CELEX: 62021CJ0120
Rinviju għal deċiżjoni preliminari
Politika soċjali
Protezzjoni tas-sigurtà u tas-saħħa tal-ħaddiema
Organizzazzjoni tal-ħin tax-xogħol
Artikolu 31(2) tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea
Direttiva 2003/88/KE
Artikolu 7
Dritt għal-leave annwali mħallas
Kumpens finanzjarju għal-leave mhux meħud wara t-tmiem tar-relazzjoni ta’ xogħol
Terminu ta’ preskrizzjoni ta’ tliet snin
Bidu tad-dekorrenza
Informazzjoni adegwata tal-ħaddiem

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 7 tad-Direttiva 2003/88/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑4 ta’ Novembru 2003 li tikkonċerna ċerti aspetti tal-organizzazzjoni tal-ħin tax-xogħol (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 4, p. 381), kif ukoll tal-Artikolu 31(2) tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”).
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn TO, ħaddiema, u LB, il-persuna li timpjegaha, dwar kumpens finanzjarju għal ġranet ta’ leave annwali mħallas mhux meħud.
Il‑kuntest ġuridiku
Id‑dritt tal‑Unjoni
Skont il-premessi 4 u 5 tad-Direttiva 2003/88:
“(4)
It-titjib tas-sigurtà, l-iġene u s-saħħa tal-ħaddiema fil-post tax-xogħol huwa għan li m’għandux ikun subordinat sempliċement għal raġunijiet ekonomiċi.
(5)
Il-ħaddiema kollha għandhom ikollhom perjodi adekwati ta’ serħan. […]”
L-Artikolu 7 ta’ din id-direttiva, intitolat “Leave annwali”, jipprevedi:
“1.   L-Istati Membri għandhom jieħdu l-miżuri meħtieġa ħalli jassiguraw li kull ħaddiem ikun intitolat għal-leave annwali bil-ħlas ta’ mill-anqas erba’ ġimgħat b’konformità mal-kondizzjonijiet għall-intitolament għal, u l-għoti ta’, leave bħal dan stabbilit bil-leġislazzjoni nazzjonali u/jew bil-prattika.
2.   Il-perjodu minimu ta’ leave annwali bil-ħlas ma jistax ikun mibdul b’pagament ta’ benefiċċji bħala kumpens, apparti minn meta r-relazzjoni ta’ l-impieg tkun ġiet itterminata.”
Id‑dritt Ġermaniż
Id-dispożizzjonijiet ġenerali fil-qasam tal-preskrizzjoni tad-drittijiet bejn individwi jinsabu fil-Kapitolu 5 tal-Ktieb 1, intitolat “Parti Ġenerali”, tal-Bürgerliches Gesetzbuch (il-Kodiċi Ċivili, iktar ’il quddiem il-“BGB”). Dan il-Kapitolu 5 jinkludi l-Artikoli 194, 195 u 199 ta’ dan il-kodiċi. Huma jiddefinixxu rispettivament l-għan, it-tul kif ukoll il-bidu tad-dekorrenza tat-terminu ta’ preskrizzjoni taħt id-dritt ordinarju.
L-Artikolu 194(1) tal-BGB jiddisponi:
“Id-dritt li wieħed jeżiġi minn persuna oħra azzjoni jew astensjoni (dritt ta’ kreditu) huwa suġġett għal preskrizzjoni.
[…]”
L-Artikolu 195 tal-BGB jipprevedi:
“It-terminu ta’ preskrizzjoni taħt id-dritt ordinarju huwa ta’ tliet snin.
[…]”
L-Artikolu 199(1) tal-BGB huwa fformulat kif ġej:
“Bla ħsara għal kwalunkwe dispożizzjoni kuntrarja, it-terminu ta’ preskrizzjoni taħt id-dritt ordinarju jibda jiddekorri mill-aħħar tas-sena li matulha
1.
id-dritt jinħoloq u fejn
2.
il-kreditur kien jaf biċ-ċirkustanzi li fuqhom huwa bbażat id-dritt u bil-persuna tad-debitur, jew kellu jkun jaf b’dan mingħajr negliġenza gravi min-naħa tiegħu.”
