CELEX: 62019CJ0100
Odesłanie prejudycjalne
Zbliżanie ustawodawstw
Sektor telekomunikacji
Wykorzystanie widma radiowego w pasmach częstotliwości 2 GHz w celu wdrożenia systemów dostarczających usługi satelitarne komunikacji ruchomej
Decyzja nr 626/2008/WE
Artykuł 4 ust. 1 lit. c), art. 7 ust. 1 oraz art. 8 ust. 1
Uzupełniające elementy naziemne
Zezwolenia wydane przez państwa członkowskie
Ciążący na operatorze obowiązek obsługiwania określonego procentowo udziału ludności i terytorium
Nieprzestrzeganie
Wpływ

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy art. 4 ust. 1 lit. c), art. 7 ust. 1 i art. 8 ust. 1 decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady nr 626/2008/WE z dnia 30 czerwca 2008 r. w sprawie selekcji i zezwoleń dotyczących systemów dostarczających satelitarne usługi komunikacji ruchomej (MSS) (
Dz.U. 2008, L 172, s. 15
, zwanej dalej „decyzją dotycząca MSS”).
Wniosek ten został złożony w ramach sporu między Viasat UK Ltd i Viasat Inc. (zwanymi dalej łącznie „Viasat”) a Institut belge des services postaux et des télécommunications (IBPT) (Belgia) w przedmiocie decyzji tego ostatniego organu dotyczącej przyznania Inmarsat Ventures Ltd c.o. (zwanej dalej „Inmarsat”) praw do korzystania z uzupełniających elementów naziemnych (zwanych dalej „CGC”) systemów satelitarnej komunikacji ruchomej.
Ramy prawne
Prawo Unii
Decyzja dotycząca MSS
Motywy 18 i 25 zaskarżonej decyzji mają następujące brzmienie:
„(18)
[CGC] stanowią nieodłączną część systemu satelitarnej komunikacji ruchomej i zazwyczaj stosowane są do podnoszenia poziomu usług oferowanych za pośrednictwem satelity na obszarach, gdzie może nie być możliwe utrzymanie ciągłej widoczności satelity ze względu na przeszkody na horyzoncie w postaci budynków i ukształtowania terenu […]. Udzielanie zezwoleń dotyczących takich [CGC] będzie zatem oparte głównie na warunkach związanych z okolicznościami lokalnymi. Selekcja i udzielanie zezwoleń dotyczących tych elementów powinno więc odbywać się na poziomie krajowym, z uwzględnieniem warunków ustalonych w prawie wspólnotowym […].
[…]
(25)
W związku z tym, że cel niniejszej decyzji, mianowicie ustanowienie wspólnych ram selekcji i udzielania zezwoleń dla operatorów systemów satelitarnej komunikacji ruchomej, nie może zostać osiągnięty w wystarczający sposób przez państwa członkowskie, a może być, z uwagi na skalę i skutki działania, osiągnięty w lepszy sposób na poziomie Wspólnoty, Wspólnota może podjąć środki zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 traktatu […]”.
Artykuł 1 ust. 1 tej dyrektywy ma następujące brzmienie:
„Celem niniejszej decyzji jest ułatwianie rozwoju konkurencyjnego rynku wewnętrznego MSS w całej Wspólnocie i stopniowe zapewnienie zasięgu we wszystkich państwach członkowskich.
Niniejsza decyzja tworzy wspólnotową procedurę wspólnej selekcji operatorów systemów satelitarnej komunikacji ruchomej wykorzystujących pasmo częstotliwości 2 GHz zgodnie z decyzją [Komisji 2007/98/WE z dnia 14 lutego 2007 r. w sprawie zharmonizowanego wykorzystania widma radiowego w pasmach częstotliwości 2 GHz celem wdrożenia systemów dostarczających satelitarne usługi komunikacji ruchomej (
Dz.U. 2007, L 43, s. 32
)], na które składa się widmo radiowe od 1980 do 2010 MHz do komunikacji Ziemia–kosmos i od 2170 do 2200 MHz do komunikacji kosmos–Ziemia. Określa ona również przepisy w zakresie skoordynowanego udzielania zezwoleń wybranym operatorom przez państwa członkowskie na używanie widma radiowego przydzielonego w ramach tego pasma do eksploatacji systemów satelitarnej komunikacji ruchomej”.
Zgodnie z art. 2 ust. 2 decyzji dotyczącej MSS:
„[…] Stosuje się następujące definicje:
a)
»systemy satelitarnej komunikacji ruchomej« oznaczają sieci komunikacji elektronicznej i związane z nimi urządzenia zdolne do świadczenia usług radiokomunikacyjnych między ruchomą stacją naziemną i jedną lub kilkoma stacjami kosmicznymi lub między ruchomymi stacjami naziemnymi za pośrednictwem jednej lub kilku stacji kosmicznych, lub też między ruchomą stacją naziemną i jednym lub kilkoma [CGC] o stałej lokalizacji; w skład takich systemów powinna wchodzić co najmniej jedna stacja kosmiczna;
b)
»[CGC]« systemów satelitarnej komunikacji ruchomej oznaczają umieszczone na powierzchni ziemi stacje o stałej lokalizacji służące poprawie dostępu do MSS na obszarach geograficznych w zasięgu wpływu satelity (satelitów) systemu, gdzie nie może zostać zapewniona łączność o wymaganej jakości z jedną lub więcej stacjami kosmicznymi”.
Tytuł II decyzji dotyczącej MSS, zatytułowany „Procedura selekcji”, obejmuje w szczególności art. 3 i 4 tej decyzji. Artykuł 3 ust. 1 tej decyzji stanowi:
„Komisja organizuje porównawczą procedurę selekcji [wyboru] w celu selekcji operatorów systemów satelitarnej komunikacji ruchomej […]”.
Artykuł 4 ust. 1 tej samej decyzji stanowi:
„Obowiązują następujące wymagania w zakresie dopuszczalności:
[…]
c)
wniosek obejmuje następujące zobowiązania wnioskodawcy:
[…]
ii)
MSS będą świadczone we wszystkich państwach członkowskich dla co najmniej 50% mieszkańców i na co najmniej 60% łącznej powierzchni poszczególnych państw członkowskich w terminie wskazanym przez wnioskodawcę, w każdym przypadku nie później niż siedem lat od daty publikacji decyzji Komisji [w sprawie selekcji kandydatów]”.
