CELEX: 62020CJ0349
Rinviju għal deċiżjoni preliminari
Politika komuni fil-qasam tal-ażil u tal-immigrazzjoni
Regoli relatati mal-kundizzjonijiet li għandhom jissodisfaw iċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi jew persuni mingħajr Stat sabiex ikunu jistgħu jibbenefikaw minn protezzjoni internazzjonali
Direttiva 2004/83/KE
Artikolu 12
Esklużjoni mill-istatus ta’ refuġjat
Persuna mingħajr Stat ta’ oriġini Palestinjana rreġistrata mal-Aġenzija ta’ Fondi u tax-Xogħol tan-Nazzjonijiet Uniti (għar-Refuġjati tal-Palestina fil-Lvant Qarib) (UNRWA)
Kundizzjonijiet sabiex wieħed jinvoka ipso facto d-Direttiva 2004/83/KE
Waqfien tal-protezzjoni jew tal-assistenza tal-UNRWA

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 12(1)(a) tad-Direttiva tal-Kunsill 2004/83/KE tad‑29 ta’ April 2004 dwar livelli stabbiliti minimi għall-kwalifika u l-istat ta’ ċittadini nazzjonali ta’ pajjiżi terzi jew persuni mingħajr stat bħala refuġjati jew bħala persuni li nkella jeħtieġu protezzjoni internazzjonali u l-kontenut tal-protezzjoni mogħtija (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 7, p. 96).
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn NB u AB, li huma persuni mingħajr Stat ta’ oriġini Palestinjana, u s-Secretary of State for the Home Department (il-Ministru għall-Intern, ir-Renju Unit) dwar iċ-ċaħda, minn dan tal-aħħar, tal-applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali ppreżentata minn NB u AB.
Il‑kuntest ġuridiku
Id‑dritt internazzjonali
Il‑Konvenzjoni ta’ Genève
Il-Konvenzjoni dwar l-Istatus tar-Refuġjati, iffirmata f’Genève fit‑28 ta’ Lulju 1951 (
Ġabra tat-Trattati tan-Nazzjonijiet Uniti
, Vol. 189, p. 150, Nru 2545 (1954)), daħlet fis-seħħ fit‑22 ta’ April 1954. Din ġiet issupplimentata u emendata mill-Protokoll dwar l-Istatus tar-Refuġjati, konkluż fi New York fil‑31 ta’ Jannar 1967, li min-naħa tiegħu daħal fis-seħħ fl‑4 ta’ Ottubru 1967 (iktar ’il quddiem il-“Konvenzjoni ta’ Genève”).
L-Artikolu 1D tal-Konvenzjoni ta’ Genève jipprovdi:
“Din il-konvenzjoni ma għandhiex tapplika għall-persuni li attwalment qegħdin jirċievu protezzjoni jew assistenza minn organu jew istituzzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti li ma humiex il-Kummissarju Għoli tan-Nazzjonijiet Uniti għar-Refuġjati.
F’sitwazzjoni fejn din il-protezzjoni jew din l-assistenza tintemm għal kwalunkwe raġuni, mingħajr ma tiġi riżolta b’mod definittiv il-pożizzjoni ta’ dawn il-persuni konformement mar-riżoluzzjonijiet rilevanti adottati mill-Assemblea Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti, dawn il-persuni għandhom ikunu intitolati jibbenefikaw
ipso jure
[
ipso facto
] mir-regoli ta’ din il-Konvenzjoni.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
L‑Aġenzija ta’ Fondi u tax‑Xogħol tan‑Nazzjonijiet Uniti (għar‑Refuġjati tal‑Palestina fil‑Lvant Qarib) (UNRWA)
Ir-Riżoluzzjoni Nru 302 (IV) tal-Assemblea Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti, tat‑8 ta’ Diċembru 1949, dwar l-assistenza lir-refuġjati Palestinjani, stabbilixxiet l-Aġenzija ta’ Fondi u tax-Xogħol tan-Nazzjonijiet Uniti (għar-Refuġjati tal-Palestina fil-Lvant Qarib) (United Nations Relief and Works Agency (for Palestine Refugees in the Near East) (UNRWA)). Din għandha l-għan li sservi l-benessri u l-iżvilupp uman tar-refuġjati Palestinjani.
Skont il-punti VII.C u VII.E tal-istruzzjonijiet ikkoordinati tal-UNRWA dwar l-eliġibbiltà u l-istruzzjonijiet ta’ reġistrazzjoni, iż-żona ta’ operazzjoni tal-UNRWA tinkludi ħames setturi, jiġifieri l-Istrixxa ta’ Gaża, ix-Xatt tal-Punent (inkluż Ġerusalem tal-Lvant), il-Ġordan, il-Libanu u s-Sirja.
Id‑dritt tal‑Unjoni
Id‑Direttiva 2004/83
Il-premessi 3, 10 sa 12, 16, 17 u 38 tad-Direttiva 2004/83 jipprovdu:
“(3)
Il-Konvenzjoni ta’ Ġinevra u l-Protokoll jipprovdu l-
cornerstone
tar-reġim legali internazzjonali għall-protezzjoni ta’ refuġjati.
[…]
(10)
Din id-Direttiva tirrispetta d-drittijiet fondamentali u tosserva l-prinċipji magħrufa partikolarment mill-Kapitolu [Karta] ta’ Drittijiet Fondamentali ta’ l-Unjoni Ewropea. Partikolarment, din id-Direttiva tfittex li tiżgura rispett sħiħ għad-dinjita tal-bniedem u d-dritt għal kenn (
asylum
) għal applikanti għal kenn (
asylum
) u l-membri tal-familja li jakkompanjawhom.
(11)
Rigward it-trattament ta’ persuni li jidħlu fl-iskop ta’ din id-Direttiva, l-Istati Membri huma marbuta b’obbligi skond strumenti ta’ liġi internazzjonali li tagħhom huma parti u li jipprojbixxu diskriminazzjoni.
(12)
L-‘aħjar interessi tat-tfal’ għandu jkun konsiderazzjoni primarja ta’ Stati Membri meta jimplimentaw din id-Direttiva.
[…]
(16)
Livelli stabbiliti minimi għad-definizzjoni u l-kontenut ta’ stat ta’ refuġjat għandhom jiġu preskritti sabiex jiggwidaw il-korpi nazzjonali kompetenti ta’ l-Istati Membri fl-applikazzjoni tal-Konvenzjoni ta’ Ġinevra.
(17)
Huwa meħtieġ li jiddaħħlu kriterji komuni għall-għarfien ta’ applikanti għal kenn (
asylum
) bħala refuġjati fit-tifsira ta’ l-Artikolu 1 tal-Konvenzjoni ta’ Ġinevra.
[…]
(38)
Bi qbil ma’ l-Artikolu 3 tal-Protokoll dwar il-pożizzjoni tar-Renju Unit u l-Irlanda, annessat mat-Trattat ta’ l-Unjoni Ewropea u mat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea, ir-Renju Unit [tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta’ Fuq] għarraf, permezz ta’ ittra tat-28 ta’ Jannar 2002, ix-xewqa tiegħu li jieħu parti fl-adozzjoni u l-applikazzjoni ta’ din id-Direttiva.”
L-Artikolu 1 ta’ din id-direttiva jipprovdi:
“L-għan ta’ din id-Direttiva tal-Kunsill huwa li tippreskrivi livelli stabbiliti minimi għall-kwalifika ta’ ċittadini nazzjonali ta’ pajjiżi terzi jew persuni mingħajr stat bħala refuġjati jew bħala persuni li nkella jeħtieġu protezzjoni internazzjonali u l-kontenut tal-protezzjoni mogħtija.”
Skont l-Artikolu 2(ċ) sa (e) tal-imsemmija direttiva:
“Għall-għanijiet ta’ din id-Direttiva:
[…]
(ċ)
‘refuġjat’ ifisser ċittadin nazzjonali ta’ pajjiż terz li, minħabba f’biża’ bir-raġun li jiġi persegwitat għar-raġunijiet ta’ razziżmu, reliġjon, nazzjonalita, opinjoni politika jew sħubija ta’ grupp soċjali partikolari, huwa barra mill-pajjiż ta’ nazzjonalita u ma jistax, jew minħabba f’din il-biża, ma jixtieqx japprofitta ruħu jew ruħha mill-protezzjoni ta’ dak il-pajjiż, jew persuna mingħajr stat, li, minħabba li qiegħed barra mill-pajjiż tar-residenza abitwali ta’ qabel għall-istess raġunijiet kif imsemmija hawn fuq, ma jistax jew, minħabba f’din il-biża, ma jixtieqx jirritorna lejha, u li l-Artikolu 12 ma japplikax għalih;
(d)
‘stat [status] ta’ refuġjat’ ifisser l-għarfien minn Stat Membru ta’ ċittadin nazzjonali ta’ pajjiż terz jew persuna mingħajr stat bħala refuġjat;
(e)
‘persuna eliġibbli għal protezzjoni sussidjarja’ tfisser ċittadin nazzjonali ta’ pajjiż terz jew persuna mingħajr stat li ma tikkwalifikax bħala refuġjat imma rigward min intwerew raġunijiet sostanzjali sabiex jitwemmen li l-persuna interessata, jekk tirritorna lejn il-pajjiż ta’ oriġini tiegħu jew tagħha, jew fil-każ ta’ persuna mingħajr stat, lejn il-pajjiż ta’ residenza abitwali ta’ qabel tiegħu jew tagħha, jiffaċċja riskju veru li jsofri periklu serju kif definit fl-Artikolu 15, u li għalihom l-Artikolu 17(1) u (2) ma japplikawx, u ma jistax, jew, minħabba f’dan ir-riskju, ma jixtieqx japprofitta ruħu jew ruħha mill-protezzjoni ta’ dak il-pajjiż”.
