβρίου 1961 (στο εξής: Σύμβαση της Ρώμης).
Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος της συμβάσεως αυτής. Αντιθέτως, όλα τα κράτη μέλη της, πλην της Δημοκρατίας της Μάλτας, είναι συμβαλλόμενα μέρη της.
Το άρθρο 2 της εν λόγω συμβάσεως ορίζει τα εξής:
«1.   Για τους σκοπούς της παρούσας Σύμβασης, εθνική μεταχείριση σημαίνει τη μεταχείριση που παρέχει η εσωτερική νομοθεσία του συμβαλλόμενου Κράτους στο έδαφος του οποίου ζητείται η προστασία:
α)
στους ερμηνευτές ή εκτελεστές καλλιτέχνες που είναι υπήκοοί του για τις εκτελέσεις που γίνονται, εγγράφονται για πρώτη φορά ή μεταδίδονται ραδιοτηλεοπτικά στο έδαφός του,
β)
στους παραγωγούς φωνογραφημάτων, που είναι υπήκοοί του για τα φωνογραφήματα τα οποία για πρώτη φορά δημοσιεύονται ή εγγράφονται στο έδαφός του,
[…]
2.   Η εθνική μεταχείριση θα παρέχεται λαμβανομένων υπόψη της προστασίας που ρητώς εγγυάται και των περιορισμών που ρητώς προβλέπει η παρούσα Σύμβαση.»
Κατά το άρθρο 4 της ίδιας συμβάσεως:
«Κάθε συμβαλλόμενο κράτος θα παρέχει την εθνική μεταχείριση στους ερμηνευτές ή εκτελεστές καλλιτέχνες, εφόσον πληρούται μία από τις ακόλουθες προϋποθέσεις:
α)
η εκτέλεση γίνεται σε άλλο συμβαλλόμενο κράτος,
β)
η εκτέλεση έχει εγγραφεί σε φωνογράφημα προστατευόμενο κατά το παρακάτω άρθρο 5,
[…]»
Το άρθρο 5 της συμβάσεως της Ρώμης ορίζει τα εξής:
«1.   Κάθε συμβαλλόμενο κράτος θα παρέχει την εθνική μεταχείριση στους παραγωγούς φωνογραφημάτων, εφόσον πληρούται μία από τις ακόλουθες προϋποθέσεις:
α)
ο παραγωγός φωνογραφημάτων είναι υπήκοος άλλου συμβαλλόμενου κράτους (κριτήριο της υπηκοότητας),
β)
η πρώτη εγγραφή του ήχου πραγματοποιήθηκε σε ένα άλλο συμβαλλόμενο κράτος (κριτήριο της εγγραφής),
γ)
το φωνογράφημα δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά σε ένα άλλο συμβαλλόμενο κράτος (κριτήριο της δημοσίευσης).
2.   Όταν η πρώτη έκδοση έγινε μεν σε μη συμβαλλόμενο κράτος, το φωνογράφημα όμως το αργότερο μέσα σε τριάντα ημέρες από την πρώτη δημοσίευση, δημοσιεύθηκε επίσης και σε ένα συμβαλλόμενο κράτος (σύγχρονη δημοσίευση), το φωνογράφημα αυτό θα θεωρείται ότι εκδόθηκε για πρώτη φορά σε συμβαλλόμενο κράτος.
3.   Κάθε συμβαλλόμενο κράτος μπορεί με γνωστοποίησή του που κατατ[ίθεται] στον Γενικό Γραμματέα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών να δηλώσει ότι δεν θα εφαρμόσει είτε το κριτήριο της δημοσίευσης είτε το κριτήριο της εγγραφής. Η γνωστοποίηση αυτή μπορεί να κατατεθεί κατά τη στιγμή της [επι]κύρωσης, της αποδοχής ή της προσχώρησης ή οποτεδήποτε άλλοτε· στην τελευταία αυτήν περίπτωση δεν θα έχει ισχύ παρά μόνο μετά παρέλευση έξι μηνών από την κατάθεση.»
Το άρθρο 17 της συμβάσεως αυτής προβλέπει τα εξής:
«Κάθε συμβαλλόμενο κράτος του οποίου η ισχύουσα κατά τις 26 Οκτωβρίου 1961 εσωτερική νομοθεσία παρέχει στους παραγωγούς φωνογραφημάτων προστασία με βάση μόνο το κριτήριο της εγγραφής, μπορεί με γνωστοποίησή του που κατατίθεται στον Γενικό Γραμματέα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών συγχρόνως με την κατάθεση του εγγράφου [επι]κύρωσης, αποδοχής ή προσχώρησης να δηλώσει ότι δεν θα εφαρμόσει παρά αυτό μόνο το κριτήριο της εγγραφής για τους σκοπούς του άρθρου 5 […]»
Η Συνθήκη WPPT
Η Ένωση και τα κράτη μέλη της είναι συμβαλλόμενα μέρη της Συνθήκης WPPT. Αυτή η διεθνής συμφωνία τέθηκε σε ισχύ για την Ένωση και για ορισμένα κράτη μέλη, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγεται και η Ιρλανδία, στις 14 Μαρτίου 2010. Για τα λοιπά κράτη μέλη τέθηκε σε ισχύ σε μεταγενέστερη ημερομηνία. Συνολικά εκατό κράτη περίπου είναι συμβαλλόμενα μέρη της Συνθήκης WPPT.
Το άρθρο 1, παράγραφος 1, της Συνθήκης WPPT έχει ως εξής:
«Από την παρούσα συνθήκη δεν προκύπτει καμία παρέκκλιση από τις υποχρεώσεις που υπέχουν τα συμβαλλόμενα μέρη μεταξύ τους βάσει της [σύμβασης της Ρώμης].»
Το άρθρο 2 της Συνθήκης WPPT ορίζει τα εξής:
«Στο πλαίσιο της παρούσας συνθήκης νοούνται ως:
α)
“ερμηνευτές ή εκτελεστές καλλιτέχνες”, οι ηθοποιοί, τραγουδιστές, μουσικοί, χορευτές και άλλα πρόσωπα που υποδύονται, τραγουδούν, απαγγέλλουν, εκφωνούν, παίζουν, ερμηνεύουν ή εκτελούν καθ’ οιονδήποτε άλλο τρόπο λογοτεχνικά ή καλλιτεχνικά έργα ή εκφράσεις της λαϊκής τέχνης·
β)
“φωνογράφημα”, η εγγραφή ήχων προερχόμενων από [ερμηνεία ή] εκτέλεση ή από άλλους ήχους ή από παράσταση ήχων, εκτός από την υλική ενσωμάτωση σε κινηματογραφική ταινία ή άλλο οπτικοακουστικό έργο·
γ)
“εγγραφή”, η ενσωμάτωση ήχων ή της παράστασής τους, μέσω της οποίας μπορούν να γίνουν αντιληπτοί, να αναπαραχθούν ή να παρουσιαστούν μέσω ειδικής συσκευής·
δ)
“παραγωγός φωνογραφημάτων”[,] το φυσικό ή νομικό πρόσωπο που αναλαμβάνει την πρωτοβουλία ή έχει την ευθύνη για την εγγραφή για πρώτη φορά των ήχων μιας [ερμηνείας ή] εκτέλεσης ή άλλων ήχων ή της παράστασης ήχων·
[…]»
Κατά το άρθρο 3 της Συνθήκης WPPT, το οποίο επιγράφεται «Δικαιούχοι της προστασίας βάσει της παρούσας συνθήκης»:
«1.   Τα συμβαλλόμενα μέρη παρέχουν την προστασία που προβλέπεται βάσει της παρούσας συνθήκης στους καλλιτέχνες ερμηνευτές ή εκτελεστές και τους παραγωγούς φωνογραφημάτων που είναι υπήκοοι των άλλων συμβαλλόμενων μερών.
2.   Ως υπήκοοι των άλλων συμβαλλομένων μερών νοούνται εκείνοι οι καλλιτέχνες ερμηνευτές ή εκτελεστές ή οι παραγωγοί φωνογραφημάτων οι οποίοι θα πληρούσαν τα κριτήρια για την παροχή της προστασίας που προβλέπει η σύμβαση της Ρώμης, εάν όλα τα συμβαλλόμενα μέρη της παρούσας συνθήκης ήταν συμβαλλόμενα μέρη στη σύμβαση αυτή. Για την εφαρμογή αυτών των κριτηρίων παροχής προστασίας, τα συμβαλλόμενα μέρη εφαρμόζουν τους ορισμούς του άρθρου 2 της παρούσας συνθήκης.
3.   Το συμβαλλόμενο μέρος που κάνει χρήση των δυνατοτήτων που προβλέπονται στο άρθρο 5, παράγραφος 3[,] της σύμβασης της Ρώμης ή, στο πλαίσιο του άρθρου 5 της ίδιας σύμβασης, στο άρθρο 17 της σύμβασης αυτής, προβαίνει σε γνωστοποίηση, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στις διατάξεις αυτές, στον γενικό διευθυντή του [ΠΟΔΙ].»
Το άρθρο 4 της Συνθήκης WPPT, το οποίο επιγράφεται «Εθνική μεταχείριση», προβλέπει τα εξής:
«1.   Κάθε συμβαλλόμενο μέρος παρέχει στους υπηκόους των άλλων συμβαλλομένων μερών, όπως ορίζονται στο [άρθρο 3, παράγραφος 2, της παρούσας συνθήκης], τη μεταχείριση που παρέχει στους δικούς του υπηκόους όσον αφορά τα ειδικά αποκλειστικά δικαιώματα που παρέχονται από την παρούσα συνθήκη, και το δικαίωμα εύλογης αμοιβής που προβλέπεται στο άρθρο 15 της παρούσας συνθήκης.
2.   Η υποχρέωση που προβλέπεται [στην παράγραφο 1 του παρόντος άρθρου] δεν ισχύει, εφόσον ένα άλλο συμβαλλόμενο μέρος κάνει χρήση των επιφυλάξεων που επιτρέπει το [άρθρο 15, παράγραφος 3,] της παρούσας συνθήκης.»
Το άρθρο 15 της Συνθήκης WPPT, το οποίο επιγράφεται «Δικαίωμα αμοιβής για τη ραδιοτηλεοπτική μετάδοση και την παρουσίαση στο κοινό», έχει ως εξής:
«1.   Οι ερμηνευτές ή εκτελεστές καλλιτέχνες και οι παραγωγοί φωνογραφημάτων έχουν δικαίωμα ενιαίας και εύλογης αμοιβής για την άμεση ή έμμεση χρήση των φωνογραφημάτων τους που δημοσιεύονται για εμπορικούς σκοπούς, για ραδιοτηλεοπτική μετάδοση ή για οποιαδήποτε παρουσίαση στο κοινό.
2.   Τα συμβαλλόμενα μέρη μπορούν να ορίσουν στις εθνικές νομοθεσίες τους ότι η ενιαία και εύλογη αμοιβή μπορεί να ζητηθεί από τον χρήστη εκ μέρους του ερμηνευτή ή εκτελεστή καλλιτέχνη ή εκ μέρους του παραγωγού του φωνογραφήματος ή και από τους δύο. Τα συμβαλλόμενα μέρη μπορούν να θεσπίσουν εθνικές νομοθετικές διατάξεις οι οποίες, ελλείψει συμφωνίας μεταξύ του ερμηνευτή ή εκτελεστή καλλιτέχνη και του παραγωγού φωνογραφήματος, προβλέπουν τους όρους σύμφωνα με τους οποίους κατανέμεται η ενιαία και εύλογη αμοιβή μεταξύ των ερμηνευτών ή εκτελεστών καλλιτεχνών και των παραγωγών φωνογραφημάτων.
