CELEX: 62015CJ0457
Odesłanie prejudycjalne
System handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych w Unii Europejskiej
Dyrektywa 2003/87/WE
Zakres stosowania ratione temporis
Chwila powstania obowiązku związanego z handlem uprawnieniami do emisji
Artykuł 3
Załącznik I
Pojęcie „instalacji”
Działania służące spalaniu paliwa w instalacjach o całkowitej nominalnej mocy cieplnej przekraczającej 20 MW

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni załącznika I do dyrektywy 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 października 2003 r. ustanawiającej system handlu przydziałami [uprawnieniami do] emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie oraz zmieniającej dyrektywę Rady 96/61/WE (
Dz.U. 2003, L 275, s. 32
– wyd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 15, t. 7, s. 631), zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/29/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. (
Dz.U. 2009, L 140, s. 63
) (zwanej dalej „dyrektywą 2003/87”), oraz art. 19 ust. 2 decyzji Komisji 2011/278/UE z dnia 27 kwietnia 2011 r. w sprawie ustanowienia przejściowych zasad dotyczących zharmonizowanego przydziału bezpłatnych uprawnień do emisji w całej Unii na mocy art. 10a dyrektywy 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (
Dz.U. 2011, L 130, s. 1
).
Wniosek ten został złożony w ramach sporu między Vattenfall Europe Generation AG (zwaną dalej „Vattenfall”) a Bundesrepublik Deutschland (państwem niemieckim) w przedmiocie określenia chwili, od której instalacja wytwarzająca energię elektryczną podlega obowiązkowi raportowania i zwrotu uprawnień do emisji gazów cieplarnianych (zwanych dalej „uprawnieniami”) przewidzianemu w dyrektywie 2003/87.
Ramy prawne
Prawo Unii
Dyrektywa 2003/87
Artykuł 2 ust. 1 dyrektywy 2003/87 stanowi:
„Niniejszą dyrektywę stosuje się do emisji z działań wymienionych w załączniku I oraz gazów cieplarnianych wymienionych w załączniku II”.
Artykuł 3 tej dyrektywy ma następujące brzmienie:
„Do celów niniejszej dyrektywy:
[…]
b)
»emisje« oznaczają uwolnienie gazów cieplarnianych do powietrza ze źródła znajdującego się w jakiejkolwiek instalacji […];
[…]
e)
»urządzenie« [instalacja] oznacza stacjonarną jednostkę techniczną, gdzie przeprowadzana jest jedna lub więcej czynności wymienionych w załączniku 1 oraz wszelkie inne czynności bezpośrednio związane, które mają technicznie powiązania z czynnościami prowadzonymi na danym miejscu i które mogą mieć wpływ na emisje;
[…]
t)
»spalanie« oznacza każde utlenianie paliwa, niezależnie od sposobu wykorzystania uzyskanej w tym procesie energii cieplnej, elektrycznej lub mechanicznej oraz wszelkie inne bezpośrednio z tym związane czynności, w tym przemywanie gazów odlotowych;
u)
»wytwórca energii elektrycznej« oznacza instalację, która od dnia 1 stycznia 2005 r. włącznie wytwarzała energię elektryczną przeznaczoną do sprzedaży osobom trzecim i w której nie prowadzi się innych działań wymienionych w załączniku I niż »spalanie paliw«”.
Artykuł 4 dyrektywy 2003/87 stanowi:
„Państwa członkowskie zapewniają, aby od dnia 1 stycznia 2005 r. żadna instalacja nie prowadziła jakichkolwiek działań wymienionych w załączniku I powodujących emisje określone w odniesieniu do tego działania, chyba że prowadzący instalację posiada zezwolenie wydane przez właściwy organ zgodnie z art. 5 i 6 lub instalacja wyłączona jest z systemu wspólnotowego na mocy art. 27. Ma to zastosowanie również do instalacji włączonych na mocy art. 24”.