L-Artikolu 4 tad-Direttiva 2004/83, intitolat “Stima ta’ fatti u ċirkostanzi”, jipprovdi dan li ġej:
“1.   L-Istati Membri jistgħu iqisuha bħala d-dmir ta’ l-applikant li jissottometti kemm jista’ jkun malajr l-elementi kollha meħtieġa biex tiġi sostanzjata l-applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali. F’koperazzjoni ma’ l-applikant huwa d-dmir ta’ l-Istat Membru li jistma l-elementi rilevanti ta’ l-applikazzjoni.
[…]
3.   L-istima ta’ applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali trid titwettaq fuq bażi individwali u tinkludi li jitqiesu:
(a)
il-fatti kollha rilevanti kif jirrelataw mal-pajjiż ta’ l-oriġin fil-ħin tat-teħid ta’ deċiżjoni fuq l-applikazzjoni; inkluż liġijiet u regolamenti tal-pajjiż ta’ l-oriġini u l-manjiera li fiha jiġu applikati;
(b)
id-dikjarazzjonijiet u d-dokumentazzjoni rilevanti presentati mill-applikant inkluż informazzjoni dwar jekk l-applikant kienx jew jistax jiġi suġġett għal persekuzzjoni jew periklu serju;
(ċ)
il-pożizzjoni individwali u ċ-ċirkostanzi personali ta’ l-applikant, inkluż fatturi bħal ma huma l-ambjent minn fejn ikun ġej, sess u eta, sabiex jiġi stmat jekk, fuq il-bażi taċ-ċirkostanzi personali ta’ l-applikant, l-atti li għalihom l-applikant kien jew jista’ jiġi espost ikun jammonta għal persekuzzjoni jew periklu serju;
[…]”
L-Artikolu 12 tal-imsemmija direttiva, intitolat “Esklużjoni”, fil-paragrafu 1(a) tiegħu jipprovdi:
“Ċittadin nazzjonali ta’ pajjiż terz jew persuna mingħajr stat għandu jiġi eskluż milli jkun refuġjat, jekk:
(a)
huwa jew hija jaqgħu fl-iskop ta’ l-Artikolu 1 D tal-Konvenzjoni ta’ Ġinevra, li għandha x’taqsam mal-protezzjoni jew l-għajnuna minn organi jew aġenziji tan-Nazzjonijiet Uniti oħra għajr il-Kummissarju Għoli tan-Nazzjonijiet Uniti għar-Refuġjati. Meta din il-protezzjoni jew għajnuna tkun waqfet għal xi raġuni, mingħajr ma’ l-pożizzjoni ta’ dawn il-persuni tkun miftiehma definittivament bi qbil mar-risoluzzjonijiet rilevanti adottati mill-Assemblea Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti, dawn il-persuni għandhom ipso facto jiġu ntitolati għall-benefiċċji ta’ din id-Direttiva.”
Id‑Direttiva 2011/95/UE
Il-premessi 1 u 50 tad-Direttiva 2011/95/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑13 ta’ Diċembru 2011 dwar standards għall-kwalifika ta’ ċittadini nazzjonali ta’ pajjiżi terzi jew persuni mingħajr stat bħala benefiċjarji ta’ protezzjoni internazzjonali, għal stat uniformi għar-refuġjati jew għal persuni eliġibbli għal protezzjoni sussidjarja, u għall-kontenut tal-protezzjoni mogħtija (
ĠU 2011, L 337, p. 9
), jipprevedu:
“(1)
Għandu jsir ammont ta’ tibdil sostantiv fid-[Direttiva 2004/83]. Dik id-Direttiva għandha tiġi mfassla mill-ġdid fl-interess taċ-ċarezza.
[…]
(50)
B’konformità mal-Artikoli 1, 2 u l-Artikolu 4a(1) tal-Protokoll (Nru 21) dwar il-pożizzjoni tar-Renju Unit u l-Irlanda rigward l-Ispazju ta’ Libertà, Sigurtà u Ġustizzja, anness mat-TUE u t-TFUE, u mingħajr preġudizzju għall-Artikolu 4 ta’ dak il-Protokoll, ir-Renju Unit u l-Irlanda mhumiex qed jieħdu sehem fl-adozzjoni ta’ din id-Direttiva u mhumiex marbuta biha jew soġġetti għall-applikazzjoni tagħha.”
L-Artikolu 12 ta’ din id-direttiva, intitolat “Esklużjoni”, fil-paragrafu 1(a) tiegħu jipprovdi:
“Persuna li tkun ċittadin nazzjonali ta’ pajjiż terz jew persuna mingħajr stat għandha tiġi eskluża milli tkun refuġjat, jekk:
(a)
hija taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 1 D tal-Konvenzjoni ta’ Ġinevra, li tirrigwarda l-protezzjoni jew l-għajnuna minn organi jew aġenziji tan-Nazzjonijiet Uniti apparti l-Kummissarju Għoli tan-Nazzjonijiet Uniti għar-Refuġjati. Meta din il-protezzjoni jew għajnuna tkun waqfet għal xi raġuni, mingħajr ma l-pożizzjoni ta’ dawn il-persuni tkun miftiehma definittivament bi qbil mar-riżoluzzjonijiet rilevanti adottati mill-Assemblea Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti, dawk il-persuni għandhom
ipso facto
jkunu intitolati għall-benefiċċji ta’ din id-Direttiva”.
Skont l-Artikolu 40 tal-imsemmija direttiva, intitolat “Tħassir”:
“Id-Direttiva [2004/83] hi mħassra għall-Istati Membri marbutin b’din id-Direttiva bis-seħħ minn 21 ta’ Diċembru 2013, mingħajr preġudizzji għall-obbligi tal-Istati Membri fir-rigward tal-limitu ta’ żmien għat-traspożizzjoni fil-liġi nazzjonali tad-Direttiva stabbilita fl-Anness I, Parti B.
Għall-Istati Memebri marbutin b’din id-Direttiva, referenzi għad-Direttiva mħassra għandhom jinftiehmu bħala referenzi għal din id-Direttiva u għandhom jinqraw skont it-tabella ta’ korrelazzjoni fl-Anness II.”
Id‑Direttiva 2013/32/UE
Il-premessa 18 tad-Direttiva 2013/32/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑26 ta’ Ġunju 2013 dwar proċeduri komuni għall-għoti u l-irtirar tal-protezzjoni internazzjonali (
ĠU 2013, L 180, p. 60
), hija fformulata kif ġej:
“Huwa fl-interessi ta’ kemm l-Istati Membri kif ukoll tal-applikanti għall-protezzjoni internazzjonali li deċiżjoni tittieħed malajr kemm jista’ jkun dwar l-applikazzjonijiet għall-protezzjoni internazzjonali, mingħajr preġudizzju għat-twettiq ta’ eżami xieraq u komplut.”
L-Artikolu 2 ta’ din id-direttiva jistipula:
“Għall-finijiet ta’ din id-Direttiva:
[…]
(c)
‘applikant’ tfisser ċittadin ta’ pajjiż terz jew persuna apolida li għamel applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali li fir-rigward tagħha deċizjoni finali tkun għadha ma tteħditx;
[…]
(f)
‘awtorità determinanti’ tfisser kwalunkwe korp semi-ġudizzjarju jew amministrattiv fi Stat Membru responsabbli sabiex jeżamina applikazzjonijiet għall- protezzjoni internazzjonali, u kompetenti sabiex jieħu fl-ewwel istanza deċiżjonjiet f’tali każijiet;
[…]”
L-Artikolu 46 tal-imsemmija direttiva jipprevedi:
“1.   L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-applikanti jkollhom id-dritt għal rimedju effettiv quddiem qorti jew tribunal, kontra dawn li ġejjin:
(a)
deċiżjoni meħuda dwar l-applikazzjoni tagħhom għall-protezzjoni internazzjonali, inkluża deċiżjoni:
(i)
li tikkunsidra applikazzjoni bħala bla bażi fir-rigward ta’ status ta’ rifuġjat u/jew status ta’ protezzjoni sussidjarja,
[…]
[…]
3.   Sabiex ikunu konformi mal-paragrafu 1, l-Istati Membri għandhom jiżguraw li rimedju effettiv jipprovdi għal eżami sħiħ u
ex nunc
ta’ kemm il-fatti kif ukoll il-punti tal-liġi, inkluż fejn applikabbli eżami tal-ħtiġijiet ta’ protezzjoni internazzjonali taħt id-[Direttiva 2011/95], ta’ mill-inqas fi proċeduri ta’ appell quddiem qorti jew tribunal ta’ prima istanza.
[…]”
Id‑dritt tar‑Renju Unit
Id-Direttiva 2004/83 ġiet trasposta fid-dritt Britanniku permezz tar-Refugee or Person in Need of International Protection (Qualification) Regulations 2006 (ir-Regolamenti tal-2006 dwar ir-Refuġjat jew Persuna fil-Bżonn ta’ Protezzjoni Internazzjonali (S. I. 2006/2525, iktar ’il quddiem ir-“Regolamenti tal-2006”)] u l-Immigration Rules (the 2006 Regulations) (ir-Regoli tal-2006 dwar l-Immigrazzjoni).
L-Artikolu 2 tar-Regolamenti tal-2006 jipprevedi:
“‘refuġjat’ tfisser persuna li taqa’ taħt l-Artikolu 1A tal-Konvenzjoni ta’ Genève u li għaliha l-Artikolu 7 ma japplikax”.
Skont l-Artikolu 7(1) ta’ dawn ir-regolamenti:
“Persuna ma hijiex refuġjata jekk hija taqa’ fil-portata tal-Artikolu 1D, 1E jew 1F tal-Konvenzjoni ta’ Genève.”
L-Artikolu 339AA tar-Regoli tal-2006 dwar l-Immigrazzjoni huwa fformulat kif ġej:
“Dan il-paragrafu japplika fejn il-Ministru għall-Intern huwa ssodisfatt li l-persuna kellha tkun jew hija eskluża milli tkun refuġjata skont l-Artikolu 7 tar-Regolamenti tal-2006 dwar ir-Refuġjat jew Persuna fil-Bżonn ta’ Protezzjoni Internazzjonali.”
