CELEX: 62019TJ0655
Kompetizzjoni
Akkordji
Suq tal-vireg li jirrinfurzaw il-konkrit
Deċiżjoni li tikkonstata ksur tal-Artikolu 65 FA, wara l-iskadenza tat-Trattat KEFA, abbażi tar-Regolament (KE) Nru 1/2003
Iffissar tal-prezzijiet
Limitazzjoni u kontroll tal-produzzjoni u tal-bejgħ
Deċiżjoni meħuda wara l-annullament ta’ deċiżjonijiet preċedenti
Żamma ta’ seduta ta’ smigħ ġdida fil-preżenza tal-awtoritajiet tal-kompetizzjoni tal-Istati Membri
Drittijiet tad-difiża
Prinċipju ta’ amministrazzjoni tajba
Żmien raġonevoli
Obbligu ta’ motivazzjoni

Il‑fatti li wasslu għall‑kawża
Ir-rikorrenti, Ferriera Valsabbia SpA u Valsabbia Investimenti SpA, huma kumpanniji rregolati mid-dritt Taljan, li jirriżultaw mid-diviżjoni, fl‑1 ta’ Marzu 2000, ta’ Ferriera Valsabbia SpA, kumpannija rregolata mid-dritt Taljan li ilha mill-1954 attiva fis-settur tal-vireg li jirrinfurzaw il-konkrit. Il-parti operattiva ta’ din tal-aħħar ġiet ittrasferita lil Enifer Srl, li ħadet l-isem ta’ Ferriera Valsabbia. Valsabbia Investimenti tikkontrolla 100 % tal-kapital ta’ dik li llum hija Ferriera Valsabbia.
L‑ewwel deċiżjoni tal‑Kummissjoni (2002)
Minn Ottubru sa Diċembru 2000, il-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej wettqet, konformement mal-Artikolu 47 FA, verifiki f’impriżi Taljani li jipproduċu vireg li jirrinfurzaw il-konkrit, fosthom ir-rikorrenti, u f’assoċjazzjoni ta’ impriżi, il-Federazione Imprese Siderurgiche Italiane (il-Federazzjoni tal-Impriżi tal-Azzar Taljani, iktar ’il quddiem il-“Federacciai”). Hija bagħtitilhom ukoll talbiet għal informazzjoni, b’applikazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni.
Fis‑26 ta’ Marzu 2002, il-Kummissjoni fetħet proċedura skont l-Artikolu 65 FA u fformulat oġġezzjonijiet skont l-Artikolu 36 FA (iktar ’il quddiem id-“dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet”) li ġew innotifikati b’mod partikolari lir-rikorrenti. Dawn tal-aħħar wieġbu għad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet fl-14 ta’ Mejju 2002.
Fit‑13 ta’ Ġunju 2002 inżammet seduta għas-smigħ tal-partijiet fil-proċedura amministrattiva.
Fit‑12 ta’ Awwissu 2002, il-Kummissjoni indirizzat, lill-istess destinatarji, oġġezzjonijiet addizzjonali (iktar ’il quddiem id-“dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet addizzjonali”), abbażi tal-Artikolu 19(1) tar-Regolament tal-Kunsill Nru 17 tas‑6 ta’ Frar 1962, l-ewwel Regolament li jimplimenta l-Artikoli [81] u [82 KE] (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 1, p. 3). Fiha hija spjegat il-pożizzjoni tagħha dwar it-tkomplija tal-proċedura wara l-iskadenza tat-Trattat KEFA, fit‑23 ta’ Lulju 2002. Ir-rikorrenti wieġbu għad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet addizzjonali fl‑20 ta’ Settembru 2002.
Fit‑30 ta’ Settembru 2002 inżammet seduta ġdida għas-smigħ tal-partijiet fil-proċedura amministrattiva, fil-preżenza tal-awtoritajiet tal-kompetizzjoni tal-Istati Membri. Din is-seduta ta’ smigħ kienet tikkonċerna s-suġġett tad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet addizzjonali, jiġifieri l-konsegwenzi legali tal-iskadenza tat-Trattat KEFA fuq it-tkomplija tal-proċedura.
Fi tmiem il-proċedura amministrattiva, il-Kummissjoni adottat id-Deċiżjoni C(2002) 5087 final tas‑17 ta’ Diċembru 2002 dwar proċediment skont l-Artikolu 65 tat-Trattat KEFA (COMP/37.956 – Vireg li jirrinfurzaw il-konkrit) (iktar ’il quddiem id-“Deċiżjoni tal‑2002”), indirizzata lill-Federacciai u lil tmien impriżi, fosthom ir-rikorrenti. F’din id-deċiżjoni hija kkonstatat li dawn tal-aħħar kienu, bejn Diċembru 1989 u Lulju 2000, implimentaw akkordju uniku, kumpless u kontinwu fis-suq Taljan tal-vireg li jirrinfurzaw il-konkrit fi strixxi jew f’rombli (iktar ’il quddiem il-“vireg li jirrinfurzaw il-konkrit”) li kellu bħala għan jew bħala effett l-iffissar tal-prezzijiet u l-limitazzjoni jew il-kontroll tal-produzzjoni jew tal-bejgħ, bi ksur tal-Artikolu 65(1) FA. Abbażi ta’ dan, hija imponiet fuq ir-rikorrenti,
in solidum
, multa li tammonta għal EUR 10.25 miljuni.
Fil‑5 ta’ Marzu 2003, ir-rikorrenti ppreżentaw rikors quddiem il-Qorti Ġenerali kontra d-Deċiżjoni tal-2002. Il-Qorti Ġenerali annullat l-imsemmija deċiżjoni fir-rigward tar-rikorrenti (sentenza tal‑25 ta’ Ottubru 2007, SP et vs Il‑Kummissjoni,
T‑27/03, T‑46/03, T‑58/03, T‑79/03, T‑80/03, T‑97/03 u T‑98/03
,
EU:T:2007:317
) u tal-impriżi destinatarji l-oħra, għar-raġuni li l-bażi legali użata, jiġifieri l-Artikolu 65(4) u (5) FA, ma kinitx għadha fis-seħħ fil-mument tal-adozzjoni ta’ din id-deċiżjoni. Minħabba f’hekk, il-Kummissjoni ma kellhiex kompetenza, abbażi ta’ dawn id-dispożizzjonijiet, sabiex tikkonstata u tissanzjona ksur tal-Artikolu 65(1) FA wara l-iskadenza tat-Trattat KEFA. Il-Qorti Ġenerali ma eżaminatx l-aspetti l-oħra ta’ din id-deċiżjoni.
Id-Deċiżjoni tal-2002 saret definittiva fir-rigward tal-Federacciai, li ma ppreżentatx rikors quddiem il-Qorti Ġenerali.
It‑tieni deċiżjoni tal‑Kummissjoni (2009)
Permezz ta’ ittra tat‑30 ta’ Ġunju 2008, il-Kummissjoni informat lir-rikorrenti u lill-impriżi kkonċernati l-oħra bl-intenzjoni tagħha li tadotta deċiżjoni ġdida filwaqt li tikkoreġi l-bażi legali użata. Barra minn hekk, hija ppreċiżat li l-imsemmija deċiżjoni kienet ser tkun ibbażata fuq il-provi prodotti fid-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet u fid-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet addizzjonali. Fuq stedina tal-Kummissjoni, ir-rikorrenti ppreżentaw osservazzjonijiet bil-miktub fl‑4 ta’ Settembru 2008.
Fit‑30 ta’ Settembru 2009, il-Kummissjoni adottat id-Deċiżjoni C(2009) 7492 final dwar proċediment skont l-Artikolu 65 tat-Trattat KEFA (Każ COMP/37.956 – Vireg għar-rinfurzar tal-konkrit, adozzjoni mill-ġdid), indirizzata lill-istess impriżi bħad-Deċiżjoni tal‑2002, fosthom ir-rikorrenti. Din id-deċiżjoni kienet ġiet adottata abbażi tar-regoli proċedurali tat-Trattat KE u tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1/2003 tas‑16 ta’ Diċembru 2002 fuq l-implimentazzjoni tar-regoli tal-kompetizzjoni mniżżlin fl-Artikoli [101 u 102 TFUE] (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 2, p. 205). Hija kienet ibbażata fuq l-elementi msemmija fid-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet u fid-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet addizzjonali u kienet tirriproduċi, essenzjalment, il-kontenut u l-konklużjonijiet tad-Deċiżjoni tal‑2002. B’mod partikolari, l-ammont tal-multa imposta,
in solidum
, fuq ir-rikorrenti, ta’ EUR 10.25 miljuni, baqa’ l-istess.
Fit-8 ta’ Diċembru 2009, il-Kummissjoni adottat deċiżjoni emendatorja, li kienet tinkludi, fl-anness tagħha, it-tabelli li juru l-varjazzjonijiet fil-prezz li kienu tħallew barra mid-deċiżjoni tagħha tat‑30 ta’ Settembru 2009 u li kienet tikkoreġi r-riferimenti nnumerati għall-imsemmija tabelli fi tmien noti ta’ qiegħ il-paġna.
Fis‑17 ta’ Frar 2010, ir-rikorrenti ppreżentaw rikors quddiem il-Qorti Ġenerali kontra d-Deċiżjoni tal-Kummissjoni tat‑30 ta’ Settembru 2009, kif emendata (iktar ’il quddiem id-“Deċiżjoni tal-2009”). Fid‑9 ta’ Diċembru 2014, il-Qorti Ġenerali ċaħdet dan ir-rikors (sentenza tad‑9 ta’ Diċembru 2014, Ferriera Valsabbia u Valsabbia Investimenti vs Il‑Kummissjoni,
T‑92/10
, mhux ippubblikata,
EU:T:2014:1032
). Il-Qorti Ġenerali annullat parzjalment id-Deċiżjoni tal-2009 fir-rigward ta’ wieħed mid-destinatarji tagħha, naqqset l-ammont tal-multa imposta fuq tnejn oħra mid-destinatarji tagħha u ċaħdet ir-rikorsi l-oħra ppreżentati.
Fl‑20 ta’ Frar 2015, ir-rikorrenti ppreżentaw appell mis-sentenza tad‑9 ta’ Diċembru 2014, Ferriera Valsabbia u Valsabbia Investimenti vs Il‑Kummissjoni (
T‑92/10
, mhux ippubblikata,
EU:T:2014:1032
). Permezz ta’ sentenza tal‑21 ta’ Settembru 2017, Ferriera Valsabbia et vs Il‑Kummissjoni (
C‑86/15 P u C‑87/15 P
,
EU:C:2017:717
), il-Qorti tal-Ġustizzja annullat l-imsemmija sentenza tal-Qorti Ġenerali kif ukoll id-Deċiżjoni tal-2009 fir-rigward, b’mod partikolari, tar-rikorrenti.
Fis-sentenza tal‑21 ta’ Settembru 2017, Ferriera Valsabbia et vs Il‑Kummissjoni (
C‑86/15 P u C‑87/15 P
,
EU:C:2017:717
), il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li, meta deċiżjoni tkun adottata abbażi tar-Regolament Nru 1/2003, il-proċedura li twassal għal din id-deċiżjoni għandha tkun konformi mar-regoli proċedurali previsti f’dan ir-regolament kif ukoll fir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 773/2004 tas‑7 ta’ April 2004 dwar it-tmexxija ta’ proċedura mill-Kummissjoni skond l-[Artikoli 101 u 102 TFUE] (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 3, p. 81), anki jekk din il-proċedura tkun bdiet qabel id-dħul fis-seħħ tagħhom.
Issa, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat li, f’dan il-każ, is-seduta ta’ smigħ tat‑13 ta’ Ġunju 2002, l-unika seduta ta’ smigħ li kienet tikkonċerna l-mertu tal-proċedura, ma setgħetx titqies li kienet konformi mar-rekwiżiti proċedurali relatati mal-adozzjoni ta’ deċiżjoni abbażi tar-Regolament Nru 1/2003, fl-assenza tal-parteċipazzjoni tal-awtoritajiet tal-kompetizzjoni tal-Istati Membri.
Il-Qorti tal-Ġustizzja kkonkludiet li l-Qorti Ġenerali kienet wettqet żball ta’ liġi meta ddeċidiet li l-Kummissjoni ma kellhiex l-obbligu, qabel l-adozzjoni tad-deċiżjoni tal-2009, li torganizza seduta ta’ smigħ ġdida minħabba li l-impriżi kien diġà kellhom il-possibbiltà li jinstemgħu oralment matul is-seduti ta’ smigħ li nżammu fit‑13 ta’ Ġunju u fit‑30 ta’ Settembru 2002.
Fis-sentenza tagħha tal‑21 ta’ Settembru 2017, Ferriera Valsabbia et vs Il‑Kummissjoni (
C‑86/15 P u C‑87/15 P
,
EU:C:2017:717
), il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret l-importanza taż-żamma, fuq talba tal-partijiet ikkonċernati, ta’ seduta ta’ smigħ li għaliha jkunu mistiedna l-awtoritajiet tal-kompetizzjoni tal-Istati Membri, peress li l-ommissjoni tagħha tikkostitwixxi ksur tar-rekwiżiti formali essenzjali.
Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li, peress li dan id-dritt previst speċifikament fir-Regolament Nru 773/2004 ma kienx ġie rrispettat, ma kienx meħtieġ li l-impriża li d-dritt tagħha nkiser b’dan il-mod turi li dan il-ksur seta’ kellu influwenza għad-detriment tagħha fuq l-iżvolġiment tal-proċedura u l-kontenut tad-deċiżjoni kontenzjuża.
Il-Qorti tal-Ġustizzja annullat ukoll sentenzi oħrajn tal-Qorti Ġenerali tad‑9 ta’ Diċembru 2014 li tiddeċiedi fuq il-legalità tad-Deċiżjoni tal-2009 kif ukoll dik id-deċiżjoni fir-rigward ta’ erba’ impriżi oħra, għall-istess raġunijiet. Għall-kuntrarju, id-deċiżjoni tal-2009 saret definittiva għall-impriżi destinatarji li ma ppreżentawx appell mill-imsemmija sentenzi.
It‑tielet deċiżjoni tal‑Kummissjoni (2019)
Permezz ta’ ittra tal‑15 ta’ Diċembru 2017, il-Kummissjoni informat lir-rikorrenti bl-intenzjoni tagħha li tkompli l-proċedura amministrattiva u li torganizza, f’dan il-kuntest, seduta ġdida għas-smigħ tal-partijiet fl-imsemmija proċedura fil-preżenza tal-awtoritajiet tal-kompetizzjoni tal-Istati Membri.
Permezz ta’ ittra tal‑1 ta’ Frar 2018, ir-rikorrenti ppreżentaw osservazzjonijiet li fihom ikkontestaw is-setgħa tal-Kummissjoni li tkompli l-proċedura amministrattiva u b’hekk stiednu lil din tal-aħħar sabiex ma tkomplix din il-proċedura.
Fit‑23 ta’ April 2018, il-Kummissjoni żammet seduta ta’ smigħ ġdida dwar il-mertu tal-proċedura, li fiha pparteċipaw, fil-preżenza tal-awtoritajiet tal-kompetizzjoni tal-Istati Membri u tal-uffiċjal tas-seduta, ir-rikorrenti kif ukoll tliet impriżi oħra destinatarji tad-Deċiżjoni tal‑2009.
Permezz ta’ ittri tad‑19 ta’ Novembru 2018 kif ukoll tat‑18 ta’ Jannar u tas‑6 ta’ Mejju 2019, il-Kummissjoni bagħtet tliet talbiet għal informazzjoni lir-rikorrenti dwar id-dħul mill-bejgħ tagħhom.
Fl‑4 ta’ Lulju 2019, il-Kummissjoni adottat id-Deċiżjoni C(2019) 4969 final, dwar proċediment skont l-Artikolu 65 tat-Trattat KEFA (Każ AT.37956 – Vireg li jirrinforzaw il-konkrit) (iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni kkontestata”), indirizzata lil ħames impriżi li fir-rigward tagħhom id-Deċiżjoni tal‑2009 kienet ġiet annullata, jiġifieri, minbarra r-rikorrenti, Alfa Acciai SpA, Feralpi Holding SpA (li kienet Feralpi Siderurgica SpA u Federalpi Siderurgica SRL), Participazioni Industriali SpA (li kienet Riva Acciaio SpA u sussegwentement Riva Fire SpA, iktar ’il quddiem “Riva”) u Ferriere Nord SpA.
Permezz tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni kkonstatat l-istess ksur bħal dak li kien is-suġġett tad-Deċiżjoni tal‑2009, filwaqt li naqqset il-multi imposti fuq l-impriżi destinatarji b’50 % minħabba t-tul tal-proċedura. Permezz tal-Artikolu 2 tad-deċiżjoni kkontestata, hija għalhekk imponiet fuq ir-rikorrenti, ikkundannati
in solidum
, multa fl-ammont ta’ EUR 5.125 miljuni.
Fit‑8 ta’ Lulju 2019, kopja inkompleta tad-deċiżjoni kkontestata, li kienet tinkludi biss il-paġni bil-fard, ġiet innotifikata lir-rikorrenti.
Verżjoni sħiħa tad-deċiżjoni kkontestata ġiet innotifikata lir-rikorrenti fit‑18 ta’ Lulju 2019.
Il-proċedura u t‑talbiet tal‑partijiet
Permezz ta’ att ippreżentat fir-Reġistru tal-Qorti Ġenerali fis‑27 ta’ Settembru 2019, ir-rikorrenti ppreżentaw dan ir-rikors.
Fuq proposta tar-Raba’ Awla, il-Qorti Ġenerali ddeċidiet, skont l-Artikolu 28 tar-Regoli tal-Proċedura tagħha, li tibgħat din il-kawża quddiem kulleġġ ġudikanti estiż.
Fuq proposta tal-Imħallef Relatur, il-Qorti Ġenerali (Ir-Raba’ Awla Estiża) iddeċidiet li tiftaħ il-fażi orali tal-proċedura u, fil-kuntest tal-miżuri ta’ organizzazzjoni tal-proċedura previsti fl-Artikolu 89 tar-Regoli tal-Proċedura, għamlet mistoqsijiet bil-miktub lill-partijiet u talbithom jipproduċu numru ta’ dokumenti. Il-partijiet wieġbu għal dawn il-mistoqsijiet u għal dawn it-talbiet għall-produzzjoni ta’ dokumenti fit-terminu mogħti.
Permezz ta’ deċiżjoni tal-President tar-Raba’ Awla tal-Qorti Ġenerali tas‑16 ta’ April 2021, il-Kawżi T‑655/19 u T‑656/19 ingħaqdu għall-finijiet tal-proċedura orali, skont l-Artikolu 68 tar-Regoli tal-Proċedura.
