CELEX: 62020CJ0145
Rinviju għal deċiżjoni preliminari
Approssimazzjoni tal-leġiżlazzjonijiet
Regolament (KE) Nru 715/2007
Approvazzjoni tal-vetturi bil-mutur
Artikolu 5(2)
Apparat ta’ manipulazzjoni
Vetturi bil-mutur
Magna diesel
Sistema ta’ kontroll tal-emissjonijiet
Software integrat fil-kompjuter li jikkontrolla l-magna
Valv tar-riċirkolazzjoni tal-gass tal-egżost (valv tal-EGR)
Tnaqqis tal-emissjonijiet ta’ ossidu tan-nitroġenu (NOx) limitat minn ‘tieqa ta’ temperaturi’
Projbizzjoni tal-użu ta’ apparat ta’ manipulazzjoni li jnaqqas l-effettività tas-sistemi ta’ kontroll tal-emissjonijiet
Artikolu 5(2)(a)
Eċċezzjoni għal din il-projbizzjoni
Protezzjoni tal-konsumaturi
Direttiva 1999/44/KE
Bejgħ u garanziji ta’ oġġetti ta’ konsum
Artikolu 2(2)(d)
Kunċett ta’ ‘turija tal-kwalità u l-ħidma li huma normali f’oġġetti tal-istess tipu li l-konsumatur jista’ jippretendi b’mod raġonevoli, skont in-natura tal-oġġetti’
Vettura koperta minn approvazzjoni tat-tip KE
Artikolu 3(6)
Kunċett ta’ ‘nuqqas minuri’

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 5(2) tar-Regolament (KE) Nru 715/2007 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑20 ta’ Ġunju 2007 dwar l-approvazzjoni tat-tip ta’ vetturi bil-mutur fir-rigward ta’ l-emissjonijiet ta’ vetturi ħfief għall-passiġġieri u ta’ vetturi kummerċjali (Euro 5 u Euro 6) u dwar l-aċċess għal informazzjoni dwar it-tiswija u l-manutenzjoni tal-vetturi (
ĠU 2007, L 171, p. 1
), kif ukoll tal-Artikolu 2(2)(d) u tal-Artikolu 3(6) tad-Direttiva 1999/44/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑25 ta’ Mejju 1999 dwar ċerti aspetti tal-bejgħ ta’ oġġetti tal-konsum u garanziji assoċjati magħhom (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol. 4, p. 223).
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ kawża bejn DS u Porsche Inter Auto GmbH & Co. KG u Volkswagen AG, dwar it-talba għall-annullament ta’ kuntratt ta’ bejgħ li jirrigwarda vettura bil-mutur mgħammra b’software li jnaqqas ir-riċirkolazzjoni ta’ gassijiet li jniġġsu ta’ din il-vettura skont, b’mod partikolari, it-temperatura misjuba.
Il‑kuntest ġuridiku
Id‑dritt tal‑Unjoni
Id‑Direttiva 1999/44
Id-Direttiva 1999/44 tħassret bid-Direttiva (UE) 2019/771 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑20 ta’ Mejju 2019 dwar ċerti aspetti li jikkonċernaw kuntratti għall-bejgħ ta’ oġġetti, li temenda r-Regolament (UE) 2017/2394 u d-Direttiva 2009/22/KE, u li tħassar id-Direttiva 1999/44/KE (
ĠU 2019, L 136, p. 28
, u rettifiki fil-
ĠU 2019, L 305, p. 61
, u fil-
ĠU 2020, L 86, p. 18
), b’effett mill‑1 ta’ Jannar 2022. Madankollu, fid-dawl tad-data tat-tilwima fil-kawża prinċipali, id-Direttiva 1999/44 għadha applikabbli għal din tal-aħħar.
Il-premessi 1 u 10 sa 12 tad-Direttiva 1999/44 jiddikjaraw:
“(1)
Billi l-Artikolu 153(1) u (3) [tal-KE] jipprovdi li l-Komunità għandha tikkontribwixxi għall-kisba ta’ livell għoli ta’ protezzjoni tal-konsumatur bil-miżuri li tadotta skond l-Artikolu 95 [tal-KE];
[…]
(10)
Billi, fil-każ ta’ nuqqas ta’ konformità ta’ l-oġġetti mal-kuntratt, il-konsumaturi għandhom ikunu ntitolati li l-oġġetti tagħhom jiġu rrestawrati għall-konformità mal-kuntratt mingħajr ħlas, billi jagħżlu bejn tiswija u tibdil, jew, jekk dan ma jsirx, li l-prezz jitnaqqas jew il-kuntratt jitħassar;
(11)
Billi l-konsumatur jista’ mill-ewwel jeħtieġ li l-bejjiegħ isewwi l-affarijiet jew li jibdilhom sakemm-il darba dawk ir-rimedji jkunu mpossibbli jew disproporzjonati; billi jekk rimedju huwa disproporzjonat jew le għandu jkun determinat oġġettivament; billi rimedju jkun disproporzjonat jekk ikun impost, f’paragun mar-rimedju l-ieħor, spejjeż mhux raġjonevoli; billi, sabiex ikun determinat jekk l-ispejjeż humiex raġjonevoli, l-ispejjeż ta’ rimedju wieħed għandhom ikun b’mod sinifikattiv akbar mill-ispejjeż tar-rimedju l-ieħor;
(12)
Billi f’każijiet ta’ nuqqas ta’ konformità, il-bejjiegħ jista dejjem joffri lill-konsumatur, b’mod ta’ ħlas, kull rimedju disponibbli; billi għandu jitħalla llil-konsumatur li jiddeċiedi jekk għandux jaċċetta jew jirrifjuta din il-proposta”.
L-Artikolu 1(2)(f) ta’ din id-direttiva jipprevedi:
“Għall-għanijiet ta’ din id-Direttiva:
[…]
(f)
tiswija: għandha tfisser, fl-eventwalità ta’ nuqqas ta’ konformità, li l-oġġetti tal-konsum jinġiebu f’konformità mal-kuntratt ta’ bejgħ”.
L-Artikolu 2 tal-imsemmija direttiva, intitolat “Konformità mal-kuntratt”, jipprovdi, fil-paragrafi 1 sa 3 tiegħu:
“1.   Il-bejjiegħ għandu jwassal sa għand il-konsumatur oġġetti li huma f’konformità mal-kuntratt ta’ bejgħ.
2.   Oġġetti tal-konsum huma preżunti li huma f’konformità mal-kuntratt jekk:
(a)
jikkonformaw mad-deskrizzjoni mogħtija mill-bejjiegħ u jippossjedu l-kwalitajiet ta’ l-oġġetti li l-bejjiegħ wera lill-konsumatur bħala kampjun jew mudell;
(b)
huma tajbin għal kull skop partikolari li għalih jeħtieġhom il-konsumatur u li għarraf lill-bejjiegħ dwarhom fil-ħin meta ġie konkluż il-kuntratt u li l-bejjiegħ aċċetta;
(ċ)
huma tajbin għall-għanijiet li għalihom normalment jintużaw oġġetti ta’ l-istess tip;
(d)
juru l-kwalità u l-ħidmali huma normali f’oġġetti ta’ l-istess tip u li l-konsumatur jista’ jippretendi b’mod raġjonevoli, skond in-natura ta’ l-oġġetti u b’konsiderazzjoni mogħtija għal kull stqarrija pubblika dwar il-karatteristiċi speċifiċi ta’ l-oġġetti magħmulha dwarhom mill-bejjiegħ, il-produttur jew ir-rappreżentant tiegħu, partikolarment fir-riklamar jew fuq it-tikketta.
3.   Għandu jkun miftiehem li m’hemmx nuqqas ta’ konformità għall-għanijiet ta’ dan l-Artikolu jekk, meta kien konkluż il-kuntratt, il-konsumatur kien konxju, jew ma setgħax ma kienx konxju b’mod raġjonevoli dwar, in-nuqqas ta’ konformità, jew jekk in-nuqqas ta’ konformità oriġinatx fil-materjal fornut mill-konsumatur”.
L-Artikolu 3 tal-istess direttiva, intitolat “Drittijiet tal-konsumatur”, huwa fformulat kif ġej:
“1.   Il-bejjiegħ għandu jkun responsabbli għall-konsumatur għal kull nuqqas ta’ konformità li teżisti meta l-oġġetti kienu fornuti.
2.   Fil-każ ta’ nuqqas ta’ konformità, l-konsumatur għandu jkun intitolat li l-oġġetti jinġiebu f’konformità mingħajr ħlas permezz ta’ tiswija jew tibdil, f’konformità mal-paragrafu 3, jew li jkollu tnaqqis xieraq fil-prezz jew il-kuntratt jitħassar rigward dawn l-oġġetti, f’konformità mal-paragrafi 5 u 6.
3.   Fil-bidu, il-konsumatur jista’ jeħtieġ lill-bejjiegħ li jsewwi l-oġġetti jew jista’ jeħtieġ lill-bejjiegħ li jibdilhom, f’kull każ mingħajr ħlas, jekk kemm-il darba dan huwa impossibbli jew disproporzjonat.
Rimedju jinftiehem li huwa disproporzjonat jekk jimponi spejjeż fuq il-bejjiegħ li, f’paragun mar-rimedju alternattiv, m’humiex raġjonevoli, b’konsiderazzjoni mogħtija:
–
lill-valur li l-oġġetti jkollhom jekk ma kien hemm l-ebda nuqqas ta’ konformità,
–
lis-sinifikat tan-nuqqas ta’ konformità,
u
–
jekk ir-rimedju alternattiv ikun jista’ jitlesta mingħajr inkonvenjent sinifikattiv lill-konsumatur.
Kull tiswija jew tibdil għandha titlesta fi żmien raġjonevoli u mingħajr ebda inkonvenjent sinifikattiv lill-konsumatur, b’konsiderazzjoni mogħtija lin-natura ta’ l-oġġetti u l-għan li għalihom il-konsumatur ħtieġhom.
4.   It-termini ‘mingħajr ħlas’ fil-paragrafi 2 u 3 jirreferu għall-ispejjeż meħtieġa li jeħel sabiex iġib l-oġġetti f’konformità, partikolarment l-ispiża ta’ pustaġġ, xogħol u materjal.
5.   Il-konsumatur jista’ jinħtieġ tnaqqis xieraq tal-prezz jew li jitħassar il-kuntratt:
–
jekk il-konsumatur m’huwiex intitolat la għat-tiswija u lanqas għal tibdil,
jew
–
jekk il-bejjiegħ ma jkunx lesta r-rimedju fi żmien raġjonevoli,
jew
–
jekk il-bejjiegħ ma jkunx lest r-rimedju mingħajr inkonvenjent sinifikattiv lill-konsumatur.
