CELEX: 62015CJ0688
Rinviju għal deċiżjoni preliminari
Skemi ta’ garanzija għal depożiti u ta’ kumpens għal investituri
Direttiva 94/19/KE
Il-punt 1 tal-Artikolu 1
Depożiti
Sitwazzjonijiet tranżitorji ġejjin minn tranżazzjonijiet bankarji normali
Direttiva 97/9/KE
It-tieni subparagrafu tal-Artikolu 2(2)
Fondi dovuti lil investitur jew li jappartjenu lilu jew miżmuma f’ismu minn impriża ta’ investiment relata ma’ tranżazzjonijiet ta’ investiment
Istituzzjoni ta’ kreditu li toħroġ titoli trasferibbli
Fondi ttrasferiti minn individwi lil din l-istituzzjoni għas-sottoskrizzjoni ta’ titoli trasferibbli futuri
Applikazzjoni tad-Direttiva 2004/39/KE
Falliment tal-imsemmija istituzzjoni qabel il-ħruġ tat-titoli trasferibbli inkwistjoni
Impriża pubblika responsabbli mill-iskemi ta’ garanzija għal depożiti u ta’ kumpens għall-investituri
Invokabbiltà tad-Direttivi 94/19/KE u 97/9/KE fil-konfront ta’ din l-impriża

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 1(1), tal-Artikolu 7(1) u tal-Artikolu 8(3) tad-Direttiva 94/19/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-30 ta’ Mejju 1994 dwar skemi ta’ garanzija għal depożiti (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 6, Vol. 2, p. 252), kif emendata bid-Direttiva 2009/14/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-11 ta’ Marzu 2009 (
ĠU 2009, L 68, p. 3
, iktar ’il quddiem id-“Direttiva 94/19”), kif ukoll tal-Artikolu 1(1) u (4) u tal-Artikolu 2(2) tad-Direttiva 97/9/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-3 ta’ Marzu 1997 dwar skemi ta’ kumpens għall-investitur (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 6, Vol. 2, p. 311).
Dawn it-talbiet ġew ippreżentati fil-kuntest ta’ proċeduri mibdija, minn naħa, minn Agnieška Anisimovienė u 256 persuna oħra (iktar ’il quddiem, flimkien, A. Anisimovienė u oħrajn) u, min-naħa l-oħra, minn “Indėlių ir investicijų draudimas” VĮ (iktar ’il quddiem “IID”), dwar il-kumpens li A. Anisimovienėdwar u oħrajn kif ukoll Alvydas Raišelis jixtiequ jibbenefikaw għal fondi mogħtija lil bankas “Snoras” AB (iktar ’il quddiem “Snoras”) bħala sottoskrizzjoni ta’ azzjonijiet u obbligazzjonijiet futuri li din l-istituzzjoni kellha l-ħsieb li toħroġ, iżda li l-ħruġ tagħhom ma seħħx, minħabba l-falliment ta’ din tal-aħħar.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
Id-Direttiva 94/19
L-ewwel, it-tieni u r-raba’ premessa tad-Direttiva 94/19 jipprevedu li:
“Billi, bi qbil ma’ l-għanijiet tat-Trattat, żvilupp armonizzat ta’ l-attivitajiet ta’ l-istituzzjonijiet ta’ kreditu [fl-Unjoni] kollha għandu jkun imħeġġeġ permezz ta’ l-eliminazzjoni tar-restrizzjonijiet kollha tad-dritt ta’ stabbiliment u tal-libertà li jkunu ipprovduti servizzi, waqt li tiżdied l-istabbilità tas-sistema bankarja u tal-protezzjoni ta’ dawk li jfaddlu;
Billi, meta r-restrizzjonijiet dwar l-attivitajiet ta’ l-istituzzjonijiet ta’ kreditu jkunu eliminati, konsiderazzjoni għandha tingħata lis- sitwazzjoni li tista’ tinqala jekk depożiti f’istituzzjoni ta’ kreditu li jkollha friegħi fi Stati Membri oħra ma jkunux aktar disponibbli; billi huwa indispensabbli li jkun assigurat livell minimu ta’ armoniżazzjoni tal-protezzjoni ta’ depożiti kull meta depożiti jkunu lokalizzati [fl-Unjoni] minħabba li protezzjoni bħal din għal depożiti hija essenzjali bħala regola prudenti għat-twettieq tas-suq singolu bankarju[;]
[…]
Billi l-kost għall-istituzzjonijiet ta’ kreditu biex jipparteċipaw fi skema ta’ garanzija m’għandu l-ebda relazzjoni ma’ l-ispiża li tirriżulta minn ġbir massiv ta’ depożiti fil-bank mhux biss mill-istituzzjoni ta’ kreditu f’diffikultajiet imma wkoll mill-instituzzjonijiet b’saħħithom, wara li jkun hemm telf ta’ fiduċja tad-depożitaturi fis-sodizza tas-sistema bankarja”.
L-Artikolu 1 ta’ din id-direttiva tagħti d-definizzjonijiet li ġejjin:
“Għall-iskopijiet ta’ din id-Direttiva:
1)
‘depożitu’ għandha tfisser xi bilanċ ta’ kreditu li jirriżulta minn fondi li jitħallew f’kont jew minn sitwazzjonijiet temporanji li joħorġu minn transazzjonijiet bankarji normali u li l-istituzzjoni ta’ kreditu għandha tħallas skond il-kondizzjonijiet legali u kontrattwali applikabbli, u xi dejn b’xhieda [ippruvati permezz] ta’ ċertifikat maħruġ mill-istituzzjoni ta’ kreditu.
[…]
[…]
4)
‘
istituzzjonijiet ta’ kreditu
’ għandha tfisser intrapriża li n-negozju tagħha jkun li tirċievi depożiti jew fondi oħra ri-pagabbli mill-pubbliku u li tagħti krediti mill-kont tagħha;
[…]”
L-Artikolu 7(1) u (2) tal-imsemmija direttiva jipprevedi:
“1.   L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-kopertura għad-depożiti aggregati ta’ kull depożitant għandha tkun ta’ mill-anqas EUR 50000 fil-każ li d-depożiti ma jkunux disponibbli.
1a.   Sal-31 ta’ Diċembru 2010, l-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-kopertura għad-depożiti aggregati ta’ kull depożitant għandha tkun iffissata għal EUR 100000 fil-każ li d-depożiti ma jkunux disponibbli.
[…]
2.   L-Istati Membri jistgħu jipprovdu li ċerti depożitaturi jew depożiti għandhom ikunu esklużi mill-garanzija jew għandhom jingħataw livell anqas ta’ garanzija. Dawk l-esklużjonijiet huma mniżżla fl-Anness I.”
L-Anness I ta’ din l-istess direttiva jsemmi, fil-punt 12, is-“[s]sigurtajiet ta’ dejn maħruġa mill-[…]istituzzjoni [ta’ kreditu] […].”
Id-Direttiva 97/9
Il-premessi 2 sa 4 u 8 tad-Direttiva 97/9 jipprevedu:
“(2)
Billi d-Direttiva 93/22/KEE [tal-10 ta’ Mejju 1993 dwar servizzi ta’ investiment fil-qasam ta’ titoli (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 6, Vol. 2, p. 43),] tistabbilixxi regoli prudenti li d-ditti [l-impriża] ta’ l-investiment għandhom josservaw il-ħin kollu, inklużi r-regoli li l-iskop tagħhom huma li jipproteġu sakemm ikun possibbli d-drittijiet ta’ investitur fir-rigward ta’ flus jew strumenti li jappartjenu lilhom;
(3)
Billi, madankollu, l-ebda sistema ta’ superviżjoni ma tista’ tipprovdi protezzjoni sħiħa, partikolarment meta atti ta’ frodi jkunu mwettqa;
(4)
Billi l-protezzjoni ta’ l-investituri u l-manteniment ta’ fiduċja fis-sistema finanzjarja huma aspett importanti fit-twettieq u l-funzjonar xieraq tas-suq intern f’dan il-qasam; billi għal dak il-għan huwa għalhekk essenzjali li kull Stat Membru għandu jkollu skema ta’ kumpens għall-investitur li tiggarantixxi livell armonizzat minimu ta’ protezzjoni mill-anqas lejn l-investitur żgħir fil-każ li ditta ta’ l-investiment ma tkunx tista’ tilħaq l-obligazzjonijiet tagħha ma’ klijenti investituri;
[…]
(8)
Billi, għalhekk, kull Stat Membru għandu jkun meħtieġ li jkollu skema jew skemi ta’ kumpens għall-investitur li tagħhom kull ditta ta’ l-investiment bħal din għandha tkun parti; billi kull skema għandha tkopri flus u strumenti miżmuma minn ditta ta’ l-investiment b’konnessjoni ma’ l-operazzjonijiet ta’ l-investiment mill-investitur li, meta ditta ta’ l-investiment ma tkunx tista’ tlaħħaq ma’ l-obbligazzjonijiet tagħha lejn klijenti investituri, ma tkunx tista’ tingħata lura lil investitur; […]”
L-Artikolu 1 ta’ din id-direttiva jagħti d-definizzjonijiet li ġejjin:
“Għall-iskopijiet ta’ din id-Direttiva:
1)
“ditta ta’ l-investiment” għandha tfisser id-ditta ta’ l-investiment kif definita fl-Artikolu 1(2) tad-Direttiva 93/22/KEE
–
awtorizzata bi qbil ma’ l-Artikolu 3 tad-Direttiva 93/22/KEE,
jew
–
awtorizzata bħala l-istituzzjoni ta’ kreditu bi qbil mal-Ewwel Direttiva tal-Kunsill 77/780/KEE tat-12 ta’ Diċembru 1977 [dwar il-koordinament ta’ liġijiet, regolamenti u dispożizzjonijiet amministrattivi dwar il-bidu u l-insegwiment ta’ negozji tal-istituzzjonijiet ta’ kreditu] (
ĠU 1977, L 322, p. 30
),] u t-[Tieni Direttiva tal-Kunsill 89/646/KEE tal-15 ta’ Diċembru 1989 dwar il-koordinazzjoni ta’ liġijiet, regolamenti u dispożizzjonijiet amministrattivi li għandhom x’jaqsmu mal-bidu u l-eżerċizzju tan-negozju tal-istituzzjonijiet ta’ kreditu u li temenda d-Direttiva 77/780 (
ĠU 1989, L 386, p. 1
)], u li l-awtorizzazzjoni tagħha tkopri waħda jew aktar mis-servizzi ta’ l-investiment elenkati fis-Sezzjoni A ta’ l-Anness tad-Direttiva 93/22/KEE;
2)
“negozju ta’ l-investiment” għandu jfisser xi servizz ta’ l-investiment kif definit fl-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 93/22/KEE u s-servizz li hemm referenza għalih fil-punt 1 tas-Sezzjoni Ċ ta’ l-Anness ta’ dik id-Direttiva,
[…]
4)
“investitur” għandu jfisser xi persuna li tkun fdat il-flus jew strumenti lid-ditta ta’ l-investiment b’konnessjoni ma’ negozju ta’ l-investiment;
[…]”
Skont l-Artikolu 2(2) u (3) tal-imsemmija direttiva:
“2.   […]
Koperta għandha tkun ipprovduta għal talbiet li joriġinaw min-nuqqas tad-ditta [impriża] ta’ l-investiment li tkun tista:
–
tħallas lura flejjes dovuti minnha jew li jappartienu lill-investituri u miżmuma f’isimhom b’konnessjoni man-negozju tal-investiment, jew
[…]
bi qbil mal-kondizzjonijiet legali u kontrattwali kif applikabbli.
3.   Xi talba permezz tal-paragrafu 2 fuq l-istituzzjoni ta’ kreditu li, f’dak l-Istat Membru partikolari, tkun suġġetta kemm għal din id-Direttiva kif ukoll għad-Direttiva 94/19/KE għandha tkun indirizzata minn dak l-Istat Membru lejn skema permezz ta’ waħda jew oħra minn dawk id-Direttivi bħal ma dak l-Istat Membru jħoss li jkun xieraq. L-ebda talba m’għandha tkun eliġibli għal kumpens għal aktar minn darba skond dawk id-Direttivi.”