Skont l-Artikolu 204 tal-BGB, il-preskrizzjoni hija sospiża bit-tressiq ta’ azzjoni ġudizzjarja.
L-Artikolu 1, intitolat “Dritt għal-leave”, tal-Mindesturlaubsgesetz für Arbeitnehmer (Bundesurlaubsgesetz) (il-Liġi dwar il-Perijodu Minimu ta’ Leave għall-Ħaddiema (il-Liġi Federali dwar il-Leave)), fil-verżjoni tagħha applikabbli għall-kawża prinċipali (iktar ’il quddiem il-“BUrlG”), jipprevedi:
“Kull ħaddiem għandu dritt għal leave ta’ mistrieħ imħallas għal kull sena kalendarja.”
[…]”
Skont l-Artikolu 7(3) u (4) tal-BUrlG:
“(3)   Il-leave għandu jingħata u jittieħed matul is-sena kalendarja kurrenti. Trasferiment tal-leave għas-sena kalendarja sussegwenti huwa permess biss jekk dan ikun iġġustifikat minn raġunijiet imperattivi marbutin mal-impriża jew mal-ħaddiem innifsu. Fil-każ ta’ trasferiment, il-leave għandu jingħata u jittieħed matul l-ewwel tliet xhur tas-sena kalendarja ta’ wara. Fuq talba tal-ħaddiem, il-leave parzjali miksub skont l-Artikolu 5(1)(a) huwa madankollu ttrasferit għas-sena kalendarja ta’ wara.
(4)   Jekk, minħabba t-tmiem tar-relazzjoni ta’ xogħol, il-leave ma jkunx jista’ jingħata totalment jew parzjalment, dan jagħti dritt għal kumpens.”
Il‑kawża prinċipali u d‑domanda preliminari
TO ħadmet fis-servizz ta’ LB mill‑1 ta’ Novembru 1996 sal‑31 ta’ Lulju 2017.
Wara t-tmiem tar-relazzjoni ta’ xogħol, TO talbet kumpens finanzjarju mingħand LB għal 101 jum ta’ leave annwali mħallas akkumulati bejn l‑2013 u l‑2017 li hija ma kinitx ħadet.
Ir-rikors ippreżentat fis‑6 ta’ Frar 2018 minn TO kontra r-rifjut ta’ LB li jħallasha dan il-kumpens ġie parzjalment milqugħ fl-ewwel istanza. TO b’hekk ingħatat kumpens li jikkorrispondi għal tlett ijiem ta’ leave annwali mħallas mhux meħuda matul l‑2017. Mill-banda l-oħra, dan ir-rikors ġie miċħud fir-rigward tat-talbiet relatati mal-ġranet ta’ leave annwali mħallas mhux meħuda għall‑2013 sal‑2016.
TO ppreżentat appell minn din id-deċiżjoni quddiem il-Landesarbeitsgericht Düsseldorf (il-Qorti Industrijali Superjuri ta’ Dusseldorf, il-Ġermanja), li ddeċidiet li hija setgħet titlob kumpens ta’ 76 jum addizzjonali għal-leave annwali mħallas mhux meħud għall-perijodu bejn l‑2013 u l‑2016. Dik il-qorti kkunsidrat li LB ma kienx ikkontribwixxa sabiex TO tkun tista’ tibbenefika mil-leave tagħha għal dawn is-snin fi żmien xieraq, b’tali mod li d-drittijiet tagħha ma ntemmux u lanqas ma kienu jaqgħu taħt il-preskrizzjoni ġenerali prevista fl-Artikoli 194
et seq
. tal-BGB.
