CELEX: 62021CJ0372
Tarchur chun réamhrialú
Stádas eaglaisí agus cumainn nó pobail reiligiúnacha sna Ballstáit faoi dhlí an Aontais
Airteagal 17(1) CFAE
Saoirse bunaíochta
Airteagal 49 CFAE
Srianta
Réasúnú
Comhréireacht
Deontais d’institiúid phríobháideach oideachais
Iarratas arna chur isteach ag cumann reiligiúnach a bunaíodh i mBallstát eile
Institiúid aitheanta ag an gcumann seo mar scoil shainchreidmheach

Baineann an iarraidh ar réamhrialú le léiriú ar Airteagail 17 agus 56 CFAE.
Rinneadh an iarraidh seo i gcomhthéacs imeachtaí idir an Freikirche der Siebenten-Tags-Adventisten in Deutschland KdöR (Eaglais Shaor an Ateachta Seachtú Lá, sa Ghearmáin, “Eaglais Ateachtach na Gearmáine”) agus an Bildungsdirektion für Vorarlberg (Stiúrthóireacht Oideachais Vorarlberg, an Ostair) (“an t-údarás inniúil”) maidir le deontas a iarrtar d’institiúid phríobháideach oideachais a aithníonn agus a thacaíonn an Eaglais seo mar scoil shainchreidmheach.

Dlí na hOstaire

AnerkennungsG
Mír 1 den Gesetz  betreffend die gesetzliche Anerkennung von Religionsgesellschaften (Dlí maidir le haitheantas dlíthiúil do chumainn reiligiúnacha a aithint de réir an dlí) an 20 Bealtaine 1874 (RGBl., 68/1874, “AnerkennungsG”), forálann sí:
“Aithneofar comhaltaí de  shainchreideamh reiligiúnach nár aithníodh roimhe seo le dlí mar chumann reiligiúnach ar choinníoll:
1.      nach bhfuil aon rud ina dteagasc creidimh, ina n-oifig reiligiúnach, ina reachtanna, chomh maith leis an ainm a roghnaíonn siad mídhleathach nó contrártha le dea-mhoráltacht;
2.      áirithítear pobal reiligiúnach amháin ar a laghad a bhunú agus a bheith ann a bunaíodh de réir cheanglais an dlí seo. ”

BekGG
Mír 11 den Bundesgesetz über die Rechtspersönlichkeit von religiösen Bekenntnisgemeinschaften (Dlí Cónaidhme ar phearsantacht dhlítheanach na bpobal reiligiúnach (BGBl. I, 19/1998), mar a foilsíodh in BGBl. I, 78/2011, (“BekGG”)), dar teideal “Ceanglais bhreise do phobal reiligiúnach a aithint de réir an AnerkennungsG”:
“Chomh maith leis na riachtanais dá dtagraítear in [AnerkennungsG], ní mór don phobal reiligiúnach na coinníollacha seo a leanas a chomhlíonadh chun go n-aithneofaí iad:
1.      Ní mór do phobal reiligiúnach:
a)      a bheith ann le 20 bliain ar a laghad san Ostair, agus 10 mbliana díobh sin i bhfoirm eagraithe, agus ar feadh 5 bliana ar a laghad mar phobal reiligiúnach le pearsantacht dhlítheanach faoin dlí seo; nó;
b)      a bheith comhtháite go heagraíochtúil agus go teagascach i gcumann reiligiúnach atá gníomhach go hidirnáisiúnta atá ann le 100 bliain ar a laghad agus atá gníomhach san Ostair cheana féin i bhfoirm eagraithe le 10 mbliana ar a laghad; nó;
c)      a bheith comhtháite go heagraíochta agus go teagascach  i gcumann reiligiúnach atá gníomhach go hidirnáisiúnta atá ann le 200 bliain ar a laghad, agus
d)      líon comhaltaí a bheith acu atá cothrom le beirt in aghaidh 1000, ar a laghad, de dhaonra na hOstaire mar a chinntear tráth an daonáirimh dheireanaigh. Mura féidir leis an bpobal reiligiúnach an fhianaise seo a chur ar fáil ó shonraí daonáirimh, caithfidh sé é sin a dhéanamh in aon fhoirm chuí eile.
[...]
3.      Caithfear fáil réidh go hiomlán le pobal an chreidimh i leith na sochaí agus an Stáit.
4.      Ní ceadmhach dó suaitheadh mídhleathach a ghiniúint sa chaidreamh le heaglaisí agus le cumainn reiligiúnacha atá aitheanta de réir dlí chomh maith le pobail reiligiúnacha eile atá ann cheana féin.”
PrivSchG
Faoi mhír 17 den Bundesgesetz über das Privatschulwesen (Privatschulgesetz) (Dlí Cónaidhme maidir le  hInstitiúidí  Príobháideacha Oideachais) an 25 Iúil 1962 (BGBl., 244/1962), arna leasú (BGBl. I, 35/2019) (“PrivSchG”), a bhaineann leis an gceart chun fóirdheontais do scoileanna sainchreidmheacha  príobháideacha:
“ (1)      Gheobhaidh eaglaisí agus cumainn reiligiúnacha a aithnítear le dlí fóirdheontais chun luach saothair a thabhairt d’fhoireann na scoileanna sainchreidmheacha príobháideacha creidiúnaithe de réir na bhforálacha seo a leanas.
