CELEX: 62014CJ0573
Rinviju għal deċiżjoni preliminari
Spazju ta’ libertà, sigurtà u ġustizzja
Ażil
Direttiva 2004/83/KE
Livelli minimi tal-kundizzjonijiet li ċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi jew li persuni mingħajr stat għandhom jissodisfaw sabiex ikunu jistgħu jitolbu l-istatus ta’ refuġjat
Artikolu 12(2)(ċ) u Artikolu 12(3)
Esklużjoni tal-istatus ta’ refuġjat
Kunċett ta’ ‘atti kontra l-għanijiet u l-prinċipji tan-Nazzjonijiet Uniti’
Portata
Membru mexxej ta’ organizzazzjoni terroristika
Kundanna kriminali għal parteċipazzjoni f’attivitajiet ta’ grupp terroristiku
Eżami individwali

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 12(2)(ċ) u tal-Artikolu 12(3) tad-Direttiva tal-Kunsill 2004/83/KE, tad-29 ta’ April 2004, dwar livelli stabbiliti minimi għall-kwalifika u l-istat [status] ta’ ċittadini nazzjonali ta’ pajjiżi terzi jew persuni mingħajr stat bħala refuġjati jew bħala persuni li nkella jeħtieġu protezzjoni internazzjonali u l-kontenut tal-protezzjoni mogħtija (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 7, p. 96).
Din it-talba ġiet ippreżentata fil-kuntest ta’ kawża bejn il-Commissaire générali aux réfugiés et aux apatrides (il-Kummissarju Ġenerali għar-refuġjati u l-persuni mingħajr stat, iktar ’il quddiem il-“Kummissarju Ġenerali”) u Mostafa Lounani, ċittadin Marokkin, rigward l-applikazzjoni għal dan tal-aħħar tal-kawża tal-esklużjoni minn status ta’ refuġjat minħabba atti kontra l-għanijiet u l-prinċipji tan-Nazzjonijiet Uniti.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt internazzjonali
Il-Karta tan-Nazzjonijiet Uniti
Skont il-punti 1 u 3 tal-Artikolu 1 tal-Karta tan-Nazzjonijiet Uniti, iffirmata f’San Francisco (L-Istati Uniti) fis-26 ta’ Ġunju 1945:
“L-għanijiet tan-Nazzjonijiet Uniti huma li ġejjin:
1.
Iż-żamma tal-paċi u s-sigurtà internazzjonali u għal dan il-għan: tieħu miżuri kollettivi effettivi għall-prevenzjoni u t-tneħħija ta’ theddid għall-paċi u għat-trażżin ta’ atti ta’ aggressjoni jew ksur ieħor tal-paċi, u għat-twettiq, permezz ta’ mezzi paċifiċi, konformement mal-prinċipji tal-ġustizzja u tad-dritt internazzjonali, l-aġġustament jew is-soluzzjoni ta’ tilwim jew ta’ sitwazzjonijiet, ta’ natura internazzjonali, li jistgħu jwasslu għal ksur tal-paċi; [traduzzjoni mhux uffiċjali]
[…]
3.
It-twettiq ta’ kooperazzjoni internazzjonali fis-soluzzjoni tal-problemi internazzjonali tat-tip ekonomiku, soċjali, intelletwali jew umanitarju, billi tiżviluppa u tinkoraġġixxi r-rispett tad-drittijiet tal-bniedem u tal-libertajiet fundamentali għal kulħadd, bla distinzjoni ta’ razza, ta’ sess, ta’ lingwa jew ta’ reliġjon”. [traduzzjoni mhux uffiċjali]
Il-Konvenzjoni ta’ Genève
Il-Konvenzjoni dwar l-istatus ta’ refuġjati, iffirmata f’Genève fit-28 ta’ Lulju 1951 [
Recueil des traités des Nations unies
, I‑2545, Vol. 189, p. 150, n
o
2545 (1954)], daħlet fis-seħħ fit-22 ta’ April 1954. Hija ġiet ikkompletata mill-Protokoll dwar l-Istatus tar-Refuġjati, konkluż fi New York, fil-31 ta’ Jannar 1967, u li daħal fis-seħħ fl-4 ta’ Ottubru 1967 (iktar ’il quddiem il-“Konvenzjoni ta’ Genève”).
L-Artikolu 1 tal-Konvenzjoni ta’ Genève, wara li jiddefinixxi, b’mod partikolari, fit-Taqsima A, il-kunċett ta’ “refuġjat” għall-finijiet tal-imsemmija konvenzjoni, jistabbilixxi, fit-Taqsima F:
“Id-dispożizzjonijiet ta’ din il-Konvenzjoni ma japplikawx għall-persuni li dwarhom ikun hemm raġuni serja li jiġi susspettat li:
[…]
c)
saru ħatja ta’ atti kuntrarju għall-għanijiet u l-prinċipji tan-Nazzjonijiet Uniti.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
Ir-riżoluzzjonijiet tal-Kunsill tas-Sigurtà tal-Nazzjonijiet Uniti
Fit-28 ta’ Settembru 2001, il-Kunsill tas-Sigurtà tan-Nazzjonijiet Uniti (iktar ’il quddiem il-“Kunsill tas-Sigurtà”) adotta r-Riżoluzzjoni 1373 (2001) li l-preambolu tagħha jtenni, b’mod partikolari, “il-ħtieġa tal-ġlieda bil-mezzi kollha, skont il-Karta tan-Nazzjonijiet Uniti, kontra t-theddid għall-paċi u għas-sigurtà internazzjonali li joħolqu l-atti ta’ terroriżmu”.
Skont il-punt 3(f) u (g) tal-imsemmija riżoluzzjoni, l-Istati huma mitluba “jieħdu l-miżuri xierqa, skont id-dispożizzjonijiet rilevanti tal-leġiżlazzjoni nazzjonali u tad-dritt internazzjonali, inklużi l-liġijiet internazzjonali dwar id-drittijiet tal-bniedem, sabiex jiġi żgurat, qabel ma jingħata l-istatus ta’ refuġjat, li l-applikanti għal ażil ma jkunux organizzaw jew iffaċilitaw it-twettiq ta’ atti terroristiċi u li ma jkunux ħadu sehem fihom”, u, min-naħa l-oħra sabiex “jieħdu ħsieb, skont id-dritt internazzjonali, biex l-awturi jew l-organizzaturi ta’ atti terroristiċi jew dawk li jiffaċilitaw dawn l-atti ma jużawx għall-benefiċċju tagħhom l-istatus ta’ refuġjat”.
Fil-punt 5 ta’ din l-istess riżoluzzjoni, il-Kunsill tas-Sigurtà jiddikjara “li l-atti, il-metodi u l-prattiki terroristiċi jmorru kontra l-għanijiet u l-prinċipji tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti u li l-finanzjament u l-organizzazzjoni ta’ atti terroristiċi jew l-istigazzjoni biex jitwettqu dawn l-atti, magħmula bil-ħsieb, imorru wkoll kontra l-għanijiet u l-prinċipji tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti”.
Fit-12 ta’ Novembru 2001, il-Kunsill tas-Sigurtà adotta r-Riżoluzzjoni 1377 (2001), li fil-punt 5 li fiha “[t]enfasizza li l-atti ta’ terroriżmu internazzjonali huma kuntrarji għall-għanijiet u għall-prinċipji tal-Karta tan-Nazzjonijiet Uniti u l-finanzjament, l-ippjanar u t-tħejjija ta’ atti ta’ terroriżmu internazzjonali, kif ukoll kull forma oħra ta’ sostenn f’dan ir-rigward, huma bl-istess mod kuntrarji għall-għanijiet u għall-prinċipji stabbiliti [fiha]”. [traduzzjoni mhux uffiċjali]
Ir-Riżoluzzjoni 1624 (2005), adottata fl-14 ta’ Settembru 2005 mill-Kunsill tas-Sigurtà, tfakkar, b’mod partikolari, li “l-Istati kollha għandhom jikkooperaw bla riservi fil-ġlieda kontra t-terroriżmu, konformement mal-obbligi tagħhom skont id-dritt internazzjonali, sabiex isibu, jiċħdu l-ażil u jġibu għall-ġustizzja […] kull min jagħti l-appoġġ għall-finanzjament, għall-organizzazzjoni, għall-preparazzjoni jew għat-twettiq ta’ atti ta’ terroriżmu, jew jikkontribwixxi, jipparteċipa jew jipprova jipparteċipa jew jagħti kenn lill-awturi tagħhom”.
