CELEX: 62014CJ0163
Nuqqas ta’ Stat li jwettaq obbligu
Artikolu 343 TFUE
Protokoll fuq il-Privileġġi u l-Immunitajiet tal-Unjoni Ewropea
Artikolu 3
Eżenzjoni fiskali
Reġjun ta’ Brussell-Kapitali
Kontribuzzjonijiet fuq il-provvista tal-elettriku u tal-gass

Permezz tar-rikors tagħha, il-Kummissjoni Ewropea titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja tikkonstata li, billi ma tax lill-istituzzjonijiet tal-Unjoni Ewropea l-eżenzjoni mill-kontribuzzjonijiet stabbiliti mill‑Artikolu 26 tad-digriet dwar l-organizzazzjoni tas-suq tal-elettriku fir-Reġjun ta’ Brussell-Kapitali, kif ukoll mill-Artikolu 20 tad-digriet dwar l-organizzazzjoni tas-suq tal-gass fir-Reġjun ta’ Brussell-Kapitali, kif emendati, u billi oppona r-rimbors tal-imsemmija kontribuzzjonijiet b’hekk miġbura mir-Reġjun (iktar ’il quddiem il-“kontribuzzjonijiet inkwistjoni”), ir-Renju tal-Belġju naqas milli jwettaq l-obbligi tiegħu taħt it-tieni paragrafu tal‑Artikolu 3 tal-Protokoll, tat‑8 ta’ April 1965, dwar il-privileġġi u l-immunitajiet tal-Unjoni Ewropea, anness inizjalment mat-Trattat li jistabbilixxi Kunsill wieħed u Kummissjoni waħda tal-Komunitajiet Ewropej (
ĠU 1967, 152, p. 13
), u sussegwentement, bis-saħħa tat-Trattat ta’ Lisbona, bħala l-Protokoll Nru 7, anness mat-Trattati UE, FUE u KEEA (iktar ’il quddiem il-“Protokoll”).
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
Skont l-ewwel paragrafu tal‑Artikolu 28 tat-Trattat li jistabbilixxi Kunsill wieħed u Kummissjoni waħda tal-Komunitajiet Ewropej, u sussegwentement, wara d-dħul fis-seħħ tat-Trattat ta’ Lisbona, l‑Artikolu 343 TFUE, l-Unjoni tgawdi, fit-territorju tal-Istati Membri, minn privileġġi u immunitajiet meħtieġa għat-twettiq tal-missjoni tagħha skont il-kundizzjonijiet iddefiniti fil-Protokoll.
L‑Artikolu 3 tal-Protokoll jipprovdi:
“L-Unjoni, l-assi, id-dħul finanzjarju u proprjetà oħra tagħha ikunu eżenti minn kull taxxa diretta.
Il-Gvernijiet ta’ l-Istati Membri għandhom, kull meta possibbli, jieħdu l-miżuri xierqa sabiex jirrinunzjaw għal jew iħallsu lura l-ammont ta’ taxxi indiretti jew taxxi fuq il-bejgħ inklużi fil-prezz ta’ proprjetà mobbli jew immobbli, meta l-Unjoni tagħmel, għall-użu uffiċjali tagħha, xirjiet sostanzjali li l-prezz tagħhom ikun jinkludi taxxi ta’ din ix-xorta. Dawn id-dispożizzjonijiet m’għandhomx japplikaw, madankollu, b’ mod li jkollhom l-effett li jfixklu l-kompetizzjoni fi ħdan l-Unjoni.
L-ebda eżenzjoni m’għandha tingħata għar-rigward ta’ taxxi u ammonti dovuti li jkunu biss ħlasijiet għal servizzi ta’ utilità pubblika.”
Id-dritt Belġjan
Il-formulazzjoni inizjali tad-digriet tar-Reġjun ta’ Brussell-Kapitali, tad‑19 ta’ Lulju 2001, dwar l-organizzazzjoni tas-suq tal-elettriku fir-Reġjun ta’ Brussell-Kapitali, li daħal fis-seħħ fl‑1 ta’ Jannar 2003 (
Moniteur belge
tas‑17 ta’ Novembru 2001, p. 39135, iktar ’il quddiem id-“digriet dwar l-elettriku”, kien jipprevedi fl‑Artikolu 26 tiegħu:
“§ 1   Iż-żamma ta’ awtorizzazzjoni ta’ provvista maħruġa abbażi tal‑Artikolu 21 tagħti lok għal ġbir kull xahar ta’ dazju mingħand persuna fiżika jew ġuridika li tibbenefika mill-awtorizzazzjoni, iktar ’il quddiem imsejħa l-persuna responsabbli għall-ħlas tat-taxxa.
§ 2   Id-dazju huwa dovut fl-1 Jannar tal-eżerċizzju. Għandu jitħallas sal‑31 ta’ Marzu tal-eżerċizzju.
§ 3   Id-dazju huwa kkalkolat abbażi tal-enerġija miżmuma għad-dispożizzjoni tal-klijenti finali eliġibbli, permezz ta’ netwerks, sezzjonijiet u linji diretti ta’ 70 kV u inqas, f’siti ta’ konsum li jinsabu fir-Reġjun ta’ Brussell-Kapitali. Għall-klijenti ta’ voltaġġ għoli, l-enerġija miżmuma għad-dispożizzjoni hija l-enerġija ta’ konnessjoni. Din hija daqs l-enerġija massima, espressa f’kVa, impoġġija għad-dispożizzjoni skont il-kuntratt ta’ konnessjoni. Fil-każ li ma tissemmiex fil-kuntratt ta’ konnessjoni, jew fil-każ li tinqabeż l-enerġija meħuda meta mqabbla mal-enerġija massima miżmuma għad-dispożizzjoni skont il-kuntratt ta’ konnessjoni, l-enerġija ta’ konnessjoni hija ugwali għall-enerġija massima, espressa f’kVa, imneħħija matul is-sitta u tletin xahar preċedenti, immultiplikata b’fattur ta’ 1.2.
Għall-klijenti ta’ voltaġġ baxx, l-enerġija miżmuma għad-dispożizzjoni hija l-enerġija ddeterminata skont il-kejl tal-protezzjoni tagħhom, espressa f’kVa. It-tabella ta’ korrelazzjoni bejn l-intensitajiet nominali tal-protezzjoni u l-enerġija tinsab fl-anness ta’ dan id-digriet.
§ 4   Id-dazju li għandu jiġi impost kull xahar huwa stabbilit għal EUR 0.67 għal kull kVa għall-voltaġġ għoli.
Għall-voltaġġ baxx huwa stabbilit skont din l-iskala:
Enerġija għad-dispożizzjoni li hija inqas minn, jew ekwivalenti għal, 1.44 kVa: EUR 0.00;
Enerġija għad-dispożizzjoni inkluża bejn:
1.44 u 6.00 kVa: EUR 0.60
6.01 u 9.60 kVa: EUR 0.96
9.61 u 12.00 kVa: EUR 1.20
12.01 u 36.00 kVa: EUR 2.40
36.01 u 56.00 kVa: EUR 4.80
56.01 u 100.00 kVa: EUR 7.80.
Dan l-ammont huwa adattat kull sena mal-indiċi tal-prezzijiet għall-konsumatur tar-Renju. [...]
§ 5   Il-gvern għandu jiddetermina l-miżuri ta’ implementazzjoni ta’ dan l-artikolu. Huwa jista’ b’mod partikolari jimponi fuq l-amministratur tan-netwerk ta’ distribuzzjoni, fuq l-operatur tas-sistema ta’ trażmissjoni reġjonali u fuq l-utenti ta’ linji diretti sabiex jipprovdulu l-informazzjoni utli għall-ġbir tad-dazju.
Il-gvern jista’ jagħti r-responsabbiltà lill-amministratur tan-netwerk ta’ distribuzzjoni biex jibgħat stedina lill-persuni responsabbli għall-ħlas tat-taxxa sabiex iħallsu d-dazju. L-istedina għandha tinkludi, b’mod partikolari, l-indikazzjoni tal-eżerċizzju, il-bażi ta’ kalkolu, ir-rata, l-iskadenza tal-pagament u l-mod ta’ ħlas tad-dazju. Madankollu, jekk din l-istedina tintbagħatx jew le ma jippreġudika bl-ebda mod id-drittijiet u l-obbligi tal-persuni responsabbli għall-ħlas tat-taxxa.
§ 6   Id-dazju huwa miġbur u pproċessat skont ir-regoli previsti fil-Kapitolu VI tad-digriet, tat‑23 ta’ Lulju 1992, dwar it-taxxa reġjonali dovuta mill-okkupanti ta’ bini immobbli u mill-proprjetarji ta’ ċerta proprjetà immobbli
in rem
. It-terminu għall-ħlas tad-dazju huwa madankollu stabbilit konformement mal-paragrafu 3 ta’ dan l-artikolu.