Tytuł III decyzji dotyczącej MSS, zatytułowany „Udzielanie zezwoleń”, obejmuje art. 7–9 tej decyzji. Zgodnie z art. 7 rzeczonej decyzji:
„1.   Państwa członkowskie zapewniają, że [by] wybrani wnioskodawcy, zgodnie z ramami czasowymi i z obszarem usług, do których wybrani wnioskodawcy się zobowiązali, zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. c) oraz z prawem krajowym i wspólnotowym, mają [mieli] prawo do używania konkretnej częstotliwości radiowej wskazanej w decyzji Komisji [w sprawie selekcji kandydatów] oraz prawo do eksploatacji systemu satelitarnej komunikacji ruchomej. Informują one odpowiednio wybranych wnioskodawców o tych prawach”.
2.   Prawa objęte ust. 1 niniejszego artykułu podlegają następującym wspólnym warunkom:
a)
wybrani wnioskodawcy używają przydzielonego widma radiowego do świadczenia MSS;
[…]
c)
wybrani wnioskodawcy przestrzegają wszelkich zobowiązań podjętych we wnioskach lub podczas porównawczej procedury selekcji, bez względu na to, czy łączne zapotrzebowanie na widmo radiowe przekracza dostępną ilość;
[…]”.
Artykuł 8 decyzji dotyczącej MSS przewiduje:
„1.   Państwa członkowskie zapewniają, zgodnie z prawem wspólnotowym i krajowym, że ich właściwe władze przyznają wnioskodawcom, wybranym zgodnie z tytułem II i mającym zezwolenie na używanie widma na mocy art. 7, zezwolenia niezbędne do dostarczania [korzystania z] [CGC] systemów satelitarnej komunikacji ruchomej na ich terytoriach.
2.   Państwom członkowskim nie wolno wybrać operatorów [CGC] systemów satelitarnej komunikacji ruchomej ani udzielić [wydać] im zezwolenia przed zakończeniem procedury selekcji ustanowionej w tytule II w drodze decyzji Komisji [w sprawie selekcji kandydatów]. Nie wyklucza to używania pasma częstotliwości 2 GHz przez systemy inne niż systemy dostarczania MSS zgodnie z decyzją 2007/98/WE.
3.   Ewentualne [Wszystkie] krajowe zezwolenia wydawane na eksploatację [CGC] systemów satelitarnej komunikacji ruchomej w paśmie częstotliwości 2 GHz podlegają następującym wspólnym warunkom:
a)
operatorzy używają przydzielonego widma radiowego w celu dostarczania [korzystania z] [CGC] systemów satelitarnej komunikacji ruchomej;
b)
[CGC] stanowią integralną część systemu satelitarnej komunikacji ruchomej i są kontrolowane przez mechanizm zarządzania satelitarnymi zasobami i siecią; wykorzystują one ten sam kierunek nadawania i te same części pasm częstotliwości jak [co] związane z nimi elementy satelitarne i nie zwiększają zapotrzebowania na widmo związanego z nimi systemu satelitarnej komunikacji ruchomej;
c)
niezależna eksploatacja [CGC] w razie awarii elementu satelitarnego związanego z nim systemu satelitarnej komunikacji ruchomej nie może trwać dłużej niż 18 miesięcy [samodzielne funkcjonowanie CGC w przypadku awarii elementu satelitarnego zamkniętego systemu mobilnego nie może przekroczyć 18 miesięcy];
d)
prawa do używania oraz zezwolenia przyznawane są na okres kończący się nie później niż termin wygaśnięcia zezwolenia na związany z nimi satelitarny system komunikacji ruchomej”.
Artykuł 9 decyzji dotyczącej MSS stanowi:
„1.   Wybrani operatorzy są odpowiedzialni za zgodność z wszelkimi warunkami dołączonymi do posiadanych zezwoleń […].
2.   Państwa członkowskie zapewniają zgodność zasad egzekwowania, w tym zasad dotyczących sankcji nakładanych w przypadku naruszenia wspólnych warunków, o których mowa w art. 7 ust. 2, z prawem wspólnotowym […]. [Przewidziane] [s]ankcje muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.
Państwa członkowskie zapewniają monitorowanie przestrzegania wspólnych warunków i podejmują odpowiednie działania w przypadku ich nieprzestrzegania. Państwa członkowskie co roku informują Komisję o wynikach takiego monitoringu w przypadku nieprzestrzegania wspólnych warunków oraz w przypadku podjęcia środków egzekwujących.
Komisja, przy pomocy Komitetu ds. Łączności, o którym mowa w art. 10 ust. 1, może zbadać wszelkie konkretne rzekome [domniemane] naruszenia wspólnych warunków. Jeżeli państwo członkowskie informuje Komisję o konkretnym naruszeniu, Komisja bada rzekome [domniemane] naruszenie przy pomocy Komitetu ds. Łączności.
3.   Środki określające właściwe sposoby skoordynowanego stosowania zasad dotyczących egzekwowania, o których mowa w ust. 2, w tym zasad skoordynowanego zawieszania lub cofania zezwoleń za naruszenie wspólnych warunków ustanowionych w art. 7 ust. 2, mające na celu zmianę elementów innych niż istotne niniejszej decyzji poprzez jej uzupełnienie, przyjmuje się zgodnie z procedurą regulacyjną połączoną z kontrolą, o której mowa w art. 10 ust. 4”.
Decyzja dotycząca selekcji
Zgodnie z art. 2 decyzji Komisji 2009/449/WE z dnia 13 maja 2009 r. w sprawie selekcji operatorów ogólnoeuropejskich systemów dostarczających satelitarne usługi komunikacji ruchomej (MSS) (
Dz.U. 2009, L 149, s. 65
, zwanej dalej „decyzją dotyczącą selekcji”):
„Inmarsat […] oraz Solaris Mobile Limited są kwalifikującymi się wnioskodawcami w wyniku pierwszej fazy selekcji będącej częścią porównawczej procedury selekcji przewidzianej w tytule II decyzji [dotyczącej MSS].