3.   Κάθε συμβαλλόμενο μέρος μπορεί, με γνωστοποίησή του που κατατίθεται στον γενικό γραμματέα του ΠΟΔΙ, να δηλώσει ότι θα εφαρμόσει τις διατάξεις [της παραγράφου 1 του παρόντος άρθρου] μόνο για ορισμένες χρήσεις, ή ότι θα περιορίσει την εφαρμογή τους κατά ορισμένο τρόπο ή ότι δεν θα εφαρμόσει αυτές τις διατάξεις καθόλου.
4.   Στο πλαίσιο του παρόντος άρθρου, τα φωνογραφήματα που διατίθενται στο κοινό, με ενσύρματα ή ασύρματα μέσα, κατά τρόπο ώστε τα μέλη του κοινού να μπορούν να έχουν πρόσβαση σε αυτά από τον τόπο και κατά τον χρόνο της ατομικής τους επιλογής, θεωρούνται ότι έχουν δημoσιευθεί για εμπορικούς σκοπούς.»
Το άρθρο 23, παράγραφος 1, της Συνθήκης WPPT ορίζει τα εξής:
«Τα συμβαλλόμενα μέρη αναλαμβάνουν τη δέσμευση να υιοθετήσουν, σύμφωνα με τα νομοθετικά τους συστήματα, τα μέτρα που είναι αναγκαία για την εξασφάλιση της εφαρμογής της παρούσας συνθήκης.»
Κατά το άρθρο 33 της Συνθήκης WPPT:
«Η παρούσα συνθήκη κατατίθεται στον γενικό γραμματέα του ΠΟΔΙ.»
Μολονότι τα κράτη μέλη της Ένωσης, η ίδια η Ένωση και πολλές τρίτες χώρες επικύρωσαν τη Συνθήκη WPPT χωρίς να διατυπώσουν επιφυλάξεις δυνάμει του άρθρου 15, παράγραφος 3, της διεθνούς αυτής συμφωνίας, ορισμένες τρίτες χώρες, μεταξύ των οποίων και οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, η Δημοκρατία της Χιλής, η Δημοκρατία της Σιγκαπούρης, η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας, η Κοινοπολιτεία της Αυστραλίας, η Ρωσική Ομοσπονδία, η Δημοκρατία της Κορέας, ο Καναδάς, η Δημοκρατία της Ινδίας και η Νέα Ζηλανδία, διατύπωσαν, αντιθέτως, επιφυλάξεις.
Ειδικότερα, μεταξύ άλλων, στις γνωστοποιήσεις αριθ. 8, 66 και 92 που αφορούν τη Συνθήκη WPPT περιλαμβάνονται οι ακόλουθες δηλώσεις:
«Σύμφωνα με το [άρθρο 15, παράγραφος 3, της Συνθήκης WPPT], οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής θα εφαρμόζουν [το άρθρο 15, παράγραφος 1, της Συνθήκης αυτής] μόνο για ορισμένες πράξεις ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης και παρουσίασης στο κοινό με ψηφιακά μέσα για τις οποίες χρεώνεται άμεσο ή έμμεσο τέλος, καθώς και για άλλες αναμεταδόσεις και ψηφιακές διανομές φωνογραφημάτων, όπως προβλέπεται από τη νομοθεσία των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής.»
«[…] Η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας θεωρεί ότι δεν δεσμεύεται από την παράγραφο 1 του άρθρου 15 της [Συνθήκης WPPT]. […]»
«[…] Σύμφωνα με το [άρθρο 15, παράγραφος 3, της Συνθήκης WPPT], […] η Δημοκρατία της Ινδίας δηλώνει ότι η διάταξη του [άρθρου 15, παράγραφος 1, της Συνθήκης αυτής] σχετικά με την εύλογη και ενιαία αμοιβή των ερμηνευτών ή εκτελεστών καλλιτεχνών και των παραγωγών φωνογραφημάτων δεν θα έχει εφαρμογή στην Ινδία.»
Η οδηγία 2006/115
Οι αιτιολογικές σκέψεις 5 έως 7, 12 και 13 της οδηγίας 2006/115 έχουν ως εξής:
«(5)
Για τη συνέχεια του δημιουργικού και καλλιτεχνικού έργου των δημιουργών και των καλλιτεχνών ερμηνευτών ή εκτελεστών είναι αναγκαία η ύπαρξη επαρκούς εισοδήματος και οι επενδύσεις που απαιτούνται, ιδίως για την παραγωγή φωνογραφημάτων και ταινιών, είναι ιδιαίτερα υψηλές και ριψοκίνδυνες. Η δυνατότητα πραγματοποίησης του εν λόγω εισοδήματος και απόσβεσης των επενδυόμενων ποσών μπορεί να διασφαλιστεί αποτελεσματικά μόνο με την ενδεδειγμένη έννομη προστασία των εν λόγω δικαιούχων.
(6)
Οι εν λόγω δημιουργικές, καλλιτεχνικές και επιχειρηματικές δραστηριότητες αποτελούν σε σημαντικό βαθμό δραστηριότητες ελεύθερων επαγγελματιών. Η άσκηση των εν λόγω δραστηριοτήτων θα πρέπει να διευκολυνθεί με την παροχή εναρμονισμένης έννομης προστασίας εντός της [Ένωσης].[…]
(7)
Πρέπει να υπάρξει προσέγγιση στις νομοθεσίες των κρατών μελών, με τρόπο που να μην αντιβαίνει στις διεθνείς συμβάσεις στις οποίες βασίζεται η πνευματική ιδιοκτησία και τα συγγενικά δικαιώματα πολλών κρατών μελών.
[…]
(12)
Είναι αναγκαίο να καθιερωθεί σύστημα με το οποίο θα διασφαλίζεται ότι οι δημιουργοί και οι καλλιτέχνες ερμηνευτές ή εκτελεστές λαμβάνουν εύλογη αμοιβή από την οποία δεν χωρεί παραίτηση και έχουν τη δυνατότητα να αναθέτουν τη διαχείριση αυτού του δικαιώματος σε εταιρείες συλλογικής διαχείρισης που τους εκπροσωπούν.
(13)
Αυτή η εύλογη αμοιβή μπορεί να καταβάλλεται με βάση μία ή περισσότερες πληρωμές ανά πάσα στιγμή, κατά τη σύναψη της σύμβασης ή αργότερα. Γι’ αυτό πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η σπουδαιότητα της συμβολής των ενεχομένων δημιουργών και καλλιτεχνών ερμηνευτών ή εκτελεστών στο φωνογράφημα ή στην ταινία.»
Το άρθρο 8 της οδηγίας αυτής, το οποίο περιλαμβάνεται στο κεφάλαιο II με τίτλο «Συγγενικά δικαιώματα», προβλέπει στην παράγραφο 2 τα εξής:
«Τα κράτη μέλη προβλέπουν ένα δικαίωμα προκειμένου να εξασφαλίζεται ότι ο χρήστης καταβάλλει εύλογη και ενιαία αμοιβή σε περίπτωση που ένα φωνογράφημα το οποίο εκδίδεται για εμπορικούς σκοπούς ή μια αναπαραγωγή του φωνογραφήματος αυτού χρησιμοποιείται για ασύρματη ραδιοτηλεοπτική μετάδοση ή για οποιαδήποτε παρουσίαση στο κοινό και προκειμένου να εξασφαλίζεται ότι η αμοιβή αυτή κατανέμεται μεταξύ των καλλιτεχνών ερμηνευτών ή εκτελεστών και των παραγωγών των φωνογραφημάτων. Τα κράτη μέλη, ελλείψει συμφωνίας μεταξύ καλλιτεχνών ερμηνευτών ή εκτελεστών και παραγωγών φωνογραφημάτων, μπορούν να θεσπίζουν τους όρους για την κατανομή της αμοιβής αυτής μεταξύ τους.»
Το άρθρο 11 της εν λόγω οδηγίας, με τίτλο «Διαχρονική εφαρμογή», έχει ως εξής:
«1.   Η παρούσα οδηγία ισχύει για όλα τα έργα που προστατεύονται από την πνευματική ιδιοκτησία, τις εκτελέσεις, τα φωνογραφήματα, τις εκπομπές και τις πρώτες υλικές ενσωματώσεις ταινιών που αναφέρονται σ’ αυτήν, και τα οποία εξακολουθούσαν, κατά την 1η Ιουλίου 1994, να προστατεύονται από τη νομοθεσία των κρατών μελών σχετικά με την πνευματική ιδιοκτησία και τα συγγενικά δικαιώματα ή πληρούσαν τα κριτήρια για προστασία βάσει των διατάξεών της κατά την εν λόγω ημερομηνία.
2.   Η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται με την επιφύλαξη όλων των πράξεων εκμετάλλευσης που έχουν καταρτιστεί πριν από την 1η Ιουλίου 1994.
[…]»
Η οδηγία 2006/115 κωδικοποίησε και κατήργησε την οδηγία 92/100/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 19ης Νοεμβρίου 1992, σχετικά με το δικαίωμα εκμισθώσεως, το δικαίωμα δανεισμού και ορισμένα δικαιώματα συγγενικά προς την πνευματική ιδιοκτησία στον τομέα των προϊόντων της διανοίας (
ΕΕ 1992, L 346, σ. 61
). Δεν ορίζει προθεσμίες μεταφοράς της στις εθνικές έννομες τάξεις των κρατών μελών, αλλά στο άρθρο 14 και στο παράρτημά της I, μέρος B, παραπέμπει στις προθεσμίες μεταφοράς της οδηγίας 92/100 και των οδηγιών που την τροποποίησαν. Οι προθεσμίες αυτές έληξαν, αντίστοιχα, την 1η Ιουλίου 1994, στις 30 Ιουνίου 1995 και στις 21 Δεκεμβρίου 2002.
Το γράμμα του άρθρου 8, παράγραφος 2, της οδηγίας 2006/115 είναι πανομοιότυπο με εκείνο του άρθρου 8, παράγραφος 2, της οδηγίας 92/100.
Το ιρλανδικό δίκαιο
Ο Copyright and Related Rights Act 2000 (ιρλανδικός νόμος του 2000 για το δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας και τα συγγενικά δικαιώματα), όπως ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της διαφοράς της κύριας δίκης (στο εξής: CRR Act), προβλέπει στο άρθρο 38, παράγραφος 1, τα εξής:
«[Ό]ποιος προτίθεται να
a)
πραγματοποιήσει δημόσια αναπαραγωγή ηχογράφησης ή
b)
να χρησιμοποιήσει ηχογράφηση στο πλαίσιο ραδιοτηλεοπτικής εκπομπής ή καλωδιακού προγράμματος,
έχει δικαίωμα να το πράξει εφόσον
i)
συμφωνήσει να καταβάλει σε φορέα χορήγησης αδειών εκμετάλλευσης αμοιβή για αυτή την αναπαραγωγή ή τη χρήση στο πλαίσιο ραδιοτηλεοπτικής εκπομπής ή καλωδιακού προγράμματος και
ii)
εκπληρώσει τις υποχρεώσεις που προβλέπονται στο παρόν άρθρο.»