Id-Direttiva MiFID
Il-premessi 2, 5 u 44 tad-Direttiva 2004/39/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-21 ta’ April 2004 dwar is-swieq fl-istrumenti finanzjarji li temenda d-Direttivi tal-Kunsill 85/611/KEE u 93/6/KEE u d-Direttiva 2000/12/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill u li tħassar id-Direttiva tal-Kunsill 93/22 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 6, Vol. 7, p. 263), kif emendata bid-Direttiva 2006/31/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-5 ta’ April 2006 (
ĠU 2006, L 114, p. 60
) (iktar ’il quddeim id-“Direttiva MiFID”), jistipula:
“(2)
[…] [H]uwa meħtieġ li jiġi pprovvdut il-grad ta’ armonizzazzjoni meħtieġ sabiex joffri lill-investituri livell għoli ta’ protezzjoni […]
[…]
(5)
Huwa meħtieġ li jiġi stabilit reġim regolatorju komprensiv li jirregola t-twettiq tat-tranżazzjonijiet fl-istrumenti finanzjarji b’mod irrispettiv mill-metodi tal-kummerċ wżati sabiex jikkonkludu dawn it-tranżazzjonijiet hekk li jiżguraw kwalità ogħla ta’ twettiq ta’ tranżazzjonijiet tal-investituri u jżommu fil-għoli l-integrità u l-effikaċja ġenerali tas-sistema finanzjarja. […]
[…]
(44)
Bil-mira doppja li jiġu protetti l-investituri u li jiġi żgurat l-operat bla xkiel tas-swieq tat-titoli, huwa meħtieġ li jiġi żgurat illi tinkiseb t-trasparenza tat-tranżazzjonijiet u li r-regoli stabiliti għal dan il-għan japplikaw għad-ditti tal-investiment meta joperaw fis-swieq. […]”
L-Artikolu 1 ta’ din id-direttiva, intitolat “Skop [Kamp ta’ applikazzjoni]”, jipprevedi:
“1.   Din id-Direttiva għandha tapplika għad-ditti tal-investiment u s-swieq regolati.
2.   Id-dispożizzjonijiet li ġejjin għandhom japplikaw ukoll għall-istituzzjonijiet tal-kreditu awtorizzati skont id-Direttiva 2000/12/KE, [tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-20 ta’ Marzu 2000 rigward il-bidu u l-eżerċizzju tan-negozju tal-istituzzjonijiet ta’ kreditu (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 6, Vol. 3, p. 272),] meta jipprovdu servizz ta’ investiment jew iktar u/jew iwettqu attivitajiet ta’ investiment:
–
l-Artikoli 2(2), 11, 13 u 14
–
Il-Kapitolu II tat-Titolu II bl-esklużjoni tat-tieni sub-paragrafu tal-Artikolu 23(2),
–
Il-Kapitolu III tat-Titolu II bl-esklużjoni tal-Artikoli minn 31(2) sa 31(4), minn 32(2) sa 32(6) u l-Artikoli 32(8) u 32(9),
–
l-Artikoli minn 48 sa 53, 57, 61 u 62, u
–
l-Artikolu 71(1).”
L-Artikolu 4(1) tad-Direttiva MiFID jagħti d-definizzjonijiet li ġejjin:
“Għall-għanijiet ta’ din id-Direttiva, għandhom japplikaw id-definizzjonijiet li ġejjin:
1)
‘Ditta [impriża] ta’ investiment’ tfisser kull persuna legali li x-xogħol jew kummerċ regolari tagħha huma l-provvediment ta’ servizz jew iktar ta’ investiment lil partijiet terzi u/jew it-twettiq ta’ attività jew iktar ta’ investiment fuq bażi professjonali.
[…]
2)
‘Servizzi u attivitajiet ta’ investiment’ ifissru kull waħda mis-servizzi u l-attivitjiet elenkati fit-Taqsima A ta’ l-Anness I li għandhom x’jaqsmu ma’ kull wieħed mill-istrumenti elenkati fit-Taqsima Ċ ta’ l-Anness I.
[…]
5)
‘It-twettiq ta’ l-ordnijiet f’isem il-klijenti’ ifisser ħidma sabiex jiġu konklużi ftehimijiet għax-xiri jew għall-bejgħ ta’ strument finanzjarju jew iktar f’isem klijenti;
6)
‘In-negozjar akkont tagħhom infushom’ ifisser in-negozjar fuq il-kapital proprjetarju li jirriżulta fil-konklużjoni tat-tranżazzjonijiet fi strument finanzjarju jew iktar;
[…]
18)
‘Titoli trasferibbli’ ifissru dawk il-klassijiet ta’ titoli li huma negozjabbli fis-suq tal-kapital, bl-eċċezzjoni ta’ l-istrumenti tal-ħlas, bħal:
a)
ishma f’kumpanniji […];
b)
il-kambjali [l-obbligazzjonijiet] jew għamliet oħra ta’ dejn issekurizzat [titoli ta’ kreditu] […];
[…]”
L-Artikolu 69 ta’ din id-direttiva, intitolat “It-Tħassir tad-Direttiva 93/22/KEE”, jipprevedi:
“Id-Direttiva 93/22/KEE hija hawnhekk imħassra b’’effett [mill-1 ta’ Novembru 2007]. Ir-referenzi għad-Direttiva 93/22/KE għandhom jiġu mifhuma bħala referenzi għal din id-Direttiva. Ir-referenzi għat-termini ddefiniti fid-Direttiva 93/22/KEE, jew fl-Artikoli tagħha, għandhom jiġu mifhuma skont it-terminu ekwivalenti f’din id-Direttiva jew l-Artikoli tagħha.”
It-Taqsima A tal-Anness I tad-Direttiva MiFID, intitolata “Is-servizzi u l-attivitajiet ta’ l-investimenti” għandha l-enumerazzjoni segwenti:
“1.
Ir-reċivemnt u trasmissjoni ta’ ordnijiet f’relazzjoni ma’ strument finanzjarju wieħed jew iktar.
2.
It-twettiq ta’ l-ordnijiet f’isem il-klijenti.
3.
Il-kummerċ akkont tiegħu inifsu.
4.
L-immaniġjar tal-portafoll.
5.
Il-pariri dwar l-investiment.
6.
Is-sottoskrizzjoni ta’ l-istrumenti finanzjarji u/jew it-tqegħid ta’ strumenti finanzjarji fuq bażi sod ta’ impenn.
7.
It-tqegħid ta’ l-istrumenti finanzjarji mingħajr bażi soda ta’ impenn
8.
Il-ħidma tal-Faċilitajiet tal-kummerċ Multilaterali (MTF).”
Fost l-istrumenti finanzjarji elenkati fit-Taqsima Ċ ta’ dan l-anness, jinsabu, fil-punt 1, it-“titoli trasferibbli ta’ sigurta”.
Id-Direttiva 2006/48
L-Artikolu 4(1) tad-Direttiva 2006/48/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-14 ta’ Ġunju 2006 rigward il-bidu u l-eżerċizzju tan-negozju tal-istituzzjonijiet ta’ kreditu (
ĠU 2006, L 177, p. 1
), kif emendata bid-Direttiva 2009/110/KE, tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-16 ta’ Settembru 2009 (
ĠU 2009, L 267, p. 7
) (iktar ’il quddiem id-“Direttiva 2006/48”) jiddefinixxi istituzzjoni ta’ kreditu bħala li hija “impriża li n-negozju tagħha huwa li tirċievi depositi jew fondi ripagabbli oħra mill-pubbliku u li tikkonċedi krediti għaliha nnifisha”.
L-Artikolu 23 ta’ din id-direttiva jipprovdi:
“L-Istati Membri għandhom jistipulaw li l-attivitajiet elenkati fl-Anness I jistgħu jitwettqu fit-territorji tagħhom, skond l-Artikoli 25, 26(1) sa (3), 28(1) u (2) u 29 sa 37 jew bl-istabbiliment ta’ fergħa jew permezz tal-provvista ta’ servizzi, minn xi istituzzjoni ta’ kreditu awtorizzata u taħt is-superviżjoni ta’ l-awtoritajiet kompetenti ta’ Stat Membru ieħor, basta li dawk l-attivitajiet ikunu koperti bl-awtorizzazzjoni.”
L-Anness I tal-imsmemija direttiva, intitolata “Lista ta’ Attivitajiet Suġġetti għal Rikonoxximent Reċiproku”, fih l-elenku segwenti:
“[…]
7.
Negozjar għall-kont proprju u għall-kontijiet ta’ klijenti fi:
[…]
e)
titoli trasferibbli
8.
Parteċipazjoni fi ħruġ ta’ titoli u l-provvedimenti ta’ servizzi marbuta ma’ dan il-ħruġ
[…]
14.
[…]
Is-servizzi u l-attivitajiet ipprovvduti fit-Taqsimiet A u B tal-Anness I mad-Direttiva [MiFID] huma soġġetti għal rikonoxximent reċiproku skond din id-Direttiva meta jkollhom x’jaqsmu ma’ strumenti finanzjarji previsti fis-sezzjoni Ċ ta’ l-Anness 1 ta’ dik id-Direttiva.”
[…]”
Il-dritt Litwan
Skont l-Artikolu 2(3), (4), (11) u (12) tad-de l’Indėlių ir įsipareigojimų investuotojams draudimo įstatymas (il-Liġi Dwar il-Garanziji tad-Depożiti u l-Obbligi fir-Rigward tal-Investituri), tal-20 ta’ Ġunju 2002 (Žin., 2002, Nru 65-2635), fil-verżjoni tagħha fis-seħħ mit-18 ta’ Novembru 2011 sal-1 ta’ Diċembru 2012 (iktar ’il quddiem il-“Liġi Dwar il-Garanżiji tad-Deġożiti u l-Obbligi fir-Rigward tal-Investituri”), huwa jiddefinixxi kif ġej:
“3.   ‘Depożitant’ tfisser persuna fiżika jew ġuridika, li għandha depożitu f’bank, f’fergħa ta’ bank jew f’kooperattiva bankarja, bl-eċċezzjoni ta’ dawk il-persuni li d-depożiti tagħhom ma jistgħux jiġu assigurati taħt l-istess liġi. Meta persuna fiżika jew ġuridika (esklużi l-kumpanniji tal-ġestjoni li jamministraw fondi komuni ta’ investiment jew fondi ta’ pensjoni) ikollha depożitu fiduċjarju, il-fiduċjarju għandu jitqies bħala depożitant. Meta grupp ta’ persuni jkun, skont kuntratt, detentur tad-drittijiet ta’ kreditu fuq il-fondi, kull waħda minn dawn il-persuni ser titqies bħala depożitant u l-fondi għandhom jinqasmu ugwalment bejniethom, sakemm il-kuntratti li joħolqu l-krediti tagħhom jew deċiżjoni tal-qorti ma jipprovdux mod ieħor.
4.   ‘Depożitu’ tfisser l-ammont totali tal-fondi (inkluż l-interessi) ta’ depożitant li jinsabu f’bank, fergħa ta’ bank jew bank kooperattiv taħt kuntratt ta’ depożitu u/jew kont bankarju, u fondi oħra li d-depożitatur ikollu dritt ta’ kreditu fuqhom, li joriġina mill-impenn tal-istituzzjoni ta’ kreditu li twettaq tranżazzjonijiet bil-fondi tad-depożitant jew li tipprovdi servizzi ta’ investiment. (inkluż l-interessi).