Ponieważ łączny popyt na widmo radiowe zgłoszony przez kwalifikujących się wnioskodawców zatrzymanych w wyniku pierwszej fazy selekcji będącej częścią porównawczej procedury selekcji przewidzianej w tytule II decyzji [dotyczącej MSS] nie przekracza ilości dostępnego widma radiowego określonej w art. 1 ust. 1 decyzji [dotyczącej MSS], wybrane zostają Inmarsat […] oraz Solaris Mobile Limited”.
Artykuł 3 decyzji dotyczącej selekcji stanowi:
„Częstotliwości, z których zgodnie z tytułem III decyzji [dotyczącej MSS] każdy wybrany wnioskodawca będzie mógł korzystać w każdym państwie członkowskim, są następujące:
a)
Inmarsat […]: od 1980 do 1995 MHz dla komunikacji Ziemia–kosmos oraz od 2170 do 2185 MHz dla komunikacji kosmos–Ziemia;
[…]”.
W dniu 12 czerwca 2009 r. opublikowano decyzję dotyczącą selekcji w
Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej
.
Decyzja wykonawcza
Zgodnie z motywem 8 decyzji Komisji 2011/667/UE z dnia 10 października 2011 r. w sprawie sposobów skoordynowanego stosowania zasad dotyczących egzekwowania odnośnie do satelitarnych usług komunikacji ruchomej (MSS) zgodnie z art. 9 ust. 3 decyzji nr 626/2008 (
Dz.U. 2011, L 265, s. 25
, zwanej dalej „decyzją wykonawczą”):
„Transgraniczny charakter wspólnych warunków przewidzianych w art. 7 ust. 2 decyzji [dotyczącej MSS] wymaga koordynacji na poziomie unijnym krajowych procedur służących ich egzekwowaniu przez państwa członkowskie. Niespójności w stosowaniu krajowych procedur egzekwowania, w szczególności w zakresie dochodzeń oraz ram czasowych i charakteru podejmowanych środków, powodowałyby zróżnicowanie środków egzekwujących stojące w sprzeczności z ogólnoeuropejskim charakterem MSS”.
Artykuł 2 ust. 2 decyzji wykonawczej stanowi:
„[…] Stosuje się następujące definicje:
–
»upoważniony operator« oznacza operatora wybranego zgodnie z decyzją [dotyczącej selekcji], któremu przyznano prawo użytkowania na podstawie ogólnego zezwolenia lub indywidualne prawa użytkowania określonych częstotliwości radiowych wskazanych w decyzji [dotyczącej selekcji] lub prawo eksploatacji systemu satelitarnej komunikacji ruchomej,
–
»wspólne warunki« oznaczają wspólne warunki, jakim podlegają prawa upoważnionego operatora zgodnie z art. 7 ust. 2 decyzji [dotyczącej MSS],
[…]”.
Artykuł 3 decyzji wykonawczej stanowi:
„1.   W przypadku gdy państwo członkowskie wydające zezwolenie stwierdza, że upoważniony operator nie spełnia jednego lub większej liczby wspólnych warunków, i powiadamia tego operatora o swoich ustaleniach zgodnie z art. 10 ust. 2 dyrektywy 2002/20/WE [Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 marca 2002 r. w sprawie zezwoleń na udostępnienie sieci i usług łączności elektronicznej (
Dz.U. 2002, L 108, s. 21
)], powiadamia jednocześnie Komisję, która z kolei powiadamia pozostałe państwa członkowskie.
2.   Po przekazaniu przez Komisję państwom członkowskim informacji, o których mowa w ust. 1, pozostałe państwa członkowskie wydające zezwolenia badają, czy w granicach ich jurysdykcji ma miejsce naruszenie stosownych wspólnych warunków, oraz umożliwiają danemu upoważnionemu operatorowi przedstawienie uwag.
3.   W terminie pięciu miesięcy od przekazania przez Komisję państwom członkowskim informacji, o których mowa w ust. 1, każde państwo członkowskie wydające zezwolenie notyfikuje streszczenie swoich ustaleń, a także uwag przedstawionych przez danego upoważnionego operatora Komisji, która powiadamia pozostałe państwa członkowskie. W terminie ośmiu miesięcy od przekazania przez Komisję państwom członkowskim informacji, o których mowa w ust. 1, Komisja zwołuje posiedzenie Komitetu ds. Łączności w celu zbadania domniemanego naruszenia oraz, w stosownych przypadkach, omówienia ewentualnych odpowiednich środków mających na celu zapewnienie zgodności, zgodnie z celami określonymi w art. 1 ust. 2.
4.   Państwa członkowskie wstrzymują się z podjęciem ostatecznej decyzji w sprawie domniemanego naruszenia przed posiedzeniem Komitetu ds. Łączności, o którym mowa w ust. 3.
5.   Po posiedzeniu Komitetu ds. Łączności, o którym mowa w ust. 3, każde państwo członkowskie wydające zezwolenie, które notyfikowało danemu upoważnionemu operatorowi swoje ustalenia zgodnie z art. 10 ust. 2 dyrektywy 2002/20/WE i stwierdziło, że doszło do naruszenia jednego lub większej liczby wspólnych warunków, podejmuje odpowiednie i proporcjonalne środki, w tym kary finansowe, mające na celu zapewnienie dostosowania się danego upoważnionego operatora do wspólnych warunków, z wyjątkiem cofnięcia bądź, w stosownych wypadkach, zawieszenia zgodnie z prawem krajowym zezwolenia lub prawa użytkowania posiadanego przez danego upoważnionego operatora.
6.   W przypadku poważnych lub powtarzających się naruszeń wspólnych warunków państwo członkowskie wydające zezwolenie, które po podjęciu środków określonych w ust. 5 zamierza przyjąć decyzję o cofnięciu zezwolenia zgodnie z art. 10 ust. 5 dyrektywy 2002/20/WE, powiadamia o swoim zamiarze Komisję oraz dostarcza streszczenie wszelkich środków podjętych przez danego upoważnionego operatora w celu zastosowania się do środków egzekwujących. Komisja przekazuje te informacje pozostałym państwom członkowskim.
