CELEX: 62019CJ0719
Rinviju għal deċiżjoni preliminari
Ċittadinanza tal-Unjoni
Direttiva 2004/38/KE
Dritt taċ-ċittadini tal-Unjoni u tal-membri tal-familja tagħhom li jiċċaqilqu u jgħixu liberament fit-territorju tal-Istati Membri
Artikolu 15
Tmiem tar-residenza temporanja ta’ ċittadin tal-Unjoni fit-territorju tal-Istat Membru ospitanti
Deċiżjoni ta’ tkeċċija
Tluq fiżiku ta’ dan iċ-ċittadin tal-Unjoni minn dan it-territorju
Effetti ratione temporis ta’ din id-deċiżjoni ta’ tkeċċija
Artikolu 6
Possibbiltà għall-imsemmi ċittadin tal-Unjoni li jibbenefika minn dritt ta’ residenza ġdid meta jirritorna fl-imsemmi territorju

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 6(1) u tal-Artikolu 15(1) tad-Direttiva 2004/38/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad‑29 ta’ April 2004 dwar id-drittijiet taċ-ċittadini ta’ l-Unjoni u tal-membri tal-familja tagħhom biex jiċċaqilqu u jgħixu liberament fit-territorju ta’ l-Istati Membri u li temenda r-Regolament (KEE) Nru 1612/68 u li tħassar id-Direttivi 64/221/KEE, 68/360/KEE, 72/194/KEE, 73/148/KEE, 75/34/KEE, 75/35/KEE, 90/364/KEE, 90/365/KEE u 93/96/KEE (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 5, p. 46).
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn FS, ċittadin tal-Unjoni li telaq mit-territorju tal-Pajjiżi l-Baxxi wara l-adozzjoni ta’ deċiżjoni ta’ tkeċċija fil-konfront tiegħu, u l-Istaatssecretaris van Justitie en Veiligheid (is-Segretarju tal-Istat għall-Ġustizzja u għas-Sigurtà, il-Pajjiżi l-Baxxi) (iktar ’il quddiem is-“Segretarju tal-Istat”), dwar deċiżjoni li permezz tagħha dan iċ-ċittadin tal-Unjoni tqiegħed f’detenzjoni amministrattiva wara li rritorna fit-territorju tal-Istat Membru ospitanti.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
Il-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen
Ir-Regolament (UE) 2016/399 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad‑9 ta’ Marzu 2016 dwar Kodiċi tal-Unjoni dwar ir-regoli li jirregolaw il-moviment ta’ persuni min-naħa għall-oħra tal-fruntiera (Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen) (
ĠU 2016, L 77, p. 1
, rettifika fil-
ĠU 2020, L 245, p. 32
), jipprevedi, fl-Artikolu 22 tiegħu, intitolat “Qsim tal-fruntieri interni”:
“Fruntieri interni jistgħu jinqasmu minn kull punt mingħajr ma jsiru verifiki fuq il-fruntiera fuq persuni, tkun xi tkun iċ-ċittadinanza tagħhom.”
Id-Direttiva 2004/38
Il-premessi 1 sa 3, 10 u 16 tad-Direttiva 2004/38 jistipulaw:
“(1)
Iċ-ċittadinanza ta’ l-Unjoni tikkonferixxi lil kull ċittadin ta’ l-Unjoni d-dritt primarju u individwali li jiċċaqlaq u jgħix liberament fit-territorju ta’ l-Istati Membri, bla ħsara għal-limitazzjonijiet u għall-kondizzjonijiet stabbiliti fit-Trattat [FUE] u għall-miżuri adottati fl-applikazzjoni ta’ l-istess.
(2)
Il-moviment liberu tal-persuni jikkostitwixxi wieħed mil-libertajiet fundamentali fis-suq intern, li jinkludi żona mingħajr fruntieri interni, fejn il-libertà hi żgurata skond id-disposizzjonijiet tat-Trattat [FUE].