§ 7   Id-dħul mid-dazju għandu jiġi assenjat lill-amministratur tan-netwerk ta’ distribuzzjoni sabiex ikopri l-ispejjeż tal-missjonijiet ta’ servizz pubbliku msemmija fl-Artikolu 24. [dispożizzjoni emendata sussegwentement, bit-tkabbir tal-grupp ta’ persuni li lilhom jiġi assenjat id-dħul mid-dazju u l-indikazzjoni tat-tqassim ta’ dan id-dħul]
§ 8   Id-dazju huwa dovut minn Jannar 2004.
§ 9   L-ispejjeż marbuta mal-missjonijiet ta’ servizz pubbliku msemmija fl‑Artikolu 24 u li jeċċedu l-ammont ta’ dazji miġbura skont dan l-artikolu huma imposti fuq l-amministratur tan-netwerk ta’ distribuzzjoni, bħala spejjeż tal-operat. Il-konsegwenzi ta’ dawn l-ispejjeż fuq it-tariffi huma rregolati mil-leġiżlazzjoni federali.
[...]”
L-Artikolu 26 tad-digriet dwar l-elettriku ġie emendat diversi drabi, bl-aħħar darba fl-aħħar lok, permezz tad-digriet tal‑20 ta’ Lulju 2011 (
Moniteur belge
tal‑10 ta’ Awwissu 2011) u permezz tad-digriet tal‑21 ta’ Diċembru 2012 li jistabbilixxi l-proċedura fiskali fir-Reġjun ta’ Brussell-Kapitali (
Moniteur belge
tat‑8 ta’ Frar 2013). Attwalment, il-paragrafu 2 ta’ dan l-artikolu huwa fformulat kif ġej:
“Id-dazju huwa dovut fl-1 jum ta’ kull xahar. Għandu jitħallas sal‑15-il jum tax-xahar segwenti. Il-persuna responsabbli għall-ħlas tat-taxxa hija eżentata mid-dazju għall-enerġija miżmuma għad-dispożizzjoni tal-klijenti għan-netwerk ta’ trasport bil-ferrovija tagħhom, permezz ta’ tramm jew metro [...]”.
Wara dawn l-emendi, l-iskala ta’ piżijiet li tidher fil-paragrafu 4 tal-imsemmi Artikolu 26 ġiet mibdula xi ftit.
L-Artikolu 24 tad-digriet dwar l-elettriku, li jagħmel riferiment għalih l-Artikolu 26(7) ta’ dan tal-aħħar, jelenka l-missjonijiet ta’ servizz pubbliku li huma imposti fuq l-amministratur tan-netwerk ta’ distribuzzjoni u jinkludi dan li ġej:
“L-amministratur tan-netwerk ta’ distribuzzjoni huwa responsabbli għall-missjonijiet ta’ servizz pubbliku ddefiniti fil-punti 1 sa 5 iktar ’l isfel:
It-tqegħid għad-dispożizzjoni ta’ provvista minima mhux interrotta ta’ elettriku għall-konsum domestiku, taħt il-kundizzjonijiet iddefiniti mid-digriet tal‑11 ta’ Lulju 1991.
Il-provvista ta’ elettriku b’tariffa soċjali partikolari għall-persuni u taħt il-kundizzjonijiet iddefiniti mil-leġiżlazzjoni federali.
Azzjoni ta’ informazzjoni, ta’ dimostrazzjoni, ta’ tpoġġija għad-dispożizzjoni ta’ attrezzaturi, ta’ servizzi u ta’ għajnuna finanzjarja bil-għan li jiġi promess l-użu razzjonali tal-elettriku, għall-benefiċċju tal-kategoriji kollha ta’ klijenti finali eliġibbli u mhux eliġibbli. L-amministratur tan-netwerk ta’ distribuzzjoni għandu jistabbilixxi għal dan il-għan, b’kollaborazzjoni mas-servizz, programm ta’ tliet snin ta’ użu razzjonali tal-elettriku.
Skont il-każ, il-konsum mill-ġdid tal-elettriku prodott permezz ta’ koġenerazzjoni ta’ kwalità li la hija awtokkonsmata u lanqas ipprovduta lil terzi, fil-limiti tal-bżonnijiet tiegħu stess.
a)
Il-kostruzzjoni, il-manutenzjoni u t-tiġdid tal-installazzjonijiet ta’ dawl fit-toroq pubbliċi u fiż-żoni pubbliċi komunali, b’osservanza għall-prerogattivi tal-komuni ddefiniti mill-Artikolu 135 tal-liġi komunali l-ġdida, skont programm ta’ tliet snin stabbilit bi ftehim reċiproku minn kull komun mal-amministratur tan-netwerk ta’ distribuzzjoni;
b)
Il-provvista ta’ dawn l-installazzjonijiet f’elettriku.
L-organizzazzjoni ta’ servizz ta’ ombudsman u azzjoni ta’ informazzjoni lill-klijenti residenzjali fil-qasam ta’ prezz u ta’ kundizzjonijiet ta’ provvista ta’ elettriku.”
Il-missjonijiet imsemmija hawn isfel ġew emendati sussegwentement, bl-aħħar darba permezz tad-digriet tal‑20 ta’ Lulju 2011 (
Moniteur belge
tal‑10 ta’ Awwissu 2011). Dawn il-missjonijiet huma attwalment iddefiniti kif ġej:
“Artikolu 24
§ 1   L-amministratur tan-netwerk ta’ distribuzzjoni u l-fornituri huma, kull wieħed għal dak li jikkonċernahom, responsabbli mill-obbligi ta’ servizz pubbliku ddefiniti fil-punti 1 sa 2 hawn taħt:
o
it-tqegħid għad-dispożizzjoni ta’ provvista minima mhux interrotta ta’ elettriku għall-konsum domestiku, taħt il-kundizzjonijiet iddefiniti fil‑Kapitolu IVa;
o
Il-provvista ta’ elettriku b’tariffa soċjali partikolari għall-persuni u taħt il-kundizzjonijiet iddefiniti mil-leġiżlazzjoni federali u fil-Kapitolu IVa;
§ 2   L-Istitut huwa responsabbli mill-obbligi ta’ servizz pubbliku dwar il-promozzjoni tal-użu razzjonali tal-elettriku permezz ta’ informazzjoni, dimostrazzjonijiet u t-tqegħid għad-dispożizzjoni ta’ attrezzaturi, ta’ servizzi u ta’ għajnuna finanzjarja għall-benefiċċju tal-kategoriji kollha ta’ klijenti finali kif ukoll fornituri lokali li jkopru l-bżonnijiet kollha jew parti tal-klijenti tagħhom permezz ta’ installazzjoni ta’ produzzjoni ta’ elettriku fi ħdan iż-żona ġeografika ristretta u ddelimitata sew u konnessa downstream tal-meter prinċipali tal-konnessjoni komuni u/jew tan-netwerk privata li jipprovdu fih [...].
Artikolu 24a
L-amministratur tan-netwerk ta’ distribuzzjoni huwa barra minn hekk responsabbli mill-missjonijiet ta’ servizz pubbliku li ġejjin:
o
il-konsum mill-ġdid tal-elettriku ekoloġiku prodott li la huwa awtokkonsmat u lanqas ipprovdut lil terzi, fil-limiti tal-bżonnijiet tiegħu stess;
o
missjoni esklużiva li tirrigwarda l-kostruzzjoni, il-manutenzjoni u t-tiġdid tal-installazzjonijiet ta’ dawl fit-toroq pubbliċi u fiż-żoni pubbliċi komunali, b’osservanza għall-prerogattivi ddefiniti mill-Artikolu 135 tal-liġi komunali ġdida, skont programm ta’ tliet snin stabbilit bi ftehim reċiproku minn kull komun mal-amministratur tan-netwerk ta’ distribuzzjoni jew wara talbiet għal xogħlijiet addizzjonali, kif ukoll il-provvista ta’ dawn l-installazzjonijiet f’elettriku billi tingħata l-prijorità lill-faċilitajiet ta’ produzzjoni li jużaw sorsi ta’ enerġija li jiġġeddu jew lill-koġenerazzjonijiet ta’ kwalità, b’din il-missjoni tkun tinkludi għanijiet ta’ titjib fl-effikaċja enerġetika u ta’ żieda fil-konsum. [...]
o
ir-rwol ta’ fornitur tal-aħħar possibbiltà u l-organizzazzjoni ta’ servizz ta’ tkomplija tal-klijenti ttrasferiti lilu fil-kuntest ta’ dan ir-rwol;
o
l-informazzjoni tal-klijenti residenzjali u professjonali konnessi b’voltaġġ baxx fir-rigward tal-prezz u tal-kundizzjonijiet ta’ konnessjoni u ta’ provvista;
o
ix-xandir fuq server aċċessibbli mill-internet ta’ informazzjoni dwar il-miżuri ta’ akkoljenza differenti tal-klijenti residenzjali meħuda mill-amministratur tan-netwerk ta’ distribuzzjoni fil-kuntest tal-missjoni tiegħu bħala fornitur tal-aħħar possibbiltà;
o
it-trażmissjoni, kull sena, lil Brugel [regolatur ta’ Brussell għas-swieq tal-gass u tal-elettriku] ta’ rapport fuq il-kwalità tal-akkoljenza offerta għall-konsum domestiku fil-kuntest tal-missjoni tiegħu bħala fornitur tal-aħħar possibbiltà;
o
it-trażmissjoni, kull sena, lil Brugel ta’ rapport dwar l-iskema ta’ impenji li permezz tagħhom l-amministratur tan-netwerk ta’ distribuzzjoni jiggarantixxi l-esklużjoni ta’ kull prattika diskriminatorja. Brugel għandu jikkomunika dan ir-rapport u l-opinjoni tiegħu lill-gvern u jippubblikah.
o
Fil-każ ta’ konsum tal-elettriku fuq in-netwerk ta’ distribuzzjoni, il-provvista ta’ elettriku għal avvenimenti festivi temporanji fit-toroq skont il-kundizzjonijiet tekniċi u finanzjarji speċifikati minn jew skont ir-regolament tekniku tan-netwerk.”