Zgodnie z art. 6 dyrektywy 2003/87:
„1.   Właściwy organ wydaje pozwolenie na emisje gazów cieplarnianych […] przyznające zezwolenie na emisję gazów cieplarnianych ze wszystkich lub części instalacji, jeśli jest przekonany, że operator jest zdolny do monitorowania oraz składania sprawozdań z emisji.
[…]
2.   Pozwolenia na emisje gazów cieplarnianych zawierają, co następuje:
a)
nazwisko (nazwę) i adres operatora;
b)
opis działań oraz emisji z instalacji;
[…]
e)
zobowiązanie do poddania przydziałów [uprawnień], innych niż przydziały [uprawnienia] wydane na mocy rozdziału II, odpowiadające całkowitej ilości emisji z instalacji w każdym roku kalendarzowym, zweryfikowanej zgodnie z art. 15, w okresie czterech miesięcy po zakończeniu tego roku”.
Artykuł 10a ust. 3 tej dyrektywy przewiduje:
„Z zastrzeżeniem ust. 4 oraz 8 i niezależnie od przepisów art. 10c nie przydziela się żadnych bezpłatnych uprawnień wytwórcom energii elektrycznej, instalacjom służącym do wychwytywania CO
, rurociągom służącym do transportu CO
ani składowiskom CO
”.
Artykuł 12 ust. 3 wspomnianej dyrektywy brzmi następująco:
„Państwa członkowskie zapewniają, aby do dnia 30 kwietnia każdego roku operatorzy każdego urządzenia zwracali liczbę przydziałów [uprawnień] innych niż przydziały [uprawnienia] wydane na mocy rozdziału II, odpowiadającą całkowitej ilości emisji z urządzeń w trakcie poprzedniego roku kalendarzowego, zweryfikowanej zgodnie z art. 15, oraz aby były one następnie anulowane [umorzone]”.
Artykuł 14 dyrektywy 2003/87 stanowi:
„1.   Do dnia 31 grudnia 2011 r. Komisja przyjmie rozporządzenie w sprawie monitorowania i raportowania emisji […] opierające się na zasadach monitorowania i raportowania określonych w załączniku IV i które w wymogach dotyczących monitorowania i raportowania dotyczących każdego gazu cieplarnianego określa potencjał danego gazu w zakresie powodowania globalnego efektu cieplarnianego.
Środek ten, mający na celu zmianę elementów innych niż istotne niniejszej dyrektywy poprzez jej uzupełnienie, przyjmuje się zgodnie z procedurą regulacyjną połączoną z kontrolą, o której mowa w art. 23 ust. 3.
[…]
3.   Państwa członkowskie zapewniają, aby każdy prowadzący instalację lub operator statku powietrznego monitorował emisje z tej instalacji w każdym roku kalendarzowym, lub, od dnia 1 stycznia 2010 r., ze statku powietrznego, który eksploatuje, oraz składał właściwemu organowi raporty w tym zakresie po zakończeniu tego roku, zgodnie z rozporządzeniem, o którym mowa w ust. 1.
[…]”.
Załącznik I do dyrektywy 2003/87 wymienia kategorie działań, do których ma ona zastosowanie. Pośród tych działań wymienione jest między innymi „[s]palanie paliw w instalacjach o całkowitej nominalnej mocy cieplnej przekraczającej 20 MW (z wyjątkiem instalacji spalania odpadów niebezpiecznych lub komunalnych)”.