LB ippreżenta appell għal Reviżjoni minn din id-deċiżjoni quddiem il-Bundesarbeitsgericht (il-Qorti Industrijali Federali, il-Ġermanja). Il-qorti tar-rinviju tqis li d-drittijiet ta’ TO għall‑2013 sal‑2016 ma jintemmux skont l-Artikolu 7(3) tal-BUrlG, peress li LB ma kienx qiegħed lil TO f’pożizzjoni li effettivament tieħu l-leave annwali mħallas tagħha fi żmien xieraq. Għalhekk, skont is-sentenza tas‑6 ta’ Novembru 2018, Max-Planck-Gesellschaft zur Förderung der Wissenschaften (
C‑684/16
,
EU:C:2018:874
), li skontha l-persuna li timpjega għandha tinċentiva lill-ħaddiem li jieħu l-leave tiegħu u li tinformah dwar l-estinzjoni possibbli tad-dritt tiegħu, it-talba għal kumpens ta’ TO għandha, bħala prinċipju, tiġi aċċettata.
Madankollu, il-qorti tar-rinviju tindika li LB qajjem eċċezzjoni ta’ preskrizzjoni bbażata fuq l-Artikolu 194 tal-BGB. Fil-fatt, skont l-Artikoli 195 u 199 tal-BGB, it-talbiet ta’ kreditur huma preskritti tliet snin wara t-tmiem tas-sena li matulha tnissel id-dritt tiegħu.
Jekk dik il-qorti kellha tapplika din ir-regola ta’ preskrizzjoni ġenerali, minn dan jirriżulta li l-persuna li timpjega li wettqet in-nuqqas, peress li ma kinitx qiegħdet lill-ħaddiem f’pożizzjoni li effettivament jieħu l-leave mħallas tiegħu, tkun eżentata mill-obbligi tagħha u tibbenefika finanzjarjament minn din is-sitwazzjoni.
Skont l-imsemmija qorti, mis-sentenza tas‑16 ta’ Lulju 2020, Caixabank u Banco Bilbao Vizcaya Argentaria (
C‑224/19 u C‑259/19
,
EU:C:2020:578
) jirriżulta li d-dritt tal-Unjoni ma jipprekludix l-applikazzjoni ta’ termini ta’ preskrizzjoni, sakemm dawn ma jirrendux prattikament impossibbli jew eċċessivament diffiċli l-eżerċizzju tad-drittijiet mogħtija mid-dritt tal-Unjoni.
Sa fejn leġiżlazzjoni nazzjonali li tippermetti limitazzjoni tat-trasferiment tad-drittijiet għal-leave annwali mħallas miksuba mill-ħaddiem jew l-estinzjoni tagħhom, minn naħa, tivvalida aġir li jwassal għal arrikkiment illegali tal-persuna li timpjega u, min-naħa l-oħra, tmur kontra l-għan ta’ protezzjoni tas-saħħa tal-ħaddiem, il-qorti tar-rinviju għandha dubju dwar il-kompatibbiltà tal-applikazzjoni tar-regola ta’ preskrizzjoni prevista fl-Artikoli 194
et seq
. tal-BGB mad-dritt stabbilit fl-Artikolu 7 tad-Direttiva 2003/88 kif ukoll fl-Artikolu 31(2) tal-Karta.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Bundesarbeitsgericht (il-Qorti Industrijali Federali) iddeċidiet li tissospendi l-proċedura quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari li ġejja:
“L-Artikolu 7 tad-Direttiva [2003/88] u l-Artikolu 31(2) tal-[Karta] jipprekludu leġiżlazzjoni nazzjonali bħall-Artikolu 194(1) flimkien mal-Artikolu 195 tal-[BGB], skont liema d-dritt għal-leave annwali mħallas huwa suġġett għal terminu ta’ preskrizzjoni regolari ta’ tliet snin, li l-perjodu tiegħu jibda jiddekorri minn tmiem is-sena li fiha kien disponibbli l-leave, taħt il-kundizzjonijiet speċifikati fl-Artikolu 199(1) tal-BGB, jekk il-persuna li timpjega ma tkunx effettivament qegħdet lill-impjegat f’pożizzjoni li jeżerċita d-dritt għal leave tiegħu permezz ta’ talbiet u indikazzjonijiet xierqa?”
