CELEX: 62019CJ0636
Rinviju għal deċiżjoni preliminari
Kura tas-saħħa transkonfinali
Kunċett ta’ ‘persuna assigurata’
Regolament (KE) Nru 883/2004
Artikolu 1(ċ)
Artikolu 2
Artikolu 24
Dritt għall-benefiċċji in natura mogħtija mill-Istat Membru ta’ residenza f’isem l-Istat Membru responsabbli għall-ħlas tal-pensjoni
Direttiva 2011/24/UE
Artikolu 3(b)(i)
Artikolu 7
Rimbors tal-ispejjeż tal-kura tas-saħħa rċevuta fi Stat Membru differenti mill-Istat Membru ta’ residenza u differenti mill-Istat Membru responsabbli għall-ħlas tal-pensjoni
Kundizzjonijiet

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet magħquda tal-Artikolu 3(b)(i) u tal-Artikolu 7(1) tad-Direttiva 2011/24/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad-9 ta’ Marzu 2011 dwar l-applikazzjoni tad-drittijiet tal-pazjenti fil-qasam tal-kura tas-saħħa transkonfinali (
ĠU 2011, L 88, p. 45
), tal-Artikolu 1(ċ) u tal-Artikoli 2 u 24 tar-Regolament (KE) Nru 883/2004 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad-29 ta’ April 2004 dwar il-kordinazzjoni ta’ sistemi ta’ sigurtà soċjali (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 5, p. 72), kif emendat bir-Regolament (KE) Nru 988/2009 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑16 ta’ Settembru 2009 (
ĠU 2009, L 284, p. 43
) (iktar ’il quddiem ir-“Regolament Nru 883/2004”), kif ukoll l-interpretazzjoni tal-Artikolu 56 TFUE.
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ kawża bejn Y u s-Centraal Administratie Kantoor (l-Uffiċċju tal-Amministrazzjoni Ċentrali, il-Pajjiżi l-Baxxi, iktar ’il quddiem iċ-“CAK”), dwar ir-rifjut, minn dan tal-aħħar, li jirrimborsa lil Y l-ispejjeż relatati ma’ kura tas-saħħa li hija rċeviet fi Stat Membru differenti minn dak tar-residenza tagħha u minn dak li huwa responsabbli għall-ħlas tal-pensjoni tax-xjuħija tagħha.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
Ir-Regolament Nru 883/2004
Il-premessi 3, 20 u 22 tad-Direttiva 883/2004 jistabbilixxu:
“(3)
Ir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 1408/71 ta’ l-14 ta’ Ġunju 1971 dwar l-applikazzjoni ta’ skemi ta’ sigurtà soċjali fir-rigward ta’ persuni impjegati, persuni li jaħdmu għal rashom u membri tal-familji tagħhom li jiċċaqalqu ġewwa l-Komunità [(ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 1, p. 35] kien emendat u aġġornat diversi drabi sabiex jirrifletti mhux biss żviluppi fuq livell Komunitarju, inklużi deċiżjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja [tal-Unjoni Ewropea], iżda wkoll bidliet fil-leġislazzjoni fuq livell nazzjonali. Dawn il-fatturi ikkontribwixxew biex jagħmlu r-regoli Komunitarji dwar il-kordinazzjoni komplikati u li jieħdu ż-żmien. Għaldaqstant, sabiex jintlaħaq l-għan tal-moviment liberu tal-persuni, huwa essenzali li dawn ir-regoli jinbidlu billi jkunu immodernizzati u simplifikati.
[…]
(20)
Fil-qasam ta’ benefiċċji marbuta ma’ mard, benefiċċji ta’ maternità u benefiċċji ekwivalenti ta’ paternità, persuni assigurati, kif ukoll membri tal-familji tagħhom, li jgħixu jew joqogħdu fi Stat Membru li ma jkunx l-Istat Membru kompetenti, għandhom jingħataw protezzjoni.
[…]
(22)
Minħabba l-posizzjoni speċifika ta’ persuni li għandhom pretensjoni għal pensjoni, ta’ pensjonanti u tal-membri tal-familji tagħhom, huwa meħtieġ li jkun hemm disposizzjonijiet li jirregolaw assigurazzjoni marbuta mal-mard adattati għal din is sitwazzjoni.”
Skont l-Artikolu 1 ta’ dan ir-regolament:
“Għall-għanijiet ta’ dan ir-Regolament:
[…]
(ċ)
‘persuna assigurata’, fil-kuntest tal-fergħat tas-sigurtà soċjali koperti minn Titolu III, Kapitoli 1 u 3, tfisser kwalunkwe persuna li tissodisfa l-kondizzjonijiet meħtieġa taħt il-leġislazzjoni ta’ l-Istat Membru kompetenti taħt Titolu II biex ikollu d-dritt għal benefiċċji, dejjem waqt li jittieħdu in konsiderazzjoni d-disposizzjonijiet ta’ dan ir-Regolament;
[…]
l)
‘leġislazzjoni’ tfisser, fir-rigward ta’ kull Stat Membru, liġijiet, regolamenti u disposizzjonijiet statutorji oħra u kull miżuri ta’ implimentazzjoni oħra kollha marbutin mal-fergħat tas-sigurtà soċjali koperti mill-Artikolu 3(1);
[…]
[…]
(q)
‘istituzzjoni kompetenti’ tfisser:
(i)
l-istituzzjoni li l-persuna konċernat jkun assigurat magħha meta ssir l-applikazzjoni għal benefiċċju;
jew
(ii)
l-istituzzjoni li minnha l-persuna konċernata hija jew tkun intitolata għal benefiċċji jekk hija jew membru jew membri tal-familja tagħha jkollha jew ikollhom ir-residenza fl-Istat Membru fejn tinstab l-istituzzjoni;
[…]
(s)
‘Stat Membru kompetenti’ tfisser l-Istat Membru fejn tinstab l-istituzzjoni kompetenti;
[…]
(va)
‘benefiċċji in natura’ tfisser:
(i)
għall-finijiet tat-Titolu III, Kapitolu I (benefiċċji marbutin mal-mard, benefiċċji ta’ maternità u benefiċċji ekwivalenti ta’ paternità), il-benefiċċji in natura previsti taħt il-leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru li huma maħsuba biex jiġu fornuti, jitqiegħdu għad-dispożizzjoni, iħallsu direttament jew iħallsu lura l-ispejjeż għall-kura medika u prodotti u servizzi anċillari għal dik il-kura. Dan jinkudi benefiċċji in natura ta’ kura għal perijodu fit-tul;
[…]”
L-Artikolu 2 tal-imsemmi regolament, intitolat “Persuni koperti”, fil-paragrafu 1 tiegħu jistabbilixxi:
“Dan ir-Regolament għandhu japplika għal ċittadini ta’ Stat Membru, persuni mingħajr Stat u refuġjati li għandhom ir-residenza tagħhom fi Stat Membru li huma jew li kienu suġġetti għal-leġislazzjoni ta’ Stat Membru jew ta’ aktar minn Stat Membru wieħed, kif ukoll għall-membri tal-familji tagħhom u għas-superstiti tagħhom.”
L-Artikolu 3 tal-istess regolament, intitolat “Oqsma koperti”, jipprevedi:
“1. Dan ir-Regolament għandu japplika għal-leġislazzjoni kollha li tikkonċerna l-fergħat li ġejjin tas-sigurtà soċjali:
(a)
benefiċċji marbutin mal-mard;
[…]”
Bit-titolu “Regoli ġenerali”, l‑Artikolu 11 tar‑Regolament Nru 883/2004 jaqa’ taħt it‑Titolu II (“Determinazzjoni ta’ liema leġislazzjoni tapplika”) tiegħu. Dan l-artikolu jipprevedi, fil-paragrafu 3 tiegħu:
“Bla ħsara għall-Artikolu 12 sa 16:
[…]
(e)
kull persuna oħra li għaliha ma japplikawx is-subparagrafi (a) sa (d) għandha tkun suġġetta għal-leġislazzjoni ta’ l-Istat Membru fejn għandha r-residenza tagħha: dan iżda mingħajr ħsara għal disposizzjonijiet oħra ta’ dan ir-Regolament li jiggarantixxu benefiċċji taħt il-leġislazzjoni ta’ Stat Membru ieħor jew ta’ Stati Membri oħra.”