(2)      Is scoileanna iad scoileanna sainchreidmheacha príobháideacha a choinníonn eaglaisí agus cumainn reiligiúnacha atá aitheanta de réir an dlí, chomh maith le hinstitiúidí oideachais atá á gcothabháil ag cumainn, fondúireachtaí agus cistí, a aithnítear mar scoileanna sainchreidmheacha ag an údarás eaglasta inniúil níos airde (den chumann reiligiúnach lena mbaineann). ”

An díospóid sna príomhimeachtaí agus na ceisteanna a tharchuirtear
Níl stádas eaglaise aitheanta faoi dhlí na hOstaire ag Eaglais Ateachtach na Gearmáine, a bhfuil stádas eintitis dhlítheanaigh aici faoin dlí poiblí sa Ghearmáin.
Ó scoilbhliain 2016/2017, d’aithin  an eaglais sin mar scoil shainchreidmheach, institiúid oideachais atá lonnaithe san Ostair, arna bainistiú ag cumann ceadaithe agus a dtugann sí tacaíocht dó san fhoirm,
inter alia
, deontais, soláthar ábhar teagaisc agus oiliúint inseirbhíse na foirne teagaisc. Rinne an eaglais sin iarratas ar fhóirdheontas  faoi bhráid an údarás inniúil chun luach saothair a thabhairt d’fhoireann na scoile sin, ar bhonn Mhír 17 den PrivSchG, ag brath ar Airteagal 56 CFAE, d’fhonn tairbhe a bhaint as an gcóireáil a thugtar d’eaglaisí agus do chumainn reiligiúnacha a aithnítear faoi dhlí na hOstaire.
Le cinneadh an 3 Meán Fómhair 2019, dhiúltaigh an t-údarás inniúil don iarratas sin ar bhonn Mhír 17(1) agus (2) den PrivSchG, nach measann sé a bheith infheidhme ach maidir le heaglaisí agus cumainn reiligiúnacha a aithnítear faoi dhlí na hOstaire. Rinne Eaglais Ateachtach na Gearmáine achomharc ansin i gcoinne an chinnidh sin, ar dhiúltaigh an Bundesverwaltungsgericht (Cúirt Riaracháin Chónaidhme, an Ostair) dó, trí bhreithiúnas an 26 Feabhra 2020.
Measann an chúirt sin nach gceanglaíonn dlí an Aontais ar Phoblacht na hOstaire aitheantas a thabhairt d’eaglais nó do chumann reiligiúnach a aithníodh roimhe seo i mBallstát eile. Dá bharr sin, ós rud é go n-aithníonn eaglais nó cumann reiligiúnach den sórt sin scoil phríobháideach atá bunaithe san Ostair mar scoil shainchreidmheach,  ní cheadaíonn sé sin don eaglais ná don cumann sin leas a bhaint as Mír 17 den PrivSchG d’fhonn fóirdheontais a fháil, don institiúid sin, a bhfuil sé i gceist luach saothair a thabhairt dá foireann.
Ba é i gcoinne an bhreithiúnais sin a thug Eaglais Ateachtach na Gearmáine achomharc ar ghnáthleasuithe os comhair an Verwaltungsgerichtshof (Cúirt Riaracháin Uachtarach, an Ostair).
Ina hiarratas ar réamhrialú, sonraíonn an chúirt sin gur daoine dlítheanacha iad eaglaisí agus cumainn reiligiúnacha a aithnítear go háirithe ar bhonn an AnerkennungsG agus an BekGG atá á rialú ag an dlí poiblí a bhfuil cearta speisialta acu agus a gcuirtear tascanna orthu, go háirithe i réimse an oideachais, trína nglacann siad páirt sa saol poiblí náisiúnta. Sonraíonn an chúirt sin go gcoimeádann Mír 17 den PrivSchG do na heaglaisí agus do na cumainn reiligiúnacha sin amháin an tairbhe a bhaineann le fóirdheontais d’institiúidí príobháideacha oideachais a aithníonn siad mar scoileanna sainchreidmheacha.
Sa chomhthéacs sin, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, ar an gcéad dul síos, an dtagann an staid atá i gceist sna príomhimeachtaí faoi raon feidhme dhlí an Aontais.
Maidir leis sin, breathnaíonn sí, ar dtús, go dtagann deonú fóirdheontais do scoileanna sainchreidmheacha príobháideacha eaglaisí agus cumainn reiligiúnacha atá aitheanta ag Ballstát faoi raon feidhme an chaidrimh idir an Ballstát sin agus na cumainn reiligiúnacha sin amháin agus go gcaithfidh an tAontas fanacht neodrach maidir leis an gcaidreamh sin. Chinn an Chúirt, áfach, i míreanna 30 go 33 de bhreithiúnas an 22 Eanáir 2019, Cresco Investigation (C-193/17, EU:C:2019:43), nach gciallaíonn Airteagal 17 CFAE go bhfuil difríocht maidir le cóireáil a bhunaigh reachtaíocht náisiúnta sa réimse sin eisiata ó raon feidhme dhlí an Aontais.
