CELEX: 62019CJ0100
Προδικαστική παραπομπή
Προσέγγιση των νομοθεσιών
Τομέας των τηλεπικοινωνιών
Εναρμονισμένη χρήση ραδιοφάσματος στη ζώνη συχνοτήτων των 2 GHz για την υλοποίηση συστημάτων που παρέχουν κινητές δορυφορικές υπηρεσίες
Απόφαση 626/2008/ΕΚ
Άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, άρθρο 7, παράγραφος 1, και άρθρο 8, παράγραφος 1
Συμπληρωματικά επίγεια σκέλη
Αδειοδότηση από τα κράτη μέλη
Υποχρέωση του φορέα εκμετάλλευσης να εξυπηρετεί ορισμένο ποσοστό του πληθυσμού και του εδάφους
Μη τήρηση
Συνέπειες

Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία του άρθρου 4, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, του άρθρου 7, παράγραφος 1, και του άρθρου 8, παράγραφος 1, της απόφασης 626/2008/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Ιουνίου 2008, για την επιλογή και αδειοδότηση συστημάτων που παρέχουν κινητές δορυφορικές υπηρεσίες (MSS) (
ΕΕ 2008, L 172, σ. 15
, στο εξής: απόφαση MSS).
Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ των Viasat UK Ltd και Viasat Inc. (στο εξής, από κοινού: Viasat), αφενός, και του Institut belge des services postaux et des télécommunications (βελγικού ινστιτούτου ταχυδρομικών υπηρεσιών και τηλεπικοινωνιών) (IBPT) (Βέλγιο), αφετέρου, σχετικά με την απόφαση του τελευταίου να χορηγήσει στην Inmarsat Ventures Ltd c.o. (στο εξής: Inmarsat) δικαιώματα χρήσης συμπληρωματικών επίγειων σκελών (στο εξής: ΣΕΣ) κινητών δορυφορικών συστημάτων.
Το νομικό πλαίσιο
Το δίκαιο της Ένωσης
Η απόφαση MSS
Κατά τις αιτιολογικές σκέψεις 18 και 25 της απόφασης MSS:
«(18)
Τα [ΣΕΣ] αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των κινητών δορυφορικών συστημάτων και χρησιμοποιούνται, κατά κανόνα, για τη βελτίωση των υπηρεσιών που παρέχονται μέσω του δορυφόρου σε περιοχές στις οποίες, ενδεχομένως, δεν είναι δυνατή η διατήρηση συνεχούς οπτικής επαφής με το δορυφόρο εξαιτίας των εμποδίων που δημιουργούν στη γραμμή του ορίζοντα τα κτίρια και η μορφολογία του εδάφους. […] Η αδειοδότηση των [ΣΕΣ] θα βασίζεται, επομένως, κυρίως σε προϋποθέσεις που αναφέρονται σε τοπικές συνθήκες. Θα πρέπει, κατά συνέπεια, να επιλέγονται και να αδειοδοτούνται σε εθνικό επίπεδο, υπό την επιφύλαξη των όρων που καθορίζει το κοινοτικό δίκαιο. […]
[…]
(25)
Δεδομένου ότι ο στόχος της παρούσας απόφασης, ήτοι η καθιέρωση κοινού πλαισίου για την επιλογή και αδειοδότηση φορέων εκμετάλλευσης κινητών δορυφορικών συστημάτων, δεν μπορεί να επιτευχθεί επαρκώς από τα κράτη μέλη και, επομένως, λόγω της κλίμακας και των αποτελεσμάτων της παρούσας απόφασης, μπορεί να επιτευχθεί καλύτερα σε κοινοτικό επίπεδο, η Κοινότητα μπορεί να θεσπίσει μέτρα, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας του άρθρου 5 της συνθήκης. […]»
Το άρθρο 1, παράγραφος 1, της απόφασης αυτής έχει ως εξής:
«Σκοπός της παρούσας απόφασης είναι να διευκολύνει την ανάπτυξη ανταγωνιστικής εσωτερικής αγοράς για κινητές δορυφορικές υπηρεσίες (MSS) σε ολόκληρη την Κοινότητα και να εξασφαλίσει τη βαθμιαία κάλυψη όλων των κρατών μελών.
Η παρούσα απόφαση θεσπίζει κοινοτική διαδικασία για την κοινή επιλογή φορέων εκμετάλλευσης κινητών δορυφορικών συστημάτων που χρησιμοποιούν τη ζώνη συχνοτήτων των 2 GHz σύμφωνα με την απόφαση 2007/98/ΕΚ [της Επιτροπής, της 14ης Φεβρουαρίου 2007, σχετικά με την εναρμονισμένη χρήση ραδιοφάσματος στη ζώνη συχνοτήτων των 2 GHz για την υλοποίηση συστημάτων που παρέχουν κινητές δορυφορικές υπηρεσίες (
ΕΕ 2007, L 43, σ. 32
)]· η ζώνη περιλαμβάνει το ραδιοφάσμα από 1980 έως 2010 MHz για τις επικοινωνίες από τη Γη προς το διάστημα και το ραδιοφάσμα από 2170 έως 2200 MHz για τις επικοινωνίες από το διάστημα προς τη Γη. Επίσης, καθορίζει διατάξεις για τη συντονισμένη αδειοδότηση, εκ μέρους των κρατών μελών, των επιλεγμένων φορέων εκμετάλλευσης για χρήση του εκχωρούμενου ραδιοφάσματος, εντός της ζώνης αυτής, για τη λειτουργία κινητών δορυφορικών συστημάτων.»
Το άρθρο 2, παράγραφος 2, της εν λόγω απόφασης έχει ως εξής:
«[…] ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:
α)
ως “κινητά δορυφορικά συστήματα” νοούνται δίκτυα ηλεκτρονικών επικοινωνιών και συναφή συστήματα που είναι σε θέση να παρέχουν υπηρεσίες ραδιοεπικοινωνιών μεταξύ ενός κινητού επίγειου σταθμού και ενός ή περισσοτέρων διαστημικών σταθμών, ή μεταξύ κινητών επίγειων σταθμών μέσω ενός ή περισσότερων δορυφορικών σταθμών, ή μεταξύ κινητού επίγειου σταθμού και ενός ή περισσότερων [ΣΕΣ] που χρησιμοποιούνται σε σταθερές γεωγραφικές θέσεις. Το σύστημα αυτό περιλαμβάνει τουλάχιστον ένα διαστημικό σταθμό·
β)
ως “[ΣΕΣ]” κινητών δορυφορικών σταθμών νοούνται σταθμοί εδάφους που χρησιμοποιούνται σε σταθερές γεωγραφικές θέσεις με σκοπό τη βελτίωση της διάθεσης της κινητής δορυφορικής υπηρεσίας σε γεωγραφικές περιοχές εντός του ίχνους του δορυφόρου ή των δορυφόρων του συστήματος, όπου οι επικοινωνίες με έναν ή περισσότερους δορυφορικούς σταθμούς δεν μπορούν να εξασφαλισθούν με την απαιτούμενη ποιότητα.»
Ο τίτλος II της απόφασης MSS, ο οποίος επιγράφεται «Διαδικασία επιλογής», περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τα άρθρα 3 και 4 της απόφασης αυτής. Το άρθρο 3, παράγραφος 1, της εν λόγω απόφασης προβλέπει τα εξής:
«Η Επιτροπή διοργανώνει διαδικασία συγκριτικής επιλογής για την επιλογή φορέων εκμετάλλευσης κινητών δορυφορικών συστημάτων. […]»
Το άρθρο 4, παράγραφος 1, της ίδιας απόφασης ορίζει τα εξής:
«Ισχύουν οι ακόλουθες απαιτήσεις για την αποδοχή των αιτήσεων:
[…]
γ)
οι αιτήσεις περιλαμβάνουν δέσμευση του αιτούντος ότι:
[…]
ii)
η κινητή δορυφορική υπηρεσία παρέχεται σε όλα τα κράτη μέλη και σε τουλάχιστον 50 % του πληθυσμού και τουλάχιστον 60 % της συνολικής χερσαίας έκτασης κάθε κράτους μέλους έως τη χρονική στιγμή που συνομολογεί ο αιτών, αλλά σε κάθε περίπτωση όχι πέραν των επτά ετών από την ημερομηνία δημοσίευσης της απόφασης της Επιτροπής [περί επιλογής των υποψηφίων].»
