CELEX: 62021CJ0372
Rinviju għal deċiżjoni preliminari
Status tal-Knejjes u tal-assoċjazzjonijiet jew tal-komunitajiet reliġjużi fl-Istati Membri fid-dawl tad-dritt tal-Unjoni
Artikolu 17(1) TFUE
Libertà ta’ stabbiliment
Artikolu 49 TFUE
Restrizzjonijiet
Ġustifikazzjoni
Proporzjonalità
Sussidji għal skola privata
Talba mressqa minn soċjetà reliġjuża stabbilita fi Stat Membru ieħor
Stabbiliment irrikonoxxut minn din is-soċjetà bħala skola bbażata fuq twemmin reliġjuż

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikoli 17 u 56 TFUE.
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ kawża bejn il-Freikirche der Siebenten-Tags-Adventisten in Deutschland KdöR (il-Knisja Ħielsa tal-Avventisti tas-Seba’ Jum fil-Ġermanja, iktar ’il quddiem il-“Knisja Ġermaniża tal-Avventisti”) u l-Bildungsdirektion für Vorarlberg (id-Direttorat għall-Edukazzjoni ta’ Vorarlberg, l-Awstrija) (iktar ’il quddiem l-“awtorità kompetenti”) dwar sussidju mitlub minn skola privata li din il-Knisja tirrikonoxxi u ssostni bħala skola bbażata fuq twemmin reliġjuż.

L
‑
AnerkennungsG
L-Artikolu 1 tal-Gesetz betreffend die gesetzliche Anerkennung von Religionsgesellschaften (il-Liġi dwar ir-Rikonoxximent Legali ta’ Soċjetajiet Reliġjużi), tal‑20 ta’ Mejju 1874 (RGBl., 68/1874, iktar ’il quddiem l-“AnerkennungsG”), jipprovdi:
“Membri ta’ denominazzjoni reliġjuża li ma kinitx preċedentement irrikonoxxuta mil-liġi għandhom jiġu rrikonoxxuti bħala soċjetà reliġjuża sakemm:
1.      xejn fid-duttrina reliġjuża tagħhom, fil-funzjoni reliġjuża tagħhom, fl-istatuti tagħhom, kif ukoll fl-isem li huma jagħżlu għalihom innifishom ma huwa illegali jew kuntrarju għall-moralità;
2.      l-istabbiliment u l-eżistenza ta’ mill-inqas komunità reliġjuża waħda stabbilita skont ir-rekwiżiti ta’ din il-liġi huma żgurati.”

Il
‑
BekGG
L-Artikolu 11 tal-Bundesgesetz über die Rechtspersönlichkeit von religösen Bekenntnisgemeinschaften (il-Liġi Federali dwar l-Istatus Legali tal-Komunitajiet Reliġjużi Rreġistrati (BGBl. I, 19/1998), kif ippubblikata fil-BGBl. I, 78/2011 (iktar ’il quddiem il-“BekGG”), intitolat “Rekwiżiti supplimentari sabiex komunità reliġjuża tiġi rrikonoxxuta konformement mal-AnerkennungsG”, jipprovdi li:
“Minbarra r-rekwiżiti stabbiliti fl-[AnerkennungsG], sabiex tiġi rrikonoxxuta, il-komunità reliġjuża trid tissodisfa l-kundizzjonijiet segwenti.
1.      Il-komunità reliġjuża:
a)      trid tkun eżistiet għal mill-inqas 20 sena fl-Awstrija, li minnhom 10 snin ikunu f’forma organizzata, u mill-inqas 5 snin bħala komunità reliġjuża b’personalità ġuridika skont dan l-att; jew
b)      trid tkun integrata b’mod organizzattiv u dottrinali f’soċjetà reliġjuża attiva internazzjonalment li ilha teżisti għal mill-inqas 100 sena u li diġà kienet attiva fl-Awstrija f’forma organizzata għal mill-inqas 10 snin; jew
c)      trid tkun integrata b’mod organizzattiv u dottrinali f’soċjetà reliġjuża attiva internazzjonalment li ilha teżisti għal mill-inqas 200 sena, u
d)      għandu jkollha bħala membri mill-inqas tnejn minn kull elf tal-popolazzjoni tal-Awstrija kif iddeterminata fl-aħħar ċensiment. Jekk il-komunità reliġjuża ma tistax tipprovdi din il-prova mid-data taċ-ċensiment, hija għandha tipprovdiha f’kull forma oħra xierqa.
[…]
3.      Il-komunità ta’ fidi għandu jkollha dispożizzjoni tajba lejn is-soċjetà u l-Istat.
4.      Hija ma għandhiex toħloq disturb illegali fir-relazzjonijiet mal-Knejjes u s-soċjetajiet reliġjużi rrikonoxxuti mil-liġi u ma’ komunitajiet reliġjużi oħra eżistenti”.