Skont l-Artikolu 16(2) ta’ dan ir-regolament:
“Persuna li tirċievi pensjoni jew pensjonijiet taħt il-leġislazzjoni ta’ Stat Membri wieħed jew ta’ aktar minn Stat Membru wieħed u li għandha r-residenza tagħha fi Stat Membru ieħor tista’, fuq talba tagħha stess, tkun eżentata mill-applikazzjoni tal-leġislazzjoni ta’ l-Istat Membru fejn għandha r-residenza tagħha sakemm mhix suġġetta għal dik il-leġislazzjoni minħabba attività bħala persuna impjegata jew persuna li taħdem għal rasha.”
L-Artikolu 24 tal-imsemmi regolament, intitolat “Meta ma jkunx hemm dritt għal benefiċċji mogħtija
in natura
taħt il-leġislazzjoni ta’ l-Istat Membru ta’ residenza”, jipprovdi:
“1.   Persuna li tirċievi pensjoni jew pensjonijiet taħt il-leġislazzjoni ta’ Stat Membru jew ta’ aktar minn Stat Membru wieħed u li mhix intitolata għal benefiċċji mogħtija
in natura
taħt il-leġislazzjoni ta’ l-Istat Membru ta’ residenza għandha, xorta waħda, tirċievi dawn il-benefiċċji għaliha stess jew għall-membri tal-familja tagħha. Dan iżda sa fejn hija kienet tkun intitolata għalihom taħt il-leġislazzjoni ta’ l-Istat Membru, jew ta’ l-anqas wieħed mill-Istati Membri, kompetenti fir-rigward tal-pensjonijiet tagħha jekk hija kellha residenza f’dak l-Istat Membru. Il-benefiċċji mogħtija
in natura
għandhom jingħataw, bl-ispejjeż għalll-istituzzjoni msemmija fil-paragrafu 2, mill-istituzzjoni tal-post ta’ residenza bħallikieku l-persuna konċernata kienet intitolata għal pensjoni u benefiċċji mogħtija
in natura
taħt il-leġislazzjoni ta’ dak l-Istat Membru.
2.   Fil-każijiet koperti mill-paragrafu 1, l-ispejjeż tal-benefiċċji mogħtija
in natura
għandhom jitħallsu mill-istituzzjoni kif determinata minn dawn ir-regoli:
(a)
meta l-persuna pensjonanta hija intitolata għal benefiċċji
in natura
taħt il-leġislazzjoni ta’ Stat Membru wieħed, l-ispejjeż għandhom jitħallsu mill-istituzzjoni kompetenti ta’ dak l-Istat Membru;
(b)
meta l-persuna pensjonanta hija intitolata għal benefiċċji mogħtija
in natura
taħt il-leġislazzjoni ta’ żewġ Stati Membri jew aktar, l-ispejjeż tagħhom għandhom jitħallsu mill-istituzzjoni kompetenti ta’ l-Istat Membru li l-persuna konċernata kienet suġġetta għal-leġislazzjoni tiegħu għall-itwal perjodu ta’ żmien; jekk l-applikazzjoni ta’ din ir-regola twassal biex diversi istituzzjonijiet jkunu responsabbli għall-ispejjeż tal-benefiċċji, l-ispejjeż għandhom jitħallsu mill-istituzzjoni li tapplika l-leġislazzjoni li għaliha il-persuna pensjonanta kienet suġġetta l-aħħar.”
L-Artikolu 27 tal-istess regolament, intitolat “Żjara tal-persuna pensjonanta jew tal-membri tal-familja tagħha fi Stat Membru li mhux l-Istat Membru fejn għandhom ir-residenza tagħhom – żjara fl-Istat Membru kompetenti – awtorizzazzjoni għal trattament xieraq barra l-Istat Membru ta’ residenza”, fil-paragrafu 3 tiegħu jipprovdi:
“L-Artikolu 20 għandu japplika
mutatis mutandis
għal persuna pensjonanta jew/u għall-membri tal-familja tagħha li joqogħdu fi Stat Membru differenti minn dak fejn għandhom ir-residenza tagħhom bil-għan li hemmhekk jirċievu it-trattament xieraq għall-kondizzjoni tagħhom.”
L-Artikolu 31 tar-Regolament Nru 883/2004, intitolat “Disposizzjoni ġenerali”, li jinsab taħt it-Taqsima 3 tal-Kapitolu I tiegħu, huwa redatt kif ġej:
“L-Artikoli 23 sa 30 ma għandhomx japplikaw għal persuna pensjonanta […] li huma intitolati għal benefiċċji taħt il-leġislazzjoni ta’ Stat Membru fuq il-bażi ta’ attività bħala persuni impjegati jew bħala persuni li jaħdmu għal rashom. F’każ bħal dan, il-persuna konċernata għandha tkun suġġetta, għall-għanijiet ta’ dan il-Kapitolu, għall-Artikoli 17 sa 21.”
Id-Direttiva 2011/24
Il-premessi 29 u 30 tad-Direttiva 2011/24 jipprovdu:
“(29)
Huwa xieraq li jkun meħtieġ li anki pazjenti li jfittxu l-kura tas-saħħa fi Stat Membru ieħor f’ċirkostanzi minbarra dawk previsti fir-Regolament [Nru 883/2004] għandhom ikunu jistgħu jibbenefikaw mill-prinċipji ta’ moviment liberu tal-pazjenti, servizzi u oġġetti skont it-TFUE u din id-Direttiva. Il-pazjenti għandhom igawdu l-garanzija li l-ispejjeż ta’ dik il-kura tas-saħħa ser jitħallsu mill-anqas fil-livell li jingħata għall-istess kura tas-saħħa kieku din ġiet ipprovduta fl-Istat Membru ta’ affiljazzjoni. Dan għandu jirrispetta bis-sħiħ ir-responsabbilta tal-Istati Membri li jistabbilixxu l-livell tal-kopertura għall-mard disponibbli għaċ-ċittadini tagħhom u jipprevjeni kull effett sinifikanti fuq il-finanzjament tas-sistemi tal-kura tas-saħħa nazzjonali.
(30)
Għalhekk, għall-pazjenti, iż-żewġ sistemi għandhom ikunu koerenti; jew tapplika din id-Direttiva jew japplikaw ir-regolamenti tal-Unjoni dwar il-koordinazzjoni tas-sistemi tas-sigurtà soċjali.”
L-Artikolu 3 ta’ din id-direttiva, intitolat “Definizzjonijiet” huwa fformulat kif ġej:
“Għall-finijiet ta’ din id-Direttiva, għandhom japplikaw id-definizzdatajonijiet li ġejjin:
[…]
(b)
‘persuna assigurata’ tfisser:
(i)
il-persuni, inklużi l-membri tal-familji tagħhom u s-sopravissuti tagħhom, li huma koperti mill-Artikolu 2 tar-Regolament [Nru 883/2004] u li huma persuni assigurati fis-sens tal-Artikolu 1(c) ta’ dak ir-Regolament, […]
[…]
(c)
‘Stat Membru ta’ affiljazzjoni’ tfisser
(i)
għall-persuni msemmija fil-punt (b)(i), l-Istat Membru li huwa kompetenti li jagħti lill-persuna assigurata awtorizzazzjoni minn qabel biex tirċievu t-trattament adatt barra l-Istat Membru ta’ residenza skont ir-Regolament Nru 883/2004 u r-Regolament (KE) 987/2009, [tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Settembru 2009 li jistabbilixxi l-proċedura għall-implimentazzjoni tar-Regolament Nru 883/2004 (
ĠU 2009, L 284, p. 1
)],
[…]”
L-Artikolu 7 tal-imsemmija direttiva, intitolat “Prinċipji ġenerali għar-rimborż tal-ispejjeż”, fil-paragrafi 1 u 2 tiegħu jipprovdi:
“1.   Mingħajr ħsara għar-Regolament [Nru 883/2004] u soġġett għad-dispożizzjonijiet tal-Artikoli 8 u 9, l-Istat Membru ta’ affiljazzjoni għandu jiżgura li l-ispejjeż magħmula mill-persuna assigurata li tirċievi kura tas-saħħa transkonfinali jiġu rimborżati, jekk il-kura tas-saħħa inkwistjoni tkun fost il-benefiċċji li l-persuna assigurata hija intitolata għalihom fl-Istat Membru ta’ affiljazzjoni.