Sa dara háit, measann an chúirt a rinne an tarchur, i bhfianaise chásdlí na Cúirte, go háirithe breithiúnas an 6 Samhain 2018, Scuola Elementare Maria Montessori v an Coimisiún, an Coimisiún v Scuola Elementare Maria Montessori agus an Coimisiún v Ferracci (C-622/16 P go C-624/16 P, EU:C:2018:873, mír 105), go ndéanann an institiúid  phríobháideach oideachais atá i gceist sna príomhimeachtaí, atá maoinithe,  den chuid is mó, ag cistí príobháideacha, gníomhaíocht eacnamaíoch arb éard atá ann seirbhísí a sholáthar. Ós rud é, áfach, go bhfuil an institiúid sin á bainistiú ag cumann atá cláraithe san Ostair, nach bhfuil soláthar seirbhísí de chineál trasteorann ag baint leis, mura gcuirtear san áireamh go raibh an t-iarratas ar fhóirdheontas don bhunaíocht sin curtha isteach ag eaglais a bunaíodh agus a aithnítear sa Ghearmáin.
Fiafraíonn an chúirt sin, ina dhiaidh, an bhféadfaidh Eaglais Ateachtach na Gearmáine brath ar an tsaoirse seirbhísí a sholáthar arna ráthú ag Airteagal 56 CFAE, d’fhonn taitneamh a bhaint as an gcóireáil chéanna le scoileanna sainchreidmheacha príobháideacha eaglaisí nó cumainn reiligiúnacha atá aitheanta de réir dlí san Ostair, a ndéantar a ngníomhaíochtaí teagaisc a mhaoiniú, den chuid is mó, ag cistí poiblí agus nach féidir, dá bharr sin, é a aicmiú mar “ghníomhaíochtaí eacnamaíocha”, de réir bhrí an chásdlí dá dtagraítear sa mhír roimhe seo den bhreithiúnas seo.
Ar deireadh, fiafraíonn an chúirt  a rinne an tarchur an ionann an reachtaíocht náisiúnta a chuireann cosc ar Eaglais Ateachtach na Gearmáine fóirdheontais a fháil le haghaidh scoil phríobháideach atá suite san Ostair, murab ionann agus eaglaisí agus cumainn reiligiúnacha a aithnítear sa Bhallstát sin, agus constaic ar an tsaoirse seirbhísí a sholáthar, a  ráthaítear in Airteagal 56 CFAE. Leagann an chúirt sin béim ar  go bhfuil cuspóir dlisteanach ag reachtaíocht náisiúnta den sórt sin, a mhéid a bhfuil sé mar aidhm aige cur leis an gcóras scoile poiblí le scoileanna sainchreidmheacha príobháideacha  eaglaisí nó cumainn reiligiúnacha a bhfuil ionadaíocht leordhóthanach acu san Ostair, d’fhonn é a dhéanamh níos éasca do thuismitheoirí oideachas a bpáistí a roghnú ar bhonn a gcreideamh reiligiúnach. Measann sí freisin go bhféadfaí a mheas go bhfuil reachtaíocht oiriúnach chun gnóthachtáil an chuspóra sin a dhaingniú gan dul níos faide ná an méid is gá chun í a bhaint amach.
Sna himthosca sin, chinn an Verwaltungsgerichtshof (Cúirt Riaracháin Uachtarach) bac a chur ar na himeachtaí agus na ceisteanna seo a leanas a tharchur chun na Cúirte Breithiúnais  le haghaidh réamhrialú:
“ 1)      An dtagann cás ina ndéanann cumann reiligiúnach a aithnítear agus a bunaíodh i mBallstát amháin iarratas i mBallstát eile ar fhóirdheontas d’institiúid  phríobháideach oideachais atá suite sa Bhallstát eile sin a d'aithin sí mar scoil shainchreidmheach agus atá á bainistiú ag cumann atá cláraithe de réir dhlí an Bhallstáit eile sin, ag féachaint d’Airteagal 17 CFAE, faoi raon feidhme dhlí an Aontais, go háirithe Airteagal 56 CFAE?
Sa chás gur freagra dearfach a thabharfar ar an gcéad cheist:
2)      An gcaithfear Airteagal 56 CFAE a léiriú mar ní a chuireann bac ar fhoráil den dlí náisiúnta a éilíonn, mar réamhchoinníoll chun fóirdheontas a thabhairt do scoileanna sainchreidmheacha príobháideacha, go n-aithneofar an t-iarratasóir mar eaglais nó mar chumann reiligiúnach de réir an dlí sin? ”

An chéad cheist
Lena céad ceist, iarrann an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an gcaithfear Airteagal 17(1) CFAE a léiriú mar go bhfuil sé d’éifeacht aige cás ina ndéanann eaglais, cumann nó pobal reiligiúnach ag a bhfuil stádas duine dlítheanach  acu faoi rialú an dlí phoiblí i mBallstát amháin agus a aithníonn agus a thacaíonn, mar scoil shainchreidmheach, le hinstitiúid phríobháideach oideachais i mBallstát eile, iarratas ar fhóirdheontas don scoil sin atá curtha in áirithe d’eaglaisí, do chumainn agus do phobail reiligiúnacha atá aitheanta faoi dhlí an Bhallstáit eile sin  a eisiamh ó raon feidhme dhlí an Aontais.
