CELEX: 62019CJ0462
Rinviju għal deċiżjoni preliminari
Kunċett ta’ ‘qorti jew tribunal’ fis-sens tal-Artikolu 267 TFUE
Kriterji
Comisión Nacional de los Mercados y la Competencia (il-Kummissjoni Nazzjonali tas-Swieq u tal-Kompetizzjoni, Spanja)
Inammissibbiltà tat-talba għal deċiżjoni preliminari

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 101 TFUE u tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1/2003 tas-16 ta’ Diċembru 2002 fuq l-implimentazzjoni tar-regoli tal-kompetizzjoni mniżżlin fl-Artikoli [101 u 102 TFUE] (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 2, p. 205)
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ proċedura mibdija mill-Comisión Nacional de los Mercados y la Competencia (CNMC) (il‑Kummissjoni Nazzjonali tas-Swieq u tal-Kompetizzjoni, Spanja) (iktar ’il quddiem iċ-“CNMC”) kontra l-Asociación Nacional de Empresas Estibadoras y Consignatarias de Buques (Anesco), il-Comisiones Obreras, il-Coordinadora Estatal de Trabajadores del Mar (CETM), il‑Confederación Intersindical Gallega, Eusko Langileen Alkartasuna, Langile Abertzaleen Batzordeak u l-Unión General de Trabajadores (UGT) rigward il-konklużjoni ta’ ftehim kollettiv li jimponi surroga fil-kuntratti tal-ħaddiema għall-provvista tas-servizzi portwarji ta’ manutenzjoni ta’ merkanzija, minħabba li dan il-ftehim imur kontra l-Artikolu 101 TFUE u l-leġiżlazzjoni nazzjonali korrispondenti.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
Skont il-premessi 17 u 18 tar-Regolament Nru 1/2003:
“(17)
Jekk il-liġijiet tal-kompetizzjoni huma applikati b’mod konsistenti u, fl-istess ħin, in-
networks
huma ħa jkunu maniġjati fl-aqwa mod possibli, huwa essenzali li tinżam ir-regola li l-awtoritajiet tal-kompetizzjoni tal-Istati Membri jitilfu awtomatikament il-kompetenzi tagħhom jekk il-Kummissjoni tibda il-proċeduri propji tagħha. Fejn l-awtorità tal-kompetizzjoni ta’ Stat Membru qed jagixxi diġa fuq każ u l-Kummissjoni għandha l-ħsieb li tibda l-proċeduri, hi għandha tagħmel hekk mil aktar fis possibli. Qabel ma tibda l-proċeduri, il-Kummissjoni għandha tikkonsulta lil awtoritajiet nazzjonali konċernati.
(18)
Biex ikun żgur li l-każijiet huma negozjati mil-awtoritajiet l-aktar xierqa fi ħdan in-network, disposizzjoni ġenerali trid tiġi stabbilita Sabiex tħalli l-awtoritajiet tal-kompetizzjoni tissuspendi jew tagħlaq każ bl-argument li awtorità oħra qed jinnegozjaw jew diġa negozjaw magħha, l-għan hu li kull każ għandu jkun negozjat min awtorità waħda. Din id-disposizzjoni għandha tippreveni li l-Kummissjoni tirriġetta l-ilment minħabba nuqqas ta’ interess mil-Komunità, bħalma għarfet li tista tagħmel bil-liġi tal-preċedent tal-Qorti tal-Ġustizzja, anki jekk l-ebda awtorità tal-Kompetizzjoni ma tindika l-intenżjoni li tinnegozja l-każ.”
L-Artikolu 11(6) ta’ dan ir-regolament jipprovdi:
“L-inizjazzjoni mil-Kummissjoni tal-proċeduri għall-adottazzjoni ta’ deċiżjoni taħt Kapitolu III jirrileva l-awtoritajiet tal-kompetizzjoni ta’ l-Istati Membri tal-kompetenzi tgħhom li japplikaw l-Artikoli [101 TFUE] u [102 TFUE]. Jekk l-awtorità tal-kompetizzjoni ta’ Stat Membru qed tagixxi diġa fuq il-każ, il-Kummissjoni għandha tibda proċeduri wara li tikkonsulta lil dik l-awtorità tal-kompetizzjoni nazzjonali.”
Id-dritt Spanjol
Il-Liġi dwar il-Protezzjoni tal-Kompetizzjoni
L-ewwel paragrafu tal-Artikolu 1 tal-Ley 15/2007 de Defensa de la Competencia (il‑Liġi 15/2007 dwar il-Protezzjoni tal-Kompetizzjoni), tat-3 ta’ Lulju 2007 (BOE Nru 159, tal-4 ta’ Lulju 2007, p. 12946, iktar ’il quddiem il-“Liġi dwar il-Protezzjoni tal-Kompetizzjoni”), jipprovdi:
“Kull ftehim, deċiżjoni jew rakkomandazzjoni kollettiva, jew prattika miftiehma jew intenzjonalment parallela, li huma intiżi, jipproduċu jew jista’ jkollhom bħala effett il-prevenzjoni, ir-restrizzjoni jew id-distorsjoni tal-kompetizzjoni fis-suq nazzjonali kollu jew f’parti minnu huma pprojbiti […]”.
L-ewwel paragrafu tal-Artikolu 36 ta’ din il-liġi jipprovdi:
“It-terminu massimu sabiex tingħata u tiġi nnotifikata d-deċiżjoni li ttemm il-proċedura ta’ sanzjoni f’każ ta’ aġir antikompetittiv huwa ta’ tmintax-il xahar mid-data tal-ftuħ tal-imsemmija proċedura […]”
L-ewwel paragrafu tal-Artikolu 38 tal-imsemmija liġi jipprovdi:
“L-iskadenza tat-terminu massimu ta’ tmintax-il xahar previst fl-Artikolu 36(1) sabiex tintemm il-proċedura ta’ sanzjoni fir-rigward tal-ftehimiet u ta’ prattiki pprojbiti twassal għad-dekadenza tal-proċedura.”