Decyzja 2011/278
Motyw 31 decyzji 2011/278 brzmi następująco:
„Biorąc pod uwagę fakt, że począwszy od roku 2013 pełny system aukcyjny powinien stać się regułą dla sektora energetycznego, z uwzględnieniem jego możliwości do przeniesienia w ceny energii elektrycznej zwiększonych kosztów emisji CO
, oraz że nie należy dokonywać przydziału bezpłatnych uprawnień do emisji dla żadnego rodzaju produkcji energii elektrycznej z wyjątkiem przejściowego przydziału bezpłatnych uprawnień na potrzeby modernizacji produkcji energii elektrycznej oraz energii elektrycznej wytwarzanej z gazów odlotowych, niniejsza decyzja nie powinna mieć zastosowania do przydziału bezpłatnych uprawnień do emisji związanych z produkcją lub zużyciem energii elektrycznej. Zgodnie z art. 10a ust. 6 dyrektywy [2003/87] sektorom lub podsektorom uznanym za narażone na znaczące ryzyko ucieczki emisji można jednak zrekompensować koszty związane z emisją gazów cieplarnianych przeniesione w ceny energii; rekompensaty tej należy dokonać przy wykorzystaniu środków finansowych przyjętych przez państwa członkowskie zgodnie z mającymi zastosowanie zasadami pomocy państwa, i które zostaną przyjęte w tym obszarze przez Komisję”.
Artykuł 1 tej decyzji stanowi:
„W niniejszej decyzji ustanawia się zasady przejściowe dotyczące zharmonizowanego przydziału bezpłatnych uprawnień do emisji w całej Unii zgodnie z dyrektywą [2003/87], począwszy od 2013 r.”.
Artykuł 19 wspomnianej decyzji, zatytułowany „Przydział dla nowych instalacji”, stanowi:
„1.   Na potrzeby przydziału uprawnień do emisji dla nowych instalacji, z wyjątkiem przydziału dla instalacji, o których mowa w art. 3 lit. h) tiret trzecie dyrektywy [2003/87], państwa członkowskie obliczają wstępną roczną liczbę uprawnień do emisji przydzielanych bezpłatnie od momentu rozpoczęcia normalnej działalności instalacji dla każdej podinstalacji oddzielnie w następujący sposób:
[…]
c)
w przypadku każdej podinstalacji objętej wskaźnikiem emisyjności opartym na paliwie wstępna roczna liczba uprawnień do emisji przydzielanych bezpłatnie odpowiada wartości tego wskaźnika emisyjności opartego na paliwie, o którym mowa w załączniku I, pomnożonej przez poziom działalności związanej z paliwem;
[…].
2.   W przypadku weryfikowanych w sposób niezależny emisji nowej instalacji, które miały miejsce przed rozpoczęciem normalnej działalności, dodatkowe przydziały przydziela się w oparciu o emisje historyczne wyrażone w tonach ekwiwalentu dwutlenku węgla
[…]”.
Rozporządzenie nr 601/2012
Artykuł 5 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (UE) nr 601/2012 z dnia 21 czerwca 2012 r. w sprawie monitorowania i raportowania w zakresie emisji gazów cieplarnianych zgodnie z dyrektywą 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (
Dz.U. 2012, L 181, s. 30
) przewiduje:
„Monitorowanie i raportowanie prowadzi się w sposób kompletny i obejmują one wszystkie emisje z procesów technologicznych oraz z procesów spalania, ze wszystkich źródeł emisji i strumieni materiałów wsadowych należących do rodzajów działań wymienionych w załączniku I do dyrektywy [2003/87] oraz innych stosownych rodzajów działań włączonych zgodnie z art. 24 wspomnianej dyrektywy, a także emisje wszystkich gazów cieplarnianych określonych w odniesieniu do tych rodzajów działań, przy jednoczesnym unikaniu podwójnego liczenia”.
Artykuł 20 ust. 1 tego rozporządzenia stanowi:
„Prowadzący instalację definiuje granice monitorowania dla każdej instalacji.
W tych granicach prowadzący instalację uwzględnia wszystkie odpowiednie emisje gazów cieplarnianych pochodzące ze wszystkich źródeł emisji i strumieni materiałów wsadowych należących do rodzajów działań prowadzonych w instalacji i wymienionych w załączniku I do dyrektywy [2003/87], jak również z rodzajów działań i gazów cieplarnianych włączonych przez państwo członkowskie na mocy art. 24 dyrektywy [2003/87].