Το άρθρο 184 του CRR Act, που περιλαμβάνεται στο μέρος II του νόμου αυτού, ορίζει τα εξής:
«1.   Τα λογοτεχνικά, θεατρικά, μουσικά ή καλλιτεχνικά έργα, οι ηχογραφήσεις, οι κινηματογραφικές ταινίες, η στοιχειοθεσία δημοσιευμένης έκδοσης, καθώς και οι πρωτότυπες βάσεις δεδομένων, τυγχάνουν προστασίας δυνάμει δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας, όταν διατίθενται νομίμως στο κοινό για πρώτη φορά
a)
στην ημεδαπή, ή
b)
σε χώρα, έδαφος, κράτος ή περιοχή όπου εκτείνεται η ισχύς της σχετικής διάταξης του παρόντος μέρους.
2.   Για τους σκοπούς του παρόντος άρθρου, ως νόμιμη διάθεση έργου στο κοινό σε χώρα, έδαφος, κράτος ή περιοχή θεωρείται η νόμιμη διάθεση του έργου στο κοινό για πρώτη φορά, ακόμη και αν το έργο άρχισε ταυτόχρονα να διατίθεται νόμιμα επίσης στο κοινό άλλου τόπου· στο πλαίσιο αυτό, η νόμιμη διάθεση έργου στο κοινό άλλου τόπου θεωρείται ταυτόχρονη αν έχει πραγματοποιηθεί εντός των προηγούμενων 30 ημερών.»
Το άρθρο 208, παράγραφος 1, του νόμου αυτού, το οποίο περιλαμβάνεται στο μέρος IΙΙ του ίδιου νόμου, έχει ως εξής:
«Ο καλλιτέχνης δικαιούται να λάβει εύλογη αμοιβή από τον κάτοχο του δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας επί φωνογραφήματος όταν η ηχογράφηση του συνόλου ή σημαντικού μέρους προστατευόμενης ερμηνείας ή εκτελέσεως η οποία τέθηκε στη διάθεση του κοινού για εμπορικούς σκοπούς,
a)
παρουσιάζεται στο κοινό ή
b)
χρησιμοποιείται στο πλαίσιο ραδιοτηλεοπτικής εκπομπής ή καλωδιακού προγράμματος.»
Το άρθρο 287 του ίδιου νόμου, το οποίο περιλαμβάνεται επίσης στο μέρος III, ορίζει τα εξής:
«Στο παρόν μέρος και στο μέρος IV
ως “προστατευόμενη χώρα” νοείται
a)
η Ιρλανδία,
b)
άλλο κράτος μέλος του [Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ)], ή
c)
εφόσον προβλέπεται από κυβερνητικό διάταγμα δυνάμει του άρθρου 289, οποιαδήποτε χώρα ορίζεται ως προστατευόμενη βάσει του εν λόγω άρθρου·
ως “προστατευόμενο άτομο” νοείται ο πολίτης ή υπήκοος προστατευόμενης χώρας ή το άτομο που έχει την κατοικία ή τη συνήθη διαμονή του σε προστατευόμενη χώρα· και
ως “προστατευόμενο πρόσωπο” νοείται ο Ιρλανδός πολίτης ή το άτομο που έχει την κατοικία ή τη συνήθη διαμονή του στην ημεδαπή.»
Το άρθρο 288 του ίδιου νόμου προβλέπει τα εξής:
«Για τους σκοπούς των διατάξεων του παρόντος μέρους [III] και του μέρους IV, ως προστατευόμενη ερμηνεία ή εκτέλεση θεωρείται η ερμηνεία ή εκτέλεση η οποία είτε πραγματοποιείται από προστατευόμενο άτομο ή προστατευόμενο πρόσωπο είτε λαμβάνει χώρα σε προστατευόμενη χώρα, έδαφος, κράτος ή περιοχή, σύμφωνα με το παρόν κεφάλαιο.»
Το άρθρο 289, παράγραφος 1, του CRR Act έχει ως εξής:
«Η κυβέρνηση δύναται με διάταγμα να ορίσει ως προστατευόμενη χώρα, που απολαύει προστασίας δυνάμει του παρόντος μέρους [III] και του μέρους IV, οποιαδήποτε χώρα, έδαφος, κράτος ή περιοχή ως προς την οποία η κυβέρνηση έχει σχηματίσει την πεποίθηση ότι παρέχει ή θα παράσχει, βάσει της νομοθεσίας της, επαρκή προστασία στις ιρλανδικές ερμηνείες ή εκτελέσεις.»
Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα
Η ενάγουσα της κύριας δίκης, η RAAP, είναι ιρλανδική εταιρία συλλογικής διαχείρισης δικαιωμάτων ερμηνευτών ή εκτελεστών καλλιτεχνών.
Η πρώτη εναγομένη της κύριας δίκης και επίσης ιρλανδική εταιρία PPI είναι εταιρία συλλογικής διαχείρισης δικαιωμάτων παραγωγών φωνογραφημάτων.
Η RAAP και η PPI συνήψαν σύμβαση η οποία ορίζει με ποιον τρόπο τα καταβλητέα στην Ιρλανδία δικαιώματα για τη δημόσια αναπαραγωγή ηχογραφημένης μουσικής σε μπαρ και σε άλλα προσβάσιμα στο κοινό μέρη ή για τη ραδιοτηλεοπτική μετάδοση ηχογραφημένης μουσικής πρέπει να κατανέμονται στους ερμηνευτές ή εκτελεστές καλλιτέχνες αφού έχουν καταβληθεί από τους χρήστες στην PPI, και με ποιον τρόπο τα δικαιώματα αυτά πρέπει να αποδίδονται εν μέρει, για τον σκοπό αυτό, από την PPI στη RAAP. Οι δύο εταιρίες διαφωνούν όμως ως προς την έκταση εφαρμογής της συμβάσεως αυτής σε σχέση με τα δικαιώματα τα οποία καταβάλλονται στην PPI στις περιπτώσεις στις οποίες μεταδίδεται μουσική προερχόμενη από ηχογράφηση ερμηνευτή ή εκτελεστή καλλιτέχνη που δεν είναι ούτε υπήκοος ούτε κάτοικος κράτους μέλους του ΕΟΧ.
Πιο συγκεκριμένα, η RAAP εκτιμά ότι όλα τα καταβλητέα δικαιώματα πρέπει, σύμφωνα με το άρθρο 8, παράγραφος 2, της οδηγίας 2006/115 και τις διεθνείς συμφωνίες στις οποίες παραπέμπει η οδηγία αυτή, να κατανέμονται μεταξύ του παραγωγού του φωνογραφήματος και του ερμηνευτή ή εκτελεστή καλλιτέχνη. Κατά την άποψή της, η ιθαγένεια και ο τόπος κατοικίας του καλλιτέχνη είναι συναφώς άνευ σημασίας.
Αντιθέτως, κατά την PPI, το σύστημα που θεσπίζεται με τον CRR Act και προβλέπει ότι οι ερμηνευτές ή εκτελεστές καλλιτέχνες οι οποίοι δεν είναι ούτε υπήκοοι ούτε κάτοικοι κράτους μέλους του ΕΟΧ και των οποίων οι ερμηνείες ή εκτελέσεις δεν έχουν ηχογραφηθεί εντός του ΕΟΧ δεν δικαιούνται να εισπράξουν ποσοστό επί των δικαιωμάτων που καθίστανται απαιτητά όταν οι ερμηνείες ή εκτελέσεις τους μεταδίδονται στην Ιρλανδία, συνάδει τόσο με την οδηγία 2006/115 όσο και με τις διεθνείς συμφωνίες στις οποίες η οδηγία αυτή παραπέμπει. Η καταβολή αμοιβής στους καλλιτέχνες αυτούς για την εκμετάλλευση στην Ιρλανδία φωνογραφημάτων στη δημιουργία των οποίων έχουν συμβάλει θα παραβίαζε την αρχή της διεθνούς αμοιβαιότητας την οποία νομίμως υιοθέτησε η Ιρλανδία. Ειδικότερα, αν γινόταν δεκτή η άποψη της RAAP, οι ερμηνευτές ή εκτελεστές καλλιτέχνες των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής θα αμείβονταν στην Ιρλανδία, μολονότι, κατά την PPI, η εν λόγω τρίτη χώρα παρέχει σε πολύ περιορισμένο βαθμό το δικαίωμα εύλογης αμοιβής στους Ιρλανδούς ερμηνευτές ή εκτελεστές καλλιτέχνες.
Λόγω της διαφωνίας αυτής, η RAAP θεωρεί ότι τα ποσά που της καταβάλλει η PPI είναι ανεπαρκή και άσκησε αγωγή κατά της PPI ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου High Court (ανώτερου δικαστηρίου, Ιρλανδία).
Το δικαστήριο αυτό παρατηρεί ότι o CRR Act, λόγω του συνδυαστικού αποτελέσματος των άρθρων του 38, 184, 208, 287 και 288, και πλην της περιπτώσεως που εκδοθεί διάταγμα δυνάμει του άρθρου 289 του ίδιου αυτού νόμου, όπερ δεν έχει συμβεί μέχρι σήμερα, αποκλείει τη δυνατότητα των ερμηνευτών ή εκτελεστών καλλιτεχνών οι οποίοι είναι υπήκοοι τρίτων χωρών εκτός του ΕΟΧ και δεν έχουν την κατοικία ή τη συνήθη διαμονή τους εντός του ΕΟΧ να εισπράττουν ποσοστό επί των δικαιωμάτων που είναι καταβλητέα κατά τη μετάδοση στην Ιρλανδία των ηχογραφημένων εκτός ΕΟΧ ερμηνειών ή εκτελέσεών τους, με συνέπεια οι παραγωγοί φωνογραφημάτων, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων που είναι εγκατεστημένοι εκτός του ΕΟΧ, να λαμβάνουν το σύνολο των δικαιωμάτων αυτών.
Επομένως, στην περίπτωση ηχογραφήσεων στις οποίες συμμετέχουν παραγωγοί φωνογραφημάτων και ερμηνευτές ή εκτελεστές καλλιτέχνες των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, οι παραγωγοί αυτοί θα πρέπει, σύμφωνα με την ως άνω ερμηνεία, να λαμβάνουν το σύνολο των δικαιωμάτων που οφείλουν να καταβάλλουν οι χρήστες στην Ιρλανδία.
Το αιτούν δικαστήριο εξηγεί ότι η κατάσταση αυτή οφείλεται στο γεγονός ότι τα περιλαμβανόμενα στον CRR Act κριτήρια καθορισμού των προσώπων που δικαιούνται αμοιβή είναι διαφορετικά για τους παραγωγούς φωνογραφημάτων και για τους ερμηνευτές ή εκτελεστές καλλιτέχνες. Είναι όμως αμφίβολο αν μια τέτοια εθνική ρύθμιση συμβιβάζεται με το άρθρο 8, παράγραφος 2, της οδηγίας 2006/115, δεδομένου ότι η διάταξη αυτή απαιτεί από τα κράτη μέλη να προβλέπουν εύλογη και ενιαία αμοιβή η οποία καταβάλλεται από τον χρήστη και πρέπει να κατανέμεται μεταξύ του παραγωγού του φωνογραφήματος και του ερμηνευτή ή εκτελεστή καλλιτέχνη.