Il‑kawża prinċipali u d‑domandi preliminari
NB tinsab stabbilita fir-Renju Unit flimkien ma’ żewġha u mal-ħames ulied minuri tagħhom, fosthom AB, sa minn Ottubru 2015, u dan tal-aħħar għandu diżabbiltà serja. Il-membri kollha tal-familja, li qabel kienu jirrisjedu fil-kamp ta’ refuġjati ta’ Al Bass (il-Libanu), huma rreġistrati mal-UNRWA, bl-esklużjoni ta’ H, l-iżgħar wieħed fosthom, li fil-ġurnata tal-adozzjoni tad-deċiżjoni tar-rinviju kellu seba’ xhur.
Permezz tar-rikors tagħhom, ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali jipprovaw, qabel kollox, jingħataw l-istatus ta’ refuġjat abbażi tal-Artikolu 1D tal-Konvenzjoni ta’ Genève, li għalih jirreferi l-Artikolu 12(1)(a) tad-Direttiva 2004/83, billi jsostnu li, bħala persuni mingħajr Stat li preċedentement irrikorrew għall-protezzjoni jew għall-assistenza tal-UNRWA, huma jistgħu jinvokaw, skont it-tieni paragrafu tal-imsemmi Artikolu 1D,
ipso facto
l-istatus ta’ refuġjat inkwantu din il-protezzjoni jew din l-assistenza waqfet minħabba raġuni li tmur lil hinn mill-kontroll tagħhom u indipendenti mir-rieda tagħhom (“klawżola inklussiva”). F’dan il-kuntest, ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali jsostnu li huma jaqgħu taħt din il-klawżola inklużiva minħabba, minn naħa, l-inkapaċità tal-UNRWA sabiex tiżgura assistenza għat-tfal b’diżabbiltà serja konformement mal-missjoni tagħha u, min-naħa l-oħra, id-diskriminazzjoni gravi li għaliha kien espost AB, fil-Libanu, minħabba d-diżabbiltà tiegħu.
F’dan ir-rigward, huma jindikaw li AB ma kellux aċċess għal edukazzjoni u lanqas għal assistenza medika xierqa għall-bżonnijiet tiegħu fil-kamp ta’ Al Bass. Minħabba d-diżabbiltà tiegħu, kemm AB kif ukoll ħutu kienu s-suġġett ta’ abbuż min-naħa tal-komunità ta’ madwarhom, u dan kellu konsegwenzi negattivi fuq is-saħħa mentali u fuq il-ħajja tal-familja kollha. Din is-sitwazzjoni ġiet aggravata mill-kundizzjonijiet tal-ħajja partikolarment prekarji fil-kamp, id-diskriminazzjoni li għaliha huma esposti l-Palestinjani b’diżabbiltà residenti fil-Libanu b’mod ġenerali kif ukoll id-deterjorament tas-sitwazzjoni soċjoekonomika tal-Libanu matul dawn l-aħħar snin.
F’dan il-kuntest, billi jibbażaw ruħhom fuq is-sentenza tad‑19 ta’ Diċembru 2012, Abed El Karem El Kott et (
C‑364/11
,
EU:C:2012:826
), ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali jsostnu li diskriminazzjoni severa, bħal dik li għaliha AB huwa, f’dan il-każ, espost b’teħid inkunsiderazzjoni tal-elementi msemmija iktar hawn fuq, tista’ titqies bħala raġuni li ġiegħlet lill-persuna kkonċernata titlaq miż-żona ta’ operazzjoni tal-UNWRA. Huma jżidu li d-diskriminazzjoni li tirriżulta mir-rifjut arbitrarju li l-persuni b’diżabbiltà jingħataw aċċess għall-kura tas-saħħa u għall-edukazzjoni tista’ tikkawża dannu gravi lill-wild li huwa vittma tagħha u tista’ wkoll taqa’ taħt il-kunċett ta’ “persekuzzjoni”. Fil-fatt, l-eżistenza ta’ tali persekuzzjoni għandha tiġi evalwata billi tittieħed debitament inkunsiderazzjoni l-vulnerabbiltà partikolari tat-tfal, miżjuda, f’dan il-każ, bid-deterjorament tas-sitwazzjoni prevalenti fil-Libanu, kif ukoll tal-interessi superjuri tal-wild, mhux biss fir-rigward ta’ AB, iżda wkoll fir-rigward ta’ ħutu. Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet, ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali jqisu li telqu mil-Libanu u, għaldaqstant, li waqfu milli jibbenefikaw mill-protezzjoni jew mill-assistenza tal-UNRWA għal raġunijiet oġġettivi li jmorru lil hinn mill-kontroll tagħhom stess.
Min-naħa tiegħu, il-Ministru għall-Intern jikkontesta d-dritt tar-rikorrenti fil-kawża prinċipali li jiġu rrikonoxxuti
ipso facto
l-istatus ta’ refuġjat. Filwaqt li ammetta li AB kien tabilħaqq vittma ta’ diskriminazzjoni bbażata fuq id-diżabbiltà tiegħu, huwa jargumenta li din id-diskriminazzjoni ma tilħaqx il-livell meħtieġ sabiex tkun tista’ titqies li tikkostitwixxi persekuzzjoni. Barra minn hekk, huwa jsostni li AB ibbenefika minn assistenza suffiċjenti fil-Libanu u li ser jibqa’ jibbenefika minnha mar-ritorn tiegħu. F’dan ir-rigward, il-Ministru għall-Intern isemmi l-eżistenza ta’ ċentru għal intervent bikri li jopera fil-kamp ta’ Al Bass, taħt ir-responsabbiltà ta’ organizzazzjoni mhux governattiva, u li, fil-fehma tiegħu, joffri assistenza lit-tfal b’diżabbiltà li jirrisjedu hemmhekk. Fl-aħħar, huwa jsostni li r-rikorrenti fil-kawża prinċipali ma kinux iġġustifikaw eventwali impossibbiltà li jirrikorru għall-edukazzjoni u għall-assistenza pprovduti minn tali organizzazzjonijiet mhux governattivi u, konsegwentement, raġunijiet li jmorru lil hinn mill-kontroll tagħhom li allegatament ipprekludewhom milli jkomplu jibbenefikaw mill-assistenza jew mill-protezzjoni tal-UNRWA fil-Libanu.
Il-qorti tar-rinviju tqis li, sabiex ikun jista’ jiġi ddeterminat jekk ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali jistgħux
ipso facto
jibbenefikaw mill-istatus ta’ refuġjat abbażi tal-punti ta’ fatt li huma ressqu, għandha qabelxejn tiġi ċċarata l-kwistjoni dwar jekk il-waqfien tal-protezzjoni jew tal-assistenza pprovduti mill-UNRWA għandux jiġi eżaminat billi wieħed jibbaża ruħu biss fuq is-sitwazzjoni fid-data tat-tluq tagħhom, jew jekk dan huwiex eżami li jinkludi, b’mod supplimentari jew alternattiv, evalwazzjoni taċ-ċirkustanzi li eventwalment seħħew wara dik id-data. Barra minn hekk hija tistaqsi min għandu, f’dan il-kuntest, l-oneru tal-prova. Fl-aħħar, hija tfittex li tikseb kjarifiki fir-rigward tal-elementi rilevanti li jistgħu jistabbilixxu tali waqfien tal-protezzjoni jew tal-assistenza pprovduta mill-UNRWA.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-First-tier Tribunal (Immigration and Asylum Chamber) (il-Qorti tal-Ewwel Istanza (Awla tal-Immigrazzjoni u tal-Ażil) (ir-Renju Unit)) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“Fl-evalwazzjoni dwar jekk kienx hemm waqfien tal-protezzjoni jew tal-assistenza tal-UNRWA fis-sens tat-tieni sentenza tal-Artikolu 12(1)(a) tad-Direttiva [2004/83] lil Palestinjan mingħajr Stat irregġistrat mal-UNRWA fir-rigward tal-assistenza pprovduta lil persuni b’diżabbiltà:
1)
L-evalwazzjoni hija purament eżerċizzju storiku fil-kunsiderazzjoni taċ-ċirkustanzi li jkunu ġiegħlu lil applikant jitlaq miż-żona ta’ operazzjoni tal-UNRWA fil-mument li fih huwa telaq, jew hija wkoll evalwazzjoni
ex nunc
u prospettiva dwar jekk l-applikant jistax issa jibbenefika minn tali protezzjoni jew assistenza?
2)
Fil-każ li r-risposta għall-ewwel domanda hija li l-evalwazzjoni hija waħda prospettiva, huwa leġittimu li tiġi invokata b’analoġija l-klawżola ta’ waqfien fl-Artikolu 11, b’tali mod li jekk l-applikant ikun jista’ juri li kien hemm raġuni valida fil-passat li abbażi tagħha telaq miż-żona tal-UNRWA, l-oneru tal-prova jaqa’ fuq l-Istat Membru sabiex juri li tali raġuni ma teżistix iktar?
3)
Sabiex ikun hemm raġunijiet oġġettivi li jiġġustifikaw it-tluq ta’ tali persuna mill-kamp ta’ protezzjoni jew assistenza tal-UNRW[A], huwa neċessarju li jiġi stabbilit li l-UNRWA jew l-Istat li fih hija topera kkawża dannu jew ċaħad assistenza b’mod intenzjonali (permezz ta’ att jew omissjoni)?
4)
Huwa rilevanti li tittieħed inkunsiderazzjoni l-assistenza pprovduta lil tali persuni minn atturi tas-soċjetà ċivili bħal organizzazzjonijiet mhux governattivi?”