Prowadzący instalację uwzględnia zarówno emisje z normalnego trybu działalności, jak i z wydarzeń nietypowych, włącznie z rozruchem i wyłączeniem instalacji oraz sytuacjami awaryjnymi w okresie sprawozdawczym, z wyjątkiem emisji z ruchomych maszyn służących do celów transportu”.
Prawo niemieckie
Paragraf 2 ust. 1 Gesetz über den Handel mit Berechtigungen zur Emission von Treibhausgasen (ustawy o handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych) z dnia 21 lipca 2011 r. (BGBl. I 1475, s. 3154, zwanej dalej „TEHG”) przewiduje:
„Niniejsza ustawa stosuje się do emisji gazów cieplarnianych wymienionych w części 2 załącznika 1 wynikających z wymienionych tam działań. […]”.
Część 2 załącznika 1 do TEHG ma następujące brzmienie:
„1.
Jednostki spalające do spalania paliw o łącznej nominalnej mocy cieplnej wynoszącej co najmniej 20 MW w instalacji, o ile nie są one ujęte w poniższych punktach.
2.
Instalacje wytwarzające energię elektryczną, parę, ciepłą wodę, ciepło technologiczne lub podgrzane spaliny poprzez użycie paliw w urządzeniu spalającym (takim jak elektrownia, elektrociepłownia, instalacja grzewcza, instalacja z turbiną gazową, instalacja z silnikiem spalinowym, inne urządzenia spalinowe), w tym przynależne kotły parowe, o nominalnej mocy cieplnej wynoszącej co najmniej 50 MW”.
Paragraf 18 ust. 4 Verordnung über die Zuteilung von Treibhausgas-Emissionsberechtigungen in der Handelsperiode 2013 bis 2020 (rozporządzenia w sprawie przydziału uprawnień do emisji gazów cieplarnianych w okresie handlu 2013–2020) z dnia 26 września 2011 r. (BGBl. I 2011, s. 1921) przewiduje:
„W odniesieniu do emisji elementów objętych przydziałem, które miały miejsce przed rozpoczęciem normalnej działalności, przydziela się dodatkowe uprawnienia dla nowych instalacji na podstawie tych emisji wyrażonych w tonach równoważnika dwutlenku węgla”.
Postępowanie główne i pytania prejudycjalne
Z postanowienia odsyłającego wynika, że Vattenfall użytkuje nowo zbudowaną elektrownię w Moorburgu koło Hamburga (Niemcy). Moc cieplna spalania tej elektrowni na węgiel kamienny wynosi 3700 MW.
Dwoma pismami z dnia 7 sierpnia i 3 września 2013 r. Vattenfall powiadomił Deutsche Emissionshandelsstelle im Umweltbundesamt (niemiecki urząd handlu uprawnieniami do emisji federalnego urzędu ds. środowiska, zwany dalej „urzędem handlu uprawnieniami do emisji”), że ze względu na to, iż elektrownia Moorburg znajduje się w fazie budowy, nie podlega ona obowiązkom związanym z handlem uprawnieniami i z ich zwrotami, wynikającym z systemu ustanowionego w dyrektywie 2003/87 (zwanego dalej „systemem handlu uprawnieniami”).
Ze względu na to, że urząd handlu uprawnieniami do emisji pismem z dnia 18 września 2013 r. odrzucił taką interpretację, Vattenfall wniósł do Verwaltungsgericht Berlin (sądu administracyjnego w Berlinie, Niemcy) skargę o stwierdzenie, że obowiązek związany z handlem uprawnieniami powstaje dopiero z chwilą rozpoczęcia próbnej eksploatacji przez prowadzącego instalację.