Skont l-Artikolu 44 tal-istess liġi:
“Iċ-[CNMC] tista’ ma tibdiex proċedura jew tħassar mir-reġistru l-appelli jew il-fajls ippreżentati minħabba nuqqas ta’ kompetenza jew li ma għadx għandhom skop jew minħabba tneħħija jew tmiem tas-suġġett. B’mod partikolari, kwalunkwe waħda minn dawn il-kundizzjonijiet għandha titqies li ġiet issodisfatta fil-każijiet li ġejjin:
a)
meta ċ-[CNMC] ma jkollhiex il-kompetenza li tkompli bl-aġir ikkonstatat jew iddikjarat skont ir-Regolament [Nru 1/2003], jew meta l-kundizzjonijiet li huma previsti f’dan tal-aħħar għaċ-ċaħda tal-ilmenti jkunu ssodisfatti.
[…]”
L-Artikolu 45 tal-Liġi dwar il-Protezzjoni tal-Kompetizzjoni jistabbilixxi:
“Il-proċeduri amministrattivi relatati mad-difiża tal-kompetizzjoni huma rregolati mid-dispożizzjonijiet ta’ din il-liġi u mil-leġiżlazzjoni ta’ applikazzjoni tagħha u, b’mod supplimentari, mil-Liġi 30/1992 tas-26 ta’ Novembru 1992, dwar is-sistema legali tal-amministrazzjonijiet pubbliċi u l-proċedura amministrattiva komuni […]”
L-ewwel paragrafu tal-Artikolu 48 tal-imsemmija liġi jipprovdi:
“Id-deċiżjonijiet u l-atti tal-President u tal-Kunsill taċ-[CNMC] ma jistgħu jkunu s-suġġett ta’ ebda azzjoni amministrattiva u huma suġġetti biss għal rikors kontenzjuż amministrattiv […]”
L-ewwel paragrafu tal-Artikolu 49 tal-imsemmija liġi jipprovdi:
“Il-proċedura tinbeda
ex officio
mid-Direttorat [tal-Kompetizzjoni], kemm fuq inizjattiva tiegħu stess jew fuq dik tal-Kunsill taċ-[CNMC], kemm fuq il-bażi ta’ lment […]”
Il-Liġi li Tistabbilixxi ċ-CNMC
It-tieni paragrafu tal-Artikolu 1 tal-Ley 3/2013 de creación de la Comisión Nacional de los Mercados y la Competencia (il‑Liġi 3/2013 li Tistabbilixxi l-Kummissjoni Nazzjonali tas-Swieq u tal-Kompetizzjoni), tal-4 ta’ Ġunju 2013 (BOE Nru 134, tal-5 ta’ Ġunju 2013, p. 42191, iktar ’il quddiem il-“Liġi li Tistabbilixxi ċ-CNMC”), jipprovdi:
“Iċ-[CNMC] għandha l-għan li tiggarantixxi, li żżomm u li tippromwovi l-funzjonament tajjeb, it-trasparenza u l-eżistenza ta’ kompetizzjoni effettiva fis-swieq kollha u fis-setturi produttivi kollha, għall-benefiċċju tal-konsumaturi u tal-utenti.”
L-ewwel paragrafu tal-Artikolu 2 ta’ din il-liġi jipprovdi:
“Iċ-[CNMC] għandha personalità ġuridika proprja u kapaċità pubblika u privata sħiħa, u tgawdi, fl-eżerċizzju tal-attivitajiet tagħha u għat-twettiq tal-għanijiet tagħha, minn awtonomija organika u funzjonali u minn indipendenza totali fir-rigward tal-gvern, tal-amministrazzjonijiet pubbliċi u tal-atturi tas-suq. Barra minn hekk, hija suġġetta għall-istħarriġ parlamentari u ġudizzjarju.”
L-Artikolu 3 tal-imsemmija liġi jipprevedi li:
“1.   Iċ-[CNMC] taġixxi, fl-eżerċizzju tal-attivitajiet tagħha u għat-twettiq tal-għanijiet tagħha, indipendentement minn kull interess ta’ impriża jew kummerċjali.
2.   Fit-twettiq tal-missjonijiet fdati lilhom mil-leġiżlazzjoni, u bla ħsara għall-kollaborazzjoni ma’ korpi oħra u mas-setgħat ta’ tmexxija tal-politika ġenerali tal-gvern eżerċitati permezz tal-kompetenzi leġiżlattivi tiegħu, la l-persunal u lanqas il-membri tal-korpi taċ-[CNMC] ma jistgħu jitolbu jew jaċċettaw struzzjonijiet minn kwalunkwe entità pubblika jew privata.”
L-Artikolu 15 tal-istess liġi jipprevedi:
“1.   Il-membri tal-Kunsill [taċ-CNMC], inklużi l-President u l-Viċi President, jinħatru mill-Gvern, permezz ta’ digriet irjali, fuq proposta tal-Ministro de Economía y Competitividad [(il-Ministru għall-Ekonomija u għall-Kompetizzjoni, Spanja)], fost il-persuni li jgawdu minn prestiġju rrikonoxxut u minn kompetenzi professjonali fil-qasam ta’ azzjoni taċ-[CNMC], wara li l-persuna proposta għall-pożizzjoni tidher quddiem il-kummissjoni korrispondenti tal-Kungress tal-Membri. Il-Kungress, permezz tal-kummissjoni kompetenti u bi ftehim adottat b’maġġoranza assoluta, jista’ juża l-veto tiegħu fir-rigward tal-ħatra tal-kandidat propost f’terminu ta’ xahar kalendarju mir-riċezzjoni tal-komunikazzjoni relatata magħha. Ladarba dan it-terminu jkun għadda mingħajr intervent speċifiku tal-Kungress, il-ħatriet relatati miegħu huma meqjusa aċċettati.
2.   Il-mandat tal-membri tal-Kunsill huwa ta’ sitt snin mingħajr possibbiltà ta’ tiġdid. Il-membri tal-Kunsill jiġġeddu parzjalment kull sentejn, b’mod li ebda membru tal-Kunsill ma jibqa’ fil-pożizzjoni tiegħu għal iktar minn sitt snin.”