[…]
11.   ‘Investitur’ tfisser persuna fiżika jew ġuridika li tkun tat fondi jew titoli lid-detentur ta’ polza sabiex tibbenefika minn servizzi ta’ investiment amministrati minn dan tal-aħħar. […]
12.   ‘Obbligi fir-rigward tal-investitur’ tfisser obbligu tad-detentur ta’ polza li jipprovdi servizzi ta’ investiment lil investitur sabiex jagħti lura lil dan tal-aħħar il-fondi jew titoli li jappartjenu lilu”.
Mill-Artikolu 3(1) tal-Liġi dwar il-Garanziji tad-Depożiti u l-Obbligi fir-Rigward tal-Investituri jirriżulta li d-depożiti ta’ depożitanti fil-munita nazzjonali u f’muniti barranin ma’ istituzzjonijiet ta’ kreditu huma koperti mill-assigurazzjoni prevista minn din il-liġi. Min-naħa l-oħra, skont il-paragrafu 4 ta’ dan l-artikolu, it-titoli ta’ kreditu maħruġa minn tali istituzzjoni huma esklużi minnha.
Il-proċeduri fil-kawżi prinċipali u d-domandi preliminari
Kawża C‑688/15
Fil-21 ta’ Diċembru 2010, il-laqgħa ġenerali tal-azzjonisti ta’ Snoras ħadet id-deċiżjoni li żżid il-kapital azzjonarju ta’ din l-istituzzjoni ta’ kreditu u li toħroġ, għal dan il-għan, azzjonijiet ġodda li jkunu offerti lill-pubbliku.
Fit-3 ta’ Frar 2011, il-Vertybinių popierių komisija (il-Kummissjoni tas-Suq tat-Titoli, il-Litwanja) approvat il-prospett dwar dawn l-azzjonijiet futuri.
Fl-1 ta’ Marzu 2011, Snoras fetħet kont f’isimha ma’ istituzzjoni oħra ta’ kreditu, il-bankas “Finasta” AB (iktar ‘il quddiem “Finasta”), sabiex jiġu kkonsenjati fiha l-fondi, li jikkorrispondu għall-prezz tal-imsemmija azzjonijiet futuri, li ser ikunu mogħtija minn dawk li ser jissottoskrivu fil-futur.
Bejn id-9 ta’ Marzu u s-16 ta’ Mejju 2011, A. Anisimovienė u oħrajn iffirmaw ma’ Snoras kuntratti ta’ sottoskrizzjoni dwar l-azzjonijiet futuri inkwistjoni. Sussegwentement, ammont ekwivalenti għall-prezz tal-ħruġ ta’ dawn l-azzjonijiet ġie ddebitat mill-kontijiet bankarji miżmuma minn dawn l-individwi ma’ Snoras u kkreditati fil-kont miftuħ f’isem din tal-aħħar ma’ Finasta. F’xi każijiet, Snoras għamlet dawn il-movimenti tal-kont hija stess; f’każijiet oħra, il-klijenti ħadu l-inizjattiva.
Fil-5 ta’ Mejju 2011, Snoras talab lill-Lietuvos Bankas (il-Bank tal-Litwanja) l-awtorizzazzjoni sabiex il-bidliet fl-istatuti tagħha wara ż-żieda futura fil-kapital azzjonarju jiddaħħlu fir-reġistru tal-kumpanniji.
Fis-16 ta’ Novembru 2011, il-Bank tal-Litwanja ddeċieda li jissospendi l-attivitajiet ta’ Snoras, sas-16 ta’ Jannar 2012. Permezz ta’ digriet tal-istess jum, il-Gvern Litwan innazzjonalizza din l-istituzzjoni ta’ kreditu għal raġuni ta’ utilità pubblika. Permezz ta’ deċiżjoni tat-22 ta’ Novembru 2011, il-Bank tal-Litwanja rrifjuta lill-imsemmija istituzzjoni l-awtorizzazzjoni li jitniżżlu fir-reġistru tal-kumpanniji il-modifiki tal-istatuti tagħha u, permezz ta’ deċiżjoni tal-24 ta’ Novembru 2011, irrevoka l-awtorizzazzjoni tiegħu. Fl-aħħar nett, fis-7 ta’ Diċembru 2011, din l-istess istituzzjoni tqiegħdet fi stralċ ġudizzjarju, b’effett mill-20 ta’ Diċembru 2011.
Konsegwentemnt, Snoras ma wettqitx il-ħruġ tal-azzjonijiet previst. A. Anisimovienė u oħrajn ippreżentaw quddiem il-Vilniausapygardos teismas (il-Qorti Reġjonali ta’ Vilnius, il-Litwanja), rikors sabiex tirrikonoxxi l-istatus ta’ “depożitanti” ta’ din l-istituzzjoni ta’ kreditu, fis-sens tal-Liġi Dwar il-Garanziji tad-Depożiti u l-Obbligi fir-Rigward tal-Investituri.
Permezz ta’ sentenza tad-29 ta’ Settembru 2014, din il-qorti ċaħdet ir-rikors ta’ A. Anisimovienė u oħrajn billi qieset li, b’mod partikolari, li dawn il-persuni kellhom jitqiesu bħala li ma kinux depożitanti, iżda investituri u li l-fondi li taw lil Snoras għas-sottoskrizzjoni ta’ azzjonijiet li din l-istituzzjoni ta’ kreditu kellha l-intenzjoni li toħroġ ma setgħux jitqiesu bħala “depożiti”, fis-sens ta’ din il-liġi.
Permezz ta’ digriet tat-12 ta’ Marzu 2015, il-Lietuvos apeliacinis teismas (il-Qorti tal-Appell tal-Litwanja) ikkonfermat is-sentenza mogħtija fl-ewwel istanza. A. Anisimovienė u oħrajn għaldaqstant appellaw fil-kassazzjoni quddiem il-Lietuvos Aukščiausiasis Teismas (il-Qorti Suprema tal-Litwanja).
Fil-kuntest ta’ dan l-appell, din il-qorti tistaqsi, essenzjalment, dwar il-possibbiltà li jiġu kkunsidrati bħala “depożiti” fis-sens tal-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 94/19, il-fondi li A. Anisimovienė u oħrajn taw lil Snoras bħala sottoskrizzjoni ta’ azzjonijiet li, finalment, ma nħarġux minn din l-istituzzjoni ta’ kreditu.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Lietuvos Aukščiausiasis Teismas (il-Qorti Suprema tal-Litwanja) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u tagħmel id-domandi preliminari segwenti lill-Qorti tal-Ġustizzja:
“1)
Id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva [94/19] għandhom jiġu interpretati fis-sens li jistgħu jitqiesu bħala depożiti, taħt din id-direttiva, fondi ddebitati bil-qbil mal-persuni jew ittrasferiti jew imħallsa minn dawn l-istess persuni fuq kont miftuħ f’isem istituzzjoni ta’ kreditu li tinsab f’istituzzjoni oħra ta’ kreditu?
2)
Id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 7(1) tad-Direttiva [94/19] moqrija flimkien ma’ dawk tal-Artikolu 8(3) ta’ din id-direttiva għandhom ikunu interpretati fis-sens li l-garanzija ta’ depożiti sal-ammont previst fl-Artikolu 7(1) [tal-imsemmija direttiva] għandha tkopri kull persuna li l-kreditu tagħha jista’ jiġi stabbilit qabel il-jum tal-adozzjoni tad-deċiżjonijiet previsti fl-Artikolu 1(3)(i) u (ii) [tal-istess direttiva]?
3)
Id-definizzjoni ta’ “transazzjoni bankarja normali” hija importanti, fis-sens tad-Direttiva [94/19], sabiex il-kunċett ta’ depożitu jiġi interpretat bħala bilanċ ta’ kreditu minn tranżazzjonijiet bankarji? Fid-dawl ta’ din id-definizzjoni, il-kunċett ta’ depożitu tal-leġiżlazzjoni nazzjonali li tittrasponi [din id-Direttiva] għandu jiġi interpretat ukoll?
4)
Jekk ir-risposta għat-tielet domanda hija affermattiva, kif għandhom jinftiehem u jiġi interpretat il-kunċett ta’ tranżazzjoni bankarja normali użat fl-Artikolu 1(1) tad-Direttiva [94/19]:
a)
Liema tranżazzjonijiet bankarji għandhom jitqiesu bħala normali jew skont liema kriterji għandu jiġi evalwat jekk tranżazzjoni bankarja speċifika hijiex normali?
b)
Il-kunċett ta’ tranżazzjonijiet bankarji normali għandu jiġi interpretat skont l-għan tat-tranżazzjonijiet bankarji magħmula jew skont l-operaturi li bejniethom dawn it-tranżazzjonijiet bankarji huma eżegwiti?
c)
Il-kunċett ta’ depożitu kif użat fid-Direttiva [94/19], bħala bilanċ ta’ kreditu li jirriżulta minn tranżazzjonijiet bankarji normali, għandu jiġi interpretat fis-sens li dan jinkludi biss il-każijiet fejn it-tranżazzjonijiet kollha fl-oriġini tal-formazzjoni ta’ dan il-bilanċ jiġi kklassifikati bħala normali?
5)
Fil-każ li l-fondi li ma jaqgħux taħt il-kunċett ta’ depożitu skont id-Direttiva [94/19], u fejn l-Istat Membru jkun għażel metodu ta’ traspożizzjoni tad-Direttivi [94/19] u [97/9], fid-dritt nazzjonali li jipprevedi li l-fondi li fuqhom id-depożitant għandu kreditu li ġej mill-impenn ta’ istituzzjoni ta’ kreditu li tipprovdi servizzi ta’ investiment jitqiesu wkoll depożiti, il-protezzjoni tal-garanzija tad-depożiti tista’ tapplika biss jekk ikun stabbilit li istituzzjoni ta’ kreditu aġixxiet fil-każ speċifiku bħala impriża ta’ investiment u li l-fondi kienu ġew fdati lilha sabiex teżerċita attività ta’ investiment, fis-sens tad-Direttivi [97/9], u 2004/39/KE?”
Kawża C‑109/16
Il-Kummissjoni tas-Suq tat-Titoli Litwana approvat, permezz ta’ żewġ deċiżjonijiet tas-16 ta’ Ġunju u tal-14 ta’ Lulju 2011, prospett tal-ħruġ ta’ obbligazzjonijiet ġodda li Snoras kellha l-intenzjoni li toħroġ u li toffri lill-pubbliku. Abbażi ta’ dan il-prospett, din l-istituzzjoni ta’ kreditu setgħet tagħmel diversi ħruġ fuq terminu medju trasferibbli, suġġett għall-pubblikazzjoni minn qabel tal-kundizzjonijiet finali applikabbli għaliha.
L-imsemmi prospett kien jindika li, l-ewwel nett, dawn l-obbligi futuri ser jitqassmu minn Snoras hija stess u li l-individwi setgħu jixtruhom direttament fil-fergħat, l-aġenziji u s-servizzi l-oħra ta’ din l-istituzzjoni ta’ kreditu. It-tieni nett, il-prezz tal-ħruġ tal-obbligazzjonijiet kellu jkun pagabbli fil-jum tal-konklużjoni tal-kuntratt ta’ sottoskrizzjoni marbut miegħu. Għal dan il-għan, ix-xerrej kellu jkollu l-fondi korrispondenti f’kont miftuħ ma’ Snoras u jawtorizza lil dan il-bank sabiex jiddebitah. It-tielet nett, id-data ta’ twettiq murija fil-kundizzjonijiet finali tal-ħruġ tkun dik tal-ħruġ tal-obbligazzjonijiet inkwistjoni. Ir-raba’ nett, ladarba jsir il-ħruġ, dawn l-obbligazzjonijiet ikunu rreġistrati f’kont ta’ titoli miftuħa, f’isem ix-xerrejja, ma’ Snoras.
Fit-2 ta’ Novembru 2011, Snoras ippubblika l-kundizzjonijiet finali tal-ħdax il-ħruġ ta’ obbligazzjonijiet fit-terminu medju.