Il‑proċedura quddiem il‑Qorti tal_Ġustizzja
Fil‑31 ta’ Jannar 2020, ir-Renju Unit ħareġ mill-Unjoni Ewropea. Skont l-Artikolu 86(2) tal-Ftehim dwar il-ħruġ tar-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta’ Fuq mill-Unjoni Ewropea u mill-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika (
ĠU 2019, C 384
I, p. 1), il-Qorti tal-Ġustizzja għandu jkompli jkollha ġurisdizzjoni sabiex tieħu deċiżjonijiet preliminari dwar talbiet mill-qrati u t-tribunali tar-Renju Unit li jitressqu qabel tmien il-perijodu ta’ tranżizzjoni. Skont l-Artikolu 126 ta’ dan il-ftehim, dan il-perijodu ġie fi tmiemu fil‑31 ta’ Diċembru 2020.
Barra minn hekk, skont l-Artikolu 89(1) tal-imsemmi ftehim, fir-rigward tal-imsemmija talbiet, sentenzi u digrieti tal-Qorti tal-Ġustizzja mogħtija qabel it-tmiem tal-perijodu ta’ tranżizzjoni, kif ukoll dawk mogħtija wara t-tmiem ta’ dan il-perijodu, għandhom ikunu legalment vinkolanti fl-intier tagħhom fil-konfront tar-Renju Unit u fir-Renju Unit.
Peress li din it-talba għal deċiżjoni preliminari ġiet ippreżentata fir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja fid‑29 ta’ Lulju 2020, il-Qorti tal-Ġustizzja għad għandha ġurisdizzjoni sabiex tiddeċiedi dwar din it-talba u l-qorti tar-rinviju hija marbuta b’din is-sentenza.
Fil‑25 ta’ Mejju 2021, il-Qorti tal-Ġustizzja indirizzat mistoqsija lill-partijiet u lill-persuni interessati l-oħra, fis-sens tal-Artikolu 23 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, li biha huma kienu mistiedna sabiex jistabbilixxu l-fehmiet tagħhom dwar l-effett, jekk hemm, tas-sentenza tat‑13 ta’ Jannar 2021, Bundesrepublik Deutschland (Status ta’ refuġjat ta’ persuna mingħajr Stat ta’ oriġini Palestinjana) (
C‑507/19
,
EU:C:2021:3
), għall-finijiet tar-risposta, b’mod partikolari għall-ewwel domanda għal deċiżjoni preliminari.
Tweġibiet għal din il-mistoqsija kienu ppreżentati minn NB u AB, mill-Ministru għall-Intern, mill-Kummissarju Għoli tan-Nazzjonijiet Uniti għar-Refuġjati u mill-Kummissjoni Ewropea. Fil‑25 ta’ Mejju 2021, il-Qorti tal-Ġustizzja indirizzat ukoll mistoqsija lill-Kummissarju Għoli tan-Nazzjonijiet Uniti għar-Refuġjati dwar l-obbligi ġuridiċi tal-UNRWA fir-rigward tal-assistenza lit-tfal b’diżabbiltà u dwar il-miżuri effettivament stabbiliti, partikolarment fil-Libanu. Il-Kummissarju Għoli tan-Nazzjonijiet Uniti għar-Refuġjati u kif ukoll NB u AB wieġbu din il-mistoqsija.
Fuq id‑domandi preliminari
Osservazzjonijiet preliminari
Qabel ma tingħata risposta għad-domandi magħmula, fl-ewwel lok għandu jitfakkar li, skont l-Artikolu 1 tal-Protokoll (Nru 21) dwar il-Pożizzjoni tar-Renju Unit u l-Irlanda fir-rigward ta’ l-Ispazju ta’ Libertà, Sigurtà u Ġustizzja (
ĠU 2008, C 115, p. 295
), anness mat-Trattati UE u FUE, ir-Renju Unit jibbenefika minn sistema derogatorja li tinkludi l-miżuri kollha adottati fil-kuntest tal-ispazju ta’ libertà, sigurtà u ġustizzja u għandu l-possibbiltà li ma jipparteċipax fil-proċeduri leġiżlattivi f’dan il-qasam.
Issa, għalkemm ir-Renju Unit, kif tiddikjara l-premessa 38 tad-Direttiva 2004/83, ipparteċipa fl-adozzjoni u fl-applikazzjoni ta’ din id-direttiva, huwa, min-naħa l-oħra, għamel użu minn din is-sistema derogatorja għad-Direttiva 2011/95, li ħassret id-Direttiva 2004/83 b’effett mill‑21 ta’ Diċembru 2013.
B’hekk, skont il-premessa 50 tad-Direttiva 2011/95, ir-Renju Unit ma ħax sehem fl-adozzjoni ta’ din id-direttiva u ma huwiex marbut biha jew suġġett għall-applikazzjoni tagħha.
Barra minn hekk, mill-Artikolu 40 tad-Direttiva 2011/95 jirriżulta li d-Direttiva 2004/83 hija mħassra b’effett mill‑21 ta’ Diċembru 2013 fir-rigward biss tal-Istati Membri marbuta mid-Direttiva 2011/95.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, hija d-Direttiva 2004/83 li tkompli tapplika fir-rigward tar-Renju Unit, fil-limiti mfakkra fil-punti 29 u 30 ta’ din is-sentenza.
Fit-tieni lok, għandu jitfakkar ukoll li, kif jirriżulta mill-premessi 3, 16 u 17 tad-Direttiva 2004/83, il-Konvenzjoni ta’ Genève tikkostitwixxi l-bażi tas-sistema legali internazzjonali ta’ protezzjoni tar-refuġjati u li d-dispożizzjonijiet ta’ din id-direttiva dwar il-kundizzjonijiet għall-għoti tal-istatus ta’ refuġjat u dwar il-kontenut ta’ dan tal-aħħar ġew adottati biex jgħinu lill-awtoritajiet kompetenti tal-Istati Membri japplikaw din il-konvenzjoni billi jibbażaw ruħhom fuq kunċetti u kriterji komuni (sentenzi tas‑17 ta’ Ġunju 2010, Bolbol,
C‑31/09
,
EU:C:2010:351
, punt
, u tad‑19 ta’ Diċembru 2012, Abed El Karem El Kott et,
C‑364/11
,
EU:C:2012:826
, punt
).
Għaldaqstant, l-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2004/83 għandha ssir fid-dawl tal-istruttura ġenerali u tal-għan tagħha, billi jiġu osservati l-Konvenzjoni ta’ Genève u t-Trattati l-oħra rilevanti msemmija fl-Artikolu 78(1) TFUE. Din l-interpretazzjoni għandha ssir ukoll, kif jirriżulta mill-premessa 10 tal-istess direttiva, b’rispett tad-drittijiet irrikonoxxuti mill-Karta tad-Drittijiet Fundamentali (sentenzi tas‑17 ta’ Ġunju 2010, Bolbol,
C‑31/09
,
EU:C:2010:351
, punt
, u tad‑19 ta’ Diċembru 2012, Abed El Karem El Kott et,
C‑364/11
,
EU:C:2012:826
, punt
).
Fit-tielet lok, għandu jiġi ppreċiżat li l-Artikolu 12(1)(a) tad-Direttiva 2004/83 essenzjalment jikkorrispondi mal-Artikolu 12(1)(a) tad-Direttiva 2011/95, bir-riżultat li l-ġurisprudenza li tikkonċerna din it-tieni dispożizzjoni hija rilevanti għall-interpretazzjoni tal-ewwel waħda (ara, b’analoġija, is-sentenza tat‑13 ta’ Jannar 2021, Bundesrepublik Deutschland (Status ta’ refuġjat ta’ persuna mingħajr Stat ta’ oriġini Palestinjana),
C‑507/19
,
EU:C:2021:3
, punt
).
Huwa fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet li għandha tingħata risposta għad-domandi magħmula.
Fuq l‑ewwel domanda
Permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk it-tieni sentenza tal-Artikolu 12(1)(a) tad-Direttiva 2004/83 għandhiex tiġi interpretata fis-sens li, sabiex jiġi ddeterminat jekk il-protezzjoni jew l-assistenza tal-UNRWA waqfitx, b’tali mod li persuna tista’
ipso facto
titlob l-“istatus ta’ refuġjat” fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni biss iċ-ċirkustanzi rilevanti bħalma jkunu fil-mument tat-tluq ta’ dik il-persuna miż-żona ta’ operazzjoni tal-UNRWA jew anki ċ-ċirkustanzi kif ikunu fil-mument li l-awtoritajiet kompetenti jeżaminaw talba għall-għoti tal-istatus ta’ refuġjat jew li l-awtoritajiet ġudizzjarji kkonċernati jiddeċiedu dwar il-kawża mibdija kontra deċiżjoni ta’ rifjut ta’ għoti ta’ tali status.
Sabiex tingħata risposta għal din id-domanda, għandu jiġi rrilevat li, skont l-ewwel sentenza tal-Artikolu 12(1)(a) tad-Direttiva 2004/83, kull ċittadin ta’ pajjiż terz jew persuna mingħajr Stat huwa eskluż mill-istatus ta’ refuġjat jekk “huwa jew hija jaqgħu fl-iskop ta’ l-Artikolu 1 D tal-Konvenzjoni ta’ Ġinevra, li għandha x’taqsam mal-protezzjoni jew l-għajnuna minn organi jew aġenziji tan-Nazzjonijiet Uniti għajr il-Kummissarju Għoli tan-Nazzjonijiet Uniti għar-Refuġjati”.
L-ewwel paragrafu tal-Artikolu 1D tal-Konvenzjoni ta’ Genève jipprovdi li din ma hijiex applikabbli għall-persuni li “attwalment qegħdin jirċievu” protezzjoni jew assistenza “minn organu jew istituzzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti li ma humiex il-Kummissarju Għoli tan-Nazzjonijiet Uniti għar-Refuġjati”.
L-UNRWA hija organu tan-Nazzjonijiet Uniti li ġie stabbilit sabiex jipproteġi u jassisti lill-Palestinjani fil-kwalità tagħhom ta’ “refuġjati tal-Palestina”. Il-mandat tagħha, li ġie estiż sat‑30 ta’ Ġunju 2023, jestendi fiż-żona ta’ operazzjoni tagħha, li hija komposta minn ħames setturi, jiġifieri l-iStrixxa ta’ Gaża, ix-Xatt tal-Punent (inkluża Ġerusalem tal-Lvant), il-Ġordan, il-Libanu u s-Sirja.