L-ewwel paragrafu tal-Artikolu 17 tal-Liġi li Tistabbilixxi ċ-CNMC jipprovdi:
“Il-Bord Plenarju tal-Kunsill huwa kompost mill-membri kollha tal-Kunsill. Dan ikun presjedut mill-President taċ-[CNMC]. Fil-każ ta’ pożizzjoni vakanti, assenza jew mard tal-President, dan għandu jiġi ssostitwit mill-Viċi President jew, fin-nuqqas ta’ dan, mill-konsulent li għandu l-iktar anzjanità jew, b’mod ugwali, mill-konsulent l-iktar anzjan.”
L-ewwel paragrafu tal-Artikolu 19 ta’ din il-liġi jipprovdi:
“Il-President taċ-[CNMC] huwa kompetenti sabiex:
[…]
(f)
jagħti bidu għall-azzjonijiet taċ-[CNMC] u sabiex jaqdi l-funzjonijiet li huwa responsabbli għalihom. B’mod partikolari, il-proposta tal-pjanijiet ta’ azzjoni annwali jew pluriannwali li jiddefinixxu l-għanijiet u l-prijoritajiet tiegħu;
(g)
jeżerċita funzjonijiet ta’ tmexxija tal-persunal taċ-[CNMC], konformement mal-kompetenzi mogħtija lilu mil-leġiżlazzjoni speċifika;
h)
imexxi, jikkoordina, jevalwa u jissorvelja d-diversi diviżjonijiet taċ-[CNMC], bla ħsara għall-funzjonijiet tal-Kunsill; b’mod partikolari, bl-għajnuna tas-Segretarju tal-Kunsill, jikkoordina l-funzjonament tajjeb tad-diviżjonijiet taċ-[CNMC].
[…]”
L-Artikolu 20 tal-imsemmija liġi jipprevedi:
“Il-Kunsill taċ-[CNMC] huwa l-korp deċiżjonali fir-rigward tal-funzjonijiet ta’ riżoluzzjoni, ta’ konsultazzjoni, ta’ promozzjoni tal-kompetizzjoni u ta’ arbitraġġ u ta’ riżoluzzjoni ta’ kunflitti previsti f’din il-liġi. B’mod partikolari, il-Kunsill huwa l-korp kompetenti sabiex:
[…]
13.   jinnomina u japprova t-tkeċċija tal-persunal maniġerjali, fuq proposta tal-President tal-Kunsill.
[…]”
L-Artikolu 25 tal-istess liġi, intitolat “Korpi ta’ Tmexxija”, jipprevedi, fl-ewwel paragrafu tiegħu, li ċ-CNMC għandha erba’ direttorati ta’ investigazzjoni, fosthom id-Direttorat tal-Kompetizzjoni (
Dirección de Competencia
). Dan huwa responsabbli sabiex jeżamina l-fajls li jirrigwardaw il-funzjonijiet taċ-CNMC intiżi sabiex iżommu u jippromwovu kompetizzjoni effettiva fis-swieq kollha u fis-setturi produttivi kollha.
Skont l-Artikolu 29 tal-istess liġi, dwar is-setgħa ta’ sanzjoni:
“1.   Iċ-[CNMC] teżerċita s-setgħa ta’ investigazzjoni u ta’ sanzjoni konformement mad-dispożizzjonijiet tal-Kapitolu II tat-Titolu IV tal-[Liġi dwar il-Protezzjoni tal-Kompetizzjoni], tat-Titolu VI tal-[Ley 7/2010 General de la Comunicación Audiovisual (il-Liġi Ġenerali 7/2010 dwar il-Komunikazzjoni Awdjoviżiva), tal-31 ta’ Marzu 2010 (BOE Nru 70, tal-1 ta’ April 2010)], tat-Titolu VIII tal-[Ley 32/2003 General de Telecomunicaciones (il-Liġi Ġenerali 32/2003 dwar it-Telekomunikazzjonijiet), tat-3 ta’ Novembru 2003 (BOE Nru 264, tal-4 ta’ Novembru 2003)], tat-Titolu X tal-[Ley 54/1997 del Sector Eléctrico (il-Liġi 54/1997 dwar is-Settur Elettriku), tas-27 ta’ Novembru 1997 (BOE Nru 285, tat-28 ta’ Novembru 1997, p.35097)], tat-Titolu VI tal-[Ley 34/1998 del sector de hidrocarburos (il-Liġi 34/1998 dwar is-Settur tal-Idrokarburi), tas-7 ta’ Ottubru 1998 (BOE Nru 241, tat-8 ta’ Ottubru 1998)], tat-Titolu VII tal-[Ley 43/2010 del servicio postal universal, de los derechos de los usuarios y del mercado postal (il-Liġi 43/2010 dwar is-Servizz Postali Universali, id-Drittijiet tal-Utenti u s-Suq Postali), tat-30 ta’ Diċembru 2010 (BOE Nru 318, tal-31 ta’ Diċembru 2010, p. 109195)], u tat-Titolu VII tal-[Ley 39/2003 del Sector Ferroviario (il-Liġi 39/2003 dwar is-Settur Ferrovjarju), tas-17 ta’ Novembru 2003 (BOE Nru 276, tas-17 ta’ Novembru 2003)].
2.   Għall-finijiet tal-eżerċizzju tas-setgħa ta’ sanzjoni, is-separazzjoni funzjonali meħtieġa bejn il-fażi ta’ investigazzjoni, li taqa’ taħt il-persunal tad-direttorat kompetenti skont il-qasam, u l-fażi tad-deċiżjoni, li taqa’ taħt il-Kunsill, hija ggarantita.