Fl-10 ta’ Novembru 2011, A. Raišelis iffirma ma’ Snoras, minn naħa, kuntratt ta’ provvista ta’ servizzi ta’ investiment u min-naħa l-oħra, kuntratt ta’ dwar 40 obbligazzjoni li jaqgħu f’dan il-ħdax-il wieħed tal-ħruġ. Fl-istess jum, huwa qiegħed il-fondi li jikkorrispondu ma’ dawn l-obbligazzjonijiet futuri fil-kont bankarju personali tiegħu miftuħ ma’ Snoras. L-għada, A. Raišelis iffirma sottoskrizzjoni ġdida ma’ din l-istituzzjoni ta’ kreditu, identiku għall-ewwel wieħed, ħlief li d-data indikata biss għall-firma u l-ħlas tal-imsemmija obbligazzjonijiet kienu żdiedu sal-11 ta’ Novembru 2011. Fl-istess data, ammont ta’, ammont ekwivalenti għall-imsemmi prezz tal-ħruġ ġie ddebitat minn Snoras fil-kont ta’ A. Raišelis u kkreditat f’kont miftuħ f’isem din l-istituzzjoni ta’ kreditu fl-istess istituzzjoni, allokat għall-ħlas tal-istess obbligazzjonijiet.
Snoras, madankollu, saret insolventi qabel ma setgħet twettaq il-ħruġ tal-obbligazzjonijiet inkwistjoni.
A. Raišelis għaldaqstant ippreżenta rikors quddiem il-Vilniaus miesto 2-asis apylinkės teismas (il-Qorti Distrettwali Numru 2 ta’ Vilnius, il-Litwanja) kontra l-impriża pubblika responsabbli, fil-Litwanja, għall-iskemi ta’ garanzija ta’ depożiti u ta’ kumpens tal-investituri. F’dan il-kuntest, sostna li kien intitolat li jibbenefika mill-kumpens previst mill-Att dwar l-Assigurazzjoni tad-Depożitu u l-Kumpens tal-Investitur.
L-imsemmija qorti distrettwali ċaħdet ir-rikors ta’ A. Raišelis, b’sentenza tas-7 ta’ Settembru 2012. Hija kkunsidrat b’mod partikolari li, dan tal-aħħar kien ikun intitolat biss għall-kumpens tal-garanzija f’każ li Snoras kienet użat il-fondi kontenzjużi mingħajr il-kunsens tiegħu, li ma kienx il-każ. Barra minn hekk, skont din l-istess qorti, obbligi bħal dawk li Snoras kellu joħroġ ma setgħux jagħtu lok għall-imsemmi kumpens.
Fl-appell, il-Vilniaus apygardos teismas (il-Qorti Reġjonali ta’ Vilnius), fis-17 ta’ Ottubru 2013, annullat id-deċiżjoni tal-ewwel istanza u rrikonoxxiet lil A. Raišelis id-dritt għall-kumpens mitlub. Fil-fehma tal-qorti tal-appell, A. Raišelis għandu jitqies bħala “investitur” fis-sens tal-Att dwar l-Assigurazzjoni tad-Depożitu u l-Kumpens tal-Investitur, u l-fondi li hija żammet fuq il-kont f’isem Snoras kellhom jiġu kklassifikati bħala “depożiti” li jibbenefikaw mill-garanzija prevista minn din il-liġi. IDD appellat fil-kassazzjoni quddiem il-Lietuvos Aukščiausiasis Teismas (il-Qorti Suprema tal-Litwanja).
Din il-qorti tqis li l-eżitu tal-imsemmi appell jiddependi, l-ewwel nett, mill-kwistjoni jekk, id-Direttiva 94/19 jew id-Direttiva 97/9 tistax tkopri l-fondi mogħtija minn A. Raišelis li Snoras għat-tranżazzjoni ta’ sottoskrizzjoni kontenzjuża.
Fil-każ li l-Qorti tal-Ġustizzja ser tiddeċiedi li tali fondi jaqgħu, fil-prinċipju, fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 97/9, il-qorti tar-rinviju jkollha, għaldaqstant, dubji dwar it-traduzzjoni korretta, bil-lingwa, tal-Artikolu 2(2) ta’ din id-direttiva u t-traspożizzjoni ta’ din id-dispożizzjoni fl-Att Att dwar l-Assigurazzjoni tad-Depożitu u l-Kumpens tal-Investitur.
Fl-aħħar nett, fil-każ li l-Qorti tal-Ġustizzja ser tiddeċiedi li fondi bħal dawk mogħtija minn A. Raišelis lil Snoras għas-sottoskrizzjoni tal-obbligazzjonijiet kontenzjużi futuri jaqgħu, fil-prinċipju, fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 94/19, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk dawn il-fondi jissodisfaw il-kundizzjonijiet meħtieġa sabiex jiġu kklassifikati bħala ”depożiti” fis-sens tal-Artikolu 1(1) ta’ din id-direttiva.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Lietuvos Aukščiausiasis Teismas (il-Qorti Suprema tal-Litwanja) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u tagħmel id-domandi preliminari segwenti lill-Qorti tal-Ġustizzja:
“1)
Meta istituzzjoni ta’ kreditu teżerċita funzjonijiet ta’ impriża ta’ investiment, li jiġu ttrasferiti lilha fondi bl-għan li jiġu akkwistati strumenti ta’ dejn maħruġa mill-istituzzjoni ta’ kreditu stess, iżda dan il-ħruġ ma jkunx seħħ u dawn l-istrumenti ma jkunux saru l-proprjetà tal-persuna li ħarġet il-fondi, filwaqt li dawn il-fondi jkunu diġà ġew ittrasferiti mill-kont bankarju ta’ din il-persuna f’kont miftuħ f’isem l-istituzzjoni ta’ kreditu u ma jkunux jistgħu jitħallsu lura, u, barra minn hekk, il-volontà tal-leġiżlatur nazzjonali fir-rigward tal-applikazzjoni ta’ skema ta’ protezzjoni speċifika f’din is-sitwazzjoni ma tkunx ċara, l-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 94/19 u l-Artikolu 1(4) tad-Direttiva 97/9 jistgħu jiġu applikati direttament sabiex tiġi ddeterminata l-iskema ta’ protezzjoni applikabbli għal dawn il-fondi, u l-użu intiż tagħhom huwa, f’dan ir-rigward, il-kriterju prinċipali? Id-dispożizzjonijiet iċċitati iktar ’il fuq huma suffiċjentement ċari, preċiżi u inkundizzjonati u joħolqu drittijiet suġġettivi sabiex ikunu jistgħu jiġu invokati minn individwi quddiem il-qorti nazzjonali insostenn tat-talbiet tagħhom għal kumpens kontra l-organu ta’ garanzija stabbilit mill-Istat?
2)
L-Artikolu 2(2) tad-Direttiva 97/9, li jiddetermina l-pretensjonijiet koperti mill-iskema ta’ kumpens għall-investituri, għandu jinftiehem u jiġi interpretat fis-sens li dan ikopri wkoll talbiet għar-rimbors ta’ fondi li l-impriża ta’ investiment għandha tħallas lill-investituri u li ma humiex miżmuma minnha f’isem dawn tal-aħħar?
3)
Fil-każ ta’ risposta affermattiva għat-tieni domanda, l-Artikolu 2(2) tad-Direttiva 97/9, li jispeċifika l-pretensjonijiet koperti mill-iskema ta’ kumpens, huwa suffiċjentement ċar, preċiż u inkundizzjonat u joħloq drittijiet suġġettivi li jistgħu jiġu invokati minn individwi quddiem il-qorti nazzjonali insostenn tat-talbiet tagħhom għal kumpens kontra l-organu ta’ garanzija stabbilit mill-Istat?
4)
L-Artikolu 1.1 tad-Direttiva 94/19 għandu jinftiehem u jiġi mifhum u interpretat fis-sens li jista’ jiġi kkunsidrat bħala depożitu, skont din id-direttiva, it-trasferiment ta’ fondi mill-kont personali ta’ persuna bil-kunsens tagħha, f’kont miftuh fi ħdan l-istituzzjoni ta’ kreditu u f’isem din tal-aħħar u li huwa intiż għall-ħlas ta’ strumenti ta’ dejn futuri ta’ dan l-istabbiliment?
5)
Id-dispożizzjonijiet moqrija flimkien tal-Artikolu 7(1) u tal-Artikolu 8(3) tad-Direttiva 94/19 għandhom jinftiehmu u jiġu interpretati fis-sens li l-kumpens bħala garanzija għad-depożiti għandu jitħallas, fil-limitu tas-somma indikata fl-Artikolu 7(1) [ta’ din id-direttiva], lil kull persuna li d-dritt ta’ kreditu tagħha jista’ jiġi stabbilit qabel id-data li fiha issir il-konstatazzjoni jew tingħata d-deċiżjoni msemmija fl-Artikolu 1(3)(i) u (ii) [tal-imsmemi direttiva]?”
Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
Permezz ta’ digrieti tal-President tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-15 ta’ Frar 2016, Anisimovienė et (
C‑688/15
, mhux ippubblikat,
EU:C:2016:92
) u tat-13 ta’ April 2016, Indėlių ir investicijų draudimas (
C‑109/16
, mhux ippubblikat,
EU:C:2016:267
), it-talbiet tal-qorti tar-rinviju li dawn ir-rinviji għal deċiżjoni preliminari jiġu suġġetti għall-proċedura mħaffa prevista fl-Artikolu 105 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja ġew miċħuda.
Permezz ta’ deċiżjonijiet tal-20 ta’ Jannar u d-29 ta’ Frar 2016, il-President tal-Qorti tal-Ġustizzja ta’ trattament prijoritarju lill-Kawża C‑688/15 u lill-Kawża C‑109/16, skont l-Artikolu 53(3) tal-imsemmi regolament.
Fl-aħħar nett, fid-29 ta’ Frar 2016, il-President tal-Qorti tal-Ġustizzja ddeċieda li jgħaqqad dawn iż-żewġ kawżi, wara li kkunsidra l-konnessjoni tagħhom, għall-finijiet tal-proċedura orali u s-sentenza.
Fuq id-domandi preliminari
Fuq l-ewwel sar-raba’ domanda fil-Kawża C‑688/15 u fuq it-tieni, ir-raba’ u l-ħames domanda fil-Kawża C‑109/16
Permezz tal-ewwel sar-raba’ domanda tagħha fil-Kawża C‑688/15 u t-tieni, ir-raba’ u l-ħames domanda tagħha fil-Kawża C‑109/16, li għandhom jiġu eżaminati flimkien u fl-ewwel lok, il-qorti tar-rinviju nazzjonali, essenzjalment, tistaqsi jekk minn naħa, id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 97/9 u, min-naħa l-oħra, dawk tad-Direttiva 94/19 għandhomx jiġu interpretati fis-sens li talbiet relatati ma’ fondi, iddebitati lil kontijiet li individwi kienu intitolati għalihom tagħhom ma’ istituzzjoni ta’ kreditu u kkreditati għal kontijiet miftuħa f’isem din l-istituzzjoni, bħala sottoskrizzjoni ta’ titoli trasferibbli futuri tagħhom li din tal-aħħar kellha tkun l-emittent, f’ċirkustanzi li fihom il-ħruġ ta’ dawn it-titoli ma kienx finalment twettaq minħabba l-falliment ta’ din l-istituzzjoni, jaqgħux, minn naħa, fl-iskemi ta’ kumpens għall-investituri previsti mid-Direttiva 97/9 u/jew, min-naħa l-oħra, l-iskemi ta’ garanzija għad-depożiti previsti mid-Direttiva 94/19.
Sabiex tingħata risposta għad-domandi magħmula, għandhom jiġu interpretati, l-ewwel nett, id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 97/9, u, wara, dawk tad-Direttiva 94/19.