(3)
Iċ-ċittadinanza ta’ l-Unjoni għandha tkun l-istatus fondamentali taċ-ċittadini ta’ l-Istati Membri meta huma jeżerċitaw d-dritt tagħhom ta’ moviment liberu u ta’ residenza. Hu għalhekk neċessarju li jiġu kkodifikati u riveduti l-istrumenti komunitarji eżistenti li jittrattaw separament lill-ħaddiema, lill-persuni li jaħdmu għal rashom kif ukoll lill-istudenti u lill-persuni oħrajn mhux attivi sabiex jissimplifikaw u jsaħħu d-dritt ta’ moviment liberu u residenza taċ-ċittadini kollha ta’ l-Unjoni.
[…]
(10)
Dawk il-persuni li jeżerċitaw id-dritt tagħhom ta’ residenza m’għandhomx, madankollu, ikunu ta’ piż mhux raġonevoli fuq is-sistema ta’ għajnuna soċjali ta’ l-Istat Membru ospitanti matul il-perjodu inizjali ta’ residenza. Għalhekk, id-dritt ta’ residenza għaċ-ċittadini ta’ l-Unjoni u għall-membri tal-familja tagħhom għal perjodi li jaqbżu t-tliet xhur għandu jkun bla ħsara għal kondizzjonijiet.
[…]
(16)
Sakemm il-benefiċjarji tad-dritt ta’ residenza ma jsirux piż mhux raġonevoli fuq is-sistema ta’ l-għajnuna soċjali ta’ l-Istat Membru ospitanti, dawn m’għandhomx jitkeċċew. […]”
L-Artikolu 3 tal-istess direttiva, intitolat “Benefiċjarji”, jipprevedi, fil-paragrafu 1 tiegħu:
“Din id-Direttiva għandha tapplika għaċ-ċittadini kollha ta’ l-Unjoni li jiċċaqilqu jew li jgħixu fi Stat Membru għajr iċ-ċittadini ta’ l-istess Stat Membru, u għall-membri tal-familja tagħhom kif imfissra fil-punt 2 ta’ l-Artikolu 2 li jakkumpanjawhom jew li jingħaqdu magħhom.”
L-Artikolu 5 tad-Direttiva 2004/38, intitolat “Dritt ta’ dħul”, jiddisponi:
“1.   Mingħajr preġudizzju għad-disposizzjonijiet dwar dokumenti ta’ vjaġġar applikabbli fil-kontrolli tal-fruntieri nazzjonali, l-Istati Membri għandhom iħallu jidħlu fit-territorju tagħhom iċ-ċittadini ta’ l-Unjoni li għandhom karta ta’ l-identità jew passaport li huma validi, kif ukoll lill-membri tal-familja li mhumiex ċittadini ta’ Stat Membru li għandhom passaport validu.
[…]
5.   L-Istat Membru jista’ jeħtieġ lill-persuna kkonċernata li tiddikjara l-presenza tagħha fit-territorju nazzjonali fi żmien raġonevoli u mhux diskriminatorju. In-nuqqas li dan l-obbligu jiġi osservat jista’ jwassal biex il-persuna kkonċernata tkun suġġetta għal sanzjonijiet proporzjonati u mhux diskriminatorji.”
L-Artikolu 6 ta’ din id-direttiva, intitolat “Dritt ta’ residenza sa tliet xhur”, jipprevedi, fil-paragrafu 1 tiegħu:
“Iċ-ċittadini ta’ l-Unjoni għandhom id-dritt ta’ residenza fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor għal perjodu ta’ mhux aktar minn tliet xhur mingħajr xi kondizzjonijiet jew formalitajiet għajr il-ħtieġa li jkollhom karta ta’ l-identità jew passaport li huma validi.”