Għalhekk, kull persuna, bħal AB, li hija rreġistrata mal-UNRWA, tista’ tirċievi protezzjoni u assistenza ta’ dan l-organu għall-benessri tagħha bħala refuġjat (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑25 ta’ Lulju 2018, Alheto,
C‑585/16
,
EU:C:2018:584
, punt
).
Minħabba dan l-istatus speċifiku ta’ refuġjat stabbilit fl-imsemmija territorji tal-Lvant Qarib għall-Palestinjani, il-persuni rreġistrati mal-UNRWA huma, bħala prinċipju, skont l-ewwel sentenza tal-Artikolu 12(1)(a) tad-Direttiva 2004/83, li tikkorrispondi mal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 1D tal-Konvenzjoni ta’ Genève, esklużi mill-istatus ta’ refuġjat fl-Unjoni (sentenza tat‑13 ta’ Jannar 2021, Bundesrepublik Deutschland (Status ta’ refuġjat ta’ persuna mingħajr Stat ta’ oriġini Palestinjana),
C‑507/19
,
EU:C:2021:3
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Barra minn hekk, mit-tieni sentenza tal-Artikolu 12(1)(a) tad-Direttiva 2004/83, li jikkorrispondi mat-tieni paragrafu tal-Artikolu 1D tal-Konvenjoni ta’ Genève, jirriżulta li, meta l-applikant għal protezzjoni internazzjonali fl-Unjoni ma jkunx għadu jgawdi mill-protezzjoni jew mill-assistenza tal-UNRWA, din l-esklużjoni ma tibqax tapplika (sentenza tat‑13 ta’ Jannar 2021, Bundesrepublik Deutschland (Status ta’ refuġjat ta’ persuna mingħajr Stat ta’ oriġini Palestinjana),
C‑507/19
,
EU:C:2021:3
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
B’hekk, it-tieni sentenza tal-Artikolu 12(1)(a) tad-Direttiva 2004/83 japplika meta, abbażi ta’ evalwazzjoni individwali tal-elementi rilevanti kollha, jirriżulta li l-persuna mingħajr Stat ta’ oriġini Palestinjana kkonċernata tkun tinsab f’sitwazzjoni personali ta’ inċertezza gravi u li l-UNRWA, li l-assistenza tagħha ntalbet mill-parti kkonċernata, tkun tinsab f’sitwazzjoni ta’ impossibbiltà li tiżguralha kundizzjonijiet ta’ ħajja konformi mal-missjoni tagħha, u b’hekk din il-persuna mingħajr Stat ikollha, minħabba ċirkustanzi li jmorru lil hinn mill-kontrol tagħha u indipendenti mir-rieda tagħha, tkun obbligata titlaq miż-żona ta’ operazzjoni tal-UNRWA. F’dan il-każ, l-imsemmija persuna mingħajr Stat tista’, sakemm ma tkunx taqa’ taħt waħda mir-raġunijiet ta’ esklużjoni ddikjarati fl-Artikolu 12(1)(b), fl-Artikolu 12(2) u fl-Artikolu 12(3) ta’ din id-direttiva, tinvokaha
ipso facto
mingħajr ma jkollha neċessarjament turi li raġonevolment tibża’ li tiġi ppersegwitata, fis-sens tal-Artikolu 2(ċ) tal-imsemmija direttiva (sentenza tat‑13 ta’ Jannar 2021, Bundesrepublik Deutschland (Status ta’ refuġjat ta’ persuna mingħajr Stat ta’ oriġini Palestinjana),
C‑507/19
,
EU:C:2021:3
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
F’dan ir-rigward għandu madankollu jiġi ppreċiżat li l-fatt li wieħed jista’
ipso facto
jinvoka l-imsemmija direttiva, fis-sens tal-Artikolu 12(1)(a) tagħha, ma jimplikax dritt inkundizzjonali li jiġi rikonoxxut lilu l-istatus ta’ refuġjat. Fil-fatt, għalkemm il-persuna li għandha d-dritt li tinvoka
ipso facto
d-Direttiva 2004/83 mhux neċessarjament għandha turi li hija għandha l-biża’ li tiġi ppersegwitata, fis-sens tal-Artikolu 2(ċ) tagħha, hija għandha madankollu tippreżenta, hekk kif għamlu r-rikorrenti fil-kawża prinċipali, applikazzjoni intiża sabiex jinkiseb l-istatus ta’ refuġjat li għandha tiġi eżaminata mill-awtoritajiet kompetenti tal-Istat Membru responsabbli (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad‑19 ta’ Diċembru 2012, Abed El Karem El Kott et,
C‑364/11
,
EU:C:2012:826
, punti
u
).
Madankollu, kif essenzjalment irrileva l-Avukat Ġenerali fil-punt 52 tal-konklużjonijiet tiegħu, għalkemm l-Artikolu 12(1)(a) tad-Direttiva 2004/83 ma jindikax b’mod preċiż liema huwa l-mument rilevanti għall-finijiet tal-evalwazzjoni, mill-awtoritajiet jew mill-qrati nazzjonali kompetenti, tal-waqfien tal-assistenza jew tal-protezzjoni tal-UNRWA, l-użu tal-kliem “li attwalment qegħdin jirċievu”, li jinsab fl-ewwel paragrafu tal-Artikolu 1D tal-Konvenzjoni ta’ Genève u “tintemm” fit-tieni paragrafu tal-istess dispożizzjoni, jiffavorixxi evalwazzjoni intiża li tiddetermina jekk dik l-assistenza jew dik il-protezzjoni effettivament waqfitx, fis-sens tal-Artikolu 12(1)(a) tad-Direttiva 2004/83.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, tali evalwazzjoni għandha tkun ibbażata fuq evalwazzjoni individwali tal-elementi jew fatturi rilevanti kollha tas-sitwazzjoni inkwistjoni kif tkun fil-mument tat-tluq tal-applikanti kkonċernati miż-żona ta’ operazzjoni tal-UNRWA filwaqt li jittieħdu inkunsiderazzjoni ċ-ċirkustanzi kif ikunu fil-mument li fih l-awtoritajiet amministrattivi kompetenti jagħtu d-deċiżjoni tagħhom dwar l-applikazzjoni mressqa mill-persuna kkonċernata intiża sabiex tikseb l-istatus ta’ refuġjat jew kif ikunu fil-mument li fih l-awtoritajiet ġudizzjarji kkonċernati jiddeċiedu dwar ir-rikors kontra deċiżjoni ta’ rifjut tal-għoti tal-istatus ta’ refuġjat. Għandha tittieħed partikolarment inkunsiderazzjoni s-sitwazzjoni fejn il-persuna kkonċernata tkun f’pożizzjoni li tirritorna fiż-żona ta’ operazzjoni tal-UNRWA inkwantu ċ-ċirkustanzi li bihom hija tkun ġiet irrikonoxxuta bħala refuġjat ikunu waqfu jeżistu (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tad‑19 ta’ Diċembru 2012, Abed El Karem El Kott et,
C‑364/11
,
EU:C:2012:826
, punt
, kif ukoll tat-13 ta’ Jannar 2021, Bundesrepublik Deutschland (Status ta’ refuġjat ta’ persuna mingħajr Stat ta’ oriġini Palestinjana),
C‑507/19
,
EU:C:2021:3
, punti
u
).
Il-ħtieġa li titwettaq tali evalwazzjoni hija konformi mal-istruttura ġenerali tas-sistema stabbilita bid-Direttiva 2004/83. F’dan ir-rigward, mill-Artikolu 4(3)(a) tad-Direttiva 2004/83 u mill-Artikolu 5(1) tagħha jirriżulta li, sabiex tingħata deċiżjoni fuq applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni l-fatti rilevanti kollha li jikkonċernaw il-pajjiż ta’ oriġini “fil-ħin tat-teħid ta’ deċiżjoni fuq l-applikazzjoni” kif ukoll, jekk ikun il-każ, avvenimenti li jkunu seħħew sa mit-tluq tal-applikant mill-pajjiż ta’ oriġini.
F’dan ir-rigward għandu barra minn hekk jiġi ppreċiżat li l-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li, skont l-Artikolu 46(3) tad-Direttiva 2013/32, l-Istati Membri huma obbligati jorganizzaw id-dritt nazzjonali tagħhom b’mod li t-trattament tar-rikorsi msemmija minn dik id-dispożizzjoni jkun jinkludi eżami “sħiħ u
ex nunc
”, tal-inqas fil-proċeduri ta’ azzjoni quddiem qorti tal-ewwel istanza, tal-punti kollha ta’ fatt u ta’ liġi li jippermettulha twettaq evalwazzjoni aġġornata tal-każ ineżami. Kif diġà ippreċiżat il-Qorti tal-Ġustizzja, l-espressjoni “
ex nunc
” u l-aġġettiv “sħiħ” li jinsabu f’din id-dispożizzjoni jenfasizzaw l-obbligu tal-qorti li twettaq evalwazzjoni li tkun tieħu inkunsiderazzjoni, jekk ikun il-każ, kemm l-elementi li l-awtorità determinanti ħadet jew imissha ħadet inkunsiderazzjoni kif ukoll l-elementi ġodda li jkunu rriżultaw wara l-adozzjoni tad-deċiżjoni li hija s-suġġett tal-azzjoni. Is-setgħa li, b’hekk, għandha l-qorti li tieħu inkunsiderazzjoni elementi ġodda li dwarhom din l-awtorità ma tatx deċiżjoni hija inkluża fl-għan tad-Direttiva 2013/32, liema direttiva hija intiża b’mod partikolari, kif jirriżulta b’mod partikolari mill-premessa 18 tagħha, sabiex l-applikazzjonijiet għal protezzjoni internazzjonali jiġu pproċessati “malajr kemm jista’ jkun […] mingħajr preġudizzju għat-twettiq ta’ eżami xieraq u komplut” (sentenza tat-13 ta’ Jannar 2021, Bundesrepublik Deutschland (Status ta’ refuġjat ta’ persuna mingħajr Stat ta’ oriġini Palestinjana),
C‑507/19
,
EU:C:2021:3
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Fil-fatt, kif sostniet il-Kummissjoni fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, anki jekk persuna kienet, fil-passat, imġiegħla titlaq miż-żona ta’ operazzjoni peress li kienet tinsab fi stat personali ta’ inċertezza gravi, xejn ma jiġġustifika li jingħatalha
ipso facto
l-istatus ta’ refuġjat skont it-tieni sentenza tal-Artikolu 12(1)(a) tad-Direttiva 2004/83, jekk is-sitwazzjoni fiż-żona ta’ operazzjoni tjiebet sew fil-frattemp b’tali mod li l-persuna ma tkunx għadha tinsab fi stat personali ta’ inċertezza gravi u li jkun possibbli għall-UNRWA li mill-ġdid tiżguralha kundizzjonijiet tal-ħajja skont il-missjoni tagħha. Konsegwentement, l-awtoritajiet u l-qrati mitluba jiddeċiedu dwar il-possibbiltà li l-istatus ta’ refuġjat jiġi invokat
ipso facto
għandhom jivverifikaw ukoll jekk huwiex attwalment possibbli li wieħed jirritorna fiż-żona ta’ operazzjoni tal-UNRWA. Jekk dan ikun il-każ, l-applikant ikollu jiġi eskluż, skont l-ewwel sentenza tal-Artikolu 12(1)(a) tad-Direttiva 2004/83, mill-istatus ta’ refuġjat.