Fil-punt 1 tar-Riżoluzzjoni 1624 (2005), il-Kunsill tas-Sigurtà jitlob “L-Istati kollha li jadottaw miżuri li jistgħu ikunu neċessarji jew xierqa u li huma konformi mal-obbligi kollha tagħhom skont id-dritt internazzjonali, sabiex:
a)
jipprojbixxu skond il-liġi inċitazzjoni li jitwettaq att jew jitwettqu atti terroristiċi;
b)
jipprevjenu tali inċitazzjoni;
c)
jiċħdu l-ażil lil dawk il-persuni kollha li dwarhom ikun hemm informazzjoni kredibbli u rilevanti li hemm raġunijiet serji li jitqiesu li huma ħatja ta’ tali inċitament”.
Ir-Riżoluzzjoni 2178 (2014), adottata mill-Kunsill tas-Sigurtà fl-24 ta’ Settembru 2014, tafferma, fil-punt 5 tagħha, li “l-Istati Membri […] ma għandhomx iħallu u għandhom irażżnu r-reklutaġġ, l-organizzazzjoni, it-trasport u t-tgħammir ta’ individwi li jivvjaġġaw lejn Stat ieħor li ma jkunx l-Istat tar-residenza jew taċ-ċittadinanza tagħhom bil-għan li jikkommettu, jippjanaw jew iħejju, jew jipparteċipaw f’atti terroristiċi jew li jħarrġu jew jitħarrġu f’atti terroristiċi, u l-finanzjament tal-vjaġġi jew tal-attivitajiet tagħhom” [traduzzjoni mhux uffiċjali].
Fil-punt 6 ta’ din l-istess riżoluzzjoni, il-Kunsill tas-Sigurtà jfakkar li:
“[…] fir-Riżoluzzjoni tiegħu 1373 (2001), ġie deċiż li l-Istati Membri kollha għandhom jiżguraw li kwalunkwe persuna li tipparteċipa fil-finanzjament, fl-organizzazzjoni, fil-preparazzjoni ta’ atti ta’ terroriżmu jew li jagħtihom appoġġ jiinġieb quddiem il-ġustizzja, u ġie deċiż li l-Istati Membri kollha għandhom jiżguraw li l-kwalifika tar-reati fil-leġiżlazzjoni tagħhom u fir-regolamentazzjoni interna tagħhom, jippermettu, fi proporzjon mal-gravità tar-reat, li jħarrku u li jikkastigaw:
[…]
c)
l-organizzazzjoni deliberata, minn ċittadini tagħhom jew fuq it-territorju tagħhom, ta’ trasport ta’ persuni li jivvjaġġaw lejn Stat ieħor li ma jkunx l-Istat tar-residenza jew taċ-ċittadinanza tagħhom, bil-għan li jwettqu, jippjanaw jew iħejju, jew jipparteċipaw jew li jħarrġu jew jitħarrġu f’atti terroristiċi, jew jipparteċipaw f’attivitajiet oħra li jiffaċilitaw dawn l-atti, inkluż ir-reklutaġġ; [traduzzjoni mhux uffiċjali].
[…]”.
Id-dritt tal-Unjoni
Id-Direttiva 2004/83
Skont il-premessa 3 tad-Direttiva 2004/83, il-Konvenzjoni ta’ Genève tipprovdi l-bażi tar-reġim legali internazzjonali għall-protezzjoni ta’ refuġjati.
Il-premessi 16, 17 u 22 ta’ din id-direttiva huma fformulati kif ġej:
“(16)
Livelli stabbiliti minimi għad-definizzjoni u l-kontenut ta’ stat ta’ refuġjat għandhom jiġu preskritti sabiex jiggwidaw il-korpi nazzjonali kompetenti ta’ l-Istati Membri fl-applikazzjoni tal-Konvenzjoni ta’ Ġinevra.
(17)
Huwa meħtieġ li jiddaħħlu kriterji komuni għall-għarfien ta’ applikanti għal kenn [ażil] (asylum) bħala refuġjati fit-tifsira ta’ l-Artikolu 1 tal-Konvenzjoni ta’ Ġinevra.
[…]
(22)
Atti għall-kuntrarju għall-għanijiet u l-prinċiji tan-Nazzjonijiet Uniti huma dikjarati fil-Preamblu u l-Artikoli 1 u 2 tal-[Karta] tan-Nazzjonijiet Uniti u huma, fost oħrajn, ġor-Risoluzzjonijiet tan-Nazzjonijiet Uniti li għandhom x’jaqsmu ma’ miżuri li jiġġieldu kontra t-terroriżmu, li jiddikjaraw li ‘atti, metodi u prattiċi ta’ terroriżmu huma kuntrarju għall-għanijiet u l-prinċipji tan-Nazzjonijiet Uniti’ u li l-‘finanzjament, l-ippjanar u t-tqanqil ta’ atti terroristiċi apposta huma wkoll kuntrarju għall-għanijiet u l-prinċipji tan-Nazzjonijiet Uniti’”.
L-Artikolu 12 tad-Direttiva 2004/83, intitolat “Esklużjoni” u li jinsab fil-Kapitolu III tagħha li min-naħa tiegħu huwa intitolat “Kwalifika biex wieħed ikun refuġjat”, jipprovdi, fil-paragrafi (2) u (3) tiegħu:
“2.   Ċittadin nazzjonali ta’ pajjiż terz jew persuna mingħajr stat għandu jiġi eskluż milli jkun refuġjat meta jkun hemm raġunijiet serj[i] li jitqiesu li:
[…]
c)
huwa jew hija kienu ħatja ta’ atti kontra l-għanijiet u l-prinċipji tan-Nazzjonijiet Uniti kif dikjarat fil-Preamblu u l-Artikoli 1 u 2 tal-[Karta] tan-Nazzjonijiet Uniti.
3.   Paragrafu 2 japplika għal persuni li jinstigaw jew inkella jipparteċipaw fil-kommissjoni tad-delitti jew atti msemmija fih.”
Id-Deċiżjoni Qafas 2002/475/ĠAI
Skont il-premessa 6 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/475/ĠAI tal-Kunsill, tat-13 ta’ Ġunju 2002, dwar il-ġlieda kontra t-terroriżmu (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 6, p. 18).
“It-tifsira ta’ reati terroristiċi għandha tkun approssimata fl-Istati Membri kollha, inklużi dawk ir-reati dwar il-gruppi terroristiċi. Minn barra dan, għandhom jingħataw penali u s-sanzjonijiet lill-persuni naturali u ġuridiċi li wettqu jew li huma responsabbli għal dawn ir-reati, li jirriflettu s-serjetà ta’ dawn ir-reati.”
L-Artikolu 1 ta’ din id-Deċiżjoni Qafas, intitolat “Reati terroristiċi u d-drittijiet u prinċipji fundamentali”, jipprovdi, fil-paragrafu 1 tiegħu:
“Kull Stat Membru għandu jieħu l-miżuri kollha neċessarji biex jiżgura li l-atti intenzjonali msemmija hawn taħt fil-punti (a) sa (i), kif imfissra bħala reati skont il-liġi nazzjonali, li, minħabba n-natura jew il-kuntest tagħhom, jistgħu jagħmlu ħsara serja lill-pajjiż jew organizzazzjoni internazzjonali fejn dawn isiru bl-iskop illi […]:
[…]
a)
l-attakki fuq il-ħajja ta’ persuna li jistgħu jikkaġunaw il-mewt;
b)
l-attakki fuq l-integrità fiżika tal-persuna;
(c)
il-ħtif ta’ persuna jew il-ħtif ta’ ostaġġi;
(d)
id-distruzzjoni estensiva lil Gvern jew faċilità pubblika, sistema ta’ trasport, faċilità [ta’] infrastruttura; […];
(e)
ħtif ta’ ajruplani, vapuri […];
(f)
il-fabbrikazzjoni, il-pussess, l-akkwist, it-trasport, il-kunsinna jew l-użu ta’ armi, splussivi […];
(g)
il-ħelsien ta’ sustanzi perikolużi, jew li joħolqu n-nirien, għargħar jew splussjonijiet li l-effett tagħhom huwa li joħolqu periklu għall-ħajja tal-bniedem;
h)
jinterferixxu jew ifixxklu l-kunsinna ta’ ilma, dawl jew riżorsi naturali u fundamentali oħra […];
(i)
jheddu li jwettqu xi waħda mill-atti msemmija f’(a) sa (h).”