7.   W terminie trzech miesięcy od przekazania przez Komisję państwom członkowskim informacji, o których mowa w ust. 6, zwołuje się posiedzenie Komitetu ds. Łączności w celu koordynacji ewentualnego cofnięcia zezwolenia zgodnie z celami, o których mowa w art. 1 ust. 2. Wszystkie państwa członkowskie wydające zezwolenia wstrzymują się jednocześnie z przyjęciem decyzji przewidujących cofnięcie bądź, w stosownych przypadkach, zawieszenie zgodnie z prawem krajowym wszelkich zezwoleń lub praw użytkowania posiadanych przez danego upoważnionego operatora.
8.   Po posiedzeniu Komitetu ds. Łączności, o którym mowa w ust. 7, państwo członkowskie wydające zezwolenie może przyjąć odpowiednie decyzje związane z cofnięciem zezwolenia przyznanego danemu upoważnionemu operatorowi.
9.   O każdej decyzji egzekwującej, o której mowa w ust. 5 i 8, oraz [o] jej uzasadnieniu informuje się danego upoważnionego operatora w terminie jednego tygodnia od przyjęcia decyzji, a także Komisję, która powiadamia pozostałe państwa członkowskie”.
Prawo belgijskie
Artykuł 2 dekretu królewskiego z dnia 11 lutego 2013 r. w sprawie systemów zapewniających usługi satelitarnej komunikacji ruchomej (
Moniteur belge
z dnia 8 marca 2013 r., s. 14068, zwanego dalej „dekretem królewskim MSS”) stanowi:
„Wybrani operatorzy, którzy zgłosili się do świadczenia usług łączności elektronicznej […], upoważnieni są do korzystania z systemu satelitarnej komunikacji ruchomej w następujących pasmach częstotliwości:
1°   Inmarsat […]: maksymalnie 15 MHz w paśmie 1980–1995 MHz na potrzeby komunikacji Ziemia–kosmos (uplink) i maksymalnie 15 MHz w paśmie 2170–2185 MHz na potrzeby komunikacji kosmos–Ziemia (downlink);
[…]”.
Artykuł 3 tego dekretu przewiduje:
„Na dzień 13 czerwca 2016 r. co najmniej 50% ludności oraz 60% terytorium Belgii będzie objęte zasięgiem”.
Zgodnie z art. 8 tego dekretu:
„Wybrani operatorzy posiadają zezwolenie na budowę jednego lub kilku [CGC] w Belgii przy spełnieniu następujących warunków:
1°   dokonali notyfikacji udostępniania sieci łączności elektronicznej […];
2°   każdy dodatkowy element lądowy jest zatwierdzany przez [IBPT] przed rozpoczęciem jego eksploatacji;
3°   parametry techniczne oraz miejsce instalacji każdego [CGC] są przekazywane [IBPT] co najmniej na miesiąc przed zamierzoną datą oddania do użytku”.
Postępowanie główne i pytania prejudycjalne
Po przeprowadzeniu procedury wyboru, o której mowa w tytule II decyzji dotyczącej MSS, spółka Inmarsat została wybrana przez Komisję na podstawie art. 2 akapit drugi decyzji w sprawie selekcji jako operator systemu satelitarnej komunikacji ruchomej. Po wydaniu tej decyzji został przyjęty dekret królewski MSS.
W dniu 17 czerwca 2014 r. przedsiębiorstwo to dokonało zgłosiło IBPT notyfikację w celu świadczenia usług łączności elektronicznej polegających na usługach połączeń w trakcie lotu dla samolotów przelatujących nad Unią za pośrednictwem systemu obejmującego jednocześnie satelitę i sieć CGC systemu satelitarnej komunikacji ruchomej, przy czym całość została określona jako „European Aviation Network” (europejska sieć lotnicza, zwana dalej „EAN”). Jak wynika z art. 2 dekretu królewskiego MSS, notyfikacja ta zawierała w odniesieniu do spółki Inmarsat zezwolenie na użytkowanie systemu satelitarnej komunikacji ruchomej w pasmach częstotliwości wskazanych w ust. 1 tego artykułu.
W następstwie stwierdzenia nieważności pierwszej decyzji IBPT w dniu 7 sierpnia 2018 r. wydał drugą decyzję, w której przyznał spółce Inmarsat prawa niezbędne do udostępnienia CGC systemu satelitarnej komunikacji ruchomej, o które spółka ta wystąpiła.
Spółka Viasat, dostawca usług telekomunikacyjnych, która oferuje w szczególności usługi połączeń w trakcie lotu, wniosła skargę o stwierdzenie nieważności tej decyzji do cour d’appel de Bruxelles (sądu apelacyjnego w Brukseli, Belgia). Przedsiębiorstwo to podnosi w szczególności, że zarówno z art. 4 ust. 1 lit. c) ppkt (ii) decyzji dotyczącej MSS, jak i z art. 3 dekretu królewskiego MSS wynika, że spółka Inmarsat miała obowiązek objęcia zasięgiem swoich usług co najmniej 50% ludności i 60% terytorium belgijskiego do dnia 13 czerwca 2016 r. Tymczasem warunek ten nie został spełniony przez spółkę Inmarsat, tak że po tym dniu IBPT nie mógł zezwolić na udostępnianie spornych CGC systemu satelitarnej komunikacji ruchomej.
Operator satelitarny Eutelsat SA, partner spółki Viasat w zakresie świadczenia usług połączeń w trakcie lotu, przystąpił do sprawy w charakterze interwenienta na poparcie żądań wniesionej przez Viasat skargi o stwierdzenie nieważności.
IBPT ze swej strony zauważa, że w celu zezwolenia na korzystanie z CGC systemu satelitarnej komunikacji ruchomej nie mógł on opierać się wyłącznie na przesłankach przewidzianych w art. 8 dekretu królewskiego MSS, ponieważ obowiązek pokrycia zasięgiem wynikający z art. 4 ust. 1 lit. c) decyzji dotyczącej MSS, do którego odnosi się spółka Viasat, dotyczy jedynie zobowiązania, które operator powinien przyjąć w swoim wniosku. Zdaniem IBPT obowiązek pokrycia zasięgiem i przewidziany w tym względzie termin nie są jednak pozbawione skutków, ponieważ to do tego organu należy, w ramach przysługujących mu uprawnień kontrolnych, po zatwierdzeniu korzystania z CGC systemu satelitarnej komunikacji ruchomej, nałożenie w razie potrzeby na spółkę Inmarsat sankcji w związku z niewydolnością systemu.