3.   Il-proċedura għall-eżerċizzju tas-setgħa ta’ sanzjoni hija rregolata mid-dispożizzjonijiet ta’ din il-liġi, mil-liġijiet imsemmija fl-ewwel paragrafu, kif ukoll, għal dak li ma huwiex previst fir-regoli ċċitati iktar ’il fuq, mil-[Ley 30/1992 de Régimen Jurídico de las Administraciones Públicas y del Procedimiento Administrativo Común (il-Liġi 30/1992 dwar is-Sistema Legali tal-Amministrazzjonijiet Pubbliċi u l-Proċedura Amministrattiva Komuni), tas-26 ta’ Novembru 1992 (BOE Nru 285, tas-27 ta’ Novembru 1992)], u l-modalitajiet ta’ applikazzjoni tagħha. B’mod konkret, il-proċedura ta’ sanzjoni fil-qasam ta’ protezzjoni tal-kompetizzjoni hija rregolata mid-dispożizzjonijiet speċifiċi tal-Liġi 15/2007, tat-3 ta’ Lulju 2007.
4.   Id-deċiżjoni ttemm il-proċedura amministrattiva, u rikors kontenzjuż amministrattiv jista’ jiġi ppreżentat kontra tagħha.”
Id-Digriet Irjali 657/2013
L-Artikolu 4 tal-istatut organiku tal-Kummissjoni Nazzjonali tas-Swieq u tal-Kompetizzjoni, approvat bir-Real Decreto 657/2013 por el que se aprueba el Estatuto Orgánico de la Comisión Nacional de los Mercados y la Competencia (id-Digriet Irjali 657/2013 li Japprova l-Istatut Organiku tal-Kummissjoni Nazzjonali tas-Swieq u tal-Kompetizzjoni), tat-30 ta’ Awwissu 2013 (BOE Nru 209, tal-31 ta’ Awwissu 2013, p. 63623, iktar ’il quddiem l-“istatut organiku tal-KNSK”), intitolat “Koordinazzjoni u Kooperazzjoni Istituzzjonali”, jipprovdi:
“Meta dan jirriżulta mil-leġiżlazzjoni tal-Unjoni Ewropea jew nazzjonali, iċ-[CNMC] hija kkunsidrata bħala:
a)
l-awtorità nazzjonali tal-kompetizzjoni.
[…]”
It-tieni paragrafu tal-Artikolu 15 tal-imsemmi statut jipprovdi:
“Il-President taċ-[CNMC], li huwa wkoll dak tal-Bord Plenarju tal-Kunsill tiegħu u tal-Bord tal-Kompetizzjoni, jeżerċita l-funzjonijiet ta’ tmexxija u ta’ rappreżentazzjoni tagħha konformement ma dak li jistabbilixxi l-Artikolu 19 tal-[Liġi li Tistabbilixxi ċ-CNMC]. Fl-eżerċizzju tal-funzjonijiet tiegħu, dan huwa l-korp kompetenti sabiex:
[…]
b)
jipproponi lill-Bord Plenarju taċ-[CNMC] il-ħatra u t-tmiem tal-funzjonijiet tas-Segretarju tal-Kunsill, tad-diretturi ta’ investigazzjoni u tal-bqija tal-persunal ta’ tmexxija taċ-[CNMC].
[…]”
Il-Liġi dwar il-Kontenzjuż Amministrattiv
L-Artikolu 75(1) u (2) tal-Ley 29/1998 reguladora de la Jurisdicción Contencioso Administrativa (il-Liġi 29/1998 dwar il-Kontenzjuż Amministrattiv), tat-13 ta’ Lulju 1998 (BOE Nru 167, tal-14 ta’ Lulju 1998) jipprovdi:
“1.   Il-konvenuti jistgħu jirtiraw il-każ tagħhom billi jissodisfaw ir-rekwiżiti previsti fit-tieni paragrafu tal-artikolu preċedenti.
2.   Wara l-irtirar, l-imħallef jew il-qorti għandhom, mingħajr ebda formalità oħra, jagħtu sentenza konformi mat-talbiet tar-rikorrent, ħlief jekk dan iwassal għal ksur manifest tal-ordinament ġuridiku, f’liema każ il-qorti tinforma lill-partijiet bir-raġunijiet li jistgħu jipprekludu li t-talbiet jintlaqgħu u tismagħhom f’terminu ordinarju ta’ għaxart ijiem, li warajh tagħti sentenza li hija tqis li hija konformi mad-dritt.”
Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
Permezz ta’ sentenza tal-11 ta’ Diċembru 2014, Il‑Kummissjoni vs Spanja (
C‑576/13
, mhux ippubblikata,
EU:C:2014:2430
), il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet, f’kawża fejn kienet inkwistjoni s-sistema ta’ ġestjoni tal-ħaddiema għas-servizzi ta’ manutenzjoni ta’ merkanzija fis-settur portwarju li dak iż-żmien kienet fis-seħħ fi Spanja, li, billi obbliga lill-impriżi ta’ Stati Membri oħra li jixtiequ jeżerċitaw l-attività ta’ manutenzjoni ta’ merkanzija fil-portijiet Spanjoli ta’ interess ġenerali, minn naħa, sabiex jirreġistraw ma’
Sociedad Anónima de Gestion de Estibadores Portuarios
(kumpannija pubblika b’responsabbiltà limitata ta’ ġestjoni ta’ persuni li jaħdmu f’dokkijiet, iktar ’il quddiem is-“SAGEP”) kif ukoll, skont il-każ, li jipparteċipaw fil-kapital tagħha, u, min-naħa l-oħra, li jirreklutaw bi prijorità ħaddiema pprovduti minn din il-kumpannija, fosthom numru minimu minnhom impjegati b’mod permanenti, ir-Renju ta’ Spanja kien naqas milli jwettaq l-obbligi tiegħu taħt l-Artikolu 49 TFUE.