2.   B’deroga mill-paragrafu 1:
(a)
jekk Stat Membru huwa elenkat fl-Anness IV għar-Regolament [Nru 883/2004] u f’konformità ma’ dak ir-Regolament ikun irrikonoxxa d-drittijiet għall-benefiċċji tal-mard għal pensjonanti u l-membri tal-familji tagħhom, li jkunu residenti fi Stat Membru differenti, huwa għandu jipprovdilhom kura tas-saħħa skont din id-Direttiva bl-ispejjeż għalih meta joqogħdu fuq it-territorju tiegħu, f’konformità mal-leġislazzjoni tiegħu, daqs li kieku l-persuni kkonċernati kienu residenti fl-Istat Membru elenkat f’ dak l-Anness;
[…]”
L-Artikolu 8 tal-istess direttiva, intitolat “Kura tas-saħħa li tista’ tkun soġġetta għal awtorizzazzjoni minn qabel”, fil-paragrafi 1 u 2 tiegħu jistabbilixxi:
“1.   L-Istat Membru ta’ affiljazzjoni jista’ jipprevedi sistema ta’ awtorizzazzjoni minn qabel għar-rimborż tal-ispejjeż tal-kura tas-saħħa transkonfinali, skont dan l-Artikolu u l-Artikolu 9. Is-sistema ta’ awtorizzazzjoni minn qabel, inklużi l-kriterji u l-applikazzjoni ta’ dawk il-kriterji, u d-deċiżjonijiet individwali ta’ tiċħid tal-għoti ta’ awtorizzazzjoni minn qabel, għandhom ikunu ristretti għal dak li hu meħtieġ u proporzjonali għall-objettiv li jrid jintlaħaq, u ma jistgħux jikkostitwixxu mezz ta’ diskriminazzjoni arbitrarja jew ostaklu mhux iġġustifikat għall-moviment liberu tal-pazjenti.
2.   Il-kura tas-saħħa li tista’ tkun soġġetta għal awtorizzazzjoni minn qabel għandha tkun limitata għal kura tas-saħħa li:
(a)
hija soġġetta għar-rekwiżiti tal-ippjanar marbuta mal-ħsieb li jiġi żgurat aċċess suffiċjenti u permanenti għal għażla bbilanċjata ta’ trattamenti ta’ kwalità għolja fl-Istat Membru kkonċernat jew max-xewqa li jiġu kkontrollati l-ispejjeż u tiġi evitata, kemm jista’ jkun possibbli, kull ħela ta’ riżorsi finanzjarji, tekniċi u umani u:
[…]
(ii)
teħtieġ l-użu ta’ infrastruttura medika jew tagħmir mediku speċjalizzati ħafna u għoljin ħafna;
[…]”
L-Artikolu 9 tad-Direttiva 2011/24, intitolat “Proċeduri amministrattivi dwar kura tas-saħħa transkonfinali”, huwa fformulat kif ġej:
“1.   L-Istat Membru ta’ affiljazzjoni għandu jiżgura li l-proċeduri amministrattivi rigward l-użu tal-kura tas-saħħa transkonfinali u r-rimborż tal-ispejjeż tal-kura tas-saħħa magħmula fi Stat Membru ieħor ikunu bbażati fuq kriterji oġġettivi u nondiskriminatorji li huma neċessarji u proporzjonati għall-objettiv li jrid jintlaħaq.
2.   Kwalunkwe proċedura amministarttiva tat-tip imsemmi fil-paragrafu 1 għandha tkun faċilment aċċessibbli u informazzjoni dwar tali proċedura għandha ssir disponibbli għall-pubbliku fil-livell xieraq. Tali proċedura għandha tkun kapaċi tiżgura li t-talbiet jiġu trattati b’oġġettività u imparzjalità.
3.   L-Istati Membri għandhom jistabbilixxu perijodi ta’ żmien raġonevoli li fihom iridu jiġu ttrattati t-talbiet għall-kura tas-saħħa transkonfinali u jgħarrfu lill-pubbliku minn qabel b’dawn il-limiti stabbiliti. Meta jkunu qed jikkunsidraw talba għall-kura tas-saħħa transkonfinali, l-Istati Membri għandhom iqisu:
(a)
il-kundizzjoni medika speċifika,
(b)
l-urġenza u ċ-ċirkostanzi individwali.
4.   L-Istati Membri għandhom jiżguraw li d-deċiżjonijiet individwali dwar l-użu tal-kura tas-saħħa transkonfinali u r-rimborż tal-ispejjeż tal-kura tas-saħħa magħmula fi Stat Membru ieħor ikunu mmotivati kif xieraq u soġġetti, fuq il-bażi ta’ kull każ għalih, għal rieżami u li jistgħu jiġu kkontestati fi proċedimenti ġudizzjarji, li jinkludu l-provvediment ta’ miżuri interim.
5.   Din id-Direttiva hija mingħajr ħsara għad-dritt li għandu l-Istat Membru li joffri lill-pazjenti sistema volontarja ta’ notifika minn qabel li biha, min-naħa l-oħra, għal tali notifika, il-pazjent għandu jirċievi konferma bil-miktub tal-ammont li għandu jiġi rimborżat fuq il-bażi ta’ stima. Din l-istima għandha tqis il-każ kliniku tal-pazjent, filwaqt li tispeċifika l-proċeduri mediċi li x’aktarx ikunu japplikaw.
L-Istati Membri jistgħu jagħżlu li japplikaw il-mekkaniżmi tal-kumpens finanzjarju bejn l-istituzzjonijiet kompetenti kif previst mir-[Regolament Nru 883/2004]. Fejn Stat Membru ta’ affiljazzjoni ma japplikax tali mekkaniżmi, għandu jiżgura li l-pazjenti jirċievu r-rimborż mingħajr dewmien bla bżonn.”
Id-dritt Olandiż
L-Artikolu 69 taż-Zorgverzekeringswet (il-Liġi dwar l-Assigurazzjoni għall-Kura tas-Saħħa, Stb. 2005, Nru 358, fil-verżjoni tagħha fis-seħħ mill-1 ta’ April 2014 sal-1 ta’ Jannar 2017 (Stb. 2013, Nru 578), jipprovdi:
“1.   Il-persuni li jirrisjedu barra mill‑pajjiż li, skont regolament tal‑Kunsill tal‑Komunitajiet Ewropej jew skont regolament adottat taħt il‑Ftehim dwar iż‑Żona Ekonomika Ewropea jew trattat fil-qasam tas‑sigurtà soċjali, għandhom dritt, f’każ ta’ bżonn, għall‑kura jew għar‑rimbors tagħha, kif previst fil‑leġiżlazzjoni dwar l‑assigurazzjoni għall‑kura fil‑pajjiż ta’ residenza tagħhom, għandhom jirreġistraw ruħhom ma[ċ‑CAK], sakemm, skont din il-liġi, ma jaqgħux taħt l-assigurazzjoni obbligatorja.
2.   Il-persuni msemmija fil‑paragrafi 1, 14 u 15 huma obbligati jħallsu kontribuzzjoni li għandha tiġi stabbilita permezz ta’ digriet ministerjali. Għal parti li għandha tiġi stabbilita b’dan id‑digriet, l‑imsemmija kontribuzzjoni titqies bħala primjum għal assigurazzjoni għall‑kura tas‑saħħa, u dan għall‑finijiet tal‑applikazzjoni tal‑Wet op de zorgtoeslag [(il-Liġi dwar il‑Benefiċċji għall‑Kura tas‑Saħħa)].
[…]
4.   Iċ-[CAK] huwa responsabbli għall-implimentazzjoni tad-dispożizzjonijiet tal-paragrafi 1, 14 u 15 u tar-regolamenti internazzjonali li jissemmew fihom, kif ukoll għall-adozzjoni tad-deċiżjonijiet dwar l-impożizzjoni u l-ġbir tal-kontribuzzjonijiet imsemmija fil-paragrafi 2 u 3.