Το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει συναφώς ότι ο CRR Act, ο οποίος επιφυλάσσει ίση μεταχείριση σε όλους τους ερμηνευτές ή εκτελεστές καλλιτέχνες που είναι υπήκοοι ή κάτοικοι κράτους μέλους της Ένωσης και του ΕΟΧ, συνάδει με τους κανόνες της Συνθήκης ΛΕΕ που απαγορεύουν κάθε διάκριση. Παραμένει εντούτοις γεγονός ότι ο CRR Act πρέπει να είναι συμβατός και με το άρθρο 8, παράγραφος 2, της οδηγίας 2006/115, το οποίο ορίζει γενικώς ότι κάθε κράτος μέλος οφείλει να διασφαλίζει την κατανομή εύλογης αμοιβής «μεταξύ των καλλιτεχνών ερμηνευτών ή εκτελεστών και των παραγωγών των φωνογραφημάτων». Απαιτείται δε να διευκρινιστεί σε ποιον βαθμό και με ποιον τρόπο πρέπει να ερμηνευθεί η οδηγία αυτή υπό το πρίσμα της Συμβάσεως της Ρώμης της οποίας συμβαλλόμενο μέρος είναι η Ιρλανδία, και της Συνθήκης WPPT της οποίας συμβαλλόμενα μέρη είναι τόσο η Ιρλανδία όσο και η Ένωση.
Εξάλλου, κατά το αιτούν δικαστήριο, θα πρέπει επίσης να αποσαφηνιστεί ποιες είναι οι συνέπειες των επιφυλάξεων που διατύπωσαν ορισμένες τρίτες χώρες, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, δυνάμει της Συνθήκης WPPT. Στο πλαίσιο αυτό εγείρεται ιδίως το ζήτημα αν ένα κράτος μέλος της Ένωσης έχει τη διακριτική ευχέρεια να αντιδράσει στις επιφυλάξεις αυτές.
Λαμβανομένου υπόψη του διακυβεύματος στη διαφορά της κύριας δίκης, ο Υπουργός Απασχόλησης, Επιχειρηματικότητας και Καινοτομίας, καθώς και η Ιρλανδία και ο Attorney General, συμμετείχαν στην κύρια δίκη ως δεύτερος, τρίτος και τέταρτος εναγόμενος.
Υπό τις συνθήκες αυτές, το High Court (ανώτερο δικαστήριο) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1.
Η υποχρέωση των εθνικών δικαστηρίων να ερμηνεύουν την οδηγία [2006/115] υπό το πρίσμα του σκοπού και της οικονομίας της Σύμβασης της Ρώμης και/ή της Συνθήκης WPPT αφορά αποκλειστικώς έννοιες που μνημονεύονται ρητώς στην [εν λόγω] οδηγία ή, μήπως, καλύπτει και έννοιες οι οποίες υπάρχουν μόνο στις δύο αυτές διεθνείς συμφωνίες; Ειδικότερα, σε ποιον βαθμό πρέπει το άρθρο 8 της οδηγίας [2006/115] να ερμηνεύεται υπό το πρίσμα της απαίτησης για παροχή “εθνικής μεταχείρισης”, κατά την έννοια του άρθρου 4 της Συνθήκης WPPT;
2.
Διαθέτουν τα κράτη μέλη εξουσία εκτιμήσεως όσον αφορά τη θέσπιση κριτηρίων βάσει των οποίων καθορίζεται ποιοι ερμηνευτές ή εκτελεστές καλλιτέχνες εμπίπτουν στην έννοια των «καλλιτεχνών ερμηνευτών ή εκτελεστών» του άρθρου 8 της οδηγίας [2006/115]; Ειδικότερα, μπορεί ένα κράτος μέλος να περιορίσει το δικαίωμα είσπραξης μέρους της εύλογης αμοιβής και να προβλέψει ότι αυτό υφίσταται μόνο στις περιπτώσεις που i) η ερμηνεία ή η εκτέλεση πραγματοποιείται σε χώρα του [ΕΟΧ] ή ii) οι ερμηνευτές ή εκτελεστές καλλιτέχνες έχουν τη συνήθη διαμονή ή την κατοικία τους σε χώρα του ΕΟΧ;
3.
Ποια είναι η έκταση της εξουσίας εκτιμήσεως που διαθέτει κράτος μέλος όταν απαντά σε επιφύλαξη την οποία έχει διατυπώσει άλλο συμβαλλόμενο μέρος δυνάμει του άρθρου 15, παράγραφος 3, της Συνθήκης WPPT; Ειδικότερα, πρέπει η απάντηση του κράτους μέλους να αντικατοπτρίζει επακριβώς τους όρους της επιφύλαξης που έχει διατυπώσει το άλλο συμβαλλόμενο μέρος; Πρέπει το συμβαλλόμενο μέρος να μην εφαρμόζει τον κανόνα των 30 ημερών του άρθρου 5 της Σύμβασης της Ρώμης, όταν η εφαρμογή του έχει ως αποτέλεσμα να λαμβάνει μεν αμοιβή, δυνάμει του άρθρου 15, παράγραφος 1, ο παραγωγός φωνογραφήματος ο οποίος είναι εγκατεστημένος στο επιφυλασσόμενο μέρος, αλλά όχι και οι ερμηνευτές ή εκτελεστές καλλιτέχνες του ίδιου φωνογραφήματος; Ή, μήπως, το συμβαλλόμενο μέρος που απαντά μπορεί να παρέχει στους υπηκόους του επιφυλασσόμενου μέρους δικαιώματα ευρύτερα από εκείνα που αναγνωρίζει το επιφυλασσόμενο μέρος, τουτέστιν έχει τη δυνατότητα να παρέχει δικαιώματα τα οποία δεν ανταποδίδονται από το επιφυλασσόμενο μέρος βάσει της αρχής της αμοιβαιότητας;
4.
Επιτρέπεται υπό οποιεσδήποτε περιστάσεις να περιορίζεται το δικαίωμα εύλογης αμοιβής μόνο στους παραγωγούς φωνογραφημάτων, δηλαδή να μην παρέχεται το δικαίωμα αυτό στους ερμηνευτές ή εκτελεστές καλλιτέχνες των οποίων οι εκτελέσεις έχουν εγγραφεί στα εν λόγω φωνογραφήματα;»
Επί των προδικαστικών ερωτημάτων
Επί του πρώτου και του δεύτερου προδικαστικού ερωτήματος
Με το πρώτο και το δεύτερο ερώτημά του, τα οποία πρέπει να εξεταστούν από κοινού, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί εάν το άρθρο 8, παράγραφος 2, της οδηγίας 2006/115 έχει, υπό το πρίσμα της Συμβάσεως της Ρώμης και/ή της Συνθήκης WPPT, την έννοια ότι δεν επιτρέπει σε κράτος μέλος, κατά τη μεταφορά στην εθνική του νομοθεσία του όρου «ερμηνευτές ή εκτελεστές καλλιτέχνες» ο οποίος περιλαμβάνεται στη συγκεκριμένη διάταξη και αναφέρεται στους καλλιτέχνες που δικαιούνται μέρος της εκεί προβλεπόμενης ενιαίας και εύλογης αμοιβής, να αποκλείσει από την αμοιβή αυτή τους καλλιτέχνες υπηκόους τρίτης χώρας εκτός του ΕΟΧ, εξαιρώντας μόνον εκείνους που έχουν την κατοικία ή τη συνήθη διαμονή τους εντός του ΕΟΧ και εκείνους των οποίων η συμβολή στη δημιουργία του φωνογραφήματος ηχογραφήθηκε εντός του ΕΟΧ.
Συναφώς, υπενθυμίζεται κατ’ αρχάς ότι διάταξη του ενωσιακού δικαίου η οποία δεν παραπέμπει ρητώς στο δίκαιο των κρατών μελών για τον προσδιορισμό του νοήματος και του περιεχομένου της πρέπει κανονικά να ερμηνεύεται σε ολόκληρη την Ένωση με αυτοτελή και ομοιόμορφο τρόπο, με βάση το γράμμα της, το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται και τους σκοπούς που επιδιώκονται με τη ρύθμιση της οποίας αποτελεί μέρος (πρβλ. αποφάσεις της 19ης Σεπτεμβρίου 2000, Linster,
C‑287/98
,
EU:C:2000:468
, σκέψη
, της 22ας Σεπτεμβρίου 2011, Budějovický Budvar,
C‑482/09
,
EU:C:2011:605
, σκέψη
, και της 1ης Οκτωβρίου 2019, Planet49,
C‑673/17
,
EU:C:2019:801
, σκέψη
).
Κατ’ εφαρμογήν της νομολογίας αυτής, το Δικαστήριο έχει υπογραμμίσει ότι δεν εναπόκειται στα κράτη μέλη να ορίζουν τις έννοιες που περιλαμβάνονται, χωρίς ρητή παραπομπή στο δίκαιο των κρατών μελών, στις οδηγίες οι οποίες αφορούν το δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας και τα συγγενικά δικαιώματα, όπως είναι οι έννοιες του «κοινού» και της «εύλογης αμοιβής» (αποφάσεις της 6ης Φεβρουαρίου 2003, SENA,
C‑245/00
,
EU:C:2003:68
, σκέψη
, της 7ης Δεκεμβρίου 2006, SGAE,
C‑306/05
,
EU:C:2006:764
, σκέψη
, και της 30ής Ιουνίου 2011, VEWA,
C‑271/10
,
EU:C:2011:442
, σκέψεις
και
).
Το ίδιο ισχύει και για τον όρο «ερμηνευτές ή εκτελεστές καλλιτέχνες» στο άρθρο 8, παράγραφος 2, της οδηγίας 2006/115. Δεδομένου ότι η οδηγία αυτή ουδόλως παραπέμπει στα εθνικά δίκαια όσον αφορά το περιεχόμενο του ως άνω όρου, ο συγκεκριμένος όρος πρέπει να ερμηνεύεται κατά τρόπο ομοιόμορφο σε ολόκληρη την Ένωση, λαμβανομένων υπόψη του γράμματος της διατάξεως αυτής, του πλαισίου στο οποίο εντάσσεται και των σκοπών που επιδιώκει η εν λόγω οδηγία.
Όσον αφορά το γράμμα του άρθρου 8, παράγραφος 2, της οδηγίας 2006/115, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η διάταξη αυτή δεν διευκρινίζει ρητώς αν ο όρος «ερμηνευτές ή εκτελεστές καλλιτέχνες» αναφέρεται μόνο στους ερμηνευτές ή εκτελεστές καλλιτέχνες που έχουν την ιθαγένεια κράτους στο οποίο έχει εφαρμογή η οδηγία αυτή ή αν αναφέρεται και στους ερμηνευτές ή εκτελεστές καλλιτέχνες που έχουν την ιθαγένεια άλλου κράτους.
Όσον αφορά το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται η διάταξη αυτή και τους σκοπούς που επιδιώκει η οδηγία 2006/115, επισημαίνεται ότι από τις αιτιολογικές της σκέψεις 5 έως 7 προκύπτει ότι η οδηγία αυτή αποσκοπεί στη διασφάλιση της συνέχειας του δημιουργικού και καλλιτεχνικού έργου των δημιουργών και των ερμηνευτών ή εκτελεστών καλλιτεχνών, προβλέποντας μια εναρμονισμένη έννομη προστασία «με τρόπο που να μην αντιβαίνει στις διεθνείς συμβάσεις στις οποίες βασίζεται η πνευματική ιδιοκτησία και τα συγγενικά δικαιώματα πολλών κρατών μελών».