Sabiex jeżegwixxi s-sentenza tal-11 ta’ Diċembru 2014, Il‑Kummissjoni vs Spanja (
C‑576/13
, mhux ippubblikata,
EU:C:2014:2430
), ir-Renju ta’ Spanja adotta r-Real Decreto-ley 8/2017 por el que se modifica el régimen de los trabajadores para la prestación del servicio portuario de manipulación de mercancías dando cumplimiento a la Sentencia del Tribunal de Justicia de la Unión Europea de 11 de diciembre de 2014, recaída en asunto (C‑576/13) [id-Digriet-Liġi Rjali 8/2017 li jemenda l-iskema tal-ħaddiema għall-provvista tas-servizz portwarju ta’ manutenzjoni ta’ merkanzija, konformement mas-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea tal-11 ta’ Diċembru 2014 mogħtija fil-Kawża C‑576/13 (Proċedura ta’ Ksur 2009/4052)], tat-12 ta’ Mejju 2017 (BOE Nru 114, tat-13 ta’ Mejju 2017, iktar ’il quddiem id-“Digriet-Liġi Rjali 8/2017”). Dan jipprevedi r-reklutaġġ liberu ta’ ħaddiema portwarji għall-finijiet tal-provvista tas-servizz ta’ manutenzjoni tal-merkanzija u essenzjalment jippreċiża li, għall-provvista ta’ dan is-servizz, ma huwiex neċessarju li l-impriżi li jipprovdu s-servizz portwarju ta’ manutenzjoni ta’ merkanzija (iktar ’il quddiem l-“impriżi ta’ manutenzjoni”) jipparteċipaw fil-kapital ta’ SAGEP.
Madankollu, id-Digriet-Liġi Rjali 8/2017 stabbilixxa perijodu tranżitorju ta’ adattament ta’ tliet snin, li kien jiskadi fl-14 ta’ Mejju 2020, li matulu l-impriżi ta’ manutenzjoni kienu obbligati jużaw ħaddiema ta’ SAGEP għal ċertu perċentwali tal-attivitajiet tagħhom, irrispettivament minn jekk kinux jew le azzjonisti ta’ din is-SAGEP. Kien ippreċiżat li, fi tmiem dan il-perijodu tranżitorju, is-SAGEP kellhom l-għażla li jtemmu jew ikomplu bl-attivitajiet tagħhom taħt sistema ta’ kompetizzjoni libera, jekk ikun il-każ, maċ-ċentri portwarji ta’ impjieg u mal-impriżi ta’ xogħol temporanju oħra.
Fis-6 ta’ Lulju 2017, l-Anesco, assoċjazzjoni li tiġbor l-impriżi tas-settur portwarju, minn naħa, u diversi organizzazzjonijiet sindakali (iċ-CETM, l-UGT, il-Comisiones Obreras, il-Confederación Intersindical Gallega, Langile Abertzaleen Batzordeak u Eusko Langileen Alkartasuna), min-naħa l-oħra, ikkonkludew ftehim kollettiv intiż sabiex “tinżamm il-paċi soċjali” u sabiex tiġi ggarantita ż-żamma tal-impjiegi kollha tal-persuni li jaħdmu f’dokkijiet irreklutati mis-SAGEP qabel it-30 ta’ Settembru 2017. Permezz ta’ dan il-ftehim kollettiv, l-Anesco u dawn l-organizzazzjonijiet sindakali emendaw ir-raba’ ftehim qafas nazzjonali billi introduċew is-seba’ dispożizzjoni addizzjonali li tipprovdi li l-impriżi ta’ manutenzjoni li jitilqu minn SAGEP jieħdu l-persunal ta’ stivar portwarju marbut ma’ din is-SAGEP taħt l-istess kundizzjonijiet tax-xogħol, sas-sehem tagħhom fil-kapital tas-SAGEP ikkonċernata.
Fit-3 ta’ Novembru 2017, id-Direttorat tal-Kompetizzjoni beda l-proċedura ta’ ksur S/DC/0619/17, Acuerdo Marco de la Stiba (il-ftehim qafas dwar l-istivar), kontra l-Anesco u l-imsemmija organizzazzjonijiet sindakali. Fost ir-raġunijiet li ġġustifikaw il-bidu ta’ din il-proċedura kien il-fatt li l-unika kumpannija li talbet li toħroġ minn SAGEP matul il-perijodu tranżitorju kienet is-suġġett ta’ sensiela ta’ atti li ppreġudikaw b’mod gravi l-attività u l-kompetittività tagħha, u li setgħu jitqiesu li jikkostitwixxu boycott.
Fit-12 ta’ Novembru 2018, id-Direttorat tal-Kompetizzjoni ssottometta quddiem il-Bord tal-Kompetizzjoni tal-Kunsill taċ-CNMC proposta ta’ deċiżjoni li fiha kkonkluda li l-ftehim kollettiv konkluż bejn l-Anesco u l-organizzazzjonijiet sindakali inkwistjoni fil-kawża prinċipali kien jikkostitwixxi aġir ipprojbit mill-Artikolu 1 tal-Liġi dwar il-Protezzjoni tal-Kompetizzjoni u mill-Artikolu 101 TFUE, sa fejn l-obbligi addizzjonali imposti minn dan il-ftehim kienu jmorru lil hinn mill-qasam proprju tan-negozjar kollettiv u minħabba dan il-fatt kienu jirrestrinġu l-eżerċizzju tad-dritt għal irtirar u, għaldaqstant, il-kundizzjonijiet ta’ kompetizzjoni libera.
Fid-29 ta’ Marzu 2019, ir-Renju ta’ Spanja adotta r-Real Decreto-Ley 9/2019 por el que se modifica la Ley 14/1994, de 1 de junio, por la que se regulan las empresas de trabajo Temporal, para su autentación a la actividad de la estiba portuaria y de concornale de la rétación legal del régimen de los trabajadores, 14/1994, li temenda d-Digriet-Liġi Nru 9/2019 (id-Digriet-Liġi Rjali 9/2019 li jemenda l-Liġi 14/1994, tal-1 ta’ Ġunju 1994, dwar l-Impriżi ta’ Xogħol Temporanju, sabiex jadattaha għall-attività ta’ stivar portwarju u jikkompleta l-adattament legali tal-iskema tal-ħaddiema għall-provvista tas-servizz portwarju ta’ manutenzjoni ta’ merkanzija), tad-29 ta’ Marzu 2019 (BOE Nru 77, tat-30 ta’ Marzu 2019, p. 32836). Dan kien joffri l-possibbiltà, matul il-perijodu tranżitorju, li jiġi previst, permezz ta’ ftehimiet jew ta’ ftehimiet kollettivi, l-użu sussegwenti obbligatorju tal-persunal tas-SAGEP fil-każijiet fejn l-impriżi ta’ manutenzjoni jiddeċiedu li jitilquhom jew jiddeċiedu li ma jibqgħux jeżistu.