Fuq id‑domanda preliminari
Permezz tad-domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 7 tad-Direttiva 2003/88 u l-Artikolu 31(2) tal-Karta għandhomx jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu leġiżlazzjoni nazzjonali li bis-saħħa tagħha d-dritt għal-leave annwali mħallas miksub minn ħaddiem għal perijodu ta’ referenza huwa preskritt fi tmiem terminu ta’ tliet snin li jibda jiddekorri fi tmiem is-sena li matulha tnissel dan id-dritt, meta l-persuna li timpjega effettivament ma qegħditx lill-ħaddiem f’pożizzjoni li jeżerċita dan id-dritt.
Skont l-Artikolu 7(1) tad-Direttiva 2003/88, l-Istati Membri għandhom jieħdu l-miżuri neċessarji sabiex jiżguraw li kull ħaddiem jibbenefika minn leave annwali mħallas ta’ mill-inqas erba’ ġimgħat, skont il-kundizzjonijiet għall-kisba u għall-għoti previsti mil-leġiżlazzjonijiet u/jew prattiki nazzjonali. Skont il-paragrafu 2 ta’ dan l-artikolu, il-perijodu minimu ta’ leave annwali ma jistax jiġi ssostitwit b’kumpens finanzjarju, ħlief f’każ ta’ tmiem tar-relazzjoni ta’ xogħol.
Konsegwentement, kif jirriżulta mill-kliem stess tal-Artikolu 7 tad-Direttiva 2003/88 u mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, huma l-Istati Membri li għandhom jiddefinixxu, fil-leġiżlazzjoni interna tagħhom, il-kundizzjonijiet ta’ eżerċizzju u ta’ implimentazzjoni tad-dritt għal-leave annwali mħallas, billi jippreċiżaw iċ-ċirkustanzi konkreti li fihom il-ħaddiema jistgħu jagħmlu użu mill-imsemmi dritt (sentenza tas‑6 ta’ Novembru 2018, Kreuziger,
C‑619/16
,
EU:C:2018:872
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li l-Artikolu 7(1) tad-Direttiva 2003/88 ma jipprekludix, bħala prinċipju, leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi modalitajiet ta’ eżerċizzju tad-dritt għal-leave annwali mħallas espressament mogħti minn din id-direttiva, li tinkludi wkoll it-telf tal-imsemmi dritt fl-aħħar ta’ perijodu ta’ referenza jew ta’ perijodu ta’ trasferiment, sakemm il-ħaddiem li d-dritt tiegħu għal-leave annwali mħallas kellu effettivament il-possibbiltà li jeżerċita d-dritt mogħti lilu mill-imsemmija direttiva (sentenza tas‑6 ta’ Novembru 2018, Kreuziger,
C‑619/16
,
EU:C:2018:872
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Fid-dawl tal-kuntest u tal-għanijiet imfittxija mill-Artikolu 7 tad-Direttiva 2003/88, ġie għalhekk deċiż li, fil-każ ta’ inkapaċità għax-xogħol tal-ħaddiem matul diversi perijodi ta’ referenza konsekuttivi, l-Artikolu 7 tad-Direttiva 2003/88 ma jipprekludix dispożizzjonijiet jew prattiki nazzjonali li jillimitaw, għal perijodu ta’ trasferiment tal-leave ta’ ħmistax-il xahar li fl-iskadenza tiegħu d-dritt għal-leave annwali jintemm, il-kumulu tad-drittijiet għal tali leave (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑22 ta’ Novembru 2011, KHS,
C‑214/10
,
EU:C:2011:761
, punt
).
Din is-soluzzjoni ġiet iġġustifikata mhux biss abbażi tal-protezzjoni tal-ħaddiem, iżda wkoll ta’ dik tal-persuna li timpjega, ikkonfrontata bir-riskju ta’ kumulu eċċessivament kbir ta’ perijodi ta’ assenza u bid-diffikultajiet li dawn jistgħu jimplikaw għall-organizzazzjoni tax-xogħol (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑22 ta’ Novembru 2011, KHS,
C‑214/10
,
EU:C:2011:761
, punti
u
).