L-Artikolu 2 tal-imsemmija Deċiżjoni Qafas, intitolat “Reati li għandhom x’jaqsmu ma’ grupp terroristiku”, jistabbilixxi:
“1.   Għall-għanijiet ta’ din id-Deċiżjoni Qafas, ‘grupp terroristiku’ għandha tfisser: grupp li għandu struttura ta’ aktar minn żewġ persuni, mwaqqaf fuq perjodu ta’ żmien u li jaġixxi flimkien sabiex iwettaq atti terroristiċi. ‘Grupp strutturat’ għandha tfisser grupp li ma ġiex iffurmat bl-addoċċ għat-twettieq immedjat ta’ reati u li ma għandux il-ħtieġà ta’ rwoli definiti formalment għall-membri tiegħu, kontinwità tas-sħubija tiegħu jew struttura żviluppata.
2.   Kull Stat Membru għandu jieħu l-miżuri neċessarji kollha sabiex jiżgura li l-atti intenzjonali li ġejjin ikunu kastigabbli:
a)
it-tmexxija ta’ grupp terroristiku;
b)
il-parteċipazzjoni fl-attivitajiet ta’ grupp terroristiku, inkluż bl-għoti ta’ informazzjonji jew riżorsi materjali, jew bl-iffinanzjar ta’ l-attivitajiet tiegħu bi kwalunkwe mod, bil-konoxxenza tal-fatt illi parteċipazzjoni bħal din ser tgħin lill-attivitajiet kriminali tal-grupp terroristiku”.
L-Artikoli 3 u 4 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/475/ĠAI ġew emendati permezz tad-Deċiżjoni Qafas 2008/919/ĠAI (
ĠU 2008 L 330, p. 21
), fejn il-premessa 10 tiddikjara li “[i]d-definizzjoni ta’ reati terroristiċi, inklużi reati marbuta ma’ attivitjajiet terroristiċi, għandha tiġi approssimata aktar fl-Istati Membri kollha, sabiex tkopri l-provokazzjoni pubblika biex jitwettaq reat terroristiku, ir-reklutaġġ għal skopijiet ta’ terroriżmu u taħriġ għal skopijiet ta’ terroriżmu, meta jitwettqu intenzjonalment”.
L-Artikolu 3 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/475, kif emendat bid-Deċiżjoni Qafas 2008/919 intitolat “Reati marbuta ma’ attivitajiet terroristiċi”, jipprevedi, fil-paragrafi 1 u 2 tiegħu:
“1.   Għall-għanijiet ta’ din id-Deċiżjoni Qafas:
[…]
b)
‘reklutaġġ bl-iskop ta’ terroriżmu’ tfisser li wieħed ifittex persuna oħra sabiex twettaq wieħed mir-reati elenkati fl-Artikolu 1(1)(a) sa (h), jew l-Artikolu 2(2);
[…]
2.   Kull Stat Membru għandu jieħu l-miżuri kollha neċessarji biex jiżgura li r-reati konnessi ma’ attivitajiet terroristiċi jinkludu l-atti intenzjonali li ġejjin:
[…]
b)
reklutaġġ għal skopijiet ta’ terroriżmu;
[…]
f)
it-tħejjija ta’ dokumenti amministrattivi foloz bl-iskop li jitwettaq xi wieħed mir-reati elenkati fl-Artikolu 1(1)(a) sa (h) u l-Artikolu 2(2)(b).”
L-Artikolu 4 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/475, kif emendata bid-Deċiżjoni Qafas 2008/919, hija dwar atti ta’ inċitazzjoni sabiex jitwaqqfu ċerti reati msemmija fl-Artikoli 1 sa 3 tal-imsemmija Deċiżjoni Qafas 2002/475, li wieħed ikun kompliċi u li jagħmel tentattiv sabiex iwettaq dawn ir-reati.
Id-dritt Belġjan
L-Artikolu 55/2 tal-liġi tal-15 ta’ Diċembru 1980 dwar l-aċċess għat-territorju, ir-residenza, l-istabbiliment u t-tkeċċija tal-barranin (
Moniteur belge
tal-31 ta’ Diċembru 1980, p. 14584 jipprovdi:
“Ċittadin barrani huwa eskluż mill-istatus ta’ refuġjat meta jaqa’ taħt l-Artikolu 1 Taqsimiet D, E jew F tal-Konvenzjoni ta’ Genève. Dan huwa wkoll il-każ ta’ persuni li jinstigaw delitti jew atti elenkati fl-Artikolu 1 Taqsima F tal-Konvenzjoni ta’ Genève, jew min jipparteċipa bi kwalunkwe mod ieħor”.
Il-Liġi tad-19 ta’ Diċembru 2003 dwar r-reati terroristiċi (
Moniteur belge
tad-29 ta’ Diċembru 2003, p. 61689), adottata bil-għan li tittrasponi fid-dritt Belġjan id-Deċiżjoni Qafas 2002/475, inkludiet fil-Ktieb II tal-Kodiċi Penali it-Titolu 1, intitolat “Fuq ir-Reati terroristiċi”, u li jinkludu l-Artikoli 137 sa 141(b) ta’ dan il-kodiċi.
L-Artikolu 137 tal-Kodiċi Penali, kif emendat bil-liġi tad-19 ta’ Diċembru 2003 (iktar ’il quddiem il-“Kodiċi Penali emendat”), jipprovdi, fil-paragrafu 1 tiegħu:
“Jikkostitwixxi att terroristiku, ir-reat previst fil-paragrafi 2 u 3, li min-natura tiegħu jew il-kuntest tiegħu, jista’ jagħmel ħsara serja lill-pajjiż jew lil organizzazzjoni internazzjonali bil-għan li jintimidaw serjament il-popolazzjoni jew jisfurzaw b’mod mhux ġġustifikat lil poteri pubbliċi jew organizzazzjoni internazzjonali biex iwettqu jew jastjenu milli jwettqu kwalunkwe att, jew li serjament iwaqqgħu jew jeqirdu l-istrutturi fundamentali politiċi, kostituzzjonali, ekonomiċi jew soċjali ta’ pajjiż jew organizzazzjoni internazzjonali.”
L-ewwel paragrafu tal-Artikolu 139, tal-Kodiċi Penali emendat jiddikjara:
“Jikkostitwixxi grupp terroristiku grupp organizzat ta’ iktar minn żewġ persuni, stabbilit matul perjodu ta’ żmien u li jaġixxi bi skop koordinat sabiex iwettaq atti terroristiċi msemmija fl-Artikolu 137.”
Skont l-Artikolu 140 tal-Kodiċi Penali emendat, li jikkorrispondi mal-Artikolu 2 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/475:
“1.   Kull min jipparteċipa f’attività ta’ grupp terroristiku, inkluż bil-provviżjoni ta’ informazzjoni jew mezzi materjali lil grupp terroristiku, jew minn kull forma ta’ finanzjament ta’ attività ta’ grupp terroristiku, bl-għarfien li din il-parteċipazzjoni tikkontribwixxi sabiex jitwettaq reat jew delitt ta’ grupp terroristiku, huwa punibbli bi priġunerija ta’ bejn ħames snin sa għaxar snin u b’ammenda ta’ bejn mitt euro sa ħamest elef euro.
2.   Kull mexxej ta’ grupp terroristiku huwa punibbli bi priġunerija ta’ bejn hmistax-il sena u għoxrin sena u ammenda ta’ bejn elf euro u mitejn elf euro.”
Il-fatti tal -kawża prinċipali u d-domandi preliminari
M. Lounani telaq mill-Marokk matul is-sena 1991 u huwa mar il-Ġermanja, fejn ippreżenta applikazzjoni għal ażil, li ġiet miċħuda. Matul is-sena 1997, huwa wasal il-Belġju u rrisjeda hemmhekk illegalment minn dakinhar.
Permezz ta’ sentenza tas-16 ta’ Frar 2006, M. Lounani ġie kkundannat mit-tribunal correctionnel de Bruxelles (qorti kriminali ta’ Brussell, il-Belġju), abbażi, b’mod partikolari, tal-Artikolu 140 tal-Kodiċi Penali emendat, għal piena ta’ sitt snin priġunerija għall-parteċipazzjoni tiegħu fl-attivitajiet ta’ grupp terroristiku, f’dan il-każ iċ-ċellula Belġjana tal-“grupp Iżlamiku tal-ġellieda Marokkini” (iktar ’il quddiem il-“GIĠM”), bħala membru mexxej, kif ukoll għall-assoċjazzjoni kriminali, użu ta’ dokumenti foloz u għal residenza illegali.
