CELEX: 62021CJ0691
Rinviju għal deċiżjoni preliminari
Direttiva 85/374/KEE
Artikolu 3
Responsabbiltà għal prodotti difettużi
Kunċett ta’ ‘produttur’
Operatur ta’ network ta’ distribuzzjoni tal-elettriku li jibdel il-livell ta’ vultaġġ tal-elettriku għad-distribuzzjoni tiegħu

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 2 u tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva tal-Kunsill 85/374/KEE tal‑25 ta’ Lulju 1985 dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet, regolamenti u dispożizzjonijiet amministrattivi ta’ l-Istati Membri dwar responabbiltà għall-prodotti difettużi (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol. 1, p. 257), kif emendata bid-Direttiva 1999/34/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑10 ta’ Mejju 1999 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol. 4, p. 147).
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ kawża bejn, minn naħa, Cafpi SA u l-assiguratur tagħha, Aviva assurances SA, u min-naħa l-oħra Enedis SA, operatur ta’ network ta’ distribuzzjoni tal-elettriku, dwar il-kumpens għad-danni kkawżati minn vultaġġ elettriku għoli wisq.
Il‑kuntest ġuridiku
Id‑dritt tal‑Unjoni
Ir-raba’ u l-ħames premessa tad-Direttiva 85/374 huma fformulati kif ġej:
“Billi l-protezzjoni tal-konsumatur tirrikjedi li l-produtturi involuti kollha fil-proċess ta’ produzzjoni għandhom jinżammu responsabbli, kemm-il darba l-prodott finalizzat, parti komponenti jew kull materja prima tagħhom fornuta minnhom kienet difettuża; billi, għall-istess raġuni, responsabbiltà għandha testendi għall-importaturi ta’ prodotti fil-Komunità u għall-persuni li jippreżentaw lilhom infushom bħala produtturi billi jwaħħlu isimhom, trade mark jew kull karatteristika distintiva oħra jew li jipprovdu prodott li l-produttur tiegħu ma jistax jiġi identifikat;
Billi, f’sitwazzjonijiet fejn diversi persuni huma responsabbli għall-istess ħsara, il-protezzjoni tal-konsumatur tinħtieġ li l-persuna li ssofri danni għandha tkun tista’ titlob kumpens sħiħ għall-ħsara minn kwalunkwe wieħed minnhom.”
L-Artikolu 1 ta’ din id-direttiva jipprovdi:
“Il-produttur jinżamm responsabbli għal ħsara kkawżata minn difett fil-prodott tiegħu.”
L-Artikolu 2 tal-imsemmija direttiva jipprovdi:
“Għall-fini ta’ din id-Direttiva, ‘prodott’ tfisser il-mobbli kollha anke jekk ikunu inklużi f’mobbli jew f’immobbli oħra. ‘Prodott’ jinkludi l-elettriku.”
Skont l-Artikolu 3 tal-istess direttiva:
“1.   ‘Produttur’ tfisser manifattur ta’ prodott lest, il-produttur ta’ kull materja prima jew il-manifattur ta’ parti komponenti u kull persuna li, billi tqiegħed isimha, l-marka tan-negozju tagħha jew fattur distintiv ieħor fuq il-prodott tippreżenta lilha stess bħala l-produttur tiegħu.
2.   Mingħajr preġudizzju għar-responsabbiltà tal-produttur, kull persuna li timporta fil-Komunità prodott għall-bejgħ, kiri, jew kull forma oħra ta’ distribuzzjoni fil-kors tan-negozju tagħha titqies bħala produttur skond it-tifsira ta’ din id-Direttiva u tkun responsabbli bħala produttur.