Id-digriet tar-Reġjun ta’ Brussell-Kapitali tal-1 ta’ April 2004 dwar l-organizzazzjoni tas-suq tal-gass fir-Reġjun ta’ Brussell-Kapitali, li jirrigwarda tariffi tat-toroq fil-qasam tal-gass u tal-elettriku u li jemenda d-digriet tad-19 ta’ Lulju 2001 dwar l-organizzazzjoni tas-suq tal-elettriku fir-Reġjun ta’ Brussell-Kapitali (
Moniteur belge
tas‑26 ta’ April 2004, p. 34281), jipprevedi l-impożizzjoni ta’ kontribuzzjoni fil-qasam ta’ provvista ta’ gass, pagabbli mill‑1 ta’ Lulju 2004 (iktar ’il quddiem id-“digriet dwar il-gass”). Fil-formulazzjoni inizjali tiegħu, l‑Artikolu 20 ta’ dan id-digriet kien jipprovdi:
“L-ispejjeż marbuta mal-missjonijiet ta’ servizz pubbliku msemmija fl-Artikolu 18 għandhom jitħallsu mill-amministratur tan-netwerk, bħala spejjeż tal-operat. Il-konsegwenzi ta’ dawn l-ispejjeż fuq it-tariffi huma rregolati mil-leġiżlazzjoni federali.”
L-imsemmi Artikolu 20 tad-digriet dwar il-gass tħassar bid-digriet tal‑20 ta’ Lulju 2011 li jemenda d-digriet dwar il-gass (
Moniteur belge
tal‑10 ta’ Awwissu 2011), u ssostitwit bl-Artikolu 20f, li jipprevedi:
“§ 1   Iż-żamma ta’ liċenzja għal provvista maħruġa abbażi tal-Artikolu 15 tagħti lok għall-ġbir ta’ dazju kull xahar li għandu jitħallas mill-persuna fiżika jew ġuridika li tibbenefika mill-imsemmija liċenzja iktar ’il quddiem imsejħa l-persuna responsabbli għall-ħlas tat-taxxa.
§ 2   Id-dazju huwa dovut fl-ewwel jum ta’ kull xahar. Għandu jitħallas sal-15‑il jum tax-xahar segwenti.
§ 3   Bla ħsara għal dak ippreċiżat fit-tieni paragrafu, id-dazju huwa kkalkolat abbażi tal-kejl tal-meters użati mill-amministratur tan-netwerk, f’siti ta’ konsum li jinsabu fir-Reġjun ta’ Brussell-Kapitali, għand il-klijenti finali. Il-kejl tal-meter huwa ddeterminat mill-ħruġ massimu tal-gass speċifikat f’metri kubi kull siegħa li għalih il-meter kien maħsub. Għall-klijenti finali li l-meter tagħhom għandu kejl ta’ 6 jew 10 m
/h, id-dazju jieħu inkunsiderazzjoni wkoll tal-aħħar konsum annwali standardizzat validu kkalkolat skont l-MIG applikabbli fir-Reġjun ta’ Brussell-Kapitali.
§ 4   Id-dazju li għandu jiġi impost kull xahar huwa stabbilit f’:
1.
EUR 0.2 għal kull meter li għandu kejl ta’ 6 jew 10 m
/h meta l-aħħar konsum annwali standardizzat ikkalkolat huwa inqas minn, jew ekwivalenti għal, 5000 kWh;
2.
EUR 0.7 għal kull meter li għandu kejl ta’ 6 jew 10 m
/h meta l-aħħar konsum annwali standardizzat ikkalkolat huwa iktar minn 5000 kWh;
3.
EUR 1.7 għal kull meter li għandu kejl ta’ 16 m
/h;
4.
EUR 4.2 għal kull meter li għandu kejl ta’ 25 m
/h;
5.
EUR 8.4 għal kull meter li għandu kejl ta’ 40 m
/h;
6.
EUR 21 għal kull meter li għandu kejl ta’ 65 m
/h;
7.
EUR 29.2 għal kull meter li għandu kejl ta’ 100 m
/h;
8.
EUR 37.5 għal kull meter li għandu kejl ta’ 160 m
/h;
9.
EUR 54.2 għal kull meter li għandu kejl ta’ iktar minn 160 m
/h.
L-ammonti hawn fuq huma adattati annwalment għall-indiċi tal-prezzijiet għall-konsumatur tar-Renju. [...]
§ 5   Il-gvern għandu jiddetermina l-miżuri ta’ implementazzjoni ta’ dan l-artikolu. Huwa jista’, b’mod partikolari, jimponi fuq l-amministratur tan-netwerk u fuq l-utenti ta’ linji diretti sabiex jipprovdulu d-data utli għall-ġbir tad-dazju.
Il-gvern jista’ jimponi fuq l-amministratur tan-netwerk sabiex jindirizza stedina lill-persuni responsabbli għall-ħlas tat-taxxa sabiex iħallsu d-dazju. Din l-istedina għandha tinkludi b’mod partikolari l-indikazzjoni tas-sena finanzjarja, il-bażi ta’ kalkolu, ir-rata, l-iskadenza tal-pagament u l-mod ta’ ħlas tad-dazju. Madankollu, jekk din l-istedina tintbagħatx jew le ma jippreġudika bl-ebda mod id-drittijiet u l-obbligi tal-persuni responsabbli għall-ħlas tat-taxxa.
§ 6   Id-dazju huwa miġbur u pproċessat skont ir-regoli previsti fl-Artikoli [13 sa 19], 22 u 23 tad-digriet li jistabbilixxi l-proċedura fiskali fir-Reġjun ta’ Brussell-Kapitali.
§ 7   Id-dħul mid-dazju għandu jiġi assenjat lill-fondi msemmija rispettivament fil-punti 15 u 16 tal-Artikolu 2 tad-digriet tat‑12 ta’ Diċembru 1991 li joħloq fondi baġitarji skont it-tqassim li ġej:
5% għall-‘Fondi ta’ gwida enerġetika’ [...];
95 % għall-‘Fondi dwar il-politika tal-enerġija’.
§ 8   Id-dazju huwa dovut minn Jannar 2012.”
Il-missjonijiet ta’ servizz pubbliku imposti fuq l-amministratur tan-netwerk ta’ gass huma ddefiniti fl-Artikolu 18 tad-digriet dwar il-gass, li, fil-formulazzjoni oriġinali tiegħu, kien jipprovdi:
“L-amministratur tan-netwerk huwa responsabbli mill-missjonijiet ta’ servizz pubbliku li ġejjin:
il-provvista ta’ gass b’tariffa soċjali partikolari għall-persuni u taħt il-kundizzjonijiet iddefiniti mil-leġiżlazzjoni federali;
missjoni ta’ prevenzjoni u ta’ intervent fil-qasam ta’ qtugħ ta’ gass kif organizzata mid-digriet tal‑11 ta’ Marzu 1999;
azzjoni ta’ prevenzjoni sabiex tiġi ggarantita sigurtà massima waqt l-użu tal-gass għal finijiet residenzjali;
l-organizzazzjoni ta’ servizz ta’ ombudsman u l-għoti ta’ informazzjoni fil-qasam ta’ prezz u ta’ kundizzjonijiet tal-provvista ta’ gass, għall-benefiċċju tal-klijenti residenzjali;
azzjoni ta’ informazzjoni, ta’ dimostrazzjoni, ta’ dispożizzjoni ta’ attrezzaturi, ta’ servizzi u ta’ għajnuna finanzjarja bil-għan li jiġi promess l-użu razzjonali tal-gass, għall-benefiċċju tal-kategoriji kollha ta’ klijenti finali eliġibbli u mhux eliġibbli. L-amministratur tan-netwerk ta’ distribuzzjoni għandu jistabbilixxi għal dan il-għan, b’kollaborazzjoni mas-Servizz, programm ta’ tliet snin ta’ użu razzjonali tal-gass.”