6.   Il-konsumatur m’huwiex intitolat li jħassar il-kuntratt jekk in-nuqqas ta’ konformità hija minuri”.
Ir‑Regolament Nru 715/2007
Skont il-premessi 1 u 4 sa 7 tar-Regolament Nru 715/2007:
“(1)
[…] Ir-rekwiżiti tekniċi għall-approvazzjoni tat-tip ta’ vetturi bil-mutur fir-rigward ta’ emissjonijiet għandhom […] jiġu armonizzati biex jiġu evitati rekwiżiti li jvarjaw minn Stat Membru għal ieħor, u biex jiġi żgurat livell għoli ta’ protezzjoni ambjentali.
[…]
(4)
[…] li hemm bżonn ta’ tnaqqis ulterjuri ta’ l-emissjonijiet mis-settur tat-trasport (trasport bl-ajru, marittimu u bl-art), mid-djar u mis-setturi ta’ l-enerġija, tal-biedja u ta l-industrija biex jinkisbu l-għanijiet ta’ l-UE dwar il-kwalità ta’ l-arja. F’dan il-kuntest, il-ħidma biex jitnaqqsu l-emissjonijiet minn vetturi għandha tiġi affrontata bħala parti minn strateġija globali. L-istandards Euro 5 u 6 huma waħda mill-miżuri mfassla biex jitnaqqsu l-emissjonijiet ta’ partikulat u ta’ prekursuri ta’ l-ożonu, bħal ma huma l-ossidi tan-nitroġenu u l-idrokarburi.
(5)
Hemm bżonn ta’ sforzi kontinwi biex jitnaqqsu l-emissjonijiet mill-vetturi sabiex jintlaħqu l-objettivi ta’ l-UE rigward il-kwalità ta’ l-arja. […]
(6)
B’mod partikulari, hemm bżonn ta’ tnaqqis konsiderevoli ta’ l-emissjonijiet ta’ l-ossidju tan-nitroġenu biex tittejjeb il-kwalità ta’ l-arja u biex ikun hemm konformità mal-valuri ta’ limitu għat-tniġġis. […]
(7)
Fl-iffissar ta’ l-istandards għall-emissjonijiet huwa importanti li jitqiesu l-implikazzjonijiet għas-swieq u l-kompetittività tal-manifatturi, in-nefqiet diretti u indiretti imposti fuq in-negozju u l-benefiċċji li jinħolqu f’termini ta’ tħeġġiġ ta’ l-innovazzjoni, titjib fil-kwalità ta’ l-arja, tnaqqis fin-nefqiet għas-saħħa, u żieda fil-medja ta’ l-għomor, kif ukoll l-implikazzjonijiet ta’ l-impatt globali fuq l-emissjonijiet CO
”.
L-Artikolu 1(1) ta’ dan ir-regolament jipprevedi:
“Dan ir-Regolament jistabbilixxi rekwiżiti tekniċi komuni għall-approvazzjoni tat-tip ta’ vetturi bil-mutur (“vetturi”) u “spare parts” bħal ma hu tagħmir sostitut għall-kontroll tat-tniġġis fir-rigward ta’ l-emissjonijiet tagħhom”.
Il-punt 10 tal-Artikolu 3 tal-imsemmi regolament jistabbilixxi:
“Għall-finijiet ta’ dan ir-Regolament u l-miżuri ta’ l-implimentazzjoni tiegħu japplikaw id-definizzjonijiet li ġejjin:
[…]
10)
‘tagħmir ta’ riduzzjoni’ jfisser kull element tad-disinn li jħoss it-temperatura, il-veloċità tal-vettura, id-dawrien tal-magna (RPM), it-transmission gear, il-vakwu fil-manifold jew parametru ieħor bl-iskop li jattiva, jimmodula, jittardja jew iwaqqaf il-funzjonament ta’ xi parti mis-sistema ta’ kontroll ta’ l-emissjonijiet, li tnaqqas l-effettività tas-sistema ta’ kontroll ta’ l-emissjonijiet taħt kondizzjonijiet li wieħed raġonevolment jistenna li jiltaqa’ magħhom waqt it-tħaddim u l-użu normali ta’ vettura”.
L-Artikolu 4(1) u (2) tal-istess regolament huwa fformulat kif ġej:
“1.   Il-manifatturi għandhom juru li l-vetturi ġodda kollha mibjugħa, reġistrati jew mqiegħda fis-servizz fil-Komunità għandhom l-approvazzjoni tat-tip skond dan ir-Regolament u l-miżuri ta’ implimentazzjoni tiegħu. Il-manifatturi għandhom juru wkoll li t-tagħmir ġdid, użat biex jibdel tagħmir għall-kontroll tat-tniġġis, kollu li jeħtieġ approvazzjoni tat-tip li jinbiegħ jew li jitqiegħed fis-servizz fil-Komunità għandu l-approvazzjoni tat-tip skond dan ir-Regolament u l-miżuri ta’ implimentazzjoni tiegħu.
Dawn l-obbligi jinkludu r-rispett tal-limiti ta’ emissjoni stabbiliti fl-Anness I u l-miżuri ta’ implimentazzjoni msemmija fl-Artikolu 5.
2.   Il-manifatturi għandhom jiżguraw li l-proċeduri ta’ l-approvazzjoni tat-tip għall-verifika tal-konformità fil-produzzjoni, il-perjodu tas-servizz tat-tagħmir tal-kontroll tat-tniġġis u l-konformità waqt is-servizz jiġu rispettati.
Barra minn hekk, il-miżuri tekniċi meħuda mill-manifattur jridu jkunu tali li jiġi żgurat li l-emissjonijiet mit-tailpipe jew evaporattivi huma effettivament limitati, skond dan ir-Regolament, tul il-ħajja normali tal-vettura li tintuża f’kundizzjonijiet normali. […]
[…]”.
L-Artikolu 5(1) u (2) tar-Regolament Nru 715/2007 jipprovdi:
“1.   Il-manifattur għandu jattrezza l-vetturi b’mod li l-komponenti li jistgħu jaffettwaw l-emissjonijiet jiġu ddisinjati, mibnija u assemblati bil-għan li jippermettu li l-vettura, fl-użu normali, tikkonforma ma’ dan ir-Regolament u l-miżuri ta’ implimentazzjoni tiegħu.
2.   L-użu ta’ tagħmir ta’ riduzzjoni li jnaqqas l-effettività tas-sistemi tal-kontroll ta’ l-emissjonijiet għandu jiġi pprojbit. Il-projbizzjoni m’ għandiex tapplika fejn:
(a)
il-bżonn tat-tagħmir huwa ġustifikat għal raġunijiet ta’ protezzjoni tal-magna mill-ħsara jew inċidenti u għat-tħaddim fis-sigurtà tal-vettura;
(b)
it-tagħmir ma jaħdimx għajr għall-ħtiġijiet ta’ l-istartjar tal-magna;
jew
(ċ)
il-kondizzjonijiet huma sostanzjalment inklużi fil-proċeduri tal-verifika ta’ l-emissjonijiet evaporattivi u l-medja ta’ l-emissjonijiet mit-tailpipe”.
L-Anness I ta’ dan ir-regolament, intitolat “Limiti ta’ Emissjoni”, jipprevedi b’mod partikolari l-valuri limitu ta’ emissjonijiet ta’ ossidu tan-nitroġenu (NOx).
Ir‑Regolament (KE) Nru 692/2008
Ir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 692/2008 tal‑18 ta’ Lulju 2008 li jimplimenta u jemenda r-Regolament (KE) Nru 715/2007 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑20 ta’ Ġunju 2007 dwar l-approvazzjoni tat-tip ta’ vetturi bil-mutur fir-rigward ta’ l-emissjonijiet ta’ vetturi ħfief għall-passiġġieri u ta’ vetturi kummerċjali (Euro 5 u Euro 6) u dwar l-aċċess għall-informazzjoni dwar it-tiswija u l-manutenzjoni tal-vettura (
ĠU 2008, L 199, p. 1
), ġie emendat bir-Regolament tal-Kummissjoni (UE) Nru 566/2011 tat‑8 ta’ Ġunju 2011 li jemenda r-Regolament (KE) Nru 715/2007 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill u r-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 692/2008 dwar l-aċċess għal informazzjoni dwar it-tiswija u lmanutenzjoni tal-vetturi (
ĠU 2011, L 158, p. 1
) (iktar ’il quddiem ir-“Regolament Nru 692/2008”). Mill‑1 ta’ Jannar 2022, ir-Regolament Nru 692/2008 tħassar bir-Regolament tal-Kummissjoni (UE) 2017/1151 tal‑1 ta’ Ġunju 2017 li jissupplimenta r-Regolament (KE) Nru 715/2007 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-approvazzjoni tat-tip ta’ vetturi bil-mutur fir-rigward tal-emissjonijiet ta’ vetturi ħfief għall-passiġġieri u ta’ vetturi kummerċjali (Euro 5 u Euro 6) u dwar l-aċċess għal informazzjoni dwar it-tiswija u l-manutenzjoni tal-vetturi, li jemenda d-Direttiva 2007/46/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, ir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 692/2008 u r-Regolament tal-Kummissjoni (UE) Nru 1230/2012 u li jħassar ir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 692/2008 (
ĠU 2017, L 175, p. 1
). Madankollu, fid-dawl tad-data tal-fatti tat-tilwima fil-kawża prinċipali, ir-Regolament Nru 692/2008 jibqa’ applikabbli għal din tal-aħħar.
L-Artikolu 10 tar-Regolament Nru 692/2008, bit-titolu “It-tagħmir għall-kontroll tat-tniġġis”, jipprevedi, fil-paragrafu 1 tiegħu:
“Il-manifattur għandu jiżgura li t-tagħmir sostitut għall-kontroll tat-tniġġis maħsub biex jitwaħħal fuq vetturi approvati għat-tip KE koperti mill-ambitu tar-Regolament (KE) Nru 715/2007 jkunu approvati għat-tip KE, bħala unitajiet tekniċi separati fit-tifsira ta’ l-Artikolu 10(2) tad-Direttiva 2007/46/KE [tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑5 ta’ Settembru 2007 li tistabbilixxi kwadru għall-approvazzjoni ta’ vetturi bil-mutur u l-karrijiet tagħhom, u ta’ sistemi, komponenti u unitajiet tekniċi separati maħsuba għal tali vetturi (“Direttiva Kwadru”) (
ĠU 2007, L 263, p. 1
), kif emendat mir-Regolament tal-Kummissjoni (UE) Nru 1229/2012 tal‑10 ta’ Diċembru 2012 li jemenda l-Annessi IV u XII għad-Direttiva 2007/46/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li tistabbilixxi kwadru għall-approvazzjoni ta’ vetturi bil-magna u l-karrijiet tagħhom, u ta’ sistemi, komponenti u unitajiet tekniċi separati maħsuba għal tali vetturi (Direttiva Kwadru) (
ĠU 2012, L 353, p. 1
) (iktar ’il quddiem id-”Direttiva 2007/46”)], skond l-Artikolu 12, l-Artikolu 13 u l-Anness XII ta’ dan ir-Regolament.