Huma għalhekk l-awtoritajiet u l-qrati nazzjonali li għandhom ġurisdizzjoni sabiex iwettqu evalwazzjoni fuq bażi individwali tal-elementi rilevanti kollha li għandhom jivverifikaw mhux biss jekk it-tluq miż-żona ta’ operazzjoni tal-UNRWA ta’ applikanti għal status ta’ refuġjat skont it-tieni sentenza tal-Artikolu 12(1)(a) tad-Direttiva 2004/83 jistax ikun iġġustifikat, konformement mal-ġurisprudenza mfakkra fil-punt 50 ta’ din is-sentenza, permezz ta’ raġunijiet li jmorru lil hinn mill-kontroll tagħhom u indipendenti mir-rieda tagħhom, li għalhekk waqqfuhom milli jirċievu l-protezzjoni jew l-assistenza mill-UNRWA, iżda wkoll jekk humiex preżentement imċaħħda milli jirċievu din il-protezzjoni jew din l-assistenza minħabba s-sitwazzjoni allegatament iddeterjorata fiż-żona ta’ operazzjoni inkwistjoni għal raġunijiet li jmorru lil hinn mill-kontroll tagħhom u indipendenti mir-rieda tagħhom.
Fid-dawl tal-punti preċedenti, ir-risposta għall-ewwel domanda għandha tkun li t-tieni sentenza tal-Artikolu 12(1)(a) tad-Direttiva 2004/83 għandha tiġi interpretata fis-sens li, sabiex jiġi ddeterminat jekk il-protezzjoni jew l-assistenza tal-UNRWA waqfitx, b’tali mod li persuna tista’ titlob
ipso facto
l-“istatus ta’ refuġjat” fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni, fil-kuntest ta’ evalwazzjoni individwali, iċ-ċirkustanzi rilevanti bħalma jkunu mhux biss fil-mument tat-tluq ta’ din il-persuna miż-żona ta’ operazzjoni tal-UNRWA, iżda wkoll fil-mument fejn l-awtoritajiet amministrattivi kompetenti jeżaminaw applikazzjoni għal għoti tal-istatus ta’ refuġjat jew fejn l-awtoritajiet ġudizzjarji kkonċernati jiddeċiedu dwar l-azzjoni mibdija kontra deċiżjoni ta’ rifjut ta’ għoti ta’ tali status.
Fuq it‑tieni domanda
Permezz tat-tieni domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk it-tieni sentenza tal-Artikolu 12(1)(a) tad-Direttiva 2004/83 għandhiex tiġi interpretata fis-sens li, fil-kuntest tal-analiżi intiża sabiex jiġi ddeterminat jekk il-protezzjoni jew l-assistenza tal-UNRWA waqfitx, b’tali mod li persuna tista’
ipso facto
titlob l-“istatus ta’ refuġjat”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, meta l-persuna kkonċernata tistabbilixxi li hija kienet imġiegħla titlaq miż-żona ta’ operazzjoni tal-UNRWA għal raġunijiet li jmorru lil hinn mill-kontroll tagħha u indipendenti mir-rieda tagħha, huwa l-Istat Membru, jekk iqis li dik il-persuna issa tista’ tirritorna f’dik iż-żona u li hemmhekk tibbenefika minn dik il-protezzjoni jew minn dik l-assistenza, li għandu jistabbilixxi li dan huwa l-każ.
Sabiex tingħata risposta għal din id-domanda, għandu jitfakkar li, skont l-Artikolu 13 tad-Direttiva 2004/83, l-Istati Membri għandhom jagħtu l-istatus ta’ refuġjat lil kull ċittadin ta’ pajjiż terz jew persuna mingħajr Stat li jissodisfa l-kundizzjonijiet sabiex jitqies bħala refuġjat, konformement mal-Kapitoli II u III ta’ din id-direttiva.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, sabiex jingħata l-istatus ta’ refuġjat lil applikant skont it-tieni sentenza tal-Artikolu 12(1)(a) tal-imsemmija direttiva, li jinsab fil-Kapitolu III tagħha, għandha titwettaq evalwazzjoni tal-fatti u taċ-ċirkustanzi skont l-Artikolu 4 tad-Direttiva 2004/83, li jinsab fil-Kapitolu II tagħha.
B’mod partikolari, skont l-Artikolu 4(1) tad-Direttiva 2004/83, l-Istati Membri jistgħu jqisu li huwa l-applikant li għandu jissottometti kemm jista’ jkun malajr l-elementi kollha meħtieġa sabiex tiġi ssostanzjata l-applikazzjoni tiegħu għal protezzjoni internazzjonali. Sussegwentement, huwa l-Istat Membru li, f’kooperazzjoni mal-applikant, għandu jevalwa l-elementi rilevanti tal-applikazzjoni.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li l-evalwazzjoni tal-fatti u taċ-ċirkustanzi prevista fl-Artikolu 4 tad-Direttiva 2004/83 u li jippermettu li tingħata bażi għal applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali ssir, essenzjalment, f’żewġ stadji distinti. L-ewwel stadju jikkonċerna l-istabbiliment taċ-ċirkustanzi fattwali li jistgħu jikkostitwixxu l-provi insostenn tal-applikazzjoni, filwaqt li t-tieni stadju jikkonċerna l-evalwazzjoni ġuridika ta’ dawn il-provi, li tikkonsisti f’li jiġi deċiż jekk, fid-dawl tal-fatti li jikkaratterizzaw każ speċifiku, il-kundizzjonijiet bażiċi previsti mid-dispożizzjonijiet rilevanti tad-Direttiva 2004/83 għall-għoti ta’ protezzjoni internazzjonali humiex issodisfatti (sentenza tat‑2 ta’ Diċembru 2014, A et,
C‑148/13 sa C‑150/13
,
EU:C:2014:2406
, punt
).
Fil-kuntest ta’ dan l-ewwel stadju, li fih tidħol it-tieni domanda, għalkemm, skont l-Artikolu 4(1) tad-Direttiva 2004/83, huwa l-applikant li għandu jippreżenta, kemm jista’ jkun malajr, l-elementi kollha neċessarji sabiex jissostanzja l-applikazzjoni tiegħu għal protezzjoni internazzjonali, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ċċarat li l-awtoritajiet tal-Istati Membri għandhom, jekk ikun il-każ, jikkooperaw b’mod attiv miegħu sabiex jiddeterminaw u jikkompletaw l-elementi rilevanti tal-applikazzjoni, peress li dawn l-awtoritajiet huma, barra minn hekk, ta’ spiss f’pożizzjoni aħjar mill-applikant sabiex ikollhom aċċess għal ċerti tipi ta’ dokumenti (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑22 ta’ Novembru 2012, M.,
C‑277/11
,
EU:C:2012:744
, punti
u
).
Għalhekk, f’dan il-każ, huwa ċertament possibbli li mill-Artikolu 4(1) tad-Direttiva 2004/83 jiġi dedott li huma l-applikanti li għandhom jipproduċu l-prova li huma effettivament irrikorrew għall-protezzjoni jew għall-assistenza tal-UNRWA u li din il-protezzjoni jew din l-assistenza waqfet. Madankollu, filwaqt li l-applikanti jinsabu f’pożizzjoni li jipproduċu l-prova li, fil-mument li fih telqu miż-żona ta’ operazzjoni tal-UNRWA, huma kienu effettivament imġiegħla jagħmlu dan għal raġunijiet li jmorru lil hinn mill-kontroll tagħhom u indipendenti mir-rieda tagħhom, b’mod partikolari għaliex kienu jinsabu fi stat personali ta’ inċertezza gravi u l-UNRWA ma setgħetx tiżguralhom kundizzjonijiet ta’ ħajja konformi mal-missjoni tagħha f’din iż-żona, imbagħad huwa l-Istat Membru li għandu juri, jekk ikun il-każ, li ċ-ċirkustanzi fiż-żona tal-operazzjoni kkonċernata nbidlu fil-frattemp, b’tali mod li dawn il-persuni jistgħu jibbenefikaw mill-ġdid mill-protezzjoni jew mill-assistenza tal-UNRWA.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, ir-risposta għat-tieni domanda għandha tkun li t-tieni sentenza tal-Artikolu 12(1)(a) tad-Direttiva 2004/83 għandha tiġi interpretata fis-sens li, fil-kuntest tal-analiżi intiża sabiex jiġi ddeterminat jekk il-protezzjoni jew l-assistenza tal-UNRWA waqfitx, b’tali mod li persuna tista’ titlob
ipso facto
l-“istatus ta’ refuġjat” fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, meta l-persuna kkonċernata tistabbilixxi li hija kienet imġiegħla titlaq miż-żona ta’ operazzjoni tal-UNRWA għal raġunijiet li jmorru lil hinn mill-kontroll tagħha u indipendenti mir-rieda tagħha, huwa l-Istat Membru, jekk iqis li dik il-persuna issa tinsab f’pożizzjoni li tirritorna f’dik iż-żona u li hemmhekk tibbenefika minn dik il-protezzjoni jew minn dik l-assistenza, li għandu jistabbilixxi li dan huwa l-każ.