Għaldaqstant, huwa biss fil-preżenza ta’ “ċirkustanzi speċifiċi” li jista’ jiġi limitat id-dritt għal-leave annwali mħallas stabbilit fl-Artikolu 7 tad-Direttiva 2003/88 (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad‑29 ta’ Novembru 2017, King,
C‑214/16
,
EU:C:2017:914
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
F’dan il-każ, mit-talba għal deċiżjoni preliminari jirriżulta li l-konvenuta fil-kawża prinċipali tista’ topponi l-preskrizzjoni tad-dritt tagħha għal-leave annwali mħallas skont ir-regola ta’ preskrizzjoni ġenerali prevista fl-Artikolu 195 tal-BGB.
Minn dan jirriżulta li l-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali tistabbilixxi limitazzjoni għall-eżerċizzju tad-dritt għal-leave annwali mħallas li l-konvenuta fil-kawża prinċipali tislet mill-Artikolu 7 tad-Direttiva 2003/88, li hija limitazzjoni li tirriżulta mill-applikazzjoni tal-preskrizzjoni prevista mil-leġiżlazzjoni nazzjonali.
Issa, l-ebda dispożizzjoni ta’ din id-direttiva ma hija intiża sabiex tirregola l-preskrizzjoni ta’ dan id-dritt.
Peress li l-qorti tar-rinviju titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja tinterpreta mhux biss l-Artikolu 7(1) tad-Direttiva 2003/88, iżda wkoll, flimkien, l-Artikolu 31(2) tal-Karta, għandu jitfakkar, minn naħa, li l-Artikolu 7 tad-Direttiva 2003/88 jirrifletti u jikkonkretizza d-dritt fundamentali għal perijodu annwali ta’ leave mħallas, stabbilit fl-Artikolu 31(2) tal-Karta. Fil-fatt, filwaqt li din l-aħħar dispożizzjoni tiggarantixxi d-dritt ta’ kull ħaddiem għal perijodu annwali ta’ leave mħallas, l-ewwel dispożizzjoni timplimenta dan il-prinċipju billi tiffissa t-tul tal-imsemmi perijodu (sentenza tal-lum, Fraport, C‑518/20 u C‑727/20, punt 26 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
Min-naħa l-oħra, id-dritt għal-leave annwali mħallas għandu, fil-kwalità tiegħu ta’ prinċipju tad-dritt soċjali tal-Unjoni, importanza partikolari, u huwa wkoll espressament stabbilit fl-Artikolu 31(2) tal-Karta, li għandha, skont l-Artikolu 6(1) TUE, l-istess saħħa legali bħat-Trattati (sentenza tal-lum, Fraport, C‑518/20 u C‑727/20, punt 25 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
Issa, kif jirriżulta mill-punt 30 ta’ din is-sentenza, il-preskrizzjoni taħt id-dritt ordinarju msemmija fl-Artikolu 195 tal-BGB għandha l-effett li tillimita l-eżerċizzju tad-dritt għal-leave annwali mħallas li l-konvenuta fil-kawża prinċipali tislet mill-Artikolu 7 tad-Direttiva 2003/88.
Konsegwentement, l-applikazzjoni tar-regola ta’ preskrizzjoni taħt id-dritt ordinarju għat-talbiet tal-konvenuta fil-kawża prinċipali tikkostitwixxi wkoll limitazzjoni għad-dritt irrikonoxxut lilha mill-Artikolu 31(2) tal-Karta.
Huwa stabbilit li jistgħu jsiru limitazzjonijiet għad-drittijiet fundamentali stabbiliti mill-Karta biss b’osservanza tal-kundizzjonijiet stretti previsti fl-Artikolu 52(1) tagħha, jiġifieri li dawn il-limitazzjonijiet ikunu previsti mil-liġi, josservaw il-kontenut essenzjali ta’ dan id-dritt u li, fl-osservanza tal-prinċipju ta’ proporzjonalità, ikunu neċessarji u jissodisfaw effettivament għanijiet ta’ interess ġenerali rrikonoxxuti mill-Unjoni (sentenza tal-lum, Fraport, C‑518/20 u C‑727/20, punt 33).