Il
‑
PrivSchG
Skont l-Artikolu 17 tal-Bundesgesetz über das Privatschulwesen (Privatschulgesetz) (il-Liġi Federali dwar l-Iskejjel Privati), tal‑25 ta’ Lulju 1962 (BGBl., 244/1962), kif emendata (BGBl. I, 35/2019) (iktar ’il quddiem il-“PrivSchG”), dwar id-dritt għall-għoti ta’ sussidji tal-iskejjel privati bbażati fuq twemmin reliġjuż:
“(1)      Il-Knejjes u s-soċjetajiet reliġjużi rrikonoxxuti legalment għandhom jingħataw sussidji għall-ispejjeż tal-persunal għall-iskejjel privati bbażati fuq twemmin reliġjuż li għandhom status ta’ dritt pubbliku skont id-dispożizzjonijiet li ġejjin.
(2)      L-iskejjel privati bbażati fuq twemmin reliġjuż għandhom jinftiehmu bħala li jagħmlu riferiment għall-iskejjel amministrati mill-Knejjes u mis-soċjetajiet reliġjużi rrikonoxxuti legalment, u mill-istituzzjonijiet tagħhom, kif ukoll għall-iskejjel amministrati minn assoċjazzjonijiet, fondazzjonijiet u fondi li huma rrikonoxxuti bħala skejjel ibbażati fuq twemmin reliġjuż mill-awtorità superjuri kompetenti ta’ knisja (soċjetà reliġjuża).”

Il
‑
kawża prinċipali u d
‑
domandi preliminari
Il-Knisja Ġermaniża tal-Avventisti, li għandha l-istatus ta’ persuna ġuridika rregolata mid-dritt pubbliku fil-Ġermanja, ma tibbenefikax mill-istatus ta’ Knisja rrikonoxxuta skont id-dritt Awstrijak.
Mis-sena skolastika 2016/2017, din il-Knisja rrikonoxxiet, bħala skola bbażata fuq twemmin reliġjuż, skola li tinsab fl-Awstrija, amministrata minn assoċjazzjoni awtorizzata li lilha hija tagħti s-sostenn tagħha fil-forma, b’mod partikolari, ta’ sussidji, ta’ provvista ta’ materjal pedagoġiku u ta’ taħriġ kontinwu tal-għalliema. L-imsemmija Knisja ressqet, quddiem l-awtorità kompetenti, talba għal sussidju għar-remunerazzjoni tal-persunal ta’ din l-iskola, abbażi tal-Artikolu 17 tal-PrivSchG, billi invokat l-Artikolu 56 TFUE, sabiex tibbenefika mit-trattament irriżervat għall-Knejjes u għas-soċjetajiet reliġjużi rrikonoxxuti skont id-dritt Awstrijak.
Permezz ta’ deċiżjoni tat‑3 ta’ Settembru 2019, l-awtorità kompetenti ċaħdet din it-talba abbażi tal-Artikolu 17(1) u (2) tal-PrivSchG, li hija tikkunsidra biss applikabbli għall-Knejjes u għas-soċjetajiet reliġjużi rrikonoxxuti skont id-dritt Awstrijak. Il-Knisja Ġermaniża tal-Avventisti għalhekk ippreżentat rikors kontra din id-deċiżjoni, li ġie miċħud mill-Bundesverwaltungsgericht (il-Qorti Amministrattiva Federali, l-Awstrija), permezz ta’ sentenza tas‑26 ta’ Frar 2020.
Din il-qorti tqis li d-dritt tal-Unjoni ma jobbligax lir-Repubblika tal-Awstrija tirrikonoxxi Knisja jew soċjetà reliġjuża rrikonoxxuta minn qabel fi Stat Membru ieħor. Konsegwentement, il-fatt li tali Knisja jew soċjetà reliġjuża tirrikonoxxi bħala skola bbażata fuq twemmin reliġjuż skola privata, stabbilita fl-Awstrija, ma jippermettix lil din il-Knisja jew soċjetà tinvoka l-Artikolu 17 tal-PrivSchG sabiex tikseb, għal din l-iskola, sussidji intiżi sabiex jirremuneraw il-persunal tagħha.
Huwa kontra dik is-sentenza li l-Knisja Ġermaniża tal-Avventisti ppreżentat appell għal reviżjoni ordinarju quddiem il-Verwaltungsgerichtshof (il-Qorti Amministrattiva, l-Awstrija).
Fit-talba tagħha għal deċiżjoni preliminari, din il-qorti tindika li l-Knejjes u s-soċjetajiet reliġjużi rrikonoxxuti b’mod partikolari abbażi tal-AnerkennungsG u tal-BekGG huma persuni ġuridiċi rregolati mid-dritt pubbliku li jgawdu minn drittijiet speċjali u huma inkarigati minn kompiti, b’mod partikolari fil-qasam tat-tagħlim, li permezz tagħhom huma jipparteċipaw fil-ħajja pubblika nazzjonali. L-imsemmija qorti tippreċiża li l-Artikolu 17 tal-PrivSchG jirriżerva għal dawn il-Knejjes u soċjetajiet reliġjużi biss il-benefiċċju ta’ sussidji għall-iskejjel privati li huma jirrikonoxxu bħala skejjel ibbażati fuq twemmin reliġjuż.
F’dan il-kuntest, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, qabelxejn, jekk is-sitwazzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali taqax fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni.