Fuq it‑tielet domanda
Permezz tat-tielet domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk it-tieni sentenza tal-Artikolu 12(1)(a) tad-Direttiva 2004/83 għandhiex tiġi interpretata fis-sens li, sabiex jiġi ddeterminat jekk il-protezzjoni jew l-assistenza tal-UNRWA waqfitx, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, b’tali mod li persuna li tkun talbet li tibbenefika minn protezzjoni internazzjonali kienet imġiegħla titlaq iż-żona ta’ operazzjoni ta’ dan l-organu, huwa neċessarju li jiġi stabbilit li l-UNRWA jew l-Istat li fit-territorju tiegħu hija topera kellha l-intenzjoni li timponi dannu fuq dik il-persuna jew li ċċaħħadha minn assistenza, permezz ta’ azzjoni jew permezz ta’ omissjoni.
Sabiex tingħata risposta għal din id-domanda, għandu jitfakkar li, kif il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet, sabiex tiddetermina jekk l-assistenza jew il-protezzjoni tal-UNRWA effettivament waqfitx, fis-sens tat-tieni sentenza tal-Artikolu 12(1)(a) tad-Direttiva 2004/83, huma l-awtoritajiet u l-qrati nazzjonali kompetenti li għandhom jivverifikaw jekk it-tluq tal-persuna kkonċernata huwiex iġġustifikat minn raġunijiet li jmorru lil hinn mill-kontroll tagħha u li huma indipendenti mir-rieda tagħha, li jġegħluha tħalli din iż-żona, fejn b’hekk ma tkunx tista’ tibbenefika mill-assistenza mogħtija mill-UNRWA (sentenza tad‑19 ta’ Diċembru 2012, Abed El Karem El Kott et,
C‑364/11
,
EU:C:2012:826
, punt
).
F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li kemm it-tieni sentenza tal-Artikolu 12(1)(a) tad-Direttiva 2004/83 kif ukoll l-Artikolu 1D tal-Konvenzjoni ta’ Genève, jeżiġu evalwazzjoni oġġettiva tal-kwistjoni dwar jekk l-assistenza jew il-protezzjoni tal-UNRWA effettivament waqfitx għal xi raġuni, peress li dan l-organu ma jkunx iktar f’pożizzjoni, għal raġunijiet oġġettivi jew marbuta mas-sitwazzjoni individwali tal-applikant, li jiżgura lil dan tal-aħħar il-kundizzjonijiet tal-ħajja konformi mal-missjoni li huwa inkarigat biha.
Għalhekk, għall-finijiet ta’ tali evalwazzjoni, ma huwiex neċessarju li wieħed jibbaża ruħu fuq elementi suġġettivi bħall-intenzjonijiet tal-UNRWA jew tal-Istat li fit-territorju tiegħu hija topera. Fil-fatt, l-introduzzjoni ta’ tali rekwiżit għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-Artikolu 12(1)(a) tad-Direttiva 2004/83 twassal sabiex titnaqqas indebitament il-portata ta’ din id-dispożizzjoni u sabiex tillimita indebitament u b’mod sinjifikattiv il-portata tal-protezzjoni mogħtija lill-persuni mingħajr Stat ta’ oriġini Palestinjana.
Ċertament, kif irrileva l-Avukat Ġenerali fil-punt 74 tal-konklużjonijiet tiegħu, li kieku kellu jiġi stabbilit li l-UNRWA jew l-Istat li fit-territorju tiegħu hija topera kkawżat dannu fuq il-persuni kkonċernati jew ċaħħdithom mill-assistenza jew protezzjoni b’mod intenzjonali permezz ta’ att jew omissjoni, tali prova tkun naturalment partikolarment rilevanti. Madankollu, għall-finijiet tal-applikazzjoni tat-tieni sentenza tal-Artikolu 12(1)(a) tad-Direttiva 2004/83, ma huwiex neċessarju li tingħata l-prova ta’ intenzjoni ta’ din in-natura.
Fid-dawl tal-punti preċedenti kollha, ir-risposta għat-tielet domanda għandha tkun li t-tieni sentenza tal-Artikolu 12(1)(a) tad-Direttiva 2004/83 għandha tiġi interpretata fis-sens li, sabiex jiġi ddeterminat jekk il-protezzjoni jew l-assistenza tal-UNRWA waqfitx, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, b’mod li persuna li talbet li tibbenefika minn protezzjoni internazzjonali kienet imġiegħla titlaq miż-żona ta’ operazzjoni ta’ dan l-organu, ma huwiex neċessarju li jiġi stabbilit li l-UNRWA jew l-Istat li fit-territorju tiegħu hija topera kellha l-intenzjoni li timponi dannu fuq dik il-persuna jew li ċċaħħadha mill-assistenza, permezz ta’ azzjoni jew ta’ omissjoni. Għall-finijiet ta’ din id-dispożizzjoni, huwa biżżejjed li jiġi stabbilit li l-assistenza jew il-protezzjoni tal-UNRWA effettivament waqfet għal kwalunkwe raġuni b’tali mod li dan l-organu ma għadux f’pożizzjoni, għal raġunijiet oġġettivi jew marbuta mas-sitwazzjoni individwali tal-imsemmija persuna, li jiżguralha l-kundizzjonijiet ta’ għajxien konformi mal-missjoni li huwa inkarigat minnha.
Fuq ir‑raba’ domanda
Permezz tar-raba’ domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk it-tieni sentenza tal-Artikolu 12(1)(a) tad-Direttiva 2004/83, moqrija flimkien mal-Artikolu 1D tal-Konvenzjoni ta’ Genève, għandhiex tiġi interpretata fis-sens li, fil-kuntest tal-evalwazzjoni tal-kundizzjonijiet meħtieġa sabiex jiġi vverifikat jekk kienx hemm waqfien tal-protezzjoni jew tal-għajnuna tal-UNRWA, b’tali mod li persuna tista’ titlob
ipso facto
l-“istatus ta’ refuġjat”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni tad-Direttiva 2004/83, hemm lok li tittieħed inkunsiderazzjoni l-assistenza pprovduta lil din il-persuna minn atturi tas-soċjetà ċivili, bħall-organizzazzjonijiet mhux governattivi (NGOs).
Sabiex tingħata risposta għal din id-domanda, għandu jiġi rrilevat li kemm it-tieni sentenza tal-Artikolu 12(1)(a) tad-Direttiva 2004/83 kif ukoll l-Artikolu 1D tal-Konvenzjoni ta’ Genève, jagħmlu riferiment biss għall-protezzjoni jew għall-assistenza “minn organu jew istituzzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti li ma humiex il-Kummissarju Għoli tan-Nazzjonijiet Uniti għar-Refuġjati” u ma jsemmux appoġġ eventwali jew eventwali servizzi pprovduti minn entitajiet oħra li ma humiex in-Nazzjonijiet Uniti, bħalma huma n-NGOs.
Barra minn hekk, kif tfakkar fil-punt 50 ta’ din is-sentenza, it-tieni sentenza tal-Artikolu 12(1)(a) tad-Direttiva 2004/83 tapplika meta, abbażi ta’ evalwazzjoni individwali tal-elementi rilevanti kollha, jirriżulta li l-persuna mingħajr Stat ta’ oriġini Palestinjana kkonċernata tinsab fi stat personali ta’ inċertezza gravi u li l-UNRWA, li l-assistenza tagħha tkun intalbet mill-persuna kkonċernata, ikun impossibbli għaliha li tiżguralha protezzjoni u assistenza skont il-mandat tagħha, u b’hekk din il-persuna mingħajr Stat tispiċċa, għal raġunijiet li jmorru lil hinn mill-kontroll tagħha u indipendenti mir-rieda tagħha, imġiegħla titlaq miż-żona ta’ operazzjoni tal-UNRWA.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jiġi kkonstatat li kemm it-tieni sentenza tal-Artikolu 12(1)(a) tad-Direttiva 2004/83 u kif ukoll l-Artikolu 1D tal-Konvenzjoni ta’ Genève jirreferu biss, essenzjalment, għall-protezzjoni jew għall-assistenza tal-UNRWA.
Issa, l-UNRWA hija aġenzija tan-Nazzjonijiet Uniti, stabbilita mill-Assemblea Ġenerali tagħhom, u l-kompitu tagħha huwa li tipprovdi protezzjoni u assistenza lir-refuġjati Palestinjani skont il-mandat tagħha. Minħabba l-istatus mogħti lill-UNRWA u l-missjoni fdata lilha, ma jistax ikun li dan l-organu jiġi assimilat ma’ atturi tas-soċjetà ċivili bħan-NGOs, li jikkostitwixxu entitajiet tabilħaqq differenti mill-UNRWA u ma jinsabux fl-istess pożizzjoni bħal din tal-aħħar inkwantu huma ma jistgħux jipprovdu “assistenza” jew “protezzjoni” għall-finijiet tal-Konvenzjoni ta’ Genève u tad-Direttiva 2004/83.