Iċ-CNMC tosserva li l-adozzjoni ta’ dan l-att, li għandu l-istatus ta’ liġi, kellha l-effett li testendi t-terminu għall-eżerċizzju tad-dritt għal irtirar għall-perijodu tranżitorju kollu previst mid-Digriet-Liġi Rjali 8/2017, jiġifieri sal-14 ta’ Mejju 2020.
Għaldaqstant, iċ-CNMC tistaqsi dwar il-konformità, minn naħa, tal-ftehimiet kollettivi li jemendaw ir-raba’ ftehim qafas nazzjonali u, min-naħa l-oħra, tad-Digriet-Liġi Rjali 9/2019 mal-Artikolu 101 TFUE, li jiġġustifika, fil-fehma tagħha, li l-Qorti tal-Ġustizzja tiġi adita abbażi tal-Artikolu 267 TFUE.
Għal dan il-għan, iċ-CNMC tqis li hija għandha n-natura ta’ “qorti jew tribunal” fis-sens tal-Artikolu 267 TFUE minħabba li, konformement mal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, hija għandha oriġini legali, natura permanenti u ġurisdizzjoni obbligatorja, kemm jekk tiddeċiedi skont proċedura kontradittorja, kemm jekk tikkostitwixxi korp indipendenti u kemm jekk twettaq il-kompiti tagħha b’osservanza sħiħa tal-oġġettività u tal-imparzjalità fir-rigward tal-partijiet fil-kawża u tal-interessi rispettivi tagħhom fir-rigward tas-suġġett tagħha.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, iċ-CNMC iddeċidiet li tissospendi l-proċedura quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)
L-Artikolu 101 TFUE għandu jiġi interpretat fis-sens li l-ftehimiet bejn operaturi u rappreżentanti tal-ħaddiema huma pprojbiti, inkluż taħt l-isem ta’ ftehimiet kollettivi, meta dawn jipprevedu t-teħid tal-ħaddiema marbuta [ma’] SAGEP [Sociedad Anónima de Gestión de Estibadores Portuarios (il-Kumpannija Pubblika ta’ Responsabbiltà Limitata ta’ Mmaniġġar tal-Burdnara)] mill-impriżi li jitilqu minn magħha u l-mod li bih dan it-teħid għandu jseħħ?
2)
Fil-każ ta’ risposta affermattiva għad-domanda preċedenti, l-Artikolu 101 TFUE għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi dispożizzjonijiet tad-dritt nazzjonali bħal dawk inklużi [fid-Digriet-Liġi Rjali 9/2019] inkwantu dawn jipprovdu l-bażi għall-ftehimiet kollettivi li jimponu forma speċifika ta’ teħid tal-ħaddiema li tmur lil hinn mill-kwistjonijiet fil-qasam tax-xogħol u toħloq armonizzazzjoni tal-kundizzjonijiet kummerċjali?
3)
Fil-każ li jiġi kkonstatat li d-dispożizzjonijiet legali ċċitati huma kuntrarji għad-dritt tal-Unjoni, il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar is-supremazija tad-dritt tal-Unjoni u l-konsegwenzi tagħha, inklużi fost oħrajn fis-sentenzi [tal-15 ta’ Diċembru 1976, Simmenthal (
35/76
,
EU:C:1976:180
), u tat-22 ta’ Ġunju 1989, Costanzo (
103/88
,
EU:C:1989:256
)], għandha tiġi interpretata fis-sens li tobbliga lil korp tad-dritt pubbliku [bħaċ-CNMC] ma japplikax id-dispożizzjonijiet tad-dritt nazzjonali kuntarji għall-Artikolu 101 TFUE?
4)
Fil-każ ta’ risposta affermattiva għall-ewwel domanda, l-Artikolu 101 TFUE u r-Regolament [Nru 1/2003], u l-obbligu li tiġi żgurata l-effettività tar-regoli tal-Unjoni, għandhom jiġu interpretati fis-sens li jeħtieġu li awtorità amministrattiva [bħaċ-CNMC] timponi multi u pagamenti ta’ penalità fuq l-entitajiet li għandhom aġir bħal dak deskritt?”
Fuq l-ammissibbiltà tat-talba għal deċiżjoni preliminari
Filwaqt li, fid-deċiżjoni tar-rinviju, iċ-CNMC tesponi r-raġunijiet li għalihom hija għandha, mill-perspettiva tagħha, in-natura ta’ “qorti jew tribunal” fis-sens tal-Artikolu 267 TFUE, u li, fl-osservazzjonijiet tagħha, l-Asoport tindika li taqbel ma’ din l-evalwazzjoni, il-partijiet l-oħra fil-kawża prinċipali kif ukoll il-Gvern Spanjol u l-Kummissjoni għandhom dubji dwar dan is-suġġett. Dawn tal-aħħar isostnu b’mod partikolari li l-proċeduri quddiem iċ-CNMC, bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali, ma humiex intiżi sabiex iwasslu għal deċiżjoni ta’ natura ġudizzjarja, b’tali mod li dan l-organu ma jistax jitqies bħala li għandu l-kwalità ta’ “qorti jew tribunal” fis-sens tal-Artikolu 267 TFUE.