Spółka Inmarsat, podzielając stanowisko IBPT, wskazuje, że wybudowała naziemną stację satelitarną w Grecji i wyniosła na orbitę w dniu 28 czerwca 2017 r. swego satelitę dla EAN, który został oddany do użytku w dniu 29 sierpnia tego samego roku. Ponadto wskazuje ona też, że na swój wniosek uzyskała zezwolenia niezbędne do umieszczenia CGC we wszystkich państwach Unii (z wyjątkiem Rumunii), jak również w Norwegii i w Szwajcarii.
Zdaniem cour d’appel de Bruxelles (sądu apelacyjnego w Brukseli) jest bezsporne, że spółka Inmarsat w ramach swojej kandydatury do wyboru jako operatora usług satelitarnej komunikacji ruchomej podjęła zobowiązania, o których mowa w art. 4 ust. 1 lit. c) decyzji dotyczącej MSS. Ponadto ustalono, że spółka Inmarsat nie dochowała obowiązku objęcia zasięgiem 50% ludności i 60% obszaru belgijskiego na dzień 13 czerwca 2016 r., kiedy to jej usługa EAN nie była jeszcze operacyjna, ponieważ wspomniany satelita jeszcze nie funkcjonował w pełni.
W tym kontekście sąd ten uważa, że aby art. 3 dekretu królewskiego MSS był w pełni skuteczny (effet utile), przepis ten należy a priori interpretować w ten sposób, że przestrzeganie ustanowionego w nim obowiązku objęcia zasięgiem stanowi konieczną i wstępną przesłankę wykonywania praw przyznanych wybranym operatorom, a w szczególności prawa do utworzenia w Belgii jednego lub większej liczby CGC systemu satelitarnej komunikacji ruchomej. Zakres, jaki należy nadać temu przepisowi, trzeba jednak interpretować zgodnie z decyzją dotyczącą MSS, której wykonanie stanowi cel tego przepisu.
W tym względzie wspomniany sąd uściśla, że art. 3 dekretu królewskiego MSS różni się od art. 4 ust. 1 lit. c) decyzji dotyczącej MSS, jako że ten ostatni przepis dotyczy zobowiązania, które operator ubiegający się o wybór powinien podjąć przed tą decyzją. Tymczasem art. 7 ust. 2 decyzji dotyczącej MSS stanowi z kolei, że prawa przyznane wybranym kandydatom podlegają różnym warunkom, w tym dotyczącym tego, że wybrani wnioskodawcy „przestrzegają [wywiązują się z] wszelkich zobowiązań podjętych we wnioskach lub podczas porównawczej procedury selekcji”. Ponadto art. 8 decyzji dotyczącej MSS ustanawia obowiązek zapewnienia przez państwa członkowskie, by ich właściwe władze „[przyznały] wnioskodawcom, wybranym zgodnie z tytułem II i posiadającym zezwolenie na używanie widma na mocy art. 7” zezwolenia niezbędne do korzystania z CGC systemu satelitarnej komunikacji ruchomej.
W sytuacji takiej jak w postępowaniu głównym, w której uchybienie obowiązkowi pokrycia zasięgiem w przewidzianej dacie zostało ostatecznie wykazane, cour d’appel de Bruxelles (sąd apelacyjny w Brukseli) uważa, że z punktu widzenia ekonomii procesowej korzystniejsze byłoby a priori, aby właściwy organ krajowy musiał lub mógł nie zezwolić na korzystanie z CGC systemu satelitarnej komunikacji ruchomej, zamiast upoważnić do takiego korzystania i wymierzyć karę za nieprzestrzeganie obowiązku w późniejszym terminie. W tym zakresie można by uznać, że wybranemu kandydatowi, który nie spełniał w dniu 13 czerwca 2016 r. obowiązku zapewnienia zasięgu, o którym mowa w art. 4 ust. 1 lit. c) ppkt (ii) decyzji dotyczącej MSS, nie przysługują już w rzeczywistości prawa ani do używania częstotliwości radiowych, ani do wykorzystywania systemu satelitarnej komunikacji ruchomej.
Sąd ten dodaje, że brak sankcji za nieprzestrzeganie kalendarza przez wybranego operatora pozbawia skuteczności zobowiązanie do pokrycia kosztów podjęte przez operatorów ubiegających się na etapie wyboru.
W tych okolicznościach cour d’appel de Bruxelles (sąd apelacyjny w Brukseli) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1)
Czy art. 4 ust. 1 lit. c) ppkt (ii), art. 7 ust. 1 oraz art. 8 ust. 1 decyzji [dotyczącej MSS] należy interpretować w ten sposób, że w przypadku gdy stwierdzono, że operator wybrany zgodnie z tytułem II wspomnianej decyzji nie dostarczał usług satelitarnej komunikacji ruchomej za pomocą systemu satelitarnej komunikacji ruchomej w dniu określonym jako docelowy w art. 4 ust. 1 lit. c) ppkt (ii) wspomnianej decyzji, właściwe władze państw członkowskich, o których mowa w art. 8 ust. 1 wspomnianej decyzji, powinny odmówić wydania temu operatorowi zezwoleń na korzystanie z [CGC systemów satelitarnej komunikacji ruchomej] na tej podstawie, że wspomniany operator nie wywiązał się ze zobowiązania podjętego przez siebie we wniosku?
2)
W przypadku odpowiedzi przeczącej na pytanie pierwsze: czy przywołane przepisy powinny być interpretowane w ten sposób, że w tym samym kontekście właściwe władze państw członkowskich, o których mowa w art. 8 ust. 1 wspomnianej decyzji, mogą odmówić wydania wspomnianemu operatorowi zezwolenia na korzystanie z [CGC systemów satelitarnej komunikacji ruchomej] na tej podstawie, że nie wywiązał się on ze zobowiązania dotyczącego zasięgu w dniu 13 czerwca 2016 r.?”.