Ως εκ τούτου, οι έννοιες που περιλαμβάνονται στην οδηγία πρέπει να ερμηνεύονται κατά τρόπο που να συνάδει με τις αντίστοιχες έννοιες οι οποίες περιέχονται στις διεθνείς αυτές συμβάσεις (πρβλ. αποφάσεις της 15ης Μαρτίου 2012, SCF,
C‑135/10
,
EU:C:2012:140
, σκέψη
, της 10ης Νοεμβρίου 2016, Vereniging Openbare Bibliotheken,
C‑174/15
,
EU:C:2016:856
, σκέψη
, και της 29ης Ιουλίου 2019, Pelham κ.λπ.,
C‑476/17
,
EU:C:2019:624
, σκέψη
).
Μεταξύ των εν λόγω συμβάσεων συγκαταλέγεται η Συνθήκη WPPT, στην οποία η Ένωση και όλα τα κράτη μέλη της είναι συμβαλλόμενα μέρη.
Κατά το άρθρο 2, στοιχείο αʹ, της Συνθήκης WPPT, η έννοια «ερμηνευτές ή εκτελεστές καλλιτέχνες» αναφέρεται στο σύνολο των προσώπων «που υποδύονται, τραγουδούν, απαγγέλλουν, εκφωνούν, παίζουν, ερμηνεύουν ή εκτελούν καθ’ οιονδήποτε άλλο τρόπο λογοτεχνικά ή καλλιτεχνικά έργα ή εκφράσεις της λαϊκής τέχνης». Περαιτέρω, από το άρθρο 2, στοιχείο βʹ, της διεθνούς αυτής συμφωνίας προκύπτει ότι ένα φωνογράφημα συνίσταται ιδίως στην εγγραφή ήχων προερχόμενων από μια τέτοια ερμηνεία ή εκτέλεση.
Το άρθρο 8, παράγραφος 2, της οδηγίας 2006/115 παρέχει στα πρόσωπα αυτά ένα δικαίωμα ανταποδοτικού χαρακτήρα, του οποίου η γενεσιουργός αιτία είναι η παρουσίαση στο κοινό της ερμηνείας ή της εκτελέσεως του έργου που έχει εγγραφεί σε φωνογράφημα το οποίο έχει εκδοθεί για εμπορικούς σκοπούς (πρβλ. απόφαση της 31ης Μαΐου 2016, Reha Training,
C‑117/15
,
EU:C:2016:379
, σκέψεις
και
).
Ειδικότερα, από τη διάταξη αυτή συνάγεται ότι η νομοθεσία κάθε κράτους μέλους πρέπει να εξασφαλίζει, αφενός, ότι ο χρήστης καταβάλλει εύλογη και ενιαία αμοιβή σε περίπτωση που είτε φωνογράφημα το οποίο εκδίδεται για εμπορικούς σκοπούς είτε μια αναπαραγωγή του φωνογραφήματος αυτού χρησιμοποιείται για ασύρματη ραδιοτηλεοπτική μετάδοση ή για οποιαδήποτε παρουσίαση στο κοινό και, αφετέρου, ότι η αμοιβή αυτή κατανέμεται μεταξύ του ερμηνευτή ή εκτελεστή καλλιτέχνη και του παραγωγού του φωνογραφήματος.
Το άρθρο 8, παράγραφος 2, της οδηγίας 2006/115 παρέχει μεν τη δυνατότητα σε κάθε κράτος μέλος να καθορίσει, ελλείψει συμφωνίας μεταξύ των ερμηνευτών ή εκτελεστών καλλιτεχνών και των παραγωγών φωνογραφημάτων, τον τρόπο κατανομής της εν λόγω αμοιβής, πλην όμως επιβάλλει σαφή και ανεπιφύλακτη υποχρέωση παροχής, σε αυτούς τους καλλιτέχνες και τους παραγωγούς, του δικαιώματος εύλογης αμοιβής η οποία πρέπει να κατανέμεται μεταξύ τους. Όπως προκύπτει από τις αιτιολογικές σκέψεις 5, 12 και 13 της οδηγίας αυτής, το ποσοστό της αμοιβής που καταβάλλεται στον ερμηνευτή ή εκτελεστή καλλιτέχνη πρέπει να είναι επαρκές, λαμβανομένης υπόψη της σπουδαιότητας της συμβολής του στο φωνογράφημα.
Αυτό το δικαίωμα ανταποδοτικού χαρακτήρα συνιστά συγγενικό προς την πνευματική ιδιοκτησία δικαίωμα, όπως μαρτυρεί ο τίτλος του κεφαλαίου II της οδηγίας 2006/115 στο οποίο περιλαμβάνεται το άρθρο 8.
Όπως επισήμανε ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 80 των προτάσεών του, η προβλεπόμενη στο άρθρο 8, παράγραφος 2, της οδηγίας 2006/115 υποχρέωση εξασφαλίσεως εύλογης αμοιβής η οποία θα κατανέμεται μεταξύ του παραγωγού του φωνογραφήματος και του ερμηνευτή ή εκτελεστή καλλιτέχνη ισχύει σε περίπτωση χρήσεως του φωνογραφήματος ή της αναπαραγωγής του εντός της Ένωσης.
Τέτοια περίπτωση συντρέχει όταν η παρουσίαση του φωνογραφήματος, ως γενεσιουργός αιτία του προαναφερθέντος συγγενικού δικαιώματος, απευθύνεται σε κοινό ευρισκόμενο σε ένα ή περισσότερα κράτη μέλη. Πράγματι, ελλείψει διευκρινίσεως στην οδηγία αυτή ως προς το εδαφικό πεδίο εφαρμογής της, τούτο αντιστοιχεί στο πεδίο εφαρμογής των Συνθηκών, όπως ορίζεται στο άρθρο 52 ΣΕΕ (απόφαση της 4ης Μαΐου 2017, El Dakkak και Intercontinental,
C‑17/16
,
EU:C:2017:341
, σκέψεις
και
καθώς και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Υπό την επιφύλαξη του άρθρου 355 ΣΛΕΕ, το εν λόγω πεδίο εφαρμογής περιλαμβάνει τα εδάφη των κρατών μελών.
Εξάλλου, για να υφίσταται η συγκεκριμένη υποχρέωση που προβλέπεται στο άρθρο 8, παράγραφος 2, της οδηγίας 2006/115, το φωνογράφημα πρέπει να πληροί τα κριτήρια του άρθρου 11 της οδηγίας αυτής σχετικά με το χρονικό πεδίο εφαρμογής της.
Αντιθέτως, η ως άνω οδηγία, η οποία αναφέρεται, χωρίς καμία άλλη διευκρίνιση, σε «ερμηνευτές ή εκτελεστές καλλιτέχνες» και «παραγωγούς φωνογραφημάτων», δεν θέτει καμία προϋπόθεση υπό την έννοια ότι ο ερμηνευτής ή εκτελεστής καλλιτέχνης ή ο παραγωγός του φωνογραφήματος πρέπει να έχει είτε την ιθαγένεια κράτους μέλους του ΕΟΧ είτε την κατοικία ή συνήθη διαμονή του σε ένα τέτοιο κράτος, ούτε θέτει ως προϋπόθεση ότι ο τόπος πραγματοποίησης της δημιουργικής ή καλλιτεχνικής εργασίας πρέπει να βρίσκεται εντός κράτους μέλους του ΕΟΧ.
Τουναντίον, το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται το άρθρο 8, παράγραφος 2, της οδηγίας 2006/115 καθώς και οι σκοποί της οδηγίας αυτής, οι οποίοι προεκτέθηκαν στη σκέψη 50 της παρούσας αποφάσεως, όπως επίσης και η συναγόμενη από το άρθρο 216, παράγραφος 2, ΣΛΕΕ υπεροχή των διεθνών συμφωνιών που συνάπτει η Ένωση έναντι άλλων πράξεων του παράγωγου δικαίου (απόφαση της 21ης Δεκεμβρίου 2011, Air Transport Association of America κ.λπ.,
C‑366/10
,
EU:C:2011:864
, σκέψη
), επιβάλλουν να ερμηνεύεται το άρθρο 8, παράγραφος 2, στο μέτρο του δυνατού, κατά τρόπο σύμφωνο με τη Συνθήκη WPPT (βλ., κατ’ αναλογία, απόφαση της 18ης Μαρτίου 2014, Z,
C‑363/12
,
EU:C:2014:159
, σκέψη
). Αυτή η διεθνής συμφωνία, η οποία αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της έννομης τάξης της Ένωσης (βλ., μεταξύ άλλων, αποφάσεις της 30ής Απριλίου 1974, Haegeman,
181/73
,
EU:C:1974:41
, σκέψη
, και της 11ης Απριλίου 2013, HK Danmark,
C‑335/11 και C‑337/11
,
EU:C:2013:222
, σκέψεις
έως
), υποχρεώνει, κατ’ αρχήν, την Ένωση και τα κράτη μέλη της να παρέχουν το δικαίωμα εύλογης και ενιαίας αμοιβής τόσο στους ερμηνευτές ή εκτελεστές καλλιτέχνες και τους παραγωγούς φωνογραφημάτων που είναι υπήκοοι κρατών μελών της Ένωσης όσο και σε εκείνους που είναι υπήκοοι άλλων συμβαλλομένων μερών της Συνθήκης WPPT.
Πράγματι, αφενός, δυνάμει του άρθρου 15, παράγραφος 1, της Συνθήκης WPPT, τα συμβαλλόμενα μέρη της οφείλουν να παρέχουν στους ερμηνευτές ή εκτελεστές καλλιτέχνες και στους παραγωγούς φωνογραφημάτων το δικαίωμα εύλογης και ενιαίας αμοιβής, όταν τα φωνογραφήματα που δημοσιεύονται για εμπορικούς σκοπούς χρησιμοποιούνται για ραδιοτηλεοπτική μετάδοση ή για οποιαδήποτε παρουσίαση στο κοινό. Όπως παρατήρησε δε ο γενικός εισαγγελέας στα σημεία 72 και 73 των προτάσεών του, όταν η Συνθήκη WPPT τέθηκε σε ισχύ για την Ένωση, δηλαδή στις14 Μαρτίου 2010, η υποχρέωση αυτή είχε ήδη μεταφερθεί στο δίκαιο της Ένωσης με το άρθρο 8, παράγραφος 2, της οδηγίας 2006/115, που αντικατέστησε το άρθρο 8, παράγραφος 2, της οδηγίας 92/100 χωρίς να το τροποποιήσει.
Αφετέρου, το άρθρο 4, παράγραφος 1, της Συνθήκης WPPT διευκρινίζει ότι κάθε συμβαλλόμενο μέρος πρέπει να παρέχει το δικαίωμα αυτό αδιακρίτως στους υπηκόους του και στους «υπηκόους των άλλων συμβαλλομένων μερών» κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 2, της Συνθήκης αυτής.
Η τελευταία αυτή διάταξη ορίζει ότι ως «υπήκοοι των άλλων συμβαλλομένων μερών» νοούνται οι καλλιτέχνες και παραγωγοί οι οποίοι θα πληρούσαν τα κριτήρια για την παροχή της προστασίας που προβλέπει η Σύμβαση της Ρώμης, εάν όλα τα συμβαλλόμενα μέρη της Συνθήκης WPPT ήταν συμβαλλόμενα μέρη στη σύμβαση αυτή, οι δε όροι οι οποίοι περιλαμβάνονται στα κριτήρια αυτά έχουν την έννοια που ορίζεται στο άρθρο 2 της Συνθήκης WPPT.