F’dan ir-rigward, hija tfakkar, minn naħa, li, skont l-Artikolu 17 TFUE, l-għoti ta’ sussidji lill-iskejjel privati ta’ Knejjes u ta’ soċjetajiet reliġjużi rrikonoxxuti minn Stat Membru jaqa’ biss taħt ir-relazzjonijiet bejn dan l-Istat Membru u l-imsemmija Knejjes u soċjetajiet reliġjużi u li l-Unjoni għandha tibqa’ newtrali fir-rigward ta’ dawn ir-relazzjonijiet. Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet, fil-punti 30 sa 33 tas-sentenza tat‑22 ta’ Jannar 2019, Cresco Investigation (C‑193/17, EU:C:2019:43), li dan l-Artikolu 17 TFUE ma jimplikax li differenza fit-trattament stabbilita minn leġiżlazzjoni nazzjonali f’dan il-qasam tiġi eskluża mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni.
Min-naħa l-oħra, il-qorti tar-rinviju tqis li, fid-dawl tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, b’mod partikolari tas-sentenza tas‑6 ta’ Novembru 2018, Scuola Elementare Maria Montessori vs Il‑Kummissjoni, Il‑Kummissjoni vs Scuola Elementare Maria Montessori u Il‑Kummissjoni vs Ferracci (C‑622/16 P sa C‑624/16 P, EU:C:2018:873, punt 105), l-iskola privata inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li hija ffinanzjat, essenzjalment, minn fondi privati, teżerċita attività ekonomika li tikkonsisti fil-provvista ta’ servizzi. Madankollu, peress li din l-iskola hija amministrata minn assoċjazzjoni rreġistrata fl-Awstrija, din il-provvista ta’ servizzi ma hijiex ta’ natura transkonfinali, ħlief jekk jittieħed inkunsiderazzjoni l-fatt li t-talba għal sussidju għall-imsemmija skola tressqet minn Knisja stabbilita u rrikonoxxuta fil-Ġermanja.
Din il-qorti tistaqsi, sussegwentement, jekk il-Knisja Ġermaniża tal-Avventisti tistax tinvoka l-libertà li jiġu pprovduti servizzi ggarantita mill-Artikolu 56 TFUE, sabiex tibbenefika mill-istess trattament bħall-iskejjel privati bbażati fuq twemmin reliġjuż tal-Knejjes jew ta’ soċjetajiet reliġjużi rrikonoxxuti mil-liġi fl-Awstrija, li l-attivitajiet tagħhom ta’ tagħlim huma ffinanzjati, essenzjalment, minn fondi pubbliċi u li, konsegwentement, ma jistgħux jiġu kklassifikati bħala “attivitajiet ekonomiċi”, fis-sens tal-ġurisprudenza mfakkra fil-punt preċedenti tas-sentenza preżenti.
Fl-aħħar nett, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk il-leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprojbixxi lill-Knisja Ġermaniża tal-Avventisti milli tibbenefika minn sussidji għal skola privata li tinsab fl-Awstrija, kuntrarjament għall-Knejjes u għas-soċjetajiet reliġjużi rrikonoxxuti f’dan l-Istat Membru, tikkostitwixxix ostakolu għal-libertà li jiġu pprovduti servizzi, iggarantita mill-Artikolu 56 TFUE. Din il-qorti tenfasizza li tali leġiżlazzjoni nazzjonali, sa fejn hija intiża sabiex tikkompleta s-sistema ta’ edukazzjoni pubblika permezz ta’ skejjel privati bbażati fuq twemmin reliġjuż ta’ Knejjes jew ta’ soċjetajiet reliġjużi suffiċjentement irrappreżentati fl-Awstrija, sabiex tippermetti lill-ġenituri jagħżlu b’iktar faċilità l-edukazzjoni ta’ wliedhom skont it-twemmin reliġjuż tagħhom, għandha għan leġittimu. Hija tqis ukoll li din il-leġiżlazzjoni tista’ titqies li hija xierqa sabiex tiggarantixxi t-twettiq ta’ dan l-għan mingħajr ma tmur lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex dan jintlaħaq.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Verwaltungsgerichtshof (il-Qorti Amministrattiva) iddeċidiet li tissospendi l-proċedura quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)      Sitwazzjoni li fiha soċjetà reliġjuża li hija rrikonoxxuta u stabbilita fi Stat Membru tal-Unjoni Ewropea tressaq, fi Stat Membru ieħor, talba għal sussidju għal stabbiliment ta’ tagħlim skolastiku privat, li jinsab f’dan l-aħħar Stat Membru, li hija rrikonoxxiet inkwantu skola bbażata fuq twemmin reliġjuż u li hija operata fi Stat Membru ieħor minn assoċjazzjoni rreġistrata skont id-dritt tal-Istat Membru l-ieħor taqa’, fid-dawl tal-Artikolu 17 TFUE, taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni, b’mod partikolari l-Artikolu 56 TFUE?
Jekk l-ewwel domanda tingħata risposta fl-affermattiv:
2)      L-Artikolu 56 TFUE għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi dispożizzjoni tad-dritt nazzjonali li tipprevedi, bħala prerekwiżit għas-sussidjar ta’ skejjel privati bbażati fuq twemmin reliġjuż, li l-applikant ikun irrikonoxxut bħala knisja jew soċjetà reliġjuża taħt id-dritt nazzjonali?”