It-trattazzjoni tal-partijiet u t-tweġibiet tagħhom għall-mistoqsijiet bil-miktub u għall-mistoqsijiet orali magħmula mill-Qorti Ġenerali nstemgħu fis-seduta tat‑2 ta’ Ġunju 2021.
Ir-rikorrenti jitolbu li l-Qorti Ġenerali jogħġobha:
–
tannulla d-deċiżjoni kkontestata sa fejn tikkonċernahom;
–
tikkundanna lill-Kummissjoni għall-ispejjeż.
Il-Kummissjoni titlob li l-Qorti Ġenerali jogħġobha:
–
tiċħad ir-rikors;
–
tikkundanna lir-rikorrenti għall-ispejjeż.
Fid‑dritt
Insostenn tar-rikors, ir-rikorrenti jqajmu erba’ motivi bbażati:
–
l-ewwel motiv, fuq ksur tar-regoli proċedurali waqt is-seduta ta’ smigħ tat‑23 ta’ April 2018, li wassal għal ksur tad-drittijiet tad-difiża;
–
it-tieni motiv, fuq ir-rifjut illegali tal-Kummissjoni li tivverifika, qabel l-adozzjoni tad-deċiżjoni kkontestata, il-kompatibbiltà ta’ din l-adozzjoni mal-prinċipju ta’ żmien raġonevoli tal-proċedura;
–
it-tielet motiv u parti mir-raba’ motiv, fuq ksur tal-prinċipju ta’ żmien raġonevoli;
–
ir-raba’ motiv, fuq ksur tal-obbligu ta’ motivazzjoni u fuq żbalji manifesti ta’ evalwazzjoni.
Fuq l‑ewwel motiv, ibbażat fuq ksur tad‑drittijiet tad‑difiża u tar‑regoli proċedurali waqt is‑seduta ta’ smigħ tat‑23 ta’ April 2018
Ir-rikorrenti jsostnu li d-deċiżjoni kkontestata ġiet adottata fi tmiem proċedura kkaratterizzata mill-eżistenza ta’ irregolaritajiet imwettqa fl-organizzazzjoni tas-seduta ta’ smigħ wara s-sentenza tal‑21 ta’ Settembru 2017, Ferriera Valsabbia et vs Il‑Kummissjoni (
C‑86/15 P u C‑87/15 P
,
EU:C:2017:717
).
B’mod partikolari, ir-rikorrenti jressqu tliet ilmenti, dwar l-imparzjalità meħtieġa min-naħa tal-kumitat konsultattiv, l-assenza ta’ atturi importanti waqt is-seduta ta’ smigħ tat‑23 ta’ April 2018 u l-impossibbiltà, għall-Kummissjoni, li tirrimedja n-nuqqas proċedurali kkundannat mill-Qorti tal-Ġustizzja, ilmenti dawn li huma kollha kkontestati mill-Kummissjoni.
Fuq is‑seduta ta’ smigħ organizzata wara li tkompliet il‑proċedura amministrattiva
Preliminarjament, għandu jitfakkar li, fis-sentenza tagħha tal‑21 ta’ Settembru 2017, Ferriera Valsabbia et vs Il‑Kummissjoni (
C‑86/15 P u C‑87/15 P
,
EU:C:2017:717
, punti
sa
), il-Qorti tal-Ġustizzja kkritikat lill-Kummissjoni li ma tatx lir-rikorrenti l-opportunità li jiżviluppaw l-argumenti tagħhom waqt seduta ta’ smigħ li kienet tirrigwarda l-mertu tal-każ fil-preżenza tal-awtoritajiet tal-kompetizzjoni tal-Istati Membri.
Il-Qorti tal-Ġustizzja sussegwentement iddeċidiet li n-nuqqas hekk identifikat kellu jiġi analizzat bħala ksur tar-rekwiżiti formali essenzjali li jivvizzja l-proċedura indipendentement mill-konsegwenzi dannużi li jistgħu jirriżultaw minnu għar-rikorrenti (sentenza tal‑21 ta’ Settembru 2017, Ferriera Valsabbia et vs Il‑Kummissjoni,
C‑86/15 P u C‑87/15 P
,
EU:C:2017:717
, punti
sa
).
Filwaqt li analizzat is-sentenza tal‑21 ta’ Settembru 2017, Ferriera Valsabbia et vs Il‑Kummissjoni (
C‑86/15 P u C‑87/15 P
,
EU:C:2017:717
), il-Kummissjoni qieset li, jekk dan in-nuqqas jiġi korrett, il-proċedura amministrattiva setgħet titkompla kontra l-impriżi li għadhom ikkonċernati (premessa 15 tad-deċiżjoni kkontestata).
Permezz ta’ ittra tal‑15 ta’ Diċembru 2017, il-Kummissjoni indikat lill-impriżi inkwistjoni li hija xtaqet tkompli l-proċedura amministrattiva mill-punt li minnu kien irriżulta n-nuqqas identifikat mill-Qorti tal-Ġustizzja, jiġifieri sa mis-seduta ta’ smigħ.
Fl-ittra tagħha tal‑15 ta’ Diċembru 2017, il-Kummissjoni talbet lill-impriżi inkwistjoni sabiex juru bil-miktub, jekk xtaqu, l-interess tagħhom li jipparteċipaw f’seduta ta’ smigħ ġdida li, filwaqt li kellha tirrigwarda l-mertu tal-fajl, kienet ser tiġi organizzata fil-preżenza tal-awtoritajiet tal-kompetizzjoni tal-Istati Membri skont il-leġiżlazzjoni applikabbli.
Wara li rċeviet it-tweġibiet mogħtija mill-impriżi inkwistjoni, il-Kummissjoni organizzat seduta ta’ smigħ ġdida fit‑23 ta’ April 2018 fil-preżenza tal-awtoritajiet tal-kompetizzjoni tal-Istati Membri.
Fuq l‑eżekuzzjoni tas‑sentenzi ta’ annullament
Għandu jitfakkar li, skont l-Artikolu 266(1) TFUE, l-istituzzjoni li l-att tagħha jkun ġie annullat għandha tieħu l-miżuri neċessarji sabiex tikkonforma ruħha mal-eżekuzzjoni tas-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja.
Sabiex jikkonformaw ruħhom ma’ sentenza ta’ annullament u sabiex din tingħata eżekuzzjoni sħiħa, l-istituzzjonijiet għandhom josservaw mhux biss id-dispożittiv tas-sentenza, iżda wkoll il-motivi li jikkostitwixxu s-sostenn neċessarju tad-dispożittiv, fis-sens li dawn il-motivi jkunu indispensabbli sabiex jiġi ddeterminat is-sens eżatt ta’ dak li ġie deċiż fid-dispożittiv (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑6 ta’ Lulju 2017, Franza vs Il‑Kummissjoni,
T‑74/14
, mhux ippubblikata,
EU:T:2017:471
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
L-annullament ta’ att li jtemm proċedura amministrattiva ma jaffettwax l-istadji kollha li ppreċedew l-adozzjoni tiegħu, iżda biss dawk li huma kkonċernati mill-motivi, sostanzjali jew proċedurali, li ġġustifikaw l-annullament (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑6 ta’ Lulju 2017, Franza vs Il‑Kummissjoni,
T‑74/14
, mhux ippubblikata,
EU:T:2017:471
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Għaldaqstant, il-proċedura intiża li tissostitwixxi att annullat tista’, bħala prinċipju, titkompla mill-istadju affettwat mill-illegalità (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑15 ta’ Ottubru 2002, Limburgse Vinyl Maatschappij et vs Il‑Kummissjoni,
C‑238/99 P, C‑244/99 P, C‑245/99 P, C‑247/99 P, C‑250/99 P sa C‑252/99 P u C‑254/99 P
,
EU:C:2002:582
, punt
, u tas‑6 ta’ Lulju 2017, Franza vs Il‑Kummissjoni,
T‑74/14
, mhux ippubblikata,
EU:T:2017:471
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
F’dan il-każ, peress li l-att ġie annullat wara ksur tar-rekwiżiti formali essenzjali li seħħ fl-organizzazzjoni tas-seduta ta’ smigħ (sentenza tal‑21 ta’ Settembru 2017, Ferriera Valsabbia et vs Il‑Kummissjoni,
C‑86/15 P u C‑87/15 P
,
EU:C:2017:717
), il-Kummissjoni setgħet tkompli l-proċedura, kif fil-fatt għamlet, minn dan l-istadju.
Huwa f’dan il-kuntest li għandhom jiġu eżaminati l-ilmenti mressqa mir-rikorrenti insostenn tal-ewwel motiv.
Fuq l‑ewwel ilment, dwar l‑imparzjalità meħtieġa min‑naħa tal‑kumitat konsultattiv
Ir-rikorrenti jsostnu li l-kumitat konsultattiv ma ġiex ikkonsultat b’mod validu peress li l-modalitajiet implimentati sabiex tiġi organizzata s-seduta ta’ smigħ li għaliha kellhom jiġu mistiedna l-awtoritajiet tal-kompetizzjoni tal-Istati Membri, li r-rappreżentanti tagħhom jikkostitwixxu l-imsemmi kumitat, ma ppermettewx li tiġi ggarantita l-imparzjalità tagħhom fil-mument meta dan kellu jagħti l-opinjoni tiegħu skont il-leġiżlazzjoni.
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li l-proċedura għall-adozzjoni tad-deċiżjonijiet ibbażati fuq l-Artikoli 101 u 102 TFUE hija rregolata, għall-aspetti kkonċernati minn din it-tilwima, mir-Regolament Nru 1/2003:
–
skont l-Artikolu 14(1) u (2) ta’ dan ir-regolament, il-Kummissjoni, qabel ma tieħu d-deċiżjoni tagħha, għandha tikkonsulta ma’ kumitat kompost minn rappreżentanti tal-awtoritajiet tal-kompetizzjoni tal-Istati Membri;
–
l-Artikolu 14(3) tal-imsemmi regolament jippreċiża li dan il-kumitat għandu jagħti opinjoni bil-miktub dwar l-abbozz preliminari tad-deċiżjoni ppreżentat mill-Kummissjoni;
–
l-Artikolu 14(5) tal-istess regolament jippreċiża li l-Kummissjoni għandha tieħu kont sħiħ tal-opinjoni mogħtija minn dan il-kumitat filwaqt li għandha tinformah dwar il-mod kif hija tkun wettqet dan l-obbligu.
Għall-organizzazzjoni tas-seduti ta’ smigħ, ir-Regolament Nru 773/2004 jistabbilixxi r-regoli segwenti:
–
l-Artikolu 12 ta’ dan ir-regolament jeħtieġ li l-Kummissjoni tagħti lill-partijiet li lilhom tkun indirizzat dikjarazzjoni ta’ oġġezzjonijiet l-opportunità li jiżviluppaw l-argumenti tagħhom fis-seduta ta’ smigħ, jekk huma jitolbu dan fis-sottomissjonijiet miktuba tagħhom;
–
l-Artikolu 14(3) tal-imsemmi regolament jipprevedi li l-awtoritajiet tal-kompetizzjoni tal-Istati Membri għandhom jiġu mistiedna jieħdu sehem fis-seduta ta’ smigħ.
Skont il-ġurisprudenza, il-konsultazzjoni tal-kumitat konsultattiv tikkostitwixxi formalità essenzjali li l-ksur tagħha jaffettwa l-legalità tad-deċiżjoni kontenzjuża u jwassal għall-annullament tagħha jekk jiġi stabbilit li n-nuqqas ta’ osservanza tar-regoli pprekluda lill-imsemmi kumitat milli jagħti l-opinjoni tiegħu b’għarfien sħiħ tal-fatti (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑12 ta’ Diċembru 2018, Servier et vs Il‑Kummissjoni,
T‑691/14
, taħt appell,
EU:T:2018:922
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Ir-rikorrenti ma jsostnux li r-regoli msemmija fil-punti 52 u 53 iktar ’il fuq ma ġewx osservati bħala tali. Madankollu, huma jqisu li meta l-awtoritajiet tal-kompetizzjoni tal-Istati Membri pparteċipaw fis-seduta tat‑23 ta’ April 2018 u, sussegwentement, taw l-opinjoni tagħhom, huma ma kinux jinsabu f’sitwazzjoni li tiggarantixxi l-imparzjalità tagħhom. Fil-fehma tar-rikorrenti, dawn l-awtoritajiet kienu jafu, fil-fatt, fil-mument tal-għoti ta’ din l-opinjoni, il-pożizzjoni li kienu adottaw il-Kummissjoni u l-qrati tal-Unjoni Ewropea fid-deċiżjonijiet u fis-sentenzi li kienu adottaw matul il-proċedura. Huma josservaw li, minn naħa, qabel ma ħadet id-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni kienet diġà adottat, f’żewġ okkażjonijiet (fl-2002 u 2009), deċiżjoni ta’ sanzjoni mingħajr ma kkonsultat l-imsemmija awtoritajiet fuq il-mertu tal-każ u li, min-naħa l-oħra, fl-2014, il-Qorti Ġenerali kienet tat sentenza li tikkonferma l-pożizzjoni adottata mill-Kummissjoni. Fil-fehma tagħhom, ikkaratterizzat mill-eżistenza ta’ dawn id-deċiżjonijiet u ta’ din is-sentenza, il-kuntest inevitabbilment influwenza lil dawn l-istess awtoritajiet b’mod li jirrendi impossibbli l-formulazzjoni ta’ opinjoni b’imparzjalità sħiħa.
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li, meta att jiġi annullat, dan jisparixxi mill-ordinament ġuridiku u jitqies li qatt ma eżista (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑13 ta’ Diċembru 2017, Crédit mutuel Arkéa vs BĊE,
T‑712/15
,
EU:T:2017:900
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata), anki jekk, meta jkollu portata individwali, l-annullament jibbenefika biss, taħt ċerti riżervi, lill-partijiet fil-proċess (ara s-sentenza tat‑8 ta’ Mejju 2019, Lucchini vs Il‑Kummissjoni,
T‑185/18
, mhux ippubblikata,
EU:T:2019:298
, punti
sa
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Għalhekk, is-sentenzi tal-Qorti Ġenerali, li huma atti adottati minn waħda mill-istituzzjonijiet tal-Unjoni, jisparixxu b’mod retroattiv mill-ordinament ġuridiku meta jiġu annullati fl-appell.
Għaldaqstant, f’dan il-każ, minkejja li l-kumitat konsultattiv ta l-opinjoni tiegħu, minn naħa, wara li l-Kummissjoni adottat id-Deċiżjoni tal-2002 u sussegwentement dik tal-2009 u, min-naħa l-oħra, wara li l-Qorti Ġenerali tat id-deċiżjoni tagħha fis-sentenza tagħha tad‑9 ta’ Diċembru 2014, Ferriera Valsabbia u Valsabbia Investimenti vs Il‑Kummissjoni (
T‑92/10
, mhux ippubblikata,
EU:T:2014:1032
), xorta jibqa’ l-fatt li, peress li ġew annullati, dawn id-deċiżjonijiet u din is-sentenza kienu sparixxew mill-ordinament ġuridiku tal-Unjoni u kienu meqjusa, skont din il-ġurisprudenza, li qatt ma eżistew.
Fir-rigward tal-allegat nuqqas ta’ imparzjalità tal-awtoritajiet tal-kompetizzjoni tal-Istati Membri li kienet rendiet impossibbli l-formulazzjoni mill-kumitat konsultattiv ta’ opinjoni b’imparzjalità sħiħa, għandu jiġi rrilevat li, skont l-Artikolu 41 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il- “Karta”), kull persuna għandha d-dritt, b’mod partikolari, li l-kawżi tagħha jiġu ttrattati b’mod imparzjali mill-istituzzjonijiet tal-Unjoni.
Ir-rekwiżit ta’ imparzjalità previst fl-Artikolu 41 tal-Karta jkopri, minn naħa, l-imparzjalità suġġettiva, fis-sens li ebda membru tal-istituzzjoni kkonċernata li hija responsabbli mill-każ ma għandu juri li ħa pożizzjoni jew li għandu preġudizzju personali, u, min-naħa l-oħra, l-imparzjalità oġġettiva, fis-sens li l-istituzzjoni għandha toffri garanziji suffiċjenti sabiex jiġi eskluż kull dubju leġittimu f’dan ir-rigward (ara s-sentenza tal‑11 ta’ Lulju 2013, Ziegler vs Il‑Kummissjoni,
C‑439/11 P
,
EU:C:2013:513
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
F’dan il-każ, l-imparzjalità tal-kumitat konsultattiv meta ta l-opinjoni tiegħu hija kkontestata sa fejn, skont ir-rikorrenti, l-attitudni tar-rappreżentanti tal-awtoritajiet li jifformaw l-imsemmi kumitat setgħet kienet influwenzata mill-fatt li dawn l-awtoritajiet kienu jafu bil-pożizzjoni adottata fuq il-każ, minn naħa, mill-Kummissjoni fid-Deċiżjonijiet tal-2002 u tal-2009 tagħha u, min-naħa l-oħra, mill-Qorti Ġenerali fis-sentenza tagħha tad‑9 ta’ Diċembru 2014, Ferriera Valsabbia u Valsabbia Investimenti vs Il‑Kummissjoni (
T‑92/10
, mhux ippubblikata,
EU:T:2014:1032
).
Madankollu, minn tali għarfien, anki jekk jitqies li huwa stabbilit, ma jistax jiġi dedott nuqqas ta’ imparzjalità li jista’ jaffettwa l-legalità tad-deċiżjoni kkontestata, mingħajr ma jiġu kkontestati d-dispożizzjonijiet tat-Trattat li permezz tagħhom atti ddikjarati illegali jistgħu jiġu ssostitwiti, mingħajr ma jkun neċessarju li jiġi ddeterminat jekk hijiex l-imparzjalità suġġettiva jew l-imparzjalità oġġettiva li hija kkontestata hawnhekk mir-rikorrenti.
Fil-fatt, l-għarfien possibbli ta’ soluzzjoni adottata preċedentement u, jekk ikun il-każ, ikkonfermata f’sentenza tal-Qorti Ġenerali annullata sussegwentement mill-Qorti tal-Ġustizzja fl-appell huwa inerenti għall-obbligu li jinstiltu l-konsegwenzi ta’ annullament. Jekk jiġi deċiż li l-għarfien ta’ tali sitwazzjoni jista’ jostakola, fih innifsu, it-tkomplija tal-proċedura, dan jaffettwa, fih innifsu, il-mekkaniżmu ta’ annullament billi jindika li dan tal-aħħar jimplika mhux biss it-tneħħija retroattiva tal-att annullat, iżda wkoll il-projbizzjoni li titkompla l-proċedura. Tali eventwalità tkun inkompatibbli mal-Artikolu 266 TFUE, li, fil-każ ta’ annullament fuq il-bażi tal-Artikolu 263 TFUE, jimponi fuq l-istituzzjonijiet, fuq il-korpi jew fuq l-organi tal-Unjoni l-obbligu li jieħdu l-miżuri neċessarji għall-eżekuzzjoni tas-sentenzi mogħtija fil-konfront tagħhom mingħajr madankollu ma jeżentahom mill-missjoni li tikkonsisti f’li tiġi żgurata, fl-oqsma li jaqgħu taħt il-kompetenza tagħhom, l-applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni.