Il-konvertituri katalitiċi u l-filtri għall-partikulati għandhom jitqiesu bħala tagħmir għall-kontroll tat-tniġġis għall-finijiet ta’ dan ir-Regolament.
[…]”.
L-Anness I tar-Regolament Nru 692/2008, intitolat “Id-dispożizzjonijiet amministrattivi għall-approvazzjoni tat-tip KE”, jipprovdi, fil-punt 3.3 tiegħu, intitolat “L-estensjonijiet għad-durabbiltà tat-tagħmir għall-kontra tat-tniġġis (test tat-tip 5)”:
“3.3.1.
“L-approvazzjoni tat-tip għandha tkun estiża għal tipi differenti ta’ vetturi, sakemm il-parametri tal-vettura, tal-magna jew tas-sistema għall-kontroll tat-tniġġis li ġew speċifikati aktar ‘l isfel ikunu identiċi jew jibqgħu fi ħdan it-tolleranzi preskritti:
3.3.1.1.
Il-vettura:
[…]
3.3.1.2.
Il-magna
[…]
3.3.1.3.
Il-parametri tas-sistema għall-kontroll tat-tniġġis:
(a)
Il-konverituri katalitiċi u l-filtri għall-partikulati:
[…]
[…]
(ċ)
Ir-riċirkolazzjoni tal-gassijiet ta’ l-egżost (EGR):
biha jew mingħajrha
tip (imkessħa jew mhux imkessħa, kontroll attiv jew passiv, pressjoni għolja jew pressjoni baxxa).
[…]”.
Id‑Direttiva 2007/46
Id-Direttiva 2007/46 kif emendata bir-Regolament tal-Kummissjoni (UE) tal‑10 ta’ Diċembru 2012 (
ĠU 2012, L 353, p. 1
) (iktar ’il quddiem id-“Direttiva 2007/46”) tħassret mir-Regolament (UE) 2018/858 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑30 ta’ Mejju 2018 dwar l-approvazzjoni u s-sorveljanza tas-suq ta’ vetturi bil-mutur u t-trejlers tagħhom, u ta’ sistemi, komponenti u unitajiet tekniċi separati maħsuba għal tali vetturi, li jemenda r-Regolamenti (KE) Nru 715/2007 u (KE) Nru 595/2009 u li jħassar id-Direttiva 2007/46/KE (
ĠU 2018, L 151, p. 1
), b’effett mill‑1 ta’ Settembru 2020. Madankollu, fid-dawl tad-data tal-fatti tat-tilwima fil-kawża prinċipali, din id-direttiva tibqa’ applikabbli għal din tal-aħħar.
Skont il-premessa 3 tal-imsemmija direttiva:
“Il-ħtiġijiet tekniċi applikabbli għas-sistemi, il-komponenti, l-unitajiet tekniċi separati u l-vetturi għandhom ikunu armonizzati u speċifikati f’atti regolatorji. Dawk l-atti regolatorji għandhom primarjament ifittxu li jiżguraw livell għoli ta’ sikurezza stradali, protezzjoni tas-saħħa, protezzjoni ambjentali, effiċjenza fl-enerġija u protezzjoni kontra l-użu mhux awtorizzat”.
L-Artikolu 1 tal-istess direttiva, intitolat “Suġġett”, kien jipprovdi:
“Din id-Direttiva tistabbilixxi qafas armonizzat li fih id-dispożizzjonijiet amministrattivi u l-ħtiġijiet tekniċi ġenerali għall-approvazzjoni tal-vetturi ġodda kollha fil-kamp ta’ applikazzjoni tagħha u tas-sistema, il-komponenti u l-unitajiet tekniċi separati maħsuba għal dawk il-vetturi, bil-ħsieb li jiġu faċilitati r-reġistrazzjoni, il-bejgħ u d-dħul fis-servizz tagħhom fil-Komunità.
[…]
Ħtiġijiet tekniċi speċifiċi dwar il-kostruzzjoni u l-funzjonament tal-vetturi għandhom jiġu stabbiliti fl-applikazzjoni ta’ din id-Direttiva f’atti regolatorji li l-lista eżawrjenti tagħhom hi stabbilita fl-Anness IV”.
L-Artikolu 3 tad-Direttiva 2007/46, intitolat “Definizzjonijiet”, kien jipprevedi, fil-punti 5 u 36 tiegħu:
“Għall-finijiet ta’ din id-Direttiva u ta’ l-atti regolatorji elenkati fl-Anness IV, ħlief jekk ipprovdut mod ieħor hemmhekk:
[…]
5)
‘approvazzjoni tat-tip tal-KE’ tfisser il-proċedura li biha Stat Membru jiċċertifika li tip ta’ vettura, sistema, komponent jew unità teknika separata tissodisfa d-dispożizzjonijiet amministrattivi u l-ħtiġijiet tekniċi rilevanti ta’ din id-Direttiva u ta’ l-atti regolatorji elenkati fl-Anness IV jew XI;
[…]
36)
‘ċertifikat ta’ konformità’ tfisser id-dokument stabbilit fl-Anness IX, maħruġ mill-manifattur u li jiċċertifika li vettura li tappartjeni għas-serje tat-tip approvat skond din id-Direttiva tikkonforma ma’ l-atti regolatorji kollha fil-mument tal-produzzjoni tagħha”.
L-Artikolu 4 ta’ din id-direttiva, intitolat “Obbligi ta’ l-Istati Membri”, kien jipprovdi:
“1.   L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-manifatturi li japplikaw għall-approvazzjoni jikkonformaw ma’ l-obbligi tagħhom skond din id-Direttiva.
2.   L-Istati Membri għandhom japprovaw biss dawk il-vetturi, sistemi, komponenti jew unitajiet tekniċi separati li jissodisfaw il-ħtiġijiet ta’ din id-Direttiva.
3.   L-Istati Membri għandhom jirreġistraw jew jippermettu biss il-bejgħ jew id-dħul fis-servizz ta’ dawk il-vetturi, komponenti u unitajiet tekniċi separati li jissodisfaw il-ħtiġijiet ta’ din id-Direttiva.
[…]”.
L-Artikolu 8(6) tal-imsemmija direttiva kien ifformulat kif ġej:
“L-awtorità ta’ l-approvazzjoni għandha tgħarraf mingħajr dewmien lill-awtoritajiet ta’ approvazzjoni ta’ l-Istati Membri l-oħra dwar iċ-ċaħda jew l-irtirar ta’ kwalunkwe approvazzjoni ta’ vettura, flimkien mar-raġunijiet għad-deċiżjoni tagħha”.
Skont l-Artikolu 13(1) tal-istess direttiva:
“Il-manifattur għandu jgħarraf mingħajr dewmien lill-Istat Membru li ħareġ l-approvazzjoni tat-tip tal-KE b’kull bidla fid-dettalji mniżżla fil-pakkett ta’ informazzjoni. Dak l-Istat Membru għandu jiddeċiedi, skond ir-regoli stabbiliti f’dan il-Kapitolu, liema proċedura trid tiġi segwita. Fejn ikun meħtieġ, l-Istat Membru jista’ jiddeċiedi, f’konsultazzjoni mal-manifattur, li għandha tinħareġ approvazzjoni tat-tip tal-KE ġdida”.
L-Artikolu 18 tad-Direttiva 2007/46, intitolat “Ċertifikat ta’ konformità”, kien jipprovdi, fil-paragrafu 1 tiegħu:
“Il-manifattur, fil-kapaċità tiegħu bħala d-detentur ta’ l-approvazzjoni tat-tip tal-KE ta’ vettura, għandu jipprovdi ċertifikat ta’ konformità flimkien ma’ kull vettura, kemm jekk kompluta, mhux kompluta jew ikkompletata, li tiġi manifatturata f’konformità mat-tip ta’ vettura approvat.
[…]”.
L-Artikolu 26 ta’ din id-direttiva, intitolat “Reġistrazzjoni, bejgħ u dħul fis-servizz ta’ vetturi”, kien jipprevedi, fil-paragrafu 1 tiegħu:
“Mingħajr preġudizzju għad-dispożizzjonijiet ta’ l-Artikoli 29 u 30, l-Istati Membri għandhom jirreġistraw u jippermettu l-bejgħ jew id-dħul fis-servizz ta’ vetturi fil-każ biss li jkollhom magħhom ċertifikat ta’ konformità validu maħruġ skond l-Artikolu 18.
[…]”.
L-Anness IV tal-imsemmija direttiva, intitolat “Rekwiżiti għall-approvazzjoni tat-tip tal-KE ta’ vetturi”, kien jipprevedi, fil-Parti I tiegħu, intitolata “Atti regolatorji għall-approvazzjoni tat-tip KE ta’ vetturi manifatturati f’serje mhux limitata”, ir-Regolament Nru 715/2007 f’dak li jikkonċerna l-“[e]missjonijiet (Euro 5 u 6) vetturi mhux ta’ strapazz/aċċess għal informazzjoni”.
Id‑dritt Awstrijak
L-Artikolu 922(1) tal-Allgemeines bürgerliches Gesetzbuch (il-Kodiċi Ċivili Ġenerali), fil-verżjoni tiegħu applikabbli għat-tilwima fil-kawża prinċipali (iktar ’il quddiem l-“ABGB”) jipprovdi:
“Kull min jagħti oġġett bi ħlas lil ħaddieħor għandu jiggarantixxi li l-oġġett ikun konformi mal-kuntratt. Għaldaqstant, huwa jkun responsabbli għall-fatt li l-oġġett ikollu l-kwalitajiet stipulati jew normalment mistennija, li jikkorrispondi mad-deskrizzjoni tiegħu, mal-kampjun jew mal-mudell, u li jkun adattat għall-użu stipulat jew għall-użu li jikkorrispondi man-natura tal-att ġuridiku”.
L-Artikolu 932(1) u (4) tal-ABGB jistabbilixxi:
“(1)   F’każ ta’ difett, il-persuna li tirċievi l-oġġett tista’ teżiġi t-titjib (tiswija jew provvista ta’ dak li jkun nieqes), is-sostituzzjoni tal-oġġett, tnaqqis xieraq tal-korrispettiv (tnaqqis fil-prezz) jew it-tħassir tal-kuntratt (revoka).
[…]
(4)   Jekk kemm it-titjib kif ukoll is-sostituzzjoni tal-oġġett ikunu impossibbli jew jinvolvu spejjeż sproporzjonati għar-remittent, il-persuna li tirċievi l-oġġett għandha dritt għal tnaqqis fil-prezz jew, sakemm dan ma jkunx każ ta’ nuqqas minuri, għar-revoka. […]”.