W przedmiocie pytań prejudycjalnych
Poprzez swoje pytania, które należy rozpatrzyć łącznie, sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 8 ust. 1 decyzji dotyczącej MSS w związku z art. 7 ust. 1 tej decyzji należy interpretować w ten sposób, że w wypadku gdy okaże się, iż operator wybrany zgodnie z tytułem II tej decyzji i upoważniony do korzystania z widma radiowego na podstawie art. 7 tej samej decyzji nie dostarczał usług satelitarnej komunikacji ruchomej za pomocą systemu satelitarnej komunikacji ruchomej w dniu określonym jako docelowy w art. 4 ust. 1 lit. c) ppkt (ii) decyzji dotyczącej MSS, właściwe władze państw członkowskich powinny albo przynajmniej mogą odmówić wydania temu operatorowi zezwoleń koniecznych dla korzystania przez tego operatora z CGC systemów satelitarnej komunikacji ruchomej na tej podstawie, że wspomniany operator nie wywiązał się z zobowiązania podjętego we wniosku.
W celu udzielenia odpowiedzi na te pytania należy na wstępie przypomnieć, że zgodnie z art. 1 ust. 1 akapit drugi decyzji dotyczącej MSS decyzja ta, po pierwsze, tworzy na poziomie Unii wspólną procedurę wyboru systemów satelitarnej komunikacji ruchomej wykorzystujących pasma częstotliwości 2 GHz, a po drugie, ustanawia przepisy w zakresie skoordynowanego przez państwa członkowskie udzielania zezwoleń dla operatorów wybranych do używania widma radiowego przydzielonego w ramach tego pasma do eksploatacji systemu satelitarnej komunikacji ruchomej.
Jeśli chodzi, po pierwsze, o wybór operatorów, art. 3 ust. 1 decyzji dotyczącej MSS, który stanowi część tytułu II tej decyzji, przewiduje, że Komisja organizuje w tym celu procedurę selekcji porównawczej.
W tym względzie art. 4 ust. 1 tej decyzji określa kryteria dopuszczalności mające zastosowanie. Wśród tych kryteriów znajduje się, w art. 4 ust. 1 lit. c) ppkt (ii), to, w myśl którego wnioskodawca zobowiązuje się do tego, iż usługa satelitarnej komunikacji ruchomej będzie świadczona we wszystkich państwach członkowskich dla co najmniej 50% mieszkańców i na co najmniej 60% łącznej powierzchni każdego państwa członkowskiego w terminie wskazanym przez wnioskodawcę, w każdym przypadku nie później niż siedem lat od daty opublikowania decyzji Komisji w sprawie wyboru wnioskodawcy.
Po drugie, jeśli chodzi o skoordynowane przez państwa członkowskie zezwolenie dla operatorów wybranych do użytkowania szczególnych częstotliwości w celu eksploatacji systemów satelitarnej komunikacji ruchomej, tytuł III decyzji dotyczącej MSS, zatytułowany „Udzielanie zezwoleń”, zawiera art. 7–9. Artykuł 7 tej ostatniej decyzji, zatytułowany „Udzielanie zezwoleń wybranym wnioskodawcom”, stanowi w ust. 1, że państwa członkowskie zapewniają, by wybrani wnioskodawcy, zgodnie z ramami czasowymi i z obszarem usług, do których się zobowiązali, zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. c) oraz z prawem krajowym i prawem Unii, mają prawo do używania konkretnej częstotliwości radiowej wskazanej w decyzji Komisji w sprawie wyboru wnioskodawców oraz prawo do eksploatacji systemu satelitarnej komunikacji ruchomej.
W tym kontekście art. 7 ust. 2 decyzji dotyczącej MSS przewiduje, że prawa, o których mowa w ust. 1 tego artykułu, podlegają pewnym wspólnym warunkom. W tym względzie art. 7 ust. 2 lit. c) tej decyzji przewiduje warunek, zgodnie z którym wybrani wnioskodawcy winni przestrzegać wszelkich zobowiązań podjętych we wnioskach lub podczas porównawczej procedury selekcji.
Ponadto na podstawie art. 8 ust. 1 decyzji dotyczącej MSS, zatytułowanego „Uzupełniające elementy naziemne”, państwa członkowskie zapewniają, zgodnie z prawem Unii i krajowym, by ich właściwe organy przyznały wnioskodawcom, wybranym zgodnie z tytułem II tej decyzji i posiadającym zezwolenie na używanie widma na mocy art. 7 rzeczonej decyzji, zezwolenia niezbędne do korzystania z CGC systemów satelitarnej komunikacji ruchomej na ich terytoriach. Zgodnie z art. 8 ust. 3 ewentualne zezwolenia krajowe wydane na eksploatację CGC systemów satelitarnej komunikacji ruchomej w paśmie częstotliwości 2 GHz podlegają wspólnym warunkom, wymienionym w lit. a)–d) tego ustępu.
Artykuł 9 decyzji dotyczącej MSS jest natomiast zatytułowany „Monitorowanie i egzekwowanie” i wskazuje w szczególności w ust. 2, że państwa członkowskie, po pierwsze, zapewniają zgodność z prawem wspólnotowym zasad egzekwowania, w tym zasad dotyczących sankcji nakładanych w przypadku naruszenia wspólnych warunków, o których mowa w art. 7 ust. 2 tej decyzji, i po drugie, zapewniają monitorowanie przestrzegania wspólnych warunków i podejmują odpowiednie działania w przypadku ich nieprzestrzegania. Na podstawie rzeczonego art. 9 ust. 3 Komisja wydała decyzję wykonawczą w sprawie skoordynowanych zasad stosowania tych przepisów.
Poczyniwszy powyższe rozważania wstępne, należy zauważyć, że zgodnie z art. 2 akapit drugi decyzji w sprawie wyboru spółka Inmarsat jest jednym z dwóch przedsiębiorstw wybranych jako operatorzy systemów dostarczających usługi satelitarnej komunikacji ruchomej.
W niniejszym wypadku z akt sprawy, którymi dysponuje Trybunał, wynika, że po dokonaniu wyboru spółka Inmarsat uzyskała w Belgii prawa, o których mowa w art. 7 ust. 1 decyzji dotyczącej MSS.
Co się tyczy zezwolenia koniecznego do korzystania z CGC systemów satelitarnej komunikacji ruchomej, o którym mowa w art. 8 ust. 1 decyzji dotyczącej MSS, IBPT w drodze decyzji z dnia 7 sierpnia 2018 r. wydał spółce Inmarsat zezwolenie dotyczące terytorium belgijskiego.