Ο τίτλος III της απόφασης MSS, ο οποίος επιγράφεται «Αδειοδότηση», περιλαμβάνει τα άρθρα 7 έως 9 της απόφασης αυτής. Το άρθρο 7 της εν λόγω απόφασης ορίζει τα εξής:
«1.   Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν, σύμφωνα με το χρονικό πλαίσιο και την περιοχή εξυπηρέτησης για τα οποία έχουν δεσμευθεί οι αιτούντες, κατά το άρθρο 4 παράγραφος 1 στοιχείο γ) και κατά το εθνικό και κοινοτικό δίκαιο, ότι οι επιλεγέντες αιτούντες έχουν δικαίωμα χρήσης της συγκεκριμένης ραδιοσυχνότητας που προσδιορίζεται στην απόφαση της Επιτροπής [περί επιλογής των υποψηφίων] και το δικαίωμα λειτουργίας κινητού δορυφορικού συστήματος. Τα κράτη μέλη ενημερώνουν αναλόγως τους επιλεγέντες αιτούντες για τα δικαιώματα αυτά.
2.   Τα δικαιώματα που εμπίπτουν στην παράγραφο 1 υπάγονται στους ακόλουθους κοινούς όρους:
α)
οι αιτούντες χρησιμοποιούν το εκχωρηθέν ραδιοφάσμα για την παροχή MSS·
[…]
γ)
οι αιτούντες τηρούν κάθε δέσμευση που αναλαμβάνουν με την αίτησή τους ή κατά τη διάρκεια της διαδικασίας συγκριτικής επιλογής, ανεξαρτήτως εάν η συνδυασμένη ζήτηση ραδιοφάσματος υπερβαίνει το διαθέσιμο εύρος·
[…]».
Το άρθρο 8 της απόφασης MSS προβλέπει τα εξής:
«1.   Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν, σύμφωνα με το εθνικό και κοινοτικό δίκαιο, ότι οι αρμόδιες αρχές τους χορηγούν στους αιτούντες που έχουν επιλεγεί σύμφωνα με τον τίτλο ΙΙ και έχουν εξουσιοδοτηθεί να χρησιμοποιούν το ραδιοφάσμα κατ’ εφαρμογή του άρθρου 7, τις απαιτούμενες εγκρίσεις για την παροχή [ΣΕΣ] για κινητά δορυφορικά συστήματα στην επικράτειά τους.
2.   Τα κράτη μέλη δεν επιλέγουν ούτε χορηγούν άδεια σε φορείς εκμετάλλευσης [ΣΕΣ] κινητών δορυφορικών συστημάτων πριν από την ολοκλήρωση της διαδικασίας επιλογής που προβλέπεται στον τίτλο II, με απόφαση της Επιτροπής [περί επιλογής των υποψηφίων]. Τούτο ισχύει με την επιφύλαξη της χρήσης της ζώνης συχνοτήτων των 2 GHz από συστήματα άλλα από εκείνα που παρέχουν MSS σύμφωνα με την απόφαση 2007/98/ΕΚ.
3.   Κάθε εθνική άδεια που έχει εκδοθεί για τη λειτουργία [ΣΕΣ] κινητών δορυφορικών συστημάτων στη ζώνη συχνοτήτων των 2 GHz υπάγεται στους ακόλουθους κοινούς όρους:
α)
οι φορείς εκμετάλλευσης χρησιμοποιούν το εκχωρημένο ραδιοφάσμα για την παροχή [ΣΕΣ] κινητών δορυφορικών συστημάτων·
β)
τα [ΣΕΣ] συνιστούν αναπόσπαστο μέρος ενός κινητού δορυφορικού συστήματος και ελέγχονται από το μηχανισμό δορυφορικών πόρων και διαχείρισης δικτύου· χρησιμοποιούν την ίδια κατεύθυνση μετάδοσης και τα ίδια μερίδια των ζωνών συχνοτήτων, όπως τα συναφή δορυφορικά σκέλη, και δεν αυξάνουν τις απαιτήσεις σε ραδιοφάσμα των συναφών κινητών δορυφορικών συστημάτων·
γ)
η ανεξάρτητη λειτουργία [ΣΕΣ] σε περίπτωση αποτυχίας του δορυφορικού σκέλους του συναφούς κινητού δορυφορικού συστήματος δεν υπερβαίνει τους 18 μήνες·
δ)
δικαιώματα χρήσης και άδειες χορηγούνται για χρονικό διάστημα που λήγει το αργότερο κατά τη λήξη της άδειας του συναφούς κινητού δορυφορικού συστήματος.»
Το άρθρο 9 της απόφασης MSS ορίζει τα εξής:
«1.   Οι επιλεγέντες φορείς εκμετάλλευσης είναι υπεύθυνοι για τη συμμόρφωση με τους όρους που τυχόν επισυνάπτονται στις άδειές τους […]
2.   Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι οι κανόνες σχετικά με την επιβολή της εφαρμογής, συμπεριλαμβανομένων των κανόνων για τις εφαρμοστέες κυρώσεις σε περίπτωση αθέτησης των κοινών όρων που προβλέπονται στο άρθρο 7 παράγραφος 2, είναι σύμφωνοι με το κοινοτικό δίκαιο […]. Οι κυρώσεις πρέπει να είναι αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές.
Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν την παρακολούθηση της συμμόρφωσης προς αυτούς τους κοινούς όρους και λαμβάνουν κατάλληλα μέτρα για την ανόρθωση της μη συμμόρφωσης. Τα κράτη μέλη ενημερώνουν την Επιτροπή κατ’ έτος σχετικά με τα αποτελέσματα της εν λόγω παρακολούθησης, σε περίπτωση που κοινοί όροι δεν έχουν τηρηθεί και εφόσον έχουν ληφθεί τυχόν μέτρα επιβολής της εφαρμογής.
Η Επιτροπή δύναται, με τη βοήθεια της επιτροπής επικοινωνιών του άρθρου 10 παράγραφος 1, να εξετάζει κάθε κατ’ ισχυρισμόν προβαλλόμενη επιμέρους αθέτηση των κοινών όρων. Οσάκις κράτος μέλος ενημερώσει την Επιτροπή για συγκεκριμένη αθέτηση, η Επιτροπή εξετάζει την προβαλλόμενη αθέτηση συνεπικουρούμενη από την επιτροπή επικοινωνιών.
3.   Τα μέτρα που καθορίζουν οιουσδήποτε ενδεδειγμένους τρόπους για τη συντονισμένη εφαρμογή των κανόνων επιβολής της εφαρμογής στους οποίους αναφέρεται η παράγραφος 2, συμπεριλαμβανομένων των κανόνων της συντονισμένης αναστολής ή της ανάκλησης αδειών για αθέτηση των κοινών όρων κατά το άρθρο 7 παράγραφος 2, και τα οποία έχουν ως αντικείμενο την τροποποίηση μη ουσιωδών στοιχείων της παρούσας απόφασης διά συμπληρώσεώς της, θεσπίζονται σύμφωνα με την κανονιστική διαδικασία με έλεγχο, η οποία αναφέρεται στο άρθρο 10 παράγραφος 4.»
Η απόφαση περί επιλογής
Κατά το άρθρο 2 της απόφασης 2009/449/ΕΚ της Επιτροπής, της 13ης Μαΐου 2009, σχετικά με την επιλογή φορέων εκμετάλλευσης πανευρωπαϊκών συστημάτων που παρέχουν κινητές δορυφορικές υπηρεσίες (ΚΔΥ) (
ΕΕ 2009, L 149, σ. 65
, στο εξής: απόφαση περί επιλογής):
«Με βάση τα αποτελέσματα της πρώτης φάσης επιλογής της διαδικασίας συγκριτικής επιλογής που προβλέπεται στον τίτλο ΙΙ της απόφασης [MSS], οι Inmarsat […] και Solaris Mobile Limited είναι επιλέξιμοι υποψήφιοι.
Εφόσον η συνδυασμένη αίτηση για ραδιοφάσμα που ζητείται από τους επιλέξιμους υποψηφίους οι οποίοι επιλέχθηκαν με βάση τα αποτελέσματα της πρώτης φάσης της επιλογής της συγκριτικής διαδικασίας επιλογής που προβλέπεται στον τίτλο ΙΙ της απόφασης [MSS] δεν υπερβαίνει το διαθέσιμο εύρος ραδιοφάσματος το οποίο προσδιορίζεται στο άρθρο 1 παράγραφος 1 της απόφασης [MSS], οι Inmarsat […] και Solaris Mobile Limited επιλέγονται.»