Skont ġurisprudenza stabbilita, sabiex jiġi evalwat jekk l-organu tar-rinviju għandux in-natura ta’ “qorti jew tribunal” fis-sens tal-Artikolu 267 TFUE, kwistjoni li taqa’ unikament taħt id-dritt tal-Unjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja tieħu inkunsiderazzjoni sensiela ta’ elementi, bħall-oriġini legali tal-korp, il-permanenza tiegħu, in-natura obbligatorja tal-ġurisdizzjoni tiegħu, in-natura kontradittorja tal-proċedura tiegħu, l-applikazzjoni, mill-korp, tar-regoli ta’ dritt kif ukoll l-indipendenza tiegħu. Barra minn hekk, il-qrati nazzjonali jistgħu jirrikorru quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja biss jekk tilwima tkun pendenti quddiemhom u jekk ikunu mitluba jiddeċiedu fil-kuntest ta’ proċedura li l-iskop tagħha huwa li twassal għal deċiżjoni ta’ natura ġudizzjarja (sentenza tal-31 ta’ Mejju 2005, Syfait et,
C‑53/03
,
EU:C:2005:333
, punt
kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
Fl-aħħar nett, fir-rigward tal-kunċett ta’ “qorti jew tribunal ta’ Stat Membru” fis-sens tal-Artikolu 267 TFUE, il-Qorti tal-Ġustizzja ripetutament fakkret li dan jista’, essenzjalment, jindika biss awtorità li għandha l-kwalità ta’ terz fir-rigward ta’ dik li tkun adottat id-deċiżjoni li hija s-suġġett tar-rikors (sentenzi tat-30 ta’ Marzu 1993, Corbiau,
C‑24/92
,
EU:C:1993:118
, punt
, u tad-19 ta’ Settembru 2006, Wilson,
C‑506/04
,
EU:C:2006:587
, punt
).
Issa, fl-ewwel lok, fir-rigward tal-kwalità ta’ “terz” taċ-CNMC, mill-ewwel paragrafu tal-Artikolu 17 u mill-punti (f) sa (h) tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 19 tal-Liġi li Tistabbilixxi ċ-CNMC jirriżulta li l-President taċ-CNMC jippresjedi l-Kunsill taċ-CNMC li jadotta d-deċiżjonijiet f’isem iċ-CNMC u li, b’dan il-mod, jeżerċita funzjonijiet ta’ tmexxija tal-persunal taċ-CNMC u jmexxi, jikkoordina, jevalwa u jissorvelja d-diviżjonijiet kollha ta’ din tal-aħħar, li jinkludi d-Direttorat tal-Kompetizzjoni, awtur tal-proposta ta’ deċiżjoni fl-oriġini ta’ din it-talba għal deċiżjoni preliminari. Barra minn hekk, mill-punt 13 tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 20 tal-Liġi li Tistabbilixxi ċ-CNMC u mill-punt (b) tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 15 tal-istatut organiku tal-KNSK jirriżulta li huwa l-President taċ-CNMC li għandu jipproponi lill-Kunsill ta’ din tal-aħħar il-ħatra u r-revoka tal-persunal ta’ tmexxija, fosthom dak tad-Direttorat tal-Kompetizzjoni.
Għalhekk, bħal ma l-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat fil-punt 33 tas-sentenza tal-31 ta’ Mejju 2005, Syfait et (
C‑53/03
,
EU:C:2005:333
), dwar l-Epitropi Antagonismou (il‑Kummissjoni tal-Kompetizzjoni, il-Greċja) li kellha rabta funzjonali mas-segretarjat tagħha, korp ta’ investigazzjoni li fuq proposta tiegħu kien jiddeċiedi, il-Kunsill taċ-CNMC għandu flimkien mad-Direttorat tal-Kompetizzjoni tagħha, li minnu kienu joħorġu l-proposti ta’ deċiżjoni li fuqhom huwa mitlub jieħu deċiżjoni, rabta organika u funzjonali.
Għaldaqstant, iċ-CNMC ma tistax, kuntrarjament għal dak li ssostni, titqies bħala li għandha l-kwalità ta’ “terz” fir-rigward tal-awtorità li tadotta d-deċiżjoni li tista’ tkun is-suġġett ta’ rikors u, għaldaqstant, tiġi kklassifikata bħala “qorti jew tribunal ta’ Stat Membru” fis-sens tal-Artikolu 267 TFUE.
Fit-tieni lok, għandu jiġi kkonstatat li d-deċiżjonijiet li ċ-CNMC hija mitluba tadotta fil-kawżi bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali jagħmlu parti minn deċiżjonijiet ta’ natura amministrattiva, li jeskludi li dawn jiġu adottati fl-eżerċizzju ta’ funzjonijiet ġudizzjarji (ara, b’analoġija, id-digriet tal-14 ta’ Novembru 2013, MF 7,
C-49/13
,
EU:C:2013:767
, punt
).
F’dan is-sens, għandu jiġi osservat li, hekk kif jirriżulta mill-Artikolu 4 tal-istatut organiku tal-KNSK, iċ-CNMC hija l-awtorità tal-kompetizzjoni responsabbli, konformement mat-tieni paragrafu tal-Artikolu 1 tal-Liġi li Tistabbilixxi ċ-CNMC, li tiggarantixxi, li żżomm u li tippromwovi l-funzjonament tajjeb, it-trasparenza u l-eżistenza ta’ kompetizzjoni effettiva fis-swieq kollha u fis-setturi produttivi kollha, għall-benefiċċju tal-konsumaturi u tal-utenti fi Spanja.
Il-proċedura inkwistjoni fil-kawża prinċipali hija proċedura ta’ sanzjoni mibdija
ex officio
, skont l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 49 tal-Liġi dwar il-Protezzjoni tal-Kompetizzjoni, mid-Direttorat tal-Kompetizzjoni taċ-CNMC kontra l-Anesco u l-organizzazzjonijiet sindakali inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li huwa kkonfermat mill-fatt li l-Asoport għandha l-kwalità ta’ parti kkonċernata fil-kuntest tal-proċedura mibdija miċ-CNMC.
Issa, il-fatt li ċ-CNMC taġixxi
ex officio
, bħala amministrazzjoni speċjalizzata li teżerċita s-setgħa ta’ sanzjoni fl-oqsma li jaqgħu taħt il-kompetenza tagħha, jikkostitwixxi indizju tan-natura amministrattiva u mhux ġudizzjarja tad-deċiżjoni li hija mitluba tagħti fil-proċedura li wasslet għal din it-talba għal deċiżjoni preliminari (ara, b’analoġija, id-digriet tal-14 ta’ Novembru 2013, MF 7,
C‑49/13
,
EU:C:2013:767
, punt
).