[…]”
Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
Y hija ċittadina Olandiża li tirrisjedi fil-Belġju u tirċievi pensjoni tax-xjuħija mħallsa mir-Renju tal-Pajjiżi l-Baxxi, bis-saħħa tal-Algemene Ouderdomswet (il-Liġi Ġenerali dwar ix-Xjuħija), tal-31 ta’ Mejju 1956 (Stb. 1956, Nru 281). Fiż-żmien meta seħħew il-fatti fil-kawża prinċipali, Y setgħet tibbenefika, skont l-Artikolu 24 tar-Regolament Nru 883/2004, mill-benefiċċji għall-kura tas-saħħa previsti mil-leġiżlazzjoni tal-Istat ta’ residenza tagħha, f’isem ir-Renju tal-Pajjiżi l-Baxxi, li lilu hija kienet obbligata tħallas kontribuzzjoni, skont l-Artikolu 69 tal-Liġi dwar il‑Benefiċċji għall‑Kura tas‑Saħħa. Madankollu, bħala persuna mhux residenti tar-Renju tal-Pajjiżi l-Baxxi li tirċievi pensjoni li għandha titħallas minn dan l-Istat Membru, Y ma kinitx taqa’ taħt l-iskema ta’ assigurazzjoni għall-kura tas-saħħa obbligatorja Olandiża u kienet eżenti mill-kontribuzzjonijiet relatati magħha.
Fis-6 ta’ Marzu 2015, wara konsultazzjoni ta’ Y ma’ tabib ġenerali fil-Belġju, sarilha eżami radjoloġiku fl-Academisch Ziekenhuis Maastricht (l-Isptar Universitarju ta’ Maastricht, il-Pajjiżi l-Baxxi) u, sussegwentement, fit-8 ta’ Marzu 2015, sarilha eżami ta’ immaġni b’reżonanza manjetika (IRM).
Fid-9 u fil-11 ta’ Marzu 2015, il-konjuġi ta’ Y ikkuntattja bit-telefon liċ-CAK, dwar trattament mediku li hija kellha l-intenzjoni li tirċievi fil-Ġermanja. Iċ-CAK ġibed l-attenzjoni tiegħu dwar il-fatt li dan it-trattament kien suġġett għal proċedura ta’ awtorizzazzjoni.
Fit-12 ta’ Marzu 2015, wara l-eżamijiet li saru fl-Isptar Universitarju ta’ Maastricht, Y ġiet iddijanjostikata b’kanċer tas-sider tal-Grad 2. Għalhekk ġiet ippreżentata lilha proposta ta’ trattament.
Fit-13 ta’ Marzu 2015, Y talbet it-tieni opinjoni medika mill-Franziskus Hospital Harderberg li jinsab f’Osnabrück (il-Ġermanja), li għaliha talbet l-awtorizzazzjoni minn qabel taċ-CAK. Matul din il-konsultazzjoni, ġiet iddijanjostikata b’kanċer tas-sider tal-Grad 3.
Fl-20 ta’ Marzu 2015, Y għamlet operazzjoni f’sidirha f’dan l-isptar u, fil-25 ta’ Marzu 2015, tneħħewlha xi limfonodi. Sussegwentement, bejn l-14 ta’ April 2015 u l-24 ta’ Ġunju 2015, Y irċeviet trattamenti ta’ wara operazzjoni f’dan l-isptar, fosthom radjoterapija. Għal dawn l-operazzjonijiet u dawn it-trattamenti, ma ntalbet ebda awtorizzazzjoni minn qabel mingħand iċ-CAK.
Fid-19 ta’ Marzu 2015, l-organu Belġjan ta’ assigurazzjoni għall-mard li Y kienet taqa’ taħtu ressaq talba quddiem iċ-CAK intiża li tinkiseb awtorizzazzjoni
a posteriori
relatata mat-trattamenti mediċi riċevuti wara l-konsultazzjoni tat-13 ta’ Marzu 2015 fil-Franziskus Hospital Harderberg.
Fl-1 ta’ Mejju 2015, iċ-CAK irrifjuta li jagħti din l-awtorizzazzjoni, għar-raġuni li din setgħet tingħata biss li kieku Y kienet talbitha qabel ma rċeviet dawn it-trattamenti, ħaġa din li ma kinitx għamlet.
Fl-1 ta’ Lulju 2015, Y madankollu talbet liċ-CAK ir-rimbors tal-ispejjeż relatati mal-imsemmija trattamenti, li kienu jammontaw għal total ta’ EUR 16 853.13, filwaqt li ppreżentat il-fatturi korrispondenti.
Permezz ta’ deċiżjoni tal-20 ta’ Lulju 2015, iċ-CAK ċaħad din it-talba, għar-raġuni li Y kienet marret fil-Ġermanja bil-għan li tibbenefika minn “kura ppjanata”, kif prevista fid-dispożizzjonijiet magħquda tal-Artikolu 20 tar-Regolament Nru 883/2004 u tal-Artikolu 26 tar-Regolament Nru 987/2009, li għaliha Y ma kinitx talbet awtorizzazzjoni minn qabel.
Permezz ta’ deċiżjoni tal-4 ta’ Jannar 2016, l-ilment imressaq minn Y kontra d-deċiżjoni tal-20 ta’ Lulju 2015 ġie miċħud miċ-CAK.
Ir-rikors ippreżentat minn Y kontra din id-deċiżjoni quddiem ir-rechtbank Amsterdam (il-Qorti Distrettwali ta’ Amsterdam, il-Pajjiżi l-Baxxi) ġie miċħud ukoll. Din il-qorti kkunsidrat, essenzjalment, li l-intervista preliminari, is-soġġorn fl-isptar u t-trattament mogħti fil-Ġermanja, imbiegħda kull darba b’ġimgħa, kienu jippermettu li jiġi kkunsidrat li dawn is-servizzi ta’ kura tas-saħħa ma kinux ingħataw f’sitwazzjoni ta’ emerġenza estrema relatata mal-istat ta’ saħħa ta’ Y. Skont l-imsemmija qorti, iċ-CAK kellu raġun jikklassifika t-trattament mediku mogħti lil Y fil-Ġermanja bħala “kura ppjanata”, li għaliha ebda awtorizzazzjoni minn qabel ma kienet ingħatat, u, konsegwentement, jirrifjuta r-rimbors tal-ispejjeż mediċi relatati magħha.
Y appellat minn din is-sentenza quddiem il-qorti tar-rinviju, is-Centrale Raad van Beroep (il-Qorti tal-Appell tas-Sigurtà Soċjali u tas-Servizz Pubbliku, il-Pajjiżi l-Baxxi). Hija ssostni, minn naħa, li l-operazzjonijiet kirurġiċi mwettqa fl-20 u fil-25 ta’ Marzu 2015 fl-isptar Ġermaniż kellhom jiġu kkunsidrati, minħabba n-natura urġenti u mhux mistennija tagħhom fuq il-livell mediku, bħala kura “mhux ippjanata”, fis-sens tad-dispożizzjonijiet magħquda tal-Artikolu 19 tar-Regolament Nru 883/2004 u tal-Artikolu 26 tar-Regolament Nru 987/2009, li r-rimbors tagħhom ma kienx suġġett għal awtorizzazzjoni minn qabel. Min-naħa l-oħra, Y issostni li l-ispejjeż tat-trattamenti ta’ wara operazzjoni, fosthom radjoterapija, li ġew ukoll ipprovduti lilha fil-Ġermanja bejn l-14 ta’ April u l-24 ta’ Ġunju 2015, lanqas ma kienu suġġetti għal awtorizzazzjoni minn qabel, skont l-Artikolu 8 tad-Direttiva 2011/24.
Il-qorti tar-rinviju tqis li ċ-CAK ma kienx obbligat iwettaq ir-rimbors tal-ispejjeż sostnuti minn Y fil-Ġermanja, għar-raġuni li hija ma kinitx talbet l-awtorizzazzjoni minn qabel prevista fl-Artikolu 20(1) tar-Regolament Nru 883/2004, li hija dispożizzjoni li tapplika,
mutatis mutandis
, għall-persuni li jirċievu pensjoni bħal Y, bis-saħħa tal-Artikolu 27(3) ta’ dan ir-regolament. Fil-fatt, filwaqt li tammetti li ma kienx neċessarju li tinqata’ l-kwistjoni jekk is-sempliċi assenza ta’ talba għal awtorizzazzjoni minn qabel min-naħa ta’ Y kinitx suffiċjenti sabiex iċ-CAK ikun jista’ jirrifjuta r-rimbors ta’ dawn l-ispejjeż, il-qorti tar-rinviju tikkonstata li, anki li kieku tali awtorizzazzjoni kienet intalbet fil-ħin, din tal-aħħar setgħet tiġi rrifjutata miċ-CAK, abbażi ta’ dikjarazzjoni tal-organu Belġjan ta’ assigurazzjoni għall-mard prodotta matul il-proċedura quddiem din il-qorti, li tiċċertifika li l-istess trattament seta’ jingħata fil-Belġju fl-istess terminu li ngħata fil-Ġermanja.