Εφόσον η Συνθήκη WPPT επαναλαμβάνει επομένως, μέσω του συνδυασμού του άρθρου 3, παράγραφος 2, με το άρθρο 4, παράγραφος 1, τα κριτήρια της Συμβάσεως της Ρώμης, τα κριτήρια αυτά ασκούν επιρροή για τον καθορισμό της εκτάσεως εφαρμογής του άρθρου 15 της Συνθήκης WPPT, με το οποίο συνδέεται ρητώς το εν λόγω άρθρο 4, παράγραφος 1.
Συναφώς επισημαίνεται ότι, δυνάμει του άρθρου 4 της Συμβάσεως της Ρώμης, κάθε ερμηνευτής ή εκτελεστής καλλιτέχνης ο οποίος είναι υπήκοος συμβαλλόμενου κράτους πρέπει να τυγχάνει της εθνικής μεταχειρίσεως που παρέχουν τα άλλα συμβαλλόμενα κράτη στους δικούς τους υπηκόους, όταν, μεταξύ άλλων, η εκτέλεση είναι ηχογραφημένη σε φωνογράφημα το οποίο προστατεύεται δυνάμει του άρθρου 5 της ίδιας συμβάσεως. Τέτοια περίπτωση συντρέχει, μεταξύ άλλων, όπως προκύπτει από την παράγραφο 1, στοιχείο αʹ, του προαναφερθέντος άρθρου 5, όταν ο παραγωγός του φωνογραφήματος είναι υπήκοος άλλου συμβαλλόμενου κράτους της Συμβάσεως της Ρώμης διαφορετικού από εκείνο όπου χρησιμοποιείται το φωνογράφημα.
Από το σύνολο των ανωτέρω σκέψεων προκύπτει ότι το δικαίωμα εύλογης και ενιαίας αμοιβής το οποίο κατοχυρώνεται στο άρθρο 8, παράγραφος 2, της οδηγίας 2006/115, διάταξη που διασφαλίζει την εφαρμογή, στην έννομη τάξη της Ένωσης, του άρθρου 15, παράγραφος 1, της Συνθήκης WPPT, δεν μπορεί να παρέχεται από τον εθνικό νομοθέτη μόνο στους υπηκόους των κρατών μελών του ΕΟΧ.
Βεβαίως, από το άρθρο 15 παράγραφος 3, της Συνθήκης WPPT καθίσταται σαφές ότι κάθε συμβαλλόμενο μέρος της διεθνούς αυτής συμφωνίας μπορεί, γνωστοποιώντας επιφύλαξη στον γενικό διευθυντή του ΠΟΔΙ, να δηλώσει ότι δεν αναγνωρίζει το δικαίωμα εύλογης αμοιβής το οποίο προβλέπεται στο άρθρο 15, παράγραφος 1, της εν λόγω συμφωνίας ή ότι αναγνωρίζει μεν το δικαίωμα αυτό, αλλά θα περιορίσει, στο εσωτερικό του, την εφαρμογή του συγκεκριμένου δικαιώματος. Όπως ορίζει το άρθρο 4, παράγραφος 2, της Συνθήκης WPPT, η υποχρέωση η οποία προβλέπεται στο άρθρο 15, παράγραφος 1, της διεθνούς αυτής συμφωνίας δεν ισχύει στο μέτρο που έχουν γνωστοποιηθεί τέτοιες επιφυλάξεις.
Ωστόσο, όπως προκύπτει από το μητρώο γνωστοποιήσεων του ΠΟΔΙ, η Ένωση, τα κράτη μέλη της και μεγάλος αριθμός τρίτων χωρών που είναι συμβαλλόμενα μέρη της Συνθήκης WPPT δεν έχουν γνωστοποιήσει καμία επιφύλαξη δυνάμει του άρθρου 15, παράγραφος 3, της Συνθήκης WPPT και, κατά συνέπεια, δεσμεύονται αμοιβαίως από το άρθρο 4, παράγραφος 1, και το άρθρο 15, παράγραφος 1, της εν λόγω διεθνούς συμφωνίας.
Υπό τις συνθήκες αυτές, συντρέχει παράβαση της διεθνούς αυτής συμφωνίας εάν το άρθρο 8, παράγραφος 2, της οδηγίας 2006/115 εφαρμοστεί από κράτος μέλος κατά τρόπο που να αποκλείει το δικαίωμα εύλογης αμοιβής όλων των ερμηνευτών ή εκτελεστών καλλιτεχνών που είναι υπήκοοι τρίτων χωρών εκτός του ΕΟΧ, πλην εκείνων μόνον οι οποίοι έχουν την κατοικία ή τη συνήθη διαμονή τους εντός του ΕΟΧ ή των οποίων η συμβολή στη δημιουργία του φωνογραφήματος ηχογραφήθηκε εντός του ΕΟΧ.
Το συμπέρασμα αυτό δεν αναιρείται από το γεγονός ότι ορισμένα κράτη μέλη έχουν γνωστοποιήσει επιφύλαξη δυνάμει του άρθρου 5, παράγραφος 3, ή του άρθρου 17 της Συμβάσεως της Ρώμης και την έχουν διαβιβάσει στον γενικό διευθυντή του ΠΟΔΙ δυνάμει του άρθρου 3, παράγραφος 3, της Συνθήκης WPPT. Πράγματι, μολονότι από το άρθρο 1 της διεθνούς αυτής συμφωνίας προκύπτει ότι καμία από τις διατάξεις της δεν μπορεί να απαλλάξει τα κράτη μέλη από τις υποχρεώσεις τις οποίες υπέχουν από τη Σύμβαση της Ρώμης (πρβλ. απόφαση της 15ης Μαρτίου 2012, SCF,
C‑135/10
,
EU:C:2012:140
, σκέψη
), εντούτοις μια τέτοια επιφύλαξη, εξ ορισμού, καθιστά δυνατό τον περιορισμό των δεσμεύσεων που αναλαμβάνει ένα κράτος μέλος δυνάμει της συμφωνίας αυτής, χωρίς όμως να δημιουργεί καμία υποχρέωση εις βάρος του. Επομένως, επ’ ουδενί μπορεί να θεωρηθεί ως υποχρέωση του επιφυλασσόμενου κράτους της οποίας η εκπλήρωση ενδέχεται να παρεμποδιστεί από την προεκτεθείσα στη σκέψη 68 της παρούσας αποφάσεως ερμηνεία του άρθρου 8, παράγραφος 2, της οδηγίας 2006/115.
Το συμπέρασμα που διατυπώνεται στη σκέψη 71 της παρούσας αποφάσεως δεν αναιρείται ούτε από το γεγονός, το οποίο επικαλέστηκε η Ιρλανδία με τις παρατηρήσεις που υπέβαλε ενώπιον του Δικαστηρίου, ότι οι ιδιώτες, όπως εν προκειμένω οι ερμηνευτές ή εκτελεστές καλλιτέχνες ή μια εταιρία συλλογικής διαχειρίσεως των δικαιωμάτων τους, δεν μπορούν να επικαλεστούν ευθέως τα άρθρα 4 και 15 της Συνθήκης WPPT ενώπιον των ιρλανδικών δικαστηρίων επειδή, όπως έχει διαπιστώσει το Δικαστήριο (απόφαση της 15ης Μαρτίου 2012, SCF,
C‑135/10
,
EU:C:2012:140
, σκέψη
), οι διατάξεις αυτές δεν έχουν άμεσο αποτέλεσμα.
Πράγματι, όπως επισήμανε ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 127 των προτάσεών του, το γεγονός αυτό ουδόλως αναιρεί την ανάγκη ερμηνείας του άρθρου 8, παράγραφος 2, της οδηγίας 2006/115 κατά τρόπο που να συνάδει με την προαναφερθείσα διεθνή συμφωνία (βλ., κατ’ αναλογία, απόφαση της 15ης Μαρτίου 2012, SCF,
C‑135/10
,
EU:C:2012:140
, σκέψεις
,
και
). Κάθε ενδιαφερόμενος ιδιώτης μπορεί να επικαλεστεί το άρθρο 8, παράγραφος 2, της οδηγίας αυτής ενώπιον των ιρλανδικών δικαστηρίων για να αμφισβητήσει, στο πλαίσιο διαφοράς όπως η επίμαχη στην κύρια δίκη, στην οποία η Ιρλανδία είναι εξάλλου διάδικος και δη εναγομένη, το συμβατό της ιρλανδικής νομοθεσίας με τη διάταξη αυτή. Στο πλαίσιο μιας τέτοιας διαφοράς, τα ιρλανδικά δικαστήρια υποχρεούνται να ερμηνεύσουν τη συγκεκριμένη διάταξη κατά τρόπο που να συνάδει με τη Συνθήκη WPPT.
Λαμβανομένων υπόψη όλων των ανωτέρω, στο πρώτο και στο δεύτερο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 8, παράγραφος 2, της οδηγίας 2006/115 έχει, υπό το πρίσμα του άρθρου 4, παράγραφος 1, και του άρθρου 15, παράγραφος 1, της Συνθήκης WPPT, την έννοια ότι δεν επιτρέπει σε κράτος μέλος, κατά τη μεταφορά στην εθνική του νομοθεσία του όρου «ερμηνευτές ή εκτελεστές καλλιτέχνες» ο οποίος περιλαμβάνεται στο εν λόγω άρθρο 8, παράγραφος 2, και αναφέρεται στους καλλιτέχνες που δικαιούνται μέρος της εκεί προβλεπόμενης ενιαίας και εύλογης αμοιβής, να αποκλείσει από την αμοιβή αυτή τους καλλιτέχνες υπηκόους τρίτης χώρας εκτός του ΕΟΧ, εξαιρώντας μόνον εκείνους που έχουν την κατοικία ή τη συνήθη διαμονή τους εντός του ΕΟΧ και εκείνους των οποίων η συμβολή στη δημιουργία του φωνογραφήματος ηχογραφήθηκε εντός του ΕΟΧ.
Επί του τρίτου προδικαστικού ερωτήματος
Με το τρίτο ερώτημά του, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί εάν το άρθρο 15, παράγραφος 3, της Συνθήκης WPPT και το άρθρο 8, παράγραφος 2, της οδηγίας 2006/115 έχουν την έννοια ότι οι επιφυλάξεις που έχουν γνωστοποιηθεί από τρίτες χώρες δυνάμει του εν λόγω άρθρου 15, παράγραφος 3, και έχουν ως αποτέλεσμα τον περιορισμό, στο εσωτερικό τους, του προβλεπόμενου στο άρθρο 15, παράγραφος 1, της Συνθήκης WPPT δικαιώματος εύλογης και ενιαίας αμοιβής συνεπάγονται, εντός της Ένωσης, περιορισμούς του προβλεπόμενου στο ως άνω άρθρο 8, παράγραφος 2, δικαιώματος, τους οποίους μπορεί να θεσπίζει κάθε κράτος μέλος έναντι των υπηκόων αυτών των τρίτων χωρών.