Το άρθρο 3 της απόφασης περί επιλογής ορίζει τα εξής:
«Οι συχνότητες που επιτρέπεται να χρησιμοποιεί κάθε επιλεγμένος υποψήφιος σε κάθε κράτος μέλος σύμφωνα με τις διατάξεις του τίτλου ΙΙΙ της απόφασης [MSS] είναι:
α)
Για τον Inmarsat […]: από 1980 έως 1995 MHz για επικοινωνίες Γης – διαστήματος και από 2170 έως 2185 MHz για επικοινωνίες διαστήματος – Γης·
[…]».
Η απόφαση περί επιλογής δημοσιεύθηκε στην
Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
στις 12 Ιουνίου 2009.
Η εκτελεστική απόφαση
Κατά την αιτιολογική σκέψη 8 της απόφασης 2011/667/ΕΕ της Επιτροπής, της 10ης Οκτωβρίου 2011, σχετικά με τους τρόπους συντονισμένης εφαρμογής των κανόνων επιβολής όσον αφορά τις κινητές δορυφορικές υπηρεσίες (ΚΔΥ) σύμφωνα με το άρθρο 9 παράγραφος 3 της απόφασης αριθ. 626/2008/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (
ΕΕ 2011, L 265, σ. 25
, στο εξής: εκτελεστική απόφαση):
«Ο διασυνοριακός χαρακτήρας των κοινών όρων που προβλέπονται στο άρθρο 7 παράγραφος 2 της απόφασης [MSS] απαιτεί συντονισμό σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης των εθνικών διαδικασιών επιβολής της εφαρμογής από τα κράτη μέλη. Ασυνέπειες κατά την εφαρμογή των εθνικών διαδικασιών της εφαρμογής της νομοθεσίας, ιδίως όσον αφορά την έρευνα, τη χρονική περίοδο και τον χαρακτήρα των όποιων μέτρων λαμβάνονται, θα έχουν ως αποτέλεσμα ένα μωσαϊκό διαφορετικών μέτρων επιβολής της εφαρμογής που θα αντιβαίνει στον πανευρωπαϊκό χαρακτήρα των ΚΔΥ.»
Το άρθρο 2, παράγραφος 2, της εκτελεστικής απόφασης ορίζει τα εξής:
«[…] Ισχύουν […] οι ακόλουθοι ορισμοί:
–
ως “αδειοδοτημένος φορέας εκμετάλλευσης” νοείται κάθε φορέας εκμετάλλευσης που επιλέγεται σύμφωνα με την απόφαση [περί επιλογής], στον οποίο χορηγείται το δικαίωμα χρήσης βάσει γενικής άδειας ή μεμονωμένα δικαιώματα χρήσης των συγκεκριμένων ραδιοσυχνοτήτων που προσδιορίζονται στην απόφαση 2009/449/ΕΚ και/ή το δικαίωμα λειτουργίας κινητού δορυφορικού συστήματος,
–
ως “κοινοί όροι” νοούνται οι κοινοί όροι στους οποίους υπόκεινται τα δικαιώματα ενός αδειοδοτημένου φορέα εκμετάλλευσης σύμφωνα με το άρθρο 7 παράγραφος 2 της απόφασης [MSS],
[…]».
Το άρθρο 3 της εκτελεστικής απόφασης προβλέπει τα εξής:
«1.   Όταν το αρμόδιο κράτος μέλος διαπιστώσει ότι ένας αδειοδοτημένος φορέας εκμετάλλευσης δεν συμμορφώνεται με έναν ή περισσότερους από τους κοινούς όρους και ενημερώνει τον συγκεκριμένο φορέα εκμετάλλευσης σχετικά με τις διαπιστώσεις του, σύμφωνα με το άρθρο 10 παράγραφος 2 της οδηγίας 2002/20/ΕΚ [του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 7ης Μαρτίου 2002, για την αδειοδότηση δικτύων και υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών (
ΕΕ 2002, L 108, σ. 21
)], οφείλει ταυτόχρονα να ενημερώνει την Επιτροπή η οποία με τη σειρά της ενημερώνει τα υπόλοιπα κράτη μέλη.
2.   Μετά τη διαβίβαση από την Επιτροπή προς τα κράτη μέλη των πληροφοριών που αναφέρονται στην παράγραφο 1, τα άλλα αρμόδια κράτη μέλη θα διερευνούν εάν υπάρχει παράβαση των σχετικών κοινών όρων εντός της δικαιοδοσίας τους και θα δίνουν στον εκάστοτε αδειοδοτημένο φορέα εκμετάλλευσης την ευκαιρία να εκθέσει τις απόψεις του.
3.   Εντός πέντε μηνών από τη διαβίβαση των πληροφοριών που αναφέρονται στην παράγραφο 1 από την Επιτροπή προς τα κράτη μέλη, τα αρμόδια κράτη μέλη θα κοινοποιούν περίληψη των διαπιστώσεών τους και των απόψεων που θα υποβάλλονται από τον εκάστοτε αδειοδοτημένο φορέα εκμετάλλευσης προς την Επιτροπή, η οποία θα ενημερώνει όλα τα υπόλοιπα κράτη μέλη. Εντός οκτώ μηνών από τη διαβίβαση των πληροφοριών που αναφέρονται στην παράγραφο 1 από την Επιτροπή προς τα κράτη μέλη η Επιτροπή συγκαλεί συνεδρίαση της επιτροπής επικοινωνιών προκειμένου να εξετάσει την εικαζόμενη παράβαση και, κατά περίπτωση, για να συζητηθούν τα ενδεδειγμένα μέτρα που ενδέχεται να χρειαστούν με στόχο την εξασφάλιση της συμμόρφωσης, σύμφωνα με τους στόχους που αναφέρονται στο άρθρο 1 παράγραφος 2.
4.   Τα κράτη μέλη αποφεύγουν να λάβουν τελική απόφαση σχετικά με την εικαζόμενη παράβαση πριν από τη συνεδρίαση της επιτροπής επικοινωνιών, όπως αναφέρεται στην παράγραφο 3.
5.   Μετά τη συνεδρίαση της επιτροπής επικοινωνιών, όπως αναφέρεται στην παράγραφο 3, το εκάστοτε αρμόδιο κράτος μέλος που έχει ενημερώσει τον σχετικό αδειοδοτημένο φορέα εκμετάλλευσης σχετικά με τις διαπιστώσεις του, σύμφωνα με το άρθρο 10 παράγραφος 2 της οδηγίας 2002/20/ΕΚ, και καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ένας ή περισσότεροι κοινοί όροι έχουν παραβιαστεί, λαμβάνει κατάλληλα και αναλογικά μέτρα, συμπεριλαμβανομένων των οικονομικών κυρώσεων, με στόχο την εξασφάλιση της συμμόρφωσης του σχετικού αδειοδοτημένου φορέα εκμετάλλευσης με τους κοινούς όρους, με εξαίρεση την απόσυρση ή την αναστολή κατά περίπτωση, σύμφωνα με το εθνικό τους δίκαιο, κάθε άδειας ή δικαιώματος χρήσης που κατέχει ο εν λόγω αδειοδοτημένος φορέας εκμετάλλευσης.
6.   Σε περίπτωση σοβαρών ή επανειλημμένων παραβάσεων των κοινών όρων κάθε κράτος μέλος το οποίο, αφού έχει λάβει τα μέτρα που αναφέρονται στην παράγραφο 5, προτίθεται να εκδώσει απόφαση ανάκλησης της άδειας σύμφωνα με το άρθρο 10 παράγραφος 5 της οδηγίας 2002/20/ΕΚ ενημερώνει την Επιτροπή για την πρόθεσή του και θα παρέχει περίληψη κάθε τυχόν μέτρου που έλαβε ο εν λόγω αδειοδοτημένος φορέας εκμετάλλευσης για τη συμμόρφωσή του με τα μέτρα επιβολής της εφαρμογής. Η Επιτροπή κοινοποιεί τις πληροφορίες αυτές στα υπόλοιπα κράτη μέλη.