Minn Awwissu 2011, dawn il-missjonijiet ta’ servizz pubbliku huma ddefiniti kif ġej:
“Artikolu 18
L-amministratur tan-netwerk u l-fornituri huma, kull wieħed fir-rigward ta’ dawk li jikkonċernawh, responsabbli mill-missjonijiet u mill-obbligi ta’ servizz pubbliku ddefiniti fil-punti 1 sa 3 hawn taħt:
it-tqegħid għad-dispożizzjoni ta’ provvista minima mhux interrotta ta’ gass għall-konsum domestiku, taħt il-kundizzjonijiet stabbiliti fil‑Kapitolu Va;
il-provvista ta’ gass b’tariffa soċjali partikolari għall-persuni u taħt il-kundizzjonijiet iddefiniti mil-leġiżlazzjoni federali u fil-Kapitolu Va;
servizz bla ħlas ta’ prevenzjoni ta’ riskji fil-qasam tal-użu tal-gass naturali, għall-benefiċċju tal-konsum domestiku li jagħmel talba għalih. Il-gvern għandu jadotta l-kontenut u l-kundizzjonijiet għall-eżerċizzju ta’ din il-missjoni.
Artikolu 18a
L-amministratur tan-netwerk ta’ distribuzzjoni huwa barra minn hekk responsabbli mill-missjonijiet li ġejjin:
l-organizzazzjoni ta’ servizz ta’ tkomplija tar-relazzjoni mal-konsumatur u tal-għoti ta’ informazzjoni fil-qasam ta’ prezz u l-kundizzjonijiet ta’ konnessjoni, għall-benefiċċju tal-klijenti residenzjali;
il-promozzjoni tal-użu razzjonali tal-gass permezz ta’ informazzjoni, dimostrazzjonijiet u t-tqegħid għad-dispożizzjoni ta’ attrezzaturi, ta’ servizzi u ta’ għajnuna finanzjarja għall-benefiċċju tal-komuni u ta’ klijenti finali oħrajn.
[...]”
L-Artikolu 9 tad-digriet irjali tad‑29 ta’ Frar 2004 dwar l-istruttura tariffarja ġenerali u l-prinċipji ta’ bażi u proċeduri fil-qasam ta’ tariffi u ta’ kontabbiltà tal-amministraturi tan-netwerks ta’ distribuzzjoni tal-gass naturali attivi fit-territorju Belġjan (
Moniteur belge
tal‑11 ta’ Marzu 2004) huwa fformulat kif ġej:
“Fil-fatturazzjoni tat-tariffi huma integrati l-intestaturi tariffarji marbuta mat-taxxa, ħlasijiet, ħlasijiet addizzjonali, kontribuzzjonijiet u remunerazzjonijiet. Dawn l-intestaturi ma jikkostitwixxux tariffi fis-sens tal-Artikoli 3 sa 8 ta’ dan id-digriet iżda għandhom jiġu inkorporati fil-fatturazzjoni tal-utenti tan-netwerk. Dawn jinkludu, jekk ikun il-każ:
1°
il-ħlasijiet addizzjonali, ħlasijiet jew remunerazzjonijiet fid-dawl tal-finanzjament tal-obbligi ta’ servizz pubbliku li fil-livell tagħhom distinzjoni hija stabbilita bejn il-miżuri ta’ natura soċjali, il-miżuri favur l-użu razzjonali tal-enerġija u l-miżuri favur l-użu ta’ sorsi ta’ enerġija li jiġġeddu u ta’ installazzjonijiet ta’ koġenerazzjoni ta’ kwalità [...]”
L-Artikolu 1 tad-digriet irjali tat‑3 ta’ April 2003 dwar il-fatturi tal-provvista ta’ elettriku u ta’ gass (
Moniteur belge
tat‑2 ta’ Mejju 2003) jipprovdi:
“Il-fatturi ta’ regolarizzazzjoni wara dikjarazzjoni tal-meter ta’ provvista ta’ elettriku indirizzati lill-klijenti finali konnessi man-netwerk ta’ voltaġġ baxx u ta’ provvista ta’ gass lill-klijenti finali li l-konsum annwali tagħhom huwa inqas minn, jew ekwivalenti għal, 60000 kWh, għandhom mill-inqas jinkludu l-informazzjoni li ġejja:
[...]
10.
id-detall tal-kalkolu tal-ammont pagabbli;
11.
it-tariffa applikabbli għat-trażmissjoni;
12.
it-tariffa applikabbli għad-distribuzzjoni;
13.
it-taxxi miġbura mill-amministrazzjoni pubblika kollha billi jiġbruhom flimkien skont kategoriji;
[...]”
Il-liġi federali tad‑29 ta’ April 1999 dwar l-organizzazzjoni tas-suq tal-elettriku tipprovdi fl-Artikolu 22a tagħha:
“§ 1   Kontribuzzjoni federali intiża li tikkumpensa t-telf ta’ dħul tal-komuni li jirriżulta mil-liberalizzazzjoni tas-suq tal-elettriku hija stabbilita kull sena abbażi ta’ li ġej: [...]
[...]
§ 4   Il-kontribuzzjoni msemmija fil-paragrafi preċedenti għandha tinġabar mill-amministraturi tan-netwerk ta’ distribuzzjoni.
L-amministraturi tan-netwerk ta’ distribuzzjoni jistgħu, fil-forma ta’ ħlas addizzjonali fuq it-tariffi ta’ konnessjoni tan-netwerk ta’ distribuzzjoni kkonċernat applikat għall-persuni suġġetti għat-taxxa skont il-punt ta’ tnaqqis, jgħaddu l-kontribuzzjoni federali intiża li tikkumpensa t-telf ta’ dħul tal-komuni li jirriżulta mil-liberalizzazzjoni tas-suq tal-elettriku fuq il-klijenti tagħhom, li min-naħa tagħhom, jistgħu jiffatturawha lill-klijenti tagħhom, sal-mument meta l-ħlas addizzjonali huwa finalment iffatturat lil dak li jkun ikkonsma l-MWh għall-użu personali tiegħu.”
L-Artikolu 3 tad-digriet ministerjali tat‑13 ta’ Mejju 2005 li jimplementa l-imsemmi Artikolu 22a (
Moniteur belge
tat‑18 ta’ Mejju 2005, p. 23450) jipprevedi:
“Il-kontribuzzjoni federali msemmija fl-Artikolu 22a tal-liġi hija ffatturata kull xahar lill-klijenti finali mill-fornituri bil-mod li ġej: [...]”.
Il-fatti li wasslu għall-kawża u l-proċedura prekontenzjuża
Mid-dħul fis-seħħ tad-digrieti dwar l-elettriku u l-gass, Electrabel SA (iktar ’il quddiem “Electrabel”), fornitur tal-elettriku u tal-gass, tiffattura lill-istituzzjonijiet tal-Unjoni stabbiliti fi Brussell il-kontribuzzjonijiet dwar il-provvista tal-elettriku u tal-gass li, mill‑1 ta’ Lulju 2004, jittieħdu inkunsiderazzjoni separatament fil-fatturi taħt it-titolu “kontribuzzjonijiet reġjonali”.
Minn Awwissu 2004, l-istituzzjonijiet tal-Unjoni staqsew dwar in-natura ta’ dawn il-kontribuzzjonijiet, kif ukoll fuq in-natura tal-kontribuzzjonijiet federali, b’kontenut simili, dwar il-gass u l-elettriku. Peress li l-Kummissjoni kkunsidrat li l-kontribuzzjonijiet inkwistjoni kellhom in-natura ta’ taxxi indiretti, permezz ta’ ittra tat‑28 ta’ Lulju 2005, hija talbet lill-awtoritajiet federali Belġjani kif ukoll lill-awtoritajiet tar-Reġjun ta’ Brussell-Kapitali għall-eżenzjoni u r-rimbors tad-dazji mħallsa, u ssospendiet, minn din id-data, il-ħlas lil Electrabel tal-kontribuzzjonijiet reġjonali u federali.
B’ittri tat‑3 ta’ Marzu 2006, tal‑20 ta’ Diċembru 2007 u tat‑18 ta’ April 2008, l-awtoritajiet federali taw l-eżenzjoni mitluba fuq il-kontribuzzjonijiet federali, peress li qiesu li dawn setgħu jiġu kkunsidrati li jikkostitwixxu taxxa fuq il-bejgħ inkluża fil-prezz.
Minn Settembru 2008, il‑Kummissjoni madankollu ħallset is-somom li jikkorrispondu mal-kontribuzzjonijiet reġjonali u kompliet tħallashom sussegwentement sabiex tevita qtugħ tal-provvista min-naħa ta’ Electrabel, li min-naħa tagħha għandha tħallas dawn l-ammonti lill-amministratur tan-netwerk, Sibelga, l-amministratur interkomunali uniku tan-netwerks tal-elettriku u tal-gass fir-Reġjun ta’ Brussell-Kapitali.
B’ittra tat‑3 ta’ Jannar 2007, il-ministru kompetenti tar-Reġjun ta’ Brussell-Kapital wieġeb li huwa ma setax jilqa’ t-talba tal-Kummissjoni tat‑28 ta’ Lulju 2005, għar-raġunijiet li l-kontribuzzjoni tal-elettriku kienet tikkostitwixxi l-korrispettiv ta’ servizz speċifiku li l-Kummissjoni kienet ibbenefikat minnu, jew setgħet tibbenefika minnu, u li d-digriet dwar l-elettriku ma kien jissuġġetta lill-Kummissjoni għal ebda obbligu fiskali, peress li huma biss id-detenturi ta’ awtorizzazzjoni ta’ provvista, jiġifieri f’dan il-każ Electrabel, li kienu suġġetti għal dan id-digriet.