Όπως εκτίθεται στην απόφαση περί παραπομπής, η χρησιμότητα του ερωτήματος αυτού για την επίλυση της διαφοράς της κύριας δίκης έγκειται στο ότι οι επιφυλάξεις που έχουν γνωστοποιηθεί δυνάμει του άρθρου 15, παράγραφος 3, της Συνθήκης WPPT από ορισμένες τρίτες χώρες, μεταξύ των οποίων και οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, θα μπορούσαν να περιορίσουν την έκταση των υποχρεώσεων της Ιρλανδίας και, συνεπώς, να αποτελέσουν στοιχείο που πρέπει να ληφθεί υπόψη κατά την εξέταση του ζητήματος εάν συνάδει με το δίκαιο της Ένωσης η δημιουργηθείσα με τον CRR Act κατάσταση κατά την οποία η χρήση στην Ιρλανδία φωνογραφημάτων που περιέχουν ηχογραφήσεις καλλιτεχνών υπηκόων τρίτων χωρών μπορεί να έχει ως συνέπεια την καταβολή στον παραγωγό αμοιβής η οποία δεν θα κατανέμεται μεταξύ αυτού και του καλλιτέχνη. Σε μια τέτοια περίπτωση, ο CRR Act θα είχε, ειδικότερα, ως αποτέλεσμα να περιορίζεται το συγγενικό προς την πνευματική ιδιοκτησία δικαίωμα του οποίου απολαύουν καλλιτεχνών των Ηνωμένων Πολιτειών στην Ιρλανδία.
Συναφώς επισημαίνεται κατ’ αρχάς ότι, όπως προεκτέθηκε στις σκέψεις 19 και 20 της παρούσας αποφάσεως, πολλές τρίτες χώρες έχουν δηλώσει, με επιφύλαξη στηριζόμενη στο άρθρο 15, παράγραφος 3, της Συνθήκης WPPT, ότι θεωρούν ότι δεν δεσμεύονται από το άρθρο 15, παράγραφος 1, της συνθήκης αυτής. Άλλες τρίτες χώρες, μεταξύ των οποίων και οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, έχουν δηλώσει ότι θα εφαρμόσουν σε περιορισμένο βαθμό το εν λόγω άρθρο 15, παράγραφος 1.
Καθεμία από τις επιφυλάξεις αυτές περιορίζει στον ίδιο βαθμό, για την Ένωση και τα κράτη μέλη της, την προβλεπόμενη στο άρθρο 15, παράγραφος 1, της Συνθήκης WPPT υποχρέωση έναντι της τρίτης χώρας που διατύπωσε την επιφύλαξη. Η συνέπεια αυτή προβλέπεται στο άρθρο 4, παράγραφος 2, της Συνθήκης WPPT, το οποίο πρέπει να ερμηνεύεται υπό το πρίσμα των κανόνων διεθνούς δικαίου που εφαρμόζονται στις μεταξύ των συμβαλλομένων μερών σχέσεις (πρβλ. αποφάσεις της 25ης Φεβρουαρίου 2010, Brita,
C‑386/08
,
EU:C:2010:91
, σκέψη
, και της 27ης Φεβρουαρίου 2018, Western Sahara Campaign,
C‑266/16
,
EU:C:2018:118
, σκέψη
). Μεταξύ των κανόνων αυτών συγκαταλέγεται η αρχή της αμοιβαιότητας που κωδικοποιείται στο άρθρο 21, παράγραφος 1, της Συμβάσεως της Βιέννης. Δυνάμει της αρχής αυτής, επιφύλαξη η οποία διατυπώνεται από ένα συμβαλλόμενο μέρος έναντι των άλλων συμβαλλομένων μερών τροποποιεί την επίμαχη διάταξη της διεθνούς συμφωνίας ως προς το επιφυλασσόμενο κράτος στις σχέσεις του με τα άλλα συμβαλλόμενα μέρη της συμφωνίας και τροποποιεί τη διάταξη αυτή στον ίδιο βαθμό ως προς τα συμβαλλόμενα μέρη στις σχέσεις τους με το επιφυλασσόμενο κράτος.
Από τα στοιχεία αυτά συνάγεται ότι, δυνάμει των σχετικών κανόνων διεθνούς δικαίου που έχουν εφαρμογή στις σχέσεις μεταξύ των συμβαλλομένων μερών, η Ένωση και τα κράτη μέλη της δεν υποχρεούνται να παρέχουν απεριορίστως το προβλεπόμενο στο άρθρο 15, παράγραφος 1, της Συνθήκης WPPT δικαίωμα εύλογης και ενιαίας αμοιβής στους υπηκόους τρίτης χώρας η οποία αποκλείει ή περιορίζει, μέσω επιφυλάξεως γνωστοποιηθείσας δυνάμει του άρθρου 15, παράγραφος 3, της διεθνούς αυτής συμφωνίας, την παροχή τέτοιου δικαιώματος στο εσωτερικό της.
Η Ένωση και τα κράτη μέλη της δεν υποχρεούνται επίσης να παρέχουν απεριορίστως το δικαίωμα εύλογης και ενιαίας αμοιβής στους υπηκόους τρίτης χώρας η οποία δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος της Συνθήκης WPPT.
Επισημαίνεται δε ότι η άρνηση τρίτων χωρών να παράσχουν, σε σχέση με όλες ή ορισμένες χρήσεις στην επικράτειά τους φωνογραφημάτων τα οποία δημοσιεύονται για εμπορικούς σκοπούς, το δικαίωμα εύλογης και ενιαίας αμοιβής στους παραγωγούς τους και στους ερμηνευτές ή εκτελεστές καλλιτέχνες που έχουν συμβάλει στη δημιουργία των φωνογραφημάτων αυτών μπορεί να έχει ως συνέπεια να μην αποκτούν επαρκές εισόδημα οι υπήκοοι των κρατών μελών οι οποίοι δραστηριοποιούνται στο –συχνά– διεθνές εμπόριο της ηχογραφημένης μουσικής και να καθίσταται δυσχερέστερη η απόσβεση των επενδύσεών τους.
Επιπλέον, η άρνηση αυτή μπορεί να υπονομεύσει τη δυνατότητα των ερμηνευτών ή εκτελεστών καλλιτεχνών και των παραγωγών φωνογραφημάτων των κρατών μελών της Ένωσης να συμμετέχουν στο εμπόριο αυτό επί ίσοις όροις με τους ερμηνευτές ή εκτελεστές καλλιτέχνες και τους παραγωγούς φωνογραφημάτων της τρίτης χώρας που έχει γνωστοποιήσει επιφύλαξη δυνάμει του άρθρου 15, παράγραφος 3, της Συνθήκης WPPT, δημιουργώντας μια κατάσταση κατά την οποία οι καλλιτέχνες και οι παραγωγοί της τρίτης χώρας πραγματοποιούν εισοδήματα σε όλες τις περιπτώσεις μεταδόσεως της ηχογραφημένης μουσικής τους εντός της Ένωσης, ενώ η επιφυλασσόμενη τρίτη χώρα αποστασιοποιείται, μέσω της επιφυλάξεως που έχει γνωστοποιήσει δυνάμει του άρθρου 15, παράγραφος 3, της Συνθήκης WPPT, όχι μόνον από το άρθρο 15, παράγραφος 1, αλλά και από το άρθρο 4, παράγραφος 1, της διεθνούς αυτής συμφωνίας, το οποίο προβλέπει την υποχρέωση ίσης μεταχειρίσεως όσον αφορά το δικαίωμα εύλογης αμοιβής για τη χρήση φωνογραφημάτων που δημοσιεύονται για εμπορικούς σκοπούς.
Επομένως, η ανάγκη διασφαλίσεως ισότιμων όρων συμμετοχής στο εμπόριο της ηχογραφημένης μουσικής συνιστά σκοπό γενικού συμφέροντος, ικανό να δικαιολογήσει τον περιορισμό του προβλεπόμενου στο άρθρο 8, παράγραφος 2, της οδηγίας 2006/115 συγγενικού προς την πνευματική ιδιοκτησία δικαιώματος έναντι των υπηκόων τρίτης χώρας η οποία δεν παρέχει ή παρέχει μόνον εν μέρει το δικαίωμα αυτό.
Ως εκ τούτου, το δικαίωμα εύλογης και ενιαίας αμοιβής συνιστά εντός της Ένωσης, όπως προκύπτει από τη σκέψη 57 της παρούσας αποφάσεως, συγγενικό προς την πνευματική ιδιοκτησία δικαίωμα. Αποτελεί, συνεπώς, αναπόσπαστο μέρος της προστασίας της διανοητικής ιδιοκτησίας, η οποία κατοχυρώνεται στο άρθρο 17, παράγραφος 2, του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: Χάρτης) (βλ., κατ’ αναλογία, αποφάσεις της 27ης Μαρτίου 2014, UPC Telekabel Wien,
C‑314/12
,
EU:C:2014:192
, σκέψη
, της 7ης Αυγούστου 2018, Renckhoff,
C‑161/17
,
EU:C:2018:634
, σκέψη
, και της 29ης Ιουλίου 2019, Pelham κ.λπ.,
C‑476/17
,
EU:C:2019:624
, σκέψη
).
Επομένως, δυνάμει του άρθρου 52, παράγραφος 1, του Χάρτη, κάθε περιορισμός στην άσκηση αυτού του συγγενικού προς την πνευματική ιδιοκτησία δικαιώματος πρέπει να προβλέπεται εκ του νόμου, πράγμα το οποίο συνεπάγεται ότι η νομική βάση που επιτρέπει την επέμβαση στο εν λόγω δικαίωμα πρέπει να προσδιορίζει η ίδια, με σαφήνεια και ακρίβεια, την έκταση του περιορισμού της ασκήσεώς του [πρβλ. απόφαση της 17ης Δεκεμβρίου 2015, WebMindLicenses,
C‑419/14
,
EU:C:2015:832
, σκέψη
, γνωμοδότηση 1/15 (Συμφωνία PNR ΕΕ‑Καναδά), της 26ης Ιουλίου 2017,
EU:C:2017:592
, σκέψη
, και απόφαση της 16ης Ιουλίου 2020, Facebook Ireland και Schrems,
C‑311/18
,
EU:C:2020:559
, σκέψεις
και
].
Η ύπαρξη απλώς και μόνον μιας νομίμως γνωστοποιηθείσας, δυνάμει του άρθρου 15, παράγραφος 3, της Συνθήκης WPPT, επιφυλάξεως δεν πληροί την απαίτηση αυτή, διότι μια τέτοια επιφύλαξη δεν παρέχει στους υπηκόους της επιφυλασσόμενης τρίτης χώρας τη δυνατότητα να γνωρίζουν με ποιον ακριβώς τρόπο περιορίζεται συνεπώς το δικαίωμά τους για εύλογη και ενιαία αμοιβή εντός της Ένωσης. Για τον σκοπό αυτό απαιτείται σαφής κανόνας δικαίου της Ένωσης.
Δεδομένου ότι το άρθρο 8, παράγραφος 2, της οδηγίας 2006/115 συνιστά εναρμονισμένο κανόνα, εναπόκειται αποκλειστικώς και μόνο στον νομοθέτη της Ένωσης, και όχι στους εθνικούς νομοθέτες, να αποφασίσει αν πρέπει να περιοριστεί η αναγνώριση, εντός της Ένωσης, αυτού του συγγενικού προς την πνευματική ιδιοκτησία δικαιώματος έναντι των υπηκόων τρίτων χωρών και, σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως, να προσδιορίσει τον περιορισμό αυτό με σαφήνεια και ακρίβεια. Όμως, όπως υπογράμμισε η Επιτροπή με τις παρατηρήσεις της, ούτε η διάταξη αυτή ούτε οποιαδήποτε άλλη διάταξη του δικαίου της Ένωσης περιέχει, στο παρόν στάδιο εξελίξεως του δικαίου της Ένωσης, έναν περιορισμό τέτοιου είδους.