3.   Fejn il-produttur tal-prodott ma jistax jiġi identifikat, kull fornitur tal-prodott għandu jitqies bħala l-produttur tiegħu kemm-il darba huwa ma jgħarrafx lill-persuna li saritilha l-ħsara, fi żmien raġjonevoli, bl-identità tal-produttur jew bil-persuna li tkun fornietu bil-prodott. L-istess għandu jgħodd, fil-każ ta’ prodott importat, jekk dan il-prodott ma jindikax l-identità ta’ l-importatur imsemmi fil-paragrafu 2, anke jekk l-isem tal-produttur huwa indikat.”
L-Artikolu 5 tad-Direttiva 85/374 jipprovdi:
“Fejn, bħala riżultat tad-dispożizzjonijiet ta’ din id-Direttiva, żewġ persuni jew aktar huma responsabbli għall-istess danni, għandhom ikunu responsabbli flimkien u separatament, mingħajr preġudizzju għad-dispożizzjonijiet tal-liġi nazzjonali dwar id-drittijiet tal-kontribuzzjoni jew rikors.”
L-Artikolu 9 ta’ din id-direttiva jipprovdi:
“Għall-fini ta’ l-Artikolu 1, ‘ħsara’ tfisser:
[…]
b)
ħsara lil, jew qerda ta’, kull oġġett ta’ proprjetà oħra għajr il-prodott difettuż innifsu, fi skala anqas minn [EUR] 500 kemm-il darba l-oġġett ta’ proprjetà:
i)
huwa ta’ tip normalment maħsub għal użu jew konsum privat,
u
ii)
kien użat mill-persuna korruta prinċipalment għall-użu jew konsum privat tagħha.
[…]”
L-Artikolu 11 tal-imsemmija direttiva huwa fformulat kif ġej:
“L-Istati Membri għandhom jipprovdu fil-leġislazzjoni tagħhom li d-drittijiet mogħtija lil persuna li saritilha l-ħsara skond din id-Direttiva jispiċċaw ma’ l-iskadenza ta’ perjodu ta’ 10 snin mid-data li fiha l-produttur ikun poġġa fiċ-ċirkulazzjoni l-prodott attwali li kkawża d-dannu, kemm-il darba l-persuna korruta tkun fil-frattemp tat bidu għal proċedimenti kontra l-produttur.”
Id‑dritt Franċiż
Id-Direttiva 85/374 ġiet trasposta fl-ordinament ġuridiku Franċiż permezz tal-Liġi Nru 98–389, tad‑19 ta’ Mejju 1998, dwar ir-responsabbiltà għal prodotti difettużi (JORF tal‑21 ta’ Mejju 1998, p. 7744), li daħħlet fil-code civil (il-Kodiċi Ċivili) l-Artikoli 1386‑1 sa 1386–18, li saru l-Artikoli 1245 sa 1245–17 ta’ dan il-kodiċi.
L-Artikolu 1386–1 tal-Kodiċi Ċivili, li sar l-Artikolu 1245 ta’ dan il-kodiċi, jipprovdi:
“Il-produttur huwa responsabbli għad-dannu kkawżat minn difett fil-prodott tiegħu, irrispettivament minn jekk għandux rabta kuntrattwali mal-vittma.”
L-Artikolu 1386–2 tal-imsemmi kodiċi, li sar l-Artikolu 1245–1 tal-istess kodiċi, jipprovdi:
“Id-dispożizzjonijiet ta’ dan it-titolu għandhom japplikaw fir-rigward tal-kumpens għad-dannu li jirriżulta minn ħsara lill-persuna.
Dawn għandhom japplikaw ukoll fir-rigward tal-kumpens għad-dannu li jeċċedi ammont stabbilit b’digriet, li jirriżulta minn ħsara lil beni għajr il-prodott difettuż fih innifsu.”
L-Artikolu 1386–3 tal-Kodiċi Ċivili, li sar l-Artikolu 1245–2 ta’ dan il-kodiċi, jipprevedi:
“Kull beni mobbli huwa prodott, anki jekk ikun inkorporat f’beni immobbli, inklużi l-prodotti tal-ħamrija, tat-trobbija, tal-kaċċa u tas-sajd. L-elettriku għandu jitqies bħala prodott.”