Maidir leis sin, ní mór a mheabhrú, ar an gcéad dul síos, cé go léiríonn Airteagal 17(1) CFAE neodracht an Aontais maidir leis an eagraíocht ag na Ballstáit maidir lena gcaidreamh le heaglaisí agus cumainn nó pobail reiligiúnacha (breithiúnais an 17 Aibreán 2018,
Egenberger
, C-414/16, EU:C:2018:257, mír 58, agus an 13 Eanáir 2022, MIUR agus Ufficio Scolastico Regionale per la Campania, C-282/19, EU:C:2022:3, mír 50), ní féidir brath ar an bhforáil sin chun eisiamh, go ginearálta, ó raon feidhme dhlí an Aontais, gníomhaíocht eaglaisí nó comhlachais reiligiúnacha agus pobail ina bhfuil an ghníomhaíocht sin comhdhéanta i soláthar seirbhísí le haghaidh luach saothair ar mhargadh ar leith (féach, chuige sin, breithiúnas an 27 Meitheamh 2017,
Congregación de Escuelas Pías Provincia Betania
, C-74/16, EU:C:2017:496, míreanna 43 agus 47).
Ar an dara dul síos, is seirbhísí iad cúrsaí a sholáthraíonn institiúidí oideachais a mhaoinítear go príobháideach go bunúsach, agus é mar aidhm ag na hinstitiúidí sin seirbhísí den sórt sin a thairiscint mar chúiteamh ar luach saothair (féach, chuige sin, breithiúnais an 7 Nollaig 1993, Wirth, C-109/92, EU:C:1993:916, mír 17, agus an 6 Samhain 2018, Scuola Elementare Maria Montessori v an Coimisiún, an Coimisiún v Scuola Elementare Maria Montessori agus an Coimisiún v Ferracci, C-622/16 P go C-624/16 P, EU:C:2018:873, mír 105).
Os a choinne sin, ní gníomhaíocht eacnamaíoch iad cúrsaí a chuireann scoil ar fáil a chomhtháthaíonn córas oideachais phoiblí, a mhaoinítear, go hiomlán nó go príomha ag cistí poiblí. Trí chóras oideachais phoiblí den sórt sin a bhunú agus a chothabháil, níl sé i gceist ag an mBallstát tabhairt faoi ghníomhaíochtaí luach saothair, ach comhlíonann sé a chúram i dtreo a dhaonra sna réimsí sóisialta, cultúrtha agus oideachais. (féach, chuige sin, breithiúnais an 7 Nollaig 1993, Wirth, C-109/92, EU:C:1993:916, mír 15, agus an 11 Meán Fómhair 2007, Schwarz agus Gootjes-Schwarz, C-76/05, EU:C:2007:492, mír 39).
Sa chás seo, is léir ón iarratas ar réamhrialú gur institiúid phríobháideach í institiúid oideachais na hOstaire atá aitheanta agus tacaithe ag Eaglais Ateachtach na Gearmáine mar scoil shainchreidmheach a bhfuil a gcúrsaí maoinithe den chuid is mó ag cistí príobháideacha, ionas, faoi réir na bhfíoruithe lena mbaineann an chúirt a rinne an tarchur, go gcaithfear féachaint ar an institiúid mar ghníomhaíocht eacnamaíoch a sheoladh, de réir bhrí an chásdlí thuasluaite.
Maidir leis sin, contrártha d’aighneachtaí Rialtas na hOstaire agus an Choimisiúin, ós rud é go ndéanann an fóirdheontas iarratas ar, nuair a bhronntar é, gur féidir féachaint ar an institiúid phríobháideach oideachais lena mbaineann mar bhunaíocht arna maoiniú ag cistí poiblí nach ndéanann, dá réir bhrí sin, gníomhaíocht eacnamaíoch a thuilleadh, de réir bhrí an chásdlí dá dtagraítear i míreanna 20 agus 21 den bhreithiúnas reatha, chun a chinneadh an dtagann an staid atá i gceist sna príomhimeachtaí faoi raon feidhme dhlí an Aontais. Is é an t-aon rud atá tábhachtach ná gur féidir féachaint ar an institiúid phríobháideach oideachais a gcuirtear an fóirdheontas i bhfeidhm ina leith mar ghníomhaíocht eacnamaíoch a dhéanamh ar an dáta a gcuirtear an t-iarratas sin isteach (féach, de réir analaí, breithiúnas an 11 Meán Fómhair 2007, Schwarz agus Gootjes-Schwarz, C-76/05, EU:C:2007: 492, mír 44).