Għaldaqstant, l-ilment għandu jiġi miċħud.
Fuq it‑tieni lment, dwar l-assenza ta’ atturi importanti matul is‑seduta ta’ smigħ tat‑23 ta’ April 2018
Ir-rikorrenti jsostnu li l-Kummissjoni, minn naħa, kisret diversi regoli dwar l-organizzazzjoni tas-seduti ta’ smigħ u, min-naħa l-oħra, wettqet żball meta naqset milli tistieden diversi entitajiet għas-seduta ta’ smigħ tat‑23 ta’ April 2018, filwaqt li, peress li kellhom rwol importanti fil-proċess, dawn l-entitajiet setgħu jikkomunikaw lill-awtoritajiet tal-kompetizzjoni tal-Istati Membri elementi li jippermettu lil dawn tal-aħħar jadottaw il-pożizzjoni tagħhom b’għarfien sħiħ tal-fatti. Fil-fehma tar-rikorrenti, peress li ma setgħux jibbenefikaw minn opinjoni mogħtija b’għarfien sħiħ tal-fatti minn dawn l-awtoritajiet, id-drittijiet tad-difiża tagħhom inkisru għar-raġunijiet segwenti:
–
il-Federacciai kellha tipparteċipa fl-imsemmija seduta, l-istess bħal Leali SpA, li fil-frattemp falliet, fid-dawl tar-rwol ċentrali li kellhom dawn tal-aħħar li huma fil-fatti kollha koperti mill-investigazzjoni;
–
Lucchini SpA, li falliet ukoll, u għal Riva, imqiegħda taħt amministrazzjoni straordinarja, li kienu l-mexxejja tas-suq, kien imisshom ukoll japparteċipaw fl-imsemmija seduta;
–
Industrie Riunite Odolesi SpA (iktar ’il quddiem “IRO”), li ma kinitx ikkontestat, min-naħa tagħha, is-sentenza tad‑9 ta’ Diċembru 2014, IRO vs Il‑Kummissjoni (
T‑69/10
, mhux ippubblikata,
EU:T:2014:1030
) kien imissha hija wkoll tipparteċipa fl-imsemmija seduta;
–
l-Associazione Nazionale Sagomatori Ferro (l-Assoċjazzjoni Nazzjonali tal-Impriżi li Jaħdmu l-Ħadid, iktar ’il quddiem l-“Ansfer”) kien imissha ġiet mistiedna peress li din l-assoċjazzjoni, li tirrappreżenta klijenti tal-impriżi kkonċernati, intervjeniet bħala terz waqt is-seduta ta’ smigħ tat‑13 ta’ Ġunju 2002 u kienet iddikjarat, f’din l-okkażjoni, li l-eżistenza ta’ akkordji restrittivi ta’ kompetizzjoni qatt ma kienet inħasset fis-suq.
Għaldaqstant, għandu jiġi eżaminat jekk, fl-organizzazzjoni tas-seduta ta’ smigħ, il-Kummissjoni kisritx regola li kienet imposta fuqha u jekk, b’dan il-mod jew b’xi mod ieħor, kisritx id-drittijiet tad-difiża tar-rikorrenti matul is-seduta ta’ smigħ tat‑23 ta’ April 2018.
Fl-ewwel lok, għandu jiġi rrilevat li l-parteċipazzjoni fis-seduta ta’ smigħ tagħmel parti mid-drittijiet proċedurali li l-ksur tagħhom, minħabba n-natura suġġettiva tagħhom, għandu jiġi invokat mill-impriża jew mit-terz li għandhom dawn id-drittijiet (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑1 ta’ Lulju 2010, ThyssenKrupp Acciai Speciali Terni vs Il‑Kummissjoni,
T‑62/08
,
EU:T:2010:268
, punt
; tat‑12 ta’ Mejju 2011, Région Nord-Pas-de-Calais u Communauté d’agglomération du Douaisis vs Il‑Kummissjoni,
T‑267/08 u T‑279/08
,
EU:T:2011:209
, punt
, u tad‑19 ta’ Settembru 2019, Zhejiang Jndia Pipeline Industry vs Il‑Kummissjoni,
T‑228/17
,
EU:T:2019:619
, punt
).
Għalhekk, ir-rikorrenti ma jistgħux jitolbu b’suċċess l-annullament ta’ deċiżjoni għas-sempliċi raġuni li ġew miksura, f’dan il-każ, id-drittijiet proċedurali li jibbenefikaw minnhom terzi jew partijiet oħra.
Barra minn hekk, għandu jiġi rrilevat li, anki jekk is-seduti ta’ smigħ li nżammu fil-kuntest tal-proċeduri fil-qasam tal-akkordji jseħħu l-iktar spiss f’forma kollettiva skont il-prassi tal-Kummissjoni, il-leġiżlazzjoni ma tirrikonoxxix dritt għal seduta ta’ smigħ kollettiva għall-impriżi li lilhom tkun intbagħtet dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet.
Għall-kuntrarju, l-Artikolu 14(6) tar-Regolament Nru 773/2004 jippreċiża li kull persuna tista’ tinstema’ separatament jew fil-preżenza ta’ persuni oħra mistiedna sabiex jattendu għas-seduta ta’ smigħ, filwaqt li jittieħed inkunsiderazzjoni l-interess leġittimu tal-impriżi li ma jiġux żvelati s-sigrieti kummerċjali tagħhom u informazzjoni kunfidenzjali oħra (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑15 ta’ Marzu 2000, Cimenteries CBR et vs Il‑Kummissjoni,
T‑25/95, T‑26/95, T‑30/95 sa T‑32/95, T‑34/95 sa T‑39/95, T‑42/95 sa T‑46/95, T‑48/95, T‑50/95 sa T‑65/95, T‑68/95 sa T‑71/95, T‑87/95, T‑88/95, T‑103/95 u T‑104/95
,
EU:T:2000:77
, punt
).
Fit-tieni lok, għandu jiġi eżaminat, lil hinn mir-rispett dovut għad-drittijiet li għandhom persuni jew entitajiet oħra, jekk, b’mod li seta’ ostakola d-difiża tar-rikorrenti, il-Kummissjoni kisritx regoli dwar l-organizzazzjoni tas-seduti ta’ smigħ.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li d-drittijiet tad-difiża huma drittijiet fundamentali li jagħmlu parti integrali mill-prinċipji ġenerali tad-dritt li l-qorti tal-Unjoni tiżgura l-osservanza tagħhom. Tali osservanza fi proċedura quddiem il-Kummissjoni li jkollha l-għan li timponi multa fuq impriża għal ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni teżiġi li l-impriża kkonċernata tkun tpoġġiet f’pożizzjoni li tesprimi b’mod utli l-opinjoni tagħha dwar ir-realtà u r-rilevanza tal-fatti u taċ-ċirkustanzi allegati kif ukoll dwar id-dokumenti użati mill-Kummissjoni insostenn tal-allegazzjoni tagħha tal-eżistenza ta’ ksur tat-Trattat. Dawn id-drittijiet huma msemmija fl-Artikolu 41(2)(a) u (b) tal-Karta (ara s-sentenza tal‑25 ta’ Ottubru 2011, Solvay vs Il‑Kummissjoni,
C‑109/10 P
,
EU:C:2011:686
, punti
u
u l-ġurisprudenza ċċitata).
F’dan il-każ, ir-rikorrenti insistew fuq il-fatt li l-assenza ta’ ċerti entitajiet kellha bħala konsegwenza li l-kumitat konsultattiv ma setax jagħti l-opinjoni tiegħu b’għarfien sħiħ tal-fatti. Fil-fehma tagħhom, li kieku dawn l-entitajiet instemgħu, il-kontenut tal-opinjoni tiegħu, u, konsegwentement, dak tad-deċiżjoni kkontestata, seta’ għalhekk ikun differenti. Din il-kwistjoni kienet is-suġġett ta’ skambji bejn il-partijiet, kemm bil-miktub kif ukoll matul is-seduta.
F’dan ir-rigward, għandha ssir distinzjoni bejn is-sitwazzjoni tal-impriżi destinatarji tad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet u tad-deċiżjoni kkontestata, is-sitwazzjoni ta’ terzi li juru interess suffiċjenti u s-sitwazzjoni ta’ terzi oħra.
–
Fuq is‑sitwazzjoni tal‑impriżi destinatarji tad‑dikjarazzjoni tal‑oġġezzjonijiet u tad‑deċiżjoni kkontestata
Skont l-Artikolu 27(1) tar-Regolament Nru 1/2003, l-impriżi u l-assoċjazzjonijiet ta’ impriżi kkonċernati mill-proċedura mmexxija għandu jkollhom l-opportunità li jesprimu l-opinjoni tagħhom dwar l-oġġezzjonijiet imressqa kontrihom qabel ma tittieħed fir-rigward tagħhom deċiżjoni li tapplika l-Artikolu 101 jew 102 TFUE. Il-Kummissjoni tista’ tibbaża d-deċiżjonijiet tagħha fir-rigward tagħhom biss fuq l-oġġezzjonijiet li dwarhom il-partijiet kkonċernati setgħu jinvokaw l-osservazzjonijiet bil-miktub tagħhom.
L-Artikolu 12 tar-Regolament Nru 773/2004 jippreċiża li l-Kummissjoni għandha tagħti lill-partijiet li lilhom tindirizza dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet l-opportunità li jiżviluppaw l-argumenti tagħhom waqt seduta ta’ smigħ, jekk huma jitolbu dan fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħhom.
F’dan il-każ, l-Artikolu 27(1) tar-Regolament Nru 1/2003 u l-Artikolu 12 tar-Regolament Nru 773/2004 kienu għalhekk intiżi li japplikaw għall-impriżi kollha li pparteċipaw fl-akkordju u li għalihom id-Deċiżjoni tal-2002 jew id-Deċiżjoni tal-2009 ma kinitx saret definittiva, inkluża Riva.
Skont ir-rikorrenti, l-assenza ta’ Riva fis-seduta ta’ smigħ tat‑23 ta’ April 2018 setgħet ikkontribwixxiet sabiex tivvizzja l-proċedura billi affettwat il-kundizzjonijiet li fihom huma setgħu jiżguraw id-difiża tagħhom.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li, kif huwa indikat fil-premessi 45 u 46 tad-deċiżjoni kkontestata, u mingħajr ma dan ġie kkontestat mill-partijiet:
–
Riva ġiet informata mill-Kummissjoni, permezz ta’ ittra tal‑15 ta’ Diċembru 2017, bit-tkomplija tal-proċedura;
–
bi tweġiba għal din l-ittra, Riva ppreżentat osservazzjonijiet bil-miktub mingħajr madankollu ma talbet li tipparteċipa f’seduta ta’ smigħ;
–
peress li Riva ma fformulatx tali talba, il-Kummissjoni ma stednithiex tipparteċipa fis-seduta ta’ smigħ tat-23 ta’ April 2018.
Fid-dawl ta’ dawn l-elementi, ma jistax jitqies li, billi naqset milli tistieden lil Riva tipparteċipa fis-seduta ta’ smigħ tat‑23 ta’ April 2018, il-Kummissjoni kisret l-Artikolu 27(1) tar-Regolament Nru 1/2003 u l-Artikolu 12 tar-Regolament Nru 773/2004. Peress li ma talbitx sabiex tipparteċipa fis-seduta ta’ smigħ, Riva ma kellhiex għalfejn tiġi mistiedna tagħmel dan mill-Kummissjoni. Għaldaqstant, ir-rikorrenti ma jistgħux jinvokaw b’mod validu ksur tad-dispożizzjonijiet imsemmija iktar ’il fuq li seta’ jaffettwa d-difiża tagħhom.
–
Fuq is‑sitwazzjoni ta’ terzi li juru interess suffiċjenti
Is-seduta ta’ smigħ tal-partijiet terzi interessati hija rregolata mill-Artikolu 27(3) tar-Regolament Nru 1/2003. Din id-dispożizzjoni tipprevedi li, jekk persuni fiżiċi jew ġuridiċi li juru interess suffiċjenti jitolbu li jinstemgħu, it-talba tagħhom għandha tintlaqa’.
L-Artikolu 13(1) u (2) tar-Regolament Nru 773/2004 jippreċiża:
–
jekk persuni fiżiċi jew ġuridiċi jitolbu li jinstemgħu u juru interess suffiċjenti, il-Kummissjoni għandha tinformahom bil-miktub bin-natura u s-suġġett tal-proċedura;
–
hija għandha tagħti lil dawn il-persuni l-possibbiltà li jesprimu l-fehma tagħhom bil-miktub f’terminu li hija tistabbilixxi;
–
hija tista’ tistedinhom jiżviluppaw l-argumenti tagħhom waqt is-seduta ta’ smigħ jekk dawn il-persuni jitolbu dan fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħhom.
F’dan il-każ, l-Artikolu 27(3) tar-Regolament Nru 1/2003 u l-Artikolu 13(1) u (2) tar-Regolament Nru 773/2004 kienu għalhekk intiżi li japplikaw b’mod partikolari għal ħames entitajiet li l-preżenza tagħhom kienet neċessarja, skont ir-rikorrenti, sabiex is-seduta ta’ smigħ tat‑23 ta’ April 2018 tiġi organizzata b’mod validu, jiġifieri, minn naħa, il-Federacciai, Leali, IRO u Lucchini u, min-naħa l-oħra, l-Ansfer.
Fl-ewwel lok, fir-rigward tal-ewwel erba’ entitajiet imsemmija fil-punt 83 iktar ’il fuq, għandu jiġi rrilevat li dawn irrinunzjaw, fi stadju preċedenti tal-proċedura, li jikkontestaw id-deċiżjoni li kienet ġiet indirizzata lilhom:
–
il-Federacciai ma ppreżentatx rikors għal annullament kontra d-Deċiżjoni tal-2002;
–
Leali, IRO u Lucchini ma ppreżentawx appell mis-sentenzi tad‑9 ta’ Diċembru 2014, Leali u Acciaierie u Ferriere Leali Luigi vs Il‑Kummissjoni (
T‑489/09, T‑490/09 u T‑56/10
, mhux ippubblikata,
EU:T:2014:1039
), tad‑9 ta’ Diċembru 2014, IRO vs Il‑Kummissjoni (
T‑69/10
, mhux ippubblikata,
EU:T:2014:1030
), u tad‑9 ta’ Diċembru 2014Lucchini vs Il‑Kummissjoni (
T‑91/10
,
EU:T:2014:1033
), li kienu ċaħdu r-rikorsi tagħhom għall-annullament tad-Deċiżjoni tal-2009.
Għaldaqstant, skont il-ġurisprudenza, id-deċiżjoni tal-Kummissjoni meħuda fil-konfront ta’ dawn l-entitajiet saret definittiva għal dak li jikkonċernhom u, konsegwentement, peress li l-proċedura għalihom intemmet, huma ma kinux għadhom partijiet fil-proċedura li tkompliet fil‑15 ta’ Diċembru 2017 (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑14 ta’ Settembru 1999, Il‑Kummissjoni vs AssiDomän Kraft Products et,
C‑310/97 P
,
EU:C:1999:407
, punt
).
F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-ewwel erba’ entitajiet imsemmija fil-punt 83 iktar ’il fuq ma kellhomx dritt li jipparteċipaw fis-seduta ta’ smigħ tat‑23 ta’ April 2018 bħala partijiet fil-proċedura.
Huwa minnu li l-ewwel erba’ entitajiet imsemmija fil-punt 83 iktar ’il fuq kellhom il-possibbiltà li jitolbu lill-Kummissjoni, filwaqt li juru li kellhom interess suffiċjenti, tawtorizzahom jipparteċipaw fis-seduta ta’ smigħ tat‑23 ta’ April 2018 bħala terzi interessati, skont id-dispożizzjonijiet imfakkra fil-punti 81 u 82 iktar ’il fuq.
Madankollu, il-Federacciai, Leali u IRO ma wettqux tali pass u, għalhekk, ma jistax jiġi allegat li l-Kummissjoni, f’dan il-kuntest, setgħet kisret xi regola, bil-konsegwenza li setgħet taffettwa l-eżerċizzju mir-rikorrenti tad-drittijiet tad-difiża tagħhom.
Min-naħa l-oħra, għandu jiġi nnotat li Lucchini qieset, min-naħa tagħha, li hija kellha tibbenefika mill-annullament deċiż mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenzi tagħha tal‑21 ta’ Settembru 2017, Feralpi vs Il‑Kummissjoni (
C‑85/15 P
,
EU:C:2017:709
), tal‑21 ta’ Settembru 2017, Ferriera Valsabbia et vs Il‑Kummissjoni (
C‑86/15 P u C‑87/15 P
,
EU:C:2017:717
), tal‑21 ta’ Settembru 2017, Ferriere Nord vs Il‑Kummissjoni (
C‑88/15 P
,
EU:C:2017:716
), u tal‑21 ta’ Settembru 2017, Riva Fire vs Il‑Kummissjoni (
C‑89/15 P
,
EU:C:2017:713
), anki jekk hija ma ppreżentatx appell mis-sentenza tad‑9 ta’ Diċembru 2014 (Lucchini vs Il‑Kummissjoni (
T‑91/10
,
EU:T:2014:1033
). Abbażi ta’ dan l-argument, hija talbet lill-Kummissjoni tawtorizzaha tipparteċipa fis-seduta ta’ smigħ tat‑23 ta’ April 2018. Madankollu, din it-talba tressqet minn Lucchini bħala parti fil-proċedura li tkompliet fil‑15 ta’ Diċembru 2017, bl-istess mod, b’mod partikolari, bħar-rikorrenti, u mhux fil-kwalità ta’ terz interessat. Din it-talba ġiet miċħuda ġustament mill-Kummissjoni għar-raġunijiet indikati fil-punti 84 u 85 iktar ’il fuq (sentenza tat‑8 ta’ Mejju 2019, Lucchini vs Il‑Kummissjoni,
T‑185/18
, mhux ippubblikata,
EU:T:2019:298
, punti
u
). Wara li ġiet irrifjutata din il-possibbiltà bħala parti fil-proċedura, Lucchini ma sostnietx, sussegwentement, li hija setgħet tiġi mistiedna għas-seduta ta’ smigħ bħala terz li għandu interess suffiċjenti.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, ma jistax jitqies li, billi naqset milli tistieden, minn naħa, lill-Federacciai u, min-naħa l-oħra, lil Leali, lil IRO u lil Lucchini sabiex jipparteċipaw fis-seduta, il-Kummissjoni kisret regola proċedurali li seta’ kellha effett fuq l-eżerċizzju, mir-rikorrenti, tad-drittijiet tad-difiża tagħhom.