Madankollu, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk, kif issostni Y, il-persuna li tirċievi pensjoni tistax madankollu tinvoka d-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2011/24, sabiex tiġi rrimborsata, kompletament jew parzjalment, l-ispejjeż tal-kura ta’ wara operazzjoni, inkluża r-radjoterapija, li rċeviet fil-Ġermanja, li, fil-fehma tagħha, ma humiex suġġetti għal awtorizzazzjoni, skont l-Artikolu 8(2)(a)(ii) ta’ din id-direttiva. B’hekk, il-qorti tar-rinviju tixtieq issir taf jekk Y, li hija persuna li tirċievi pensjoni mingħajr ma hija affiljata ma’ skema nazzjonali obbligatorja ta’ assigurazzjoni għall-mard, taqax taħt il-kamp ta’ applikazzjoni
ratione personae
tad-Direttiva 2011/24 bħala “persuna assigurata” fis-sens tal-Artikolu 3(b)(i) tagħha.
Fil-każ li l-Qorti tal-Ġustizzja kellha tiddeċiedi li Y ma taqax taħt il-kamp ta’ applikazzjoni
ratione personae
tad-Direttiva 2011/24, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk l-Artikolu 56 TFUE jipprekludix lill-Istat Membru responsabbli għall-ħlas tal-pensjoni ta’ Y milli jirrifjuta li jirrimborsaha, fl-assenza ta’ awtorizzazzjoni minn qabel miksuba minnha, l-ispejjeż tal-kura tas-saħħa outpatient li rċeviet barra minn dan l-Istat Membru u mill-Istat ta’ residenza, inkwantu huwa ostakolu mhux iġġustifikat għal-libertà li jiġu pprovduti servizzi ggarantita minn din id-dispożizzjoni.
Huwa f’dawn iċ-ċirkustanzi li s-Centrale Raad van Beroep (il-Qorti tal-Appell tas-Sigurtà Soċjali u tas-Servizz Pubbliku) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u li tagħmel id-domandi preliminari li ġejjin lill-Qorti tal-Ġustizzja:
“1)
Id-Direttiva [2011/24] għandha tiġi interpretata fis-sens li l-persuni li hemm riferiment għalihom fl-Artikolu 24 tar-Regolament [Nru 883/2004] li jirċievu fil-pajjiż ta’ residenza benefiċċji in natura pprovduti mill-Pajjiżi l-Baxxi [li għalihom huma responsabbli l-Pajjiżi l-Baxxi], iżda li ma humiex assigurati fil-Pajjiżi l-Baxxi taħt l-assigurazzjoni għall-mard obbligatorja, jistgħu jinvokaw direttament din id-direttiva sabiex jiksbu r-rimobors tal-ispejjeż tal-kura pprovduta?
Fil-każ ta’ risposta fin-negattiv,
2)
Mill-Artikolu 56 TFUE jirriżulta li, f’każ bħal dak preżenti, ir-rifjut ta’ rimbors għall-kura pprovduta fi Stat Membru ieħor għajr il-pajjiż ta’ residenza jew l-Istat tal-pensjoni jikkostitwixxi ostakolu mhux iġġustifikat għall-moviment liberu tas-servizzi?”
Fuq id-domandi preliminari
Fuq l-ewwel domanda
Permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk l-Artikolu 3(b)(i) u l-Artikolu 7(1) tad-Direttiva 2011/24, moqrija flimkien mal-Artikolu 1(ċ) u mal-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 883/2004, għandhomx jiġu interpretati fis-sens li persuna li tirċievi pensjoni skont il-leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru, li għandha dritt, skont l-Artikolu 24 ta’ dan ir-regolament, għall-benefiċċji in natura mogħtija mill-Istat Membru tar-residenza tagħha f’isem l-Istat Membru responsabbli għall-ħlas tal-pensjoni tagħha, għandha titqies bħala “persuna assigurata” fis-sens tal-Artikolu 7(1) ta’ din id-direttiva, li tista’ tikseb ir-rimbors tal-ispejjeż tal-kura tas-saħħa li rċeviet fit-tielet Stat Membru, mingħajr ma tkun affiljata mal-iskema ta’ assigurazzjoni għall-mard obbligatorja tal-Istat Membru responsabbli għall-ħlas tal-pensjoni tagħha.
L-Artikolu 7(1) tad-Direttiva 2011/24 jipprovdi li, bla ħsara għar-Regolament Nru 883/2004 u għad-dispożizzjonijiet tal-Artikoli 8 u 9 ta’ din id-direttiva, l-Istat Membru ta’ affiljazzjoni għandu jiżgura li l-ispejjeż sostnuti minn persuna assigurata li tirċievi kura tas-saħħa transkonfinali jiġu rrimborsati, jekk il-kura tas-saħħa inkwistjoni tagħmel parti mill-benefiċċji li l-persuna assigurata għandha dritt għalihom fl-Istat Membru ta’ affiljazzjoni.
Il-kunċett ta’ “persuna assigurata” imsemmi fl-Artikolu 3(b)(i) tad-Direttiva 2011/24 jindika “il-persuni […] li huma koperti mill-Artikolu 2 tar-Regolament [Nru 883/2004] u li huma persuni assigurati fis-sens tal-Artikolu 1(c) ta’ dak ir-Regolament”. Dan il-kunċett huwa għalhekk iddefinit b’riferiment għal dawn iż-żewġ dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 883/2004, sabiex b’mod partikolari tiġi żgurata l-koerenza bejn dan ir-regolament u d-Direttiva 2011/24, kif tistipula l-premessa 30 tagħha. Peress li l-Artikolu 3(b)(i) tad-Direttiva 2011/24 jirreferi b’mod kumulattiv għaż-żewġ dispożizzjonijiet imsemmija iktar ’il fuq tar-Regolament Nru 883/2004, sabiex persuna tiġi kklassifikata bħala “persuna assigurata”, fis-sens ta’ din id-direttiva, hija għandha tissodisfa l-kundizzjonijiet kollha previsti minn dawn id-dispożizzjonijiet.
Minn naħa, l-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 883/2004, li jiddefinixxi l-kamp ta’ applikazzjoni
ratione personae
ta’ dan ir-regolament, jipprovdi, fil-paragrafu 1 tiegħu, li l-imsemmi regolament “għandhu japplika għal ċittadini ta’ Stat Membru […] li huma jew li kienu suġġetti għal-leġislazzjoni ta’ Stat Membru wieħed jew ta’ aktar minn Stat Membru wieħed”. Min-naħa l-oħra, skont l-Artikolu 1(ċ) tar-Regolament Nru 883/2004, it-terminu “persuna assigurata” jindika, fir-rigward tad-diversi oqsma ta’ sigurtà soċjali msemmija fil-Kapitolu 1 tat-Titolu III, dwar il-benefiċċji tal-mard, il-benefiċċji tal-maternità u dawk ekwivalenti tal-paternità, u l-Kapitolu 3, dwar l-għotjiet marbutin mal-mewt, ta’ dan ir-regolament, kwalunkwe persuna li tissodisfa l-kundizzjonijiet meħtieġa mil-leġiżlazzjoni tal-Istat Membru kompetenti skont it-Titolu II tal-imsemmi regolament sabiex ikollha dritt għal dawn il-benefiċċji, fid-dawl tad-dispożizzjonijiet rilevanti l-oħra tiegħu.