Fuq id-Direttiva 97/9 – l-iskemi ta’ kumpens għall-investituri
Kif jirriżulta mill-premessi 4 u 8 tad-Direttiva 97/9, l-iskemi ta’ kumpens għall-investituri previsti minn din id-direttiva huma maħsuba sabiex ikopru l-fondi u l-istrumenti li impriża ta’ investimenti żżomm fir-rigward tat-tranżazzjonijiet ta’ investiment tal-klijenti tagħha u li, fil-każ li tali impriża ma’ tkunx tista’ tonora l-impenji tagħha fir-rigward ta’ dawn tal-aħħar, ma jistgħux jitħallsu lura. Meta tipprevedi tali skemi, id-Direttiva 97/9 għandha l-għan kemm li tipproteġi lill-investituri kif ukoll li tiżgura l-fiduċja tal-pubbliku fis-sistema finanzjarja.
F’dan il-kuntest, l-ewwel inċiż tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 2(2) tad-Direttiva 97/9 jipprevedi li l-iskemi ta’ kumpens għall-investituri għandhom ikopru t-talbiet li jirriżultaw mill-inkapaċità ta’ impriża ta’ investiment li tirrimborsa tali investituri, skont il-kundizzjonijiet legali u kuntrattwali applikabbli, peress li l-fondi kienu dovuti lilhom jew jappartjenu lilhom jew miżmuma f’isimhom dwar tranżazzjonijiet ta’ investiment.
Sabiex jiġi stabbilit jekk talbiet bħal dawk fil-kawża prinċipali jaqgħux fl-ipoteżijiet hemm imsemmija, huwa neċessarju, fl-ewwel lok, li jiġi deċiż jekk il-kunċetti ta’ “ditta ta’ l-investiment” u “negozju ta’ l-investiment” imsemmija fit-tieni inċiż tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 2(2) tad-Direttiva 97/9 u, fit-tieni lok, dwar kundizzjoni possibbli relatata mar-reġistrazzjoni tal-fondi kkonċernati f’kont miftuħ f’isem l-investitur li qed jinvokahom.
–
Fuq il-kunċetti ta’ “ditta ta’ l-investiment” u ta’ “negozju ta’ l-investiment”, fis-sens tad-Direttiva 97/9
Skont l-ewwel inċiż tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 2(2) tad-Direttiva 97/9, it-talbiet għandhom jiġu koperti mill-iskemi ta’ kumpens tal-investituri li jirrigwardaw fondi dovuti lil “investitur” jew li jappartjeni lili jew miżmuma f’ismu minn “ditta ta’ l-investiment” fir-rigward ta’ “negozju ta’ l-investiment” wieħed jew iktar.
F’dan ir-rigward, għalkemm l-Artikolu 1(4) tad-Direttiva 97/9 jiddefinixxi, għall-finijiet ta’ din id-direttiva, “investitur” bħala kull persuna li fdat fondi jew strumenti, fil-kuntest ta’ “negozju ta’ l-investiment”, lil “ditta ta’ l-investiment”, fir-rigward tal-aħħar żewġ kunċetti, il-punti 1 u 2 ta’ dan l-artikolu jirreferu, rispettivament, għad-definizzjoni mogħtija fid-Direttiva 93/22 u għas-“servizzi ta’ investiment” kif iddefiniti minn din id-direttiva u elenkati fl-anness tagħha.
Id-Direttiva 93/22, li stabbilixxiet ir-regoli applikabbli għall-impriżi tal-investiment fl-Unjoni, ġiet issostitwita, mill-1 ta’ Novembru 2007, mid-Direttiva MiFID. Skont l-Artikolu 69 tagħha, minn dik id-data, kwalunkwe riferiment għall-kliem iddefiniti fid-Direttiva 93/22 jinftiehem bħala riferiment għat-termini ekwivalenti ddefiniti fid-Direttiva MiFID. F’din il-kawża, għaldaqstant hemm lok li, għall-finijiet tal-interpretazzjoni tad-Direttiva 97/9, wieħed jibbaża fuq id-definizzjonijiet ta’ “ditta ta’ l-investiment” li tinsab fl-Artikolu 4(1) u u ta’ “servizzi u attivitajiet ta’ investiment” li jinsabu fl-Artikolu 4(1) u (2) tad-Direttiva MiFID.
F’dan il-kuntest mil-Artikolu 4(1)(1) ta’ din id-direttiva jirriżulta li “ditta [impriża] ta’ investiment” tfisser persuna ġuridika li x-xogħol jew kummerċ regolari tagħha huma “l-provvediment ta’ servizz jew iktar ta’ investiment lil partijiet terzi u/jew it-twettiq ta’ attività jew iktar ta’ investiment fuq bażi professjonali”. Skont l-istess loġika, l-Artikolu 1(2) tal-imsemmija direttiva jipprevedi li xi wħud mid-dispożizzjonijiet tagħha japplikaw għall-istituzzjonijiet ta’ kreditu approvati “meta jipprovdu servizz ta’ investiment jew iktar u/jew iwettqu attivitajiet ta’ investiment”.
Fid-dawl tal-elementi preċedenti, sabiex jiġi ddeterminat jekk talbiet bħal dawk ta’ A. Anisimovienė u oħrajn kif ukoll ta’ A. Raišelis kontra Snoras li jistgħu jkunu koperti mill-iskemi ta’ kumpens għall-investituri previsti mid-Direttiva 97/9, hemm lok li jiġi ddeterminat jekk il-fondi li magħhom huma relatati dawn it-talbiet ingħatawx lil din l-istituzzjoni ta’ kreditu fir-rigward ta’ wieħed jew iktar mis-servizzi jew attivitajiet ta’ investiment, fis-sens tad-Direttiva MiFID, ipprovduti jew eżerċitati mill-imsemmija istituzzjoni.
F’dan ir-rigward, skont l-Artikolu 4(1)(2) tad-Direttiva MiFID, hemm lok li “servizzi u attivitajiet ta’ investiment” jinftiehmu kull wieħed u waħda mis-servizzi u l-attiviatjiet elenkati fit-Taqsima A tal-Anness I ta’ din id-direttiva u li għandhom x’jaqsmu ma’ kull wieħed mill-istrumenti elenkati fit-Taqsima Ċ tal-imsemmi anness.
Huma paċifiku li azzjonijiet u obbligazzjonijiet bħal dawk li Snoras kellha l-intenzjoni toħroġ jaqgħu fl-istrumenti finanzjarji msemmija fl-imsemmija Taqsima Ċ. Fil-fatt tinsab, fil-punt 1 ta’ din it-taqsima, il-kategorija ta’ “titoli trasferibbli ta’ sigurta”, jiġifieri, skont l-Artikolu 4(1)(18) tad-Direttiva MiFID, it-titoli negozjabbli fis-suq ta’ kapitali, inklużi l-azzjonijiet ta’ kumpannija u l-obbligazzjonijiet.
Fir-rigward tal-kundizzjoni tat-Taqsima A tal-Anness I tad-Direttiva MiFID, il-Gvern Litwan isostni li istituzzjoni ta’ kreditu ma tipprovdix wieħed mis-servizzi u ma twettaq l-ebda wieħed mill-attivitajiet elenkati f’din it-taqsima meta tqassam lill-pubbliku, inklużi l-klijenti tagħha, strumenti finanzjarji li hija l-emittent tagħhom. Fil-fatt, meta toffri lill-pubbliku dawn l-istrumenti, din l-istituzzjoni taġixxi mhux bħala intermedjarju finanzjarju, iżda bħala kwalunkwe kumpannija oħra li toħroġ titoli.
Ċertament, kif isostni l-imsemmi gvern, l-offerta pubblika minn istituzzjoni ta’ kreditu, ta’ strumenti finanzjarji li hija l-emittent tagħha, ma hijiex, fiha nnifisha “servizz jew attività ta’ investiment”, fis-sens tad-Direttiva MiFID, peress li ma tinsabx fit-Taqsima A tal-Anness I ta’ din id-direttiva.
Madankollu, il-fatt li istituzzjoni ta’ kreditu tiffirma, mal-klijenti tagħha, kuntratti ta’ sottoskrizzjoni dwar strumenti finanzjarji li hija l-emittenti timplika, għall-kuntrarju, il-provvista ta’ tali servizzi ta’ investiment. Kif isostnu A. Raišelis u l-Kummissjoni Ewropea, il-firma, minn istituzzjoni ta’ kreditu, ta’ tali kuntratti ta’ sottoskrizzjoni mal-klijenti tagħha taqa’ b’mod partikolari fit-“twettiq ta’ l-ordnijiet f’isem il-klijenti” imsemmi fil-punt 2 tat-Taqsima A tal-Anness I tad-Direttiva MiFID.
F’dan ir-rigward, il-kunċett ta’ twettiq ta’ ordnijiet “f’isem il-klijenti” għandu jitqies sinonimu ma’ dak ta’ eżekuzzjoni ta’ ordnijiet “f’isem il-klijenti”, li d-definizzjoni tiegħu tidher fl-Artikolu 4(1)((5) ta’ din id-direttiva. Fil-fatt, dawn iż-żewġ kunċetti huma relatati b’mod ċar, fid-Direttiva MiFID, għall-istess servizz wieħed u, barra minn hekk, il-maġġoranza l-kbira tal-verżjonijiet lingwistiċi ta’ din id-direttiva jużaw l-istess espressjoni kemm fl-Anness kif ukoll fl-Artikolu 4 tal-imsemmija direttiva.
Madankollu, skont din id-definizzjoni, il-kunċett ta’ “twettiq ta’ l-ordnijiet f’isem il-klijenti” ifisser il-fatt li jiġu konklużi ftehimiet għax-xiri jew għall-bejgħ ta’ strument finanzjarju jew iktar f’isem il-klijenti.
Issa, huwa paċifiku li kuntratt ta’ sottoskrizzjoni relatat ma’ strumenti finanzjarji jikkostitwixxi tali ftehim. Fir-rigward tal-fatt li, fil-kuntest tas-servizz ta’ “twettiq ta’ l-ordnijiet”, dan il-ftehim huwa ffirmat “f’isem il-klijenti”, għandu jiġi rrilevat li, ċertament, dawn il-kliem jistgħu, fl-astratt, jinftiehmu li istituzzjoni ta’ kreditu ma tistax titqies bħala li tipprovdi dan is-servizz lil klijent meta r-rwol tiegħu fl-iffirmar tal-ftehim ma huwiex limitat għal dak ta’ intermedjarju u huwa wkoll parti fl-istess ftehim, bħala emittent tal-istrumenti finanzjarji li dan il-klijent jixtieq jakkwista.
Dawn l-istess termini għandhom, madankollu, jitqiegħdu fil-kuntest li fihom huma miktuba. B’mod partikolari, huwa xieraq li jitqiegħdu s-servizzi ta’ eżekuzzjoni ta’ ordnijiet “f’isem il-klijenti” f’oppożizzjoni mal-attività ta’ negozjar “akkont tiegħu inifsu” imsemmija fil-punt 3 tat-Taqsima A tal-Anness I tad-Direttiva MiFID. Skont l-Artikolu 4(1)(6) ta’ din id-direttiva, din l-attività tikkonsisti fil-fatt li tinnegozja, bl-użu għall-konklużjoni ta’ tranżazzjonijiet.
Minn dan jirriżulta li d-Direttiva MiFID hija bbażata fuq dikotomija bejn, minn naħa, il-konklużjoni ta’ ftehimiet ta’ xiri jew bejgħ ta’ strumenti finanzjarji minn istituzzjonijiet ta’ kreditu u l-impriżi ta’ investiment għall-benefiċċju tagħhom stess, billi jintużaw il-kapitali tagħhom stess, u, min-naħa l-oħra, il-konklużjoni ta’ tali ftehimiet minn dawn l-istituzzjonijiet u dawn l-impriżi għall-benefiċċju tal-klijenti tagħhom, billi użaw il-kapital ta’ din tal-aħħar. F’din il-perspettiva, ftehim ta’ dan it-tip għandu jkun ikkunsidrat konkluż minn istituzzjoni ta’ kreditu “f’isem il-klijenti” fis-sens tal-Artikolu 4(1)(5) u l-punt 2 tat-Taqsima A tal-Anness I ta’ din id-direttiva fejn klijent huwa benefiċjarju u juża l-kapitali tiegħu, anki fejn dik l-istituzzjoni hija wkoll parti f’dan il-ftehim bħala emittent tal-istrumenti kkonċernati.