L-Artikolu 7 tal-imsemmija direttiva, intitolat “Dritt ta’ residenza ta’ aktar minn tliet xhur”, jiddisponi, fil-paragrafu 1 tiegħu:
“Iċ-ċittadini kollha ta’ l-Unjoni għandhom id-dritt ta’ residenza fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor għal perjodu ta’ aktar minn tliet xhur jekk huma:
(a)
ħaddiema jew nies li jaħdmu għal rashom fl-Istat Membru ospitanti; jew
(b)
għandhom biżżejjed riżorsi għalihom u għall-membri tal-familja tagħhom biex ma jkunux ta’ piż fuq is-sistema ta’ l-għajnuna soċjali ta’ l-Istat Membru ospitanti matul il-perjodu tagħhom ta’ residenza u għandhom assigurazzjoni ta’ mard komprensiva fl-Istat Membru ospitanti; jew
(ċ)
– miktuba f’istitut privat jew pubbliku, akkreditat jew finanzjat mill-Istat Membru ospitanti skond il-bażi tal-leġislazzjoni jew tal-prattika amministrattiva tiegħu, għall-iskop prinċipali li jiġi segwit kors ta’ studju, inkluż taħriġ professjonali; u
–
għandhom assigurazzjoni ta’ mard komprensiva fl-Istat Membru ospitanti u jassiguraw lill-awtorità nazzjonali rilevanti [kompetenti], permezz ta’ dikjarazzjoni jew b’mezzi oħrajn ekwivalenti li jagħżlu huma, li għandhom riżorsi suffiċjenti għalihom u għall-membri tal-familja tagħhom biex ma jkunux ta’ piż fuq is-sistema ta’ l-għajnuna soċjali ta’ l-Istat Membru ospitanti matul il-perjodu tagħhom ta’ residenza; jew
[…]”
L-Artikolu 8 tal-istess direttiva, intitolat “Formalitajiet amministrattivi għaċ-ċittadini ta’ l-Unjoni”, jipprevedi, fil-paragrafu 1 tiegħu:
“Mingħajr preġudizzju għall-Artikolu 5(5), għal perjodi ta’ residenza ta’ aktar minn tliet xhur, l-Istat Membru ospitanti jista’ jeħtieġ li ċ-ċittadini ta’ l-Unjoni jirreġistraw ma’ l-awtoritajiet rilevanti.”
Skont l-Artikolu 14 tad-Direttiva 2004/38, intitolat “Żamma tad-dritt ta’ residenza”:
“1.   Ċittadini ta’ l-Unjoni u l-membri tal-familja tagħhom għandhom id-dritt ta’ residenza kif previst fl-Artikolu 6, sakemm ma jkunux ta’ piż [mhux raġonevoli] fuq is-sistema ta’ għajnuna soċjali ta’ l-Istat Membru ospitanti.
2.   Ċittadini ta’ l-Unjoni u l-membri tal-familja tagħhom għandhom id-dritt ta’ residenza kif previst fl-Artikoli 7, 12 u 13 sakemm jaderixxu mal-kondizzjonijiet stabbiliti fihom.
F’każijiet speċifiċi fejn hemm dubju raġonevoli dwar jekk ċittadin ta’ l-Unjoni u l-membri tal-familja tiegħu jissoddisfawx il-kondizzjonijiet stabbiliti fl-Artikoli 7, 12 u 13, l-Istati Membri jistgħu jagħmlu verifika ta’ dan. Din il-verika m’għandhiex titwettaq sistematikament.
3.   Miżura ta’ tkeċċija m’għandhiex tkun konsegwenza awtomatika meta ċittadin ta’ l-Unjoni jew membru tal-familja tiegħu jirrikorru għas-sistema ta’ għajnuna soċjali ta’ l-Istat Membru ospitanti.
4.   Permezz ta’ deroga mill-paragrafi 1 u 2 u mingħajr preġudizzju għad-disposizzjonijiet tal-Kapitolu VI, m’għandha fl-ebda każ tiġi adotatta miżura ta’ tkeċċija kontra ċittadini ta’ l-Unjoni jew kontra membri tal-familja tagħhom jekk:
[…]
(b)
iċ-ċittadini ta’ l-Unjoni daħlu fit-territorju ta’ l-Istat Membru ospitanti sabiex ifittxu impjieg. F’dan il-każ, iċ-ċittadini ta’ l-Unjoni u l-membri tal-familja tagħhom m’għandhomx jitkeċċew sakemm iċ-ċittadini ta’ l-Unjoni jistgħu jipprovdu evidenza li qed ikomplu jfittxu xogħol u li għandhom ċans ġenwin li jsibuh.”
L-Artikolu 15 ta’ din id-direttiva, intitolat “Garanziji proċedurali”, huwa fformulat kif ġej:
“1.   Il-proċeduri previsti fl-Artikoli 30 u 31 għandhom japplikaw,
mutatis mutandis
, għad-deċiżjonijiet kollha li jillimitaw il-moviment liberu taċ-ċittadini ta’ l-Unjoni u [jew] tal-membri tal-familja tagħhom għal raġunijiet għajr dawk ta’ politika pubblika [ordni pubbliku], ta’ sigurtà pubblika jew ta’ saħħa pubblika.