Id‑dritt Ġermaniż
L-Artikolu 25(2) tal-Verordnung über die EG-Genehmigung für Kraftfahrzeuge und ihre Anhänger sowie für Systeme, Bauteile und selbstständige technische Einheiten für diese Fahrzeuge (EG-Fahrzeuggenehmigungsverordnung) (ir-Regolament dwar l-approvazzjoni tat-tip KE ta’ vetturi bil-mutur, il-karrijiet u s-sistemi tagħhom, il-komponenti u l-unitajiet tekniċi maħsuba għal dawn il-vetturi (Regolament dwar l-approvazzjoni tat-tip KE ta’ vetturi bil-mutur), iktar ’il quddiem l-“EG‑FGV”) huwa fformulat kif ġej:
“Sabiex jirrimedja għal difetti li jkunu tfaċċaw u biex jiżgura l-konformità ta’ vetturi li diġà jkunu tqiegħdu fis-servizz, ta’ komponenti jew ta’ unitajiet tekniċi, l-Uffiċċju Federali tal-Vetturi bil-Mutur jista’ jadotta
a posteriori
dispożizzjonijiet addizzjonali”.
Il‑kawża prinċipali u d‑domandi preliminari
Fil‑21 ta’ Diċembru 2013, DS, konsumatur, xtara vettura tat-trade mark Volkswagen, mgħammra b’magna diesel tat-tip EA 189 tal-ġenerazzjoni Euro 5, mingħand Porsche Inter Auto, konċessjonarju indipendenti tal-vetturi ta’ Volkswagen.
L-imsemmija vettura kien fiha software li kien iħaddem is-sistema ta’ riċirkolazzjoni tal-gass tal-egżost skont żewġ metodi (iktar ’il quddiem is-“sistema ta’ kommutazzjoni”). L-ewwel metodu kien attiv biss matul it-test ta’ approvazzjoni, imsejjaħ “New European Driving Cycle” (NEDC), imwettaq fil-laboratorju. B’dan il-metodu, ir-rata ta’ riċirkolazzjoni tal-gass tal-egżost kienet ogħla milli fit-tieni metodu, attivata f’kundizzjonijiet ta’ sewqan reali. It-tip ta’ vettura inkwistjoni ġiet approvata mill-Kraftfahrt-Bundesamt (l-Uffiċċju Federali għat-Traffiku tal-Vetturi bil-Mutur, il-Ġermanja, iktar ’il quddiem il-“KBA”), l-awtorità kompetenti fil-qasam ta’ approvazzjoni tat-tip fil-Ġermanja. Il-preżenza tas-sistema ta’ kommutazzjoni ma kinitx ġiet żvelata lil din l-awtorità.
Mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li kieku l-KBA kien jaf b’din is-sistema, huwa ma kienx japprova din it-tip ta’ vettura. Minn dan jirriżulta wkoll li DS kien jixtri l-vettura inkwistjoni anki kieku kien jaf bl-imsemmija sistema.
Permezz ta’ deċiżjoni tal‑15 ta’ Ottubru 2015, adottata abbażi tal-Artikolu 25(2) tal-EG-FGV, il-KBA ordna lil Volkswagen tneħħi s-sistema ta’ kommutazzjoni sabiex tistabbilixxi mill-ġdid il-konformità tal-magni tat-tip EA 189 tal-ġenerazzjoni Euro 5 mar-Regolament Nru 715/2007. Permezz ta’ ittra tal‑20 ta’ Diċembru 2016, il-KBA informa lil Volkswagen li l-aġġornament propost tas-software imsemmi fil-punt 31 ta’ din is-sentenza (iktar ’il quddiem l-“aġġornament tas-software”) kien tali li jistabbilixxi mill-ġdid din il-konformità. Sussegwentement, l-approvazzjoni tat-tip KE tat-tip ta’ vettura inkwistjoni la ġiet irrevokata u lanqas irtirata mill-KBA.
Fil‑15 ta’ Frar 2017, DS ipproċeda sabiex jaġġorna s-software fuq il-vettura tiegħu. Dan l-aġġornament issostitwixxa s-sistema ta’ kommutazzjoni permezz ta’ programmazzjoni li permezz tagħha l-metodu li jnaqqas l-emissjonijiet kien jiġi attivat mhux biss matul it-test ta’ approvazzjoni msemmi fil-punt 31 ta’ din is-sentenza, iżda wkoll fil-każ ta’ użu tal-vettura fit-triq. Ir-riċirkolazzjoni tal-gass tal-egżost kienet madankollu kompletament effettiva biss meta t-temperatura esterna tkun bejn 15 u 33°grad Celsius (iktar ’il quddiem it-“tieqa ta’ temperaturi”).
DS ippreżenta rikors quddiem il-Landesgericht Linz (il-Qorti Reġjonali ta’ Linz, l-Awstrija) fejn prinċipalment talab ir-rimbors tal-prezz tax-xiri tal-vettura inkwistjoni bħala korrispettiv għar-restituzzjoni tagħha, sussidjarjament, tnaqqis tal-prezz ta’ din il-vettura u, iktar sussidjarjament, li tiġi kkonstatata r-responsabbiltà ta’ Porsche Inter Auto u ta’ Volkswagen għad-danni li jirriżultaw mill-preżenza ta’ apparat ta’ manipulazzjoni pprojbit, fis-sens tal-Artikolu 5(2) tar-Regolament Nru 715/2007.
Permezz ta’ sentenza tat‑12 ta’ Diċembru 2018, din il-qorti ċaħdet dan ir-rikors.
Permezz ta’ sentenza tal‑4 ta’ April 2019, l-Oberlandesgericht Linz (il-Qorti Reġjonali Superjuri ta’ Linz, l-Awstrija) ikkonfermat din is-sentenza.
DS ippreżenta, quddiem l-Oberster Gerichtshof (il-Qorti Suprema, l-Awstrija), li hija l-qorti tar-rinviju, appell għal Reviżjoni kontra din is-sentenza, minħabba li l-vettura inkwistjoni kellha difett, peress li s-sistema ta’ kommutazzjoni kienet tikkostitwixxi apparat ta’ manipulazzjoni pprojbit, fis-sens tal-Artikolu 5(2) tar-Regolament Nru 715/2007. Skont DS, peress li l-aġġornament tas-software ma rrimedjax għal dan id-difett, il-vettura tgħaddi mir-riskju li titlef il-valur tagħha u li ġġarrab danni li jirriżultaw minn dan l-aġġornament.
Porsche Inter Auto u Volkswagen isostnu li t-tieqa ta’ temperaturi tikkostitwixxi apparat ta’ manipulazzjoni legali skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament Nru 715/2007. Tali evalwazzjoni hija kondiviża mill-KBA.
Il-qorti tar-rinviju tqis li s-sistema ta’ kommutazzjoni hija apparat ta’ manipulazzjoni pprojbit fis-sens tal-punt 10 tal-Artikolu 3 u tal-Artikolu 5(2) tar-Regolament Nru 715/2007. Fi kwalunkwe każ, il-vettura inkwistjoni fiha difett, fis-sens tal-Artikolu 922 tal-ABGB, minħabba l-fatt li l-preżenza ta’ dan l-apparat ta’ manipulazzjoni ma ġietx żvelata lill-KBA.
F’dan il-kuntest, din il-qorti tistaqsi dwar il-kwistjoni jekk, b’teħid inkunsiderazzjoni tal-obbligu li tiġi kkunsinnata vettura mhux mgħammra b’tali apparat ta’ manipulazzjoni, il-vettura inkwistjoni kellha nuqqas ta’ konformità, fis-sens tad-Direttiva 1999/44. Jekk dan kien il-każ, għandu, skont il-qorti, jiġi eżaminat jekk il-vettura kinitx dejjem mgħammra b’apparat ta’ manipulazzjoni pprojbit wara l-aġġornament tas-software li jħaddem is-sistema ta’ riċirkolazzjoni tal-gass tal-egżost u li jiġu ppreċiżati l-effetti ġuridiċi tal-eventwali persistenza ta’ tali difett wara l-aġġornament tas-software.
B’mod iktar preċiż, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, fl-ewwel lok, jekk, fl-ipoteżi fejn, minkejja li l-vettura inkwistjoni kienet koperta minn approvazzjoni tat-tip tal-KE, din il-vettura tkun mgħammra b’apparat ta’ manipulazzjoni li l-użu tiegħu huwa pprojbit skont il-punt 10 tal-Artikolu 3 u tal-Artikolu 5(2) tar-Regolament Nru 715/2007, l-imsemmija vettura għandhiex il-kwalità li hija normali ta’ oġġett tal-istess tip li l-konsumatur jista’ raġonevolment jistenna, fis-sens tal-Artikolu 2(2)(d) tad-Direttiva 1999/44, u jekk għandhiex tiġi preżunta konformi mal-kuntratt. F’dan ir-rigward, din il-qorti tqis li, fil-każ ta’ prodott, bħal vettura, li huwa magħruf li jrid jissodisfa rekwiżiti regolatorji, il-konsumatur medju, normalment informat u raġonevolment attent u avżat, effettivament jistenna li dawn ir-rekwiżiti jiġu osservati. Il-fatt li l-vetturi għandhom jgħaddu minn proċedura ta’ approvazzjoni tat-tip KE mhux neċessarjament jostakola dan il-qari tal-imsemmi Artikolu 2(2)(d).
Fit-tieni lok, il-qorti tar-rinviju tistaqsi dwar jekk it-tieqa ta’ temperaturi tistax taqa’ taħt l-eċċezzjoni prevista fl-Artikolu 5(2)(a) tar-Regolament Nru 715/2007, li jsostnu Porsche Inter Auto u Volkswagen, jew jekk din hijiex, fi kwalunkwe każ, eskluża, kif isostni DS. F’dan ir-rigward, din il-qorti ssostni li, b’teħid inkunsiderazzjoni tal-għan tal-protezzjoni tal-ambjent li jirriżulta mill-premessi 1 u 6 tar-Regolament Nru 715/2007, l-eċċezzjonijiet previsti f’dan l-Artikolu 5(2) għandhom ikunu suġġetti għal interpretazzjoni stretta. Issa, skont l-imsemmija qorti, sa fejn huwa magħruf li, f’parti mit-territorju tal-Unjoni, li tinkludi l-Awstrija, it-temperatura medja hija inqas minn 15-il grad Celsius diversi xhur fis-sena, it-temperatura esterna li għaliha r-riċirkolazzjoni tal-gassijiet tal-egżost ta’ vettura bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali hija effikaċi b’mod sħiħ ma hijiex għalhekk milħuqa, bħala medja, matul parti kbira tas-sena. F’dawn iċ-ċirkustanzi, jidher impossibbli li jiġi ġġustifikat apparat ta’ manipulazzjoni li jiffunzjona b’mod daqshekk frekwenti b’waħda minn dawn l-eċċezzjonijiet.