Il-fatti stabbiliti mit-tribunal correctionnel de Bruxelles (qorti kriminali ta’ Brussell, il-Belġju) sabiex tiddikjara lil M. Lounani ħati ta’ parteċipazzjoni fl-attivitajiet ta’ grupp terroristiku ġew elenkati kif ġej fid-deċiżjoni ta’ rinviju: “appoġġ loġistiku lil impriża terroristika permezz, b’mod partikolari, ta’ servizzi materjali jew intelletwali”; “iffalsifikar ta’ passaporti” u “trasferiment ta’ passaporti b’mod frawdolenti”; “parteċipazzjoni attiva fl-organizzazzjoni ta’ kanal sabiex jintbagħtu voluntiera l-Iraq”. B’mod partikolari, it-trasferiment frawdolenti ta’ passaporti ġie kkwalifikat fis-sentenza tas-16 ta’ Frar 2006 bħala “att ta’ parteċipazzjoni f’attività ta’ ċellula li tagħti l-appoġġ loġistiku tagħha lil moviment terroristiku”.
Fis-16 ta’ Marzu 2010, M. Lounani ppreżenta applikazzjoni għal ażil mingħand l-awtoritajiet Belġjani, billi invoka l-biża’ li jsofri persekuzzjoni kieku kellu jintbagħat lura fil-pajjiż tal-oriġini tiegħu minħabba r-riskju li jiġi kkunsidrat mill-awtoritajiet Marokkini bħala radikali Iżlamiku u ġiħadista, wara l-kundanna tiegħu fil-Belġju. Din l-applikazzjoni għal ażil kienet is-suġġett, fit-8 ta’ Diċembru 2010, ta’ deċiżjoni tal-Commissaire général (Kummissarju Ġenerali), li eskluda lil M. Lounani mill-benefiċċju tal-istatus ta’ refuġjat skont l-Artikolu 55/2 tal-Liġi tal-15 ta’ Diċembru 1980 dwar l-aċċess għat-territorju, ir-residenza, l-istabbiliment u t-tneħħija tal-barranin, u tal-Artikolu 1, Taqsima F(c) tal-Konvenzjoni ta’ Genève.
Fl-24 ta’ Diċembru 2010, M. Lounani ppreżenta rikors għal annullament kontra din id-deċiżjoni quddiem il-Conseil du contentieux des étrangers (kunsill għal ażil u proċeduri ta’ immigrazzjoni, il-Belġju). Permezz ta’ sentenza tat-13 ta’ Jannar 2011, dan tal-aħħar annulla l-imsemmija deċiżjoni tal-aħħar u rrefera l-fajl lill-Commissaire général (kummissarju ġenerali), għar-raġuni li kien hemm provi essenzjali neqsin fil-fajl li mingħajrhom il-Kunsill ma setax jiddeċiedi dwar il-konferma jew ir-riforma ta’ din l-istess deċiżjoni mingħajr ma jkunu twettqu miżuri ta’ struzzjoni kumplimentari.
Fit-2 ta’ Frar 2011, il-Commissaire général (kummissarju ġenerali), ħa deċiżjoni ġdida oħra billi eskluda lil M. Lounani mill-benefiċċju ta’ status ta’ refuġjat. Wara li fit-18 ta’ Frar 2011 ġie adit b’rikors għal annullament kontra din id-deċiżjoni l-ġdida, il-Conseil du contentieux des étrangers (kunsill għal ażil u proċeduri ta’ immigrazzjoni, il-Belġju), permezz ta’ sentenza tat-3 ta’ Marzu 2011, annulla l-imsemmija deċiżjoni u rrefera l-fajl lill-Commissaire général (kummissarju ġenerali), billi qies li dan tal-aħħar ma wettaqx miżuri reali ta’ struzzjoni kumplimentari.
Fl-24 ta’ Mejju 2011, il-Commissaire général (kummissarju ġenerali) ħa t-tielet deċiżjoni billi eskluda lil M. Lounani mill-benefiċċju ta’ status ta’ refuġjat. Fl-14 ta’ Ġunju 2011, M. Lounani ppreżenta rikors quddiem il-Conseil du contentieux des étrangers (kunsill għal ażil u proċeduri ta’ immigrazzjoni, il-Belġju) intiż sabiex jibdel din id-deċiżjoni u għar-rikonoxximent tal-istatus ta’ refuġjat. Permezz ta’ sentenza tal-1 ta’ Lulju 2011, il-Conseil du contentieux des étrangers (kunsill għal ażil u proċeduri ta’ immigrazzjoni, il-Belġju) iddeċieda li M. Lounani jingħata l-istatus ta’ refuġjat.
Wara li ġie adit b’appell ta’ kassazzjoni amministrattiv kontra din is-sentenza tal-aħħar, il-Conseil d’État (kunsill tal-istat, il-Belġju), permezz ta’ sentenza tat-13 ta’ Lulju 2012, annulla l-imsemmija sentenza u rrefera l-kawża lill-Conseil du contentieux des étrangers (kunsill għal ażil u proċeduri ta’ immigrazzjoni, il-Belġju), diversament kompost.
Filwaqt li ddeċieda fuq ir-rinviju, il-Conseil du contentieux des étrangers (kunsill għal ażil u proċeduri ta’ immigrazzjoni, il-Belġju) ikkunsidra li l-fatti speċifikament imputati lil M. Lounani ma kinux jikkonsistu f’delitti terroristiċi bħala tali għaliex, fis-sentenza tiegħu tas-16 ta’ Frar 2006, it-tribunal correctionel de Bruxelles (qorti kriminali ta’ Brussell, il-Belġju) kien ikkundanna lil M. Lounani għall-appartenenza tiegħu fi grupp terroristiku, mingħajr ma akkużatu bit-twettiq jew parteċipazzjoni f’att terroristiku, kif imsemmi fl-Artikolu 137 tal-Kodiċi Penali emendat. Lanqas l-inqas element ta’ att speċifiku kopert minn dan it-tip ta’ reat min-naħa tal-GIĠM, jew ir-realtà ta’ att personali minn M. Lounani, li kien jagħti lok għar-responsabbiltà individwali tiegħu, immirat lejn twettiq ta’ tali att, ma kienu ġew stabbiliti.
Wara li kkunsidra, għalhekk, li ebda atti li għalihom M. Lounani kien ġie kkundannat ma kienu jilħqu l-grad ta’ gravità meħtieġ sabiex jiġu kkwalifikati bħala “atti kontra l-għanijiet u l-prinċipji tan-Nazzjonijiet Uniti”, fis-sens tal-Artikolu 12(2)(ċ) tad-Direttiva tal-Kunsill 2004/83, il-Conseil du contentieux des étrangers (kunsill għal ażil u proċeduri ta’ immigrazzjoni, il-Belġju), permezz ta’ sentenza tat-12 ta’ Frar 2013, biddel id-deċiżjoni tal-Commissaire général (kummissarju ġenerali) tal-24 ta’ Mejju 2011 u rrikonoxxa lil M. Lounani l-istatus ta’ refuġjat.
Il-Commissaire général (kummissarju ġenerali) ressaq appell ta’ kassazzjoni amministrattiv kontra din is-sentenza quddiem il-Conseil d’État (kunsill tal-istat).
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Conseil d’État (kunsill tal-istat) iddeċieda li jissospendi l-proċeduri quddiemu u li jagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“(1)
Il-punt (ċ) tal-Artikolu 12(12) tad-[Direttiva 2004/83] għandu jiġi interpretat bħala li neċessarjament jimplika, sabiex il-klawżola ta’ esklużjoni li huwa jipprevedi tkun tista’ tapplika, li l-applikant għall-ażil ikun ġie kkundannat għal wieħed mir-reati terroristiċi previsti fl-Artikolu 1(1) tad-[Deċiżjoni Qafas 2002/475]?
2)
Fil-każ ta’ risposta fin-negattiv, fatti, bħal dawk […] li huma imputati fuq il-konvenut permezz tad-deċiżjoni tat-tribunal correctionnel de Bruxelles (qorti kriminali ta’ Brussell, il-Belġju) tas-16 ta’ Frar 2006 u li għalihom huwa ġie kkundannat għall-parteċipazzjoni f’organizzazzjoni terroristika, jistgħu jitqiesu bħala aġir li jmur kontra l-għanijiet u l-prinċipji tan-Nazzjonijiet Uniti fis-sens tal-punt (ċ) tal-Aritkolu 12(2) tad-Direttiva ċċitata iktar ’il fuq 2004/83/KE?