F’dan il-każ, l-ewwel, il-limitazzjoni għall-eżerċizzju tad-dritt fundamentali msemmi fl-Artikolu 31(2) tal-Karta li twassal għall-applikazzjoni tat-terminu ta’ preskrizzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali hija prevista mil-liġi, b’mod iktar partikolari fl-Artikolu 195 tal-BGB.
It-tieni, tqum il-kwistjoni dwar jekk l-applikazzjoni ta’ din ir-regola ta’ preskrizzjoni għandhiex l-effett li tippreġudika l-essenza nnifisha tad-dritt għal-leave annwali mħallas.
F’dan ir-rigward, skont l-Artikolu 195 tal-BGB, huwa biss wara perijodu ta’ tliet snin li l-ħaddiem jista’ jopponi l-preskrizzjoni tad-drittijiet li huwa kiseb abbażi tad-dritt tiegħu għal-leave annwali mħallas għal perijodu determinat. Barra minn hekk, skont l-Artikolu 199 tal-BGB, dan it-terminu ta’ preskrizzjoni jibda jiddekorri biss mill-aħħar tas-sena li matulha jkun tnissel dan id-dritt u fejn il-ħaddiem ikun sar jaf biċ-ċirkustanzi li fuqhom dan huwa bbażat u bl-identità tal-persuna li timpjegah, jew kellu jkun jaf bihom, ħlief fil-każ ta’ negliġenza serja min-naħa tiegħu.
Minn dan isegwi li l-applikazzjoni, fuq talba tal-persuna li timpjega, tar-regola ta’ preskrizzjoni taħt id-dritt ordinarju prevista mil-leġiżlazzjoni nazzjonali, sa fejn hija sempliċement tissuġġetta l-possibbiltà għall-ħaddiem li jinvoka d-dritt tiegħu għal-leave annwali mħallas għal limitazzjoni
ratione temporis
ta’ tliet snin, sakemm huwa kien jaf biċ-ċirkustanzi li fuqhom huwa bbażat id-dritt tiegħu u bil-persuna li timpjega, ma tippreġudikax l-essenza nnifisha ta’ tali dritt.
It-tielet, fir-rigward tal-kwistjoni dwar jekk il-limitazzjonijiet għall-eżerċizzju tad-dritt għal-leave annwali mħallas stabbilit fl-Artikolu 31(2) tal-Karta li jirriżultaw fl-applikazzjoni tal-preskrizzjoni stabbilita fl-Artikolu 195 tal-BGB jmorrux lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex jintlaħaq l-għan imfittex minnha, il-Gvern Ġermaniż ippreċiża, fl-osservazzjonijiet bil-miktub tiegħu, li din id-dispożizzjoni tal-BGB, bħala sistema ta’ preskrizzjoni taħt id-dritt ordinarju, għandha għan leġittimu, jiġifieri li tiggarantixxi ċ-ċertezza legali.
B’mod partikolari, dan il-gvern sostna li l-persuna li timpjega ma għandhiex tkun ikkonfrontata b’talba għal leave jew għal kumpens finanzjarju għal-leave annwali mħallas mhux meħud abbażi ta’ dritt miksub iktar minn tliet snin qabel it-tressiq ta’ din it-talba. Barra minn hekk, din id-dispożizzjoni tinċentiva lill-ħaddiem sabiex jeżerċita d-dritt tiegħu għal-leave annwali mħallas, mhux iktar tard minn tliet snin wara li dan id-dritt ikun tnissel, u b’hekk tikkontribwixxi għat-twettiq tal-għan ta’ mistrieħ li fuqu huma bbażati d-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 7(1) tad-Direttiva 2003/88.
F’dak li jikkonċerna l-kawża prinċipali, għandu jitfakkar, fl-ewwel lok, li, kif jirriżulta mit-talba għal deċiżjoni preliminari, TO ma tqegħditx effettivament f’pożizzjoni mill-persuna li timpjegaha li teżerċita d-dritt tagħha għal-leave annwali mħallas.