Fuq id
‑
domandi preliminari

Fuq l
‑
ewwel domanda
Permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk l-Artikolu 17(1) TFUE għandux jiġi interpretat fis-sens li għandu l-effett li jneħħi mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni sitwazzjoni li fiha Knisja, assoċjazzjoni jew komunità reliġjuża li għandha l-istatus ta’ persuna ġuridika rregolata mid-dritt pubbliku fi Stat Membru u li tirrikonoxxi u ssostni fi Stat Membru ieħor, bħala skola bbażata fuq twemmin reliġjuż, skola privata, titlob l-għoti ta’ sussidju għal din l-iskola li huwa rriżervat lill-Knejjes, lill-assoċjazzjonijiet u lill-komunitajiet reliġjużi rrikonoxxuti skont id-dritt ta’ dan l-Istat Membru ieħor.
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar, fl-ewwel lok, li, għalkemm l-Artikolu 17(1) TFUE jesprimi n-newtralità tal-Unjoni fir-rigward tal-organizzazzjoni, mill-Istati Membri, tar-relazzjonijiet tagħhom mal-Knejjes u mal-assoċjazzjonijiet jew mal-komunitajiet reliġjużi (sentenzi tas‑17 ta’ April 2018, Egenberger, C‑414/16, EU:C:2018:257, punt 58, kif ukoll tat‑13 ta’ Jannar 2022, MIUR u Ufficio scolastico Regionale per la Campania, C‑282/19, EU:C:2022:3, punt 50), din id-dispożizzjoni ma tistax tiġi invokata sabiex jiġu esklużi, b’mod ġenerali, mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni, l-attività tal-Knejjes jew tal-assoċjazzjonijiet u tal-komunitajiet reliġjużi meta din tikkonsisti fil-provvista ta’ servizzi bi ħlas fuq suq partikolari (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑27 ta’ Ġunju 2017, Congregación de Escuelas Pías Provincia Betania, C‑74/16, EU:C:2017:496, punti 43 u 47).
Fit-tieni lok, il-korsijiet mogħtija minn stabbilimenti edukattivi ffinanzjati essenzjalment minn fondi privati jikkostitwixxu servizzi, peress li l-għan ta’ dawn l-istabbilimenti huwa li joffru tali servizzi bi ħlas (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tas‑7 ta’ Diċembru 1993, Wirth, C‑109/92, EU:C:1993:916, punt 17, u tas‑6 ta’ Novembru 2018, Scuola Elementare Maria Montessori vs Il‑Kummissjoni, Il‑Kummissjoni vs Scuola Elementare Maria Montessori u Il‑Kummissjoni vs Ferracci, C‑622/16 P sa C‑624/16 P, EU:C:2018:873, punt 105).
Min-naħa l-oħra, il-korsijiet mogħtija minn stabbiliment edukattiv li jintegra sistema ta’ edukazzjoni pubblika, iffinanzjati, totalment jew prinċipalment, minn fondi pubbliċi, ma jikkostitwixxux attività ekonomika. Fil-fatt, billi jistabbilixxi u billi jżomm sistema ta’ edukazzjoni pubblika bħal din, l-Istat Membru ma għandux l-intenzjoni li jeżerċita attivitajiet bi ħlas, iżda jwettaq il-missjoni tiegħu fil-konfront tal-populazzjoni tiegħu fil-qasam soċjali, kulturali u edukattiv (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tas‑7 ta’ Diċembru 1993, Wirth, C‑109/92, EU:C:1993:916, punt 15, u tal‑11 ta’ Settembru 2007, Schwarz u Gootjes-Schwarz, C‑76/05, EU:C:2007:492, punt 39).
F’dan il-każ, mit-talba għal deċiżjoni preliminari jirriżulta li l-iskola Awstrijaka rrikonoxxut u sostnuta mill-Knisja Ġermaniża tal-Avventisti bħala skola bbażata fuq twemmin reliġjuż hija skola privata li l-korsijiet tagħha huma ffinanzjati l-iktar minn fondi privati, b’tali mod li, bla ħsara għall-verifiki li għandha tagħmel il-qorti tar-rinviju, din l-iskola għandha titqies li teżerċita attività ekonomika, fis-sens tal-ġurisprudenza ċċitata iktar ’il fuq.
F’dan ir-rigward, kuntrarjament għal dak li jsostnu l-Gvern Awstrijak u l-Kummissjoni Ewropea, il-fatt li s-sussidju mitlub, ladarba jingħata, jippermetti li l-iskola privata kkonċernata titqies bħala stabbiliment iffinanzjat minn fondi pubbliċi li, bħala tali, ma jeżerċitax iktar attività ekonomika, fis-sens tal-ġurisprudenza mfakkra fil-punti 20 u 21 tas-sentenza preżenti, huwa irrilevanti sabiex jiġi ddeterminat jekk is-sitwazzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali taqax fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni. Fil-fatt, l-unika aspett li huwa importanti huwa li l-iskola li għaliha jintalab is-sussidju tkun tista’ titqies li teżerċita attività ekonomika fid-data tal-preżentata ta’ din it-talba (ara, b’analoġija, is-sentenza tal‑11 ta’ Settembru 2007, Schwarz u Gootjes-Schwarz, C‑76/05, EU:C:2007:492, punt 44).