Fir-rigward, l-ewwel nett, li jiġi ddeterminat jekk persuna li tinsab fis-sitwazzjoni ta’ Y, li tirċievi pensjoni tax-xjuħija, skont il-leġiżlazzjoni tal-Istat Membru li tiegħu hija ċittadina, tirrisjedi fi Stat Membru ieħor u, skont l-Artikolu 24(1) tar-Regolament Nru 883/2004, għandha dritt għall-benefiċċji in natura mogħtija mill-Istat Membru ta’ residenza, f’isem l-Istat Membru responsabbli għall-ħlas tal-pensjoni tagħha, għandhiex titqies li hija “suġġetta għal-leġislazzjoni ta’ Stat Membru”, fis-sens tal-Artikolu 2(1) ta’ dan ir-regolament, għandu jiġi kkunsidrat, bħalma jagħmel l-Avukat Ġenerali fil-punt 45 tal-konklużjonijiet tiegħu, li tali persuna, mill-fatt stess li hija tirċievi l-imsemmija pensjoni tax-xjuħija, taqa’ taħt il-leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, jiġifieri l-leġiżlazzjoni tal-Istat Membru responsabbli għall-ħlas tal-pensjoni tagħha. L-istess jgħodd għall-dak li jirrigwarda l-fatt li din il-persuna hija responsabbli, skont il-leġiżlazzjoni tal-Istat Membru responsabbli għall-ħlas tal-pensjoni tagħha, ta’ kontribuzzjoni għall-kopertura tal-benefiċċji tal-kura tas-saħħa previsti fl-Artikolu 24(1) tal-imsemmi regolament.
Fir-rigward, fit-tieni lok, li jiġi ddeterminat jekk persuna fis-sitwazzjoni ta’ Y taqax taħt il-kunċett ta’ “persuna assigurata”, fis-sens tal-Artikolu 1(ċ) tar-Regolament Nru 883/2004, huwa, minn naħa, paċifiku li l-benefiċċji tal-kura tas-saħħa inkwistjoni fil-kawża prinċipali huma fost il-fergħat ta’ sigurtà soċjali msemmija fil-Kapitolu 1 tat-Titolu III ta’ dan ir-regolament. Min-naħa l-oħra, għandu jiġi vverifikat jekk tali persuna tissodisfax il-kundizzjonijiet meħtieġa mil-leġiżlazzjoni tal-Istat Membru kompetenti sabiex ikollha dritt għal dawn il-benefiċċji.
F’dan ir-rigward, mid-dispożizzjonijiet magħquda tal-Artikolu 11(3)(e) u tal-Artikolu 16(2) tar-Regolament Nru 883/2004 jirriżulta li għalkemm il-persuna li tirċievi pensjoni mogħtija bis-saħħa tal-leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru wieħed jew diversi Stati Membri li jirrisjedu fi Stat Membru ieħor għandha normalment tkun suġġetta għal-leġiżlazzjoni tal-Istat Membru ta’ residenza, din il-persuna li tirċievi pensjoni tista’ madankollu tkun eżentata, fuq talba tagħha, mill-applikazzjoni ta’ din il-leġiżlazzjoni, ħlief jekk din tkun suġġetta għaliha minħabba l-eżerċizzju ta’ attività bħala persuna impjegata jew bħala persuna li taħdem għal rasha.
Meta tali eżenzjoni tintalab mill-persuna li tirċievi pensjoni, l-istituzzjoni li għandha tassumi l-ispejjeż tal-benefiċċji in natura li din il-persuna li tirċievi pensjoni għandha dritt għalihom skont l-Artikolu 24(1) tar-Regolament Nru 883/2004 hija ddeterminata skont ir-regoli stabbiliti fil-paragrafu 2 ta’ dan l-artikolu. L-Istat Membru li taħtu taqa’ din l-istituzzjoni għaldaqstant huwa l-Istat Membru kompetenti skont it-Titolu II ta’ dan ir-regolament.
F’dan il-każ, huwa paċifiku li Y hija suġġetta għal-leġiżlazzjoni tar-Renju tal-Pajjiżi l-Baxxi, bħala Stat Membru kompetenti skont it-Titolu II tar-Regolament Nru 883/2004.
Għalhekk tqum il-kwistjoni dwar jekk persuna fis-sitwazzjoni ta’ Y tissodisfax il-kundizzjonijiet meħtieġa minn din il-leġiżlazzjoni, “waqt li jittieħdu in konsiderazzjoni d-disposizzjonijiet ta’ dan ir-Regolament”, sabiex ikollha dritt għall-benefiċċji previsti fl-Artikolu 24(1) tiegħu.
Sabiex tingħata risposta għal dan, għandu jiġi kkonstatat li l-kunċett ta’ “leġislazzjoni” imsemmi f’din id-dispożizzjoni huwa ddefinit, fl-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 1(l) tar-Regolament Nru 883/2004, bħala li jindika, għal kull Stat Membru, il-“liġijiet, regolamenti u disposizzjonijiet statutorji oħra u kull miżuri ta’ implimentazzjoni oħra kollha marbutin mal-fergħat tas-sigurtà soċjali koperti mill-Artikolu 3(1)” ta’ dan ir-regolament.
Issa, l-argument tal-Gvern tal-Pajjiżi l-Baxxi — li persuna li tirċievi pensjoni skont il-leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru, li tirrisjedi fi Stat Membru ieħor u li għandha dritt għall-benefiċċji in natura mogħtija minn dan l-aħħar Stat Membru f’isem l-ewwel Stat Membru, skont l-Artikolu 24(1) tar-Regolament Nru 883/2004, ma hijiex “persuna assigurata”, fis-sens tal-Artikolu 1(ċ) ta’ dan ir-regolament, minħabba li din il-persuna li tirċievi pensjoni ma għandhiex assigurazzjoni għall-mard obbligatorja fl-Istat Membru responsabbli għall-ħlas tal-pensjoni tagħha — jirriżulta minn interpretazzjoni restrittiva ta’ din l-aħħar dispożizzjoni, li ma tiħux inkunsiderazzjoni d-dritt għall-benefiċċji in natura mogħtija lill-imsemmija persuna li tirċievi pensjoni direttament mill-Artikolu 24(1) tar-Regolament Nru 883/2004, interpretazzjoni din li twassal sabiex tiġi stabbilita kundizzjoni li ma tirriżultax mill-formulazzjoni tal-Artikolu 1(ċ) tar-Regolament Nru 883/2004 u li għaldaqstant ma tmurx kontra d-dispożizzjonijiet ta’ dan ir-regolament.
Fi kwalunkwe każ, għalkemm ma hijiex il-Qorti tal-Ġustizzja li għandha tivverifika dawn il-kundizzjonijiet, għandu jiġi rrilevat, bħalma għamel l-Avukat Ġenerali fil-punt 50 tal-konklużjonijiet tiegħu, li mill-proċess li għandha l-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li l-kundizzjonijiet meħtieġa mil-leġiżlazzjoni Olandiża sabiex persuna jkollha dritt għall-imsemmija benefiċċji in natura fit-territorju tar-Renju tal-Pajjiżi l-Baxxi jikkorrispondu, essenzjalment, għall-kundizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 24 tar-Regolament Nru 883/2004. Dan l-artikolu jissuġġetta d-dritt għall-imsemmija benefiċċji in natura li jipprevedi, għal tliet kundizzjonijiet. L-ewwel, il-persuna interessata għandha tkun tirċievi pensjoni jew pensjonijiet bis-saħħa tal-leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru wieħed jew ta’ diversi Stati Membri, it-tieni, ma għandhiex tibbenefika mill-benefiċċji in natura skont il-leġiżlazzjoni tal-Istat ta’ residenza tagħha, u t-tielet, għandu jkollha dritt għal dawn il-benefiċċji skont il-leġiżlazzjoni tal-Istat responsabbli għall-ħlas tal-pensjoni, jekk kienet tirrisjedi f’dan l-Istat Membru. Kif ikkonferma l-Gvern tal-Pajjiżi l-Baxxi, ebda kundizzjoni oħra ma hija meħtieġa taħt il-leġiżlazzjoni Olandiża sabiex wieħed ikun jista’ jibbenefika mid-dritt għal benefiċċji in natura skont l-Artikolu 24 ta’ dan ir-regolament.
Minn dan isegwi li l-kunċett ta’ “persuna assigurata”, fis-sens tal-Artikolu 1(ċ) tar-Regolament Nru 883/2004, ikopri wkoll persuna li tirċievi pensjoni skont il-leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru li għandha dritt, skont l-Artikolu 24 ta’ dan ir-regolament, għall-benefiċċji in natura mogħtija mill-Istat Membru ta’ residenza tagħha, f’isem l-Istat Membru responsabbli għall-ħlas tal-pensjoni tagħha, anki jekk ma jkollhiex assigurazzjoni għall-mard obbligatorja ma’ dan l-Istat Membru tal-aħħar.