7.   Εντός τριών μηνών από τη διαβίβαση των πληροφοριών που αναφέρονται στην παράγραφο 6 από την Επιτροπή προς τα κράτη μέλη, συγκαλείται συνεδρίαση της επιτροπής επικοινωνιών με στόχο [η] τυχόν ανάκληση άδειας να εναρμονίζεται με τους στόχους που αναφέρονται στο άρθρο 1 παράγραφος 2. Στο μεταξύ όλα τα αρμόδια κράτη μέλη αποφεύγουν την έκδοση αποφάσεων που επιφέρουν ανάκληση ή αναστολή κατά περίπτωση, σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία τους, οποιασδήποτε άδειας ή δικαιώματος χρήσης που κατέχει ο εν λόγω αδειοδοτημένος φορέα[ς] εκμετάλλευσης.
8.   Μετά τη συνεδρίαση της επιτροπής επικοινωνιών, που προβλέπεται στην παράγραφο 7, τα αρμόδια κράτη μέλη μπορεί να λάβουν τις κατάλληλες αποφάσεις με σκοπό την ανάκληση της άδειας που έχει χορηγηθεί στον εν λόγω αδειοδοτημένο φορέα εκμετάλλευσης.
9.   Οποιαδήποτε απόφαση επιβολής που αναφέρεται στις παραγράφους 5 και 8, και το αιτιολογικό στο οποίο βασίζεται, θα κοινοποιείται εντός μιας εβδομάδας από την έκδοσή της στον αδειοδοτημένο φορέα εκμετάλλευσης, καθώς και στην Επιτροπή, η οποία θα ενημερώνει τα υπόλοιπα κράτη μέλη.»
Το βελγικό δίκαιο
Το άρθρο 2 του βασιλικού διατάγματος της 11ης Φεβρουαρίου 2013, σχετικά με τα συστήματα που παρέχουν κινητές δορυφορικές υπηρεσίες (
Moniteur belge
της 8ης Μαρτίου 2013, σ. 14068, στο εξής: βασιλικό διάταγμα MSS), ορίζει τα εξής:
«Οι επιλεγέντες φορείς εκμετάλλευσης που έχουν προβεί σε κοινοποίηση για την παροχή υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών […] έχουν άδεια εκμετάλλευσης κινητού δορυφορικού συστήματος στις ακόλουθες ζώνες συχνοτήτων:
1.   Inmarsat […]: 15 MHz κατ’ ανώτατο όριο στη ζώνη 1.980‑1.995 MHz για την επικοινωνία Γης – διαστήματος (uplink) και 15 MHz κατ’ ανώτατο όριο στη ζώνη 2.170-2.185 MHz για την επικοινωνία διαστήματος – Γης (downlink)·
[…]».
Το άρθρο 3 του διατάγματος αυτού ορίζει τα εξής:
«Μέχρι τις 13 Ιουνίου 2016 θα έχουν καλυφθεί τουλάχιστον το 50 % του πληθυσμού και το 60 % του εδάφους του Βελγίου».
Tο άρθρο 8 του εν λόγω διατάγματος ορίζει τα εξής:
«Οι επιλεγέντες φορείς εκμετάλλευσης έχουν την άδεια να εγκαταστήσουν ένα ή περισσότερα [ΣΕΣ] στο Βέλγιο υπό τους ακόλουθους όρους:
1.   Να έχουν προβεί σε κοινοποίηση για την παροχή δικτύων ηλεκτρονικών επικοινωνιών […]·
2.   Κάθε συμπληρωματικό επίγειο σκέλος να έχει εγκριθεί από το [IBPT] προτού τεθεί σε λειτουργία·
3.   Τα τεχνικά χαρακτηριστικά και η τοποθεσία εγκατάστασης κάθε [ΣΕΣ] να έχουν διαβιβαστεί στο [IBPT] τουλάχιστον ένα μήνα πριν από την ημερομηνία για την οποία ζητείται η θέση του σε λειτουργία.»
Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα
Μετά το πέρας της διαδικασίας επιλογής που προβλέπεται από τον τίτλο ΙΙ της απόφασης MSS, η Inmarsat επελέγη από την Επιτροπή, δυνάμει του άρθρου 2, δεύτερο εδάφιο, της απόφασης περί επιλογής, ως φορέας εκμετάλλευσης κινητών δορυφορικών συστημάτων. Το βασιλικό διάταγμα MSS εκδόθηκε σε συνέχεια της απόφασης αυτής.
Στις 17 Ιουνίου 2014, η εν λόγω επιχείρηση προέβη σε κοινοποίηση προς το IBPT ενόψει της παροχής υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών, οι οποίες συνίσταντο σε υπηρεσίες σύνδεσης εν πτήσει για αεροσκάφη που πετούν πάνω από την Ένωση, μέσω συστήματος που περιλάμβανε συγχρόνως δορυφόρο και δίκτυο ΣΕΣ κινητών δορυφορικών συστημάτων και χαρακτηριζόταν, στο σύνολό του, ως «European Aviation Network» (ευρωπαϊκό δίκτυο αερομεταφορών, στο εξής: ΕΑΝ). Όπως προκύπτει από το άρθρο 2 του βασιλικού διατάγματος MSS, στην περίπτωση της Inmarsat, η κοινοποίηση αυτή περιλάμβανε άδεια εκμετάλλευσης κινητού δορυφορικού συστήματος στις ζώνες συχνοτήτων που μνημονεύονται στην παράγραφο 1 του άρθρου αυτού.
Μετά την ακύρωση από το δευτεροβάθμιο δικαστήριο της πρώτης απόφασής του, το IBPT εξέδωσε, στις 7 Αυγούστου 2018, δεύτερη απόφαση, με την οποία χορήγησε στην Inmarsat τα αναγκαία δικαιώματα για την παροχή ΣΕΣ κινητών δορυφορικών συστημάτων τα οποία είχε ζητήσει.
Η Viasat, πάροχος υπηρεσιών τηλεπικοινωνιών, η οποία προσφέρει, μεταξύ άλλων, υπηρεσίες σύνδεσης εν πτήσει, άσκησε προσφυγή για την ακύρωση της απόφασης αυτής ενώπιον του cour d’appel de Bruxelles (εφετείου Βρυξελλών, Βέλγιο). Η εν λόγω επιχείρηση ισχυρίζεται, μεταξύ άλλων, ότι τόσο από το άρθρο 4, παράγραφος l, στοιχείο γʹ, σημείο ii, της απόφασης MSS όσο και από το άρθρο 3 του βασιλικού διατάγματος MSS προκύπτει ότι η Inmarsat είχε την υποχρέωση να καλύψει με τις υπηρεσίες της τουλάχιστον το 50 % του πληθυσμού και το 60 % του εδάφους του Βελγίου μέχρι τις 13 Ιουνίου 2016. Η Inmarsat όμως δεν τήρησε τον όρο αυτόν και επομένως, μετά την ως άνω ημερομηνία, το IBPT δεν μπορούσε να αδειοδοτήσει την παροχή των επίμαχων ΣΕΣ κινητών δορυφορικών συστημάτων.
Ο φορέας διαχείρισης δορυφόρου Eutelsat SA, εταίρος της Viasat για την παροχή υπηρεσιών σύνδεσης εν πτήσει, παρενέβη προς στήριξη της προσφυγής ακυρώσεως που άσκησε η Viasat.
Το IBPT επισημαίνει ότι, προκειμένου να χορηγήσει άδεια για την παροχή των επίμαχων ΣΕΣ κινητών δορυφορικών συστημάτων, μπορούσε να στηριχθεί μόνο στους όρους του άρθρου 8 του βασιλικού διατάγματος MSS, δεδομένου ότι η υποχρέωση κάλυψης που απορρέει από το άρθρο 4, παράγραφος l, στοιχείο γʹ, της απόφασης MSS, στην οποία αναφέρεται η Viasat, αφορά μόνον δέσμευση που οφείλει να αναλάβει ο φορέας εκμετάλλευσης κατά την υποβολή της αίτησής του. Κατά το IBPT, πάντως, η υποχρέωση κάλυψης και η προθεσμία που προβλέπεται συναφώς δεν στερούνται συνεπειών, καθόσον στο ινστιτούτο αυτό απόκειται, στο πλαίσιο της εξουσίας ελέγχου που διαθέτει μετά την αδειοδότηση της παροχής ΣΕΣ κινητών δορυφορικών συστημάτων, να επιβάλει, αν παραστεί ανάγκη, κυρώσεις στην Inmarsat λόγω αθέτησης των υποχρεώσεών της.