L-ewwel paragrafu tal-Artikolu 1386–6 tal-imsemmi kodiċi, li sar l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 1245–5 tal-istess kodiċi, huwa fformulat kif ġej:
“Huwa produttur, meta jaġixxi fuq bażi professjonali, il-produttur ta’ prodott finali, il-produttur ta’ materja prima, il-produttur ta’ parti komponenti.”
Skont l-Artikolu 1386–7 tal-Kodiċi Ċivili, li sar l-Artikolu 1245–6(1) ta’ dan il-kodiċi:
“Jekk il-produttur ma jkunx jista’ jiġi identifikat, il-bejjiegħ, il-lokatur, bl-eċċezzjoni ta’ sid il-leasing jew ta’ lokatur simili għal sid il-leasing, jew kwalunkwe fornitur professjonali ieħor, huwa responsabbli għan-nuqqas ta’ sigurtà tal-prodott, taħt l-istess kundizzjonijiet bħall-produttur, sakemm ma jinnominax il-fornitur tiegħu stess jew il-produttur, fi żmien tliet xhur mid-data li fiha t-talba tal-vittma tkun ġiet innotifikata lilu.”
Il‑kawża prinċipali u d‑domanda preliminari
Fit‑28 ta’ Lulju 2010, ċerti apparati elettriċi li kienu jgħammru aġenzija ta’ Cafpi mmalfunzjonaw. Skont perizja bonarja, dawn il-malfunzjonijiet kienu ġew ikkawżati minn vultaġġ eċċessiv ipprovokat minn waqfien taċ-ċirkuwitu newtrali tan-network ta’ distribuzzjoni tal-elettriku operat minn Enedis.
Cafpi ġiet parzjalment ikkumpensata mill-assiguratur tagħha, Aviva assurances. Cafpi u Aviva assurances ressqu azzjoni kontra Enedis għall-kumpens għad-dannu mġarrab abbażi tad-dispożizzjoni ġenerali fil-qasam tar-responsabbiltà kuntrattwali, jiġifieri l-Artikolu 1147 preċedenti tal-Kodiċi Ċivili. Enedis sostniet li kienu applikabbli biss ir-regoli tal-Kodiċi Ċivili dwar ir-responsabbiltà minħabba prodotti difettużi u li l-azzjoni għal kumpens imressqa minn Cafpi u Aviva assurances kienet preskritta.
Permezz ta’ sentenza tas‑6 ta’ Lulju 2018, il-qorti adita b’din l-azzjoni ċaħdet l-applikazzjoni ta’ dawn ir-regoli tal-aħħar filwaqt li ċaħdet it-talbiet tar-rikorrenti fuq il-mertu.
Permezz ta’ sentenza tas‑6 ta’ Frar 2020, il-cour d’appel de Versailles (il-Qorti tal-Appell ta’ Versailles, Franza) annullat din is-sentenza. Hija qieset, minn naħa, li l-elettriku prodott minn Électricité de France SA ma kienx prodott finali peress li kien ta’ vultaġġ għoli u, għaldaqstant, mhux adattat għall-konsum, u, min-naħa l-oħra, li Enedis kienet tittrasforma l-elettriku sabiex tkun tista’ tiddistribwixxih lill-konsumatur finali, b’tali mod li hija kienet il-produttur tal-prodott finali intiż li jiġi ddistribwit lill-konsumatur u li, għaldaqstant, hija kellha l-kwalità ta’ produttur, fis-sens tal-leġiżlazzjoni dwar ir-responsabbiltà għal prodotti difettużi. Konsegwentement, din il-qorti ddeċidiet li din il-leġiżlazzjoni kienet applikabbli u li l-azzjoni ta’ Cafpi u ta’ Aviva assurances kienet inammissibbli minħabba preskrizzjoni.