Vattenfall uważa, że z art. 3 lit. u) dyrektywy 2003/87 wynika, iż dotyczy ona instalacji wytwarzających energię elektryczną dopiero od chwili, w której produkują one energię elektryczną przeznaczoną do sprzedaży osobom trzecim. TEHG jest więc zgodna z tym przepisem w zakresie, w jakim zgodnie z częścią 2 pkt 2 załącznika 1 do tej ustawy nie obejmuje ona systemem handlu uprawnieniami emisji wytworzonych przez elektrownię przed rozpoczęciem produkcji prądu elektrycznego. Obowiązek związany z handlem uprawnieniami powstaje dopiero z chwilą odbioru gotowej do ruchu instalacji przez jej operatora, kiedy rozpoczyna on próbną eksploatację. Ta interpretacja jest zgodna z częścią 2 pkt 1 załącznika 1 do TEHG, który ma zagwarantować objęcie zakresem zastosowania TEHG wszystkich rodzajów instalacji, ale nie zawiera żadnej wskazówki dotyczącej jego czasowego zakresu stosowania.
Republika Federalna Niemiec utrzymuje natomiast, że elektrownia Moorburg ze względu na jej moc cieplną przekraczającą 20 MW podlega obowiązkowi związanemu z handlem uprawnieniami od chwili, w której zaczęła emitować gazy cieplarniane w związku ze swoją działalnością, bez względu na cel spalania. Działalność instalacji rozpoczyna się bowiem wraz z pierwszymi próbami eksploatacji, a w konsekwencji z chwilą rozpoczęcia emisji gazów cieplarnianych, niezależnie od jej powodu. Wynika to z TEHG, która w części 2 pkt 1 załącznika 1 przewiduje, że należy brać pod uwagę wszystkie emisje wynikające ze spalania. Jest to zgodne zarówno z pojęciem spalania zawartym w art. 3 lit. t) dyrektywy 2003/87, jak też z czasowymi granicami monitorowania emisji przewidzianymi w art. 20 ust. 1 rozporządzenia nr 601/2012.
Sąd odsyłający zaznacza w tym względzie, że ani prawo niemieckie, ani prawo Unii nie zawierają wyraźnego przepisu dotyczącego chwili, od której instalacje uruchomione w okresie handlu 2013–2020 podlegają obowiązkowi związanemu z handlem uprawnieniami. Niemniej odpowiedź na to pytanie można znaleźć w załączniku I do dyrektywy 2003/87, który wymienia „spalanie paliw w instalacjach o całkowitej nominalnej mocy cieplnej przekraczającej 20 MW”, jak też w art. 19 ust. 2 decyzji 2011/278. Chociaż ta decyzja nie ma zastosowania do instalacji przeznaczonych do wytwarzania energii elektrycznej, z jej art. 19 ust. 2 dotyczącego nowych instalacji można w szczególności wywieść wniosek, że obowiązek związany z handlem emisjami powstaje przed rozpoczęciem normalnej eksploatacji takich instalacji. Jeżeli natomiast obowiązek ten powstaje dopiero z chwilą rozpoczęcia normalnej eksploatacji, Vattenfall zwrócił zbyt dużą liczbę uprawnień.
W tych okolicznościach Verwaltungsgericht Berlin (sąd administracyjny w Berlinie) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:
„1)
Czy umieszczenie kategorii działań »Spalanie paliw w instalacjach o całkowitej nominalnej mocy cieplnej przekraczającej 20 MW« w załączniku I do dyrektywy 2003/87 prowadzi do tego, że obowiązek związany z handlem emisjami, jakiemu podlega instalacja wytwarzająca energię elektryczną, powstaje w chwili pierwszej emisji gazów cieplarnianych i tym samym ewentualnie przed chwilą pierwszego wytworzenia energii elektrycznej przez instalację?
2)
W przypadku udzielenia odpowiedzi przeczącej na pytanie pierwsze:
Czy art. 19 ust. 2 decyzji 2011/278 należy interpretować w ten sposób, że emisja gazów cieplarnianych, która miała miejsce przed rozpoczęciem normalnej działalności instalacji objętej załącznikiem I do dyrektywy 2003/87, powoduje powstanie obowiązku raportowania i zwrotu uprawnień do emisji przez prowadzącego instalację już od chwili pierwszych emisji w fazie budowy instalacji?