Fit-tielet lok, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk il-preżenza, f’vettura, ta’ apparat ta’ manipulazzjoni, fis-sens tal-punt 10 tal-Artikolu 3 tar-Regolament Nru 715/2007, li l-użu tiegħu huwa pprojbit skont l-Artikolu 5(2) ta’ dan ir-regolament, tistax tiġi kklassifikata bħala difett ta’ konformità minuri, fis-sens tal-Artikolu 3(6) tad-Direttiva 1999/44, peress li, anki kieku kien jaf bl-eżistenza u bil-funzjonament ta’ dan l-apparat, il-konsumatur ikkonċernat xorta kien jixtri din il-vettura.
Huwa f’dawn iċ-ċirkustanzi li l-Oberster Gerichtshof (il-Qorti Suprema) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)
L-Artikolu 2(2)(d) tad-Direttiva [1999/44] fis-sens li vettura bil-mutur li[,] taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tar-[Regolament Nru 715/2007,] jkollha l-kwalità li hija normali għal prodotti tal-istess tip u li tista’ tkun raġonevolment mistennija mill-konsumatur [,] meta l-vettura tkun mgħammra b’apparat ta’ manipulazzjoni pprojbit fis-sens tal-punt 10 tal-Artikolu 3 u tal-Artikolu 5(2) tar-Regolament Nru 715/2007 u li, minkejja dan, ikollha approvazzjoni tat-tip KE valida b’tali mod li tkun tista’ tintuża fit-triq?
2)
L-Artikolu 5(2)(a) tar-Regolament Nru 715/2007 għandu jiġi interpretat fis-sens li apparat ta’ manipulazzjoni fis-sens tal-punt 10 tal-Artikolu 3 ta’ dan ir-regolament, li jkun iddiżinjat b’mod li, f’kuntest li ma jkunx dak ta’ test f’kundizzjonijiet ta’ laboratorju, u għalhekk f’kundizzjonijiet ta’ sewqan reali, ir-riċiklaġġ tal-gassijiet tal-egżost jiffunzjona b’mod sħiħ biss jekk it-temperatura esterna tkun [fit-tieqa ta’ temperaturi], jista’ jkun aċċettabbli taħt l-Artikolu 5(2)(a) ta’ dan ir-regolament, jew l-applikazzjoni tal-imsemmija dispożizzjoni ta’ deroga hija eskluża minħabba li l-effettività sħiħa tar-riċiklaġġ tal-gassijiet tal-egżost hija limitata għal kundizzjonijiet li, f’parti mill-Unjoni Ewropea, jeżistu biss f’madwar sitt xhur fis-sena?
3)
L-Artikolu 3(6) tad-Direttiva 1999/44 għandu jiġi interpretat fis-sens li nuqqas ta’ konformità li jirriżulta mill-fatt li vettura tkun mgħammra b’apparat ta’ manipulazzjoni pprojbit fis-sens tal-punt 10 tal-Artikolu 3[,] flimkien mal-Artikolu 5(2) tar-Regolament Nru 715/2007 għandu jiġi kklassifikat bħala wieħed minuri[,] fis-sens tal-imsemmija dispożizzjoni[,] meta x-xerrej tal-vettura kien xorta waħda jixtriha li kieku kien jaf bl-eżistenza u bil-funzjonament ta’ dan l-apparat?”
Fuq id‑domandi preliminari
Fuq l‑ewwel domanda
Permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 2(2)(d) tad-Direttiva 1999/44 għandux jiġi interpretat fis-sens li vettura bil-mutur, li taqa’ taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament Nru 715/2007, għandha l-kwalità li hija normali ta’ oġġetti tal-istess tip li l-konsumatur jista’ raġonevolment jistenna, u għalhekk għandha tiġi preżunta konformi mal-kuntratt ta’ bejgħ li hija kien is-suġġett, tiegħu jekk, minkejja li hija koperta minn approvazzjoni tat-tip KE fis-seħħ u li tista’, konsegwentement, tintuża fit-triq, din il-vettura hija mgħammra minn apparat ta’ manipulazzjoni li l-użu tiegħu huwa pprojbit skont l-Artikolu 5(2) ta’ dan ir-regolament.
L-Artikolu 2(1) tad-Direttiva 1999/44 jobbliga lill-bejjiegħ li jikkunsinna lill-konsumatur oġġett li huwa konformi mal-kuntratt ta’ bejgħ.
Skont l-Artikolu 2(2)(d) ta’ din id-direttiva, l-oġġett ta’ konsum huwa preżunt konformi mal-kuntratt jekk ikollu l-kwalità u s-servizzi abitwali ta’ oġġett tal-istess tip li l-konsumatur jista’ raġonevolment jistenna, b’mod partikolari, fid-dawl tan-natura tal-oġġett.
F’dak li jikkonċerna oġġett bħal dak fil-kawża prinċipali, jiġifieri vettura bil-mutur, għandu jitfakkar li l-punt 5 tal-Artikolu 3 tad-Direttiva 2007/46 jiddefinixxi l-“approvazzjoni tat-tip tal-KE” bħala l-“proċedura li biha Stat Membru jiċċertifika li tip ta’ vettura, sistema, komponent jew unità teknika separata tissodisfa d-dispożizzjonijiet amministrattivi u l-ħtiġijiet tekniċi rilevanti ta’ din id-Direttiva u ta’ l-atti regolatorji elenkati fl-Anness IV jew XI”. Dan l-Anness IV, intitolat “Rekwiżiti għall-approvazzjoni tat-tip tal-KE ta’ vetturi”, isemmi, fil-Parti I tiegħu, intitolata “Atti regolatorji għall-approvazzjoni tat-tip KE ta’ vetturi manifatturati f’serje mhux limitata”, ir-Regolament Nru 715/2007 f’dak li jikkonċerna l-“[e]missjonijiet (Euro 5 u 6) vetturi mhux ta’ strapazz/aċċess għal informazzjoni”.
Għandu jitfakkar ukoll li l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 4(3) tal-imsemmija direttiva jipprovdi li l-Istati Membri għandhom jirreġistraw jew jawtorizzaw il-bejgħ jew id-dħul fis-servizz biss ta’ dawk il-vetturi li jissodisfaw ir-rekwiżiti tal-istess direttiva.
Fl-aħħar lok, l-Artikolu 4(1) tar-Regolament Nru 715/2007 jipprevedi li l-manifatturi għandhom juru li l-vetturi ġodda kollha mibjugħa, irreġistrati jew imqiegħda fis-servizz fl-Unjoni ġew approvati skont dan ir-regolament u l-miżuri ta’ implimentazzjoni tiegħu.
Mid-dispożizzjonijiet imsemmija fil-punti 49 sa 51 ta’ din is-sentenza jirriżulta, minn naħa, li l-vetturi li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2007/46 għandhom ikunu suġġetti għal approvazzjoni tat-tip u, min-naħa l-oħra, li din l-approvazzjoni tista’ tingħata biss jekk it-tip ta’ vettura inkwistjoni tissodisfa d-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 715/2007, b’mod partikolari, dawk dwar l-emissjonijiet, li minnhom jagħmel parti l-Artikolu 5 ta’ dan ir-regolament.
Barra minn hekk, skont l-Artikolu 18(1) tad-Direttiva 2007/46, il-manifattur jagħti, fil-kapaċità tiegħu ta’ detentur ta’ approvazzjoni tat-tip KE, ċertifikat ta’ konformità biex jakkumpanja kull vettura kompleta, mhux kompleta jew kompleta li hija manifatturata skont it-tip ta’ vettura approvata. Skont l-Artikolu 26(1) ta’ din id-direttiva, dan iċ-ċertifikat huwa obbligatorju għall-finijiet tar-reġistrazzjoni u tal-bejgħ jew tad-dħul fis-servizz ta’ vettura.
Meta jixtri vettura li tappartjeni għas-serje ta’ tip ta’ vettura approvat, u, għaldaqstant, flimkien ma’ ċertifikat ta’ konformità, konsumatur jista’ raġonevolment jistenna li r-Regolament Nru 715/2007 u, b’mod partikolari, l-Artikolu 5 tiegħu, jiġi osservat fir-rigward ta’ din il-vettura, u dan anki fl-assenza ta’ klawżoli kuntrattwali speċifiċi.
Għaldaqstant, l-Artikolu 2(2)(d) tad-Direttiva 1999/44 għandu jiġi interpretat fis-sens li vettura li ma tkunx konformi mar-rekwiżiti ta’ dan l-Artikolu 5 ma għandhiex il-kwalità u l-prestazzjonijiet abitwali ta’ oġġett tal-istess tip li l-konsumatur jista’ raġonevolment jistenna fid-dawl tan-natura ta’ dan l-oġġett, fis-sens tal-imsemmi Artikolu 2(2)(d).
Kif irrileva l-Avukat Ġenerali fil-punt 149 tal-konklużjonijiet tiegħu, din l-interpretazzjoni ma hijiex ikkontestata mill-fatt li t-tip ta’ vettura kkonċernata huwa kopert minn approvazzjoni tat-tip KE, li tippermetti lil din il-vettura tintuża fit-triq. Fil-fatt, id-Direttiva 2007/46 tipprevedi s-sitwazzjoni fejn il-projbizzjoni ta’ element ta’ disinn ta’ vettura, fid-dawl, pereżempju, tar-rekwiżiti tal-Artikolu 5 tar-Regolament Nru 715/2007, tiġi skoperta biss wara din l-approvazzjoni. Għalhekk, l-Artikolu 8(6) ta’ din id-direttiva jipprevedi li l-awtorità kompetenti fil-qasam tal-approvazzjoni tista’ tħassar l-approvazzjoni ta’ vettura. Barra minn hekk, mill-ewwel u mit-tielet sentenza tal-Artikolu 13(1) tal-imsemmija direttiva jirriżulta li, meta manifattur jinforma lil Stat Membru li jkun ta l-approvazzjoni tat-tip KE b’emenda tal-informazzjoni rreġistrata fil-fajl ta’ approvazzjoni, dan l-Istat Membru jista’, jekk dan ikun neċessarju, jiddeċiedi, billi jikkonsulta lill-manifattur, li għandha tingħata approvazzjoni tat-tip KE ġdida.
Dan jidher li huwa l-każ f’din il-kawża, peress li mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li t-tip ta’ vettura inkwistjoni fil-kawża prinċipali kienet, oriġinarjament, approvata mill-KBA mingħajr ma ġiet żvelata lilu l-preżenza tas-sistema ta’ kommutazzjoni. Barra minn hekk, minn din id-deċiżjoni jirriżulta li kieku l-KBA kien jaf b’din is-sistema, huwa ma kienx jipproċedi għall-approvazzjoni tat-tip KE ta’ din it-tip ta’ vettura.
Konsegwentement, ir-risposta għall-ewwel domanda għandha tkun li l-Artikolu 2(2)(d) tad-Direttiva 1999/44 għandu jiġi interpretat fis-sens li vettura bil-mutur, li taqa’ taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament Nru 715/2007, ma għandhiex il-kwalità li hija normali ta’ oġġetti tal-istess tip li l-konsumatur jista’ raġonevolment jistenna, jekk, għalkemm tkun koperta minn approvazzjoni tat-tip KE fis-seħħ u li tista’, konsegwentement, tintuża fit-triq, din il-vettura tkun mgħammra b’apparat ta’ manipulazzjoni li l-użu tiegħu huwa pprojbit skont l-Artikolu 5(2) ta’ dan ir-regolament.