Cafpi u Aviva assurances appellaw fil-kassazzjoni minn din is-sentenza quddiem il-Cour de cassation (il-Qorti tal-Kassazzjoni, Franza), il-qorti tar-rinviju.
Il-qorti tar-rinviju tistaqsi dwar il-kwistjoni ta’ jekk l-operatur ta’ network ta’ distribuzzjoni tal-elettriku, li jibdel il-livell ta’ kurrent u ta’ vultaġġ tal-elettriku għad-distribuzzjoni tiegħu lill-konsumatur finali, għandux jitqies bħala “produttur” tal-elettriku, fis-sens tad-Direttiva 85/374.
Qabelxejn, din il-qorti tindika li, skont l-Avukat Ġenerali tagħha, il-fatt li operatur bħal Enedis jiġi kklassifikat bħala produttur tal-elettriku “imur kontra r-realtà tar-relazzjonijiet kuntrattwali u ekonomiċi bejn id-diversi atturi tas-settur”, peress li, minn naħa, l-operatur ta’ network ta’ distribuzzjoni ma jistax jipproduċi l-elettriku minn materja prima li huwa ma jkunx xtara u, min-naħa l-oħra, li dan l-operatur ma jbigħx l-elettriku, peress li dan jinxtara mill-konsumatur mingħand il-fornitur.
Sussegwentement, l-imsemmija qorti tirrileva li, f’kawża simili, il-Bundesgerichtshof (il-Qorti Federali tal-Ġustizzja, il-Ġermanja), permezz ta’ sentenza tal‑25 ta’ Frar 2014, iddeċidiet li l-operatur ta’ network ta’ distribuzzjoni tal-elettriku għandu jiġi kklassifikat bħala produttur, peress li jibdel b’mod sinjifikattiv l-elettriku, billi jbiddel il-livell ta’ vultaġġ tiegħu għall-finijiet tal-użu tiegħu mill-konsumatur finali.
Fl-aħħar, il-qorti tar-rinviju tesprimi dubji fir-rigward ta’ tali evalwazzjoni, peress li din tista’ ma tkunx kompatibbli mad-direttivi dwar is-suq intern tal-elettriku, jiġifieri d-Direttiva 96/92/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad‑19 ta’ Diċembru 1996 dwar ir-regoli komuni għas-suq intern fil-qasam tal-elettriku (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 1997, Vol. 27, p. 20), id-Direttiva 2003/54/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑26 ta’ Ġunju 2003 dwar ir-regoli komuni għas-suq intern fil-qasam tal-elettriku u li tħassar id-Direttiva 96/92/KE (
ĠU 2003, L 176, p. 37
), u d-Direttiva 2009/72/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑13 ta’ Lulju 2009 dwar ir-regoli komuni għas-suq intern fil-qasam tal-elettriku u li tħassar id-Direttiva 2003/54/KE (
ĠU 2009, L 211, p. 55
), li imponew l-indipendenza tal-ġestjonarji tan-network tat-trasport u tad-distribuzzjoni tal-elettriku, fir-rigward tal-attivitajiet ta’ produzzjoni jew ta’ provvista tal-elettriku, miftuħa għall-kompetizzjoni.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Cour de cassation (il-Qorti tal-Kassazzjoni) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari segwenti:
“L-Artikoli 2 u l-Artikolu 3(1) tad-Direttiva [85/374] għandhom jiġu interpretati fis-sens li l-operatur ta’ network ta’ distribuzzjoni tal-elettriku jista’ jitqies bħala “produttur”, peress li jibdel il-livell ta’ vultaġġ tal-elettriku tal-fornitur sabiex dan jitqassam lill-klijent finali?”