[…]
3.   L-Istat Membru ospitanti m’għandux jimponi projbizzoni fuq id-dħul fil-kuntest ta’ deċiżjoni ta’ tkeċċija li għaliha japplika l-paragrafu 1.”
L-Artikolu 16 tal-imsemmija direttiva, intitolat “Regola ġenerali għaċ-ċittadini ta’ l-Unjoni u għall-membri tal-familja tagħhom”, jiddisponi, fil-paragrafu 1 tiegħu:
“Iċ-ċittadin ta’ l-Unjoni li għex legalment għal perjodu kontinwu ta’ ħames snin fl-Istat Membru ospitanti għandu d-dritt ta’ residenza permanenti hemmhekk. […]”
L-Artikolu 17 tad-Direttiva 2004/38, intitolat “Derogi favur persuni li m’għadhomx jaħdmu fl-Istat Membru ospitanti u għall-membri tal-familja tagħhom”, jipprevedi b’mod partikolari derogi għar-regola ġenerali ta’ eliġibbiltà prevista fl-Artikolu 16 ta’ din id-direttiva għall-finijiet tal-kisba tad-dritt ta’ residenza permanenti.
L-Artikolu 21 tal-imsemmija direttiva, intitolat “Kontinwità ta’ residenza”, jiddisponi:
“Għall-iskopijiet ta’ din id-Direttiva, kontinwità ta’ residenza tista’ tiġi vverifikata permezz ta’ kwalunkwe evidenza fl-użu fl-Istat Membru ospitanti. Il-kontinwità ta’ residenza tinkiser bi kwalunkwe deċiżjoni ta’ tkeċċija debitament sfurzata kontra l-persuna kkonċernata.”
L-Artikolu 24 tad-Direttiva 2004/38, intitolat “Trattament ugwali”, jipprevedi fil-paragrafu 2 tiegħu:
“B’deroga mill-paragrafu 1, l-Istat Membru ospitanti m’għandux ikun obbligat li jattribwixxi d-dritt ta’ għajnuna soċjali matul l-ewwel tliet xhur ta’ residenza jew, fejn xieraq, matul il-perjodu itwal previst fl-Artikolu 14(4)(b), lanqas mhu obbligat, qabel il-kisba tad-dritt ta’ residenza permanenti, li jawtorizza għajnuna ta’ manteniment għall-istudji, inkluż taħriġ professjonali, li jikkonsisti f’konċessjonijiet ta’ l-istudenti jew f’self għal studenti lill-persuni li mhumiex ħaddiema, persuni li jaħdmu għal rashom, persuni li jżommu t-tali status u membri tal-familja tagħhom.”
L-Artikolu 27 ta’ din id-direttiva, intitolat “Prinċipji ġenerali”, jiddisponi, fil-paragrafu 1 tiegħu:
“Bla ħsara għad-disposizzjonijiet ta’ dan il-Kapitolu, l-Istati Membri jistgħu jirrestrinġu l-libertà ta’ moviment u residenza taċ-ċittadini ta’ l-Unjoni u tal-membri tal-familja tagħhom, irrispettivament miċ-ċittadinanza, minħabba politika pubblika [ordni pubbliku], sigurtà pubblika jew saħħa pubblika. Dawn ir-raġunijiet m’għandhomx jiġu nvokati għal skopijiet ekonomiċi.”
Skont l-Artikolu 30 tad-Direttiva 2004/38, intitolat “Notifika ta’ deċiżjonijiet”:
“1.   Il-persuni kkonċernati għandhom jiġu avżati bil-miktub bi kwalunkwe deċiżjoni li tittieħed skond l-Artikolu 27(1), b’tali mod li jkunu jistgħu jifhmu l-kontenut tagħha u l-implikazzjonijiet għalihom.