Din l-interpretazzjoni hija kkorroborata mill-għanijiet segwiti mid-Direttiva MiFID. F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li, kif jirriżulta mill-premessi 2, 5 u 44, din id-direttiva tfittex b’mod partikolari li tipprovdi livell għoli ta’ protezzjoni għall-investituri, li tippriżerva l-integrità u l-effikaċja globali tas-sistema finanzjarja kif ukoll sabiex tiggarantixxi t-trasparenza tat-tranżazzjonijiet finanzjarji.
Issa, fid-dawl ta’ dawn l-għanijiet, huwa irrilevanti jekk l-istrumenti finanzjarji li istituzzjoni ta’ kreditu tqassam lill-pubbliku humiex maħruġa minn kumpanniji terzi jew mill-istituzzjoni nnifisha.
Minn dawn il-kunsiderazzjonijiet kollha jirriżulta li l-fatt, għal istituzzjoni ta’ kreditu, li tiffirma kuntratti ta’ sottoskrizzjoni mal-klijenti tagħha, dwar titoli trasferibbli li din l-istituzzjoni tkun l-emittent, jikkostitwixxi servizz ta’ investiment, fis-sens tal-Artikolu 4(1)(2) tad-Direttiva MiFID. Konsegwentement, talbiet relatati ma’ fondi mibgħuta mill-klijenti tagħha lill-imsemmija istituzzjoni relatati ma’ dawn il-kuntratti jistgħu jkunu koperti mill-iskemi ta’ kumpens għall-investituri, skont l-ewwel inċiż tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 2(2) tad-Direttiva 97/9.
Din il-konklużjoni ma hijiex ikkontestata, f’dan il-każ, mill-argument imqajjem mill-Gvern Litwan u IID li jgħid li talbiet bħal dawk li fuqhom jibbażaw A. Anisimovienė u oħrajn kif ukoll A. Raišelis ma jistgħux jiġu kkumpensati abbażi tad-Direttiva 97/9, sa fejn dawn il-krediti jirriżultaw mit-twettiq ta’ riskju ta’ investiment, jiġifieri l-falliment tal-emittent tal-istrumenti finanzjarji li dawn l-individwi xtaqu jakkwistaw u li kontra tagħhom din id-direttiva ma tipprevedi ebda protezzjoni.
F’dan ir-rigward, huwa minnu li, kif irrileva l-Avukat Ġenerali fil-punt 134 tal-konklużjonijiet tiegħu, id-Direttiva 97/9 ma għandhiex l-għan li tipproteġi lill-investituri minn riskji inerenti fi kwalunkwe investiment. B’mod partikolari, din id-direttiva ma għandhiex tendenza li tipproteġi lil dawn tal-aħħar kontra l-falliment ta’ kumpanniji emittenti ta’ strumenti finanzjarji li tagħhom huma intitolati. Bħala tali, ir-riskju ta’ falliment tal-emittent ma jistax jiġi kopert mill-imsemmija direttiva minħabba biss li, għal tranżazzjoni ta’ investiment partikolari, l-imsemmi emittent ikun istituzzjoni ta’ kreditu jew impriża ta’ investiment.
Madankollu, għandu jiġi enfasizzat li, f’dan il-każ, A. Anisimovienė u oħrajn kif ukoll A. Raišelis qatt ma akkwistaw il-proprjeta` ta’ strumenti finanzjarji li bħala korrispettiv tagħhom huma jkunu taw il-fondi kontenzjużi lil Snoras, peress li l-ħruġ tal-imsemmija strumenti ma setax jitwettaq qabel il-falliment ta’ din l-istituzzjoni ta’ kreditu.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, it-telf ta’ valur ta’ strumenti finanzjarji miżmuma minn investitur, jew l-inkapaċità tal-emittent ta’ dawn l-istrumenti li jirrimborsa lil dan l-investitur il-flus kontanti tal-imsemmija strumenti ma humiex inkwistjoni. Min-naħa l-oħra, hija inkwistjoni l-inkapaċità ta’ istituzzjoni ta’ kreditu li taġixxi bħala impriża ta’ investiment, li tagħti tali strumenti lill-klijenti li jixtiequ jiksbu l-proprjetà u, għaldaqstant, li tonoraw l-impenji tagħha fir-rigward tagħhom. Issa, din is-sitwazzjoni tikkostitwixxi twettiq tar-riskju kopert mid-Direttiva 97/9.
Barra minn hekk, din l-interpretazzjoni hija konformi mal-għanijiet segwiti mid-Direttiva 97/9, b’mod partikolari dak tal-protezzjoni tal-investituri kontra r-riskju ta’ frodi, negliġenza professjonali jew żball ta’ ġestjoni li jrendi l-impriża ta’ investiment inkapaċi li tħallas lura l-fondi u t-titli li jappartjenu lilhom. Fil-fatt, fid-dawl ta’ dawn l-għanijiet, u kif issostni l-Kummissjoni, huwa essenzjali li l-fondi li tali impriża jew istituzzjoni tal-kreditu żżomm ta’ investitur li jixtieq jakkwista strumenti finanzjarji, qabel il-ħruġ ta’ dawn l-istrumenti, ikunu protetti, irrispettivament minn jekk l-imsemmija strumenti jinħarġux minn kumpanija terza jew minn din l-istituzzjoni.
–
Fuq l-assenza ta’ kundizzjoni dwar ir-reġistrazzjoni tal-fondi kkonċernati f’kont miftuħ f’isem l-investitur
Fil-verżjoni bil-lingwa Franċiża tad-Direttiva 97/9, l-ewwel inċiż tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 2(2) ta’ din tal-aħħar jipprevedi, kif tfakkar fil-punt 50 ta’ din is-sentenza, li kopertura għandha tiġi żgurata mill-iskemi ta’ kumpens għal investituri għat-talbiet li jirriżultaw mill-inkapaċità ta’ impriża ta’ investiment li tirrimborsa lill-investituri il-“flejjes dovuti minnha jew li jappartjenu lill-investituri u miżmuma f’isimhom” b’konnessjoni man-negozju tal-investiment, konformement mal-kundizzjonijiet legali u kuntrattwali applikabbli.
Madankollu, il-formulazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni hija sostanzjalment iktar restrittiva fil-verżjoni bil-lingwa Litwana tad-Direttiva 97/9. F’din il-verżjoni, l-imsemmija dispożizzjoni tindika li t-talbiet li jirriżultaw mill-inkapaċità ta’ impriża ta’ investiment li tirrimborsa lill-investituri il-“flejjes dovuti lilhom u miżmuma f’isimhom” f’konnessjoni ma’ tranżazzjonijiet ta’ investiment, konformement mal-imsemmija dispożizzjonijiet (“[
k]ompensacija turi būti mokama pagal tuos reikalavimus, kurie kilo dėl investicinės įmonės nepajėgumo grąžinti pinigus, priklausančius investuotojams ir laikomus jų vardu ryšium su investicine veikla
”).
Issa, dawn il-kliem jistgħu jinftiehmu bħala li huma biss it-talbiet relatati ma’ fondi miżmuma minn impriża ta’ investiment, jew istituzzjoni ta’ kreditu li taġixxi bħala tali, f’kontijiet miftuħa fl-ismijiet ta’ investituri għandhom ikunu koperti minn skemi ta’ kumpens għal investituri previsti mid-Direttiva 97/9.
Madankollu, skont ġurisprudenza stabbilita, fil-każ ta’ nuqqas ta’ qbil bejn id-diversi verżjonijiet lingwistiċi ta’ test tad-dritt tal-Unjoni, id-dispożizzjoni inkwistjoni għandha tiġi interpretata fid-dawl tal-istruttura ġenerali u tal-iskop tal-leġiżlazzjoni li tagħha tikkostitwixxi element (ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tat-30 ta’ Mejju 2013, Genil 48 u Comercial Hostelera de Grandes Vinos,
C‑604/11
,
EU:C:2013:344
, punt
, kif ukoll tas-17 ta’ Mejju 2017, ERGO Poist’ovňa,
C‑48/16
,
EU:C:2017:377
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li d-Direttiva 97/9 ttendi, f’dan ir-rigward, li tipproteġi l-investituri minn sitwazzjoni fejn impriża ta’ investiment ma tistax tissodisfa l-impenji tagħha fir-rigward tagħhom. Konformement ma’ dan l-għan, l-Artikolu 1(4) ta’ din id-direttiva jiddefinixxi b’mod wiesa’ l-kunċett ta’ investiment “investitur” bħala kwalunkwe persuna li tkun fdat il-flus jew strumenti, fil-kuntest ta’ tranżazzjonijiet ta’ investiment, li tali impriża. Bl-istess mod, il-premessa 8 tal-imsemmija direttiva tkopri, b’mod ġenerali, “flus u strumenti miżmuma minn ditta ta’ l-investiment b’konnessjoni ma’ l-operazzjonijiet ta’ l-investiment mill-investitur”.
Fid-dawl ta’ dawn l-elementi, l-iskemi ta’ kumpens għall-investituri previsti mid-Direttiva 97/9 ma jistgħux ikunu limitati sabiex ikopru t-talbiet dwar fondi miżmuma mill-impriżi ta’ investiment jew l-istituzzjonijiet ta’ kreditu li jaġixxu bħala tali fuq kontijiet miftuħa f’isem investituri.
Konsegwentement, il-fatt li talbiet bħal dawk ta’ A. Anisimovienė u oħrajn kif ukoll ta’ A. Raišelis huma relatati ma’ fondi li jinsabu rreġistrati mhux f’kontijiet miftuħa f’isimhom, iżda f’kontijiet li l-istituzzjoni ta’ kreditu inkwistjoni hija d-detentur tagħhom, ma jeskludix li għandhom ikunu koperti mill-iskemi ta’ kumpens għal investituri, sakemm il-kundizzjonijiet l-oħra previsti fl-ewwel inċiż tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 2(2) tad-Direttiva 97/9 huma ssodisfatti.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha, għandu jiġi konkluż li krediti bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali jaqgħu fl-iskemi ta’ kumpens għal investituri previsti mid-Direttiva 97/9.
Fuq id-Direttiva 94/19 – l-iskema ta’ garanzija għad-depożiti
Skont it-tieni premessa tad-Direttiva 94/19, l-iskop tal-iskemi ta’ garanzija għad-depożiti previsti minn din id-direttiva huwa li jipproteġi l-individwi kontra l-indisponibbiltà ta’ depożiti ta’ istituzzjoni ta’ kreditu. Meta tipprevedi tali skemi ta’ garanzija għad-depożiti, id-Direttiva 94/19 timmira, kif jindikaw l-ewwel u r-raba’ premessa tagħha, kemm sabiex tipproteġi lid-depożitanti kif ukoll sabiex tiżgura l-istabbiltà tas-sistema bankarja, billi tevita l-fenomeni ta’ rtirar massiċċ ta’ depożiti mhux biss ta’ istituzzjoni ta’ kreditu f’diffikultà, iżda wkoll ta’ istituzzjonijiet b’saħħithom bħala riżultat ta’ telf ta’ kunfidenza pubblika fis-saħħa ta’ din is-sistema.
F’dan il-kuntest, l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 94/19 jipprevedi li, għall-finijiet ta’ din id-direttiva, “depożitu” għandu jfisser xi bilanċ ta’ kreditu li jirriżulta minn fondi li jitħallew f’kont jew minn sitwazzjonijiet temporanji li joħorġu minn tranżazzjonijiet bankarji normali u li l-istituzzjoni ta’ kreditu għandha tħallas skont il-kundizzjonijiet legali u kuntrattwali applikabbli, u kwalunkwe talba ippruvata permezz ta’ titolu ta’ dejn maħruġ mill-istituzzjoni ta’ kreditu.