Fuq id‑domanda preliminari
Fuq l‑ammissibbiltà
Il-Kummissjoni Ewropea, mingħajr ma tqajjem formalment eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà, tinvoka l-possibbiltà li d-domanda magħmula hija inammissibbli minħabba li ma hijiex rilevanti għall-finijiet tas-soluzzjoni tal-kawża prinċipali, peress li d-dannu li Cafpi titlob kumpens għalih huwa dannu kkawżat lil tagħmir elettriku użat fil-kuntest tal-attività professjonali ta’ din il-kumpannija, filwaqt li d-Direttiva 85/374 tirregola biss, skont l-Artikolu 9 tagħha, ir-responsabbiltà ta’ operatur minħabba l-prodotti difettużi tiegħu fil-konfront ta’ konsumatur.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li huwa minnu li mill-Artikolu 9(b) tad-Direttiva 85/374 jirriżulta li din tapplika għad-dannu kkawżat lil beni jew għall-qerda ta’ beni bil-kundizzjoni li dan il-beni jkun ta’ tip normalment intiż għall-użu jew għall-konsum privat u jkun intuża mill-vittma prinċipalment għall-użu jew għall-konsum privat tagħha.
Madankollu, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, peress li l-armonizzazzjoni magħmula mid-Direttiva 85/374 ma tkoprix il-kumpens għall-ħsara kkawżata f’beni maħsub għal użu professjonali u użat għal dan l-użu, din id-Direttiva ma tipprekludix Stat Membru milli jipprovdi f’dan ir-rigward sistema ta’ responsabbiltà analoga għal dik stabbilita mill‑imsemmija Direttiva (sentenza tal‑4 ta’ Ġunju 2009, Moteurs Leroy Somer,
C‑285/08
,
EU:C:2009:351
, punt
).
F’dan il-każ, kif indikat il-qorti tar-rinviju bi tweġiba għal talba għal kjarifiki indirizzata mill-Qorti tal-Ġustizzja mill-Artikolu 1386–2 tal-Kodiċi Ċivili, li sar l-Artikolu 1245–1 ta’ dan il-kodiċi, jirriżulta li, fit-traspożizzjoni tad-Direttiva 85/374 fl-ordinament ġuridiku Franċiż, il-leġiżlatur nazzjonali ma llimitax il-kamp ta’ applikazzjoni tas-sistema ta’ responsabbiltà minħabba prodotti difettużi għall-kumpens tad-danni kkawżati lil beni intiż għal użu jew għal konsum privat u użat għal dan il-għan.
Skont ġurisprudenza stabbilita, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha ġurisdizzjoni sabiex tiddeċiedi fuq talba għal deċiżjoni preliminari li tirrigwarda dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni f’sitwazzjonijiet fejn, minkejja li l-fatti fil-kawża prinċipali ma jaqgħux direttament fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dan id-dritt, id-dispożizzjonijiet tal-imsemmi dritt kienu saru applikabbli permezz tad-dritt nazzjonali minħabba riferiment magħmul minn dan tal-aħħar għall-kontenut tagħhom (sentenza tas‑7 ta’ Novembru 2018, K u B,
C‑380/17
,
EU:C:2018:877
, punt
kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
Fil-fatt f’tali sitwazzjoni, jeżisti interess ċert tal-Unjoni Ewropea li, sabiex jiġu evitati diverġenzi ta’ interpretazzjoni futuri, id-dispożizzjonijiet meħuda mid-dritt tal-Unjoni għandhom jiġu interpretati b’mod uniformi (sentenza tas‑7 ta’ Novembru 2018, K u B,
C‑380/17
,
EU:C:2018:877
, punt
kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
Għalhekk, interpretazzjoni mill-Qorti tal-Ġustizzja ta’ dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni f’sitwazzjonijiet li ma jaqgħux taħt il-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dawn tkun iġġustifikata meta dawn id-dispożizzjonijiet ikunu ġew reżi applikabbli għal tali sitwazzjonijiet mid-dritt nazzjonali b’mod dirett u inkundizzjonat, sabiex jiġi żgurat trattament identiku għal dawn is-sitwazzjonijiet u għal dawk li jaqgħu taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tal-imsemmija dispożizzjonijiet (sentenza tas‑7 ta’ Novembru 2018, K u B,
C‑380/17
,
EU:C:2018:877
, punt
kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
Sa fejn, kif ġie rrilevat fil-punt 29 ta’ din is-sentenza, il-leġiżlatur Franċiż, waqt it-traspożizzjoni tad-Direttiva 85/374 fl-ordinament ġuridiku Franċiż, għażel li japplika s-sistema ta’ responsabbiltà għal prodotti difettużi stabbilita minn din id-direttiva wkoll għad-danni mġarrba minn beni li ma humiex intiżi għall-użu jew għall-konsum privat u użati għal dan il-għan, għandu, fid-dawl tal-ġurisprudenza ċċitata fil-punti 30 sa 32 ta’ din is-sentenza, jiġi konkluż li jeżisti interess ċert tal-Unjoni sabiex il-Qorti tal-Ġustizzja tiddeċiedi dwar id-domanda preliminari, b’mod li din għandha titqies li hija ammissibbli.