B’ittra tal-21 ta’ Diċembru 2007, il-ministru kompetenti tar-Reġjun ta’ Brussell-Kapitali espona r-raġunijiet għaliex ma kienx jaqbel mal-pożizzjoni tal-Kummissjoni li l-maġġoranza tas-servizzi msemmija fl‑Artikolu 24 tad-digriet dwar l-elettriku ma setgħux jiġu pprovduti lill-Kummissjoni. Il-ministru rrefera sussegwentement, fir-rigward tan-natura tal-kontribuzzjoni inkwistjoni, għas-sentenza Il‑Kummissjoni vs Il‑Belġju (
C‑437/04
,
EU:C:2007:178
) u enfasizza li, kuntrarjament għall-kontribuzzjoni federali, il-kontribuzzjoni prevista fl-Artikolu 26 tad-digriet dwar l-elettriku kienet applikabbli biss għad-detenturi ta’ awtorizzazzjoni ta’ provvista u li konsegwenza kuntrattwali jew ekonomika min-naħa tagħhom fuq il-klijenti tagħhom ma setgħetx tagħti lok għal eżenzjoni.
Fis‑27 ta’ Ġunju 2008, il-Kummissjoni bagħtet l-ewwel ittra ta’ intimazzjoni lir-Renju tal-Belġju, li għaliha dan tal-aħħar wieġeb permezz ta’ ittra tad-9 ta’ Settembru 2008.
Bi tweġiba għal ittra tal-10 ta’ Novembru 2008 li permezz tagħha l-Kummissjoni talbet formalment lill-ministru kompetenti tar-Reġjun ta’ Brussell-Kapitali għar-rimbors tal-ammonti mħallsa bħala l-kontribuzzjonijiet inkwistjoni, dan tal-aħħar ma laqax din it-talba, peress li kkunsidra li inkwistjoni kien hemm relazzjonijiet kuntrattwali bejn l-istituzzjonijiet tal-Unjoni u l-fornitur Electrabel.
Fid-dawl ta’ din il-pożizzjoni, il-Kummissjoni indirizzat lill-awtoritajiet Belġjani, fil‑15 ta’ April 2009, ittra ta’ intimazzjoni addizzjonali, li fiha hija indikat li l-applikazzjoni lill-istituzzjonijiet tal-Unjoni tal-Artikolu 26 tad-digriet dwar l-elettriku u tal-Artikolu 20 tad-digriet dwar il-gass kienet tikser l-immunità fiskali li kienu jibbenefikaw minnha l-istituzzjonijiet skont l-Artikolu 3 tal-Protokoll. Il‑Kummissjoni indikat, essenzjalment, li l-kontribuzzjonijiet inkwistjoni kienu jikkostitwixxu taxxi indiretti u li l-fatt li jiġu mgħoddija fuq il-klijenti finali ma kien jirriżulta bl-ebda mod minn klawżola kuntrattwali liberament innegozjata mal-fornituri tal-enerġija. Il‑Kummissjoni rrilevat ukoll li dawn il-kontribuzzjonijiet kellhom in-natura ta’ taxxa u mhux ta’ remunerazzjoni, peress li huma ma kinux jissodisfaw il-kundizzjonijiet stabbiliti mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja biex ikunu kklassifikati bħala “ħlasijiet għal servizzi ta’ utilità pubblika”, fis-sens tat-tieni paragrafu tal‑Artikolu 3 tal-Protokoll.
B’ittra tal‑10 ta’ Ġunju 2009, il-ministru kompetenti tar-Reġjun ta’ Brussell-Kapitali kkontesta din l-analiżi tal-Kummissjoni, billi qal essenzjalment li l-għanijiet imfittxija bil-kontribuzzjonijiet inkwistjoni kienu l-finanzjament tal-missjonijiet ta’ servizz pubbliku fir-rigward tal-politika fil-qasam ambjentali, li l-istituzzjonijiet tal-Unjoni kienu jibbenefikaw jew setgħu jibbenefikaw minn diversi mis-servizzi msemmija fid-digrieti dwar l-elettriku u l-gass, u li l-istituzzjonijiet tal-Unjoni ma kinux il-persuni responsabbli għall-ħlas tal-kontribuzzjonijiet inkwistjoni, peress li dawn tal-aħħar kienu sempliċement imposti fuqhom permezz ta’ kuntratti li kienu jorbtuhom mal-fornituri tal-elettriku u tal-gass.
B’ittra tas‑27 ta’ Frar 2012, il‑Kummissjoni indirizzat lir-Renju tal-Belġju opinjoni motivata skont l-Artikolu 258 TFUE, li l-awtoritajiet Belġjani wieġbu għaliha b’ittra tat‑23 ta’ April 2012, li fiha huma tennew il-pożizzjoni tagħhom żviluppata preċedentement.
Peress li l-Kummissjoni ma kinitx konvinta mill-argumenti tar-Renju tal-Belġju, hija ddeċidiet li tippreżenta rikors quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja.
B’mod parallel mal-proċedura għal konstatazzjoni ta’ nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, l-istituzzjonijiet tal-Unjoni bdew, fuq livell nazzjonali, proċedura amministrattiva u ġudizzjarja għall-finijiet tar-rimbors tas-somom li jikkorrispondu mal-kontribuzzjonijiet inkwistjoni li huma jqisu li ħallsu indebitament.
Fuq ir-rikors
Fuq l-applikazzjoni tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 3 tal-Protokoll
L-argumenti tal-partijiet
Il‑Kummissjoni tosserva, f’dak li jikkonċerna n-natura tal-kontribuzzjonijiet inkwistjoni, li, konformement mal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-klassifikazzjoni ta’ imposta, ta’ taxxa, ta’ dazju jew ta’ kontribuzzjoni skont id-dritt tal-Unjoni hija responsabbiltà tal-Qorti tal-Ġustizzja skont karatteristiċi oġġettivi tat-tassazzjoni, indipendentement mill-klassifikazzjoni mogħtija fid-dritt nazzjonali (Bautiaa u Société française maritime,
C‑197/94 u C‑252/94
,
EU:C:1996:47
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
L-element essenzjali tan-natura indiretta ta’ taxxa huwa li din tal-aħħar tinġabar fl-okkażjoni ta’ nefqa jew ta’ konsum, filwaqt li taxxa diretta tiġi applikata fuq id-dħul jew fuq il-patrimonju. Issa, il-fatt li wassal għall-kontribuzzjonijiet inkwistjoni huwa s-sempliċi detenzjoni ta’ awtorizzazzjoni jew ta’ liċenzja għall-provvista tal-elettriku u tal-gass, li ma tippreżenta ebda rabta mal-patrimonju jew mad-dħul tal-fornitur tal-elettriku jew tal-amministratur tan-netwerk tal-gass. Dan il-fatt huwa, fir-realtà, marbut b’mod indissoċjabbli mal-konsum tal-elettriku jew tal-gass, skont l-enerġija miżmuma għad-dispożizzjoni tal-klijent finali. Dan huwa barra minn hekk muri mill-fatt li l-ammont ta’ dawn il-kontribuzzjonijiet huwa kkalkolat abbażi ta’ din l-enerġija.
Konsegwentement, il-kontribuzzjonijiet inkwistjoni jikkostitwixxu taxxi indiretti inklużi fil-prezz tal-konsum tal-elettriku u tal-gass iffatturati lill-istituzzjonijiet tal-Unjoni, fis-sens tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 3 tal-Protokoll. F’dan ir-rigward, ftit jimporta min huwa formalment ikklassifikat bħala “persuna responsabbli għall-ħlas” ta’ taxxa fid-dawl tal-klassifikazzjoni ta’ din tal-aħħar. Barra minn hekk, l-assenza ta’ obbligu leġiżlattiv li taxxa tiġi mgħoddija fuq terz ma tittrasformax taxxa fuq il-konsum f’taxxa diretta li tolqot id-dħul jew il-patrimonju.
Il‑Kummissjoni tqis li l-kundizzjonijiet l-oħrajn ta’ applikazzjoni tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 3 tal-Protokoll huma, f’dan il-każ, issodisfatti. Fil-fatt, l-elettriku u l-gass għandhom jiġu assimilati ma’ oġġetti intanġibbli li kienu s-suġġett ta’ xirjiet sostanzjali mill-Unjoni għall-użu uffiċjali tagħha.
Ir-Renju tal-Belġju jqis li l-immunità fiskali prevista mill-Protokoll tapplika biss fir-rigward tal-leġiżlazzjonijiet nazzjonali li “jimponu” taxxi diretti jew indiretti fuq l-istituzzjonijiet tal-Unjoni u li, min-naħa l-oħra, din l-immunità ma hijiex applikabbli meta dispożizzjonijiet kuntrattwali jgħaddu fuq dawn l-istituzzjonijiet piż liberament innegozjat mal-parti kontraenti tagħhom.