(3)
Fil-kuntest tal-eżami tal-esklużjoni ta’ applikant għal protezzjoni internazzjonali minħabba l-parteċipazzjoni tiegħu f’organizzazzjoni terroristika, il-kundanna bħala membru mexxej ta’ organizzazzjoni terroristika, li tikkonstata li l-applikant għal protezzjoni internazzjonali la kien wettaq, u lanqas ma pprova jwettaq jew hedded li jwettaq att terroristiku, hija biżżejjed sabiex tiġi kkonstatata l-eżistenza ta’ att ta’ parteċipazzjoni jew ta’ instigazzjoni, fis-sens tal-Artikolu 12(3) tad-Direttiva 2004/83, imputabbli għall-applikant, jew, huwa neċessarju li jsir eżami individwali tal-fatti tal-kawża u li tintwera l-parteċipazzjoni fit-twettiq ta’ reat terroristiku jew l-instigazzjoni ta’ reat terroristiku ddefinit fl-Artikolu 1 tad-[Deċiżjoni Qafas 2002/475]?
(4)
Fil-kuntest tal-eżami tal-esklużjoni ta’ applikant għal protezzjoni internazzjonali minħabba l-parteċipazzjoni tiegħu f’organizzazzjoni terroristika, jekk ikun il-każ bħala mexxej, l-att ta’ instigazzjoni jew ta’ parteċipazzjoni, imsemmi fl-Artikolu 12(3) tad-Direttiva 2004/83, għandu jkun relatat mat-twettiq ta’ reat terroristiku kif iddefinit fl-Artikolu 1 tad-[Deċiżjoni Qafas 2002/475], jew jista’ jkun relatat mal-parteċipazzjoni fi grupp terroristiku, imsemmi fl-Artikolu 2 tal-imsemmija deċiżjoni qafas?
(5)
Fil-qasam tat-terroriżmu, l-esklużjoni tal-protezzjoni internazzjonali, prevista fl-Artikolu 12(2)(ċ) tad-Direttiva 2004/83, hija possibbli fl-assenza ta’ twettiq, ta’ instigazzjoni jew ta’ parteċipazzjoni f’att vjolenti, ta’ natura partikolarment krudili, kif imsemmi fl-Artikolu 1 tad-[Deċiżjoni Qafas 2002/475]?”
Fuq id-domandi preliminari
Fuq l-ewwel domanda
Permezz ta’ din id-domanda, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l- Artikolu 12(2)(ċ) tad-Direttiva 2004/83 għandu jiġi interpretat fis-sens li, sabiex tinżamm l-eżistenza tal-kawża ta’ esklużjoni tal-istatus ta’ refuġjat deskritt fih, huwa neċessarju li l-applikant għall-protezzjoni internazzjonali jkun ġie kkundannat għal wieħed mir-reati terroristiċi previsti fl-Artikolu 1(1) tad-Deċiżjoni Qafas 2002/475.
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li, mill-premessi 3, 16 u 17 tad-Direttiva 2004/83 jirriżulta li l-Konvenzjoni ta’ Genève tikkostitwixxi l-bażi tas-sistema ġuridika internazzjonali ta’ protezzjoni tar-refuġjati u li d-dispożizzjonijiet ta’ din id-direttiva dwar il-kundizzjonijiet ta’ għoti tal-istatus ta’ refuġjat kif ukoll dwar il-kontenut ta’ din tal-aħħar ġew adottati sabiex jgħinu lill-awtoritajiet kompetenti tal-Istati Membri japplikaw din il-konvenzjoni billi jibbażaw ruħhom fuq kunċetti u kriterji komuni (sentenza tat-2 ta’ Diċembru 2014, A et,
C‑148/13 sa C‑150/13
,
EU:C:2014:2406
, punt
).
L-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2004/83 għandha, għaldaqstant, issir fid-dawl tal-istruttura ġenerali u tal-għan tagħha, billi jiġu osservati l-Konvenzjoni ta’ Genève u t-Trattati l-oħra rilevanti msemmija fl-Artikolu 78(1) TFUE. (is-sentenzi tad-9 ta’ Novembru2010, B u D,
C‑57/09 u C‑101/09
,
EU:C:2010:661
, punt
, kif ukoll tat-2 ta’ Diċembru 2014, A et,
C‑148/13 sa C‑150/13
,
EU:C:2014:2406
, punt
).
F’dan ir-rigward, l-Artikolu 12(2)(ċ) tad-Direttiva 2004/83 jikkorrispondi essenzjalment mal-Artikolu 1F(c) tal-Konvenzjoni ta’ Genève li jipprevedi li d-dispożizzjonijiet ta’ din il-konvenzjoni ma humiex applikabbli għal kull persuna li fir-rigward tagħha jkun hemm raġunijiet gravi sabiex titqies li tkun instabet ħatja ta’ atti kuntrarji għall-għanijiet u l-prinċipji tan-Nazzjonijiet Uniti.
L-Artikolu 12(2)(ċ) tad-Direttiva 2004/83 jirreferi b’mod speċifiku, għall-atti kontra l-għanijiet u l-prinċipji tan-Nazzjonijiet Uniti “kif iddikjarati fil-Preamblu u fl-Artikoli 1 u 2 tal-Karta tan-Nazzjonijiet Uniti”.
Kif iddikjarat fil-premessa 22 tad-Direttiva 2004/83, l-atti kuntrarji għall-għanijiet u l-prinċipji tan-Nazzjonijiet Uniti, imsemmija fl-Artikolu 12(2)(ċ) ta’ din id-direttiva, huma speċifikati, fost l-oħrajn, “fir-Risoluzzjonijiet tan-Nazzjonijiet Uniti li għandhom x’jaqsmu ma’ ‘miżuri li jiġġieldu kontra t-terroriżmu internazzjonali’, li jiddikjaraw li ’l-atti, metodi u prattiċi ta’ terroriżmu huma kuntrarju għall-għanijiet u l-prinċipji tan-Nazzjonijiet Uniti’ u li l-‘finanzjament, l-ippjanar u t-tqanqil ta’ atti terroristiċi apposta huma wkoll kuntrarju għall-għanijiet u l-prinċipji tan-Nazzjonijiet Uniti’”.
Fost dawn ir-riżoluzzjonijiet hemm ir-Riżoluzzjoni 1377 (2001) tal-Kunsill tas-Sigurtà, fejn jirriżulta li huma kuntrarju għall-għanijiet u l-prinċipji ddikjarati fil-Karta tan-Nazzjonijiet Uniti mhux biss “l-atti ta’ terroriżmu internazzjonali” iżda wkoll “il-finanzjament, l-ippjanar u l-preparazzjoni ta’ atti ta’ terroriżmu internazzjonali, kif ukoll il-forom kollha ta’ appoġġ f’dan ir-rigward”.
Barra minn hekk, jista’ jiġi dedott mir-Riżoluzzjoni 1624 (2005) tal-Kunsill tas-Sigurtà, li l-atti li huma kuntrarju għall-għanijiet u l-prinċipji tan-Nazzjonijiet Uniti ma humiex limitati għal “atti, metodi u prattiċi terroristiċi”. Fil-fatt, il-Kunsill tas-Sigurtà jistieden lill-Istati sabiex jiġġieldu kontra t-terroriżmu, konformement mal-obbligi tagħhom skont id-dritt internazzjonali, sabiex jiċħdu l-ażil u l-għoti tal-ġustizzja lil “kull min jagħti l-appoġġ għall-finanzjament, għall-organizzazzjoni, għall-preparazzjoni jew għat-twettiq ta’ atti ta’ terroriżmu, jew jikkontribwixxi, jipparteċipa jew jipprova jipparteċipa jew jagħti kenn lill-awturi tagħhom”. Barra minn hekk, fil-punt 1(c) tagħha, din ir-riżoluzzjoni tistieden lill-Istati sabiex jiċħdu l-ażil lil kull persuna li fuqha għandhom informazzjoni kredibbli u rilevanti skont liema jeżistu raġunijiet serji li wieħed jaħseb li hija ħatja ta’ inċitazzjoni fit-twettiq ta’ att jew atti terroristiċi.