Fuq il‑mertu
Preliminarjament, sa fejn il-qorti tar-rinviju ssemmi, fid-domanda tagħha, l-Artikolu 2 tad-Direttiva 85/374, għandu jiġi rrilevat li dan l-artikolu jinkludi d-definizzjoni tat-terminu “prodott” u, f’dan il-kuntest, jipprevedi espliċitament li l-elettriku għandu jitqies li huwa prodott, fis-sens ta’ din id-direttiva.
Iċ-ċirku ta’ persuni responsabbli li jistgħu jressqu azzjoni kontrihom il-persuni li ġarrbu dannu skont is-sistema ta’ responsabbiltà prevista mid-Direttiva 85/374 huwa ddefinit fl-Artikoli 1 u 3 ta’ din. Fid-dawl tal-fatt li din id-direttiva tfittex armonizzazzjoni totali fuq il-punti li hija tirregola, id-determinazzjoni taċ-ċirku tal-persuni responsabbli mwettqa f’dawn l-artikoli għandha titqies li hija eżawrjenti u ma tistax tkun suġġetta għall-iffissar ta’ kriterji supplimentari li ma jirriżultawx mill-kliem ta’ dawn l-artikoli (sentenzi tal‑10 ta’ Jannar 2006, Skov u Bilka,
C‑402/03
,
EU:C:2006:6
, punti
u
kif ukoll tas‑7 ta’ Lulju 2022, Keskinäinen Vakuutusyhtiö Fennia,
C‑264/21
,
EU:C:2022:536
, punt
).
F’dawn iċ-ċirkustanzi, id-domanda magħmula għandha tinftiehem bħala li tirrigwarda l-punt dwar jekk l-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 85/374 għandux jiġi interpretat fis-sens li l-operatur ta’ network ta’ distribuzzjoni tal-elettriku għandu jitqies bħala “produttur”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, peress li jibdel il-livell ta’ vultaġġ tal-elettriku għad-distribuzzjoni tiegħu lill-klijent finali.
Skont ġurisprudenza stabbilita, għall-interpretazzjoni ta’ dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni mhux biss il-kliem ta’ din id-dispożizzjoni, iżda wkoll il-kuntest tagħha u l-għanijiet segwiti permezz tal-leġiżlazzjoni li tagħmel parti minnha (sentenza tas‑17 ta’ Diċembru 2020, CLCV et (Apparat ta’ manipulazzjoni fuq magni diesel),
C‑693/18
,
EU:C:2020:1040
, punt
kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
Fl-ewwel lok, għandu jiġi osservat li, skont il-formulazzjoni nnifisha tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 85/374, “‘[p]roduttur’ tfisser manifattur ta’ prodott lest, il-produttur ta’ kull materja prima jew il-manifattur ta’ parti komponenti u kull persuna li, billi tqiegħed isimha, l-marka tan-negozju tagħha jew fattur distintiv ieħor fuq il-prodott tippreżenta lilha stess bħala l-produttur tiegħu”.