L-istess japplika fir-rigward tal-fatt li ċ-CNMC hija obbligata taħdem f’kollaborazzjoni mill-qrib mal-Kummissjoni u tista’ titneħħa favur din tal-aħħar skont l-Artikolu 11(6) tar-Regolament Nru 1/2003, f’każijiet biss fejn ir-regoli tad-dritt tal-Unjoni huma applikabbli u fejn il-Kummissjoni tinsab f’pożizzjoni aħjar sabiex tittratta l-każ (ara, b’analoġija, is-sentenza tal-31 ta’ Mejju 2005, Syfait et,
C‑53/03
,
EU:C:2005:333
, punti
u
).
Barra minn hekk, l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 36 tal-Liġi dwar il-Protezzjoni tal-Kompetizzjoni jobbliga liċ-CNMC li tadotta u tinnotifika d-deċiżjoni li ttemm il-proċedura ta’ sanzjoni fil-każ ta’ aġir antikompetittiv f’terminu massimu ta’ 18-il xahar, u l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 38 ta’ din il-liġi jippreċiża li l-iskadenza ta’ dan it-terminu twassal għad-dekadenza tal-proċedura, mingħajr ma jieħu inkunsiderazzjoni r-rieda tal-partijiet ikkonċernati fil-proċedura u, b’mod partikolari, tal-eventwali lanjanti.
Għandu jiġi enfasizzat ukoll li, konformement mal-Artikolu 75 tal-Liġi dwar il-Kontenzjuż Amministrattiv, meta rikors quddiem il-qrati amministrattivi jkun ġie ppreżentat kontra deċiżjoni mogħtija miċ-CNMC, din tista’ tirtira, jiġifieri tirtira d-deċiżjoni tagħha stess, sa fejn il-parti li tkun ippreżentat rikors kontra d-deċiżjoni taċ-CNMC quddiem il-qrati kompetenti tkun taqbel.
Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li l-proċedura ta’ sanzjoni quddiem iċ-CNMC tinsab fil-marġni tas-sistema ġudizzjarja nazzjonali u ma taqax taħt l-eżerċizzju ta’ funzjonijiet ġudizzjarji. Fil-fatt, id-deċiżjoni taċ-CNMC li ttemm il-proċedura hija deċiżjoni ta’ natura amministrattiva li, filwaqt li hija definittiva u immedjatament eżekuttiva, ma tistax ikollha attribuzzjonijiet ta’ deċiżjoni ġudizzjarja, b’mod partikolari awtorità ta’
res judicata
(ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas-16 ta’ Frar 2017, Margarit Panicello,
C‑503/15
,
EU:C:2017:126
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
In-natura amministrattiva tal-proċedura inkwistjoni fil-kawża prinċipali hija kkonfermata wkoll mill-Artikolu 29(4) tal-Liġi li Tistabbilixxi ċ-CNMC, li jipprovdi li l-adozzjoni ta’ deċiżjoni mill-Kunsill taċ-CNMC ittemm il-proċedura kklassifikata speċifikament bħala “amministrattiva”. Barra minn hekk, skont l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 48 tal-Liġi dwar il-Protezzjoni tal-Kompetizzjoni, rikors kontenzjuż amministrattiv jista’ jiġi ppreżentat kontra tali deċiżjoni, li matulha ċ-CNMC, kif ippreċiża, b’mod partikolari, il-Gvern Spanjol fl-osservazzjonijiet bil-miktub tiegħu, taġixxi bħala konvenuta fil-kuntest tal-proċedura ġudizzjarja fl-ewwel istanza quddiem l-Audiencia Nacional (il-Qorti Nazzjonali, Spanja) jew bħala appellanti jew bħala appellata fl-ipoteżi ta’ appell mis-sentenza tal-Audiencia Nacional quddiem it-Tribunal Supremo (il-Qorti Suprema, Spanja).
Il-kunsiderazzjonijiet preċedenti ma jistgħux jiġu kkontestati mis-sentenza tas-16 ta’ Lulju 1992, Asociación Española de Banca Privada et (
C‑67/91
,
EU:C:1992:330
), li fiha l-Qorti tal-Ġustizzja impliċitament ammettiet l-ammissibbiltà ta’ talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mit-Tribunal de Defensa de la Competencia (il-Qorti tal-Protezzjoni tal-Kompetizzjoni, Spanja). F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li din is-sentenza ngħatat fil-kuntest tal-liġi l-antika dwar il-protezzjoni tal-kompetizzjoni Spanjola, li skontha dan il-korp kien distint mill-korp ta’ investigazzjoni fil-qasam tal-kompetizzjoni stabbilit minn din il-liġi, jiġifieri d-Dirección General de Defensa de la Competencia (id-Dipartiment ta’ Protezzjoni tal-Kompetizzjoni, Spanja). Issa, f’dan il-każ, hekk kif jirriżulta mill-Artikolu 29(1) tal-Liġi li Tistabbilixxi ċ-CNMC, iċ-CNMC teżerċita kemm il-funzjonijiet li qabel kienu attribwiti lit-Tribunal de Defensa de la Competencia (il-Qorti ta’ Protezzjoni tal-Kompetizzjoni) kif ukoll dawk li qabel kienu attribwiti lid-Dipartiment ta’ Protezzjoni tal-Kompetizzjoni.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha, għandu jiġi kkonstatat li t-talba għal deċiżjoni preliminari mressqa miċ-CNMC hija inammissibbli.
Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem l-organu tar-rinviju, huwa dan l-organu li jiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.

Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Id-Disa’ Awla) taqta’ u tiddeċiedi:

It-talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Comisión Nacional de los Mercados y la Competencia (il-Kummissjoni Nazzjonali tas-Swieqi u tal-Kompetizzjoni, Spanja), permezz ta’ deċiżjoni tat-12 ta’ Ġunju 2019, hija inammissibbli.

Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: l-Ispanjol.