Fuq it‑tieni domanda
Permezz tat-tieni domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 5(2)(a) tar-Regolament Nru 715/2007 għandux jiġi interpretat fis-sens li apparat ta’ manipulazzjoni, li b’mod partikolari jiggarantixxi l-osservanza tal-valuri limiti ta’ emissjoni previsti minn dan ir-regolament biss fit-tieqa ta’ temperaturi, b’tali mod li, f’parti mit-territorju tal-Unjoni, din ir-riċirkolazzjoni tkun operattiva b’mod sħiħ biss għal madwar sitt xhur fis-sena, jista’ jiġi ġġustifikat skont din id-dispożizzjoni.
Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament Nru 715/2007, l-użu ta’ apparat ta’ manipulazzjoni li jnaqqas l-effettività tas-sistemi ta’ kontroll tal-emissjonijiet huwa pprojbit. Madankollu, din il-projbizzjoni għandha tliet eċċezzjonijiet, fosthom dik li tinsab fl-Artikolu 5(2)(a), jiġifieri meta l-“bżonn tat-tagħmir huwa ġustifikat għal raġunijiet ta’ protezzjoni tal-magna mill-ħsara jew inċidenti u għat-tħaddim fis-sigurtà tal-vettura”.
Peress li tistabbilixxi eċċezzjoni għall-projbizzjoni fuq l-użu ta’ apparati ta’ manipulazzjoni li jnaqqsu l-effettività tas-sistemi ta’ kontroll tal-emissjonijiet, din id-dispożizzjoni għandha tiġi interpretata b’ mod strett (ara, f’dan is-sens, sentenza tas‑17 ta’ Diċembru 2020, CLCV et (Apparat ta’ manipulazzjoni fuq magna diesel),
C‑693/18
,
EU:C:2020:1040
, punti
u
).
Fir-rigward, qabelxejn, tal-kunċett ta’ “magna”, kif irrileva l-Avukat Ġenerali fil-punti 118 u 119 tal-konklużjonijiet tiegħu, l-Anness I tar-Regolament Nru 692/2008 jagħmel distinzjoni espliċita bejn il-magna u s-sistema ta’ kontroll tat-tniġġis. Fil-fatt, ir-rekwiżiti dwar il-“magna” huma stabbiliti fil-punt 3.3.1.2 ta’ dan l-anness filwaqt li dawk dwar “[i]l-parametri tas-sistema għall-kontroll tat-tniġġis” huma stabbiliti fil-punt 3.3.1.3 tal-imsemmi anness. Dan l-aħħar punt, taħt (a) u (ċ), jinkludi espressament il-filtri għall-parikulati u r-riċirkolazzjoni tal-gass tal-egżost. Barra minn hekk, skont it-tieni subparagrafu tal-Artikolu 10(1) ta’ dan ir-regolament, għall-ħtiġijiet ta’ dan ir-regolament, il-filtri tal-partikulati għandhom jitqiesu bħala apparati għall-kontroll tat-tniġġis.
Konsegwentement, il-valv EGR, l-iskambjatur tal-EGR u l-filtru tal-partikulati tad-diesel, li t-tieqa ta’ temperaturi hija intiża li tipprovdi skont Porsche Inter Auto, jikkostitwixxu komponenti distinti tal-magna. Fil-fatt, il-valv EGR jinsab fil-ħruġ tal-magna, wara l-manifold tal-egżost. Dan il-valv jippermetti, mal-ftuħ tiegħu, li l-gassijiet tal-egżost jgħaddu lejn il-manifold tad-dħul sabiex dawn jinħarqu għat-tieni darba u sabiex dawn jiġu mkessħa permezz ta’ skambjatur tas-sħana, l-iskambjatur tal-EGR. Il-filtru tal-partikulati, li jinsab qabel it-tailpipe, jippermetti, min-naħa tiegħu, li tiġi ffiltrata l-arja sabiex jinżammu l-partikulati fini li jniġġsu.
Fir-rigward, sussegwentement, tal-kunċetti ta’ “inċident” u ta’ “ħsara”, li jinsabu fl-Artikolu 5(2)(a) tar-Regolament Nru 715/2007, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li, sabiex ikun jista’ jiġi ġġustifikat konformement ma’ din id-dispożizzjoni, apparat ta’ manipulazzjoni li jnaqqas l-effettività tas-sistema ta’ kontroll tal-emissjonijiet għandu jippermetti l-protezzjoni tal-magna kontra danni f’daqqa u eċċezzjonali (sentenza tas‑17 ta’ Diċembru 2020, CLCV et (Apparat ta’ manipulazzjoni fuq magna diesel),
C‑693/18
,
EU:C:2020:1040
, punt
).
Għalhekk, il-fatt li magna tinstadd u tiqdiem ma jistax jitqies, fi kwalunkwe każ, bħala “inċident” jew “ħsara”, fis-sens tal-imsemmija dispożizzjoni, meta dawn l-avvenimenti huma, bħala prinċipju, prevedibbli u inerenti fil-funzjonament normali ta’ vettura (sentenza tas‑17 ta’ Diċembru 2020, CLCV et (Apparat ta’ manipulazzjoni fuq magna diesel),
C‑693/18
,
EU:C:2020:1040
, punt
).
Din l-interpretazzjoni hija kkorroborata mill-għan imfittex mir-Regolament Nru 715/2007, li jikkonsisti f’li jiġi ggarantit livell għoli ta’ protezzjoni tal-ambjent u f’li tiġi mtejba l-kwalità tal-arja fi ħdan l-Unjoni, li jimplika t-tnaqqis effettiv tal-emissjonijiet ta’ ossidu tan-nitroġenu (NOx) matul il-ħajja normali kollha tal-vetturi. Fil-fatt, il-projbizzjoni msemmija fl-Artikolu 5(2) ta’ dan ir-regolament titneħħielha s-sustanza tagħha u tiġi mċaħħda minn kull effett utli jekk il-manifatturi jkunu awtorizzati jgħammru l-vetturi bil-mutur b’tali apparat ta’ manipulazzjoni bl-għan uniku li jipproteġu l-magna milli tinstadd jew tiqdiem (sentenza tas‑17 ta’ Diċembru 2020, CLCV et (Apparat ta’ manipulazzjoni fuq magna diesel),
C‑693/18
,
EU:C:2020:1040
, punt
).
Huma biss ir-riskji immedjati ta’ ħsara jew ta’ inċident fuq il-magna li joħolqu periklu konkret waqt is-sewqan ta’ vettura li għalhekk huma ta’ natura li jiġġustifikaw l-użu ta’ apparat ta’ manipulazzjoni, skont l-Artikolu 5(2)(a) tar-Regolament Nru 715/2007.
L-interpretazzjoni tal-kelma “ħsara”, mogħtija mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tas‑17 ta’ Diċembru 2020, CLCV et (Apparat ta’ manipulazzjoni fuq magna diesel) (
C‑693/18
,
EU:C:2020:1040
), ma hijiex ikkontestata mill-argument tal-Gvern Ġermaniż u ta’ Porsche Inter Auto li, mill-verżjonijiet ta’ din il-kelma fil-lingwa Ingliża (“damage”) u Ġermaniża (“Beschädigung”), jirriżulta li l-imsemmija kelma ma tkoprix biss avvenimenti li jseħħu f’daqqa waħda u li huma imprevedibbli.
Fil-fatt, minn naħa, kif irrileva, essenzjalment, l-Avukat Ġenerali fil-punt 115 tal-konklużjonijiet tiegħu, minkejja li, b’differenza mid-definizzjoni tal-istess kelma fil-lingwa Franċiża, id-definizzjonijiet tagħha fl-Ingliż u fil-Ġermaniż ma jimplikawx neċessarjament li ħsara hija dovuta għal avveniment “f’daqqa”, huma ma jinvalidawx l-interpretazzjoni tal-kelma “ħsara” adottata mill-Qorti tal-Ġustizzja. Min-naħa l-oħra, għandu jitfakkar li l-interpretazzjoni stretta adottata mill-Qorti tal-Ġustizzja hija bbażata fuq il-motivi mfakkra fil-punti 61 u 66 ta’ din is-sentenza.
Madankollu, il-Gvern Ġermaniż, Porsche Inter Auto u Volkswagen isostnu li l-apparat ta’ manipulazzjoni inkwistjoni huwa ġġustifikat peress li, fil-każ ta’ temperaturi baxxi wisq jew għolja wisq, jistgħu jinħolqu depożiti, waqt ir-riċirkolazzjoni tal-gassijiet tal-egżost, u b’hekk iwasslu għal pożizzjoni ħażina tal-valv EGR, jiġifieri, pereżempju, valv li ma jibqax jinfetaħ jew li ma jibqax jingħalaq b’mod korrett, jew saħansitra waqfien komplet ta’ din il-valv. Issa, valv tal-EGR bil-ħsara jew ippożizzjonat ħażin jista’ jikkawża ħsara lill-magna stess u jwassal, b’mod partikolari, għal telf ta’ saħħa tal-vettura. Barra minn hekk, ikun impossibbli li jiġi previst u kkalkolat f’liema mument jintlaħaq il-limitu ta’ falliment tal-valv tal-EGR, peress li dan il-limitu jista’ jinqabeż f’daqqa waħda u b’mod imprevedibbli, anki jekk ikun twettaq xogħol regolari ta’ manutenzjoni ta’ dan il-valv. Telf ta’ saħħa tal-vettura, li jseħħ f’daqqa waħda u b’mod imprevedibbli, jaffettwa l-funzjonament f’sigurtà sħiħa tal-vettura, billi jżid, pereżempju, kunsiderevolment ir-riskju ta’ inċident gravi tat-traffiku waqt manuvra sabiex tinqabeż vettura oħra.
Barra minn hekk, Porsche Inter Auto u Volkswagen isostnu li l-fatt li komponenti tas-sistema ta’ riċirkolazzjoni tal-gassijiet tal-egżost jinstaddu, billi jikkawżaw nuqqas ta’ funzjonament tal-valv tal-EGR li jista’ jasal sal-ibblokkar tiegħu, jista’ jwassal għall-kombustjoni tal-filtru tal-partikulati u għall-ħruq tal-magna jew saħansitra, sussegwentement għal dan, għall-ħruq tal-vettura kollha kemm hi, li jkun jikkomprometti l-funzjonament f’sigurtà sħiħa tal-vettura.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li mill-formulazzjoni stess tal-Artikolu 5(2)(a) tar-Regolament Nru 715/2007 jsegwi li, sabiex jaqa’ taħt l-eċċezzjoni prevista f’din id-dispożizzjoni, il-ħtieġa ta’ apparat ta’ manipulazzjoni għandu jkun iġġustifikat mhux biss f’termini ta’ protezzjoni tal-magna minn ħsara jew inċident, iżda wkoll għall-funzjonament f’sigurtà sħiħa tal-vettura. Fil-fatt, bħalma rrileva l-Avukat Ġenerali fil-punt 106 tal-konklużjonijiet tiegħu, fid-dawl tal-użu, fl-imsemmija dispożizzjoni, tal-konġunzjoni “u”, din għandha tiġi interpretata fis-sens li l-kundizzjonijiet li hija tipprevedi huma kumulattivi.