Πρέπει να προστεθεί ότι η Ένωση έχει την αποκλειστική εξωτερική αρμοδιότητα, στην οποία αναφέρεται το άρθρο 3, παράγραφος 2, ΣΛΕΕ, να διαπραγματεύεται με τρίτες χώρες νέες αμοιβαίες δεσμεύσεις, στο πλαίσιο της Συνθήκης WPPT ή εκτός αυτής, σχετικά με το δικαίωμα εύλογης και ενιαίας αμοιβής για τους παραγωγούς φωνογραφημάτων που δημοσιεύονται για εμπορικούς σκοπούς και για τους ερμηνευτές ή εκτελεστές καλλιτέχνες που συμβάλλουν στη δημιουργία των φωνογραφημάτων αυτών.
Οποιαδήποτε συμφωνία επί του ζητήματος αυτού θα μπορούσε, πράγματι, να μεταβάλει το περιεχόμενο του άρθρου 8, παράγραφος 2, της οδηγίας 2006/115, το οποίο αποτελεί κοινό κανόνα της Ένωσης. Το αντικείμενο μιας τέτοιας στοχευμένης συμφωνίας θα συνέπιπτε πλήρως με το πανομοιότυπο αντικείμενο του άρθρου 8, παράγραφος 2, της οδηγίας 2006/115. Η ύπαρξη τέτοιας πλήρους συμπτώσεως συνιστά μία από τις περιπτώσεις στις οποίες η Ένωση διαθέτει την αποκλειστική εξωτερική αρμοδιότητα στην οποία αναφέρεται το άρθρο 3, παράγραφος 2, ΣΛΕΕ [βλ., μεταξύ άλλων, αποφάσεις της 4ης Σεπτεμβρίου 2014, Επιτροπή κατά Συμβουλίου,
C‑114/12
,
EU:C:2014:2151
, σκέψεις
έως
, και της 20ής Νοεμβρίου 2018, Επιτροπή κατά Συμβουλίου (ΠΘΖ Ανταρκτικής),
C‑626/15 και C‑659/16
,
EU:C:2018:925
, σκέψη
].
Λαμβανομένων υπόψη όλων των ανωτέρω, στο τρίτο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 15, παράγραφος 3, της Συνθήκης WPPT και το άρθρο 8, παράγραφος 2, της οδηγίας 2006/115 έχουν, στο παρόν στάδιο εξελίξεως του δικαίου της Ένωσης, την έννοια ότι οι επιφυλάξεις που γνωστοποιούνται από τρίτες χώρες δυνάμει του εν λόγω άρθρου 15, παράγραφος 3, και έχουν ως αποτέλεσμα τον περιορισμό, στο εσωτερικό τους, του προβλεπόμενου στο άρθρο 15, παράγραφος 1, της Συνθήκης WPPT δικαιώματος εύλογης και ενιαίας αμοιβής δεν συνεπάγονται μεν εντός της Ένωσης, έναντι των υπηκόων αυτών των τρίτων χωρών, περιορισμούς στο δικαίωμα το οποίο προβλέπεται από το ως άνω άρθρο 8, παράγραφος 2, πλην όμως ο νομοθέτης της Ένωσης μπορεί να θεσπίσει τέτοιους περιορισμούς υπό την προϋπόθεση ότι συνάδουν με τις απαιτήσεις του άρθρου 52, παράγραφος 1, του Χάρτη. Επομένως, το άρθρο 8, παράγραφος 2, δεν επιτρέπει στα κράτη μέλη να περιορίζουν το δικαίωμα εύλογης και ενιαίας αμοιβής έναντι των ερμηνευτών ή εκτελεστών καλλιτεχνών και των παραγωγών φωνογραφημάτων που είναι υπήκοοι των τρίτων αυτών χωρών.
Επί του τέταρτου ερωτήματος
Με το τέταρτο ερώτημά του, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί εάν το άρθρο 8, παράγραφος 2, της οδηγίας 2006/115 έχει την έννοια ότι δεν επιτρέπει τον περιορισμό του προβλεπόμενου σε αυτό δικαιώματος εύλογης και ενιαίας αμοιβής κατά τρόπον ώστε μόνον ο παραγωγός του φωνογραφήματος να λαμβάνει αμοιβή, χωρίς να την μοιράζεται με τον ερμηνευτή ή εκτελεστή καλλιτέχνη που συνέβαλε στη δημιουργία του φωνογραφήματος.
Συναφώς, δεδομένου ότι, όπως καθίσταται σαφές από το ίδιο το γράμμα του άρθρου 8, παράγραφος 2, της οδηγίας 2006/115, τόσο οι ερμηνευτές ή εκτελεστές καλλιτέχνες όσο και οι παραγωγοί φωνογραφημάτων έχουν δικαίωμα εύλογης και ενιαίας αμοιβής, ο αποκλεισμός ορισμένων κατηγοριών ερμηνευτών ή εκτελεστών καλλιτεχνών από οποιαδήποτε αμοιβή για τη χρήση φωνογραφημάτων ή αναπαραγωγών τους, στη δημιουργία των οποίων έχουν συμβάλει, θίγει οπωσδήποτε το δικαίωμα αυτό.
Εφόσον ουσιώδες χαρακτηριστικό της αμοιβής αυτής είναι ότι «κατανέμεται» μεταξύ του παραγωγού του φωνογραφήματος και του ερμηνευτή ή εκτελεστή καλλιτέχνη, είναι επιβεβλημένη η κατανομή της μεταξύ των εν λόγω προσώπων. Μολονότι, όπως διαπιστώθηκε στη σκέψη 56 της παρούσας αποφάσεως, το άρθρο 8, παράγραφος 2, της οδηγίας 2006/115 παρέχει σε κάθε κράτος μέλος τη δυνατότητα να καθορίζει τους όρους της κατανομής αυτής, η ως άνω διάταξη δεν επιτρέπει, ωστόσο, στα κράτη μέλη να αποκλείουν από την κατανομή της αμοιβής ορισμένες κατηγορίες ερμηνευτών ή εκτελεστών καλλιτεχνών με αποτέλεσμα οι παραγωγοί των φωνογραφημάτων που δημιουργήθηκαν με τη συμβολή των καλλιτεχνών αυτών να λαμβάνουν το σύνολο της αμοιβής που απορρέει από τη χρήση ή από την αναπαραγωγή τους.
Πρέπει, εξάλλου, να επισημανθεί ότι ένας τέτοιος αποκλεισμός θα έθιγε τον υπομνησθέντα στη σκέψη 50 της παρούσας αποφάσεως σκοπό της οδηγίας 2006/115, ο οποίος συνίσταται στη διασφάλιση της συνέχειας του δημιουργικού και καλλιτεχνικού έργου των δημιουργών και των ερμηνευτών ή εκτελεστών καλλιτεχνών, μέσω της καθιέρωσης εναρμονισμένης έννομης προστασίας που να τους εξασφαλίζει τη δυνατότητα να λαμβάνουν επαρκές εισόδημα και να αποσβέσουν τις επενδύσεις τους.
Επομένως, στο τέταρτο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 8, παράγραφος 2, της οδηγίας 2006/115 έχει την έννοια ότι δεν επιτρέπει τον περιορισμό του προβλεπόμενου σε αυτό δικαιώματος εύλογης και ενιαίας αμοιβής κατά τρόπον ώστε μόνον ο παραγωγός του φωνογραφήματος να λαμβάνει αμοιβή, χωρίς να τη μοιράζεται με τον ερμηνευτή ή εκτελεστή καλλιτέχνη που συνέβαλε στη δημιουργία του φωνογραφήματος αυτού.
Επί των δικαστικών εξόδων
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.

Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (τμήμα μείζονος συνθέσεως) αποφαίνεται:

1)
Το άρθρο 8, παράγραφος 2, της οδηγίας 2006/115/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Δεκεμβρίου 2006, σχετικά με το δικαίωμα εκμίσθωσης, το δικαίωμα δανεισμού και ορισμένα δικαιώματα συγγενικά προς την πνευματική ιδιοκτησία στον τομέα των προϊόντων της διανοίας, έχει, υπό το πρίσμα του άρθρου 4, παράγραφος 1, και του άρθρου 15, παράγραφος 1, της Συνθήκης του Παγκόσμιου Οργανισμού Διανοητικής Ιδιοκτησίας για τις εκτελέσεις και τα φωνογραφήματα, την έννοια ότι δεν επιτρέπει σε κράτος μέλος, κατά τη μεταφορά στην εθνική του νομοθεσία του όρου «ερμηνευτές ή εκτελεστές καλλιτέχνες» ο οποίος περιλαμβάνεται στο εν λόγω άρθρο 8, παράγραφος 2, και αναφέρεται στους καλλιτέχνες που δικαιούνται μέρος της εκεί προβλεπόμενης ενιαίας και εύλογης αμοιβής, να αποκλείσει από την αμοιβή αυτή τους καλλιτέχνες υπηκόους τρίτης χώρας εκτός του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ), εξαιρώντας μόνον εκείνους που έχουν την κατοικία ή τη συνήθη διαμονή τους εντός του ΕΟΧ και εκείνους των οποίων η συμβολή στη δημιουργία του φωνογραφήματος ηχογραφήθηκε εντός του ΕΟΧ.

2)
Το άρθρο 15, παράγραφος 3, της Συνθήκης του Παγκόσμιου Οργανισμού Διανοητικής Ιδιοκτησίας (ΠΟΔΙ) για τις εκτελέσεις και τα φωνογραφήματα και το άρθρο 8, παράγραφος 2, της οδηγίας 2006/115 έχουν, στο παρόν στάδιο εξελίξεως του δικαίου της Ένωσης, την έννοια ότι οι επιφυλάξεις που γνωστοποιούνται από τρίτες χώρες δυνάμει του εν λόγω άρθρου 15, παράγραφος 3 και έχουν ως αποτέλεσμα τον περιορισμό, στο εσωτερικό τους, του δικαιώματος εύλογης και ενιαίας αμοιβής που προβλέπεται στο άρθρο 15, παράγραφος 1, της Συνθήκης του ΠΟΔΙ για τις εκτελέσεις και τα φωνογραφήματα δεν συνεπάγονται μεν εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έναντι των υπηκόων αυτών των τρίτων χωρών, περιορισμούς στο δικαίωμα το οποίο προβλέπεται από το ως άνω άρθρο 8, παράγραφος 2, πλην όμως ο νομοθέτης της Ένωσης μπορεί να θεσπίσει τέτοιους περιορισμούς υπό την προϋπόθεση ότι συνάδουν με τις απαιτήσεις του άρθρου 52, παράγραφος 1, του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επομένως, το εν λόγω άρθρο 8, παράγραφος 2, δεν επιτρέπει στα κράτη μέλη να περιορίζουν το δικαίωμα εύλογης και ενιαίας αμοιβής έναντι των ερμηνευτών ή εκτελεστών καλλιτεχνών και των παραγωγών φωνογραφημάτων που είναι υπήκοοι των τρίτων αυτών χωρών.

3)
Το άρθρο 8, παράγραφος 2, της οδηγίας 2006/115 έχει την έννοια ότι δεν επιτρέπει τον περιορισμό του προβλεπόμενου σε αυτό δικαιώματος εύλογης και ενιαίας αμοιβής κατά τρόπον ώστε μόνον ο παραγωγός του φωνογραφήματος να λαμβάνει αμοιβή, χωρίς να τη μοιράζεται με τον ερμηνευτή ή εκτελεστή καλλιτέχνη που συνέβαλε στη δημιουργία του φωνογραφήματος.

(υπογραφές)
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η αγγλική.