Fit-tieni lok, fir-rigward tal-ħames entità msemmija fil-punt 83 iktar ’il fuq, jiġifieri l-Ansfer, ir-rikorrenti jqisu li hija kien imissha ġiet mistiedna għas-seduta ta’ smigħ tat‑23 ta’ April 2018, fid-dawl tal-informazzjoni li hija kellha u li setgħet teżerċita influwenza fuq l-awtoritajiet tal-kompetizzjoni tal-Istati Membri, fir-rigward tal-għarfien li huma kellhom tal-fajl.
Insostenn tal-pożizzjoni tagħhom, ir-rikorrenti jressqu tliet argumenti.
L-ewwel, ir-rikorrenti jsostnu li, probabbilment, jekk l-Ansfer kienet ġiet informata mill-Kummissjoni bit-tkomplija tal-proċedura, hija kienet tipparteċipa fis-seduta ta’ smigħ tat‑23 ta’ April 2018, kif kienet għamlet għas-seduta ta’ smigħ tat‑13 ta’ Ġunju 2002.
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar kif infetħet fl-2002 il-proċedura mibdija kontra r-rikorrenti u kontra l-impriżi l-oħra li kienu kkonċernati f’dak iż-żmien.
Kif indikat il-Kummissjoni fit-tweġiba tagħha għall-mistoqsijiet tal-Qorti Ġenerali u fis-seduta mingħajr ma ġiet ikkontestata mir-rikorrenti, il-ftuħ inkwistjoni seħħ fis‑26 ta’ Marzu 2002, segwit bin-notifika lill-partijiet ikkonċernati tad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet, skont l-Artikolu 36 FA.
Għaldaqstant, il-ftuħ inkwistjoni ma kien akkumpanjat minn ebda miżura ta’ pubbliċità, għaliex il-leġiżlazzjoni ma kinitx teħtieġ li l-Kummissjoni tagħmel pubblika d-deċiżjoni li tinfetaħ proċedura amministrattiva, l-adozzjoni ta’ dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet jew, bħal f’dan il-każ, ta’ dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet addizzjonali.
L-approċċ ma kienx differenti wara li l-Qorti Ġenerali tat is-sentenza tal‑25 ta’ Ottubru 2007, SP et vs Il‑Kummissjoni (
T‑27/03, T‑46/03, T‑58/03, T‑79/03, T‑80/03, T‑97/03 u T‑98/03
,
EU:T:2007:317
), u wara li l-Qorti tal-Ġustizzja tat is-sentenza tal‑21 ta’ Settembru 2017, Ferriera Valsabbia et vs Il‑Kummissjoni (
C‑86/15 P u C‑87/15 P
,
EU:C:2017:717
).
Wara li analizzat is-sentenzi msemmija fil-punt 97 iktar ’il fuq, il-Kummissjoni informat lir-rikorrenti, l-ewwel darba permezz ta’ ittra tat‑30 ta’ Ġunju 2008 u t-tieni darba permezz ta’ ittra tal‑15 ta’ Diċembru 2017, bl-intenzjoni tagħha li “tkompli” l-proċedura.
B’mod partikolari, it-tieni ittra ġiet innotifikata lill-impriżi destinatarji tad-deċiżjoni kkontestata, iżda ma ġiet ikkomunikata lil ebda persuna jew entità oħra u, bl-istess mod, ma kienet is-suġġett ta’ ebda miżura ta’ pubbliċità.
Skont ir-rikorrenti, il-Kummissjoni kienet obbligata tinforma lill-pubbliku bit-tkomplija tal-proċedura wara l-annullament tad-Deċiżjoni tal-2009 u, li kieku dan l-obbligu kien ġie osservat f’dan il-każ, l-Ansfer kienet tiġi informata u kienet tkun tista’ titlob sabiex tipparteċipa fis-seduta ta’ smigħ ġdida.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi nnotat li ebda regola ma teżiġi li l-Kummissjoni tagħmel pubblika t-tkomplija ta’ proċedura wara l-annullament ta’ waħda mid-deċiżjonijiet tagħha permezz ta’ sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jew tal-Qorti Ġenerali.
Fil-fatt, tali tkomplija tal-proċedura sseħħ fil-kuntest tal-eżekuzzjoni ta’ sentenza ta’ annullament.
Issa, l-Artikolu 266 TFUE jobbliga lill-istituzzjoni li l-att tagħha jkun ġie annullat biss fil-limiti ta’ dak li huwa neċessarju sabiex tiżgura l-eżekuzzjoni tas-sentenza ta’ annullament. F’dan is-sens, din id-dispożizzjoni tobbliga lill-istituzzjoni kkonċernata tevita li kull att maħsub sabiex jissostitwixxi l-att annullat ikun ivvizzjat bl-istess irregolaritajiet bħal dawk identifikati fl-imsemmija sentenza. Madankollu, l-istituzzjonijiet għandhom setgħa diskrezzjonali wiesgħa sabiex jiddeċiedu dwar il-mezzi li għandhom jimplimentaw sabiex jinstiltu l-konsegwenzi ta’ sentenza ta’ annullament jew ta’ invalidità, bla ħsara għall-fatt li dawn il-mezzi għandhom ikunu kompatibbli mad-dispożittiv tas-sentenza inkwistjoni u mar-raġunijiet li jikkostitwixxu l-appoġġ neċessarju għalih. Ħlief sa fejn l-irregolarità kkonstatata tkun ivvizzjat b’nullità l-proċedura kollha, l-istituzzjonijiet ikkonċernati jistgħu, sabiex jiġi adottat att intiż li jissostitwixxi att preċedenti annullat jew invalidat, ikomplu l-proċedura mill-istadju li fih tkun twettqet din l-irregolarità (ara s-sentenza tal‑11 ta’ Diċembru 2017, Léon Van Parys vs Il‑Kummissjoni,
T‑125/16
,
EU:T:2017:884
, punti
u
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Fi tmiem l-evalwazzjoni li l-Kummissjoni tagħmel f’dan il-kuntest, hija tista’ għalhekk tiddeċiedi li tkompli l-proċedura kif għamlet f’din il-każ, u tista’ anki tabbanduna l-proċedura jekk hija tqis li l-fajl jista’ jingħalaq jew, jekk taħseb li miżuri investigattivi huma meħtieġa, tista’ tiftaħ proċedura ġdida, li tista’, f’dan il-każ, twassal għan-notifika ta’ dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet ġdida lill-impriżi destinatarji skont l-Artikolu 27(1) tar-Regolament Nru 1/2003.
F’dan il-każ, il-Kummissjoni, wara li wettqet l-imsemmija evalwazzjoni, iddeċidiet li tkompli l-proċedura mill-punt fejn din ġiet interrotta, kif tippermetti l-ġurisprudenza msemmija fil-punti 47 u 48 iktar ’il fuq.
Fis-seduta, il-partijiet iddiskutew l-Avviż tal-Kummissjoni tal‑20 ta’ Ottubru 2011 dwar l-aħjar prattiċi għat-tmexxija tal-proċedimenti li jikkonċernaw l-Artikoli 101 u 102 TFUE (
ĠU 2011, C 308, p. 6
) (ara, b’mod partikolari, il-punt 20 ta’ dan l-avviż), li fih il-Kummissjoni impenjat ruħha, minn naħa, li tħabbar il-ftuħ ta’ kull proċedura ta’ applikazzjoni ta’ dawn id-dispożizzjonijiet fuq is-sit internet tad-Direttorat Ġenerali tal-Kompetizzjoni tagħha u, min-naħa l-oħra, li tippubblika stqarrija għall-istampa dwar is-suġġett, ħlief meta tali miżuri ta’ pubbliċità jistgħu jippreġudikaw l-iżvolġiment tal-investigazzjoni.
Madankollu, l-avviż inkwistjoni ma kienx jobbliga, f’dan il-każ, lill-Kummissjoni timplimenta l-impenji msemmija fil-punt 106 iktar ’il fuq. Fil-fatt, fl-assenza ta’ dispożizzjoni espressa f’dan is-sens, ma hemmx lok li tiġi estiża l-portata ta’ dawn l-impenji meta l-Kummissjoni tkompli proċedura fl-istadju ta’ seduta ta’ smigħ li saret qabel b’mod irregolari, li huwa l-istadju fejn din il-proċedura ġiet interrotta, kif iddeċidiet il-Kummissjoni f’dan il-każ fil-kuntest tal-eżekuzzjoni tas-sentenza ta’ annullament tal-Qorti tal-Ġustizzja, sitwazzjoni li hija distinta minn dik tal-ftuħ tal-proċedura msemmija f’dan l-avviż.
Għaldaqstant, l-argument għandu jiġi miċħud.
It-tieni, ir-rikorrenti jsostnu li, għad-determinazzjoni tat-terzi li għandhom jiġu mistiedna għas-seduta ta’ smigħ, l-Ansfer ma setgħetx titqies bħala sempliċi membru tal-pubbliku, iżda kellha l-istatus ta’ “terz li juri interess suffiċjenti” fis-sens tal-Artikolu 27(3) tar-Regolament Nru 1/2003 u tal-Artikolu 13(1) u (2) tar-Regolament Nru 773/2004.
Insostenn tal-pożizzjoni tagħhom, ir-rikorrenti jfakkru li l-istatus ta’ “terz li juri interess suffiċjenti” kien ġie rrikonoxxut fl-2002 lill-Ansfer mill-uffiċjal tas-seduta ta’ smigħ, li kien ippermetta l-parteċipazzjoni ta’ din l-assoċjazzjoni fis-seduta ta’ smigħ tat‑13 ta’ Ġunju 2002.
Ir-rikorrenti jsostnu li, billi kellha l-istatus ta’ “terz li juri interess suffiċjenti”, l-Ansfer ma setgħetx tilfitu fil-frattemp u kellha tiġi mistiedna tipparteċipa, bħala tali, fis-seduta ta’ smigħ tat‑23 ta’ April 2018.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li l-argument tar-rikorrenti fir-rigward taż-żamma tal-istatus ta’ “terzi li juru interess suffiċjenti” huwa konformi mal-pożizzjoni difiża mill-Kummissjoni dwar il-kontinwità li teżisti bejn l-istadji tal-proċedura amministrattiva anki jekk din tkun ġiet interrotta minn proċeduri ġudizzjarji li taw lok għal sentenzi ta’ annullament.
Minn din il-perspettiva, ikun leġittimu li jiġi kkunsidrat li entità li ngħatat l-istatus ta’ “terz li juri interess suffiċjenti” fi stadju preċedenti tal-proċedura setgħet iżżommu matul il-proċedura kollha, anki jekk din setgħet ġiet interrotta permezz ta’ proċedura ġudizzjarja li tat lok għal annullament deċiż mill-qorti tal-Unjoni.
Għaldaqstant, għandu jiġi ddeterminat jekk, f’dan il-każ, peress li ġiet rikonoxxuta l-istatus ta’ “terz li juri interess suffiċjenti” f’mument tal-proċedura, l-Ansfer setgħetx iżżomm dan l-istatus matul din il-proċedura kollha u jekk kellhiex tiġi mistiedna għas-seduta ta’ smigħ tat‑23 ta’ April 2018 jew, minn tal-inqas, jekk kellhiex tiġi informata bit-tkomplija tal-proċedura sabiex tkun tista’ tesprimi l-interess tagħha u, għalhekk, tiġi mistiedna, jekk ikun il-każ, sabiex tipparteċipa fl-imsemmija seduta ta’ smigħ.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkonstatat li, kif jirriżulta mill-proċess, mingħajr ma dan ġie kkontestat mir-rikorrenti, l-interess muri mill-Ansfer sabiex tipparteċipa fil-proċedura ma nżammx matul din il-proċedura tal-aħħar kollha.
Fil-fatt, filwaqt li ġabret fil-qosor l-istadji li seħħew, il-Kummissjoni ppreċiżat, fis-seduta, mingħajr ma ġiet kontradetta mir-rikorrenti, bi tweġiba għall-mistoqsijiet magħmula mill-Qorti Ġenerali, li:
–
fl-2002, l-Ansfer saret taf bil-ftuħ tal-proċedura permezz ta’ informazzjoni li dehret fl-istampa Taljana;
–
abbażi ta’ din l-informazzjoni, Ansfer kienet talbet lill-Kummissjoni sabiex tiġi awtorizzata tipparteċipa fis-seduta ta’ smigħ tat‑13 ta’ Ġunju 2002 billi sostniet li setgħet turi, għal dan il-għan, l-eżistenza, sa fejn kienet ikkonċernata, ta’ interess suffiċjenti;
–
wara li ġiet mistiedna tipparteċipa, Ansfer ippreżentat ruħha għall-imsemmija seduta ta’ smigħ, fejn, mingħajr ma sar intervent mir-rappreżentant tagħha, hija kienet ippreżentat osservazzjonijiet bil-miktub;
–
fuq din il-bażi, hija kienet ġiet mistiedna tipparteċipa fit-tieni seduta ta’ smigħ tat‑30 ta’ Settembru 2002, dwar il-konsegwenzi tal-iskadenza tat-Trattat KEFA fuq il-proċedura;
–
madankollu, hija ma weġbitx għal din l-istedina u lanqas ma kienet ippreżentat ruħha għal din is-seduta ta’ smigħ;
–
peress li Ansfer ma weġbitx għall-istedina għas-seduta ta’ smigħ ġdida indirizzata lilha u peress li ma kinitx preżenti, il-Kummissjoni kkunsidrat li din ma kinitx għadha tixtieq tipparteċipa fil-istadji sussegwenti tal-proċedura u li għalhekk ma kellhiex tiġi mistiedna għas-seduta ta’ smigħ tat‑23 ta’ April 2018;
–
f’dan il-kuntest, il-Kummissjoni kienet ħadet inkunsiderazzjoni l-fatt li, minn naħa, il-parteċipazzjoni ta’ Ansfer waqt is-seduta ta’ smigħ tat‑13 ta’ Ġunju 2002 kienet limitata għas-sottomissjoni ta’ osservazzjonijiet bil-miktub, mingħajr ma tkellmet, u, li, min-naħa l-oħra, dawn l-osservazzjonijiet kienu ddaħħlu fil-fajl.
Issa, skont il-leġiżlazzjoni, terzi jistgħu jipparteċipaw f’seduta ta’ smigħ organizzata fi proċedura dwar l-applikazzjoni tar-regoli tal-kompetizzjoni, iżda, sabiex jagħmlu dan, huma għandhom jimmanifestaw ruħhom mal-Kummissjoni u għandhom jikkonvinċu lil din tal-aħħar li huma għandhom interess suffiċjenti sabiex ikunu jistgħu jipparteċipaw fiha (ara l-punti 81 u 82 iktar ’il fuq).
Barra minn hekk, għandu jitqies li, meta terz ikun ingħata l-istatus ta’ “terz li juri interess suffiċjenti” matul proċedura amministrattiva li tkun ġiet interrotta minn stħarriġ ġudizzjarju li fi tmiemu jkun ġie deċiż annullament mill-qorti tal-Unjoni, il-Kummissjoni għandha marġni ta’ diskrezzjoni sabiex tiddeċiedi jekk dan it-terz għadx għandu interess suffiċjenti sabiex jagħti l-opinjoni tiegħu. Fil-fatt, il-garanzija tad-drittijiet tad-difiża ma tirrikjedix li l-Kummissjoni, meta hija tkompli l-imsemmija proċedura, tipproċedi għas-smigħ ta’ terzi li ma jkunx għad għandhom tali interess suffiċjenti (ara, b’analoġija, is-sentenzi tas‑16 ta’ Ġunju 2015, FSL et vs Il‑Kummissjoni,
T‑655/11
,
EU:T:2015:383
, punt
, u tal‑11 ta’ Lulju 2019, Silver Plastics u Johannes Reifenhäuser vs Il‑Kummissjoni,
T‑582/15
, mhux ippubblikata,
EU:T:2019:497
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Fl-interess ta’ amministrazzjoni tajba, jeħtieġ, fil-fatt, li tiġi evitata multiplikazzjoni ta’ intervenjenti filwaqt li tiġi żgurata l-parteċipazzjoni ta’ dawk li jistgħu jagħtu kontribuzzjoni reali, inkriminanti jew skaġunanti, għall-analiżi tal-fajl u għar-rispett tad-drittijiet tad-difiża, b’tali mod li jiġi żgurat li l-opinjoni tingħata mill-kumitat konsultattiv u li d-deċiżjoni tittieħed mill-Kummissjoni b’għarfien sħiħ tal-fatti u b’osservanza tal-garanziji proċedurali.
Huwa wara tali evalwazzjoni li, f’dan il-każ, l-Ansfer ġiet mistiedna bħala “terz li juri interess suffiċjenti” sabiex tipparteċipa fis-seduta ta’ smigħ tat‑13 ta’ Ġunju 2002 u dik tat‑30 ta’ Settembru 2002.
Sussegwentement, fid-dawl tan-nuqqas ta’ tweġiba tal-Ansfer għall-istedina għall-parteċipazzjoni fit-tieni seduta ta’ smigħ tat‑30 ta’ Settembru 2002 u tan-nuqqas ta’ parteċipazzjoni tagħha f’din is-seduta ta’ smigħ, il-Kummissjoni ma wettqitx żball meta setgħet tikkunsidra li hija kienet irrinunzjat milli tintervjeni fit-tkomplija tal-proċedura jew, minn tal-inqas, ma xtaqitx tiżviluppa iktar l-argumenti tagħha matul is-seduta ta’ smigħ tat‑23 ta’ April 2018 u li l-kontribuzzjoni tagħha, li kienet diġà inkluża fil-fajl u li sussegwentement ġiet inkluża fl-abbozz tad-deċiżjoni kkontestata, ma kinitx tiġġustifika li hija tiġi informata bit-tkomplija tal-proċedura sabiex tippermettilha li turi mill-ġdid l-interess tagħha u, b’hekk, li tiġi mistiedna, jekk ikun il-każ, li tipparteċipa fl-imsemmija seduta ta’ smigħ.
Għaldaqstant, l-argument għandu jiġi miċħud.
It-tielet, ir-rikorrenti jsostnu li ġibdu l-attenzjoni tal-Kummissjoni, fl-ittra tagħhom tal‑1 ta’ Frar 2018, għall-fatt li l-proċedura ma setgħetx titkompla b’mod validu peress li l-atturi kollha preżenti fl-2002 ma setgħux ikunu preżenti għas-seduta l-ġdida, bil-konsegwenza li tingħata biss viżjoni parzjali tal-każ lill-awtoritajiet tal-kompetizzjoni tal-Istati Membri, li r-rappreżentanti tagħhom huma inkarigati li jesprimu opinjoni sabiex jippermettu lill-kumitat konsultattiv jagħti l-opinjoni tiegħu skont il-leġiżlazzjoni.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li, hekk kif ifformulata, tali rimarka ma tistax tiġi analizzata bħala talba li ġiet indirizzata lill-Kummissjoni u intiża sabiex il-Kummissjoni tistieden għas-seduta ta’ smigħ lill-Ansfer jew lil terzi oħra skont l-Artikolu 10(3) tar-Regolament Nru 773/2004, li jippermetti lill-partijiet jipproponu fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħhom “li l-Kummissjoni tisma’ persuni li jistgħu jikkorroboraw il-fatti esposti fis-sottomissjoni tagħhom”.