F’dan ir-rigward, peress li l-ħaddiem għandu jitqies bħala l-parti dgħajfa fir-relazzjoni ta’ xogħol, l-oneru li jiġi żgurat l-eżerċizzju effettiv tad-dritt għal-leave annwali mħallas ma għandux jintefa’ kompletament fuq il-ħaddiem, filwaqt li l-persuna li timpjega tingħata, minħabba dan il-fatt, l-possibbiltà li tiġi eżentata mill-osservanza tal-obbligi tagħha stess, billi jiġi kkontestat li talba għal-leave annwali mħallas ma tkunx tressqet mill-ħaddiem (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑6 ta’ Novembru 2018, Max-Planck-Gesellschaft zur Förderung der Wissenschaften,
C‑684/16
,
EU:C:2018:874
, punti
u
).
Minn dan isegwi li, kif ġie rrilevat fil-punt 25 ta’ din is-sentenza, it-telf tad-dritt għal-leave annwali mħallas fi tmiem perijodu ta’ referenza jew ta’ perijodu ta’ trasferiment tal-leave jista’ jseħħ biss bil-kundizzjoni li l-ħaddiem ikkonċernat kellu effettivament il-possibbiltà li jeżerċita dan id-dritt fi żmien xieraq.
Fit-tieni lok, għandu jiġi enfasizzat, bla ħsara għall-verifika mill-qorti tar-rinviju, li l-eċċezzjoni ta’ preskrizzjoni ma hijiex imqajma
ex officio
, iżda, skont l-Artikolu 214(1) tal-BGB, mid-debitur tal-obbligu li jinvoka l-kreditur.
Fil-kuntest tal-kawża prinċipali, huwa għalhekk LB, bħala persuna li timpjega lil TO, li jopponi l-preskrizzjoni tad-dritt li din tal-aħħar tinvoka.
Issa, ma jistax jiġi aċċettat, bl-iskuża li tiġi ggarantita ċ-ċertezza legali, li l-persuna li timpjega tista’ tinvoka n-nuqqas tagħha stess, jiġifieri li naqset milli tqiegħed lill-ħaddiem f’pożizzjoni li jeżerċita effettivament id-dritt tiegħu għal-leave annwali mħallas, sabiex tibbenefika minnu fil-kuntest tar-rikors ta’ dan il-ħaddiem abbażi ta’ dan l-istess dritt, billi teċċepixxi l-preskrizzjoni ta’ dan tal-aħħar.
Fil-fatt, minn naħa, f’każ bħal dan, il-persuna li timpjega tkun tista’ teżenta ruħha mill-obbligi ta’ inċentiv u ta’ informazzjoni li hija għandha.
Tali eżenzjoni tidher inqas aċċettabbli peress li tfisser li l-persuna li timpjega, li tista’ b’hekk validament teċċepixxi l-preskrizzjoni tad-dritt għal-leave annwali tal-ħaddiem, astjeniet milli tqiegħed lill-ħaddiem f’pożizzjoni li effettivament jeżerċita dan id-dritt għal tliet snin konsekuttivi.
Min-naħa l-oħra, meta d-dritt tal-ħaddiem għal-leave annwali mħallas ikun preskritt, il-persuna li timpjega tibbenefika minn tali ċirkustanza.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-fatt li jiġi aċċettat li l-persuna li timpjega tista’ tinvoka l-preskrizzjoni tad-drittijiet tal-ħaddiem, mingħajr ma effettivament tkun qegħditu f’pożizzjoni li jeżerċitahom, ifisser li jiġi approvat aġir li jwassal għal arrikkiment illegali tal-persuna li timpjega għad-detriment tal-għan stess tal-protezzjoni tas-saħħa tal-ħaddiem imsemmi fl-Artikolu 31(2) tal-Karta (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad‑29 ta’ Novembru 2017, King,
C‑214/16
,
EU:C:2017:914
, punt
).