F’dan il-każ, id-digriet dwar l-elettriku jirreferi għad-detentur ta’ liċenzja għal provvista bħala persuna responsabbli għall-ħlas tal-kontribuzzjoni tal-elettriku u d-digriet dwar il-gass jirreferi għall-amministratur tan-netwerk ta’ distribuzzjoni bħala persuna responsabbli għall-ħlas tal-kontribuzzjoni tal-gass. Konsegwentement, peress li l-istituzzjonijiet tal-Unjoni ma humiex persuni indikati bħala responsabbli għall-ħlas tat-taxxa, l-immunità fiskali prevista fl-Artikolu 3 tal-Protokoll ma tistax tiġi applikata lilhom, peress li ebda dispożizzjoni legali jew regolamentarja ma timponi fuq il-persuni indikati bħala responsabbli għall-ħlas tat-taxxa li jgħaddu b’mod kuntrattwali l-kontribuzzjonijiet inkwistjoni fuq il-klijenti tagħhom. Barra minn hekk, kwalunkwe sitwazzjoni tas-suq li fiha l-fornituri kollha jgħaddu l-kontribuzzjonijiet inkwistjoni fuq il-klijenti finali tagħhom ma tistax għaldaqstant toħloq immunità fiskali għall-benefiċċju tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni (sentenza Il‑Kummissjoni vs Il‑Belġju,
C‑437/04
,
EU:C:2007:178
, punti
u
).
Fl-opinjoni tar-Renju tal-Belġju, il-fatt li l-kontribuzzjonijiet inkwistjoni jiġu eventwalment mgħoddija fuq terz ma huwiex ta’ natura li jittrasformahom f’taxxi indiretti fir-rigward tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni, meta tittieħed inkunsiderazzjoni l-preżenza ta’ relazzjoni kuntrattwali bejn dawn tal-aħħar u l-fornitur tagħhom, li hija biżżejjed biex turi li l-klassifikazzjoni bħala “taxxa” fir-rigward ta’ dawn l-istituzzjonijiet ma tistax tiġi segwita. Ftit jimporta barra minn hekk li l-kontribuzzjonijiet inkwistjoni jkunu kklassifikati bħala “taxxi diretti” jew bħala “taxxi indiretti”, peress li d-debitur legali huwa espressament iddefinit bħala li huwa l-parti kontraenti tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni. Konsegwentement, il-kontribuzzjonijiet inkwistjoni ma jidħlux fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 3 tal-Protokoll.
Barra minn hekk, ma għandux isir paralleliżmu bejn il-kontribuzzjonijiet inkwistjoni u l-kontribuzzjoni federali introdotta mil-liġi federali tad‑29 ta’ April 1999, sa fejn, fl-Artikolu 22a(4) ta’ din il-liġi, il-klijenti finali huma espressament indikati bħala persuni taxxabbli tal-kontribuzzjoni federali.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
Għandu jitfakkar li l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-Artikolu 3 tal-Protokoll jistabbilixxi fl-ewwel u fit-tieni paragrafi tiegħu żewġ sistemi ta’ immunità differenti, skont jekk inkwistjoni jkunx hemm taxxi diretti jew indiretti, u li din id-differenza ta’ sistema hija essenzjali sabiex tiġi evalwata l-kwistjoni tal-immunità (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Il‑Kummissjoni vs Il‑Belġju,
C‑437/04
,
EU:C:2007:178
, punti
sa
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Huwa stabbilit li, f’dan il-każ, il-kontribuzzjonijiet inkwistjoni ma humiex applikati fuq id-dħul jew fuq il-patrimonju, fis-sens tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Il‑Kummissjoni vs Il‑Belġju,
C‑437/04
,
EU:C:2007:178
, punt
). Barra minn hekk, għandu jiġi kkonstatat li l-fornituri tal-elettriku u tal-gass jinkludu l-kontribuzzjonijiet inkwistjoni fil-fatturi relatati ma’ dawn il-provvisti indirizzati lill-istituzzjonijiet tal-Unjoni. Għalhekk, dawn il-kontribuzzjonijiet għandhom jitqiesu bħala taxxi indiretti li jaqgħu taħt it-tieni paragrafu tal-Artikolu 3 tal-Protokoll.
B’hekk, hemm lok li jiġi enfasizzat f’dan ir-rigward li l-konklużjonijiet li waslet għalihom il-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Il‑Kummissjoni vs Il‑Belġju (
C‑437/04
,
EU:C:2007:178
) ma humiex trasponibbli għal din il-kawża. Fil-fatt, fil-kawża li tat lok għal din is-sentenza, inkwistjoni kien hemm taxxa diretta imposta fuq id-detenturi ta’ drittijiet fuq ċerti proprjetajiet immobbli
in rem
, b’din it-taxxa kienet tgħaddi kuntrattwalment fuq l-istituzzjonijiet tal-Unjoni bħala kerrejja.
F’dak li jirrigwarda l-kundizzjonijiet ta’ applikazzjoni tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 3 tal-Protokoll, ma huwiex ikkontestat li l-provvista lil istituzzjonijiet tal-Unjoni stabbiliti fir-Reġjun ta’ Brussell-Kapitali ta’ elettriku u ta’ gass hija s-suġġett ta’ xiri sostanzjali użat għall-użu uffiċjali ta’ dawn l-istituzzjonijiet u indispensabbli għall-fonzjonament regolari tagħhom. Ma jirriżulta minn ebda element tal-proċess sottomess lill-Qorti tal-Ġustizzja li l-applikazzjoni ta’ dawn id-dispożizzjonijiet ikollha bħala effett li toħloq distorsjoni tal-kompetizzjoni.
Fl-opinjoni tar-Renju tal-Belġju, anki fil-każ fejn il-kontribuzzjonijiet inkwistjoni għandhom jiġu kklassifikati bħala “taxxi indiretti”, it-tieni paragrafu tal-Artikolu 3 tal-Protokoll ma jkunx applikabbli, peress li, konformement mal-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni, l-istituzzjonijiet tal-Unjoni ma humiex indikati bħala persuni responsabbli għall-ħlas ta’ dawn il-kontribuzzjonijiet.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkonstatat, bħalma rrileva l-Avukat Ġenerali fil-punti 59 u 60 tal-konklużjonijiet tiegħu, li mill-formulazzjoni tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 3 tal-Protokoll ma jirriżultax li l-Unjoni għandha tiġi indikata mil-leġiżlazzjoni nazzjonali bħala l-persuna responsabbli għall-ħlas ta’ taxxi indiretti, f’dan il-każ il-kontribuzzjonijiet inkwistjoni, sabiex l-immunità prevista f’din id-dispożizzjoni tkun applikabbli. Fil-fatt, din id-dispożizzjoni teżiġi biss li dawn it-taxxi indiretti “[jiġu] inklużi fil-prezz ta’ proprjetà mobbli jew immobbli” u li dawn il-prezzijiet “ikun[u] jinklud[u]” tali taxxi.
Barra minn hekk, għandu jiġi osservat li, pereżempju, fis-sistema tat-taxxa fuq il-valur miżjud, li fiha t-tieni paragrafu tal‑Artikolu 3 tal-Protokoll huwa frekwentement applikat, ma huwiex il-konsumatur finali, bħala regola ġenerali, iżda l-fornitur tal-oġġetti jew il-fornitur tas-servizzi li huwa indikat bħala persuna suġġetta għat-taxxa.
Għalhekk, għall-finijiet tal-applikazzjoni tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 3 tal-Protokoll, ma tikkostitwixxix kundizzjoni li l-istituzzjonijiet tal-Unjoni jkunu indikati bħala persuni responsabbli għall-ħlas tat-taxxa mil-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni.
Ir-Renju tal-Belġju jsostni, barra minn hekk, li l-immunità prevista fit-tieni paragrafu tal‑Artikolu 3 tal-Protokoll tapplika biss jekk it-taxxa indiretta inkwistjoni tgħaddi, skont il-leġiżlazzjoni nazzjonali applikabbli, fuq l-istituzzjonijiet tal-Unjoni.
Tali kundizzjoni lanqas ma tidher fil-formulazzjoni tad-dispożizzjoni kkunsidrata.
Jirriżulta, madankollu, min-natura u mill-karatteristiċi essenzjali tas-sistema fiskali inkwistjoni, li t-taxxa indiretta kkunsidrata ġiet maħsuba u stabbilita bil-għan li tgħaddi fuq il-konsumatur finali.
Diversi elementi juru li dan huwa l-każ hawnhekk.
Għandu jiġi kkonstatat li l-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni ddeterminat fid-dettall elementi prinċipali tal-kontribuzzjonijiet inkwistjoni, bħall-bażi ta’ kalkolu u r-rata tagħhom, b’riferiment għall-konsum u għall-klijenti finali.
L-Artikolu 26(3) tad-digriet dwar l-elettriku jipprevedi li l-kontribuzzjoni tal-elettriku hija kkalkolata abbażi tal-enerġija miżmuma għad-dispożizzjoni tal-klijenti finali. Bl-istess mod, l-Artikolu 20f(3) tad-digriet dwar il-gass jipprovdi li l-kontribuzzjoni tal-gass hija kkalkolata abbażi tal-kejl tal-meters li jinsabu għand il-klijenti finali.