Tymczasem bezsporne jest, że przedsiębiorstwo to uchybiło zobowiązaniu zapewnienia zasięgu, które podjęło w swoim wniosku, zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. c) ppkt (ii) decyzji dotyczącej MSS, a mianowicie aby jego usługa była świadczona we wszystkich państwach członkowskich i obsługiwała co najmniej 50% ludności i ponad co najmniej 60% całego terytorium lądowego każdego państwa członkowskiego najpóźniej siedem lat od dnia opublikowania decyzji w sprawie wyboru, która miała miejsce w dniu 12 czerwca 2009 r. W dniu 12 czerwca 2016 r. satelita spółki Inmarsat nie został bowiem jeszcze uruchomiony, a usługa, którą zobowiązała się dostarczyć, nie była jeszcze dostępna.
To w tym kontekście sąd odsyłający, do którego wystąpiono o przeprowadzenie kontroli zgodności z prawem decyzji IBPT z dnia 7 sierpnia 2018 r., zastanawia się nad konsekwencjami tego uchybienia w ramach zezwolenia koniecznego do korzystania z CGC systemów satelitarnej komunikacji ruchomej. Ściślej rzecz ujmując – sąd ten zmierza do ustalenia, czy wspomniane uchybienie należy uznać za podstawę, obligatoryjną lub ewentualnie fakultatywną, uzasadniającą odmowę wydania tego zezwolenia.
W tym względzie należy zauważyć w odniesieniu do brzmienia art. 8 ust. 1 decyzji dotyczącej MSS, że zgodnie z tym przepisem wydanie zezwolenia koniecznego do korzystania z CGC systemów satelitarnej komunikacji ruchomej jest uzależnione od spełnienia dwóch warunków, a mianowicie aby operator ubiegający się o to zezwolenie był wnioskodawcą wybranym zgodnie z tytułem II decyzji dotyczącej MSS oraz aby miał prawo do korzystania z widma radiowego na podstawie art. 7 tej decyzji.
W niniejszej sprawie pierwsza z dwóch przesłanek wymienionych w poprzednim punkcie jest spełniona, ponieważ spółka Inmarsat posiada status „wybranego wnioskodawcy” na podstawie art. 2 decyzji w sprawie wyboru, która to decyzja nie została ani zmieniona, ani uchylona.
Co się tyczy drugiej przesłanki, z akt sprawy, którymi dysponuje Trybunał, wynika, że spółce Inmarsat przyznano w Belgii prawa, o których mowa w art. 7 ust. 1 decyzji dotyczącej MSS, w tym prawo użytkowania określonych częstotliwości radiowych określonych w decyzji w sprawie wyboru. Trybunał nie dysponuje żadnym dowodem wskazującym na to, by to ostatnie prawo zostało w międzyczasie cofnięte.
Operator taki jak spółka Inmarsat spełnia zatem wymienione w pkt 46 niniejszego wyroku dwie przesłanki, od spełnienia których uzależnione jest wydanie zezwolenia koniecznego do korzystania z CGC systemów satelitarnej komunikacji ruchomej. Wynika stąd, że zgodnie z literalną wykładnią art. 8 ust. 1 decyzji dotyczącej MSS wydania takiego zezwolenia nie można odmówić na tej podstawie, że dany podmiot nie wykonał podjętego w swym wniosku zobowiązania do zapewnienia zasięgu w terminie docelowym przewidzianym w art. 4 ust. 1 lit. c) ppkt (ii) tej decyzji.
Kontekst, w jaki wpisuje się ten przepis, potwierdza taką wykładnię.
Należy bowiem zauważyć, po pierwsze, że art. 8 ust. 3 decyzji dotyczącej MSS, który przewiduje, że krajowe zezwolenia wydawane na eksploatację CGC systemów satelitarnej komunikacji ruchomej są wydawane z zastrzeżeniem innych wspólnych warunków, wymienionych w lit. a)–d), nie odnosi się do przestrzegania zobowiązań, jakie wybrany kandydat podejmuje w swoim wniosku, w tym zobowiązania do zapewnienia zasięgu, o którym mowa w art. 4 ust. 1 lit. c) ppkt (ii) tej decyzji. Po drugie, jak wynika z pkt 38 niniejszego wyroku, przestrzeganie tych zobowiązań stanowi jeden ze wspólnych warunków wymienionych w art. 7 ust. 2 tej decyzji, którym podlegają prawa, o których mowa w jej art. 7 ust. 1.
Tymczasem z art. 9 ust. 2 decyzji dotyczącej MSS wynika, że konsekwencje, jakie należy wyciągnąć w przypadku naruszenia wspólnych warunków wymienionych w art. 7 ust. 2 tej decyzji, powinny być przedmiotem skoordynowanego stosowania. Ponadto konsekwencje te zostały sprecyzowane w decyzji wykonawczej wydanej na podstawie art. 9 ust. 3 wspomnianej decyzji.
W szczególności procedura, jaką należy zastosować w tym kontekście, jest szczegółowo opisana w art. 3 decyzji wykonawczej.
W tym względzie z art. 3 ust. 5 w związku z ust. 1–4 tego artykułu wynika, że w pierwszej kolejności państwo członkowskie, które stwierdza, że doszło do naruszenia jednego albo kilku wspólnych warunków, po poinformowaniu Komisji, która z kolei informuje pozostałe państwa członkowskie i zwołuje posiedzenie Komitetu ds. Łączności w celu zbadania domniemanego uchybienia, podejmuje odpowiednie i proporcjonalne środki, z wyjątkiem cofnięcia bądź zawieszenia jakichkolwiek zezwoleń lub jakiegokolwiek posiadanego prawa użytkowania.
Ponadto z art. 3 ust. 6–8 wynika, że w wypadku poważnych lub powtarzających się naruszeń wspólnych warunków państwa członkowskie, które wydały zezwolenie, mogą następnie, po podjęciu środków określonych w ust. 5 tego artykułu i po uprzednim powiadomieniu Komisji oraz po odbyciu posiedzenia Komitetu ds. Łączności, podjąć właściwe decyzje w celu cofnięcia zezwolenia wydanego danemu podmiotowi dopuszczonemu.