Għaldaqstant, u fid-dawl, kif ġie enfasizzat fil-punt 61 ta’ din is-sentenza, tal-interpretazzjoni stretta li għandha tirċievi din l-eċċezzjoni, apparat ta’ manipulazzjoni bħal dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali jista’ jiġi ġġustifikat taħt l-imsemmija eċċezzjoni biss jekk jiġi stabbilit li dan l-apparat jissodisfa strettament il-ħtieġa li jiġu evitati r-riskji immedjati ta’ ħsarat jew ta’ inċident tal-magna, ikkawżati minn nuqqas ta’ funzjonament ta’ komponent tas-sistema ta’ riċirkolazzjoni tal-gassijiet tal-egżost, ta’ gravità tali li joħolqu perikolu konkret matul is-sewqan tal-vettura mgħammra bl-imsemmi apparat. Bħalma enfasizza l-Avukat Ġenerali fil-punt 126 tal-konklużjonijiet tiegħu, tali verifika taqa’, fit-tilwima fil-kawża prinċipali, taħt l-evalwazzjoni tal-fatti li huwa l-kompitu tal-qorti tar-rinviju biss.
Barra minn hekk, filwaqt li huwa minnu li l-Artikolu 5(2)(a) tar-Regolament Nru 715/2007 ma jimponix formalment kundizzjonijiet oħra għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-eċċezzjoni prevista f’din id-dispożizzjoni, xorta jibqa’ l-fatt li apparat ta’ manipulazzjoni li għandu, f’kundizzjonijiet normali ta’ sewqan, jiffunzjona fil-parti l-kbira tas-sena sabiex il-magna tkun protetta minn ħsarat jew inċident u li l-funzjonament f’sigurtà sħiħa tal-vettura jkun żgurat, ikun manifestament kuntrarju għall-għan imfittex minn dan ir-regolament, li l-imsemmija dispożizzjoni tippermetti li ssir deroga minnha f’ċirkustanzi speċifiċi ħafna biss, u jkun iwassal sabiex jiġi ppreġudikat b’mod sproporzjonat il-prinċipju nnifsu tal-limitazzjoni tal-emissjonijiet ta’ ossidu tan-nitroġenu (NOx) mill-vetturi.
Fid-dawl tal-interpretazzjoni stretta li għandha tingħata lil dan l-Artikolu 5(2)(a), tali apparat ta’ manipulazzjoni ma jistax, għaldaqstant, jiġi ġġustifikat skont din id-dispożizzjoni.
Li jiġi aċċettat li apparat ta’ manipulazzjoni bħal dak deskritt fil-punt 74 ta’ din is-sentenza jista’ jaqa’ taħt l-eċċezzjoni prevista fl-Artikolu 5(2)(a) tar-Regolament Nru 715/2007 ikun iwassal sabiex jirrendi din l-eċċezzjoni applikabbli matul il-parti l-kbira tas-sena fil-kundizzjonijiet reali ta’ sewqan li jipprevalu fit-territorju tal-Unjoni, b’tali mod li l-prinċipju tal-projbizzjoni ta’ tali apparat ta’ manipulazzjoni, stabbilit f’dan l-Artikolu 5(2) tal-imsemmi regolament, ikun jista’, fil-prattika, ikun applikat inqas ta’ spiss mill-imsemmija eċċezzjoni.
Barra minn hekk, Porsche Inter Auto u Volkswagen kif ukoll il-Gvern Ġermaniż isostnu li l-kunċett ta’ “bżonn” ta’ apparat ta’ manipulazzjoni ma jeżiġix l-aħjar teknika disponibbli u li għandu jittieħed inkunsiderazzjoni l-istat tat-teknika fid-data tal-approvazzjoni KE sabiex jiġi evalwat jekk din il-ħtieġa hijiex iġġustifikata f’termini ta’ protezzjoni tal-magna u ta’ funzjonament f’sigurtà sħiħa tal-vettura, fis-sens tal-Artikolu 5(2)(a) tar-Regolament Nru 715/2007. F’dan ir-rigward, ma huwiex ikkontestat li l-użu ta’ sistema tal-EGR li tiffunzjona skont tieqa ta’ temperaturi, b’mod differenti skont id-data ta’ approvazzjoni, jikkorrispondi għall-istat tat-teknika. Barra minn hekk, l-interpretazzjoni tat-terminu “bżonn”, li jinsab f’din id-dispożizzjoni, għandha tieħu inkunsiderazzjoni n-neċessità li jiġu bbilanċjati l-interessi fil-qasam tal-ambjent mal-interessi ekonomiċi tal-manifatturi.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi enfasizzat, bħalma rrileva l-Avukat Ġenerali fil-punt 129 tal-konklużjonijiet tiegħu, minn naħa, li mill-premessa 7 tar-Regolament Nru 715/2007 isegwi li meta l-leġiżlatur tal-Unjoni ddetermina l-valuri limitu ta’ emissjoni ta’ inkwinanti, huwa ħa inkunsiderazzjoni l-interessi ekonomiċi tal-manifatturi u, b’mod partikolari, l-ispejjeż imposti fuq l-impriżi bin-neċessità li jiġu osservati dawn il-valuri. Huwa għalhekk l-obbligu tal-manifatturi li jadattaw ruħhom u li japplikaw apparat tekniku xieraq sabiex josserva l-imsemmija valuri, peress li dan ir-regolament bl-ebda mod ma jimponi l-użu ta’ teknoloġija partikolari.
Min-naħa l-oħra, bħalma ġie indikat fil-punt 66 ta’ din is-sentenza, l-għan imfittex mir-Regolament Nru 715/2007, li jikkonsisti f’li jiġi ggarantit livell għoli ta’ protezzjoni tal-ambjent u f’li tiġi mtejba l-kwalità tal-arja fi ħdan l-Unjoni, jimplika t-tnaqqis effettiv tal-emissjonijiet ta’ ossidu tan-nitroġenu (NOx) matul il-ħajja normali kollha tal-vetturi (sentenza tas‑17 ta’ Diċembru 2020, CLCV et (Apparat ta’ manipulazzjoni fuq magna diesel),
C‑693/18
,
EU:C:2020:1040
, punt
). Madankollu, awtorizzazzjoni ta’ apparat ta’ manipulazzjoni skont l-Artikolu 5(2)(a) ta’ dan ir-regolament għas-sempliċi raġuni li, pereżempju, l-ispejjeż tar-riċerka huma kbar, li l-apparat tekniku jiswa ħafna flus jew li l-manutenzjoni tal-vettura hija iktar frekwenti u iktar għalja għall-utent, tikkontesta dan l-għan.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, u fid-dawl tal-fatt li din id-dispożizzjoni għandha, kif tfakkar fil-punti 61 u 73 ta’ din is-sentenza, tkun is-suġġett ta’ interpretazzjoni stretta, għandu jitqies li l-“bżonn” ta’ apparat ta’ manipulazzjoni, fis-sens tal-imsemmija dispożizzjoni, jeżisti biss meta, fil-mument tal-approvazzjoni tat-tip KE ta’ dan l-apparat jew tal-vettura li huwa mgħammar fuqha, ebda soluzzjoni teknika oħra ma tippermetti li jiġu evitati riskji immedjati ta’ ħsarat jew ta’ inċident tal-magna li jiġġeneraw periklu konkret matul is-sewqan tal-vettura.
Konsegwentement, ir-risposta għat-tieni domanda għandha tkun li l-Artikolu 5(2)(a) tar-Regolament Nru 715/2007 għandu jiġi interpretat fis-sens li apparat ta’ manipulazzjoni, li jiggarantixxi, b’mod partikolari, l-osservanza tal-valuri limitu ta’ emissjoni previsti minn dan ir-regolament biss fit-tieqa ta’ temperaturi, jista’ jiġi ġġustifikat biss, bis-saħħa ta’ din id-dispożizzjoni, bil-kundizzjoni li jiġi stabbilit li dan l-apparat jissodisfa strettament il-ħtieġa li jiġu evitati r-riskji immedjati ta’ ħsarat jew ta’ inċident tal-magna, ikkawżati minn nuqqas ta’ funzjonament ta’ komponent tas-sistema ta’ riċirkolazzjoni tal-gassijiet tal-egżost, ta’ gravità tali li joħolqu periklu konkret matul is-sewqan tal-vettura mgħammra bl-imsemmi apparat. Fi kwalunkwe każ, ma jistax jaqa’ taħt l-eċċezzjoni prevista fl-Artikolu 5(2)(a) tar-Regolament Nru 715/2007, apparat ta’ manipulazzjoni li għandu, f’kundizzjonijiet normali ta’ sewqan, jiffunzjona fil-parti l-kbira tas-sena sabiex il-magna tkun protetta minn ħsarat jew inċident u li l-funzjonament f’sigurtà sħiħa tal-vettura jkun żgurat.
Fuq it‑tielet domanda
Permezz tat-tielet domanda preliminari tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 3(6) tad-Direttiva 1999/44 għandux jiġi interpretat fis-sens li nuqqas ta’ konformità li jikkonsisti fil-preżenza, f’vettura, ta’ apparat ta’ manipulazzjoni li l-użu tiegħu huwa pprojbit skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament Nru 715/2007 jista’ jiġi kklassifikat bħala “minuri” jekk, fl-ipoteżi li l-konsumatur kien jaf bl-eżistenza u bil-funzjonament ta’ dan l-apparat, huwa xorta kien jixtri din il-vettura.
Skont l-Artikolu 2(3) tad-Direttiva 1999/44, ma hemmx nuqqas ta’ konformità jekk, fil-mument tal-konklużjoni tal-kuntratt, il-konsumatur kien konxju, jew b’mod raġonevoli ma setax jinjora, dan in-nuqqas jew jekk in-nuqqas ta’ konformità oriġina fil-materjali fornuti mill-konsumatur.
Madankollu, kif irrileva l-Avukat Ġenerali fil-punt 158 tal-konklużjonijiet tiegħu, din id-dispożizzjoni ma tapplikax għall-kawża prinċipali, peress li ma huwiex ikkontestat li, fil-mument tal-bejgħ tal-vettura inkwistjoni, DS ma kienx jaf bl-allegat nuqqas ta’ konformità u lanqas ma seta’ raġonevolment ikun jaf b’dan in-nuqqas.