Din l-interpretazzjoni ma hijiex ikkontestata mill-argument tal-Gvern tal-Pajjiżi l-Baxxi, li jsostni li d-dispożizzjonijiet tal-Kapitolu 1 u 3 tat-Titolu III tar-Regolament Nru 883/2004 jagħmlu distinzjoni ċara bejn dawk li japplikaw, minn naħa, għall-“persuni assigurati”, u, min-naħa l-oħra, għall-“pensjonanti [persuni li jirċievu pensjoni]”, kunċett li, kuntrarjament għall-ewwel wieħed, ma huwiex iddefinit minn dan ir-regolament, b’tali mod li dawn iż-żewġ kategoriji ta’ persuni jeskludu lil xulxin reċiproċikament. B’hekk, persuna li tirċievi pensjoni bis-saħħa tal-leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru u li għandha dritt, taħt l-Artikolu 24(1) ta’ dan ir-regolament, għall-benefiċċji in natura mogħtija mill-Istat Membru ta’ residenza, f’isem l-Istat Membru responsabbli għall-ħlas tal-pensjoni tagħha, ma tkunx taqa’ taħt il-kunċett ta’ “persuna assigurata”, fis-sens tal-Artikolu 1(ċ) tal-imsemmi regolament, kif jikkonferma l-fatt li l-imsemmi Artikolu 24(1) jidher fit-Taqsima 2, dwar il-persuni li jirċievu pensjoni u l-membri tal-familja tagħhom, tal-Kapitolu 1 tat-Titolu III tal-istess regolament.
Fil-fatt, fl-ewwel lok, dan l-argument huwa kontradett mill-kliem tal-Artikolu 1(ċ) tar-Regolament Nru 883/2004, li jirreferi għal “kwalunkwe persuna”. Dan il-kunċett jeskludi għalhekk kull distinzjoni bejn il-kategoriji differenti ta’ persuni li jaqgħu taħt il-kamp ta’ applikazzjoni
ratione personae
ta’ dan ir-regolament, bil-kundizzjoni li tali persuna tissodisfa l-kundizzjonijiet previsti mil-leġiżlazzjoni tal-Istat Membru kompetenti sabiex tkun tista’ titlob benefiċċji tal-kura tas-saħħa a karigu ta’ dan tal-aħħar, “waqt li jittieħdu in konsiderazzjoni d-disposizzjonijiet ta’ dan ir-Regolament”.
Fit-tieni lok, din l-interpretazzjoni tal-Artikolu 1(ċ) tar-Regolament Nru 883/2004 msemmi fil-punt 48 ta’ din is-sentenza hija kkorroborata mill-għan imfittex minn dan ir-regolament, li, kif jirriżulta mill-premessa 3 tiegħu, huwa intiż li jissostitwixxi, billi jimmodernizza u jissemplifika r-regoli ta’ koordinazzjoni tas-sistemi nazzjonali tas-sigurtà soċjali, li d-diversi emendi magħmula lir-Regolament (KEE) Nru 1408/71 ikkontribwixxew sabiex isiru komplikati u li jieħdu ż-żmien.
Il-kunċett ta’ “persuna assigurata”, fis-sens tar-Regolament Nru 883/2004, jirriżulta minn din ir-rieda ta’ semplifikazzjoni u jinkludi, b’mod ġenerali u eżawrjenti, iċ-ċittadini tal-Istati Membri, il-persuni mingħajr Stat u r-refuġjati li jirrisjedu fi Stat Membru, li huma jew kienu suġġetti għal-leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru wieħed jew ta’ diversi Stati Membri, kif ukoll il-membri tal-familja tagħhom u s-superstiti tagħhom. Dawn il-persuni kollha, sakemm jissodisfaw il-kundizzjonijiet meħtieġa mil-leġiżlazzjoni tal-Istat Membru kompetenti sabiex ikollhom dritt għal benefiċċji, fis-sens tal-Artikolu 1(ċ) ta’ dan ir-regolament, jaqgħu, kif ippreċiża l-Avukat Ġenerali fil-punt 56 tal-konklużjonijiet tiegħu, taħt il-kunċett ta’ “persuna assigurata”, previst minn din id-dispożizzjoni, għall-finijiet tal-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet tal-Kapitoli 1 u 3 tat-Titolu III tal-imsemmi regolament.
Għalkemm, fi ħdan il-Kapitolu 1 tat-Titolu III tar-Regolament Nru 883/2004, id-dispożizzjonijiet applikabbli, minn naħa, għall-“persuni assigurati u membri tal-familji tagħhom, minbarra dawk intitolati għal pensjoni u membri tal-familji tagħhom” u, min-naħa l-oħra, għal “persuni intitolati għal pensjoni u membri tal-familja tagħhom” jinsabu f’żewġ taqsimiet distinti ta’ dan il-kapitolu, din is-sistematizzazzjoni hija intiża biss sabiex “tiżgura l-protezzjoni tal-persuni assigurati kif ukoll il-membri tal-familji tagħhom, li jgħixu jew joqogħdu fi Stat Membru li ma jkunx l-Istat Membru kompetenti”, kif jirriżulta minn qari flimkien tal-premessi 20 u 22 ta’ dan ir-regolament. Din ifisser li, b’teħid inkunsiderazzjoni tal-“posizzjoni speċifika ta’ […] pensjonanti u tal-membri tal-familji tagħhom” għandhom jiġu previsti “disposizzjonijiet li jirregolaw assigurazzjoni marbuta mal-mard adattati għal din is-sitwazzjoni”, iktar milli żewġ kategoriji ta’ persuni distinti u reċiproċikament esklużivi.
Għalhekk, it-Taqsima 2 tal-Kapitolu 1 tat-Titolu III tar-Regolament Nru 883/2004 tinkludi dispożizzjonijiet adattati għall-bżonnijiet tal-persuni li jirċievu pensjoni u tal-membri tal-familja tagħhom li jinsabu f’sitwazzjoni partikolari, dovuta, b’mod partikolari, għall-fatt li dawn il-persuni li jirċievu pensjoni jirrisjedu, bħal Y, fi Stat Membru differenti minn dak li huwa responsabbli għall-ħlas tal-pensjoni tagħhom, sitwazzjoni li għaliha d-dispożizzjonijiet ġenerali tat-Taqsima 1 ta’ dan il-kapitolu ma humiex, bħala tali, applikabbli. Id-dispożizzjonijiet tat-Taqsima 2 tal-Kapitolu 1 tat-Titolu III tar-Regolament Nru 883/2004 jikkostitwixxu għalhekk, kif irrileva l-Avukat Ġenerali fil-punt 61 tal-konklużjonijiet tiegħu,
lex specialis
meta mqabbla ma’ dawk tat-Taqsima 1 tal-Kapitolu 1 tat-Titolu III ta’ dan ir-regolament, li jikkostitwixxu l-
lex generalis
.
In-natura komplementari tad-dispożizzjonijiet tat-Taqsima 2 tal-Kapitolu 1 tat-Titolu III tar-Regolament Nru 883/2004 – applikabbli għall-“pensjonanti u [għall-]membri tal-familji tagħhom” – meta mqabbla ma’ dawk tat-Taqsima 1 ta’ dan il-kapitolu – applikabbli għall-“persuni assigurati u [għall-]membri tal-familji tagħhom, minbarra pensjonanti u membri tal-familji tagħhom” – hija kkonfermata mill-Artikolu 31 ta’ dan ir-regolament, li skontu l-Artikoli 23 sa 30 tiegħu, inklużi f’din it-Taqsima 2, ma humiex applikabbli għall-persuna li tirċievi pensjoni meta din tkun tibbenefika minn benefiċċji ta’ kura tas-saħħa bis-saħħa tal-leġiżlazzjoni ta’ stat Membru abbażi ta’ attività bħala persuna impjegata jew persuna li taħdem għal rasha. F’dan il-każ, id-dritt ta’ tali persuna kkonċernata għal dawn il-benefiċċji, previsti fil-Kapitolu 1 tat-Titolu III tal-imsemmi regolament, huwa rregolat mill-Artikoli 17 sa 21 ta’ dan tal-aħħar, inklużi fit-Taqsima 1 ta’ dan il-Kapitolu 1.
Fit-tielet lok, l-interpretazzjoni tal-kunċett ta’ “persuna assigurata”, fis-sens tal-Artikolu 1(ċ) tar-Regolament Nru 883/2004, adottata fil-punt 50 ta’ din is-sentenza, hija wkoll ikkorroborata minn diversi dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2011/24.