3)
W przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej na pytanie drugie:
Czy art. 19 ust. 2 decyzji 2011/278 należy interpretować w ten sposób, że stoi na przeszkodzie stosowaniu krajowego przepisu transponującego zawartego w § 18 ust. 4 rozporządzenia w sprawie przydziału uprawnień do emisji gazów cieplarnianych w okresie handlu 2013–2020 do instalacji wytwarzających energię elektryczną w odniesieniu do ustalenia początku obowiązku związanego z handlem emisjami?”.
W przedmiocie pytań prejudycjalnych
W przedmiocie pytania pierwszego
Poprzez pytanie pierwsze sąd odsyłający zmierza zasadniczo do ustalenia, czy załącznik I do dyrektywy 2003/87 w zakresie, w jakim obejmuje „[s]palanie paliw w instalacjach o całkowitej nominalnej mocy cieplnej przekraczającej 20 MW” w wykazie kategorii działań, do których ma zastosowanie ta dyrektywa, należy interpretować w ten sposób, że obowiązek związany z handlem uprawnieniami do emisji instalacji przeznaczonych do wytwarzania energii elektrycznej powstaje z chwilą pierwszej emisji gazów cieplarnianych, a zatem ewentualnie nawet przed pierwszym wytwarzaniem energii elektrycznej.
Należy przypomnieć, że ogólna systematyka dyrektywy 2003/87 opiera się na dokładnym księgowaniu wydanych, posiadanych, przenoszonych i umorzonych uprawnień. To dokładne księgowanie jest niezbędne do osiągnięcia celu owej dyrektywy, jakim jest ustanowienie systemu handlu uprawnieniami, który ma służyć ograniczeniu emisji tych gazów do atmosfery do poziomu zapobiegającego niebezpiecznemu zakłócaniu klimatu przez czynniki antropogeniczne i którego celem ostatecznym jest ochrona środowiska (zob. podobnie wyrok z dnia 29 kwietnia 2015 r., Nordzucker,
C‑148/14
,
EU:C:2015:287
, pkt
).
Celem wdrożenia tego systemu art. 2 ust. 1 dyrektywy 2003/87 przewiduje, że jej zakres zastosowania obejmuje emisje z działań wymienionych w załączniku I oraz gazy cieplarniane wymienione w załączniku II do niej – w tym w szczególności dwutlenek węgla.
Ponadto z art. 4 tej dyrektywy wynika, że państwa członkowskie są zobowiązane do zapewnienia, aby żadna instalacja nie podejmowała działań wymienionych w załączniku I powodujących emisje określone w odniesieniu do tego działania, jeżeli jej operator nie posiada pozwolenia wydanego przez właściwy organ zgodnie z warunkami przewidzianymi w tej dyrektywie.
Zgodnie z art. 6 ust. 2 dyrektywy 2003/87 wydanie takiego pozwolenia jest uzależnione od poszanowania w szczególności obowiązku określonego w jej art. 12 ust. 3, na podstawie którego operatorzy są zobowiązani do zwrotu przed dniem 30 kwietnia danego roku, celem umorzenia, liczby uprawnień do emisji gazów cieplarnianych równej ilości ich emisji w poprzednim roku kalendarzowym (zob. podobnie wyrok z dnia 29 kwietnia 2015 r., Nordzucker,
C‑148/14
,
EU:C:2015:287
, pkt
).
Jak wynika z art. 14 ust. 3 dyrektywy 2003/87, ten obowiązek zwrotu polega na składaniu raportów, które prowadzący instalacje sporządzają zgodnie z zasadami określonymi w rozporządzeniu, do którego przyjęcia Komisja jest zobowiązana na podstawie art. 14 ust. 1 tej dyrektywy (zob. podobnie wyrok z dnia 29 kwietnia 2015 r., Nordzucker,
C‑148/14
,
EU:C:2015:287
, pkt
).