Thairis sin, i gcontrárthacht le haighneachtaí Rialtas na hOstaire, is féidir idirdhealú a dhéanamh idir an cás atá i gceist sna príomhimeachtaí agus cás ina bhfuil na gnéithe go léir teoranta laistigh de Bhallstát amháin. Sa chás seo, tá Eaglais Ateachtach na Gearmáine ag cur isteach ar fhóirdheontas ó údaráis na hOstaire do scoil san Ostair, a aithníonn agus a thacaíonn léi mar scoil shainchreidmheach. Mar sin, tugann an ghné trasteorann sin le tuiscint go bhfuil rialacha dhlí an Aontais a bhaineann le saorghluaiseacht i bhfeidhm, i bprionsabal. (féach, chuige sin, breithiúnas an 15 Samhain 2016, Ullens de Schooten, C-268/15, EU:C:2016:874, mír 47).
I bhfianaise na gcúiseanna sin roimhe seo, is é freagra na chéad cheiste ná nach  mór Airteagal 17(1) CFAE a léiriú sa chiall nach bhfuil sé d’éifeacht aige cás ina ndéanann eaglais, cumann nó pobal reiligiúnach ag a bhfuil stádas duine dlítheanach  acu faoi rialú an dlí phoiblí i mBallstát amháin agus a aithníonn agus a thacaíonn, mar scoil shainchreidmheach, le hinstitiúid phríobháideach oideachais i mBallstát eile, iarratas ar fhóirdheontas don scoil sin atá curtha in áirithe d’eaglaisí, do chumainn agus do phobail reiligiúnacha atá aitheanta faoi dhlí an Bhallstáit eile sin  a eisiamh ó raon feidhme dhlí an Aontais.

An dara saincheist
Ba chóir a mheabhrú, mar réamhphointe, go bhfuil an scoil dá ndéanann Eaglais Ateachtach na Gearmáine iarratas ar fhóirdheontas ina leith suite san Ostair agus go ndéanann cumann atá cláraithe sa Bhallstát sin í a bhainistiú, rud a chinntíonn láithreacht sheasmhach leanúnach i gcríoch an Stáit sin. Dá bhrí sin, tagann a leithéid de chás laistigh de shaoirse bunaithe, arna ráthú ag Airteagal 49 CFAE agus ní laistigh den tsaoirse seirbhísí a sholáthar arna ráthú ag Airteagal 56 CFAE (féach, chuige sin, breithiúnas an 8 Meán Fómhair 2010, Stoß agus páirtithe eile, C-316/07, C-358/07 go C-360/07, C-409/07 agus C-410/07, EU:C:2010:504, mír 59).
Sna cúinsí sin, ní mór an dara ceist dá dtagraítear ag an gcúirt a rinne an tarchur a thuiscint mar lorg, go bunúsach, chun a chinneadh an gcaithfear Airteagal 49 CFAE, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 17(1) den chonradh sin, a léiriú mar ní a chuireann cosc ar an reachtaíocht náisiúnta a dhéanann an fóirdheontas poiblí a dheonú d’institiúidí príobháideacha oideachais atá aitheanta mar scoileanna sainchreidmheacha, ar choinníoll go n-aithnítear faoi dhlí an Bhallstáit lena mbaineann an eaglais nó an cumann reiligiúnach a dhéanann iarratas ar fhóirdheontas do bhunaíocht den sórt sin, lena n-áirítear i gcás ina n-aithnítear an eaglais nó an cumann reiligiúnach sin faoi dhlí a Bhallstáit tionscnaimh.
Foráiltear leis an gcéad mhír d’Airteagal 49 CFAE, i gcomhthéacs Chaibidil 2 de Theideal IV de Chuid a Trí de Chonradh FAE, go gcuirtear toirmeasc ar shrianta ar shaoirse bunaíochta náisiúnach  de chuid Ballstáit i gcríoch Ballstáit eile. Mar sin, cuireann an fhoráil seo bac ar aon bheart náisiúnta a chuireann cosc, bac nó rindreáil níos lú tarraingteach ar fheidhmiú saoirse bunaithe (féach, chuige sin, breithiúnais an 5 Deireadh Fómhair 2004, CaixaBank France, C-442/02, EU:C:2004:586, mír 11, agus an 7 Meán Fómhair 2022, Cilevičs agus páirtithe eile, C-391/20, EU:C:2022:638, mír 61).
Cuireann prionsabal an toirmisc ar idirdhealú ar fhorais náisiúntachta, is infheidhme sa réimse seo, cosc ní hamháin ar idirdhealú follasach ach freisin ar gach cineál idirdhealaithe ceilte a mbíonn an toradh céanna mar thoradh air, trí chritéir idirdhealaitheacha eile a chur i bhfeidhm. Dá bhrí sin, ní féidir a shéanadh go bhféadfadh critéir amhail áit thionscnaimh nó sainchónaí náisiúnach Ballstáit, ag brath ar na himthosca, arb ionann iad, ina n-éifeacht phraiticiúil, agus idirdhealú ar fhorais náisiúntachta, atá toirmiscthe ag CFAE (féach, chuige sin, breithiúnais an 12 Feabhra 1974, Sotgiu, 152/73, EU:C:1974:13, mír 11, agus an 20 Eanáir 2011,
an
Coimisiún v an Ghréig, C-155/09, EU:C:2011:22, mír 45).