Filwaqt li huwa ċertament minnu li l-persuna li timpjega għandha interess leġittimu li ma jkollhiex għalfejn taffaċċja talbiet għal leave jew għal kumpens finanzjarju fir-rigward ta’ perijodi ta’ leave annwali mħallas mhux meħud, li jikkorrispondu għal drittijiet miksuba iktar minn tliet snin qabel ma ssir it-talba, il-leġittimità ta’ dan l-interess tisparixxi meta l-persuna li timpjega, billi tastjeni milli tqiegħed lill-ħaddiem f’pożizzjoni li effettivament jeżerċita d-dritt għal leave annwali mħallas, tkun qiegħdet lilha nnifisha f’sitwazzjoni li tikkonfronta tali talbiet u li minnha tista’ tibbenefika għad-detriment tal-ħaddiem, fatt li għandu jiġi vverifikat mill-qorti tar-rinviju fil-kawża prinċipali.
Fil-fatt, tali sitwazzjoni ma hijiex komparabbli ma’ dik fejn il-Qorti tal-Ġustizzja rrikonoxxiet interess leġittimu tal-persuna li timpjega li ma tiġix ikkonfrontata bir-riskju ta’ kumulu eċċessivament kbir ta’ perijodi ta’ assenza u bid-diffikultajiet li dawn jistgħu jimplikaw għall-organizzazzjoni tax-xogħol meta l-assenza estiża tal-ħaddiem tkun dovuta għal inkapaċità minħabba mard (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑22 ta’ Novembru 2011, KHS,
C‑214/10
,
EU:C:2011:761
, punti
u
).
F’ċirkustanzi bħal dawk fil-kawża prinċipali, hija l-persuna li timpjega li għandha tipproteġi lilha nnifisha minn talbiet tardivi fir-rigward ta’ perijodi ta’ leave annwali mħallas mhux meħud billi tikkonforma ruħha mal-obbligi ta’ informazzjoni u ta’ inċentiv li hija għandha fir-rigward tal-ħaddiem, li jkollu bħala effett li jiggarantixxi ċ-ċertezza legali, mingħajr madankollu ma jkun limitat id-dritt fundamentali stabbilit fl-Artikolu 31(2) tal-Karta.
Fid-dawl ta’ dawn l-elementi, għandu jiġi kkonstatat li, meta l-persuna li timpjega ma tkunx effettivament qiegħdet lill-ħaddiem f’pożizzjoni li jeżerċita d-dritt tiegħu għal-leave annwali mħallas miksub abbażi ta’ perijodu ta’ referenza, l-applikazzjoni tal-preskrizzjoni taħt id-dritt ordinarju prevista mill-Artikolu 195 tal-BGB għall-eżerċizzju ta’ dan id-dritt stabbilit fl-Artikolu 31(2) tal-Karta tmur lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex jintlaħaq l-għan ta’ ċertezza legali.
Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha jirriżulta li r-risposta li għandha tingħata għad-domanda magħmula hija li l-Artikolu 7 tad-Direttiva 2003/88 u l-Artikolu 31(2) tal-Karta għandhom jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu leġiżlazzjoni nazzjonali li bis-saħħa tagħha d-dritt għal-leave annwali mħallas miksub minn ħaddiem għal perijodu ta’ referenza huwa preskritt fi tmiem terminu ta’ tliet snin li jibda jiddekorri fi tmiem is-sena li matulha tnissel dan id-dritt, meta l-persuna li timpjega effettivament ma qegħditx lill-ħaddiem f’pożizzjoni li jeżerċita dan id-dritt.
Fuq l‑ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija dik il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, minbarra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.

Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Is-Sitt Awla) taqta’ u tiddeċiedi:

L-Artikolu 7 tad-Direttiva 2003/88/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑4 ta’ Novembru 2003 li tikkonċerna ċerti aspetti tal-organizzazzjoni tal-ħin tax-xogħol u l-Artikolu 31(2) tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea

għandhom jiġu interpretati fis-sens

li jipprekludu leġiżlazzjoni nazzjonali li bis-saħħa tagħha d-dritt għal-leave annwali mħallas miksub minn ħaddiem għal perijodu ta’ referenza huwa preskritt fi tmiem terminu ta’ tliet snin li jibda jiddekorri fi tmiem is-sena li matulha tnissel dan id-dritt, meta l-persuna li timpjega effettivament ma qegħditx lill-ħaddiem f’pożizzjoni li jeżerċita dan id-dritt.

Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Ġermaniż.