F’dan il-każ, għandu jitfakkar li, minn naħa, il-fondi li jinvokaw A. Anisimovienė u oħrajn kif ukoll A. Raišelis lanqas ma kienu akkreditati lill-kontijiet li dawn l-individwi kienu intitolati għalihom tagħhom ma’ Snoras fil-jum tal-indisponibbiltà ta’ depożiti tagħhom. Min-naħa l-oħra, it-titoli trasferibbli futuri li huma kienu ssottoskrivew u li din l-istituzzjoni ta’ kreditu kellha tkun l-emittent finalment ma nħarġux qabel il-falliment tal-imsemmija istituzzjoni. Barra minn hekk, għal dawn it-titoli, jekk l-obbligazzjonijiet inkwistjoni fil-Kawża C‑109/16 jaqgħu taħt “[titoli ta’ dejn]”, previsti fl-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 94/19, l-azzjonijiet inkwistjoni fil-Kawża C‑688/15 jikkostitwixxu, għall-kuntrarju, titoli ta’ kapital li għalihom din id-direttiva ma tipprevedi l-ebda garanzija (ara s-sentenza tal-21 ta’ Diċembru 2016, Vervloet et,
C‑76/15
,
EU:C:2016:975
, punti
u
).
F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jiġi ddeterminat biss jekk dawn talbiet bħal dawn fir-rigward ta’ dawn l-individwi fir-rigward ta’ Snoras jistgħux jiġu marbuta mat-tieni ipoteżi ta’ “depożiti” li hemm fl-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 94/19, jiġifieri dik ta’ “xi bilanċ ta’ kreditu li jirriżulta minn fondi li jitħallew f’kont jew minn sitwazzjonijiet temporanji li joħorġu minn transazzjonijiet bankarji normali u li l-istituzzjoni ta’ kreditu għandha tħallas skond il-kondizzjonijiet legali u kontrattwali applikabbli”.
Mit-termini ta’ din id-dispożizzjoni, moqrija fid-dawl tal-għanijiet tad-Direttiva 94/19, kif imfakkra fil-punt 83 ta’ din is-sentenza, jirriżulta li jaqgħu f’din l-ipoteżi t-talbiet kontra istituzzjoni ta’ kreditu, relatati ma’ fondi ta’ depożitanti implikati fi “tranżazzjoni[…] bankarj[a] normali” waħda jew iktar u li jinsabu f’sitwazzjoni tranżitorja li tirriżulta minn dawn it-tranżazzjonijiet.
F’dak li jikkonċerna, fl-ewwel lok, il-punt dwar jekk talbiet bħal dawk ta’ A. Anisimovienė u oħrajn kif ukoll A. Raišelis kontra Snoras jirrigwardawx fondi implikati fi “transazzjonijiet bankarji normali”, għandu jiġi rrilevat li d-Direttiva 94/19 ma tiddefinixxix x’għandu jinftiehem b’dawn il-kliem u ma tirreferix għad-drittijiet nazzjonali fir-rigward tat-tifsira tagħhom.
Skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja lok, id-determinazzjoni tat-tifsira u tal-portata tal-kliem li għalih id-dritt tal-Unjoni ma jipprovdi l-ebda definizzjoni għandha tiġi stabbilita skont is-sens abitwali ta’ dan fil-lingwaġġ ta’ kuljum, filwaqt li jittieħed inkunsiderazzjoni l-kuntest li fih jintuża l-kliem u l-għanijiet segwiti permezz tal-leġiżlazzjoni li huwa jagħmel parti minnha (sentenza tal-20 ta’ Diċembru 2017, Erzeugerorganisation Tiefkühlgemüse,
C‑516/16
,
EU:C:2017:1011
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Fis-sens ordinarju tagħhom, il-kliem “transazzjonijiet bankarji normali” jirreferu għat-tranżazzjonijiet li ġeneralment jitwettqu mill-istituzzjonijiet ta’ kreditu fil-kuntest tal-attivitajiet tagħhom.
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li, skont id-definizzjoni mogħtija, f’termini identiċi, l-Artikolu 1(4) tad-Direttiva 94/19 u l-Artikolu 4(1)(a) tad-Direttiva 2006/48, dwar l-aċċess għall-attività ta’ istituzzjonijiet ta’ kreditu u l-eżerċizzju tagħha, l-attività karatteristika ta’ tali istituzzjonijiet hija li tirċievi mill-pubbliku depożiti jew fondi oħra rrimborsabbli u li tagħti krediti għall-kont proprju tagħhom.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, huwa paċifiku li dawn l-istabbilimenti normalment iwettqu, b’mod relatat ma’ din l-attività, firxa wiesgħa ta’ tranżazzjonijiet, li l-leġiżlatur tal-Unjoni fassal lista tagħhom fl-Anness I ta’ din l-aħħar direttiva. Fid-dawl tal-fatt li d-Direttiva 94/19 u d-Direttiva 2006/48 japplikaw għaż-żewġ istituzzjonijiet ta’ kreditu u li għandhom għanijiet komuni, b’mod partikolari l-protezzjoni tat-tfaddil u tad-depożitanti, l-enumerazzjoni ta’ attivitajiet li jinsabu fl-imsemmi anness huwa rilevanti għall-interpretazzjoni tal-kunċett ta’ “transazzjonijiet bankarji normali”, fis-sens tal-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 94/19.
Issa, fil-punt 7 tal-Anness I tad-Direttiva 2006/48, jinsabu tranżazzjonijiet fl-isem stess tal-istituzzjoni ta’ kreditu jew f’isem il-klijenti ta’ din tal-aħħar fuq, b’mod partikolari, it-titoli trasferibbli, kif ukoll, fil-punt 8 ta’ dan l-anness, il-parteċipazzjoni fil-ħruġ ta’ titoli u l-l-provvisti ta’ servizzi relatati magħhom. Barra minn hekk, u b’konsistenza sħiħa mal-ispjegazzjoni fil-punt 55 ta’ din is-sentenza, l-imsemmi anness jsemmi wkoll is-“servizzi u attivitajiet ta’ investiment” kif iddefiniti mid-direttiva MiFID.
Minn dawn l-elementi jirriżulta li s-sottoskrizzjoni ta’ titoli futuri f’isem il-klijenti tagħha hija waħda mit-tranżazzjonijiet li normalment jitwettqu mill-istituzzjonijiet ta’ kreditu fil-kuntest tal-attivitajiet tagħhom. Konsegwentement, u fid-dawl tal-għanijiet segwiti mid-Direttiva 94/19, kif imfakkra fil-punt 83 ta’ din is-sentenza, tali tranżazzjoni għandha tiġi deskritta bħala “transazzjoni bankarja normali” fis-sens tal-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 94/19 meta titwettaq mill-istituzzjoni ta’ kreditu, bħal fil-kawża prinċipali, meta jintużaw il-fondi tad-depożitanti tagħha. Barra minn hekk, u b’analoġija mar-raġunijiet li jinsabu fil-punti 61 sa 66 ta’ din is-sentenza, għandu jitqies li l-fatt li l-istituzzjoni ta’ kreditu hija l-emittent tat-titoli futuri kkonċernati ma jikkontestax din il-klassifikazzjoni.
Fit-tieni lok, fir-rigward ta’ jekk it-tranżazzjonijiet ta’ sottoskrizzjoni għat-titoli futuri trasferibbli inkwistjoni fil-kawża prinċipali rriżultawx f’“sitwazzjoni temporanja” fis-sens tal-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 94/19, għandu jiġi kkunsidrat li, meta, fil-kuntest ta’ tali tranżazzjonijiet, il-fondi tad-depożitanti ta’ istituzzjoni ta’ kreditu jiġu ddebitati, qabel il-ħruġ ta’ dawn it-titoli trasferibbli, mill-kont bankarju ta’ dawn tal-aħħar u kkreditati f’kontijiet miftuħa f’isem din l-istituzzjoni, fejn ikunu mogħtija sabiex isiru l-korrispettiv tal-akkwist tal-imsemmija titoli trasferibbli ladarba jkunu nħarġu, dawn il-fondi fil-fatt jinsabu f’tali “sitwazzjoni temporanja”.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, talbiet bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali jaqgħu fl-iskemi ta’ garanzija tad-depożiti previsti mid-Direttiva 94/19, peress li huma relati ma’ “bilanċ ta’ kreditu li jirriżulta minn fondi li jitħallew f’kont jew minn sitwazzjonijiet temporanji li joħorġu minn transazzjonijiet bankarji normali”, fis-sens tal-Artikolu 1(1) ta’ din id-direttiva.
Din l-interpretazzjoni ma hijiex ikkontestata, fil-Kawża C‑688/15, mill-fatt li l-kont bankarju li fih huma rreġistrati l-fondi li jinvokaw A. Anisimovienė u oħrajn huwa miftuħ, mhux ma’ Snoras, iżda ma’ istituzzjoni ta’ kreditu oħra. Fil-fatt, fil-kuntest tal-ipoteżi ta’ “bilamnċ ta’ kreditu li jirriżulta minn sitwazzjonijiet temporanji li joħorġu minn transazzjonijiet bankarji normali” imsemmija fl-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 94/19, il-post fejn jinsab il-kont li fuqu l-istituzzjoni ta’ kreditu rreġistrat il-fondi matul it-tranżazzjonijiet bankarji normali ma huwiex determinanti.
Din l-istess interpretazzjoni lanqas ma hija kkontestata, fil-Kawża C‑109/16, mill-fatt li r-Repubblika tal-Litwanja għamlet użu mill-fakultà prevista fl-Artikolu 7(2) tad-Direttiva 94/19, moqri flimkien mal-punt 12 tal-Anness I ta’ din id-direttiva, billi eskludiet mill-garanzija tad-depożiti t-titoli maħruġa mill-istituzzjonijiet ta’ kreditu. Fil-fatt, din l-esklużjoni hija irrilevanti f’din il-kawża, li fir-rigward tagħha għandu jitfakkar li l-obbligi inkwistjoni ma kinux inħarġu u akkwistati minn A. Raišelis fid-data tal-falliment ta’ Snoras.
Konklużjoni
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, hemm lok li tingħata risposta għall-ewwel sar-raba’ domanda fil-Kawża C‑688/15 kif ukoll għat-tieni, ir-raba’ u l-ħames domanda tagħha fil-Kawża C‑109/16 li, minn naħa, id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 97/9 u, min-naħa l-oħra, dawk tad-Direttiva 94/19 għandhom jiġu interpretati fis-sens li talbiet relatati ma’ fondi, iddebitati lil kontijiet li individwi kienu intitolati għalihom ma’ istituzzjoni ta’ kreditu u li jirrigwardaw il-kreditu ta’ kontijiet miftuħa f’isem din l-istituzzjoni, bħala s-sottoskrizzjoni ta’ titoli mobbli futuri li din tal-aħħar kellha tkun l-emittent, f’ċirkustanzi li fihom il-ħruġ ta’ dawn it-titoli ma kienx finalment twettaq minħabba l-falliment tal-imsemmija istituzzjoni, jaqgħu kemm fl-iskemi ta’ kumpens għall-investituri previsti mid-Direttiva 97/9 kif ukoll fl-iskemi ta’ garanzija għad-depożiti previsti mid-Direttiva 94/19.
Fuq l-ewwel parti tal-ewwel domanda fil-Kawża C‑109/16
Permezz tal-ewwel parti tal-ewwel domanda tagħha fil-Kawża C‑109/16, li għandha tiġi eżaminata fit-tieni lok, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 2(3) tad-Direttiva 97/9 għandux jiġi interpretat fis-sens li, f’sitwazzjoni fejn talbiet jaqgħu kemm fl-iskemi ta’ garanzija għad-depożiti previsti mid-Direttiva 94/19 kif ukoll fl-iskemi ta’ kumpens għall-investituri previsti mid-Direttiva 97/9, u fejn il-leġiżlatur nazzjonali ma imputatx dawn it-talbiet għal skema li taqa’ f’waħda jew oħra minn dawn iż-żewġ direttivi, il-qorti adita tista’ jew għandha fuq il-bażi ta’ din id-dispożizzjoni, tiddeċiedi hija stess, l-iskema li dawk li huwa intitolati għal dawn it-talbiet jistgħu jibbenefikaw.