[…]
3.   In-notifika għandha tispeċifika l-awtorità amministrattiva u dik ta’ ġurisprudenza [jew il-qorti] li magħha l-persuna kkonċernata tista’ tiddepożita appell, il-limitu ta’ żmien għall-appell u, fejn applikabbli, iż-żmien permess għall-persuna biex titlaq mit-territorju ta’ l-Istat Membru. Ħlief għal każijiet debitament issostanzjati ta’ urġenza, iż-żmien permess biex il-persuna titlaq mit-territorju m’għandux ikun inqas minn xahar mid-data ta’ notifika.”
L-Artikolu 31 ta’ din id-direttiva, intitolat “Garanziji proċedurali”, jipprevedi, fil-paragrafu (4) tiegħu:
“L-Istati Membri jistgħu jeskludu l-individwu kkonċernat mit-territorju tagħhom matul il-proċeduri ta’ riżarċiment [appell], imma ma jistgħux jostakolaw milli l-individwu jippreżenta d-difiża tiegħu personalment, ħlief meta l-apparenza tiegħu tista’ toħloq inkonvenjenza serja għall-politika pubblika [ordni pubbliku] u għas-sigurtà pubblika jew meta l-appell jew ir-reviżjoni ġudizzjarja tikkonċerna t-tiċħid tad-dħul fit-territorju.”
L-Artikolu 32 tal-imsemmija direttiva, intitolat “Tul ta’ żmien ta’ l-ordnijiet ta’ tkeċċija [Effetti
ratione temporis
ta’ projbizzjoni ta’ aċċess għat-territorju]”, huwa fformulat kif ġej:
“1.   Persuni esklużi [Persuni suġġetti għal deċiżjoni ta’ projbizzjoni ta’ aċċess għat-territorju] minħabba raġunijiet ta’ politika pubblika [ordni pubbliku] jew sigurtà pubblika [jew saħħa pubblika] jistgħu jippreżentaw applikazzjoni għat-tneħħija ta’ l-ordni ta’ tkeċċija [projbizzjoni ta’ aċċess għat-territorju] wara perjodu raġonevoli, skond iċ-ċirkostanzi, u fi kwalunkwe każ wara tliet snin mill-infurzar ta’ l-aħħar ordni ta’ tkeċċija [projbizzjoni ta’ aċċess għat-territorju] li ġiet adottata b’mod validu skond il-liġi [tal-Unjoni], billi jiġu ppreżentati argumenti biex jiġi stabbilit li kien hemm tibdil materjali fiċ-ċirkostanzi li ġġustifikaw id-deċiżjoni li tordna l-esklużjoni tagħhom [ta’ projbizzjoni ta’ aċċess tagħhom għat-territorju].
L-Istat Membru kkonċernat għandu jilħaq deċiżjoni fuq din l-applikazzjoni sa sitt xhur mill-preżentazzjoni tagħha.
2.   Il-persuni msemmija fil-paragrafu 1 m’għandhom l-ebda dritt li jidħlu fit-territorju ta’ l-Istat Membru kkonċernat waqt li tkun qed tiġi kkunsidrata l-applikazzjoni tagħhom.”
Id-dritt Olandiż
Il-Vw 2000
L-Artikolu 1 tal-Wet tot algehele herziening van de Vreemdelingenwet (Vreemdelingenwet 2000) (il-Liġi dwar il-Barranin tal‑2000) tat‑23 ta’ Novembru 2000 (Stb. 2000, n
o
495), fil-verżjoni tagħha applikabbli għat-tilwima fil-kawża prinċipali (iktar ’il quddiem il-“Vw 2000”), huwa fformulat kif ġej:
“Fis-sens ta’ din il-liġi u tad-dispożizzjonijiet adottati fuq il-bażi tagħha, id-definizzjonijiet li ġejjin għandhom japplikaw:
[…]
[ċittadini tal-Unjoni]:
1° [iċ-ċittadini tal-Unjoni] Ewropea li, abbażi tat-Trattat FUE, huma awtorizzati jidħlu u jirrisjedu fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor;
[…]
ċittadin barrani: kull persuna li ma għandhiex in-nazzjonalità Olandiża u li ma għandhiex tiġi assimilata ma’ ċittadin Olandiż skont dispożizzjoni legali”.