Η Inmarsat, η οποία συμμερίζεται την άποψη του IBPT, επισημαίνει ότι έχει κατασκευάσει επίγειο δορυφορικό σταθμό στην Ελλάδα και ότι στις 28 Ιουνίου 2017 προχώρησε στην εκτόξευση του δορυφόρου της για το ΕΑΝ, ο οποίος τέθηκε σε λειτουργία στις 29 Αυγούστου του ίδιου έτους. Εξάλλου, ισχυρίζεται ότι ζήτησε και έλαβε τις αναγκαίες άδειες για την τοποθέτηση των ΣΕΣ κινητών δορυφορικών συστημάτων σε όλα τα κράτη μέλη, με εξαίρεση τη Ρουμανία, καθώς και στη Νορβηγία και στην Ελβετία.
Κατά το cour d’appel de Bruxelles (εφετείο Βρυξελλών), δεν αμφισβητείται ότι η lnmarsat ανέλαβε, στο πλαίσιο της υποβολής της αίτησής της προκειμένου να επιλεγεί ως πάροχος κινητής δορυφορικής υπηρεσίας, τις υποχρεώσεις που προβλέπει το άρθρο 4, παράγραφος l, στοιχείο γʹ, της απόφασης MSS. Επιπλέον, αποδείχθηκε ότι η Inmarsat δεν τήρησε την υποχρέωση κάλυψης του 50 % του πληθυσμού και του 60 % του εδάφους του Βελγίου μέχρι τις 13 Ιουνίου 2016, ημερομηνία κατά την οποία η υπηρεσία ΕΑN της Inmarsat δεν είχε ακόμη τεθεί σε λειτουργία, δεδομένου ότι ο προαναφερθείς δορυφόρος δεν είχε ακόμη εκτοξευθεί.
Στο πλαίσιο αυτό, το εν λόγω δικαστήριο εκτιμά ότι το άρθρο 3 του βασιλικού διατάγματος MSS, προκειμένου να έχει πρακτική αποτελεσματικότητα, πρέπει, a priori, να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι η τήρηση της υποχρέωσης κάλυψης που προβλέπει συνιστά αναγκαίο και προαπαιτούμενο όρο για την άσκηση των δικαιωμάτων που αναγνωρίζονται στους επιλεγέντες φορείς εκμετάλλευσης και, ιδίως, για την άσκηση του δικαιώματος εγκατάστασης ενός ή περισσοτέρων ΣΕΣ κινητών δορυφορικών συστημάτων στο Βέλγιο. Εντούτοις, το περιεχόμενο που πρέπει να αναγνωριστεί στην εν λόγω διάταξη πρέπει να ερμηνευθεί σύμφωνα με την απόφαση MSS της οποίας την εφαρμογή έχει ως σκοπό η διάταξη αυτή.
Συναφώς, το εν λόγω δικαστήριο διευκρινίζει ότι το άρθρο 3 του βασιλικού διατάγματος MSS διαφέρει από το άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, της απόφασης MSS, καθόσον η τελευταία αυτή διάταξη αφορά δέσμευση την οποία ο υποψήφιος προς επιλογή φορέας εκμετάλλευσης οφείλει να αναλάβει πριν από την επιλογή αυτή. Ωστόσο, το άρθρο 7, παράγραφος 2, της απόφασης MSS προβλέπει ότι τα δικαιώματα που παρέχονται στους επιλεγέντες αιτούντες υπόκεινται σε διάφορους όρους, μεταξύ των οποίων και εκείνος κατά τον οποίον οι επιλεγέντες αιτούντες «τηρούν κάθε δέσμευση που αναλαμβάνουν με την αίτησή τους ή κατά τη διάρκεια της διαδικασίας συγκριτικής επιλογής». Επιπλέον, το άρθρο 8 της απόφασης MSS ορίζει ότι τα κράτη μέλη οφείλουν να εξασφαλίζουν ότι οι αρμόδιες αρχές τους «χορηγούν στους αιτούντες που έχουν επιλεγεί σύμφωνα με τον τίτλο ΙΙ και έχουν εξουσιοδοτηθεί να χρησιμοποιούν το ραδιοφάσμα κατ’ εφαρμογή του άρθρου 7» τις απαιτούμενες εγκρίσεις για την παροχή [ΣΕΣ] για κινητά δορυφορικά συστήματα στην επικράτειά τους.
Σε περιπτώσεις όπως η επίμαχη στην υπόθεση της κύριας δίκης, στην οποία είναι οριστικώς απεδεδειγμένο ότι κατά την προβλεπόμενη ημερομηνία δεν έχει τηρηθεί η υποχρέωση κάλυψης, το cour d’appel de Bruxelles (εφετείο Βρυξελλών) εκτιμά ότι θα ήταν a priori προτιμότερο, για λόγους οικονομίας της διαδικασίας, η αρμόδια εθνική αρχή να έχει την υποχρέωση ή τη δυνατότητα να μην εγκρίνει την παροχή ΣΕΣ κινητών δορυφορικών συστημάτων, αντί να την εγκρίνει και στη συνέχεια να επιβάλλει κυρώσεις λόγω μη τήρησης της υποχρέωσης αυτής. Κατά το δικαστήριο αυτό, μπορεί να υποστηριχθεί συναφώς ότι ο επιλεγείς αιτών που δεν έχει συμμορφωθεί μέχρι τις 13 Ιουνίου 2016 με την υποχρέωση κάλυψης που προβλέπεται από το άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, σημείο ii, της απόφασης MSS, δεν διαθέτει πλέον στην πραγματικότητα δικαιώματα χρήσης των επίμαχων ραδιοσυχνοτήτων, ούτε δικαίωμα εκμετάλλευσης κινητού δορυφορικού συστήματος.
Το εν λόγω δικαστήριο προσθέτει ότι η μη επιβολή κυρώσεων για την αθέτηση του χρονοδιαγράμματος από τον επιλεγέντα φορέα θα καθιστούσε κενή περιεχομένου τη δέσμευση κάλυψης που αναλαμβάνουν οι υποψήφιοι κατά το στάδιο της επιλογής τους.
Υπό τις συνθήκες αυτές, το cour d’appel de Bruxelles (εφετείο Βρυξελλών) αποφάσισε να αναστείλει τη διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1)
Έχουν το άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, σημείο ii, το άρθρο 7, παράγραφος 1, και το άρθρο 8, παράγραφος 1, της [απόφασης MSS] την έννοια ότι, σε περίπτωση που αποδεικνύεται ότι ο φορέας εκμετάλλευσης, ο οποίος επελέγη σύμφωνα με τον τίτλο ΙΙ της ανωτέρω απόφασης, δεν έχει παράσχει κινητές δορυφορικές υπηρεσίες μέσω κινητού δορυφορικού συστήματος μέχρι την καταληκτική ημερομηνία που προβλέπεται στο άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, σημείο ii, της εν λόγω απόφασης, οι αρμόδιες αρχές των κρατών μελών που μνημονεύονται στο άρθρο 8, παράγραφος 1, της ίδιας απόφασης, οφείλουν να αρνούνται να χορηγήσουν στον συγκεκριμένο φορέα άδειες για την ανάπτυξη [ΣΕΣ κινητών δορυφορικών συστημάτων], για τον λόγο ότι ο εν λόγω φορέας δεν τήρησε τη δέσμευση που ανέλαβε κατά την υποβολή της αίτησής του;
2)
Σε περίπτωση αρνητικής απάντησης στο πρώτο ερώτημα, έχουν οι ανωτέρω διατάξεις την έννοια ότι, στο ίδιο πλαίσιο, οι αρμόδιες αρχές των κρατών μελών που μνημονεύονται στο άρθρο 8, παράγραφος 1, της ιδίας απόφασης, μπορούν να αρνούνται να χορηγήσουν στον συγκεκριμένο φορέα εκμετάλλευσης άδειες για την ανάπτυξη [ΣΕΣ κινητών δορυφορικών συστημάτων], με την αιτιολογία ότι ο εν λόγω φορέας δεν τήρησε τη δέσμευση να έχει εξασφαλίσει συγκεκριμένη κάλυψη μέχρι τις 13 Ιουνίου 2016;»
Επί των προδικαστικών ερωτημάτων
Με τα προδικαστικά ερωτήματα, τα οποία πρέπει να εξεταστούν από κοινού, το αιτούν δικαστήριο ερωτά, κατ’ ουσίαν, εάν το άρθρο 8, παράγραφος 1, της απόφασης MSS, σε συνδυασμό με το άρθρο 7, παράγραφος 1, της απόφασης αυτής, έχει την έννοια ότι, σε περίπτωση στην οποία αποδεικνύεται ότι ένας φορέας εκμετάλλευσης ο οποίος επελέγη σύμφωνα με τον τίτλο ΙΙ της εν λόγω απόφασης και έλαβε άδεια χρήσης του ραδιοφάσματος δυνάμει του άρθρου 7 της ίδιας απόφασης δεν έχει παράσχει κινητές δορυφορικές υπηρεσίες μέσω κινητού δορυφορικού συστήματος μέχρι την καταληκτική ημερομηνία που προβλέπει το άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, σημείο ii, της απόφασης MSS, οι αρμόδιες αρχές των κρατών μελών έχουν την υποχρέωση, ή τουλάχιστον τη δυνατότητα, να αρνούνται στον φορέα αυτόν τη χορήγηση των αναγκαίων αδειών για την παροχή ΣΕΣ κινητών δορυφορικών συστημάτων, με την αιτιολογία ότι αυτός δεν τήρησε τη δέσμευση που είχε αναλάβει κατά την υποβολή της αίτησης του.