Kif tindika l-Kummissjoni, kienu r-rikorrenti li kellhom, jekk huma kienu jqisu li l-intervent tal-Ansfer kien neċessarju, jew sempliċement utli, għad-difiża tal-argumenti tagħhom, li jinformaw lil din l-assoċjazzjoni bit-tkomplija tal-proċedura sabiex hija timmanifesta ruħha mal-Kummissjoni jew li jitolbu lil din tal-aħħar, b’mod speċifiku, li tistieden lil din l-entità.
Issa, ir-rikorrenti, fit-tweġibiet bil-miktub tagħhom għall-mistoqsijiet tal-Qorti Ġenerali, ammettew li ma ħadu ebda passi f’dan is-sens mal-Kummissjoni jew mal-Ansfer.
Għandu jingħad ukoll li, skont l-Artikolu 27(3) tar-Regolament Nru 1/2003, l-awtoritajiet tal-kompetizzjoni tal-Istati Membri jistgħu jitolbu lill-Kummissjoni tisma’ lil terzi, jekk iqisu li dan ikun xieraq.
Xejn ma kien jipprekludi lir-rikorrenti milli jissuġġerixxu lill-awtoritajiet tal-kompetizzjoni tal-Istati Membri, waqt is-seduta tat‑23 ta’ April 2018, jew qabilha, li jitolbu lill-Kummissjoni tisma’ lill-Ansfer.
Issa, ir-rikorrenti ma wettqux tali azzjoni quddiem l-awtoritajiet tal-kompetizzjoni tal-Istati Membri, u lanqas l-imsemmija awtoritajiet ma talbu lill-Kummissjoni tisma’ lill-Ansfer.
Għaldaqstant, peress l-Ansfer ma kienx għad għandha interess suffiċjenti sabiex tagħti l-opinjoni tagħha matul it-tkomplija tal-proċedura (ara l-punti 112 sa 122 iktar ’il fuq), u peress li ebda talba intiża sabiex tinstema’ ma ġiet indirizzata lill-Kummissjoni, din tal-aħħar ma tistax tiġi kkritikata b’mod validu li ma stednithiex tipparteċipa fis-seduta ta’ smigħ tat‑23 ta’ April 2018.
Dan l-argument għalhekk għandu jiġi miċħud.
–
Fuq is‑sitwazzjoni ta’ terzi oħra
Sa fejn l-argument imressaq mir-rikorrenti jista’ jiġi interpretat bħala li jagħmel riferiment għaliha, għandu jiġi rrilevat li l-leġiżlazzjoni tipprevedi, għall-organizzazzjoni tas-seduti, it-tielet sitwazzjoni, li tikkonċerna terzi li ma għandhomx interess suffiċjenti fis-sens stabbilit fil-punti 81 u 82 iktar ’il fuq.
L-Artikolu 13(3) tar-Regolament Nru 773/2004 jipprevedi l-possibbiltà li kull persuna fiżika jew ġuridika, minbarra l-impriżi kkonċernati mill-proċedura jew terzi li juru tali interess, tiġi mistiedna sabiex tesprimi l-opinjoni tagħha bil-miktub u sabiex tassisti, jekk ikun il-każ, għas-seduta ta’ smigħ. Minbarra li jistgħu jiġu awtorizzati jassistu għaliha, dawn il-persuni jistgħu jiġu mistiedna jesprimu l-opinjoni tagħhom matul is-seduta ta’ smigħ.
Hija f’din is-sitwazzjoni li kienet tinsab b’mod partikolari l-Ansfer, peress li, kif ġie stabbilit, il-Kummissjoni setgħet tikkunsidra li din l-assoċjazzjoni ma kienx għad għandha interess suffiċjenti sabiex tesprimi l-opinjoni tagħha, waqt it-tkomplija tal-proċedura (ara l-punti 112 sa 122 iktar ’il fuq).
Issa, il-Kummissjoni għandha marġni ta’ diskrezzjoni sabiex tiddetermina jekk il-parteċipazzjoni ta’ terzi mhux interessati tistax tkun utli fid-dibattiti, filwaqt li jiġi ppreċiżat li l-garanzija tad-drittijiet tad-difiża tar-rikorrenti ma teżiġix fil-każijiet kollha li l-Kummissjoni tipproċedi għas-seduti ta’ smigħ mitluba (ara, f’dan is-sens, il-ġurisprudenza ċċitata fil-punt 118 iktar ’il fuq).
B’hekk, f’dan il-każ, huwa mingħajr ma twettaq żball li l-Kummissjoni setgħet tikkunsidra, għar-raġunijiet imsemmija fil-punti 112 sa 122 iktar ’il fuq, li l-istedina tal-Ansfer għas-seduta ta’ smigħ tat‑23 ta’ April 2018 ma kinitx ser tipproduċi elementi ġodda għad-dibattiti.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Kummissjoni ma tistax tiġi ikkritikata b’mod validu li kisret regola proċedurali li seta’ jkollha effett fuq l-eżerċizzju, mir-rikorrenti, tad-drittijiet tad-difiża tagħhom billi naqset milli tistieden lil terzi oħra għas-seduta ta’ smigħ tat‑23 ta’ April 2018.
Għaldaqstant, l-argument għandu jiġi miċħud.
Fid-dawl tal-elementi preċedenti, jista’ jiġi konkluż li l-Kummissjoni ma kisritx regoli proċedurali dwar is-seduta ta’ smigħ ta’ persuni jew entitajiet oħra u, għaldaqstant, li l-eżerċizzju tad-drittijiet tad-difiża invokati mir-rikorrenti bl-ebda mod ma seta’ jiġi ostakolat bil-ksur ta’ tali regoli.
Sa fejn huwa neċessarju, għandu jiġi rrilevat li r-rikorrenti ma stabbilixxewx li ġew ostakolati fl-eżerċizzju tad-drittijiet tad-difiża tagħhom indipendentement mill-ksur ta’ regola, minħabba l-assenza ta’ impriża jew ta’ terz waqt is-seduta ta’ smigħ organizzata bil-għan li tiġi adottata d-deċiżjoni kkontestata.
Għaldaqstant, l-ilment għandu jiġi miċħud.
Fuq it‑tielet ilment, dwar l‑impossibbiltà, għall‑Kummissjoni, li tirrimedja għan‑nuqqas proċedurali kkritikat mill-Qorti tal-Ġustizzja
Ir-rikorrenti jsostnu essenzjalment li kien impossibbli li jiġi rrimedjat in-nuqqas proċedurali kkritikat mill-Qorti tal-Ġustizzja. Minħabba ż-żmien li għadda, il-bidliet li seħħew fl-identità tal-atturi u fl-istruttura tas-suq kienu tali, fil-fehma tagħhom, li ebda seduta ta’ smigħ ma setgħet tiġi organizzata f’kundizzjonijiet identiċi jew, tal-inqas, ekwivalenti għal dawk li kienu jeżistu fl-2002.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li, minħabba l-portata tal-kompiti li dawn jimplikaw, il-kuntest li fih huma organizzati l-proċeduri ta’ kompetizzjoni huwa inevitabbilment mibdul bil-mogħdija taż-żmien.
F’tali kuntest, fejn il-kompetizzjoni twassal kostantement għall-bidliet fl-atturi, fil-prodotti u fl-ishma mis-suq, il-possibbiltà li tali bidliet irendu impossibbli, minnhom infushom, l-adozzjoni ta’ deċiżjoni ġdida taffettwa, fil-prinċipju stess, il-possibbiltà, għall-Kummissjoni, li tkompli proċedura sabiex tapplika r-regoli tal-kompetizzjoni b’eżekuzzjoni tal-missjoni assenjata lilha mit-Trattati.
Meta l-Kummissjoni tiddeċiedi li tkompli proċedura wara annullament ta’ waħda mid-deċiżjonijiet tagħha permezz ta’ sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jew tal-Qorti Ġenerali, hija għandha madankollu twettaq evalwazzjoni intiża li tiddetermina, fid-dawl taċ-ċirkustanzi eżistenti fil-mument tat-tkomplija, u b’mod partikolari tal-effetti li setgħu jirriżultaw mill-mogħdija taż-żmien, jekk it-tkomplija tal-proċedura għadhiex tidher li hija soluzzjoni xierqa għas-sitwazzjoni, kif hija għamlet f’dan il-każ, kif spjegat bi tweġiba għall-ewwel ilment tat-tieni motiv ippreżentat mir-rikorrenti insostenn tar-rikors (ara l-punti 149 sa 173 iktar ’il quddiem).
Għaldaqstant, l-ilment għandu jiġi miċħud u, għaldaqstant, l-ewwel motiv kollu kemm hu.
Fuq it‑tieni motiv, ibbażat fuq ir‑rifjut illegali tal‑Kummissjoni li tivverifika, qabel l-adozzjoni tad-deċiżjoni kkontestata, il‑kompatibbiltà ta’ din id-deċiżjoni mal‑prinċipju ta’ żmien raġonevoli tal-proċedura
Ir-rikorrenti jsostnu li l-Kummissjoni ma vverifikatx b’mod suffiċjenti fid-dritt jekk id-deċiżjoni kkontestata setgħetx tiġi adottata, filwaqt li, fil-fehma tagħhom, il-prinċipju ta’ żmien raġonevoli, stabbilit fl-Artikolu 41 tal-Karta, kien jipprekludi dan. Minn naħa, huma jakkużaw lill-Kummissjoni bi żball ta’ liġi f’dan ir-rigward. Min-naħa l-oħra, huma jilmentaw li l-Kummissjoni ma osservatx l-obbligu ta’ motivazzjoni tagħha.
Il-Kummissjoni tikkontesta l-argumenti tar-rikorrenti.
Fuq l‑ewwel ilment, ibbażat fuq żball ta’ liġi
Ir-rikorrenti jsostnu li l-Kummissjoni kisret l-Artikolu 41 tal-Karta billi rrifjutat li tevalwa, qabel l-adozzjoni tad-deċiżjoni kkontestata, il-kompatibbiltà tal-adozzjoni ta’ din id-deċiżjoni mal-prinċipju ta’ żmien raġonevoli.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li, kif jindikaw ir-rikorrenti, il-Kummissjoni hija obbligata tosserva l-prinċipju ta’ żmien raġonevoli rrikonoxxut fl-Artikolu 41 tal-Karta (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑15 ta’ Ottubru 2002, Limburgse Vinyl Maatschappij et vs Il‑Kummissjoni,
C‑238/99 P, C‑244/99 P, C‑245/99 P, C‑247/99 P, C‑250/99 P sa C‑252/99 P u C‑254/99 P
,
EU:C:2002:582
, punt
, u tal‑5 ta’ Ġunju 2012, Imperial Chemical Industries vs Il‑Kummissjoni,
T‑214/06
,
EU:T:2012:275
, punt
).
Għalhekk, il-mogħdija taż-żmien għandha tittieħed inkunsiderazzjoni meta, filwaqt li tagħmel użu mill-marġni ta’ diskrezzjoni mogħti lilha mid-dritt tal-Unjoni, il-Kummissjoni tevalwa jekk, b’applikazzjoni tar-regoli tal-kompetizzjoni, għandhomx jinbdew proċeduri u jekk għandhiex tiġi adottata deċiżjoni.
Mid-deċiżjoni kkontestata jirriżulta li, kuntrarjament għal dak li jsostnu r-rikorrenti, l-obbligu li tieħu inkunsiderazzjoni l-mogħdija taż-żmien meta tevalwa jekk għandhomx jinbdew tali proċeduri u jekk għandhiex tiġi adottata deċiżjoni ta’ sanzjoni ma ġiex miksur mill-Kummissjoni. Id-deċiżjoni kkontestata tindika fil-fatt li din l-istituzzjoni eżaminat, qabel ma tat deċiżjoni, jekk, f’dan il-każ, il-proċedura setgħetx titkompla u jekk din setgħetx twassal għall-adozzjoni ta’ tali deċiżjoni, li timponi multa.
B’hekk, il-Kummissjoni analizzat, f’diversi siltiet tad-deċiżjoni kkontestata, minn naħa, jekk il-proċedura li wasslet għall-adozzjoni ta’ din tal-aħħar kinitx twettqet b’mod sodisfaċenti fir-rigward tat-termini u, min-naħa l-oħra, jekk kellhomx jinsiltu konsegwenzi mit-tul tal-fażijiet li wasslu għal din l-adozzjoni.
Pereżempju, il-Kummissjoni rrilevat li, skont l-analiżi li hija setgħet twettaq, minn naħa, l-attivitajiet ta’ investigazzjoni kienu twettqu b’diliġenza u, min-naħa l-oħra, l-interruzzjonijiet li seħħew matul il-proċedura amministrattiva kienu dovuti għall-istħarriġ ġudizzjarju (premessi 528 u 555 tad-deċiżjoni kkontestata).
F’dan il-kuntest, il-Kummissjoni rrikonoxxiet li, kif ġie sostnut mill-Qorti Ġenerali u mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenzi tal‑25 ta’ Ottubru 2007, SP et vs Il‑Kummissjoni (
T‑27/03, T‑46/03, T‑58/03, T‑79/03, T‑80/03, T‑97/03 u T‑98/03
,
EU:T:2007:317
), u tal‑21 ta’ Settembru 2017, Ferriera Valsabbia et vs Il‑Kummissjoni (
C‑86/15 P u C‑87/15 P
,
EU:C:2017:717
), hija kienet wettqet żbalji proċedurali. Madankollu, hija sostniet li dawn l-iżbalji, li setgħu estendew it-tul tal-proċedura, kienu dovuti għall-inċertezza legali li kienet tinsab fiha wara l-iskadenza tat-Trattat KEFA (premessa 555 tad-deċiżjoni kkontestata).
Bl-istess mod, il-Kummissjoni ammettiet li, wara l-iżbalji proċedurali li kienu twettqu, id-diversi fażijiet sussegwenti setgħu jwasslu, għall-proċedura prevista kollha kemm hi, inklużi l-fażijiet amministrattivi u l-interruzzjonijiet dovuti għall-istħarriġ ġudizzjarju, għal perijodu “oġġettivament” twil (premessa 528 tad-deċiżjoni kkontestata).
Il-Kummissjoni żiedet, fil-kuntest ta’ din l-evalwazzjoni, li, fil-fehma tagħha, dan it-tul ma kienx jaqbeż iż-żmien ikkunsidrat bħala aċċettabbli fid-dawl tal-ġurisprudenza (premessa 528 tad-deċiżjoni kkontestata).
B’mod komplementari, il-Kummissjoni indikat li, skont il-ġurisprudenza, tul kuntrarju għall-prinċipju ta’ żmien raġonevoli ma setax iwassal, fih innifsu, għall-annullament ta’ deċiżjoni. Fil-fatt, skont il-Qorti tal-Ġustizzja, tali riżultat jista’ jintlaħaq biss jekk it-tul irraġonevoli jkun affettwa d-drittijiet tad-difiża billi jikkomprometti l-possibbiltà, għall-impriżi kkonċernati, li jiġbru l-provi u li jressqu l-argumenti tagħhom. Issa, skont il-Kummissjoni, ir-rikorrenti ma kinux urew li dan kien il-każ hanwhekk (premessi 556 u 557 tad-deċiżjoni kkontestata).
Barra minn hekk, il-Kummissjoni indikat, fil-premessa 536 tad-deċiżjoni kkontestata, li, fid-dawl tal-leġiżlazzjoni applikabbli, u konformement mal-ġurisprudenza żviluppata f’dan il-qasam, hija kellha s-setgħa li tadotta deċiżjoni ġdida.
Il-Kummissjoni ammettiet li l-adozzjoni ta’ deċiżjoni ġdida kellha tkun ippreċeduta minn eżami intiż, fil-kuntest tas-setgħa diskrezzjonali li hija rrikonoxxuta lilha fil-qasam ta’ prosekuzzjoni ta’ ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni, li jiġu bbilanċjati, minn naħa, l-interess pubbliku li tiġi żgurata l-applikazzjoni effettiva tar-regoli tal-kompetizzjoni u, min-naħa l-oħra, dak tal-partijiet li jiksbu deċiżjoni f’terminu raġonevoli, u li jiġu mmitigati l-konsegwenzi possibbli tal-iżbalji li setgħu twettqu matul il-proċedura (premessi 536 u 559 tad-deċiżjoni kkontestata).
F’dan il-każ, il-Kummissjoni wettqet tali bbilanċjar filwaqt li kkonkludiet, fid-dawl tan-natura serja tal-ksur ikkonstatat, minn naħa, li kien neċessarju li tiġi adottata deċiżjoni u, min-naħa l-oħra, li kellha tiġi imposta sanzjoni fuq l-impriżi destinatarji (premessi 560 sa 568 tad-deċiżjoni kkontestata).
Fl-aħħar nett, il-Kummissjoni naqqset l-ammont tal-multa skont is-suġġeriment magħmul mill-uffiċjal tas-seduta, b’mod li tnaqqsu, sa ċertu punt (50 %), il-konsegwenzi negattivi li setgħu rriżultaw, għall-impriżi kkonċernati, mit-tul tal-proċedura u mill-iżbalji proċedurali mwettqa (premessi 570 sa 573 tad-deċiżjoni kkontestata).
B’hekk, mid-deċiżjoni kkontestata jirriżulta li, kuntrarjament għal dak li jsostnu r-rikorrenti, il-Kummissjoni vverifikat, qabel ma adottat din id-deċiżjoni, jekk il-prinċipju ta’ żmien raġonevoli kienx ġie osservat, billi analizzat it-tul tal-proċedura amministrattiva, inklużi l-fażijiet amministrattivi u l-interruzzjonijiet dovuti għall-istħarriġ ġudizzjarju, il-kawżi li jistgħu jispjegaw it-tul tal-proċedura u l-konsegwenzi li jistgħu jinstiltu minn dan.