Fit-tieni lok, fir-rigward tal-kuntest li tinsab fih din id-dispożizzjoni, għandu jiġi rrilevat li mill-Artikolu 5 tad-Direttiva 85/374, moqri fid-dawl tar-raba’ premessa tagħha, jirriżulta li diversi persuni jistgħu jiġu kklassifikati bħala “produttur”, fis-sens tal-Artikolu 3(1) tal-imsemmija direttiva, tal-istess prodott u, f’dan ir-rigward, ikunu kollha responsabbli
in solidum
għad-dannu kkawżat minn dan il-prodott.
Fir-rigward tar-rwoli rispettivi tad-diversi operaturi ekonomiċi li jintervjenu fil-ktajjen tal-manifattura u tal-kummerċjalizzazzjoni ta’ prodott, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li l-għażla saret li bħala prinċipju ġiet imputata fuq il-produttur l-oneru tar-responsabbiltà għad-danni kkawżati mill-prodotti difettużi, peress li, fil-parti l-kbira tal-każijiet, il-fornitur sempliċement ibigħ il-prodott kif mixtri u li huwa biss il-produttur li għandu l-possibbiltà li jaġixxi fuq il-kwalità tiegħu (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑10 ta’ Jannar 2006, Skov u Bilka,
C‑402/03
,
EU:C:2006:6
, punti
u
).
F’dan ir-rigward, fir-rigward tad-delimitazzjoni bejn il-proċessi ta’ manifattura u ta’ kummerċjalizzazzjoni ta’ prodott, għandu jitfakkar ukoll li mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li prodott għandu jitqies bħala li tqiegħed fiċ-ċirkulazzjoni, fis-sens tal-Artikolu 11 tad-Direttiva 85/374, meta joħroġ mill-proċess ta’ produzzjoni implimentat mill-produttur u jidħol fil-proċess ta’ kummerċjalizzazzjoni fejn ikun qiegħed fl-istat li jkun offrut lill-pubbliku sabiex jiġi użat jew ikkunsmat (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad‑9 ta’ Frar 2006, O’Byrne,
C‑127/04
,
EU:C:2006:93
, punt
).
Fit-tielet lok, fir-rigward tal-għan imfittex mid-Direttiva 85/374, ir-raba’ premessa tagħha tindika li l-protezzjoni tal-konsumatur teżiġi li l-produtturi involuti kollha fil-proċess ta’ produzzjoni għandhom jinżammu responsabbli, kemm-il darba l-prodott finali jew il-parti komponenti jew il-materja prima pprovduta minnhom tkun difettuża.
Il-kunċett ta’ “produttur”, fis-sens tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 85/374, li huwa kunċett awtonomu tad-dritt tal-Unjoni, jissodisfa għalhekk l-għan ta’ protezzjoni tal-konsumatur, li jeżiġi, minn naħa, li diversi persuni jkunu jistgħu jitqiesu bħala produtturi u, min-naħa l-oħra, li l-konsumatur ikun jista’ jressaq it-talba tiegħu kontra kwalunkwe waħda minnhom, b’tali mod li t-tfittxija ta’ persuna waħda responsabbli, “l-iktar xierqa”, li kontriha l-konsumatur ikollu jinvoka d-drittijiet tiegħu, ma hijiex rilevanti (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑7 ta’ Lulju 2022, Keskinäinen Vakuutusyhtiö Fennia,
C‑264/21
,
EU:C:2022:536
, punt
).