Sa chás seo, is léir ón ordú tagartha nach bhfuil an t-iarratas ar fhóirdheontas dá dtagraítear i mír 17 den PrivSchG oscailte ach d’eaglaisí nó do chumainn reiligiúnacha atá aitheanta ag dlí na hOstaire, is é sin le rá, iad siúd a shásaíonn na coinníollacha atá leagtha síos i mír 1 den AnerkennungsG agus Mír 11 den BekGG.
Sa mhéid go mbíonn láithreacht, fad éagsúil, eaglaisí nó cumainn reiligiúnacha san Ostair ag teastáil ó na coinníollacha seo go ginearálta, agus roinnt ball atá cothrom le dhá mhíle ar a laghad de dhaonra na hOstaire, is dócha go gcomhlíonfaidh eaglaisí nó cumainn reiligiúnacha a bunaíodh san Ostair iad níos éasca. Mar sin, tá na coinníollacha sin faoi dhliteanas áit a chur ag eaglaisí faoi mhíbhuntáiste agus cumainn reiligiúnacha a bunaíodh i mBallstáit eile a aithníonn agus a thacaíonn leo, mar scoileanna sainchreidmheacha, institiúidí  príobháideacha oideachais atá suite san Ostair. Ní féidir leis na heaglaisí agus na cumainn reiligiúnacha sin fóirdheontais a fháil i bhfabhar na n-institiúidí sin chun luach saothair na foirne teagaisc a íoc atá riachtanach chun cláir oideachais na n-institiúidí sin a chur i bhfeidhm.
Dá bharr sin, faoi réir na bhfíoruithe a theastaíonn ón gcúirt a rinne an tarchur, ní mór a mheas gur srian ar shaoirse bunaithe í reachtaíocht náisiúnta amhail an reachtaíocht atá i gceist sna príomhimeachtaí.
Mar sin féin, féadfar srian ar shaoirse bunaíochta a cheadú, ar dtús, ar choinníoll go bhfuil údar leis le cuspóir dá dtagraítear go sainráite in Airteagal 52(1) CFAE nó cúis sháraitheach ar mhaithe le leas an phobail agus, sa dara háit, go gcomhlíonann sé prionsabal na comhréireachta, rud a thugann le tuiscint go gcaithfidh sé a bheith oiriúnach chun a chinntiú, ar bhealach comhsheasmhach córasach, an cuspóir a shaothraítear a bhaint amach agus nach dtéann sé thar a bhfuil riachtanach chun é a bhaint amach (féach, chuige sin, breithiúnas an 7 Meán Fómhair 2022, Cilevičs agus páirtithe eile, C-391/20, EU:C:2022:638, mír 65).
Maidir le, ar an gcéad dul síos, údar a bheith ann leis an srian atá i gceist, sonraítear sa mheabhrán míniúcháin  don PrivSchG, a luaigh an chúirt a rinne an tarchur, go gcuireann scoileanna sainchreidmheacha príobháideacha leis an gcóras scoile poiblí, atá idirchreidmheach, trína dhéanamh níos éasca do thuismitheoirí oideachas a bpáistí a roghnú ar bhonn a gcreideamh reiligiúnach.
Ina theannta sin, is léir ón meabhrán míniúcháin  don leasú ar BekGG, maidir leis na critéir chun eaglaisí agus cumainn reiligiúnacha a aithint faoin AnerkennungsG, go bhfaigheann na daoine atá aitheanta ag dlí na hOstaire cúnamh poiblí ábhartha, go háirithe i réimsí na sláinte agus an oideachais, sa mhéid is go gcuireann siad le folláine daoine. Tá oibleagáidí i gceist le stádas eaglaise nó cumainn reiligiúnaigh atá aitheanta faoi dhlí na hOstaire a fháil, lena n-áirítear an dualgas chun oideachas reiligiúnach a sholáthar.
Measann an chúirt a rinne an tarchur, cosúil le Rialtas na hOstaire, go gcuireann an reachtaíocht sin, trí fhorlíonadh leis an gcóras idirchreidmheach scoile poiblí le scoileanna sainchreidmheacha príobháideacha, ar chumas tuismitheoirí oideachas a bpáistí a roghnú ar bhonn a gcreideamh reiligiúnach agus, dá bhrí sin, go dtéann siad sa tóir ar chuspóir dlisteanach. De réir mar a bhreathnaíonn an tAbhcóide Ginearálta i mír 72 dá Thuairim, cuspóir den sórt sin, atá cosúil leis an gcuspóir a bhaineann le leibhéal ard oiliúna a chinntiú, a ndearna an Chúirt cur síos air mar “chúis sháraitheach ar mhaithe le leas an phobail” (breithiúnais an 13 Samhain 2003, Neri, C-153/02, EU:C:2003:614, mír 46, agus an 14 Meán Fómhair 2006, Centro di Musicologia Walter Stauffer, C-386/04, EU:C:2006:568, mír 45), in ann srian ar shaoirse bunaíochta a chosaint.