Din il-konklużjoni hija kkontestata mir-rikorrenti, li jgħidu li l-Kummissjoni, fid-deċiżjoni kkontestata, irrifjutat li tagħti deċiżjoni dwar it-tul irraġonevoli tal-proċedura minħabba li din l-evalwazzjoni kellha tiġi rriżervata lill-qorti tal-Unjoni mingħajr ma hija tista’ tagħti deċiżjoni dwar dan.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li l-qorti tal-Unjoni tista’ tiġi adita bi kwistjonijiet dwar it-tul tal-proċeduri. Fil-kontenzjuż dwar ir-responsabbiltà, hija għandha tikkundanna lill-istituzzjonijiet, lill-korpi jew lill-organi tal-Unjoni meta dawn tal-aħħar ikunu kkawżaw dannu minħabba ksur tal-prinċipju ta’ żmien raġonevoli (sentenzi tas‑26 ta’ Novembru 2013, Kendrion vs Il‑Kummissjoni,
C‑50/12 P
,
EU:C:2013:771
, punt
, u tal‑11 ta’ Lulju 2019, Italmobiliare et vs Il‑Kummissjoni,
T‑523/15
, mhux ippubblikata,
EU:T:2019:499
, punt
). Fil-kontenzjuż dwar l-annullament, it-tul ta’ proċedura jista’ jkollu bħala konsegwenza l-annullament ta’ deċiżjoni kkontestata jekk jiġu ssodisfatti żewġ kundizzjonijiet b’mod kumulattiv, fejn l-ewwel kundizzjoni hija li dan it-tul ikun jidher li huwa irraġonevoli u t-tieni waħda hija li l-fatt li jkun għadda iktar minn żmien raġonevoli jkun ostakola l-eżerċizzju tad-drittijiet tad-difiża (sentenzi tal‑21 ta’ Settembru 2006, Technische Unie vs Il‑Kummissjoni,
C‑113/04 P
,
EU:C:2006:593
, punti
u
; tat-8 ta’ Mejju 2014, Bolloré vs Il‑Kummissjoni,
C‑414/12 P
, mhux ippubblikata,
EU:C:2014:301
, punti
u
; u tad‑9 ta’ Ġunju 2016, PROAS vs Il‑Kummissjoni,
C‑616/13 P
,
EU:C:2016:415
, punti
sa
).
Kif jindikaw ir-rikorrenti, il-kompetenza hekk fdata lill-qorti tal-Unjoni ma tistax teħles lill-Kummissjoni mill-evalwazzjoni li hija għandha twettaq fil-mument li tiddetermina l-passi li għandhom jittieħdu wara sentenza ta’ annullament skont l-Artikolu 266 TFUE.
Kif ġie indikat, il-Kummissjoni għandha tieħu inkunsiderazzjoni, meta twettaq tali evalwazzjoni, l-elementi kollha tal-każ, b’mod partikolari l-opportunità li tadotta deċiżjoni ġdida, l-opportunità li timponi sanzjoni u l-opportunità, jekk ikun il-każ, li tnaqqas is-sanzjoni prevista jekk ikun jidher, b’mod partikolari, li, mingħajr ma jikkostitwixxi fih innifsu nuqqas illegali, it-tul tal-proċedura, sa fejn din tkun inkludiet fażijiet amministrattivi iżda wkoll, jekk ikun il-każ, interruzzjonijiet dovuti għall-istħarriġ ġudizzjarju, seta’ kellu effett fuq l-elementi meħuda inkunsiderazzjoni sabiex jiġi stabbilit l-ammont tal-multa, u b’mod partikolari fuq in-natura eventwalment dissważiva tagħha meta tiġi imposta ħafna żmien wara l-fatti li jikkostitwixxu l-ksur.
Din l-evalwazzjoni, li tirrigwarda b’mod partikolari t-tul globali tal-proċedura, inklużi l-fażijiet ġudizzjarji, saret prinċipalment fil-premessa 528 tad-deċiżjoni kkontestata.
Minn dan isegwi li, kuntrarjament għal dak li jsostnu r-rikorrenti, il-Kummissjoni vverifikat, fid-deċiżjoni kkontestata, jekk it-tul tal-proċedura setax jostakola t-tkomplija tal-proċedura filwaqt li rrikonoxxiet li tali evalwazzjoni kienet suġġetta għall-istħarriġ tal-qorti tal-Unjoni fil-kontenzjuż dwar il-legalità u, jekk ikun il-każ, dwar ir-responsabbiltà.
Fir-rikors, ir-rikorrenti jinvokaw l-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali, iffirmata f’Ruma fl‑4 ta’ Novembru 1950 (iktar ’il quddiem il-“KEDB”), fir-rigward tal-obbligu, li għandha l-Kummissjoni, li tivverifika, qabel ma tadotta deċiżjoni ġdida, jekk din l-adozzjoni hijiex konformi mal-prinċipju ta’ terminu raġonevoli.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li, bħall-Artikolu 47 tal-Karta, invokat ukoll mir-rikorrenti, l-Artikolu 6 tal-KEDB jinkludi l-obbligu li jiġi osservat il-prinċipju ta’ żmien raġonevoli fil-proċeduri ġudizzjarji.
F’dan il-każ, l-Artikolu 6 tal-KEDB u l-Artikolu 47 tal-Karta ma jistgħux fi kwalunkwe każ ikollhom effett fuq is-soluzzjoni li għandha tingħata lit-tilwima fir-rigward tal-motiv eżaminat hawnhekk, peress li, kuntrarjament għal dak li jsostnu r-rikorrenti, il-Kummissjoni wettqet, fil-fatt, kif jirriżulta mid-deċiżjoni kkontestata, il-verifika li hija inkwistjoni fl-argumenti żviluppati minnhom.
Għaldaqstant, l-ilment għandu jiġi miċħud.
Fuq it‑tieni lment, ibbażat fuq ksur tal‑obbligu ta’ motivazzjoni
Ir-rikorrenti jakkużaw lill-Kummissjoni li kisret l-obbligu ta’ motivazzjoni billi ma spjegatx b’mod suffiċjenti fid-dritt għalfejn hija qieset li ma kinitx obbligata tevalwa l-osservanza tal-prinċipju ta’ żmien raġonevoli.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkunsidrat li l-ilment huwa fattwalment infondat.
Fil-fatt, kif ġie deċiż bi tweġiba għall-ewwel ilment ta’ dan il-motiv, il-Kummissjoni ma rrifjutatx li tivverifika, fid-deċiżjoni kkontestata, il-kompatibbiltà tal-adozzjoni ta’ din tal-aħħar mal-prinċipju ta’ żmien raġonevoli.
Għall-kuntrarju, mit-tweġiba għall-ewwel ilment jirriżulta li hija wettqet din il-verifika b’mod suffiċjenti fid-dritt meta kkonkludiet li ebda kunsiderazzjoni ma setgħet tostakola t-tkomplija tal-proċedura, l-adozzjoni ta’ deċiżjoni ġdida u l-impożizzjoni ta’ multa.
Għaldaqstant, it-tieni lment għandu jiġi miċħud u, għaldaqstant, it-tieni motiv kollu kemm hu.
Fuq it‑tielet u, parzjalment, ir‑raba’ motiv, it‑tnejn li huma bbażati fuq ksur tal‑prinċipju ta’ żmien raġonevoli tal-proċedura
Insostenn tat-tielet motiv, ir-rikorrenti jsostnu li d-deċiżjoni kkontestata għandha tiġi annullata peress li ġiet adottata fi tmiem proċedura li kienet qabżet żmien raġonevoli. Fil-fehma tagħhom, it-tul eċċessiv tal-proċedura għandu bħala konsegwenza li l-Kummissjoni ma kellhiex iktar setgħa ta’ sanzjoni u li l-imsemmija deċiżjoni hija, għalhekk, ukoll illegali minħabba eċċess ta’ poter. L-argument żviluppat insostenn tat-tielet motiv jidher ukoll, parzjalment, fir-raba’ motiv. Essenzjalment, ir-rikorrenti jressqu tliet ilmenti, li jikkonċernaw rispettivament it-tul tal-fażijiet amministrattivi, it-tul globali tal-proċedura u l-effett, fuq id-drittijiet tad-difiża, tat-tul tal-proċedura, kollha kkontestati mill-Kummissjoni.
Qabel ma jiġu eżaminati dawn l-ilmenti, għandu jitfakkar li, skont il-Qorti tal-Ġustizzja, it-tul ta’ proċedura jista’ jkollu bħala konsegwenza l-annullament ta’ deċiżjoni kkontestata jekk jiġu ssodisfatti żewġ kundizzjonijiet b’mod kumulattiv, fejn l-ewwel kundizzjoni hija li dan it-tul ikun jidher li huwa irraġonevoli u t-tieni waħda hija li l-fatt li jkun għadda iktar minn żmien raġonevoli ostakola l-eżerċizzju tad-drittijiet tad-difiża (ara l-punt 165 iktar ’il fuq).
Minn dan jirriżulta li deċiżjoni tal-Kummissjoni ma tistax tiġi annullata għas-sempliċi raġuni li jkun jinqabeż żmien raġonevoli jekk id-drittijiet tad-difiża tar-rikorrenti ma jkunux ġew affettwati minn dan il-qbiż. Għaldaqstant, l-argument tar-rikorrenti li s-sempliċi qbiż ta’ żmien raġonevoli kellu jwassal lill-Kummissjoni sabiex tirrinunzja milli tadotta d-deċiżjoni kkontestata għandu jiġi miċħud sa mill-bidu.
Għall-analiżi tal-motiv, il-Qorti Ġenerali ser teżamina l-ewwel kundizzjoni, billi tikkunsidra suċċessivament it-tul tal-fażijiet amministrattivi (l-ewwel ilment) u t-tul globali tal-proċedura amministrattiva, inklużi l-interruzzjonijiet dovuti għall-istħarriġ ġudizzjarju (it-tieni lment). Sussegwentement, ser jiġi analizzat, skont it-tieni kundizzjoni, jekk l-eżerċizzju tad-drittijiet tad-difiża tar-rikorrenti ġiex ostakolat (it-tielet ilment).
Fuq l‑ewwel ilment, dwar it‑tul tal‑fażijiet amministrattivi
Ir-rikorrenti jsostnu li, peress li kien mifrux fuq iktar minn sitt snin, it-tul tal-fażijiet amministrattivi jmur kontra l-prinċipju ta’ żmien raġonevoli. Huma jikkritikaw, b’mod partikolari, id-dewmien li bih il-Kummissjoni rreaġixxiet għall-annullamenti deċiżi suċċessivament mill-Qorti Ġenerali u mill-Qorti tal-Ġustizzja:
–
bejn l-għoti tas-sentenza tal‑25 ta’ Ottubru 2007, SP et vs Il‑Kummissjoni (
T‑27/03, T‑46/03, T‑58/03, T‑79/03, T‑80/03, T‑97/03 u T‑98/03
,
EU:T:2007:317
), u l-adozzjoni tad-Deċiżjoni tal-2009, jiġifieri għal iktar minn sentejn, il-Kummissjoni kienet sempliċement bagħtet l-ittra tat‑30 ta’ Ġunju 2008 msemmija fil-punt 10 iktar ’il fuq, li tħabbar it-tkomplija tal-proċedura, kif ukoll talbiet għal informazzjoni, u matul dan il-perijodu la kien hemm dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet ġdida u lanqas seduta ta’ smigħ ġdida, minkejja li kien faċli għall-Kummissjoni li tikkoreġi n-nuqqas li kien wassal għall-invalidità tad-deċiżjoni annullata, sa fejn dan in-nuqqas kien ġie identifikat b’mod ċar mill-Qorti Ġenerali;
–
bl-istess mod, bejn is-sentenza tal‑21 ta’ Settembru 2017, Ferriera Valsabbia et vs Il‑Kummissjoni (
C‑86/15 P u C‑87/15 P
,
EU:C:2017:717
), u l-adozzjoni tad-deċiżjoni kkontestata, jiġifieri għal sena u disa’ xhur, l-attività mwettqa mill-Kummissjoni kienet limitata għat-trażmissjoni tal-ittra tal‑15 ta’ Diċembru 2017, li tħabbar it-tkomplija tal-proċedura, ta’ ittri li jħabbru u jispjegaw is-seduta ta’ smigħ tat‑23 ta’ April 2018 kif ukoll ta’ talbiet limitati għal informazzjoni dwar id-dħul mill-bejgħ tar-rikorrenti.
Skont ir-rikorrenti, it-tul ta’ dawn il-fażijiet ma jistax jiġi ġġustifikat fid-dawl tal-ġurisprudenza:
–
fil-kawża li wasslet għas-sentenza tas‑16 ta’ Ġunju 2011, Bavaria vs Il‑Kummissjoni (
T‑235/07
,
EU:T:2011:283
, punt
), tul ta’ 20 xahar għat-tieni fażi amministrattiva, li jestendi minn meta rċeviet id-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet sal-adozzjoni tad-deċiżjoni kontenzjuża f’dik il-kawża, tqies li ma kienx raġonevoli;
–
fil-kawża li wasslet għas-sentenza tal‑15 ta’ Ottubru 2002, Limburgse Vinyl Maatschappij et vs Il‑Kummissjoni (
C‑238/99 P, C‑244/99 P, C‑245/99 P, C‑247/99 P, C‑250/99 P sa C‑252/99 P u C‑254/99 P
,
EU:C:2002:582
), il-proċedura ta’ adozzjoni mill-ġdid damet biss għaxar xhur;
–
barra minn hekk, il-proċedura ta’ adozzjoni mill-ġdid damet inqas minn tmien xhur fil-kawża Solvay vs Il‑Kummissjoni (konklużjonijiet tal-Avukata Ġenerali Kokott fil-kawża Solvay vs Il‑Kummissjoni,
C‑109/10 P
,
EU:C:2011:256
, punt
), disa’ xhur fil-kawża li wasslet għas-sentenza tat-8 ta’ Mejju 2014, Bolloré vs Il‑Kummissjoni (
C‑414/12 P
,
EU:C:2014:301
), tliet xhur fil-kawża li wasslet għas-sentenza tat‑12 ta’ Frar 2019, Printeos vs Il‑Kummissjoni (
T‑201/17
,
EU:T:2019:81
), u erba’ xhur fil-kawża li wasslet għas-sentenza tat-18 ta’ Ottubru 2018, GEA vs Il‑Kummissjoni (
T‑640/16
,
EU:T:2018:700
).
F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li d-dritt tal-Unjoni jeżiġi li l-istituzzjonijiet jittrattaw fi żmien raġonevoli l-każijiet fil-kuntest tal-proċeduri amministrattivi mmexxija minnhom (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑5 ta’ Ġunju 2012, Imperial Chemical Industries vs Il‑Kummissjoni,
T‑214/06
,
EU:T:2012:275
, punt
).
Fil-fatt, l-obbligu li jiġi osservat żmien raġonevoli fit-tmexxija tal-proċeduri amministrattivi jikkostitwixxi prinċipju ġenerali tad-dritt irrikonoxxut, b’mod partikolari, fl-Artikolu 41(1) tal-Karta (sentenzi tal‑15 ta’ Ottubru 2002, Limburgse Vinyl Maatschappij et vs Il‑Kummissjoni,
C‑238/99 P, C‑244/99 P, C‑245/99 P, C‑247/99 P, C‑250/99 P sa C‑252/99 P u C‑254/99 P
,
EU:C:2002:582
, punt
; tal‑11 ta’ April 2006, Angeletti vs Il‑Kummissjoni,
T‑394/03
,
EU:T:2006:111
, punt
; u tas‑7 ta’ Ġunju 2013, L-Italja vs Il‑Kummissjoni,
T‑267/07
,
EU:T:2013:305
, punt
).
F’dan il-każ, mill-proċess jirriżulta li matul it-trattament tal-każ kien hemm erba’ fażijiet suċċessivi quddiem il-Kummissjoni, li damu total ta’ sitt snin u xahar:
–
l-ewwel fażi, li damet sena u ħames xhur, isseparat l-ewwel miżuri investigattivi mit-trażmissjoni tad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet lill-Federacciai u lill-impriżi kkonċernati;
–
it-tliet fażijiet segwenti huma dawk li wasslu rispettivament għall-adozzjoni tad-deċiżjoni tal-2002, ta’ dik tal-2009 u tad-deċiżjoni kkontestata, u li kull waħda minnhom damet, rispettivament, disa’ xhur, sentejn u xahar, u sena u disa’ xhur.
Skont il-ġurisprudenza, in-natura raġonevoli taż-żmien għandha tiġi evalwata billi jittieħdu inkunsiderazzjoni ċ-ċirkustanzi partikolari ta’ kull każ u, b’mod partikolari, l-interess tat-tilwima għall-parti kkonċernata, il-kumplessità tal-każ kif ukoll l-aġir tar-rikorrent u dak tal-awtoritajiet kompetenti (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑15 ta’ Ottubru 2002, Limburgse Vinyl Maatschappij et vs Il‑Kummissjoni,
C‑238/99 P, C‑244/99 P, C‑245/99 P, C‑247/99 P, C‑250/99 P sa C‑252/99 P u C‑254/99 P
,
EU:C:2002:582
, punti
u
).
Għalhekk, anki jekk jitqies li, f’każijiet oħra, il-fażi amministrattiva li segwiet l-annullament ta’ deċiżjoni tal-Kummissjoni mill-qorti tal-Unjoni, fil-kuntest ta’ proċedura li tkompliet sabiex tiġi adottata deċiżjoni ġdida, kienet iqsar milli fiċ-ċirkustanzi tal-każ ineżami, kif isostnu r-rikorrenti, dan ma jippermettix, fih innifsu, li jiġi konkluż li kien hemm ksur tal-prinċipju ta’ żmien raġonevoli.
Fil-fatt, in-natura raġonevoli taż-żmien għandha tiġi eżaminata billi jiġu kkunsidrati ċ-ċirkustanzi partikolari ta’ kull każ fid-dawl b’mod partikolari tal-kriterji msemmija fil-punt 189 iktar ’il fuq.
Fl-ewwel lok, fir-rigward tal-interess tat-tilwima għall-parti kkonċernata, għandu jitfakkar li, fil-każ ta’ tilwima dwar ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni, ir-rekwiżit fundamentali ta’ ċertezza legali li minnha għandhom jibbenefikaw l-operaturi ekonomiċi kif ukoll l-għan li jiġi żgurat li ma jkunx hemm distorsjoni tal-kompetizzjoni fis-suq intern huma ta’ interess kunsiderevoli mhux biss għar-rikorrenti stess u għall-kompetituri tagħhom iżda wkoll għal terzi, u dan minħabba n-numru kbir ta’ persuni kkonċernati u ta’ interessi finanzjarji inkwistjoni (ara s-sentenza tal‑1 ta’ Frar 2017, Aalberts Industries vs L-Unjoni Ewropea,
T‑725/14
,
EU:T:2017:47
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
F’dan il-każ, fid-deċiżjoni kkontestata l-Kummissjoni kkonstatat li r-rikorrenti kienu kisru l-Artikolu 65(1) FA billi pparteċipaw, mis‑6 ta’ Diċembru 1989 sas‑27 ta’ Ġunju 2000, fi ftehim kontinwu jew fi prattiki miftiehma li jikkonċernaw il-vireg li jirrinfurzaw il-konkrit, li kellhom bħala għan jew bħala effett l-iffissar tal-prezzijiet u l-limitazzjoni jew il-kontroll tal-produzzjoni jew tal-bejgħ fis-suq intern.