Minn dan isegwi li l-kunċett ta’ “atti kontra l-għanijiet u l-prinċipji tan-Nazzjonijiet Uniti” li tidher fl-Artikolu 1F(ċ) tal-Konvenzjoni ta’ Genève u tal-Artikolu 12(2)(ċ) tad-Direttiva 2004/38 ma jistax jiġi interpretat bħala limitat għat-twettiq ta’ atti terroristiċi kif speċifikati fir-riżoluzzjonijiet tal-Kunsill tas-Sigurtà (iktar ’il quddiem “atti ta’ terroriżmu”).
A fortiori
, kuntrarjament għal dak li jsostni M. Lounani, dan il-kunċett ma jistax jiġi interpretat bħala applikabbli biss għar-reati terroristiċi msemmija fl-Artikolu 1(1) tad-Deċiżjoni Qafas 2002/475, lanqas, għaldaqstant, bħala li teħtieġ l-eżistenza ta’ kundanna penali li tissanzjona tali reat.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li, kif jirriżulta mill-premessa 6 tagħha, id-Deċiżjoni Qafas 2002/475 hija intiża għall-approssimazzjoni, fl-Istati Membri kollha, tad-definizzjoni ta’ reati terroristiċi, inklużi dawk dwar gruppi terroristiċi.
Kif osservat il-Kummissjoni Ewropea, id-Deċiżjoni Qafas 2002/475 telenka, għal dan il-għan, l-atti differenti li jistgħu jaqgħu taħt il-kunċett ġenerali ta’ terroriżmu u r-repertorju f’erba’ kategoriji ta’ reati, jiġifieri ir-“reati terroristiċi” (Artikolu 1), “Reati li għandhom x’jaqsmu ma’ grupp terroristiku” (Artikolu 2), ir-“[r]eati marbuta ma’ attivitajiet terroristiċi” (Artikolu 3) u fl-aħħar nett, l-inċitazzjoni sabiex jitwettqu uħud minn dawn ir-reati, il-fatt li wieħed ikun kompliċi jew il-fatt ta’ tentattiv li wieħed iwettaqhom (Artikolu 4).
Jekk il-leġiżlatur tal-Unjoni kellu l-intenzjoni li jillimita l-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 12(2)(ċ) tad-Direttiva 2004/83 u jillimita l-kunċett ta’ “atti kontra l-għanijiet u l-prinċipji tan-Nazzjonijiet Uniti” biss għar-reati elenkati fl-Artikolu 1(1) tad-Deċiżjoni Qafas 2002/475, dan seta’ jagħmlu mingħajr diffikultà, billi kien isemmi espressament dawn ir-reati jew jirreferi għal din id-Deċiżjoni Qafas.
Issa, l-Artikolu 12(2)(ċ) tad-Direttiva 2004/83 la jirreferi għad-Deċiżjoni Qafas 2002/475, għalkemm din kienet teżisti fid-data li fiha l-Artikolu 12(2)(ċ) ġie redatt, lanqas għal kwalunkwe strument ieħor tal-Unjoni Ewropea adottat fil-kuntest tal-ġlieda kontra t-terroriżmu.
Konsegwentement, għandha tingħata risposta għall-ewwel domanda li l-Artikolu 12(12)(ċ) tad-Direttiva 2004/83 għandu jiġi interpretat fis-sens li, sabiex tinżamm l-eżistenza tal-kawża ta’ esklużjoni tal-istatus ta’ refuġjat deskritt fih, ma huwiex neċessarju li l-applikant għall-protezzjoni internazzjonali jkun ġie kkundannat għal wieħed mir-reati terroristiċi previsti fl-Artikolu 1(1) tad-Deċiżjoni Qafas 2002/475.
Fuq it-tieni u t-tielet domandi
Fuq l-ammissibbiltà
Il-Commissaire général (il-kummissarju ġenerali) u l-gvern Belġjan isostnu li t-tielet domanda, kif ifformulata mill-qorti tar-rinviju, hija inammissibbli, minn naħa, billi ma tesponix suffiċjentement ir-raġunijiet għal liema din il-qorti tikkunsidra li risposta għal din id-domanda hija neċessarja għas-soluzzjoni tal-kawża prinċipali u, min-naħa l-oħra, billi tali risposta ma’ tkun ta’ ebda utilità għas-soluzzjoni tal-kawża. F’dan il-każ, fil-fatt, M. Lounani ma ġiex biss ikkundannat abbażi tal-Artikolu 140 tal-Kodiċi Penali emendat, bħala membru mexxej ta’ organizzazzjoni terroristika, iżda wkoll għal atti oħra, inkriminanti fid-dritt Belġjan, imwettqa b’intenzjoni terroristika.
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li d-domandi dwar l-interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni magħmula mill-qorti nazzjonali fil-kuntest leġiżlattiv u fattwali li hija tiddefinixxi taħt ir-responsabbiltà tagħha, u li ma huwiex id-dmir tal-Qorti tal-Ġustizzja li tivverifika l-eżattezza tiegħu, igawdu minn preżunzjoni ta’ rilevanza. Ir-rifjut tal-Qorti tal-Ġustizzja li tiddeċiedi dwar talba għal deċiżjoni preliminari mressqa minn qorti nazzjonali huwa possibbli biss meta jkun jidher b’mod manifest li l-interpretazzjoni mitluba tad-dritt tal-Unjoni ma għandha ebda relazzjoni mar-realtà jew mas-suġġett tal-kawża prinċipali, meta l-problema tkun ta’ natura ipotetika jew inkella meta l-Qorti tal-Ġustizzja ma jkollhiex il-punti ta’ fatt u ta’ liġi neċessarji sabiex tirrispondi b’mod utli għad-domandi li jkunu sarulha (is-sentenzi tal-14 ta’ April 2016, Polkomtel,
C‑397/14
,
EU:C:2016:256
, punt
; tas-6 ta’ Settembru 2016, Petruhhin,
C‑182/15
,
EU:C:2016:630
, punt
, u tat-13 ta’ Ottubru 2016, Orezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej u Petrotel,
C‑231/15
,
EU:C:2016:769
, punt
).
Issa, dan ma huwiex il-każ fil-kawża preżenti.
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li l-qorti tar-rinviju għamlet it-tieni u t-tielet domandi tagħha fil-kuntest ta’ appell ta’ kassazzjoni amministrattiv kontra s-sentenza tat-12 ta’ Frar 2013, li fih il-Conseil du contentieux des étrangers (kunsill għal ażil u proċeduri ta’ immigrazzjoni, il-Belġju) ikkunsidra li l-fatti speċifikament attribwiti lill-konvenut fil-kawża prinċipali ma jilħqux il-limitu ta’ gravità għall-klassifikazzjoni tal-“atti kontra l-għanijiet u l-prinċipji tan-Nazzjonijiet Uniti”, fis-sens tal-l-Artikolu 12(2)(ċ) tad-Direttiva 2004/83. Fil-fatt, skont din is-sentenza, il-kundanna ta’ M. Lounani mit-tribunal correctionnel de Bruxelles (qorti kriminali ta’ Brussell, il-Belġju) minħabba l-parteċipazzjoni tiegħu f’attivitajiet ta’ grupp terroristiku, anki bħala membru mexxej ta’ dan il-grupp, mingħajr ma ġew imputati lilu reati terroristiċi bħala tali, ma huwiex suffiċjenti sabiex jiġi kkunsidrat li jeżistu fil-konfront tal-persuna kkonċernata raġunijiet serji li wieħed jaħseb li huwa wettaq atti kontra l-għanijiet u l-prinċipji tan-Nazzjonijiet Uniti.
Huwa f’dan il-kuntest li l-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-atti li għalihom Lounani kien instab ħati jistgħux jitqiesu li huma kontra l-għanijiet u l-prinċipji tan-Nazzjonijiet Uniti fis-sens tal-Artikolu 12(2)(ċ) tad-Direttiva 2004/83 u, jekk fin-negattiv, jekk il-kundanna ta’ M. Lounani bħala membru mexxej ta’ grupp terroristiku hijiex biżżejjed sabiex tistabbilixxi li jeżistu raġunijiet serji li wieħed jaħseb li huwa kien l-instigatur ta’ atti kontra l-għanijiet u l-prinċipji tan-Nazzjonijiet Uniti jew li huwa pparteċipa b’mod ieħor, fis-sens tal-Artikolu 12(3) ta’ din id-direttiva.