Barra minn hekk, kuntrarjament għal dak li jsostni l-Gvern Awstrijak, is-sitwazzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali hija differenti minn sitwazzjoni li l-elementi kollha tagħha huma limitati ġewwa Stat Membru wieħed. Fil-fatt, fil-każ ineżami, il-Knisja Ġermaniża tal-Avventisti titlob sussidju lill-awtoritajiet Awstrijaċi għal skola li tinsab fl-Awstrija, li hija tirrikonoxxi u ssostni bħala skola bbażata fuq twemmin reliġjuż. Għaldaqstant, dan l-element transkonfinali jimplika li r-regoli tad-dritt tal-Unjoni relatati mal-moviment liberu, bħala prinċipju, japplikaw (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑15 ta’ Novembru 2016, Ullens de Schooten, C‑268/15, EU:C:2016:874, punt 47).
Fid-dawl tal-motivi preċedenti, ir-risposta għall-ewwel domanda għandha tkun li l-Artikolu 17(1) TFUE għandu jiġi interpretat fis-sens li ma għandux l-effett li jneħħi mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni sitwazzjoni li fiha Knisja, assoċjazzjoni jew komunità reliġjuża li għandha l-istatus ta’ persuna ġuridika rregolata mid-dritt pubbliku fi Stat Membru u li tirrikonoxxi u ssostni fi Stat Membru ieħor, bħala skola bbażata fuq twemmin reliġjuż, skola privata, titlob l-għoti ta’ sussidju għal din l-iskola, li huwa rriżervat lill-Knejjes, lill-assoċjazzjonijiet u lill-komunitajiet reliġjużi rrikonoxxuti skont id-dritt ta’ dan l-Istat Membru l-ieħor.

Fuq it
‑
tieni domanda
Preliminarjament, għandu jitfakkar li l-iskola li għaliha l-Knisja Ġermaniża tal-Avventisti titlob sussidju tinsab fl-Awstrija u hija amministrata minn assoċjazzjoni rreġistrata f’dan l-Istat Membru, li tiżgura preżenza stabbli u kontinwa fit-territorju tiegħu. Għaldaqstant, tali sitwazzjoni taqa’ taħt il-libertà ta’ stabbiliment, iggarantita mill-Artikolu 49 TFUE u mhux taħt il-libertà li jiġu pprovduti servizzi ggarantita mill-Artikolu 56 TFUE (ara, b’analoġija, is-sentenza tat‑8 ta’ Settembru 2010, Stoß
et
, C‑316/07, C‑358/07 sa C‑360/07, C‑409/07 u C‑410/07, EU:C:2010:504, punt 59).
F’dawn iċ-ċirkustanzi, it-tieni domanda magħmula mill-qorti tar-rinviju għandha tinftiehem bħala li hija intiża, essenzjalment, sabiex isir magħruf jekk l-Artikolu 49 TFUE, moqri flimkien mal-Artikolu 17(1) TFUE, għandux jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li tissuġġetta l-għoti ta’ sussidji pubbliċi, intiżi għall-iskejjel privati rrikonoxxuti bħala skejjel ibbażati fuq twemmin reliġjuż, bil-kundizzjoni li l-Knisja jew is-soċjetà reliġjuża li tippreżenta t-talba għal sussidju għal tali skola tkun irrikonoxxuta skont id-dritt tal-Istat Membru kkonċernat, inkluż meta din il-Knisja jew din is-soċjetà reliġjuża tkun irrikonoxxuta skont id-dritt tal-Istat Membru tal-oriġini.
L-ewwel paragrafu tal-Artikolu 49 TFUE jipprovdi li, fil-kuntest tal-Kapitolu 2 tat-Titolu IV tat-Tielet Parti tat-Trattat FUE, ir-restrizzjonijiet għal-libertà ta’ stabbiliment taċ-ċittadini ta’ Stat Membru fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor għandhom jiġu pprojbiti. Din id-dispożizzjoni tipprekludi għaldaqstant kwalunkwe miżura nazzjonali li tipprojbixxi, tostakola jew tagħmel inqas attraenti l-eżerċizzju tal-libertà ta’ stabbiliment (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑5 ta’ Ottubru 2004, CaixaBank France, C‑442/02, EU:C:2004:586, punt 11, u tas‑7 ta’ Settembru 2022, Cilevičs
et
, C‑391/20, EU:C:2022:638, punt 61).
Il-prinċipju ta’ projbizzjoni ta’ kull diskriminazzjoni bbażata fuq in-nazzjonalità, applikabbli f’dan il-qasam, jipprojbixxi mhux biss id-diskriminazzjonijiet apparenti, iżda wkoll il-forom kollha moħbija ta’ diskriminazzjoni li, bl-applikazzjoni ta’ kriterji oħra ta’ distinzjoni, iwasslu fil-fatt għall-istess riżultat. Għaldaqstant, ma huwiex eskluż li kriterji bħall-post ta’ oriġini jew ta’ residenza ta’ ċittadin ta’ Stat Membru jistgħu, skont iċ-ċirkustanzi, jikkostitwixxu, fir-rigward tal-effett prattiku tagħhom, l-ekwivalenti ta’ diskriminazzjoni bbażata fuq in-nazzjonalità, ipprojbita mit-Trattat FUE (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat‑12 ta’ Frar 1974, Sotgiu, 152/73, EU:C:1974:13, punt 11, u tal‑20 ta’ Jannar 2011, Il‑Kummissjoni vs Il‑Greċja, C‑155/09, EU:C:2011:22, punt 45).