Προκειμένου να δοθεί απάντηση στα ερωτήματα αυτά, υπενθυμίζεται εκ προοιμίου ότι, σύμφωνα με το άρθρο 1, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, της απόφασης MSS, η απόφαση αυτή, αφενός, θεσπίζει σε επίπεδο Ένωσης διαδικασία κοινής επιλογής των φορέων εκμετάλλευσης κινητών δορυφορικών συστημάτων που χρησιμοποιούν τη ζώνη συχνοτήτων των 2 GHz και, αφετέρου, θεσπίζει τις διατάξεις σχετικά με τη συντονισμένη αδειοδότηση, εκ μέρους των κρατών μελών, των επιλεγμένων φορέων εκμετάλλευσης για τη χρήση του ραδιοφάσματος το οποίο εκχωρείται εντός της ζώνης αυτής για τη λειτουργία κινητών δορυφορικών συστημάτων.
Όσον αφορά, πρώτον, την επιλογή των φορέων εκμετάλλευσης, το άρθρο 3, παράγραφος 1, της απόφασης MSS, το οποίο περιλαμβάνεται στον τίτλο ΙΙ αυτής, προβλέπει ότι η Επιτροπή διοργανώνει προς τον σκοπό αυτόν διαδικασία συγκριτικής επιλογής.
Συναφώς, το άρθρο 4, παράγραφος 1, της απόφασης αυτής ορίζει τα εφαρμοστέα κριτήρια για το παραδεκτό των αιτήσεων. Στα κριτήρια αυτά περιλαμβάνεται, κατά το άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, σημείο ii, το κριτήριο σύμφωνα με το οποίο ο αιτών δεσμεύεται να εξασφαλίσει ότι η κινητή δορυφορική υπηρεσία θα παρέχεται σε όλα τα κράτη μέλη και σε τουλάχιστον 50 % του πληθυσμού και τουλάχιστον 60 % του συνολικού χερσαίου εδάφους κάθε κράτους μέλους έως τη χρονική στιγμή που συνομολογεί ο αιτών, αλλά, σε κάθε περίπτωση, όχι πέραν των επτά ετών από την ημερομηνία δημοσίευσης της απόφασης της Επιτροπής περί επιλογής των υποψηφίων.
Όσον αφορά, δεύτερον, την συντονισμένη αδειοδότηση από τα κράτη μέλη των φορέων εκμετάλλευσης που έχουν επιλεγεί για τη χρήση των συγκεκριμένων ραδιοσυχνοτήτων με σκοπό τη λειτουργία κινητών δορυφορικών συστημάτων, ο τίτλος III της απόφασης MSS, ο οποίος τιτλοφορείται «Αδειοδότηση», περιέχει τα άρθρα 7 έως 9. Το άρθρο 7 της απόφασης, με τίτλο «Αδειοδότηση των επιλεγμένων αιτούντων», ορίζει, στην παράγραφο 1, ότι τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν, σύμφωνα με το χρονικό πλαίσιο και την περιοχή εξυπηρέτησης για τα οποία έχουν δεσμευθεί οι αιτούντες, κατά το άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, της απόφασης και κατά το εθνικό δίκαιο και το δίκαιο της Ένωσης, ότι οι επιλεγέντες αιτούντες έχουν δικαίωμα χρήσης της συγκεκριμένης ραδιοσυχνότητας που προσδιορίζεται στην απόφαση της Επιτροπής περί επιλογής των υποψηφίων, καθώς και δικαίωμα λειτουργίας κινητού δορυφορικού συστήματος.
Στο πλαίσιο αυτό, το άρθρο 7, παράγραφος 2, της απόφασης MSS προβλέπει ότι τα δικαιώματα που αναφέρονται στην παράγραφο 1 του άρθρου αυτού υπόκεινται σε ορισμένους κοινούς όρους. Συναφώς, το άρθρο 7, παράγραφος 2, στοιχείο γʹ, της εν λόγω απόφασης προβλέπει τον όρο ότι οι επιλεγέντες αιτούντες τηρούν κάθε δέσμευση που αναλαμβάνουν με την αίτησή τους ή κατά τη διάρκεια της διαδικασίας συγκριτικής επιλογής.
Εξάλλου, δυνάμει της παραγράφου 1 του άρθρου 8 της απόφασης MSS, το οποίο φέρει τον τίτλο «Συμπληρωματικά επίγεια σκέλη», τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν, σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο και με το δίκαιο της Ένωσης, ότι οι αρμόδιες αρχές τους χορηγούν στους αιτούντες που έχουν επιλεγεί σύμφωνα με τον τίτλο ΙΙ της απόφασης αυτής και έχουν λάβει άδεια χρήσης του ραδιοφάσματος κατ’ εφαρμογή του άρθρου 7 της απόφασης τις απαιτούμενες εγκρίσεις για την παροχή ΣΕΣ για κινητά δορυφορικά συστήματα στην επικράτειά τους. Κατά την παράγραφο 3 του εν λόγω άρθρου 8, κάθε εθνική άδεια που έχει εκδοθεί για τη λειτουργία ΣΕΣ κινητών δορυφορικών συστημάτων στη ζώνη συχνοτήτων των 2 GHz υπόκειται στους κοινούς όρους που απαριθμούνται στα στοιχεία αʹ έως δʹ της παραγράφου αυτής.
Το άρθρο 9 της απόφασης MSS φέρει τον τίτλο «Παρακολούθηση και επιβολή της εφαρμογής» και αναφέρει, μεταξύ άλλων, στην παράγραφο 2 ότι τα κράτη μέλη, αφενός, εξασφαλίζουν ότι οι κανόνες σχετικά με την επιβολή της εφαρμογής, συμπεριλαμβανομένων των κανόνων για τις εφαρμοστέες κυρώσεις σε περίπτωση αθέτησης των κοινών όρων που προβλέπονται στο άρθρο 7, παράγραφος 2, της απόφασης είναι σύμφωνοι με το κοινοτικό δίκαιο και, αφετέρου, εξασφαλίζουν την παρακολούθηση της συμμόρφωσης προς τους όρους αυτούς και λαμβάνουν κατάλληλα μέτρα σε περίπτωση μη συμμόρφωσης. Η Επιτροπή εξέδωσε την εκτελεστική απόφαση σχετικά με τους τρόπους συντονισμένης εφαρμογής των κανόνων αυτών βάσει της παραγράφου 3 του εν λόγω άρθρου 9.
Κατόπιν των προκαταρκτικών αυτών παρατηρήσεων, επισημαίνεται ότι, κατά το άρθρο 2, δεύτερο εδάφιο, της απόφασης περί επιλογής, η Inmarsat είναι μία από τις δύο επιχειρήσεις που επελέγησαν ως φορείς εκμετάλλευσης συστημάτων παροχής κινητών δορυφορικών υπηρεσιών.
Εν προκειμένω, από τη δικογραφία που έχει στη διάθεσή του το Δικαστήριο προκύπτει ότι, κατόπιν της επιλογής της, η Inmarsat απέκτησε στο Βέλγιο τα δικαιώματα που διαλαμβάνονται στο άρθρο 7, παράγραφος 1, της απόφασης MSS.