Abbażi ta’ din il-konstatazzjoni, il-Kummissjoni imponiet fuq ir-rikorrenti, ikkundannati
in solidum
, multa ta’ EUR 5.125 miljuni.
Fid-dawl ta’ dawn l-elementi, hemm lok li jiġi kkunsidrat li l-interess tal-każ kien importanti għar-rikorrenti.
Fit-tieni lok, fir-rigward tal-kumplessità tal-każ, għandu jiġi rrilevat li l-iżbalji mwettqa mill-Kummissjoni jikkonċernaw il-konsegwenzi li kellhom jinstiltu, għall-proċedura, mill-iskadenza tat-Trattat KEFA.
Issa, għandu jitfakkar li l-kwistjonijiet marbuta mar-regoli applikabbli għall-fatti tal-każ, kemm għal dak li jirrigwarda l-mertu kif ukoll għal dak li jirrigwarda l-proċedura, minħabba l-iskadenza tat-Trattat KEFA, kienu jippreżentaw, kif indikat il-Kummissjoni, ċerta kumplessità.
Barra minn hekk, l-akkordju kien ikopri perijodu relattivament twil (10 snin u 7 xhur), kien jikkonċerna numru sinjifikattiv ta’ atturi (8 impriżi, li jinkludu total ta’ 11-il kumpannija u assoċjazzjoni professjonali) u kien jimplika volum kbir ta’ dokumenti pprovduti jew miksuba matul l-ispezzjonijiet (madwar 20000 paġna).
Fid-dawl ta’ dawn l-elementi, il-każ għandu jitqies li kien kumpless.
Fit-tielet lok, fir-rigward tal-aġir tal-partijiet, għandu jiġi rrilevat li l-Kummissjoni wettqet attività kontinwa minħabba t-talbiet abbundanti li kienu jaslulha mill-partijiet fil-proċedura amministrattiva.
Għalhekk, il-Kummissjoni kellha tittratta, fil-kuntest tal-adozzjoni tad-deċiżjoni kkontestata, diversi ittri, fl-istess ħin li hija kellha tipprepara s-seduta ta’ smigħ tat‑23 ta’ April 2018 u teżamina proposta ta’ soluzzjoni għat-tilwima ppreżentata minn ċerti partijiet fil-proċedura amministrattiva fl‑4 ta’ Diċembru 2018.
Minn dawn l-elementi kkunsidrati flimkien jirriżulta li t-tul tal-fażijiet amministrattivi tal-proċedura ma jidhirx li huwa irraġonevoli fid-dawl taċ-ċirkustanzi partikolari tal-każ u, b’mod partikolari, tal-kumplessità tiegħu, f’kuntest fejn il-Kummissjoni ma tista’ tiġi kkritikata dwar ebda perijodu ta’ inattività mhux spjegata matul l-istadji li kkaratterizzaw l-imsemmija fażijiet amministrattivi.
Għaldaqstant, l-ilment għandu jiġi miċħud.
Fuq it‑tieni lment, dwar it‑tul globali tal‑proċedura
Ir-rikorrenti jikkontestaw it-tul globali li kien meħtieġ għat-trattament tal-fajl sa mill-ewwel atti ta’ investigazzjoni sal-adozzjoni tad-deċiżjoni kkontestata. Fil-fehma tagħhom, il-fatt li, fil-mument ta’ din l-adozzjoni, dan it-tul kien jammonta għal kważi 19-il sena u kien jikkonċerna aġir li ċerti elementi tiegħu kienu seħħew iktar minn 30 sena ilu jfisser li dan it-tul imur kontra l-prinċipju ta’ żmien raġonevoli.
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li l-obbligu li jiġi osservat żmien raġonevoli fit-tmexxija tal-proċeduri amministrattivi jikkostitwixxi prinċipju ġenerali tad-dritt irrikonoxxut b’mod partikolari fl-Artikolu 41(1) tal-Karta. Barra minn hekk, in-nuqqas ta’ osservanza ta’ żmien raġonevoli għall-għoti ta’ deċiżjoni jikkostitwixxi irregolarità proċedurali (sentenza tas‑16 ta’ Lulju 2009, Der Grüne Punkt – Duales System Deutschland vs Il‑Kummissjoni,
C‑385/07 P
,
EU:C:2009:456
, punt
). Fil-fatt, konformement mal-Artikolu 47 tal-Karta u mal-Artikolu 6 tal-KEDB, kull persuna għandha d-dritt li l-kawża tagħha tinstema’ b’mod ġust u pubbliku fi żmien raġonevoli minn qorti indipendenti u imparzjali, stabbilita bil-liġi, li għandha tiddeċiedi jew dwar il-kontestazzjonijiet marbuta mad-drittijiet u mal-obbligi ta’ natura ċivili tagħha, jew dwar il-fondatezza ta’ kull akkuża fil-qasam kriminali mressqa kontriha (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tas‑16 ta’ Lulju 2009, Der Grüne Punkt – Duales System Deutschland vs Il‑Kummissjoni,
C‑385/07 P
,
EU:C:2009:456
, punti
sa
, u tal‑5 ta’ Ġunju 2012, Imperial Chemical Industries vs Il‑Kummissjoni,
T‑214/06
,
EU:T:2012:275
, punti
u
).
Fil-fatt, id-dritt tal-Unjoni jeżiġi li l-istituzzjonijiet, il-kopri u l-organi tal-Unjoni jittrattaw fi żmien raġonevoli l-każijiet fil-kuntest tal-proċeduri amministrattivi mmexxija minnhom (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑5 ta’ Ġunju 2012, Imperial Chemical Industries vs Il‑Kummissjoni,
T‑214/06
,
EU:T:2012:275
, punt
).
L-obbligu li jiġi osservat żmien raġonevoli japplika għal kull stadju li jagħmel parti minn proċedura kif ukoll għal din il-proċedura fl-intier tagħha (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑15 ta’ Ottubru 2002, Limburgse Vinyl Maatschappij et vs Il‑Kummissjoni,
C‑238/99 P, C‑244/99 P, C‑245/99 P, C‑247/99 P, C‑250/99 P sa C‑252/99 P u C‑254/99 P
,
EU:C:2002:582
, punti
u
, u l-konklużjonijiet tal-Avukata Ġenerali Kokott fil-kawża Solvay vs Il‑Kummissjoni,
C‑109/10 P
,
EU:C:2011:256
, punt
).
F’dan il-każ, għandu jiġi kkonstatat li l-perijodu li matulu żvolġiet il-proċedura amministrattiva kollha kien eċċezzjonalment twil, fatt li barra minn hekk wassal lill-Kummissjoni sabiex tnaqqas il-multa finalment imposta fuq ir-rikorrenti (ara l-punt 163 iktar ’il fuq).
Madankollu, it-tul globali tal-proċedura amministrattiva jista’ jiġi spjegat, f’dan il-każ, mill-kumplessità tal-fajl, filwaqt li, fir-rigward ta’ ċerti aspetti, dan it-tul huwa dovut għal elementi relatati mal-każ fih innifsu, filwaqt li, fir-rigward ta’ aspetti oħra, l-istess tul huwa marbut mal-kuntest li fih jaqa’ l-fajl, jiġifieri l-iskadenza tat-Trattat KEFA (ara l-punti 196 sa 199 iktar ’il fuq).
Huwa minnu li twettqu żbalji mill-Kummissjoni fl-evalwazzjoni tal-konsegwenzi li kellhom jinstiltu mill-iskadenza tat-Trattat KEFA u li dawn l-iżbalji taw lok għal annullamenti deċiżi mill-Qorti Ġenerali u sussegwentement mill-Qorti tal-Ġustizzja.
Madankollu, dawn l-iżbalji kif ukoll l-impatt li seta’ kellhom fuq it-tul tal-proċedura amministrattiva għandhom jiġu evalwati fid-dawl tal-kumplessità tal-kwistjonijiet imqajma.
Barra minn hekk, it-tul globali tal-proċedura amministrattiva huwa parzjalment imputabbli għall-interruzzjonijiet dovuti għall-istħarriġ ġudizzjarju u għalhekk huwa marbut man-numru ta’ rikorsi ppreżentati quddiem il-qorti tal-Unjoni fuq aspetti differenti tal-każ.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li l-possibbiltà għall-impriżi, f’sitwazzjoni bħal dik tar-rikorrenti, li jaraw il-każijiet tagħhom eżaminati iktar minn darba mill-awtoritajiet amministrattivi u, jekk ikun il-każ, mill-qrati tal-Unjoni hija inerenti għas-sistema implimentata prevista mill-awturi tat-Trattati għall-kontroll tal-aġir u tal-operazzjonijiet fil-qasam tal-kompetizzjoni. B’hekk, l-obbligu għall-awtorità amministrattiva li twettaq diversi formalitajiet u passi qabel ma tkun tista’ tadotta deċiżjoni finali fil-qasam tal-kompetizzjoni, u l-possibbiltà li dawn il-formalitajiet jew dawn il-passi jistgħu jagħtu lok għal rikors ma jistgħux jintużaw minn impriża bħala argumenti fi tmiem il-proċess sabiex issostni li jkun inqabeż żmien raġonevoli (ara, f’dan is-sens, il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Wahl fil-kawżi Feralpi et vs Il‑Kummissjoni,
C‑85/15 P, C‑86/15 P u C‑87/15 P, C‑88/15 P u C‑89/15 P
,
EU:C:2016:940
, punt
).
F’dawn iċ-ċirkustanzi, ma jistax jiġi kkunsidrat li, evalwat fl-intier tiegħu, it-tul tal-proċedura amministrattiva kien eċċessiv u, għalhekk, li huwa seta’ jipprekludi li tiġi adottata, mill-Kummissjoni, deċiżjoni ġdida li timponi multa.
Għaldaqstant, l-ilment għandu jiġi miċħud.
Fuq it‑tielet ilment, dwar l‑effett, fuq id‑drittijiet tad‑difiża, tat‑tul tal‑proċedura
Ir-rikorrenti jsostnu li t-tul tal-proċedura amministrattiva affettwa d-drittijiet tad-difiża tagħhom. Fil-fehma tagħhom, minħabba dan it-tul, is-seduta ta’ smigħ tat‑23 ta’ April 2018 ma ppermettietx lill-awtoritajiet tal-kompetizzjoni tal-Istati Membri jisimgħu lill-atturi kollha li l-opinjonijiet tagħhom seta’ jkollhom influwenza fuq il-kapaċità tagħhom li jiddefendu ruħhom.
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li, kif ġie indikat fil-punt 181 iktar ’il fuq, għandhom jiġu ssodisfatti żewġ kundizzjonijiet sabiex il-qorti tiddeċiedi l-annullament tad-deċiżjoni adottata mill-Kummissjoni abbażi ta’ ksur tal-prinċipju ta’ żmien raġonevoli. Peress li l-ewwel waħda (tul irraġonevoli tal-proċedura) ma hijiex issodisfatta, ma huwiex neċessarju, bħala prinċipju, li jiġi vverifikat, bi tweġiba għar-raba’ ilment, jekk it-tul tal-proċedura amministrattiva ostakolax l-eżerċizzju tad-drittijiet tad-difiża. Madankollu, dan l-eżami għandu jsir, għal finijiet ta’ kompletezza, sabiex tingħata tweġiba sħiħa għall-preokkupazzjonijiet espressi mir-rikorrenti.
Minn naħa, għandu jiġi kkonstatat li, matul il-proċedura kkunsidrata fl-intier tagħha, ir-rikorrenti kellhom, minn tal-inqas seba’ darbiet, l-opportunità li jesprimu l-opinjoni tagħhom u li jressqu l-argumenti tagħhom (ara l-punti 3 sa 6, 10, 22 u 23 iktar ’il fuq).
B’mod partikolari, ir-rikorrenti setgħu jesprimu l-opinjoni tagħhom, waqt it-tielet fażi amministrattiva, fl-osservazzjonijiet tagħhom tal‑1 ta’ Frar 2018 u waqt is-seduta tat‑23 ta’ April 2018 (ara l-punti 22 u 23 iktar ’il fuq).
Min-naħa l-oħra, l-eżami tal-ewwel motiv ippermetta li jiġi stabbilit li d-drittijiet tad-difiża tar-rikorrenti ma kinux ġew affettwati la mill-fatt li l-atturi kollha li pparteċipaw fis-seduti ta’ smigħ preċedenti ma kinux preżenti waqt is-seduta ta’ smigħ tat‑23 ta’ April 2018, u lanqas mill-fatt li r-rappreżentanti tal-awtoritajiet tal-kompetizzjoni tal-Istati Membri kienu jafu, fil-mument li esprimew l-opinjoni tagħhom fi ħdan il-kumitat konsultattiv, li żewġ deċiżjonijiet, li waħda minnhom kienet ġiet ikkonfermata mill-Qorti Ġenerali, kienu ġew adottati, preċedentement fil-konfront tal-impriżi kkonċernati (ara l-punti 66 sa 146 iktar ’il fuq).
Minn dawn l-elementi jirriżulta li, anki jekk jitqies li t-tul tal-proċedura amministrattiva jista’ jitqies li jmur kontra l-prinċipju ta’ żmien raġonevoli, il-kundizzjonijiet li għandhom jiġu ssodisfatti sabiex jinkiseb annullament tad-deċiżjoni kkontestata ma humiex issodisfatti, peress li r-rikorrenti ma rnexxielhom jistabbilixxu ebda ksur tad-drittijiet tad-difiża li jirriżulta mill-imsemmi tul.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jiġi kkunsidrat li ebda wieħed mir-rekwiżiti meħtieġa sabiex il-Qorti Ġenerali tkun tista’ tiddeċiedi l-annullament tad-deċiżjoni kkontestata abbażi ta’ ksur tal-prinċipju ta’ żmien raġonevoli ma huwa ssodisfatt.
Għaldaqstant, l-ilment għandu jiġi miċħud u, miegħu, il-motiv ikkunsidrat kollu kemm hu.
Fuq ir‑raba’ motiv, ibbażat fuq ksur tal‑obbligu ta’ motivazzjoni u fuq żbalji manifesti ta’ evalwazzjoni
Fil-kuntest tar-raba’ motiv, ir-rikorrenti jressqu tliet ilmenti, dwar, l-ewwel, l-assenza ta’ spjegazzjoni suffiċjenti dwar ir-raġunijiet li wasslu lill-Kummissjoni tadotta deċiżjoni ġdida li timponi multa, it-tieni, żball manifest ta’ evalwazzjoni mwettaq mill-Kummissjoni fir-rigward tal-effett dissważiv li jista’ jiġi prodott bl-adozzjoni ta’ tali deċiżjoni u, it-tielet, żball imwettaq mill-Kummissjoni fl-evalwazzjoni tal-possibbiltà, għal terzi, li jippreżentaw rikors għad-danni quddiem il-qrati nazzjonali, kif ukoll argumenti oħra, li huma kkontestati kollha mill-Kummissjoni.
Fuq l‑ewwel ilment, dwar l-assenza ta’ spjegazzjoni suffiċjenti dwar ir‑raġunijiet li wasslu lill‑Kummissjoni tadotta deċiżjoni ġdida li timponi multa
Ir-rikorrenti jsostnu li l-Kummissjoni ma spjegatx biżżejjed ir-raġunijiet li setgħu wassluha sabiex tkompli l-proċedura:
–
minn naħa, il-motivazzjoni ma tiġġustifikax l-adozzjoni ta’ deċiżjoni li timponi multa minbarra li tikkonstata ksur;
–
min-naħa l-oħra, il-Kummissjoni ma ssostanzjatx id-dikjarazzjoni tagħha li multa hija neċessarja sabiex jiġi ggarantit effett dissważiv fis-suq inkwistjoni meta dan kien inbidel radikalment.
Fl-ewwel lok, għandu jiġi rrilevat li l-Kummissjoni għandha, permezz tal-Artikolu 105(1) TFUE, il-missjoni li tiżgura l-applikazzjoni tal-Artikoli 101 u 102 TFUE.
F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni hija meħtieġa tiddefinixxi u timplimenta, skont il-ġurisprudenza, il-politika tal-kompetizzjoni tal-Unjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑16 ta’ Ottubru 2013, Vivendi vs Il‑Kummissjoni,
T‑432/10
, mhux ippubblikata,
EU:T:2013:538
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
F’dan il-kuntest, il-Kummissjoni għandha setgħa diskrezzjonali wiesgħa, kif joħroġ mir-Regolament Nru 1/2003, li jgħid li, jekk tikkonstata l-eżistenza ta’ ksur, hija “tista’”, minn naħa, tobbliga lill-impriżi kkonċernati jtemmu dan il-ksur (Artikolu 7(1)) u, min-naħa l-oħra, timponi multi fuq l-impriżi li jkunu wettqu dan il-ksur (Artikolu 23(2)).
Fil-qasam tal-kompetizzjoni, il-Kummissjoni b’hekk ingħatat, indipendentement mill-mod segwit sabiex il-fajl jitressaq quddiemha, jiġifieri b’mod partikolari fil-kuntest ta’ lment jew fuq inizjattiva tagħha stess, is-setgħa li tiddeċiedi jekk aġir għandux ikun is-suġġett ta’ proċeduri, ta’ deċiżjoni u ta’ multa, skont il-prijoritajiet li hija tiddefinixxi fil-kuntest tal-politika tagħha dwar il-kompetizzjoni.
Madankollu, l-eżistenza ta’ din is-setgħa ma teżentax lill-Kummissjoni mill-obbligu ta’ motivazzjoni tagħha (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑12 ta’ Marzu 2020, LL-Carpenter vs Il‑Kummissjoni,
T‑531/18
, mhux ippubblikata,
EU:T:2020:91
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
F’kuntest fejn, bħal f’dan il-każ, minn naħa, deċiżjoni meħuda mill-Kummissjoni ġiet annullata darbtejn u fejn, min-naħa l-oħra, iż-żmien li għadda bejn l-ewwel atti ta’ investigazzjoni u l-adozzjoni tad-deċiżjoni kien eċċezzjonalment twil, hija din l-istituzzjoni, skont il-prinċipju ta’ amministrazzjoni tajba, li għandha tieħu inkunsiderazzjoni t-tul tal-proċedura u l-konsegwenzi li dan it-tul seta’ kellu fuq id-deċiżjoni tagħha li tmexxi proċeduri kontra l-impriżi kkonċernati, evalwazzjoni din li għandha għalhekk tidher fil-motivazzjoni tad-deċiżjoni.