Madankollu, dan ma jippermettix li jiġi kkontestat il-fatt li, kif jirriżulta mill-proċess ippreżentat lill-Qorti tal-Ġustizzja, il-kooperazzjoni ta’ atturi tas-soċjetà ċivili bħal NGOs tista’ tkun essenzjali sabiex tippermetti lill-UNRWA tkompli l-missjoni tagħha. Fil-fatt, jidher li, fid-dawl tad-diffikultajiet dejjem ikbar li ltaqgħet magħhom fl-eżekuzzjoni tal-mandat tagħha, tal-inqas f’ċerti setturi taż-żona ta’ operazzjoni tagħha, l-UNRWA, fil-prattika, irrikorriet għal tali kooperazzjoni.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, ma jistax jiġi eskluż li, meta tali kooperazzjoni tkun teżisti, l-assistenza pprovduta minn atturi tas-soċjeta ċivili bħan-NGOs għandha tittieħed inkunsiderazzjoni fl-evalwazzjoni tal-kwistjoni dwar jekk kienx hemm waqfien tal-protezzjoni jew tal-assistenza tal-UNRWA, b’tali mod li applikanti jistgħu jitolbu
ipso facto
l-istatus ta’ refuġjat, fis-sens tat-tieni sentenza tal-Artikolu 12(1)(a) tad-Direttiva 2004/83.
Madankollu, kull assistenza pprovduta minn atturi tas-soċjetà ċivili, bħal NGOs, għandha effettivament tittieħed inkunsiderazzjoni, bil-kundizzjoni li l-UNRWA jkollha magħhom relazzjoni formali ta’ kooperazzjoni, ta’ natura stabbli, li fil-kuntest tagħha dawn tal-aħħar jassistu lill-UNRWA fit-twettiq tal-mandat tagħha.
Dan huwa b’mod partikolari l-każ meta, kif osserva essenzjalment l-Avukat Ġenerali fil-punti 83 sa 85 tal-konklużjonijiet tiegħu, il-provvista ta’ tali protezzjoni jew assistenza tkun ġiet fdata legalment lil NGOs mill-Istat li fit-territorju tiegħu topera l-UNRWA u meta r-refuġjati Palestinjani effettivament ikollhom id-dritt ta’ aċċess għall-protezzjoni jew għall-għajnuna pprovduta b’mod stabbli, u mhux ta’ darba, min-NGOs inkwistjoni.
Barra minn hekk, għandu jingħad ukoll li, kif irrileva essenzjalment l-Avukat Ġenerali fil-punt 79 tal-konklużjonijiet tiegħu, f’dan il-kuntest ir-rwol tal-Istat li fih topera l-UNRWA jista’ wkoll jirriżulta determinanti sabiex jippermetti li dan l-organu jissodisfa l-mandat tiegħu b’mod effettiv u jiżgura li l-persuni inkwistjoni jgħixu f’kundizzjonijiet dinjitużi (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑13 ta’ Jannar 2021, Bundesrepublik Deutschland (Status ta’ refuġjat ta’ persuna mingħajr Stat ta’ oriġini Palestinjana),
C‑507/19
,
EU:C:2021:3
, punti
u
).
Għalhekk, fejn ir-refuġjati Palestinjani jibbenefikaw b’mod konkret mid-dritt li jaċċedu, b’mod stabbli, għall-edukazzjoni u għall-kura medika pprovduti mill-Istat inkwistjoni, din is-sitwazzjoni ikollha tittieħed inkunsiderazzjoni fil-kuntest ta’ evalwazzjoni globali taċ-ċirkustanzi rilevanti kollha skont it-tieni sentenza tal-Artikolu 12(1)(a) tad-Direttiva 2004/83.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, ir-risposta għar-raba’ domanda għandha tkun li t-tieni sentenza tal-Artikolu 12(1)(a) tad-Direttiva 2004/83, moqrija flimkien mal-Artikolu 1D tal-Konvenzjoni ta’ Genève, għandha tiġi interpretata fis-sens li, fil-kuntest tal-evalwazzjoni tal-kundizzjonijiet meħtieġa sabiex jiġi vverifikat jekk kienx hemm waqfien tal-protezzjoni jew tal-assistenza tal-UNRWA, b’tali mod li persuna tista’ titlob
ipso facto
l-“istatus ta’ refuġjat”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni tad-Direttiva 2004/83, hemm lok li tittieħed inkunsiderazzjoni l-assistenza pprovduta lil dik il-persuna minn atturi tas-soċjetà ċivili, bħal NGOs, bil-kundizzjoni li magħhom l-UNRWA jkollha relazzjoni formali ta’ kooperazzjoni ta’ natura stabbli, li fil-kuntest tagħha dawn tal-aħħar jassistu lill-UNRWA fit-twettiq tal-mandat tagħha.
Dwar l‑ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li għandha tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, minbarra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.

Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tielet Awla) taqta’ u tiddeċiedi:

1)
It-tieni sentenza tal-Artikolu 12(1)(a) tad-Direttiva tal-Kunsill 2004/83/KE tad‑29 ta’ April 2004 dwar livelli stabbiliti minimi għall-kwalifika u l-istat ta’ ċittadini nazzjonali ta’ pajjiżi terzi jew persuni mingħajr stat bħala refuġjati jew bħala persuni li nkella jeħtieġu protezzjoni internazzjonali u l-kontenut tal-protezzjoni mogħtija, għandha tiġi interpretata fis-sens li, sabiex jiġi ddeterminat jekk il-protezzjoni jew l-assistenza tal-Aġenzija ta’ Fondi u tax-Xogħol tan-Nazzjonijiet Uniti (għar-Refuġjati tal-Palestina fil-Lvant Qarib) (UNRWA) waqfitx, b’tali mod li persuna tista’ titlob
ipso facto
l
-“
istatus ta’ refuġjat
”
fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni, fil-kuntest ta’ evalwazzjoni individwali, iċ-ċirkustanzi rilevanti bħalma jkunu mhux biss fil-mument tat-tluq ta’ din il-persuna miż-żona ta’ operazzjoni tal-UNRWA, iżda wkoll fil-mument fejn l-awtoritajiet amministrattivi kompetenti jeżaminaw applikazzjoni għal għoti tal-istatus ta’ refuġjat jew fejn l-awtoritajiet ġudizzjarji kkonċernati jiddeċiedu dwar l-azzjoni mibdija kontra deċiżjoni ta’ rifjut ta’ għoti ta’ tali status
.

2)
It-tieni sentenza tal-Artikolu 12(1)(a) tad-Direttiva 2004/83 għandha tiġi interpretata fis-sens li, fil-kuntest tal-analiżi intiża sabiex jiġi ddeterminat jekk il-protezzjoni jew l-assistenza tal-Aġenzija ta’ Fondi u tax-Xogħol tan-Nazzjonijiet Uniti (għar-Refuġjati tal-Palestina fil-Lvant Qarib) (UNRWA) waqfitx, b’tali mod li persuna tista’ titlob
ipso facto
l-“istatus ta’ refuġjat” fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, meta l-persuna kkonċernata tistabbilixxi li hija kienet imġiegħla titlaq miż-żona ta’ operazzjoni tal-UNRWA għal raġunijiet li jmorru lil hinn mill-kontroll tagħha u indipendenti mir-rieda tagħha, huwa l-Istat Membru, jekk iqis li dik il-persuna issa tinsab f’pożizzjoni li tirritorna f’dik iż-żona u li hemmhekk tibbenefika minn dik il-protezzjoni jew minn dik l-assistenza, li għandu jistabbilixxi li dan huwa l-każ.

3)
It-tieni sentenza tal-Artikolu 12(1)(a) tad-Direttiva 2004/83 għandha tiġi interpretata fis-sens li, sabiex jiġi ddeterminat jekk il-protezzjoni jew l-assistenza tal-Aġenzija ta’ Fondi u tax-Xogħol tan-Nazzjonijiet Uniti (għar-Refuġjati tal-Palestina fil-Lvant Qarib) (UNRWA) waqfitx, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, b’mod li persuna li talbet li tibbenefika minn protezzjoni internazzjonali kienet imġiegħla titlaq miż-żona ta’ operazzjoni ta’ dan l-organu, ma huwiex neċessarju li jiġi stabbilit li l-UNRWA jew l-Istat li fit-territorju tiegħu hija topera kellha l-intenzjoni li timponi dannu fuq dik il-persuna jew li ċċaħħadha mill-assistenza, permezz ta’ azzjoni jew ta’ omissjoni. Għall-finijiet ta’ din id-dispożizzjoni, huwa biżżejjed li jiġi stabbilit li l-assistenza jew il-protezzjoni tal-UNRWA effettivament waqfet għal kwalunkwe raġuni b’tali mod li dan l-organu ma għadux f’pożizzjoni, għal raġunijiet oġġettivi jew marbuta mas-sitwazzjoni individwali tal-imsemmija persuna, li jiżguralha l-kundizzjonijiet ta’ għajxien konformi mal-missjoni li huwa inkarigat minnha.

4)
It-tieni sentenza tal-Artikolu 12(1)(a) tad-Direttiva 2004/83, moqrija flimkien mal-Artikolu 1D tal-Konvenzjoni dwar l-Istatus tar-Refuġjati, iffirmata f’Genève fit‑28 ta’ Lulju 1951, għandha tiġi interpretata fis-sens li, fil-kuntest tal-evalwazzjoni tal-kundizzjonijiet meħtieġa sabiex jiġi vverifikat jekk kienx hemm waqfien tal-protezzjoni jew tal-assistenza tal-Aġenzija ta’ Fondi u tax-Xogħol tan-Nazzjonijiet Uniti (għar-Refuġjati tal-Palestina fil-Lvant Qarib) (UNRWA), b’tali mod li persuna tista’ titlob
ipso facto
l-“istatus ta’ refuġjat”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni tad-Direttiva 2004/83, hemm lok li tittieħed inkunsiderazzjoni l-assistenza pprovduta lil dik il-persuna minn atturi tas-soċjetà ċivili, bħal organizzazzjonijiet mhux governattivi, bil-kundizzjoni li magħhom l-UNRWA jkollha relazzjoni formali ta’ kooperazzjoni ta’ natura stabbli, li fil-kuntest tagħha dawn tal-aħħar jassistu lill-UNRWA fit-twettiq tal-mandat tagħha.

Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: l-Ingliż.