Id-deċiżjoni tar-rinviju tagħmilha ċara li l-qorti tar-rinviju tixtieq tkun taf sa liema punt il-parteċipazzjoni fl-attivitajiet ta’ grupp terroristiku li għaliha M. Lounani ġie kkundannat jista’ jiġġustifika l-applikazzjoni tal-kawża ta’ esklużjoni prevista fl-Artikolu 12(2)(ċ) tad-Direttiva 2004/83 u tistaqsi, f’dan il-kuntest, jekk il-kundanna minħabba l-parteċipazzjoni tiegħu f’attivitajiet ta’ dan il-grupp bħala membru mexxej tista’ tagħti lok għall-esklużjoni tal-istatus ta’ refuġjat bl-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet magħquda tal-Artikolu 12(2)(ċ), u l-Artikolu 12(3) ta’ din id-direttiva.
Konsegwentement, it-tielet domanda hija ammissibbli.
Fuq il-mertu
Permezz tat-tieni u t-tielet domandi tagħha, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 12(2)(ċ) u l-Artikolu 12(3) tad-Direttiva 2004/83 għandhom jiġu interpretati fis-sens li atti ta’ parteċipazzjoni fl-attivitajiet ta’ grupp terroristiku, bħal dawk li għalihom ġie kkundannat il-konvenut fil-kawża prinċipali, jistgħux jaqgħu taħt il-kawża ta’ esklużjoni prevista minn dawn id-dispożizzjonijiet, anki jekk il-persuna kkonċernata la wettqet, lanqas għamlet tentattiv jew heddet li twettaq att ta’ terroriżmu.
Fir-rigward tal-atti li għalihom M. Lounani kien is-suġġett ta’ kundanna kriminali, jirriżulta mid-deċiżjoni tar-rinviju li din il-kundanna hija bbażata, b’mod partikolari, fuq l-Artikolu 140 tal-Kodiċi Penali emendat, dan l-artikolu tal-aħħar jikkostitwixxi t-traspożizzjoni fid-dritt Belġjan tal-Artikolu 2 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/475 li jiddefinixxi r-reati relatati ma’ grupp terroristiku u jinkludi, fil-paragrafu 2(b) tiegħu, il-parteċipazzjoni f’attivitajiet ta’ grupp terroristiku.
B’mod partikolari, sabiex tiddikjara lil M. Lounani ħati ta’ dan ir-reat, it-tribunal correctionnel de Bruxelles (qorti kriminali ta’ Brussell, il-Belġju) irrileva, fis-sentenza tiegħu tas-16 ta’ Frar 2006, li l-persuna kkonċernata kienet ipparteċipat, bħala membru mexxej, fl-attivitajiet taċ-ċellula Belġjana tal-ĠIGM, billi pprovda lil dan il-grupp appoġġ loġistiku permezz, b’mod partikolari, ta’ servizzi materjali jew intellettwali, billi nvolva ruħu f’falsifikazzjoni u l-bejgħ frawdolenti ta’ passaporti, u billi pparteċipa b’mod attiv fl-organizzazzjoni ta’ kanal sabiex jintbagħtu voluntiera l-Iraq.
Għaldaqstant, ma ġiex ikkonstatat li M. Lounani personalment wettaq atti ta’ terroriżmu lanqas li huwa kien l-instigatur ta’ tali atti jew li pparteċipa fit-twettiq tagħhom.
Madankollu, jirriżulta mir-riżoluzzjonijiet rilevanti tal-Kunsill tas-Sigurtà, kif ukoll kif ġie indikat fil-punt 48 ta’ din is-sentenza, li l-kunċett ta’ “atti kontra l-għanijiet u l-prinipji tan-Nazzjonijiet Uniti” ma huwiex limitat għal atti ta’ terroriżmu.
Għandu jiġi rrilevat, b’mod partikolari, li, fir-Riżoluzzjoni 2178 (2014), il-Kunsill tas-Sigurtà ddikjara ruħu “serjament imħasseb bit-theddida terribbli u li qed tikber tal-ġellieda terroristi barranin, jiġifieri individwi li jivvjaġġaw lejn Stat ieħor li ma jkunx l-Istat tar-residenza jew ta’ ċittadinanza tagħhom bil-għan, li jikkommettu, jorganizzaw jew jippreparaw atti terroristiċi” [traduzzjoni mhux uffiċjali] u esprima t-tħassib tiegħu fir-rigward tan-netwerks organizzati mill-entitajiet terroristiċi li jippermettilhom li jiċċirkulaw fost l-Istati ġellieda tan-nazzjonalitajiet kollha u r-riżorsi li għandhom bżonn.
Fost il-miżuri li għandhom jittieħdu kontra dan il-fenomenu, l-Istati għandhom iħarsu li jipprevjenu u li jeliminaw l-attivitajiet ta’ reklutaġġ, l-organizzazzjoni, it-trasport jew it-tgħammir ta’ individwi li jivvjaġġaw lejn Stat ieħor li ma jkunx l-Istat tar-residenza jew taċ-ċittadinanza tagħhom bil-għan, b’mod partikolari, li jikkommettu, jorganizzaw jew jippreparaw atti terroristiċi.
Minn dan isegwi li l-applikazzjoni tal-esklużjoni tal-istatus ta’ refuġjat previst fl-Artikolu 12(2)(ċ) tad-Direttiva 2004/83 ma tistax tkun limitata għall-awturi effettivi tal-atti terroristiċi, iżda tista’ wkoll tiġi estiża għal individwi li jimpenjaw ruħhom f’attivitajiet ta’ reklutaġġ, l-organizzazzjoni, it-trasport jew it-tgħammir ta’ individwi li jivvjaġġaw lejn Stat ieħor li ma jkunx l-Istat tar-residenza jew taċ-ċittadinanza tagħhom bil-għan, b’mod partikolari, li jikkommettu, jorganizzaw jew jippreparaw atti terroristiċi.
Barra minn hekk, jirriżulta mid-dispożizzjonijiet magħquda tal-Artikolu 12(2)(ċ) u tal-Artikolu 12(3) tad-Direttiva 2004/83 li l-esklużjoni tal-istatus ta’ refuġjat prevista mill-ewwel waħda minn dawn id-dispożizzjonijiet hija applikabbli wkoll għal persuni li dwarhom jeżistu raġunijiet serji sabiex jitqiesu li huma kienu l-instigaturi ta’ atti kontra l-għanijiet u l-prinċipji tan-Nazzjonijiet Uniti, jew li pparteċipaw b’mod ieħor. Fir-rigward ta’ dak li hemm espost fil-punti 48 u 66 ta’ din is-sentenza, l-applikazzjoni ta’ dawn id-dispożizzjonijiet magħquda, ma jeħtieġux li l-applikant għal protezzjoni internazzjonali kien l-instigatur ta’ att ta’ terroriżmu jew li pparteċipa fit-twettiq ta’ tali att bi kwalunkwe mod ieħor.
F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni ġustament tosserva li l-parteċipazzjoni fl-attivitajiet ta’ grupp terroristiku tista’ tkopri firxa wiesgħa ta’ mġieba ta’ gradi ta’ severità varjabbli.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-awtorità kompetenti tal-Istat Membru kkonċernat tista’ tapplika l-Artikolu 12(2)(ċ) tad-Direttiva 2004/83 biss wara li, għal kull każ individwali, tagħmel evalwazzjoni tal-fatti preċiżi li hija taf bihom sabiex tiddetermina jekk jeżistux raġunijiet serji sabiex wieħed jemmen li l-atti mwettqa mill-persuna kkonċernata, jissodisfawx barra minn hekk il-kriterji sabiex jinkiseb l-istatus ta’ refuġjat, jaqgħux f’din il-kawża ta’ esklużjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad-9 ta’ Novembru 2010, B u D,
C‑57/09 u C‑101/09
,
EU:C:2010:661
, punti
u
).
Fir-rigward tal-kwistjoni ta’ jekk l-atti bħal dawk attribwiti lil M. Lounani jistgħu jaqgħu mal-atti kontra l-għanijiet u l-prinċipji tan-Nazzjonijiet Uniti, fis-sens tal-Artikolu 12(2)(ċ) tad-Direttiva 2004/83, ta’ instigazzjoni ta’ tali atti jew ta’ parteċipazzjoni fihom bi kwalunkwe mod ieħor, fis-sens tal-Artikolu 12(3) ta’ din id-direttiva, l-evalwazzjoni finali tal-applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali għandha tkun tal-awtoritajiet nazzjonali kompetenti, taħt il-kontroll tal-qorti nazzjonali.