Όσον αφορά την άδεια που ήταν αναγκαία για την παροχή ΣΕΣ κινητών δορυφορικών συστημάτων, στην οποία αναφέρεται το άρθρο 8, παράγραφος 1, της απόφασης MSS, το IBPT χορήγησε στην Inmarsat άδεια για το βελγικό έδαφος με την απόφαση της 7ης Αυγούστου 2018.
Δεν αμφισβητείται όμως ότι η επιχείρηση αυτή αθέτησε την υποχρέωση κάλυψης που ανέλαβε με την υποβολή της αίτησής της, σύμφωνα με το άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, σημείο ii, της απόφασης MSS, δηλαδή την υποχρέωση να παρέχει την υπηρεσία της σε όλα τα κράτη μέλη και να εξυπηρετεί τουλάχιστον το 50 % του πληθυσμού και τουλάχιστον το 60 % του συνόλου του χερσαίου εδάφους κάθε κράτους μέλους το αργότερο επτά έτη από την ημερομηνία δημοσίευσης της απόφασης περί επιλογής, η οποία πραγματοποιήθηκε στις 12 Ιουνίου 2009. Πράγματι, στις 12 Ιουνίου 2016, ο δορυφόρος της Inmarsat δεν είχε ακόμη εκτοξευθεί και η υπηρεσία που είχε προτείνει να παράσχει η εταιρία αυτή δεν είχε ακόμη τεθεί σε λειτουργία.
Σε αυτό ακριβώς το πλαίσιο, το αιτούν δικαστήριο, το οποίο καλείται να ασκήσει τον έλεγχό του ως προς τη νομιμότητα της απόφασης του IBPT της 7ης Αυγούστου 2018, διερωτάται ως προς τις συνέπειες της παράβασης αυτής στο πλαίσιο της αδειοδότησης που είναι αναγκαία για την παροχή ΣΕΣ κινητών δορυφορικών συστημάτων. Ειδικότερα, ερωτά αν η εν λόγω παράβαση πρέπει να θεωρηθεί ως υποχρεωτικός ή, ενδεχομένως, προαιρετικός λόγος που δικαιολογεί την άρνηση χορήγησης της άδειας αυτής.
Επισημαίνεται συναφώς, όσον αφορά το γράμμα του άρθρου 8, παράγραφος 1, της απόφασης MSS, ότι, σύμφωνα με τη διάταξη αυτή, η χορήγηση της αναγκαίας άδειας για την παροχή ΣΕΣ κινητών δορυφορικών συστημάτων εξαρτάται από δύο όρους, δηλαδή η επιχείρηση που ζητεί την άδεια αυτή να είναι αιτών που έχει επιλεγεί σύμφωνα με τον τίτλο ΙΙ της απόφασης MSS και να έχει λάβει άδεια χρήσης του ραδιοφάσματος κατ’ εφαρμογή του άρθρου 7 της απόφασης αυτής.
Εν προκειμένω, πληρούται ο πρώτος από τους δύο όρους που μνημονεύονται στην προηγούμενη σκέψη, δεδομένου ότι η Inmarsat έχει την ιδιότητα του «επιλεγμένου υποψηφίου», σύμφωνα με το άρθρο 2 της απόφασης περί επιλογής, η οποία δεν έχει τροποποιηθεί ούτε καταργηθεί.
Όσον αφορά τον δεύτερο όρο, από τη δικογραφία που έχει στη διάθεσή του το Δικαστήριο προκύπτει ότι η Inmarsat απέκτησε στο Βέλγιο τα δικαιώματα που διαλαμβάνονται στο άρθρο 7, παράγραφος 1, της απόφασης MSS, μεταξύ των οποίων το δικαίωμα χρήσης της συγκεκριμένης ραδιοσυχνότητας που προσδιορίζεται στην απόφαση περί επιλογής. Το Δικαστήριο δεν διαθέτει κανένα στοιχείο από το οποίο να προκύπτει ότι το τελευταίο αυτό δικαίωμα της αφαιρέθηκε εν τω μεταξύ.
Επομένως, ένας φορέας εκμετάλλευσης όπως η Inmarsat πληροί και τους δύο όρους από τους οποίους εξαρτάται η χορήγηση της αναγκαίας άδειας για την παροχή ΣΕΣ κινητών δορυφορικών συστημάτων, όπως αυτοί διαλαμβάνονται στη σκέψη 46 της παρούσας απόφασης. Ως εκ τούτου, σύμφωνα με τη γραμματική ερμηνεία του άρθρου 8, παράγραφος 1, της απόφασης MSS, δεν χωρεί άρνηση χορήγησης της άδειας αυτής για τον λόγο ότι ο φορέας εκμετάλλευσης δεν τήρησε τη δέσμευση κάλυψης που είχε αναλάβει με την υποβολή της αίτησής του μέχρι την καταληκτική ημερομηνία που προβλέπει το άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, σημείο ii, της απόφασης αυτής.
Το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται η εν λόγω διάταξη επιβεβαιώνει την ερμηνεία αυτή.
Πράγματι, πρέπει να τονιστεί, αφενός, ότι το άρθρο 8, παράγραφος 3, της απόφασης MSS, το οποίο προβλέπει ότι οι εθνικές άδειες για τη λειτουργία ΣΕΣ κινητών δορυφορικών συστημάτων χορηγούνται υπό την επιφύλαξη άλλων κοινών όρων, οι οποίοι απαριθμούνται στα στοιχεία αʹ έως δʹ, δεν κάνει λόγο για την τήρηση των δεσμεύσεων που αναλαμβάνει ένας επιλεγείς αιτών με την υποβολή της αίτησής του, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται και η δέσμευση κάλυψης που προβλέπεται στο άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, σημείο ii, της απόφασης αυτής. Αφετέρου, όπως προκύπτει από τη σκέψη 38 της παρούσας απόφασης, η τήρηση των δεσμεύσεων αυτών συνιστά έναν από τους απαριθμούμενους στο άρθρο 7, παράγραφος 2, της εν λόγω απόφασης κοινούς όρους, στους οποίους υπόκεινται τα δικαιώματα της παραγράφου 1 του εν λόγω άρθρου 7.
Από το άρθρο 9, παράγραφος 2, της απόφασης MSS, ωστόσο, προκύπτει ότι οι συνέπειες που επιφέρει η παράβαση των κοινών όρων που μνημονεύονται στο άρθρο 7, παράγραφος 2, της απόφασης αυτής πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο συντονισμένης εφαρμογής. Εξάλλου, οι συνέπειες αυτές εξειδικεύονται με την εκτελεστική απόφαση, η οποία εκδόθηκε βάσει του άρθρου 9, παράγραφος 3, της εν λόγω απόφασης.
Ειδικότερα, η διαδικασία που πρέπει να ακολουθείται στο πλαίσιο αυτό αναλύεται λεπτομερώς στο άρθρο 3 της εκτελεστικής απόφασης.
Συναφώς, από την παράγραφο 5 του εν λόγω άρθρου 3, σε συνδυασμό με τις παραγράφους του 1 έως 4, προκύπτει ότι, σε πρώτο στάδιο, το κράτος μέλος που διαπιστώνει παράβαση ενός ή περισσότερων από τους κοινούς όρους, αφού ενημερώσει την Επιτροπή, η οποία με τη σειρά της ενημερώνει τα άλλα κράτη μέλη και συγκαλεί συνεδρίαση της επιτροπής επικοινωνιών προκειμένου να εξετάσει την εικαζόμενη παράβαση, λαμβάνει τα κατάλληλα και αναλογικά μέτρα, με εξαίρεση την ανάκληση ή την αναστολή κάθε άδειας ή δικαιώματος χρήσης του εν λόγω αδειοδοτημένου φορέα εκμετάλλευσης.
Εξάλλου, από τις παραγράφους 6 έως 8 του εν λόγω άρθρου 3 προκύπτει ότι, σε περίπτωση σοβαρών ή επανειλημμένων παραβάσεων των κοινών όρων, τα κράτη μέλη που έχουν χορηγήσει άδεια μπορούν, σε δεύτερο στάδιο, αφού έχουν λάβει τα μέτρα της παραγράφου 5 του ίδιου άρθρου και έχουν ενημερώσει προηγουμένως την Επιτροπή, και μετά από συνεδρίαση της επιτροπής επικοινωνιών, να λάβουν τις κατάλληλες αποφάσεις για την ανάκληση της άδειας που έχει χορηγηθεί στον εν λόγω αδειοδοτημένο φορέα εκμετάλλευσης.