Issa, dan kien dak li fil-fatt għamlet il-Kummissjoni meta indikat fid-dettall, minn naħa, fil-premessi 526 sa 529 tad-deċiżjoni kkontestata u, min-naħa l-oħra, fil-premessi 536 sa 573 ta’ din id-deċiżjoni, ir-raġunijiet għaliex hija kkunsidrat li kellha tiġi adottata deċiżjoni ġdida li tistabbilixxi l-eżistenza tal-ksur u li timponi multa fuq l-impriżi kkonċernati. B’mod partikolari, hija indikat li l-impożizzjoni ta’ multa tippermetti li jiġi ggarantit li l-impriżi destinatarji, li pparteċipaw f’akkordju għal żmien twil, ma jibqgħux impuniti, billi żiedet li, fil-fehma tagħha, hija biss l-impożizzjoni ta’ multa li tiggarantixxi applikazzjoni koerenti tar-regoli tal-kompetizzjoni u li tipproduċi effett dissważiv fir-rigward tal-impriżi (premessa 565 tal-imsemmija deċiżjoni).
Għaldaqstant, l-ewwel argument għandu jiġi miċħud.
Fit-tieni lok, għandu jiġi rrilevat li, fil-premessa 505 tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni indikat li kienet informat lill-impriżi destinatarji meta temmet l-evalwazzjoni tagħha fis-sens li hija xtaqet tkompli l-proċedura sabiex tistabbilixxi, wara seduta ta’ smigħ dwar il-mertu u miżmuma skont ir-Regolamenti Nri 1/2003 u 773/2004, jekk il-parteċipazzjoni tal-imsemmija impriżi fil-ksur li kienu akkużati bih fid-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet u fid-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet addizzjonali tirriżultax jew le b’ċarezza suffiċjenti.
Fir-rigward tas-sanzjoni, kif ġie rrilevat fil-punt 232 iktar ’il fuq, il-Kummissjoni indikat, fil-premessa 565 tad-deċiżjoni kkontestata, li l-impożizzjoni ta’ multa tippermetti li tiġi evitata kull impunità tal-impriżi kkonċernati u li tali impożizzjoni ta’ multa biss tiggarantixxi applikazzjoni koerenti tar-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni u effett dissważiv.
Fl-aħħar nett, fir-rigward tal-bidla li kien hemm fis-suq, li, skont ir-rikorrenti, għandha tiġġustifika li l-Kummissjoni tkun iktar indulġenti fil-qasam tal-multa, din il-kwistjoni hija ttrattata fil-premessa 567 tad-deċiżjoni kkontestata, li fiha din indikat li, anki jekk il-ksur kien ilu li waqaf għal żmien relattivament twil, l-adozzjoni ta’ deċiżjoni li timponi multa żżomm l-importanza tagħha, b’mod partikolari għas-suq tal-vireg li jirrinfurzaw il-konkrit fl-Italja, sabiex tiddisswadi lill-impriżi destinatarji milli jwettqu mill-ġdid aġir ta’ tali gravità.
Minn dawn l-elementi jista’ jiġi konkluż li l-motivazzjoni pprovduta mill-Kummissjoni fid-deċiżjoni kkontestata turi b’mod ċar u inekwivoku r-raġunament segwit minnha sabiex tiġġustifika l-adozzjoni ta’ deċiżjoni ġdida li timponi multa minkejja l-annullamenti li seħħew fil-passat, inkluż it-tħassib li jingħata effett dissważiv lid-deċiżjoni kkontestata.
Għaldaqstant, it-tieni argument għandu jiġi miċħud u, miegħu, l-ilment ikkunsidrat kollu kemm hu.
Fuq it‑tieni lment, dwar żball manifest ta’ evalwazzjoni mwettaq mill‑Kummissjoni fir‑rigward tal‑effett dissważiv li jista’ jiġi prodott bl‑adozzjoni ta’ deċiżjoni ġdida li timponi multa
Ir-rikorrenti jsostnu li l-Kummissjoni wettqet żball manifest ta’ evalwazzjoni meta kkunsidrat, minkejja l-bidliet li seħħew fis-suq tal-vireg li jirrinfurzaw il-konkrit, li l-adozzjoni ta’ deċiżjoni u l-impożizzjoni ta’ sanzjoni kienu għadhom neċessarji sabiex l-impriżi destinatarji jiġu dissważi milli jadottaw tali aġir fil-futur u sabiex l-atturi kollha eventwalment ikkonċernati jiġu dissważi milli jwettqu ksur paragunabbli fil-futur.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li l-Kummissjoni setgħet tikkunsidra, fid-dawl tan-natura gravi tal-ksur ikkonstatat, li l-adozzjoni ta’ deċiżjoni u l-impożizzjoni ta’ sanzjoni kienu għadhom iġġustifikati, fil-mument meta d-deċiżjoni kkontestata ġiet adottata, fid-dawl tal-effett dissważiv li jistgħu jipproduċu, fis-swieq, din id-deċiżjoni u din is-sanzjoni.
Fil-fatt, hija s-sanzjoni, jiġifieri l-fatt li wieħed ikollu jħallas il-multa imposta, li tiddisswadi effettivament impriża, u b’mod ġenerali l-atturi tas-suq, milli twettaq ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni previsti fl-Artikoli 101 u 102 TFUE.
Huwa minnu li r-rikorrenti ġew suġġetti għal sanzjoni f’żewġ okkażjonijiet matul il-proċedura, l-ewwel darba mid-Deċiżjoni tal-2002 u t-tieni darba f’dik tal-2009. Madankollu, dawn id-deċiżjonijiet ġew annullati mill-qorti tal-Unjoni rispettivament fis-sentenzi tal‑25 ta’ Ottubru 2007, SP et vs Il‑Kummissjoni (
T‑27/03, T‑46/03, T‑58/03, T‑79/03, T‑80/03, T‑97/03 u T‑98/03
,
EU:T:2007:317
) u tal‑21 ta’ Settembru 2017, Ferreira Valsabbia et vs Il‑Kummissjoni (
C‑86/15 P u C‑87/15 P
,
EU:C:2017:717
). F’dawn il-kundizzjonijiet, l-impożizzjoni ta’ sanzjoni fid-deċiżjoni kkontestata setgħet titqies li kienet iġġustifikata fid-dawl tan-neċessità li jiġi żgurat l-effett dissważiv.
Jista’ jingħad ukoll li l-impożizzjoni ta’ multa mill-Kummissjoni ma kellhiex bħala għan uniku, f’dan il-każ, li tagħti ċertu effett dissważiv lid-deċiżjoni kkontestata, iżda wkoll li tevita l-impunità sħiħa għall-impriżi kkonċernati, kif kien ikun il-każ li kieku huma ma kinux ġew issanzjonati fid-deċiżjoni kkontestata (ara l-premessa 527 tad-deċiżjoni kkontestata).
Issa, dan l-aħħar għan kien suffiċjenti, waħdu, fid-dawl tal-elementi msemmija fid-deċiżjoni kkontestata, u fid-dawl b’mod għal kollox partikolari, minn naħa, tan-natura gravi tal-ksur ikkonstatat mill-Kummissjoni u, min-naħa l-oħra, tat-tul ta’ dan il-ksur, kif kien ġie stabbilit mill-imsemmija istituzzjoni, sabiex tkun iġġustifikata f’dan il-każ l-adozzjoni ta’ deċiżjoni li timponi sanzjoni.
Għaldaqstant, l-ilment għandu jiġi miċħud.
Fuq it‑tielet ilment, dwar żball imwettaq mill‑Kummissjoni fl‑evalwazzjoni tal‑possibbiltà, għal terzi, li jressqu azzjoni għall‑kumpens quddiem il‑qrati nazzjonali
Ir-rikorrenti jikkontestaw wieħed mill-argumenti mressqa mill-Kummissjoni sabiex tiġġustifika t-tkomplija tal-proċedura amministrattiva, jiġifieri li kien hemm lok li tiġi ggarantita l-possibbiltà għal terzi li jressqu wkoll kawżi għal kumpens wara l-adozzjoni tad-deċiżjoni kkontestata. Fil-fehma tagħhom, ebda azzjoni ċivili ma kienet għadha tista’ titressaq fil-mument meta ġiet adottata din id-deċiżjoni, peress li tali azzjoni kienet preskritta wara ħames snin fl-Italja u l-aġir ikkonċernat minn din il-proċedura kien imur lura, għal xi wħud, għal iktar minn tletin sena.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li, fil-premessa 564 tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni spjegat li, fil-fehma tagħha, it-tkomplija tal-proċedura u l-adozzjoni ta’ deċiżjoni ġdida setgħu jiffaċilitaw il-kompitu ta’ terzi li xtaqu jintroduċu, jekk ikun il-każ, quddiem il-qrati nazzjonali, kawża għad-danni.
Din l-evalwazzjoni hija fondata. Fil-fatt, il-Kummissjoni ma setgħetx teskludi, meta adottat id-deċiżjoni kkontestata, il-possibbiltà li ċerti vittmi kienu interrompew il-preskrizzjoni u li l-imsemmija deċiżjoni tista’ għalhekk tiffaċilita t-tressiq, minn dawn tal-aħħar, ta’ azzjoni intiża li jinkiseb kumpens għal eventwali dannu.
Barra minn hekk, għandu jiġi rrilevat li r-rikorrenti jiffokaw l-argument tagħhom fuq it-terminu ta’ preskrizzjoni fil-qasam ċivili fl-Italja.
Madankollu, pajjiżi oħra minbarra l-Italja setgħu jkunu kkonċernati mit-tressiq ta’ azzjonijiet bil-għan li jinkiseb il-kumpens għal eventwali dannu li jirriżulta mill-akkordju, peress li l-prodotti li ġew affettwati minn dan l-akkordju setgħu jinxtraw minn klijenti li jinsabu barra mill-pajjiż.
F’dan il-kuntest, l-applikazzjoni ta’ drittijiet nazzjonali oħra, li jipprevedu, jekk ikun il-każ, regoli differenti dwar it-terminu ta’ preskrizzjoni jew il-kawżi li jistgħu jissospendu, jew jinterrompu, il-preskrizzjoni, ma setgħetx tiġi eskluża mill-Kummissjoni.
Għalhekk, fl-argumenti tagħhom, ir-rikorrenti baqgħu ma stabbilixxewx l-eżistenza ta’ żball, peress li l-pożizzjoni tagħhom sempliċement tindika li huma ma għandhomx l-istess opinjoni bħall-Kummissjoni dwar il-kwistjoni kkonċernata, jiġifieri l-interess tal-eżistenza ta’ deċiżjoni tal-Kummissjoni għat-tressiq ta’ azzjonijiet għal kumpens quddiem il-qrati nazzjonali minn terzi eventwalment leżi.
Għaldaqstant, l-ilment għandu jiġi miċħud.
Fuq l‑argumenti l‑oħra
Insostenn tar-raba’ motiv, ir-rikorrenti jqajmu wkoll żewġ argumenti li ġew analizzati, parzjalment fi kwalunkwe każ, fit-tweġiba mogħtija għall-motivi l-oħra eżaminati preċedentement.
Permezz tal-ewwel argument, ir-rikorrenti jsostnu li, fid-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni ma eżaminatx b’mod suffiċjenti fid-dritt jekk it-tul tal-proċedura amministrattiva kienx qabeż it-terminu raġonevoli.
B’mod partikolari, ir-rikorrenti jakkużaw lill-Kummissjoni li ma spjegatx b’mod suffiċjenti fid-dritt għalfejn, fil-kuntest tal-analiżi tagħha, hija kellha teżamina biss it-tul tal-proċedura amministrattiva.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li, kif indikat fil-punti 153 sa 170 iktar ’il fuq bi tweġiba għall-ewwel ilment tat-tieni motiv, il-Kummissjoni, kuntrarjament għal dak li jsostnu r-rikorrenti, ivverifikat it-tul globali tal-proċedura amministrattiva, inklużi l-fażijiet amministrattivi u l-interruzzjonijiet dovuti għall-istħarriġ ġudizzjarju, u eżaminat jekk dan it-tul setax jew kellux ikollu konsegwenzi fuq il-possibbiltà li titkompla l-imsemmija proċedura u fuq is-sitwazzjoni tal-impriżi kkonċernati.
F’dan il-kuntest, il-Kummissjoni ammettiet li, wara żbalji proċedurali li kienu twettqu, id-diversi fażijiet sussegwenti setgħu jwasslu, għall-proċedura amministrattiva kkunsidrata kollha kemm hi, inklużi l-fażijiet amministrattivi u l-interruzzjonijiet dovuti għall-istħarriġ ġudizzjarju, għal tul “oġġettivament” twil, kif indikat fil-punti 157 u 158 iktar ’il fuq.
Wara li bbilanċjat l-interess pubbliku li tinkiseb l-applikazzjoni effettiva tar-regoli tal-kompetizzjoni u l-interess tal-partijiet li jittieħdu inkunsiderazzjoni l-konsegwenzi possibbli tal-iżbalji proċedurali mwettqa, il-Kummissjoni ddeċidiet li tadotta deċiżjoni li tikkonstata ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni, iżda li tnaqqas il-multa imposta għal 50 %.
Għaldaqstant, l-ewwel argument għandu jiġi miċħud.
Permezz tat-tieni argument, ir-rikorrenti jsostnu li l-Kummissjoni wettqet żball manifest ta’ evalwazzjoni meta kkunsidrat li ma kienx inqabeż żmien raġonevoli.
B’mod partikolari, ir-rikorrenti jsostnu li l-Kummissjoni ma setgħetx tafferma, kif għamlet, li l-proċedura amministrattiva żvolġiet b’ħeffa.
F’dan ir-rigward, fid-dawl tal-elementi msemmija bi tweġiba għat-tielet motiv (ara l-punti 184 sa 216 iktar ’il fuq), għandu jiġi kkunsidrat li, meta kkonkludiet li t-tul tal-proċedura amministrattiva ma kienx irraġonevoli, il-Kummissjoni ma wettqitx żball ta’ evalwazzjoni.
Minn dawn il-kunsiderazzjonijiet u, b’mod partikolari, mill-punti 186 sa 203 iktar ’il fuq, jirriżulta, fl-istess sens, li l-affermazzjoni tal-Kummissjoni li tinsab fil-premessa 555 tad-deċiżjoni kkontestata, li tgħid li “[f]il-każ preżenti, f’dak li jikkonċerna l-fażi amministrattiva, [hija] tqis li dejjem wettqet l-attività ta’ investigazzjoni tagħha b’ħeffa u mingħajr interruzzjonijiet inġustifikati” [traduzzjoni mhux uffiċjali], lanqas ma fiha żball ta’ evalwazzjoni.
Għaldaqstant, it-tieni argument għandu jiġi miċħud.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, ir-raba’ motiv għandu jiġi miċħud kollu kemm hu bħala infondat.
Fuq it‑talba mressqa fis‑seduta mir‑rikorrenti dwar il‑bidla tal‑multa
Ir-rikorrenti indikaw, waqt is-seduta, li huma kkontestaw il-legalità tad-deċiżjoni kkontestata fir-rikors tagħhom, iżda wkoll, impliċitament, l-ammont tal-multa, b’tali mod li l-Qorti Ġenerali kienet ukoll adita b’talba għal bidla tal-multa fl-eżerċizzju tal-ġurisdizzjoni sħiħa.
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li, kif irrilevat il-Kummissjoni waqt is-seduta, skont il-ġurisprudenza, il-qorti tal-Unjoni ma tistax teżerċita
ex officio
l-ġurisdizzjoni sħiħa prevista fl-Artikolu 261 TFUE u fl-Artikolu 31 tar-Regolament Nru 1/2003.
Fil-fatt, peress li l-proċedura quddiem il-qrati tal-Unjoni hija kontradittorja, huwa r-rikorrent li għandu jqajjem din it-talba kontra d-deċiżjoni kkontestata, li għandu jispeċifika l-motivi li jiġġustifikaw din it-talba u li għandu jipproduċi l-provi insostenn ta’ dawn il-motivi (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad‑19 ta’ Diċembru 2013, Siemens et vs Il‑Kummissjoni,
C‑239/11 P, C‑89/11 P u C‑498/11 P
, mhux ippubblikata,
EU:C:2013:866
, punt
).
Issa, għandu jiġi kkonstatat li, f’dan il-każ, ir-rikors ma fih ebda talba għal bidla tal-multa. Huwa minnu li, waqt is-seduta, ir-rikorrenti sostnew li tali talba tirriżulta mill-ekonomija tar-rikors. Madankollu, huma ma ressqu ebda prova insostenn ta’ din l-affermazzjoni. F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jiġi kkunsidrat li r-rekwiżiti li jirriżultaw mill-Artikolu 76(e) tar-Regoli tal-Proċedura, li jipprovdu li r-rikorrent huwa obbligat jindika t-talbiet tiegħu fir-rikors tiegħu, ma humiex issodisfatti. Skont din id-dispożizzjoni, huma biss it-talbiet esposti fir-rikors promotur li jistgħu jittieħdu inkunsiderazzjoni u l-fondatezza tar-rikors tista’ tiġi eżaminata biss fir-rigward tat-talbiet li jinsabu fir-rikors promotur (sentenza tat‑18 ta’ Novembru 2020, H vs Il‑Kunsill,
T‑271/10 RENV II
,
EU:T:2020:548
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Għaldaqstant, għandu jiġi kkunsidrat li t-talba għal bidla tal-multa ġiet ifformulata, matul il-proċedura, b’mod tardiv u, filwaqt li jinstiltu l-konsegwenzi ta’ din in-natura tardiva, li, skont l-Artikolu 84(1) tar-Regoli tal-Proċedura, din it-talba hija inammissibbli.
Fi kwalunkwe każ, peress li l-argumenti insostenn tar-rikors ġew kompletament miċħuda, il-multa ma tistax titnaqqas, u lanqas
a fortiori
ma tista’ tiġi annullata, abbażi tal-motivi mqajma insostenn tar-rikors.
Konklużjoni
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha, ir-rikors għandu jiġi miċħud.
Fuq l‑ispejjeż
Skont l-Artikolu 134(1) tar-Regoli tal-Proċedura, il-parti li titlef il-kawża għandha tiġi kkundannata għall-ispejjeż, jekk dawn ikunu ntalbu. Peress li r-rikorrenti tilfu, hemm lok li huma jiġu kkundannati jbatu l-ispejjeż tagħhom, kif ukoll dawk sostnuti mill-Kummissjoni, kif mitlub minn din tal-aħħar.

Għal dawn il-motivi,
IL-QORTI ĠENERALI (Ir-Raba’ Awla Estiża)
taqta’ u tiddeċiedi:

1)
Ir-rikors huwa miċħud.

2)
Ferreira Valsabbia SpA u Valsabbia Investimenti SpA huma kkundannati għall-ispejjeż.

Gervasoni
Madise
Nihoul
Frendo
Martín y Pérez de Nanclares
Mogħtija f’qorti bil-miftuħ fil-Lussemburgu, fid-9 ta’ Novembru 2022.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: it-Taljan.