Fir-rigward tal-indikazzjonijiet li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni, għandu jiġi rrilevat li d-deċiżjoni ta’ rinviju tindika li M. Lounani kien membru mexxej ta’ grupp terroristiku ta’ dimensjoni internazzjonali li kien ġie inkluż, fl-10 ta’ Ottubru 2002, fil-lista tan-Nazzjonijiet Uniti li tidentifika ċerti persuni u entitajiet li huma s-suġġett ta’ sanzjonijiet u li baqa’ inkluż fuq din il-lista wara li din ġiet aġġornata. L-attivitajiet tiegħu ta’ appoġġ loġistiku għall-attivitajiet ta’ dan il-grupp għandhom ukoll aspett internazzjonali sa fejn huwa kien involut fil-falsifikazzjoni ta’ passaporti u għen voluntiera li xtaqu jmorru l-Iraq.
Dawn l-atti jistgħu jiġġustifikaw l-esklużjoni mill-istatus ta’ refuġjat.
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li, kif ġie enfasizzat fil-punti 12, 13 u 67 sa 69 ta’ din is-sentenza, ir-riżoluzzjonijiet tal-Kunsill tas-Sigurtà, b’mod partikolari r-Riżoluzzjoni 2178(2014) fil-punti 5 u 6(ċ) tagħha, jidentifikaw, fost l-attivitajiet li għandhom jiġu miġġielda mill-Istati fil-kuntest tal-ġlieda kontra t-terroriżmu internazzjonali, l-organizzazzjoni intenzjonali ta’ vjaġġi ta’ persuni li jivvjaġġaw lejn Stat ieħor li ma jkunx l-Istat tar-residenza jew taċ-ċittadinanza tagħhom bil-għan, li jikkommettu, jorganizzaw jew jippreparaw atti terroristiċi.
Għaldaqstant, iċ-ċirkustanza, suppost stabbilita, li l-grupp li fih M. Lounani kien membru mexxej ma kienx wettaq atti ta’ terroriżmu jew li l-volontarji li xtaqu jivvjaġġaw lejn l-Iraq megħjuna minn dan il-grupp spiċċaw ma wettqux tali atti, ma huwiex, fi kwalunkwe każ, tan-natura li teskludi li l-atti ta’ M. Lounani jistgħu jiġu kkunsidrati bħala kontra l-għanijiet u l-prinċipji tan-Nazzjonijiet Uniti. L-istess japplika, fir-rigward ta’ dak li ġie espost fil-punti 41 sa 54 u 66 sa 70 ta’ din is-sentenza, il-fatt, invokat mill-qorti tar-rinviju fit-tielet domanda, li M. Lounani la wettaq, lanqas ma għamel tentattiv sabiex iwettaq, lanqas ma hedded li jwettaq, reat terroristiku, fis-sens tal-Artikolu 1(1) tad-Deċiżjoni Qafas 2002/475. Għall-istess raġunijiet, l-applikazzjoni tal-Artikolu 12(3) tad-Direttiva 2004/83 ma teżiġix li jiġi stabbilit li M. Lounani kien l-instigatur ta’ tali reat jew li kien ipparteċipa bi kwalunkwe mod ieħor.
Barra minn hekk, iċ-ċirkustanza li M. Lounani ġie kkundannat mill-qrati ta’ Stat Membru bħala kap tal-parteċipazzjoni fl-attivitajiet ta’ grupp terroristiku u li din il-kundanna tkun saret finali, din iċ-ċirkustanza tkun rilevanti b’mod partikolari fil-kuntest tal-evalwazzjoni individwali li għandha tipproċedi biha l-awtorità kompetenti.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, għandha tingħata risposta għat-tieni u t-tielet domandi li l-Artikolu 12(2)(ċ) u l-Artikolu 12(3) tad-Direttiva 2004/83 għandhom jiġu interpretati fis-sens li atti ta’ parteċipazzjoni fl-attivitajiet ta’ grupp terroristiku, bħal dawk li għalihom ġie kkundannat il-konvenut fil-kawża prinċipali, jistgħu jiġġustifikaw l-esklużjoni minn status ta’ refuġjat, anki jekk ma jiġix stabbilit li l-persuna kkonċernata la wettqet, lanqas għamlet tentattiv jew heddet li twettaq att ta’ terroriżmu. Għall-finijiet ta’ evalwazzjoni individwali tal-fatti li jippermettu li jiġi evalwat jekk jeżistux raġunijiet serji li wieħed jemmen li persuna tinsab ħatja ta’ atti kontra l-għanijiet u l-prinċipji tan-Nazzjonijiet Uniti, li kienet instigatur ta’ tali atti jew li pparteċipat fihom bi kwalunkwe mod ieħor, iċ-ċirkustanza li din il-persuna ġiet ikkundannata, mill-qrati ta’ Stat Membru, bħala kap tal-parteċipazzjoni f’attivitajiet ta’ grupp terroristiku hija ta’ importanza partikolari, kif ukoll il-konstatazzjoni li l-imsemmija persuna kienet membru mexxej ta’ dan il-grupp, mingħajr ma jkun neċessarju li jiġi stabbilit li din l-istess persuna kienet hija stess l-instigatur ta’ att ta’ terroriżmu jew li hija pparteċipat fih bi kwalunkwe mod ieħor.
Fuq ir-raba’ u l-ħames domandi
Fid-dawl tar-risposta mogħtija għall-ewwel tliet domandi, ma hemmx lok li tingħata risposta għar-raba’ u għall-ħames domandi magħmula.
Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.

Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Awla Manja) taqta’ u tiddeċiedi li:

1)
L-Artikolu 12(2)(ċ) tad-Direttiva tal-Kunsill 2004/83/KE, tad-29 ta’ April 2004, dwar livelli stabbiliti minimi għall-kwalifika u l-istat ta’ ċittadini nazzjonali ta’ pajjiżi terzi jew persuni mingħajr stat bħala refuġjati jew bħala persuni li nkella jeħtieġu protezzjoni internazzjonali u l-kontenut tal-protezzjoni mogħtija, għandu jiġi interpretat fis-sens li sabiex tinżamm l-eżistenza tal-kawża ta’ esklużjoni tal-istatus ta’ refuġjat li jinsab fiha, ma huwiex neċessarju li l-applikant għall-protezzjoni internazzjonali jkun ġie kkundannat għal wieħed mir-reati terroristiċi previsti fl-Artikolu 1(1) tad-Deċiżjoni Qafas tal-Kunsill 2002/475/ĠAI, tat-13 ta’ Ġunju 2002, dwar il-ġlieda kontra t-terroriżmu.

2)
L-Artikolu 12(2)(ċ) u l-Artikolu 12(3) tad-Direttiva 2004/83 għandhom jiġu interpretati fis-sens li atti ta’ parteċipazzjoni fl-attivitajiet ta’ grupp terroristiku, bħal dawk li għalihom ġie kkundannat il-konvenut fil-kawża prinċipali, jistgħu jiġġustifikaw l-esklużjoni minn status ta’ refuġjat, anki jekk ma jiġix stabbilit li l-persuna kkonċernata la wettqet, lanqas għamlet tentattiv jew heddet li twettaq att ta’ terroriżmu kif speċifikat fir-riżoluzzjonijiet tal-Kunsill tas-Sigurtà tan-Nazzjonijiet Uniti. Għall-finijiet ta’ evalwazzjoni individwali tal-fatti li jippermettu li jiġi evalwat jekk jeżistux raġunijiet serji li wieħed jemmen li persuna tinsab ħatja ta’ atti kontra l-għanijiet u l-prinċipji tan-Nazzjonijiet Uniti, li kienet instigatur ta’ tali atti jew li pparteċipat fihom bi kwalunkwe mod ieħor, iċ-ċirkustanza li din il-persuna ġiet ikkundannata, mill-qrati ta’ Stat Membru, bħala kap tal-parteċipazzjoni f’attivitajiet ta’ grupp terroristiku huwa ta’ importanza partikolari, kif ukoll il-konstatazzjoni li l-imsemmija persuna kienet membru mexxej ta’ dan il-grupp, mingħajr ma jkun neċessarju li jiġi stabbilit li din l-istess persuna hija stess kienet l-instigatur ta’ att ta’ terroriżmu jew li hija pparteċipat fih bi kwalunkwe mod ieħor.

Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Franċiż.