Barra minn hekk, l-Artikolu 26(4) tad-digriet dwar l-elettriku, kif emendat, u l-Artikolu 20f(4) tad-digriet dwar il-gass, jistabbilixxu konkretament id-dazji li għandhom jiġu imposti kull xahar. Skont din id-dispożizzjoni tal-aħħar, dawn id-dazji jieħdu inkunsiderazzjoni wkoll l-aħħar konsum annwali.
L‑Artikolu 9 tad-digriet irjali tad‑29 ta’ Frar 2004 u l-Artikolu 1 tad-digriet irjali tat‑3 ta’ April 2003 jipprevedu l-integrazzjoni u r-riferiment speċifiku u distint, fil-fatturi li jirrigwardaw il-provvista tal-elettriku u tal-gass indirizzati lill-klijenti finali, it-taxxi, il-ħlasijiet u l-kontribuzzjonijiet miġbura kollha mill-awtoritajiet pubbliċi.
L-Artikolu 26(2) tad-digriet dwar l-elettriku, kif emendat, jipprovdi li l-persuna responsabbli għall-ħlas tat-taxxa hija eżentata mill-kontribuzzjoni tal-elettriku għall-enerġija miżmuma għad-dispożizzjoni tal-klijenti għan-netwerk ta’ trasport ferrovjarju tagħhom, permezz ta’ tramm jew metro. Minn dan jirriżulta li r-Reġjun ta’ Brussell-Kapitali kellu l-intenzjoni li jagħti vantaġġ fiskali lill-operaturi ta’ din it-tip ta’ attività, li juri li l-leġiżlatur beda mill-premessa li t-taxxa indiretta inkwistjoni hija r-responsabbiltà tal-konsumatur finali u li, fin-nuqqas ta’ din l-eżenzjoni, l-operaturi tan-netwerks inkwistjoni jkunu obbligati li jħallsuha.
Dawn l-evalwazzjonijiet ma humiex mibdula bil-fatt li l-Artikolu 22a tal-liġi federali tad‑29 ta’ April 1999 jipprevedi espressament il-possibbiltà li l-kontribuzzjoni federali tiġi mgħoddija fuq il-konsumatur finali. Fil-fatt, trattament differenti fir-rigward tal-eżenzjoni mid-dazju federali u mid-dazju reġjonali, li fin-natura tagħhom huma komparabbli, jista’ juri inkoerenza fis-sistema fiskali ta’ dan l-Istat Membru.
Fl-aħħar, għandu jiġi rrilevat li, konformement mal-formulazzjoni tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 3 tal-Protokoll, huwa possibbli li l-kontribuzzjonijiet inkwistjoni jiġu rrinunzjati jew jiġu rrimborsati.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, għandu jiġi kkonstatat li l-kontribuzzjonijiet inkwistjoni u l-applikazzjonijiet tagħhom jissodisfaw il-kundizzjonijiet previsti fit-tieni paragrafu tal-Artikolu 3 tal-Protokoll.
Fuq l-applikazzjoni tat-tielet paragrafu tal-Artikolu 3 tal-Protokoll
L-argumenti tal-partijiet
Il-Kummissjoni targumenta li l-kontribuzzjonijiet inkwistjoni ma jistgħux jiġu kklassifikati bħala “biss ħlasijiet għal servizzi ta’ utilità pubblika”, fis-sens tat-tielet paragrafu tal‑Artikolu 3 tal-Protokoll. Fil-fatt, konformement mal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, kontribuzzjoni tista’ tikkostitwixxi biss ħlas għal servizzi ta’ utilità pubblika, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, sa fejn tali servizzi huma pprovduti jew, mill-inqas, jistgħu jiġu pprovduti lil dawk li għandhom iħallsuhom (sentenza AGF Belgium,
C‑191/94
,
EU:C:1996:144
, punt
). Barra minn hekk, il-klassifikazzjoni ta’ dazju bħala “ħlasijiet għal servizzi ta’ utilità pubblika” tkun teħtieġ l-eżistenza ta’ rabta diretta u proporzjonata bejn l-ispiża reali ta’ dan is-servizz u d-dazju mħallas mill-benefiċjarju (sentenza Il‑Komunità Ewropea,
C‑199/05
,
EU:C:2006:678
, punt
). Dawn iż-żewġ kundizzjonijiet ma humiex issodisfatti f’dan il-każ.
F’dak li jirrigwarda l-ewwel waħda minn dawn il-kundizzjonijiet, il-Kummissjoni tqis li, fir-rigward tal-kontribuzzjoni tal-elettriku, l-awtoritajiet Belġjani, fit-tweġibiet tagħhom għall-ittri ta’ intimazzjoni u għall-opinjoni motivata, identifikaw it-tliet missjonijiet li ġejjin li l-istituzzjonijiet tal-Unjoni jibbenefikaw minnhom jew jistgħu jibbenefikaw minnhom, jiġifieri l-programmi ta’ promozzjoni tal-użu razzjonali tal-elettriku, il-konsum mill-ġdid tal-elettriku prodott permezz ta’ koġenerazzjoni u d-dawl pubbliku.
F’dak li jirrigwarda l-ewwel waħda minn dawn il-missjonijiet, li tikkonċerna l-għoti ta’ bonuses, tali programm ma għandux jitqies bħala servizz. Fir-rigward tat-tieni missjoni, jiġifieri l-konsum mill-ġdid, mill-amministratur tan-netwerk, tal-elettriku prodott permezz ta’ koġenerazzjoni, l-istituzzjonijiet tal-Unjoni ma jeżerċitawx attivitajiet ta’ provvista ta’ servizzi jew attivitajiet bi skop ta’ lukru. Fir-rigward tat-tielet missjoni dwar id-dawl pubbliku, inkwistjoni hemm servizz ta’ utilità pubblika li huwa intiż mhux speċifikament għall-istituzzjonijiet tal-Unjoni, iżda għal kull persuna fit-toroq ta’ Brussell, tkun jew ma tkunx klijenta finali ta’ fornitur tal-elettriku. Issa, kontribuzzjoni tista’ tiġi kklassifikata bħala “ħlasijiet għal servizzi ta’ utilità pubblika” biss bil-kundizzjoni li hija tikkostitwixxi l-korrispettiv ta’ servizz iddeterminat speċifikament ipprovdut, jew li jista’ jiġi pprovdut, lil dak li għandu jħallas din il-kontribuzzjoni.
F’dak li jirrigwarda l-kontribuzzjoni tal-gass, l-istituzzjonijiet tal-Unjoni ma jistgħux iktar jibbenefikaw mill-missjonijiet elenkati fl‑Artikoli 18 u 18a tad-digriet dwar il-gass, peress li dawn il-missjonijiet jikkonċernaw biss il-konsum domestiku, il-persuni li jibbenefikaw minn tariffa soċjali partikolari u l-komuni.
Fir-rigward tat-tieni kundizzjoni mitluba mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, il‑Kummissjoni tirrileva li l-kontribuzzjoni tal-elettriku hija kkalkolata prorata mal-enerġija miżmuma għad-dispożizzjoni tal-klijent finali, b’mod illi ebda korrelazzjoni ma teżisti bejn l-ammont imħallas mill-istituzzjonijiet tal-Unjoni u l-ispiża tal-allegati servizzi pprovduti lilhom. Il‑Kummissjoni tirreferi f’dan ir-rigward għall-eżempju tas-servizz ta’ dawl pubbliku: il-konsumaturi l-kbar tal-elettriku, li jħallsu kontribuzzjoni ogħla, ma jibbenefikawx minn iktar dawl pubbliku mill-konsumaturi l-oħrajn. F’dak li jirrigwarda l-kontribuzzjoni tal-gass, din hija kkalkolata prorata mal-kilowatt-sigħat ikkonsmati u hija b’hekk nieqsa minn kull rabta diretta u proporzjonali bejn l-ispiża reali tas-servizz u d-dazju mħallas mill-benefiċjarju.
Ir-Renju tal-Belġju, filwaqt li jibbaża ruħu fuq is-sentenza AGF Belgium (
C‑191/94
,
EU:C:1996:144
, punti
u
), iqis li s-servizzi ta’ utilità pubblika li hemm marbuta magħhom il-kontribuzzjonijiet inkwistjoni jissodisfaw l-ewwel kundizzjoni mitluba f’dan ir-rigward mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, jiġifieri li huma jistgħu jiġu pprovduti lill-istituzzjonijiet tal-Unjoni. B’mod konkret, il-programmi dwar l-użu razzjonali tal-elettriku u tal-gass jinkludu elementi, b’mod partikolari bonuses, li l-istituzzjonijiet tal-Unjoni jistgħu jibbenefikaw minnhom billi jimplementaw miżuri ta’ effikaċja enerġetika. Ir-Renju tal-Belġju jikkwota f’dan ir-rigward tabella li tinkludi l-ammonti tal-primjums li bbenefikaw minnhom l-istituzzjonijiet tal-Unjoni matul dawn l-aħħar snin.