Fil-każ ineżami, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li t-talba għal sussidju msemmija fl-Artikolu 17 tal-PrivSchG hija miftuħa biss għall-Knejjes jew għas-soċjetajiet reliġjużi rrikonoxxuti mil-liġi Awstrijaka, jiġifieri dawk li jissodisfaw il-kundizzjonijiet previsti fl-Artikolu 1 tal-AnerkennungsG u fl-Artikolu 11 tal-BekGG.
Sa fejn dawn il-kundizzjonijiet jeżiġu, b’mod ġenerali, preżenza, ta’ tul varjabbli, ta’ Knejjes jew ta’ soċjetajiet reliġjużi fl-Awstrija, kif ukoll numru ta’ membri ugwali għal mill-inqas tnejn minn kull elf tal-popolazzjoni tal-Awstrija, dawn jistgħu jiġu ssodisfatti b’mod iktar faċli mill-Knejjes jew is-soċjetajiet reliġjużi stabbiliti fl-Awstrija. L-imsemmija kundizzjonijiet huma għalhekk ta’ natura li jiżvantaġġaw il-Knejjes u s-soċjetajiet reliġjużi stabbiliti fi Stati Membri oħra li jirrikonoxxu u jsostnu, bħala skejjel ibbażati fuq twemmin reliġjuż, skejjel privati li jinsabu fl-Awstrija. Fil-fatt, dawn il-Knejjes u dawn is-soċjetajiet reliġjużi ma jistgħux jibbenefikaw minn sussidji favur dawn l-iskejjel għall-finijiet tal-ħlas tar-remunerazzjoni tal-għalliema neċessarja għall-implimentazzjoni tal-programmi ta’ tagħlim tal-imsemmija istituzzjonijiet.
Konsegwentement, bla ħsara għall-verifiki li għandha twettaq il-qorti tar-rinviju, għandu jitqies li leġiżlazzjoni nazzjonali bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali tikkostitwixxi restrizzjoni għal-libertà ta’ stabbiliment.
Madankollu, tali restrizzjoni tista’ tiġi aċċettata bil-kundizzjoni, fl-ewwel lok, li tkun iġġustifikata minn għan espressament imsemmi fl-Artikolu 52(1) TFUE jew minn raġuni imperattiva ta’ interess ġenerali u, fit-tieni lok, li jiġi osservat il-prinċipju ta’ proporzjonalità, li jimplika li din tkun xierqa sabiex tiggarantixxi, b’mod koerenti u sistematiku, it-twettiq tal-għan imfittex u li ma tmurx lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex dan l-għan jintlaħaq (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑7 ta’ Settembru 2022, Cilevičs et, C‑391/20, EU:C:2022:638, punt 65).
Fir-rigward, fl-ewwel lok, tal-eżistenza ta’ ġustifikazzjoni għar-restrizzjoni inkwistjoni, l-espożizzjoni tal-motivi tal-PrivSchG, iċċitata mill-qorti tar-rinviju, tindika li l-iskejjel privati bbażati fuq twemmin reliġjuż jikkompletaw is-sistema ta’ edukazzjoni pubblika, li hija bbażata fuq iktar minn twemmin reliġjuż wieħed, billi jippermettu lill-ġenituri jagħżlu b’iktar faċilità l-edukazzjoni tat-tfal tagħhom skont it-twemmin reliġjuż tagħhom.
Barra minn hekk, mill-espożizzjoni tal-motivi tal-emenda tal-BekGG, għal dak li jikkonċerna l-kriterji għar-rikonoxximent tal-Knejjes u tas-soċjetajiet reliġjużi skont l-AnerkennungsG, jirriżulta li dawk li huma rrikonoxxuti mil-liġi Awstrijaka jibbenefikaw minn għajnuna pubblika materjali, b’mod partikolari fl-oqsma tas-saħħa u tal-edukazzjoni, inkwantu dawn jikkontribwixxu għall-benesseri tal-persuni. Fil-fatt, il-kisba tal-istatus ta’ Knisja jew ta’ soċjetà reliġjuża rrikonoxxuta skont id-dritt Awstrijak tinvolvi obbligi, fosthom dak li tingħata edukazzjoni reliġjuża.
Il-qorti tar-rinviju, l-istess bħall-Gvern Awstrijak, tqis li din il-leġiżlazzjoni, billi tikkompleta s-sistema ta’ edukazzjoni pubblika bbażati fuq iktar minn twemmin reliġjuż wieħed permezz ta’ skejjel privati bbażati fuq twemmin reliġjuż, tippermetti effettivament lill-ġenituri jagħżlu l-edukazzjoni tat-tfal tagħhom skont it-twemmin reliġjuż tagħhom u għalhekk isegwu għan leġittimu. Kif jirrileva l-Avukat Ġenerali, fil-punt 72 tal-konklużjonijiet tiegħu, tali għan, li jingħaqad ma’ dak li jikkonsisti f’li jiġi żgurat livell għoli ta’ taħriġ, li l-Qorti tal-Ġustizzja kklassifikat bħala “raġuni imperattiva ta’ interess ġenerali” (sentenzi tat‑13 ta’ Novembru 2003, Neri, C‑153/02, EU:C:2003:614, punt 46, u tal‑14 ta’ Settembru 2006, Centro di Musicologia Walter Stauffer, C‑386/04, EU:C:2006:568, punt 45), jista’ jiġġustifika restrizzjoni għal-libertà ta’ stabbiliment.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, hekk kif jirriżulta mill-punt 33 tas-sentenza preżenti, għandu jiġi eżaminat, fit-tieni lok, jekk il-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali hijiex, minn naħa, xierqa sabiex tiggarantixxi, b’mod koerenti u sistematiku, it-twettiq tal-għan li hija tfittex u, min-naħa l-oħra, li ma tmurx lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex dan jintlaħaq.