Na podstawie tego ostatniego przepisu Komisja przyjęła rozporządzenie nr 601/2012, którego art. 20 ust. 1 akapit drugi przewiduje, że w granicach monitorowania określonych dla każdej instalacji przez jej prowadzącego uwzględnia on całość danych emisji gazów cieplarnianych pochodzących ze wszystkich źródeł emisji i strumieni materiałów wsadowych należących do działań prowadzonych w instalacji i wymienionych w załączniku I do dyrektywy 2003/87.
Artykuł 20 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia nr 601/2012 precyzuje, że obowiązek ten dotyczy nie tylko emisji związanych z normalnym trybem działalności, lecz również z wydarzeniami nietypowymi takimi jak rozruch i wyłączenie instalacji. Ponieważ nie jest to wyliczenie wyczerpujące, emisje wytworzone przy innych wydarzeniach nietypowych, takie jak wytworzone podczas próbnej eksploatacji instalacji, również powinny zostać uwzględnione do celów monitorowania i raportowania emisji.
Ponadto należy przypomnieć, że art. 3 lit. e) dyrektywy 2003/87 definiuje instalację do celów tej dyrektywy jako stacjonarną jednostkę techniczną, gdzie przeprowadzana jest jedna lub więcej czynności wymienionych w załączniku I do tej dyrektywy oraz wszelkie inne czynności bezpośrednio związane, które mają technicznie powiązania z czynnościami prowadzonymi na danym miejscu i które mogą mieć wpływ na emisje i zanieczyszczenie (wyrok z dnia 9 czerwca 2016 r., Elektriciteits Produktiemaatschappij Zuid-Nederland EPZ,
C‑158/15
,
EU:C:2016:422
, pkt
).
Wśród działań wymienionych we wspomnianym załączniku I znajduje się spalanie paliw w instalacjach o całkowitej nominalnej mocy cieplnej przekraczającej 20 MW, z wyjątkiem instalacji spalania odpadów niebezpiecznych lub komunalnych.
Pojęcie spalania jest zdefiniowane w art. 3 lit. t) dyrektywy 2003/87 jako każde utlenianie paliwa, niezależnie od sposobu wykorzystania uzyskanej w tym procesie energii cieplnej, elektrycznej lub mechanicznej, oraz wszelkie inne bezpośrednio z tym związane czynności.
Nie ma zatem znaczenia, że w pierwszym okresie próbnej eksploatacji, w którym miały miejsce emisje gazów cieplarnianych do atmosfery, elektrownia objęta zakresem stosowania dyrektywy 2003/87 nie produkuje energii elektrycznej, ponieważ w świetle obowiązku zwrotu uprawnień nie ma konieczności, by ciepło powstające w wyniku spalania paliw było wykorzystywane w tym celu.
Z powyższego wynika, że instalacja przeznaczona do wytwarzania energii elektrycznej w wyniku spalania paliw, której moc przekracza wartość przewidzianą w załączniku I do dyrektywy 2003/87, podlega obowiązkom, które zawiera system handlu uprawnieniami, a w szczególności obowiązkowi raportowania w odniesieniu do emisji pochodzących ze wszystkich źródeł emisji i strumieni materiałów wsadowych związanych z działaniami prowadzonymi w instalacji, w tym emisji powstałych w okresie próbnej eksploatacji przed rozpoczęciem normalnej eksploatacji tej instalacji.
Ta wykładnia dyrektywy 2003/87 jest zgodna z jej podstawowym celem, a mianowicie ochroną środowiska poprzez redukcję emisji gazów cieplarnianych (zob. podobnie wyrok z dnia 28 kwietnia 2016 r., Borealis Polyolefine i in.,
C‑191/14, C‑192/14, C‑295/14, C‑389/14 i od C‑391/14 do C‑393/14
,
EU:C:2016:311
, pkt
), i nie może jej podważać fakt, że zakwalifikowanie instalacji jako wytwórcy energii elektrycznej w rozumieniu art. 3 lit. u) tej dyrektywy jest podporządkowane warunkowi wytwarzania energii elektrycznej przeznaczonej do sprzedaży osobom trzecim.