Επομένως, η μη τήρηση ενός κοινού όρου που μνημονεύεται στο άρθρο 7, παράγραφος 2, της απόφασης MSS, όπως η μη τήρηση από επιλεγμένο φορέα εκμετάλλευσης της υποχρέωσης κάλυψης που προβλέπεται στο άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, σημείο ii, της απόφασης αυτής, δεν επισύρει αυτοδικαίως την ανάκληση των αδειών του άρθρου 7, παράγραφος 1, της εν λόγω απόφασης, καθώς μια τέτοια ανάκληση προϋποθέτει την τήρηση της διαδικασίας σε δύο στάδια, η οποία περιγράφεται λεπτομερώς στο άρθρο 3 της εκτελεστικής απόφασης. Επομένως, δεν μπορεί να γίνει δεκτό το επιχείρημα των Viasat και Eutelsat ότι ένας επιλεγμένος φορέας εκμετάλλευσης όπως η Inmarsat, ο οποίος δεν τήρησε αυτή τη δέσμευση κάλυψης, δεν διαθέτει πλέον, λόγω της μη τήρησης αυτής, το δικαίωμα χρήσης της ζώνης συχνοτήτων των 2 GHz και, κατά συνέπεια, δεν μπορεί πλέον να θεωρείται ότι έχει την άδεια, σύμφωνα με το άρθρο 7, παράγραφος 1, της απόφασης MSS, να αναπτύξει κινητό δορυφορικό σύστημα στο τμήμα αυτό του ραδιοφάσματος.
Αντιθέτως, ενόσω η διαδικασία αυτή δεν έχει καταλήξει στην έκδοση απόφασης ανάκλησης, ο επιλεγμένος φορέας εκμετάλλευσης παραμένει κάτοχος των αδειών του άρθρου 7, παράγραφος 1, της απόφασης MSS, με αποτέλεσμα να εξακολουθεί να πληρούται ο δεύτερος όρος για τη χορήγηση της άδειας που απαιτείται για την παροχή ΣΕΣ κινητών δορυφορικών συστημάτων, όπως αναφέρεται στη σκέψη 46 της παρούσας απόφασης.
Τέλος, οι σκοποί της καθιέρωσης κοινού πλαισίου για την αδειοδότηση των φορέων εκμετάλλευσης κινητών δορυφορικών συστημάτων και της βελτίωσης των κινητών δορυφορικών υπηρεσιών μέσω ΣΕΣ, τους οποίους επιδιώκει η απόφαση MSS, όπως προκύπτει ιδίως από τις αιτιολογικές της σκέψεις 18 και 25, επιβεβαιώνουν την ερμηνεία σύμφωνα με την οποία ένα κράτος μέλος δεν μπορεί μεν να αρνηθεί σε φορέα εκμετάλλευσης ο οποίος πληροί τους δύο όρους του άρθρου 8, παράγραφος 1, της απόφασης αυτής, τις αναγκαίες για την παροχή ΣΕΣ για κινητά δορυφορικά συστήματα άδειες, επειδή αυτός δεν έχει τηρήσει τη δέσμευση κάλυψης που ανέλαβε με την υποβολή της αίτησής του, μπορεί όμως, αν παραστεί ανάγκη, να κινήσει τη διαδικασία που περιγράφεται λεπτομερώς στο άρθρο 3 της εκτελεστικής απόφασης.
Ωστόσο, το αιτούν δικαστήριο λαμβάνει υπόψη το γεγονός ότι, σε περιπτώσεις όπως η επίμαχη στην κύρια δίκη, στην οποία είναι οριστικώς αποδεδειγμένο ότι δεν τηρήθηκε η υποχρέωση κάλυψης που προβλέπει το άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, σημείο ii, της απόφασης MSS, θα ήταν προτιμότερο, για λόγους οικονομίας της διαδικασίας, η αρμόδια εθνική αρχή να έχει την υποχρέωση ή, τουλάχιστον, τη δυνατότητα να αρνείται τη χορήγηση της αναγκαίας άδειας για την παροχή ΣΕΣ κινητών δορυφορικών συστημάτων, αντί να τη χορηγεί και στη συνέχεια να επιβάλλει κυρώσεις λόγω μη τήρησης της υποχρέωσης αυτής.
Ως προς το ζήτημα αυτό επισημαίνεται επίσης ότι μια τέτοια προσέγγιση δεν βρίσκει έρεισμα ούτε στην απόφαση MSS ούτε στην εκτελεστική απόφαση και θα καθιστούσε την τελευταία άνευ πρακτικής αποτελεσματικότητας, καθόσον θα οδηγούσε σε καταστρατήγηση της συντονισμένης διαδικασίας που προβλέπεται ρητώς από αυτήν σε περίπτωση παράβασης των κοινών όρων του άρθρου 7, παράγραφος 2, της απόφασης MSS.
Όπως, όμως, προκύπτει από την αιτιολογική σκέψη 8 της εκτελεστικής απόφασης, σκοπός της διαδικασίας αυτής είναι ακριβώς να αποφευχθούν ασυνέπειες κατά την εφαρμογή των εθνικών εκτελεστικών διαδικασιών, οι οποίες θα οδηγούσαν στη λήψη πληθώρας διαφορετικών εκτελεστικών μέτρων που θα έρχονταν σε αντίθεση με τον πανευρωπαϊκό χαρακτήρα των κινητών δορυφορικών υπηρεσιών.
Κατόπιν όλων των ανωτέρω σκέψεων, στα υποβληθέντα προδικαστικά ερωτήματα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 8, παράγραφος 1, της απόφασης MSS, σε συνδυασμό με το άρθρο 7, παράγραφος 1, της απόφασης αυτής, έχει την έννοια ότι, σε περίπτωση στην οποία αποδεικνύεται ότι ένας φορέας εκμετάλλευσης ο οποίος επελέγη σύμφωνα με τον τίτλο ΙΙ της εν λόγω απόφασης και έλαβε άδεια χρήσης του ραδιοφάσματος δυνάμει του άρθρου 7 της ίδιας απόφασης δεν έχει παράσχει κινητές δορυφορικές υπηρεσίες μέσω κινητού δορυφορικού συστήματος μέχρι την καταληκτική ημερομηνία που προβλέπει το άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, σημείο ii, της απόφασης MSS, οι αρμόδιες αρχές των κρατών μελών δεν μπορούν να αρνούνται στον φορέα αυτόν τη χορήγηση των αναγκαίων αδειών για την παροχή ΣΕΣ κινητών δορυφορικών συστημάτων, με την αιτιολογία ότι αυτός δεν τήρησε τη δέσμευση που είχε αναλάβει κατά την υποβολή της αίτησής του.
Επί των δικαστικών εξόδων
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.

Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (δεύτερο τμήμα) αποφαίνεται:

Το άρθρο 8, παράγραφος 1, της απόφασης 626/2008/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Ιουνίου 2008, για την επιλογή και αδειοδότηση συστημάτων που παρέχουν κινητές δορυφορικές υπηρεσίες (MSS), σε συνδυασμό με το άρθρο 7, παράγραφος 1, της απόφασης αυτής, έχει την έννοια ότι, σε περίπτωση στην οποία αποδεικνύεται ότι ένας φορέας εκμετάλλευσης ο οποίος επελέγη σύμφωνα με τον τίτλο ΙΙ της εν λόγω απόφασης και έλαβε άδεια χρήσης του ραδιοφάσματος δυνάμει του άρθρου 7 της ίδιας απόφασης δεν έχει παράσχει κινητές δορυφορικές υπηρεσίες μέσω κινητού δορυφορικού συστήματος μέχρι την καταληκτική ημερομηνία που προβλέπει το άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, σημείο ii, της απόφασης 626/2008, οι αρμόδιες αρχές των κρατών μελών δεν μπορούν να αρνούνται στον φορέα αυτόν τη χορήγηση των αναγκαίων αδειών για την παροχή συμπληρωματικών επίγειων σκελών κινητών δορυφορικών συστημάτων, με την αιτιολογία ότι αυτός δεν τήρησε τη δέσμευση που είχε αναλάβει κατά την υποβολή της αίτησής του.

(υπογραφές)
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η γαλλική.