Fl-aħħar nett, hija l-qorti tar-rinviju, li hija l-unika kompetenti sabiex tevalwa l-fatti tal-kawża prinċipali u sabiex tinterpreta l-leġiżlazzjoni nazzjonali applikabbli, li għandha tiddetermina jekk u sa fejn din tissodisfa dawn ir-rekwiżiti. Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja, li ntalbet tagħti lil dik il-qorti risposta utli li tippermettilha tagħti deċiżjoni, hija kompetenti sabiex tagħtiha indikazzjonijiet ibbażati fuq il-proċess kif ukoll fuq l-osservazzjonijiet bil-miktub li għandha quddiemha (sentenza tas‑7 ta’ Settembru 2022, Cilevičs
et
, C‑391/20, EU:C:2022:638, punti 72 u 73).
Fil-każ ineżami, fir-rigward tal-kapaċità tal-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni li ssegwi, b’mod koerenti u sistematiku, l-għan leġittimu kkonċernat, mill-espożizzjoni tal-motivi tal-modifikazzjoni tal-BekGG jirriżulta li r-rikonoxximent tal-Knejjes u tas-soċjetajiet reliġjużi, skont l-AnerkennungsG, jippreżupponi li dawn ikollhom ċertu daqs sabiex l-azzjonijiet tagħhom ma jkunux limitati għall-membri tagħhom. Huwa aċċettat li, meta n-numru minimu ta’ membri ta’ Knisja jew ta’ soċjetà reliġjuża previst minn din il-leġiżlazzjoni jintlaħaq, il-portata tal-effetti pożittivi tal-azzjonijiet tagħha, b’mod partikolari fil-qasam tat-tagħlim, tmur lil hinn mill-kuntest strett tal-komunità tal-membri. Barra minn hekk, il-limitazzjoni tal-għoti ta’ sussidji pubbliċi lill-iskejjel ibbażati fuq twemmin reliġjuż biss ta’ Knejjes u ta’ soċjetajiet reliġjużi rrikonoxxuti skont id-dritt Awstrijak hija intiża sabiex tiggarantixxi li dawn l-iskejjel ikunu indirizzati għal parti sinjifikattiva tal-popolazzjoni li tista’ tagħżel din l-offerta ta’ tagħlim supplimentari għal dik proposta mill-iskejjel pubbliċi.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-leġiżlazzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali ma tidhirx li ma kinitx xierqa sabiex tippermetti lill-ġenituri jagħżlu l-edukazzjoni tat-tfal tagħhom skont it-twemmin reliġjuż tagħhom, fil-kuntest ta’ tagħlim ibbażati fuq iktar minn twemmin reliġjuż wieħed li huwa ta’ kwalità, għan li, kif tfakkar fil-punt 36 tas-sentenza preżenti, huwa leġittimu fir-rigward tad-dritt tal-Unjoni.
Għal dak li jirrigwarda l-punt dwar jekk din il-leġiżlazzjoni tmurx lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex jintlaħaq dan l-għan, għandu jitfakkar li l-Artikolu 17(1) TFUE jimponi fuq l-Unjoni l-obbligu li tosserva u li ma tippreġudikax l-istatus tal-Knejjes u tal-assoċjazzjonijiet jew tal-komunitajiet reliġjużi fi ħdan l-Istati Membri, peress li l-Artikolu 17 TFUE jesprimi n-newtralità tal-Unjoni fir-rigward tal-organizzazzjoni, minn dawn l-Istati Membri, tar-relazzjonijiet tagħhom magħhom (sentenzi tas‑17 ta’ April 2018, Egenberger, C‑414/16, EU:C:2018:257, punt 58, u tat‑13 ta’ Jannar 2022, MIUR u Ufficio Scolastico Regionale per la Campania, C‑282/19, EU:C:2022:3, punt 50). Għaldaqstant, f’sitwazzjonijiet bħal dawk fil-kawża prinċipali, l-Artikolu 49 TFUE, moqri flimkien mal-Artikolu 17(1) TFUE, ma jistax jiġi interpretat fis-sens li jobbliga lil Stat Membru jirrikonoxxi l-istatus li minnu jibbenefikaw l-imsemmija Knejjes, assoċjazzjonijiet jew komunitajiet reliġjużi skont id-dritt ta’ Stati Membri oħrajn.