Minn naħa, il-kunċett ta’ “Stat Membru ta’ affiljazzjoni”, imsemmi fl-Artikolu 7(1) ta’ din id-direttiva, huwa ddefinit, għall-persuni previsti fl-Artikolu 3(b)(i) tagħha, tad-Direttiva 2011/24, fil-punt (c) ta’ dan l-aħħar artikolu, bħala li jindika “l-Istat Membru li huwa kompetenti li jagħti lill-persuna assigurata awtorizzazzjoni minn qabel biex tirċievu t-trattament adatt barra l-Istat Membru ta’ residenza skont ir-Regolament [Nru 883/2004] u r-Regolament [Nru 987/2009]”. Minkejja l-formulazzjoni tiegħu, dan il-kunċett ma jirrikjedix, kif irrilevat ġustament il-qorti tar-rinviju, “affiljazzjoni” fl-iskema ta’ assigurazzjoni għall-mard obbligatorja ta’ Stat Membru.
Min-naħa l-oħra, skont l-Artikolu 7(2)(a) tad-Direttiva 2011/24, jekk Stat Membru jinsab fl-Anness IV tar-Regolament Nru 883/2004 u rrikonoxxa, skont dan ir-regolament, id-dritt għall-benefiċċji għall-kura tas-saħħa favur persuni li jirċievu pensjoni u l-membri tal-familji tagħhom li jirrisjedu fi Stat Membru ieħor, huwa għandu jipprovdilhom, bi spejjeż tiegħu, kura tas-saħħa, skont din id-direttiva, meta dawn jirrisjedu fit-territorju tiegħu, skont il-leġiżlazzjoni tiegħu, bħallikieku l-persuni kkonċernati kienu jirrisjedu f’dan it-territorju. Billi b’hekk testendi, għall-benefiċċju tal-“pensjonanti […] li jkunu residenti fi Stat Membru ieħor”, id-dritt għar-rimbors tal-ispejjeż tal-kura tas-saħħa transkonfinali li huma jkunu sostnew fl-Istat Membru responsabbli għall-ħlas tal-pensjoni tagħhom, meta dan tal-aħħar huwa msemmi fl-Anness IV tar-Regolament Nru 883/2004, anki jekk dawn il-persuni li jirċievu pensjoni ma jkunux affiljati mal-iskema ta’ assigurazzjoni għall-mard obbligatorja ta’ dan l-Istat Membru, id-Direttiva 2011/24 tinkludi l-imsemmija persuni li jirċievu pensjoni fil-kunċett ta’ “persuna assigurata”, fis-sens tal-Artikolu 3(b)(i) tagħha.
Għandu jingħad ukoll li, fir-risposta tiegħu għal domanda magħmula mill-Qorti tal-Ġustizzja, il-Gvern tal-Pajjiżi l-Baxxi indika li r-Renju tal-Pajjiżi l-Baxxi ma għamilx użu mill-fakultà, prevista fl-Artikolu 8 tad-Direttiva 2011/24, li jistabbilixxi sistema ta’ awtorizzazzjoni minn qabel għar-rimbors tal-ispejjeż tal-kura tas-saħħa transkonfinali. Għaldaqstant, f’dan il-każ u bla ħsara għall-verifiki li l-qorti tar-rinviju għandha twettaq f’dan ir-rigward, Y ma tistax tiġi mċaħħda minn rimbors tal-ispejjeż tal-kura tas-saħħa transkonfinali li hija rċeviet fil-Ġermanja, skont id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2011/24, għar-raġuni li hija ma kinitx kisbet awtorizzazzjoni minn qabel għal din il-kura.
Fl-aħħar nett, fir-rigward tal-kwistjoni dwar jekk persuna fis-sitwazzjoni ta’ Y tistax tinvoka l-Artikolu 7(1) tad-Direttiva 2011/24, ġie ripetutament deċiż mill-Qorti tal-Ġustizzja li dispożizzjonijiet inkundizzjonati u suffiċjentement preċiżi ta’ direttiva jistgħu jiġu invokati mill-partijiet fil-kawża kontra Stat Membru u l-korpi amministrattivi kollha tiegħu kif ukoll kontra organi jew entitajiet li huma suġġetti għall-awtorità jew għall-kontroll tal-Istat jew li għandhom poteri eżorbitanti meta pparagunati ma’ dawk li jirriżultaw mir-regoli applikabbli fir-relazzjonijiet bejn individwi. Jistgħu wkoll jiġu assimilati mal-Istat organi jew entitajiet li ġew inkarigati minn awtorità li jeżerċitaw missjoni ta’ interess pubbliku u li għandhom għal dan il-għan setgħat eżorbitanti (sentenza tad-19 ta’ Diċembru 2019, Pensions-Sicherungs-Verein,
C‑168/18
,
EU:C:2019:1128
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Issa, l-Artikolu 7(1) tad-Direttiva 2011/24, billi jimponi fuq l-Istati Membri l-obbligu li jiżguraw li l-ispejjeż sostnuti minn persuna assigurata li tirċievi kura tas-saħħa transkonfinali jiġu rrimborsati jekk il-kura tas-saħħa inkwistjoni tagħmel parti mill-benefiċċji li l-persuna assigurata għandha dritt għalihom fl-Istat Membru ta’ affiljazzjoni, jinkludi obbligu ċar, preċiż u inkundizzjonat impost fuq l-Istati Membri, li għandu l-għan li jagħti drittijiet lill-individwi, b’tali mod li dawn tal-aħħar jistgħu jinvokaw din id-dispożizzjoni direttament quddiem qorti nazzjonali.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, ir-risposta għall-ewwel domanda għandha tkun li l-Artikolu 3(b)(i) u l-Artikolu 7(1) tad-Direttiva 2011/24, moqrija flimkien mal-Artikolu 1(ċ) u mal-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 883/2004, għandhom jiġu interpretati fis-sens li persuna li tirċievi pensjoni skont il-leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru, li, skont l-Artikolu 24 ta’ dan ir-regolament, għandha d-dritt għall-benefiċċji in natura mogħtija mill-Istat Membru ta’ residenza tagħha f’isem l-Istat Membru responsabbli għall-ħlas tal-pensjoni tagħha, għandha titqies bħala “persuna assigurata” fis-sens tal-Artikolu 7(1) ta’ din id-direttiva, li tista’ tikseb ir-rimbors tal-ispejjeż tal-kura tas-saħħa transkonfinali li hija rċeviet fit-tielet Stat Membru, mingħajr ma tkun affiljata mal-iskema ta’ assigurazzjoni għall-mard obbligatorja tal-Istat Membru responsabbli għall-ħlas tal-pensjoni tagħha.
Fuq it-tieni domanda
Fid-dawl tar-risposta mogħtija għall-ewwel domanda, ma hemmx lok li tingħata risposta għat-tieni domanda.
Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li għandha tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, minbarra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.

Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Ir-Raba’ Awla) taqta’ u tiddeċiedi:

L-Artikolu 3(b)(i) u l-Artikolu 7(1) tad-Direttiva 2011/24/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad-9 ta’ Marzu 2011 dwar l-applikazzjoni tad-drittijiet tal-pazjenti fil-qasam tal-kura tas-saħħa transkonfinali, moqrija flimkien mal-Artikolu 1(ċ) u mal-Artikolu 2 tar-Regolament (KE) Nru 883/2004 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad-29 ta’ April 2004 dwar il-kordinazzjoni ta’ sistemi ta’ sigurtà soċjali, kif emendat bir-Regolament (KE) Nru 988/2009 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Settembru 2009, għandhom jiġu interpretati fis-sens li persuna li tirċievi pensjoni skont il-leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru, li, skont l-Artikolu 24 ta’ dan ir-regolament, kif emendat, għandha d-dritt għall-benefiċċji in natura mogħtija mill-Istat Membru ta’ residenza tagħha f’isem l-Istat Membru responsabbli għall-ħlas tal-pensjoni tagħha, għandha titqies bħala “persuna assigurata” fis-sens tal-Artikolu 7(1) ta’ din id-direttiva, li tista’ tikseb ir-rimbors tal-ispejjeż tal-kura tas-saħħa transkonfinali li hija rċeviet fit-tielet Stat Membru, mingħajr ma tkun affiljata mal-iskema ta’ assigurazzjoni għall-mard obbligatorja tal-Istat Membru responsabbli għall-ħlas tal-pensjoni tagħha.

Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: l-Olandiż.