Fil-każ ineżami, id-domanda magħmula tirrigwarda l-każ ta’ operatur tas-sistema ta’ distribuzzjoni tal-elettriku li jibdel il-livell ta’ vultaġġ tal-elettriku għad-distribuzzjoni tiegħu lill-klijent finali, filwaqt li għandu jiġi ppreċiżat li, fl-assenza ta’ kwalunkwe intervent ta’ dan l-operatur, il-konsumatur ma jkun jista’ juża ebda użu tal-elettriku b’vultaġġ għoli prodott minn Électricité de France.
Konsegwentement, amministratur li jaġixxi b’dan il-mod ma jillimitax ruħu li jipprovdi prodott, f’dan il-każ tal-elettriku, iżda jipparteċipa fil-proċess tal-produzzjoni tiegħu billi jibdel waħda mill-karatteristiċi tiegħu, jiġifieri l-vultaġġ tiegħu, sabiex ipoġġih fi stat li jiġi offrut lill-pubbliku sabiex jintuża jew jiġi kkonsmat.
Kuntrarjament għal dak li jsostni l-Gvern Franċiż, il-livell ta’ vultaġġ tal-elettriku huwa karatteristika ta’ dan il-prodott, u dan indipendentement mill-kwistjoni dwar jekk vultaġġ għoli tal-elettriku jikkostitwixxix difett ta’ sigurtà li l-pubbliku inġenerali jista’ leġittimament jistenna. F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li karatteristika ta’ prodott tista’ tinbidel mingħajr ma dan ikun difettuż, qabel jew wara l-bidla inkwistjoni.
Minn dan isegwi li operatur ta’ network li jibdel il-livell ta’ vultaġġ tal-elettriku għandu jitqies li huwa produttur, fis-sens tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 85/374.
Kuntrarjament għal dak li ġie rrilevat mill-qorti tar-rinviju, din l-interpretazzjoni tal-kunċett ta’ “produttur” ma tmurx kontra d-dispożizzjonijiet tad-direttivi msemmija fil-punt 24 ta’ din is-sentenza, b’mod partikolari d-dispożizzjonijiet li imponew separazzjoni bejn il-kompiti ta’ produzzjoni u dawk ta’ distribuzzjoni tal-elettriku.
Fil-fatt, kif jirriżulta mill-ġurisprudenza ċċitata fil-punt 35 ta’ din is-sentenza, id-determinazzjoni taċ-ċirku tal-persuni responsabbli li li jistgħu jressqu azzjoni kontrihom il-persuni li ġarrbu dannu skont is-sistema ta’ responsabbiltà prevista għandha ssir biss fir-rigward tal-Artikoli 1 u 3 ta’ din id-direttiva, mingħajr ma jkun possibbli li jiġu stabbiliti kriterji supplimentari, mhux previsti f’dawn l-artikoli. Fir-rigward tad-direttivi msemmija fil-punt 24 ta’ din is-sentenza, dawn għandhom għanijiet differenti.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, ir-risposta għad-domanda preliminari għandha tkun li l-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 85/374 għandu jiġi interpretat fis-sens li l-operatur ta’ network ta’ distribuzzjoni tal-elettriku għandu jitqies bħala “produttur”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, meta jibdel il-livell ta’ vultaġġ tal-elettriku għad-distribuzzjoni tiegħu lill-klijent finali.
Fuq l‑ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, minbarra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.

Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (L-Għaxar Awla) taqta’ u tiddeċiedi:

L-Artikolu 3(1) tad-Direttiva tal-Kunsill 85/374/KEE tal‑25 ta’ Lulju 1985 dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet, regolamenti u dispożizzjonijiet amministrattivi ta’ l-Istati Membri dwar responabbiltà għall-prodotti difettużi, kif emendata bid-Direttiva 1999/34/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑10 ta’ Mejju 1999,

għandu jiġi interpretat fis-sens li:

l-operatur ta’ network ta’ distribuzzjoni tal-elettriku għandu jitqies bħala “produttur”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, meta jibdel il-livell ta’ vultaġġ tal-elettriku għad-distribuzzjoni tiegħu lill-klijent finali.

Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Franċiż.