Sna himthosca sin, mar is léir ó mhír 33 den bhreithiúnas seo, is gá scrúdú a dhéanamh, sa dara háit, cibé an bhfuil an reachtaíocht náisiúnta atá i gceist, ar dtús, oiriúnach chun a chinntiú, ar bhealach comhsheasmhach córasach, an cuspóir a shaothraíonn sé agus, sa dara háit, ní théann sé níos faide ná an méid is gá chun é a bhaint amach.
I ndeireadh na dála is don chúirt a rinne an tarchur, a bhfuil dlínse aici féin fíricí an díospóide sna príomhimeachtaí a mheas agus an reachtaíocht náisiúnta is infheidhme a léiriú, chun a chinneadh an gcomhlíonann sí na ceanglais sin agus a mhéid a shásaíonn an reachtaíocht sin. Mar sin féin, tá dlínse ag an gCúirt Bhreithiúnais, a iarrtar uirthi freagra a sholáthar don chúirt sin a bheidh in úsáid chun a chumasú di breithiúnas a thabhairt, treoir a thabhairt di a tharraingítear ón gcomhad sna príomhimeachtaí agus ó na tuairimí scríofa a cuireadh faoina bráid a thabhairt di (breithiúnas an 7 Meán Fómhair 2022, Cilevičs agus páirtithe eile, C-391/20, EU:C:2022:638, míreanna 72 agus 73).
Sa chás seo, maidir le hoiriúnacht na reachtaíochta náisiúnta atá i gceist chun an cuspóir dlisteanach lena mbaineann a shaothrú, go comhsheasmhach agus go córasach, is léir ón meabhrán míniúcháin a ghabhann leis an leasú ar BekGG  go dtabharfar aitheantas d’eaglaisí agus do chumainn reiligiúnacha faoi fhorordú AnerkennungsG go bhfuil siad ar mhéid áirithe ionas nach mbeidh a ngníomhartha teoranta dá mbaill. Glactar leis, nuair a shroichtear an líon íosta ball d’eaglais nó de chumann reiligiúnach dá bhforáiltear leis an  Rialachán seo, go dtéann raon feidhme éifeachtaí dearfacha a chuid gníomhartha, go háirithe i réimse an oideachais, thar chreat dian phobal na gcomhaltaí. Ina theannta sin, tá sé i gceist teorainn a chur le deonú fóirdheontais phoiblí amháin do scoileanna sainchreidmheacha eaglaisí agus cumainn reiligiúnacha atá aitheanta faoi dhlí na hOstaire a chinntiú go bhfuil na scoileanna sin dírithe ar chuid shuntasach den daonra ar dóigh dóibh an soláthar oideachais sin a roghnú comhlántach leis an soláthar oideachais sin a thairgeann scoileanna poiblí.
Sna cúinsí sin, ní cosúil go bhfuil an reachtaíocht atá i gceist sna príomhimeachtaí míchuí d’fhonn cur ar chumas tuismitheoirí oideachas a leanaí a roghnú ar bhonn a gcreideamh reiligiúnach, i gcomhthéacs an oideachais idirchreidmhigh ar ardchaighdeán, cuspóir atá, mar a mheabhraítear i mír 36 den bhreithiúnas reatha, dlisteanach faoi dhlí an Aontais.
Maidir leis an gceist an dtéann an reachtaíocht sin thar a bhfuil riachtanach chun an cuspóir sin a bhaint amach, ní mór a mheabhrú go n-éilíonn Airteagal 17(1) CFAE ar an Aontas Eorpach urramú agus gan dochar a dhéanamh do stádas eaglaisí agus cumainn nó pobail reiligiúnacha laistigh de na Ballstáit, Airteagal 17 CFAE ag léiriú neodracht an Aontais Eorpaigh maidir leis an eagraíocht ag na Ballstáit sin dá gcaidreamh leo (breithiúnais an 17 Aibreán 2018, Egenberger, C-414/16, EU:C:2018:257, mír 58, agus an 13 Eanáir 2022, MIUR agus Ufficio Scolastico Regionale per la Campania, C-282/19, EU:C:2022:3, mír 50). Dá bhrí sin, i gcásanna cosúil leo siúd sna príomhimeachtaí, ní féidir Airteagal 49 CFAE, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 17(1), a léiriú mar cheangal ar Bhallstát aitheantas a thabhairt don stádas atá ag na heaglaisí, na cumainn nó na pobail reiligiúnacha sin faoi dhlí na mBallstát eile.