Przepis ten nie ma bowiem definiować zakresu stosowania dyrektywy 2003/87, lecz przyczynić się do wprowadzenia rozróżnienia ważnego dla określenia maksymalnej rocznej liczby uprawnień w rozumieniu art. 10a ust. 5 tej dyrektywy (zob. podobnie wyrok z dnia 28 kwietnia 2016 r., Borealis Polyolefine i in.,
C‑191/14, C‑192/14, C‑295/14, C‑389/14 i od C‑391/14 do C‑393/14
,
EU:C:2016:311
, pkt
–
).
Jak już orzekł Trybunał, zgodnie z art. 10a ust. 1 akapit trzeci i art. 10a ust. 3–5 dyrektywy 2003/87 instalacje objęte art. 10a ust. 3 tej dyrektywy należy odróżnić od innych instalacji generujących emisje gazów cieplarnianych. Do tych pierwszych zaliczają się między innymi wytwórcy energii elektrycznej w rozumieniu art. 3 lit. u) wspomnianej dyrektywy (wyrok z dnia 28 kwietnia 2016 r., Borealis Polyolefine i in.,
C‑191/14, C‑192/14, C‑295/14, C‑389/14 i od C‑391/14 do C‑393/14
,
EU:C:2016:311
, pkt
).
Ponadto należy zaznaczyć, że okoliczność, iż te obowiązki skierowane są do prowadzącego instalację, nie oznacza, że emisje powstałe podczas próbnych rozruchów przeprowadzonych przez jej budowniczego nie muszą być brane pod uwagę. Otóż z jednej strony, jak podnosi Komisja, pojęcie „wytwórcy energii elektrycznej” w rozumieniu art. 3 lit. u) dyrektywy 2003/87 nie ma znaczenia dla powstania obowiązku związanego z handlem uprawnieniami do emisji. Z drugiej strony spoczywający na prowadzącym instalację obowiązek raportowania i zwrotu dotyczy również tych emisji, gdyż system handlu uprawnieniami stosuje się zgodnie z art. 2 ust. 1 tej dyrektywy do wszystkich emisji z działań wymienionych w załączniku I do niej.
Wobec powyższego na pytanie pierwsze należy odpowiedzieć, że załącznik I do dyrektywy 2003/87 w zakresie, w jakim włącza „spalanie paliw w instalacjach o całkowitej nominalnej mocy cieplnej przekraczającej 20 MW” do wykazu kategorii działań, do których stosuje się ta dyrektywa, należy interpretować w ten sposób, że obowiązek związany z handlem uprawnieniami instalacji przeznaczonej do wytwarzania energii elektrycznej powstaje z chwilą pierwszej emisji gazów cieplarnianych, a zatem ewentualnie nawet przed pierwszym wytwarzaniem energii elektrycznej.
W przedmiocie pytań drugiego i trzeciego
Z uwagi na odpowiedź udzieloną na pytanie pierwsze nie ma konieczności udzielania odpowiedzi na pytania drugie i trzecie.
W przedmiocie kosztów
Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.

Z powyższych względów Trybunał (szósta izba) orzeka, co następuje:

Załącznik I do dyrektywy 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 października 2003 r. ustanawiającej system handlu przydziałami [uprawnieniami do] emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie oraz zmieniającej dyrektywę Rady 96/61/WE, zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/29/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r., w zakresie, w jakim włącza „spalanie paliw w instalacjach o całkowitej nominalnej mocy cieplnej przekraczającej 20 MW” do wykazu kategorii działań, do których stosuje się ta dyrektywa, należy interpretować w ten sposób, że obowiązek związany z handlem uprawnieniami instalacji przeznaczonej do wytwarzania energii elektrycznej powstaje z chwilą pierwszej emisji gazów cieplarnianych, a zatem ewentualnie nawet przed pierwszym wytwarzaniem energii elektrycznej.

Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: niemiecki.