Bl-istess mod, l-imsemmija istituzzjonijiet jistgħu jibbenefikaw minn miżuri li jirrigwardaw il-konsum mill-ġdid tal-elettriku prodott permezz ta’ koġenerazzjoni, peress li huma għandhom installazzjonijiet adegwati. L-istess kunsiderazzjonijiet japplikaw f’dak li jirrigwarda s-servizz ta’ dawl pubbliku li jistgħu jibbenefikaw minnu l-istituzzjonijiet tal-Unjoni. Indipendentement mill-fatt li la l-protokoll u lanqas il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja ma jeżiġu li s-servizzi jkunu “speċifikament” ipprovduti lill-benefiċjarji, parti mid-dawl pubbliku fir-Reġjun ta’ Brussell-Kapitali hija speċifikament magħżula għall-istituzzjonijiet tal-Unjoni u fuq kollox adattata għall-eżiġenzi speċifiċi tagħhom.
It-tieni kundizzjoni mitluba mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja hija wkoll issodisfatta f’dan il-każ. Fil-fatt, il-kontribuzzjonijiet inkwistjoni huma kkalkolati skont il-kapaċità mogħtija għad-dispożizzjoni tal-utenti tan-netwerk, li juri l-korrelazzjoni bejn l-ammont ta’ dawn il-kontribuzzjonijiet u s-servizz ipprovdut. Il-kriterju tal-kapaċità ta’ tqegħid għad-dispożizzjoni jidher li huwa l-uniku wieħed effettiv fir-rigward b’mod iktar partikolari tad-dawl pubbliku li t-tgawdija tiegħu hija diffiċli ħafna li titkejjel.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
Mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li żewġ kundizzjonijiet huma meħtieġa sabiex jitqies li taxxa indiretta bħall-kontribuzzjonijiet inkwistjoni tikkostitwixxi s-sempliċi ħlasijiet għal servizzi ta’ utilità pubblika, fis-sens tat-tielet paragrafu tal‑Artikolu 3 tal-Protokoll. Skont l-ewwel waħda minn dawn il-kundizzjonijiet, tali servizzi għandhom jiġu pprovduti jew, minn tal-inqas, jistgħu jiġu pprovduti lil dawk li għandhom iħallsu tali taxxa indiretta (sentenza AGF Belgium,
C‑191/94
,
EU:C:1996:144
, punt
). Skont it-tieni kundizzjoni, l-eżistenza ta’ rabta diretta u proporzjonata bejn l-ispiża reali ta’ dan is-servizz u d-dazju mħallas mill-benefiċjarju hija neċessarja (sentenza Il‑Komunità Ewropea,
C‑199/05
,
EU:C:2006:678
, punt
). Dawn il-kundizzjonijiet huma kumulattivi.
Hemm lok li jiġi kkonstatat, minn naħa, li l-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni tiddefinixxi eżattament, fl‑Artikoli 24 u 24a tad-digriet dwar l-elettriku kif ukoll fl‑Artikoli 18 u 18a tad-digriet dwar il-gass, il-missjonijiet ta’ servizz pubbliku li għandhom jiġu ffinanzjati mid-dħul mill-kontribuzzjonijiet inkwistjoni.
Issa, hekk kif jirrikonoxxi r-Renju tal-Belġju nnifsu, is-servizzi kollha li jaqgħu taħt dawn il-missjonijiet ma jistgħux jiġu pprovduti lill-istituzzjonijiet tal-Unjoni. Dawn huma, b’mod partikolari, l-għoti għad-dispożizzjoni ta’ provvista minima mhux interrotta ta’ elettriku u ta’ gass għall-konsum domestiku u għall-provvista ta’ dawn iż-żewġ beni b’tariffa soċjali partikolari. Ir-Renju tal-Belġju jirrikonoxxi li tlieta biss minn dawn il-missjonijiet jistgħu jibbenefikaw lill-istituzzjonijiet tal-Unjoni, jiġifieri l-konsum mill-ġdid tal-elettriku prodott permezz ta’ koġenerazzjoni, il-promozzjoni tal-użu razzjonali tal-elettriku u tal-gass, u d-dawl pubbliku.
Min-naħa l-oħra, hekk kif jirriżulta mil-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni, l-ammonti mill-kontribuzzjonijiet inkwistjoni għandhom ikopru l-ispejjeż tal-missjonijiet kollha ta’ servizz pubbliku previsti minn din il-leġiżlazzjoni.
B’hekk, għandu jiġi kkonstatat li l-kontribuzzjonijiet inkwistjoni mħallsa mill-istituzzjonijiet tal-Unjoni jservu wkoll għall-finanzjament ta’ missjonijiet ta’ servizz pubbliku li dawn l-istituzzjonijiet ma jistgħux jibbenefikaw minnhom. Konsegwentement, minn dan il-fatt biss jirriżulta li l-ewwel kundizzjoni msemmija fil-punt 66 ta’ din is-sentenza ma hijiex issodisfatta u, bl-istess mod, f’dak li jirrigwarda t-tieni kundizzjoni, li ma teżistix rabta diretta u proporzjonata bejn l-ammont tal-kontribuzzjonijiet inkwistjoni u l-ispiża reali tas-servizzi pubbliċi previsti mil-leġiżlazzjoni nazzjonali.
L-assenza ta’ tali rabta għandha tiġi kkonstatata wkoll f’dak li jirrigwarda t-tliet missjonijiet ta’ servizz pubbliku li l-istituzzjonijiet tal-Unjoni jistgħu jibbenefikaw minnhom.
Fil-fatt, il-bażi tal-kalkolu tal-kontribuzzjonijiet inkwistjoni ma jippreżentax rabta suffiċjenti mal-unitajiet tal-kejl normali applikati sabiex jitkejjel l-elettriku prodott permezz ta’ koġenerazzjoni, li jista’ jkun il-kilowatt-siegħa, jew biex jitkejjel id-dawl pubbliku, li jistgħu jkunu d-dimensjonijiet tat-territorju mdawwal jew unità ta’ kejl li tirrigwarda l-kwantità ta’ enerġija tad-dawl.
B’hekk, anki jekk l-istituzzjonijiet tal-Unjoni jistgħu jkunu l-benefiċjarji ta’ ċerti servizzi ta’ utilità pubblika, il-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni ma tippermettix li jiġi stabbilit sa liema punt.
Konsegwentement, ir-rabta diretta u proporzjonata meħtieġa mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja bejn l-ispiża reali tal-missjonijiet ta’ servizz pubbliku previsti mil-leġiżlazzjoni nazzjonali u l-kontribuzzjonijiet inkwistjoni li għandhom jitħallsu mill-istituzzjonijiet tal-Unjoni bħala benefiċjarji ta’ dawn is-servizzi hija, f’dan il-każ, nieqsa.
B’hekk, għandu jiġi kkonstatat li, billi ma tax lill-istituzzjonijiet tal-Unjoni l-eżenzjoni mill-kontribuzzjonijiet stabbiliti mill‑Artikolu 26 tad-digriet dwar l-elettriku, kif ukoll mill‑Artikolu 20 tad-digriet dwar il-gass, kif emendati, u billi oppona r-rimbors ta’ dawn il-kontribuzzjonijiet hekk miġbura mir-Reġjun ta’ Brussell-Kapitali, ir-Renju tal-Belġju naqas milli jwettaq l-obbligi tiegħu taħt it-tieni paragrafu tal‑Artikolu 3 tal-Protokoll.
Fuq l-ispejjeż
Skont l-Artikolu 138(1) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-parti li titlef il-kawża għandha tbati l-ispejjeż, jekk dawn ikunu ntalbu. Peress li r-Renju tal-Belġju tilef, hemm lok li jiġi kkundannat ibati l-ispejjeż, kif mitlub mill-Kummissjoni.

Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Il-Ħames Awla) taqta’ u tiddeċiedi:

1)
Billi ma tax lill-istituzzjonijiet tal-Unjoni Ewropea l-eżenzjoni mill-kontribuzzjonijiet stabbiliti mill‑Artikolu 26 tad-digriet dwar l-organizzazzjoni tas-suq tal-elettriku fir-Reġjun ta’ Brussell-Kapitali, kif ukoll mill‑Artikolu 20 tad-digriet dwar l-organizzazzjoni tas-suq tal-gass fir-Reġjun ta’ Brussell-Kapitali, kif emendati, u billi oppona r-rimbors tal-imsemmija kontribuzzjonijiet hekk miġbura mir-Reġjun, ir-Renju tal-Belġju naqas milli jwettaq l-obbligi tiegħu taħt it-tieni paragrafu tal‑Artikolu 3 tal-Protokoll, tat‑8 ta’ April 1965, dwar il-privileġġi u l-immunitajiet tal-Unjoni Ewropea, anness inizjalment mat-Trattat li jistabbilixxi Kunsill wieħed u Kummissjoni waħda tal-Komunitajiet Ewropej, u sussegwentement, bis-saħħa tat-Trattat ta’ Lisbona, bħala l-Protokoll Nru 7, mat-Trattati UE, FUE u KEEA.

2)
Ir-Renju tal-Belġju huwa kkundannat għall-ispejjeż.

Firem
(
*1
)   Lingwa tal-kawża: il-Franċiż.