Min-naħa l-oħra, in-natura “minuri” jew le ta’ nuqqas ta’ konformità, fis-sens tal-Artikolu 3(6) tad-Direttiva 1999/44, li fuqha jiddependi l-punt dwar jekk il-konsumatur huwiex awtorizzat jitlob li jinħall il-kuntratt, ma hijiex suġġetta għal tali element suġġettiv.
Għaldaqstant, il-fatt li, wara li xtara oġġett, konsumatur jammetti li kien jixtri dan l-oġġett anki kieku kien jaf b’tali nuqqas ta’ konformità, ma huwiex rilevanti sabiex jiġi ddeterminat jekk nuqqas ta’ konformità għandux jiġi kklassifikat bħala “minuri”.
Huwa fid-dawl ta’ din il-preċiżazzjoni li għandu jiġi ddeterminat jekk l-Artikolu 3(6) tad-Direttiva 1999/44 għandux jiġi interpretat fis-sens li nuqqas ta’ konformità li jikkonsisti fil-preżenza, f’vettura, ta’ apparat ta’ manipulazzjoni li l-użu tiegħu huwa pprojbit skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament Nru 715/2007 jistax jiġi kklassifikat bħala “minuri”.
Peress li d-Direttiva 1999/44 ma tiddefinixxix il-kunċett ta’ “nuqqas ta’ konformità minuri”, għandhom jiġu ddeterminati t-tifsira u l-portata tiegħu konformement mas-sens abitwali tiegħu fil-lingwaġġ ta’ kuljum, filwaqt li jittieħdu inkunsiderazzjoni l-kuntest li fih jintuża u l-għanijiet li għandhom jintlaħqu mir-regolamentazzjoni li minnha jagħmel parti (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tad‑9 ta’ Lulju 2020, Constantin Film Verleih,
C‑264/19
,
EU:C:2020:542
, punt
, u tat‑3 ta’ Ġunju 2021, L-Ungerija vs Il-Parlament,
C‑650/18
,
EU:C:2021:426
, punt
).
Fid-dawl, qabelxejn, tas-sens abitwali tat-terminu “minuri”, il-kunċett ta’ “nuqqas ta’ konformità minuri” jirreferi għal nuqqas ta’ konformità ta’ importanza żgħira.
Sussegwentement, fir-rigward tal-kuntest li fih jintuża dan il-kunċett, għandu jiġi rrilevat li l-Artikolu 3(3), (5) u (6) tad-Direttiva 1999/44 jistabbilixxi sekwenza ċara ta’ implimentazzjoni ta’ metodi ta’ rimedju li għalihom għandu dritt il-konsumatur fil-każ li l-oġġett ma jkunx konformi (sentenza tat‑23 ta’ Mejju 2019, Fülla,
C‑52/18
,
EU:C:2019:447
, punt
).
B’hekk, skont l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 3(3) ta’ din id-direttiva, il-konsumatur għandu, inizjalment, id-dritt li jeżiġi li l-bejjiegħ isewwi jew jissostitwixxi l-oġġett, sakemm dan ma jkunx impossibbli jew sproporzjonat (sentenza tat‑23 ta’ Mejju 2019, Fülla,
C‑52/18
,
EU:C:2019:447
, punt
).
Huwa biss jekk il-konsumatur la jkollu dritt għat-tiswija u lanqas għas-sostituzzjoni tal-oġġett mhux konformi jew jekk il-bejjiegħ ma jkunx implimenta wieħed minn dawn il-metodi ta’ rimedju fi żmien raġonevoli jew mingħajr inkonvenjent sinjifikattiv għall-konsumatur, li dan tal-aħħar jista’, skont l-Artikolu 3(5) tal-imsemmija direttiva, jeżiġi li jitħassar il-kuntratt, ħlief, konformement mal-Artikolu 3(6) tal-istess direttiva, fil-każ li n-nuqqas ta’ konformità tal-oġġett ikun minuri (sentenza tat‑23 ta’ Mejju 2019, Fülla,
C‑52/18
,
EU:C:2019:447
, punt
).
Fl-aħħar, fir-rigward tal-għanijiet tad-Direttiva 1999/44, għandu jiġi rrilevat li mill-premessi 1 u 10 sa 12 ta’ din id-direttiva jirriżulta, li hija intiża li tistabbilixxi bilanċ ġust bejn l-interessi tal-konsumatur u dawk tal-bejjiegħ, filwaqt li jiggarantixxi lil tal-ewwel, bħala l-parti dgħajfa fil-kuntratt, protezzjoni kompleta u effikaċi kontra eżekuzzjoni ħażina mill-bejjiegħ tal-obbligi kuntrattwali tiegħu, filwaqt li tippermetti li jitqiesu kunsiderazzjonijiet ta’ natura ekonomika invokati minn dan tal-aħħar (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tas‑16 ta’ Ġunju 2011, Gebr. Weber u Putz,
C‑65/09 u C‑87/09
,
EU:C:2011:396
, punt
, kif ukoll tat‑23 ta’ Mejju 2019, Fülla,
C‑52/18
,
EU:C:2019:447
, punti
u
).
Għaldaqstant, kif irrileva l-Avukat Ġenerali fil-punt 160 tal-konklużjonijiet tiegħu, il-ħall tal-kuntratt, li jikkostitwixxi r-rimedju legali l-iktar inċiżiv li għandu l-konsumatur, jista’ jintalab biss meta nuqqas ta’ konformità jkollu importanza suffiċjenti.
F’dan il-każ, fir-rigward tal-preżenza, f’vettura, ta’ apparat ta’ manipulazzjoni li l-użu tiegħu huwa pprojbit skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament Nru 715/2007, mill-punti 49 sa 52 ta’ din is-sentenza jirriżulta, li tip ta’ vettura li tinkludi tali apparat ma tistax tiġi approvata. Barra minn hekk, għandu jiġi rrilevat li tali vettura ma hijiex f’pożizzjoni li tosserva l-valuri limitu tal-emissjoni previsti fl-Anness I ta’ dan ir-Regolament Nru 715/2007. Issa, il-premessi 1 u 4 sa 6 tal-imsemmi regolament jenfasizzaw l-importanza tal-protezzjoni tal-ambjent u n-neċessità li jitnaqqsu kunsiderevolment l-emissjonijiet ta’ ossidu tan-nitroġenu (NOx) tal-vetturi b’mutur diesel sabiex itejbu l-kwalità tal-arja u josservaw il-valuri limitu f’termini ta’ tniġġis.
Għaldaqstant, il-preżenza, f’vettura, ta’ apparat ta’ manipulazzjoni li l-użu tiegħu huwa pprojbit skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament Nru 715/2007 ma tistax titqies li hija nuqqas ta’ konformità minuri, fis-sens tal-Artikolu 3(6) tad-Direttiva 1999/44.
Konsegwentement, ir-risposta għat-tielet domanda għandha tkun li l-Artikolu 3(6) tad-Direttiva 1999/44 għandu jiġi interpretat fis-sens li nuqqas ta’ konformità li jikkonsisti fil-preżenza, f’vettura, ta’ apparat ta’ manipulazzjoni li l-użu tiegħu huwa pprojbit skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament Nru 715/2007 ma jistax jiġi kklassifikat bħala “minuri”, anki jekk, fl-ipoteżi li l-konsumatur kien jaf bl-eżistenza u bil-funzjonament ta’ dan l-apparat, dan il-konsumatur xorta kien jixtri din il-vettura.
Fuq l‑ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija dik il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas‑sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.

Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Awla Manja) taqta’ u tiddeċiedi:

1)
L-Artikolu 2(2)(d) tad-Direttiva 1999/44/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑25 ta’ Mejju 1999 dwar ċerti aspetti tal-bejgħ ta’ oġġetti tal-konsum u garanziji assoċjati magħhom, għandu jiġi interpretat fis-sens li vettura bil-mutur, li taqa’ taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament (KE) Nru 715/2007 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑20 ta’ Ġunju 2007 dwar l-approvazzjoni tat-tip ta’ vetturi bil-mutur fir-rigward ta’ l-emissjonijiet ta’ vetturi ħfief għall-passiġġieri u ta’ vetturi kummerċjali (Euro 5 u Euro 6) u dwar l-aċċess għal informazzjoni dwar it-tiswija u l-manutenzjoni tal-vetturi, ma għandhiex l-kwalità li hija normali ta’ oġġetti tal-istess tip li l-konsumatur jista’ raġonevolment jistenna, jekk, għalkemm tkun koperta minn approvazzjoni tat-tip KE fis-seħħ u li tista’, konsegwentement, tintuża fit-triq, din il-vettura tkun mgħammra b’apparat ta’ manipulazzjoni li l-użu tiegħu huwa pprojbit skont l-Artikolu 5(2) ta’ dan ir-regolament.

2)
L-Artikolu 5(2)(a) tar-Regolament Nru 715/2007 għandu jiġi interpretat fis-sens li apparat ta’ manipulazzjoni, li jiggarantixxi, b’mod partikolari, l-osservanza tal-valuri limitu ta’ emissjoni previsti minn dan ir-regolament biss meta t-temperatura esterna tkun bejn 15 u 33 grad Celsius, jista’ jiġi ġġustifikat biss, bis-saħħa ta’ din id-dispożizzjoni, bil-kundizzjoni li jiġi stabbilit li dan l-apparat jissodisfa strettament il-ħtieġa li jiġu evitati r-riskji immedjati ta’ ħsarat jew ta’ inċident tal-magna, ikkawżati minn nuqqas ta’ funzjonament ta’ komponent tas-sistema ta’ riċirkolazzjoni tal-gassijiet tal-egżost, ta’ gravità tali li joħolqu periklu konkret matul is-sewqan tal-vettura mgħammra bl-imsemmi apparat. Fi kwalunkwe każ, ma jistax jaqa’ taħt l-eċċezzjoni prevista fl-Artikolu 5(2)(a) tar-Regolament Nru 715/2007, apparat ta’ manipulazzjoni li għandu, f’kundizzjonijiet normali ta’ sewqan, jiffunzjona fil-parti l-kbira tas-sena sabiex il-magna tkun protetta minn ħsarat jew inċident u li l-funzjonament f’sigurtà sħiħa tal-vettura jkun żgurat.

3)
L-Artikolu 3(6) tad-Direttiva 1999/44 għandu jiġi interpretat fis-sens li nuqqas ta’ konformità li jikkonsisti fil-preżenza, f’vettura, ta’ apparat ta’ manipulazzjoni li l-użu tiegħu huwa pprojbit skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament Nru 715/2007 ma jistax jiġi kklassifikat bħala “minuri”, anki jekk, fl-ipoteżi li l-konsumatur kien jaf bl-eżistenza u bil-funzjonament ta’ dan l-apparat, dan il-konsumatur xorta kien jixtri din il-vettura.

Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Ġermaniż.