Wynika z tego, że niespełnienie przez wybrany podmiot wspólnego warunku, o którym mowa w art. 7 ust. 2 decyzji dotyczącej MSS, takiego jak uchybienie zobowiązaniu do zapewnienia zasięgu, o którym mowa w art. 4 ust. 1 lit. c) ppkt (ii) tej decyzji, nie utrudnia ipso facto cofnięcia zezwoleń, o których mowa w art. 7 ust. 1 tej decyzji, ponieważ takie cofnięcie zakłada przestrzeganie dwuetapowej procedury, szczegółowo opisanej w art. 3 decyzji wykonawczej. Nie można zatem przyjąć argumentu spółek Viasat i Eutelsat, zgodnie z którym wybrany operator, taki jak spółka Inmarsat, który nie wypełnił zobowiązania do zapewnienia zasięgu, nie dysponuje już ze względu na owo nieprzestrzeganie prawem do korzystania z pasma częstotliwości 2 GHz i w konsekwencji nie może już zostać uznany za upoważniony na podstawie art. 7 ust. 1 decyzji dotyczącej MSS do aktywowania systemu satelitarnej komunikacji ruchomej w tym zakresie widma radiowego.
Wręcz przeciwnie, tak długo jak długo procedura ta nie doprowadziła do wydania decyzji o cofnięciu, wybrany operator nadal posiada zezwolenia, o których mowa w art. 7 ust. 1 decyzji dotyczącej MSS, tak że druga przesłanka udzielenia zezwolenia koniecznego do korzystania z CGC systemów satelitarnej komunikacji ruchomej, o której mowa w pkt 46 niniejszego wyroku, jest nadal spełniona.
Wreszcie cele ustanowienia wspólnych ram dla zezwoleń operatorów systemów satelitarnej komunikacji ruchomej i ulepszenia usług satelitarnej komunikacji ruchomej za pośrednictwem CGC, które realizuje decyzja dotycząca MSS, jak wynika w szczególności z motywów 18 i 25 tej decyzji, potwierdzają wykładnię, zgodnie z którą państwo członkowskie nie może odmówić operatorowi spełniającemu dwie przesłanki określone w art. 8 ust. 1 rzeczonej decyzji zezwoleń niezbędnych do korzystania z CGC systemów satelitarnej komunikacji ruchomej ze względu na niedopełnienie przez tego operatora w stosownym przypadku zobowiązania do zapewnienia zasięgu, które przyjął na siebie we wniosku, lecz może, w danym wypadku, wszcząć postępowanie szczegółowo określone w art. 3 decyzji wykonawczej.
Sąd odsyłający bierze jednak pod uwagę okoliczność, że w sytuacji takiej jak rozpatrywana w postępowaniu głównym, w której niedopełnienie zobowiązania do zapewnienia zasięgu, o którym mowa w art. 4 ust. 1 lit. c) ppkt (ii) decyzji dotyczącej MSS, zostało ostatecznie wykazane, z punktu widzenia ekonomii procesowej korzystniejsze byłoby, aby właściwy organ krajowy musiał albo przynajmniej mógł nie wydawać zezwolenia koniecznego do korzystania z CGC systemów satelitarnej komunikacji ruchomej, zamiast wydawać je i następnie karać nieprzestrzeganie zobowiązania.
W tym względzie należy jeszcze zaznaczyć, że takie podejście nie znajduje uzasadnienia ani w decyzji dotyczącej MSS, ani w decyzji wykonawczej, i pozbawiłoby tę decyzję skuteczności (effet utile), jako że stanowiłoby to obejście skoordynowanej procedury przewidzianej na wypadek naruszenia wspólnych warunków wymienionych w art. 7 ust. 2 decyzji dotyczącej MSS.
Tymczasem, jak wynika z motywu 8 decyzji wykonawczej, procedura ta ma właśnie na celu uniknięcie niespójności w stosowaniu krajowych procedur wykonawczych, które mogłoby prowadzić do zróżnicowania środków egzekwujących stojących w sprzeczności z ogólnoeuropejskim charakterem usług satelitarnej komunikacji ruchomej.
Mając na względzie całość powyższych rozważań, na zadane pytania należy odpowiedzieć, iż art. 8 ust. 1 decyzji dotyczącej MSS w związku z art. 7 ust. 1 tej decyzji należy interpretować w ten sposób, że w przypadku gdy okaże się, iż operator wybrany zgodnie z tytułem II wspomnianej decyzji oraz upoważniony do korzystania z widma radiowego na podstawie art. 7 tej decyzji nie dostarczał usług satelitarnej komunikacji ruchomej za pomocą systemu satelitarnej komunikacji ruchomej w dniu określonym jako docelowy w art. 4 ust. 1 lit. c) ppkt (ii) decyzji dotyczącej MSS, właściwe organy państw członkowskich nie są uprawnione do odmówienia wydania temu operatorowi koniecznych dla korzystania z CGC systemów satelitarnej komunikacji ruchomej zezwoleń na tej podstawie, że wspomniany operator nie wywiązał się ze zobowiązania podjętego we wniosku.
W przedmiocie kosztów
Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.

Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje:

Artykuł 8 ust. 1 decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady nr 626/2008/WE z dnia 30 czerwca 2008 r. w sprawie selekcji i zezwoleń dotyczących systemów dostarczających satelitarne usługi komunikacji ruchomej (MSS) w związku z art 7 ust. 1 tej decyzji należy interpretować w ten sposób, że w przypadku gdy okaże się, iż operator wybrany zgodnie z tytułem II wspomnianej decyzji oraz upoważniony do korzystania z widma radiowego na podstawie art. 7 tej samej decyzji nie dostarczał usług satelitarnej komunikacji ruchomej za pomocą systemu satelitarnej komunikacji ruchomej w dniu określonym jako docelowy w art. 4 ust. 1 lit. c) ppkt (ii) decyzji nr 626/2008, właściwe organy państw członkowskich nie są uprawnione do odmówienia wydania temu operatorowi koniecznych do korzystania z uzupełniających elementów naziemnych systemów satelitarnej komunikacji ruchomej zezwoleń na tej podstawie, że wspomniany operator nie wywiązał się z zobowiązania podjętego we wniosku.

Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: francuski.