Leagtar síos i mír 11 den BekGG trí choinníoll mhalartacha chun stádas eaglaise nó cumainn reiligiúnaigh atá aitheanta faoi dhlí na hOstaire a fháil. Ar dtús, d'fhéadfadh eaglais nó cumann reiligiúnach atá i láthair san Ostair le 20 bliain ar a laghad leas a bhaint as an stádas sin. Ar an dara dul síos, d'fhéadfaí an stádas sin a dheonú, fiú gan a bheith i láthair roimh ré ar chríoch na hOstaire, d’eaglais nó do chumann reiligiúnach atá comhtháite go heagraíochta agus go teagascach i gcumann reiligiúnach atá gníomhach go hidirnáisiúnta a bhí ann le 200 bliain ar a laghad. Ar an tríú dul síos, má tá a leithéid de chumann gníomhach go hidirnáisiúnta le 100 bliain ar a laghad, caithfidh sé a bheith gníomhach san Ostair i bhfoirm eagraithe le 10 mbliana ar a laghad d’fhonn na heaglaise nó an chumainn creidimh atá comhtháite go heagraíochta agus go teagascach ann chun leas a bhaint as an stádas atá i gceist.
Ní cosúil go dtéann roghanna malartacha den sórt sin, a bhfuil sé i gceist acu cásanna a chlúdach ina bhféadfadh aitheantas d’eaglais nó do chumann reiligiúnach cur le carachtar idirchreidmheach an chórais náisiúnta oideachais, níos faide ná an méid is gá chun an cuspóir a shainaithnítear i mír 36 den bhreithiúnas reatha a bhaint amach, is é sin chun cur ar chumas tuismitheoirí oideachas a leanaí a roghnú ar bhonn a gcreideamh reiligiúnach.
Ina theannta sin, maidir leis an gcoinníoll nach mór don eaglais nó don chumann reiligiúnach atá ag lorg aitheantais faoi dhlí na hOstaire a bheith ionadaíoch don daonra náisiúnta, forálann an dara habairt  de Mhír 11(1)(d) den BeKGG, i gcás nach féidir a chruthú go bhfuil comhaltas de dhá cheann ar a laghad in aghaidh an mhíle de dhaonra na hOstaire acu ar bhonn na sonraí daonáirimh is déanaí, féadfar an cruthúnas sin a thabhairt in aon fhoirm iomchuí eile. Tugann foráil den sórt sin, a mhéid nach bhfuil sé teoranta do sholáthar do mhodh amháin cruthúnais, fianaise freisin ar rún reachtas na hOstaire gan dul níos faide ná an méid is gá chun an cuspóir atá á shaothrú ag an reachtaíocht náisiúnta a bhaint amach.
I bhfianaise na gcúiseanna sin roimhe seo, is é freagra an dara ceist ná:  nach mór Airteagal 49 CFAE, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 17(1) den chonradh sin, a léiriú sa chaoi nach  gcuirtear  cosc leis  ar an reachtaíocht náisiúnta a dhéanann an fóirdheontas poiblí a dheonú d’institiúidí  phríobháideacha oideachais atá aitheanta mar scoileanna sainchreidmheacha, ar choinníoll go n-aithnítear faoi dhlí an Bhallstáit lena mbaineann an eaglais nó an cumann reiligiúnach a dhéanann iarratas ar fhóirdheontas do bhunaíocht den sórt sin, lena n-áirítear i gcás ina n-aithnítear an eaglais nó an cumann reiligiúnach sin faoi dhlí a Bhallstáit tionscnaimh.

Costais
Ós rud é, a mhéid a bhaineann sé leis na príomhpháirtithe sna príomhimeachtaí, go bhfuil na himeachtaí mar chéim sa chás os comhair na cúirte náisiúnta, baineann ceist na gcostas leis an gcúirt sin. Níl na costais a tabhaíodh trí bharúlacha a cuireadh faoi bhráid na Cúirte, seachas costais na bpáirtithe sin, inghnóthaithe.
Ar na forais sin, rialaíonn an Chúirt (an Tríú Dlísheomra) mar seo a leanas:
1.
Ní mór Airteagal 17(1) CFAE a léiriú sa chiall nach bhfuil sé d’éifeacht aige cás ina ndéanann eaglais, cumann nó pobal reiligiúnach ag a bhfuil stádas duine dlítheanach acu faoi rialú an dlí phoiblí i mBallstát amháin agus a aithníonn agus a thacaíonn, mar scoil shainchreidmheach, le hinstitiúid phríobháideach oideachais i mBallstát eile, iarratas ar fhóirdheontas don scoil sin atá curtha in áirithe d’eaglaisí, do chumainn agus do phobail reiligiúnacha atá aitheanta faoi dhlí an Bhallstáit eile sin a eisiamh ó raon feidhme dhlí an Aontais.
2.
Ní mór Airteagal 49 CFAE, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 17(1) den chonradh sin, a léiriú sa chaoi nach gcuirtear cosc leis ar an reachtaíocht náisiúnta a dhéanann an fóirdheontas poiblí a dheonú d’institiúidí príobháideacha oideachais atá aitheanta mar scoileanna sainchreidmheacha, ar choinníoll go n-aithnítear faoi dhlí an Bhallstáit lena mbaineann an eaglais nó an cumann reiligiúnach a dhéanann iarratas ar fhóirdheontas do bhunaíocht den sórt sin, lena n-áirítear i gcás ina n-aithnítear an eaglais nó an cumann reiligiúnach sin faoi dhlí a Bhallstáit tionscnaimh.
Sínithe
*
Teanga an cháis: an Ghearmáinis.