Għal dak li jirrigwarda l-kisba tal-istatus ta’ Knisja jew ta’ soċjetà reliġjuża rrikonoxxuta skont id-dritt Awstrijak, l-Artikolu 11 tal-BekGG jistabbilixxi tliet kundizzjonijiet alternattivi. L-ewwel, Knisja jew soċjetà reliġjuża preżenti fit-territorju Awstrijak għal mill-inqas 20 sena tista’ tibbenefika minn dan l-istatus. It-tieni, tista’ tibbenefika mill-imsemmi status, anki mingħajr preżenza minn qabel fit-territorju Awstrijak, il-Knisja jew is-soċjetà reliġjuża li tkun integrata fuq il-livell ta’ organizzazzjoni u ta’ duttrina fi ħdan soċjetà reliġjuża attiva fuq livell internazzjonali eżistenti għal mill-inqas 200 sena. It-tielet, jekk tali soċjetà tkun ilha attiva fuq livell internazzjonali għal mill-inqas 100 sena, hija għandha tkun attiva fl-Awstrija taħt forma organizzata għal mill-inqas għaxar snin sabiex il-Knisja jew is-soċjetà reliġjuża li tkun integrata fiha fuq il-livell ta’ organizzazzjoni u ta’ duttrina tkun tista’ tibbenefika mill-istatus inkwistjoni.
Tali alternattivi, li huma intiżi sabiex ikopru s-sitwazzjonijiet li fihom ir-rikonoxximent ta’ Knisja jew ta’ soċjetà reliġjuża jista’ jikkontribwixxi għan-natura bbażati fuq iktar minn twemmin reliġjuż wieħed tas-sistema ta’ edukazzjoni nazzjonali, ma jidhrux li jmorru lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex jintlaħaq l-għan identifikat fil-punt 36 tas-sentenza preżenti, li huwa li jippermetti lill-ġenituri jkunu jistgħu jagħżlu l-edukazzjoni tat-tfal tagħhom skont it-twemmin reliġjuż tagħhom.
Barra minn hekk, fir-rigward tal-kundizzjoni relatata mar-rappreżentattività, fi ħdan il-popolazzjoni nazzjonali, tal-Knisja jew tas-soċjetà reliġjuża li tkun tixtieq tiġi rrikonoxxuta skont id-dritt Awstrijak, it-tieni sentenza tal-Artikolu 11(1)(d) tal-BeKGG tipprovdi li meta ma jkunx possibbli li tiġi prodotta l-prova li huma jiġbru flimkien numru ta’ membri ugwali għal mill-inqas tnejn minn kull elf tal-popolazzjoni tal-Awstrija mid-data tal-aħħar ċensiment, din il-prova tkun tista’ tiġi prodotta taħt kull forma oħra xierqa. Tali dispożizzjoni, inkwantu mhux sempliċement tipprevedi metodu wieħed ta’ prova, turi wkoll ir-rieda tal-leġiżlatur Awstrijak li ma jmurx lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex jintlaħaq l-għan imfittex mil-leġiżlazzjoni nazzjonali.
Fid-dawl ta’ dak li ntqal, ir-risposta għat-tieni domanda għandha tkun li l-Artikolu 49 TFUE, moqri flimkien mal-Artikolu 17(1) TFUE, għandu jiġi interpretat fis-sens li ma jipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali li tissuġġetta l-għoti ta’ sussidji pubbliċi intiżi għall-iskejjel privati rrikonoxxuti bħala skejjel ibbażati fuq twemmin reliġjuż bil-kundizzjoni li l-Knisja jew is-soċjetà reliġjuża li tippreżenta l-applikazzjoni għal sussidju għal tali skola tkun irrikonoxxuta skont id-dritt tal-Istat Membru kkonċernat, inkluż meta din il-Knisja jew is-soċjetà reliġjuża tkun irrikonoxxuta skont id-dritt tal-Istat Membru tal-oriġini tagħha.

Fuq l
‑
ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tielet Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
1)
L-Artikolu 17(1) TFUE għandu jiġi interpretat fis-sens li ma għandux l-effett li jneħħi mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni sitwazzjoni li fiha Knisja, assoċjazzjoni jew komunità reliġjuża li għandha l-istatus ta’ persuna ġuridika rregolata mid-dritt pubbliku fi Stat Membru u li tirrikonoxxi u ssostni fi Stat Membru ieħor, bħala skola bbażata fuq twemmin reliġjuż, skola privata, titlob l-għoti ta’ sussidju għal din l-iskola, li huwa rriżervat lill-Knejjes, lill-assoċjazzjonijiet u lill-komunitajiet reliġjużi rrikonoxxuti skont id-dritt ta’ dan l-Istat Membru l-ieħor.
2)
L-Artikolu 49 TFUE, moqri flimkien mal-Artikolu 17(1) TFUE, għandu jiġi interpretat fis-sens li ma jipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali li tissuġġetta l-għoti ta’ sussidji pubbliċi intiżi għall-iskejjel privati rrikonoxxuti bħala skejjel ibbażati fuq twemmin reliġjuż bil-kundizzjoni li l-Knisja jew is-soċjetà reliġjuża li tippreżenta l-applikazzjoni għal sussidju għal tali skola tkun irrikonoxxuta skont id-dritt tal-Istat Membru kkonċernat, inkluż meta din il-Knisja jew is-soċjetà reliġjuża tkun irrikonoxxuta skont id-dritt tal-Istat Membru tal-oriġini tagħha.
Firem
*
Lingwa tal-kawża: il-Ġermaniż.