F’dan ir-rigward, mill-Artikolu 2(3) tad-Direttiva 97/9 jirriżulta li, jekk, fi Stat Membru partikolari, talba taqa’ kemm taħt l-iskemi ta’ kumpens għall-investituri previsti minn din id-direttiva kif ukoll l-iskemi ta’ garanzija għad-depożiti previsti mid-Direttiva 94/19, huwa dan l-Istat li għandu jattribwixxi din it-talba lil skema koperta minn waħda jew oħra minn dawn id-direttivi, “bħal ma dak l-Istat Membru jħoss li jkun xieraq”. Madankollu, din id-dispożizzjoni tispeċifika li l-ebda talba ma għandha tkun eliġibbli għal kumpens għal aktar minn darba skont dawn id-direttivi.
B’hekk, fir-rigward tal-kategoriji ta’ talbiet li jissodisfaw b’mod kumulattiv il-kundizzjonijiet previsti mid-Direttivi 94/19 u 97/9, din id-dispożizzjoni ma tipprevedix kriterji oġġettivi għall-finijiet tal-allokazzjoni tagħhom għal skema li taqa’ taħt direttiva waħda jew l-oħra, iżda tirreferi għal kull Stat Membru li għandu jiddeċiedi dwar dan.
Minn dan isegwi li, jekk wieħed jassumi li l-qorti adita tikkonstata, minn naħa, li t-talbiet li għalihom intalab kumpens jissodisfaw kemm il-kundizzjonijiet previsti mid-Direttiva 94/19 kif ukoll dawk previsti mid-Direttiva 97/9 u, min-naħa l-oħra, li d-dritt nazzjonali ma fih ebda regola għall-attribuzzjoni ta’ tali talbiet lil skema li taqa’ taħt direttiva waħda jew l-oħra, wieħed ma jistax jibbaża fuq l-Artikolu 2(3) tat-Tieni Direttiva sabiex jiddeċiedi għalih innifsu l-iskema li taħtha dawk intitolati għal dawn it-talbiet għandhom jiġu kkumpensati.
F’każ bħal dak imsemmi fil-punt preċedenti, peress li, minn naħa, dawk intitolati għall-imsemmija talbiet huma fondati fid-dritt li jinvokaw il-protezzjoni ggarantita lilhom mid-Direttiva 94/19 u mid-Direttiva 97/9 iżda billi, min-naħa l-oħra, skont l-imsemmi Artikolu 2(3) ta’ din it-tieni direttiva, ma jistgħux jibbenefikaw minn kumpens doppju, għandu jiġi kkunsidrat li huma dawk intitolati li għandhom jagħżlu li jiġu kkumpensati minn waħda jew oħra mill-iskemi previsti għall-implementazzjoni ta’ dawn id-direttivi.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, ir-risposta għall-ewwel parti tal-ewwel domanda fil-Kawża C‑109/16 għandha tkun li l-Artikolu 2(3) tad-Direttiva 97/9 għandu jiġi interpretat fis-sens li, f’sitwazzjoni fejn it-talbiet jaqgħu kemm taħt l-iskemi ta’ garanzija għad-depożiti previsti mid-Direttiva 94/19 kif ukoll l-iskemi ta’ kumpens għall-investituri previsti mid-Direttiva 97/9, u li fihom il-leġiżlatur nazzjonali ma imputatx tali talbiet għal skema li taqa’ waħda minn dawk id-direttivi, il-qorti adita ma tistax tiddeċiedi hija stess, abbażi ta’ din id-dispożizzjoni, dwar l-iskema li dawk intitolati għall-imsemmija talbiet jistgħu jibbenefikaw minnha. Min-naħa l-oħra, f’tali sitwazzjoni, huwa dawn tal-aħħar li għandhom jagħżlu skema waħda jew oħra prevista fid-dritt nazzjonali sabiex timplimenta dawn iż-żewġ direttivi.
Fuq it-tieni parti tal-ewwel domanda u t-tielet domanda fil-Kawża C‑109/16
Permezz tat-tieni parti tal-ewwel domanda tagħha u t-tielet domanda tagħha fil-Kawża C‑109/16, li għandhom jiġu eżaminati flimkien u fl-aħħar lok, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk, minn naħa, l-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 94/19, u min-naħa l-oħra, l-Artikolu 1(4) kif ukoll it-tieni subparagrafu tal-Artikolu 2(2) tad-Direttiva 97/9 għandhomx jiġu interpretati fis-sens li huma jistgħu jiġu invokati minn individwi quddiem il-qorti nazzjonali insostenn ta’ talbiet għal kumpens kontra impriża pubblika responsabbli, fi Stat Membru, minn skemi ta’ garanziji għal depożiti u kumpens għal investituri.
F’dan ir-rigward, fl-ewwel lok, fis-sentenza tal-25 ta’ Ġunju 2015, Indėlių ir investicijų draudimas u Nemaniūnas (
C‑671/13
,
EU:C:2015:418
, punt
), il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li d-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 97/9 huma, sa fejn tirrigwarda d-determinazzjoni ta’ fondi u ta’ strumenti koperti mill-iskemi ta’ kumpens li hija tipprevedi, inkluż l-Artikolu 1(4) u t-tieni subparagrafu tal-Artikolu 2(2) ta’ din id-direttiva, huma suffiċjentement ċari, preċiżi u inkundizzjonati sabiex ikunu jistgħu invokati direttament minn individwi quddiem il-qorti nazzjonali.
L-istess interpretazzjoni hija meħtieġa fir-rigward tal-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 94/19. Fil-fatt, din id-dispożizzjoni tiddefinixxi l-ipoteżijiet differenti ta’ “depożiti” koperti mill-imsemmija direttiva biċ-ċarezza, il-preċiżjoni u inkundizzjonalità rikjesta kollha sabiex tkun direttament applikabbli f’tilwima quddiem il-qorti nazzjonali, u li, b’mod partikolari, fid-dawl tal-interpretazzjoni mogħtija mill-Qorti Ġenerali f’dawn il-kawżi.
Fit-tieni lok, għandu jitfakkar li d-dispożizzjonijiet inkundizzjonati u suffiċjentement preċiżi ta’ direttiva jistgħu jkunu invokati mill-partijiet mhux biss kontra Stat Membru u l-korpi kollha tal-amministrazzjoni tiegħu, iżda wkoll kontra organi jew entitajiet li huma distinti minn individwi u li għandhom jiġu assimilati mal-Istat, kemm peress li huma persuni ġuridiċi rregolati mid-dritt pubbliku li jagħmlu parti mill-Istat f’sens wiesa’, jew għaliex ikunu suġġetti għall-awtorità jew għall-kontroll ta’ awtorità pubblika, jew għaliex ikunu ngħataw ir-responsabbiltà, minn tali awtorità, li jeżerċitaw missjoni ta’ interess pubbliku u jkunu ngħataw, għal dan il-għan, setgħat eżorbitanti (sentenza tal-10 ta’ Ottubru 2017, Farrell,
C‑413/15
,
EU:C:2017:7455
, punti
u
).
F’dan il-każ, mid-deċiżjonijiet tar-rinviju fiż-żewġ kawżi inkwistjoni fil-kawża prinċipali hija li IID hija, fil-liġi Litwana, “impriża tal-Istat”, jiġifieri persuna ġuridika taħt id-dritt pubbliku, sabiex tkun assimilata mill-bidu għall-Istat għall-applikabbiltà diretta tad-Direttivi 94/19 u 97/9.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, hemm lok li tingħata risposta għat-tieni parti tal-ewwel domanda u għat-tielet domanda fil-Kawża C‑109/16, li, minn naħa, l-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 94/19, u min-naħa l-oħra, l-Artikolu 1(4) kif ukoll it-tieni subparagrafu tal-Artikolu 2(2) tad-Direttiva 97/9, għandhom jiġu interpretati fis-sens li huma jistgħu jiġu invokati minn individwi quddiem il-qorti nazzjonali insostenn ta’ talbiet għal kumpens kontra impriża pubblika responsabbli, fi Stat Membru, minn skemi ta’ garanziji ta’ depożiti u kumpens ta’ investituri.
Fuq il-ħames domanda fil-Kawża C‑688/15
Permezz tal-ħames domanda tagħha fil-Kawża C‑688/15, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk id-Direttiva 94/19 għandhiex tiġi interpretata fis-sens li l-Istati Membri huma liberi li jestendu l-garanzija ta’ depożiti għal talbiet li, fil-prinċipju, ma jaqgħux taħt din id-direttiva u lanqas id-Direttiva 97/9.
Fid-dawl tar-risposti mogħtija għad-domandi preċedenti, ma hemmx lok iżjed li tingħata risposta għall-ħames domanda fil-Kawża C‑688/15.
Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.

Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Il-Ħames Awla) taqta’ u tiddeċiedi:

1)
Minn naħa, id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 97/9/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-3 ta’ Marzu 1997 dwar skemi ta’ kumpens għall-investitur, u min-naħa l-oħra, dawk tad-Direttiva 94/19/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-30 ta’ Mejju 1994 dwar skemi ta’ garanzija għal depożiti, kif emendata bid-Direttiva 2009/14/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-11 ta’ Marzu 2009, għandhom jiġu interpretati fis-sens li talbiet relatati ma’ fondi, iddebitati lil kontijiet li individwi kienu intitolati għalihom ma’ istituzzjoni ta’ kreditu u li jirrigwardaw il-kreditu ta’ kontijiet miftuħa f’isem din l-istituzzjoni, bħala s-sottoskrizzjoni ta’ titoli mobbli futuri li din tal-aħħar kellha tkun l-emittent, f’ċirkustanzi li fihom il-ħruġ ta’ dawn it-titoli ma kienx finalment twettaq minħabba l-falliment tal-imsemmija istituzzjoni, jaqgħu kemm fl-iskemi ta’ kumpens għall-investituri previsti mid-Direttiva 97/9 kif ukoll fl-iskemi ta’ garanzija għad-depożiti previsti mid-Direttiva 94/19.

2)
L-Artikolu 2(3) tad-Direttiva 97/9 għandu jiġi interpretat fis-sens li, f’sitwazzjoni fejn it-talbiet jaqgħu kemm taħt l-iskemi ta’ garanzija għad-depożiti previsti mid-Direttiva 94/19, kif ukoll l-iskemi ta’ kumpens għall-investituri previsti mid-Direttiva 97/9, u li fihom il-leġiżlatur nazzjonali ma imputatx tali talbiet għal skema li taqa’ waħda minn dawk id-direttivi, il-qorti adita ma tistax tiddeċiedi hija stess, abbażi ta’ din id-dispożizzjoni, dwar l-iskema li dawk intitolati għall-imsemmija talbiet jistgħu jibbenefikaw minnha. Min-naħa l-oħra, f’tali sitwazzjoni, huwa dawn tal-aħħar li għandhom jagħżlu skema waħda jew oħra prevista fid-dritt nazzjonali sabiex timplimenta dawn iż-żewġ direttivi.

3)
Minn naħa, l-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 94/19, kif emendat bid-Direttiva 2009/14, u min-naħa l-oħra, l-Artikolu 1(4) kif ukoll it-tieni subparagrafu tal-Artikolu 2(2) tad-Direttiva 97/9, għandhom jiġu interpretati fis-sens li huma jistgħu jiġu invokati minn individwi quddiem il-qorti nazzjonali insostenn ta’ talbiet għal kumpens kontra impriża pubblika responsabbli, fi Stat Membru, minn skemi ta’ garanziji ta’ depożiti u kumpens ta’ investituri.

Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Litwan.