L-Artikolu 8 tal-Vw 2000 jiddisponi:
“Ċittadin barrani għandu d-dritt jirrisjedi legalment fil-Pajjiżi l-Baxxi biss:
[…];
e.
bħala ċittadin tal-Unjoni, sa fejn jirrisjedi fil-Pajjiżi l-Baxxi bis-saħħa ta’ leġiżlazzjoni adottata skont it-Trattat FUE jew il-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea (ŻEE)”.
L-Artikolu 50 tal-Vw 2000 jipprevedi:
“1.   L-uffiċjali responsabbli mis-sorveljanza tal-fruntieri u tal-kontroll tal-barranin huma awtorizzati jew minħabba fatti u ċirkustanzi li, skont kriterji oġġettivi, joħolqu suspett raġonevoli ta’ residenza irregolari, jew fil-kuntest tal-ġlieda kontra r-residenza irregolari wara l-qsim tal-fruntieri, li jinterrogaw persuni sabiex jivverifikaw l-identità tagħhom, in-nazzjonalità tagħhom u l-kundizzjonijiet tar-residenza tagħhom. Kull persuna li tgħid li hija ta’ nazzjonalità Olandiża, mingħajr ma tkun tista’ tipprova dan, tista’ tkun is-suġġett tal-miżuri ta’ infurzar imsemmija fil-paragrafi 2 u 5. Digriet ta’ portata ġenerali jippreċiża d-dokument li għandu jkollu ċittadin barrani għall-finijiet tal-verifika tal-identità tiegħu, tan-nazzjonalità tiegħu u tal-kundizzjonijiet tar-residenza tiegħu.
[…]
3.   Jekk l-identità tal-persuna interrogata tista’ tiġi vverifikata immedjatament u jekk jirriżulta li hija ma tgawdix minn dritt ta’ residenza regolari, jew jekk ma jirriżultax immedjatament li hija tgawdi minn dritt ta’ residenza regolari, hija tista’ tiġi ttrasferita f’post previst għal smigħ. Hija tista’ tinżamm hemm għal perijodu li ma jeċċedix sitt sigħat, mingħajr ma jiġi kkalkolat il-perijodu li jmur bejn nofs il-lejl u d-disgħa ta’ filgħodu.”
[…]”
Skont l-Artikolu 59 tal-Vw 2000:
“1.   Jekk l-interess tal-ordni pubbliku jew tas-sigurtà nazzjonali jeżiġu dan, is-Segretarju tal-Istat jista’ jqiegħed f’detenzjoni, għall-finijiet tat-tkeċċija tiegħu, iċ-ċittadin barrani li
a. ma jkunx f’sitwazzjoni ta’ residenza regolari;
[…]”
L-Artikolu 61 tal-Vw 2000 huwa fformulat kif ġej:
“1.   Iċ-ċittadin barrani li ma huwiex, jew li ma għadux, f’sitwazzjoni ta’ residenza regolari għandu jitlaq fuq inizjattiva tiegħu stess mit-territorju tal-Pajjiżi l-Baxxi fit-terminu stabbilit fl-Artikolu 62.
[…]”
L-Artikolu 62 tal-Vw 2000 jiddisponi:
“1.   Wara l-adozzjoni ta’ deċiżjoni ta’ ritorn meħuda fil-konfront ta’ ċittadin barrani jew, fil-każ ta’ ċittadin tal-Unjoni, wara t-tmiem tar-residenza regolari ta’ dan tal-aħħar, il-persuna kkonċernata għandha titlaq fuq inizjattiva tagħha stess mit-territorju tal-Pajjiżi l-Baxxi fi żmien erba’ ġimgħat.
[…]”
L-Artikolu 63 tal-Vw 2000 jipprevedi:
“1.   Iċ-ċittadin barrani li ma jkunx f’sitwazzjoni ta’ residenza regolari u li ma jkunx telaq fuq inizjattiva tiegħu stess mit-territorju tal-Pajjiżi l-Baxxi fit-terminu stabbilit minn din il-liġi jista’ jitkeċċa.
[…]”
Skont l-Artikolu 72 tal-Vw 2000:
“[…]
3.   Għall-finijiet ta’ din it-taqsima, l-att ta’ awtorità amministrattiva fil-konfront ta’ ċittadin barrani bħala tali, għandu wkoll jiġi assimilat għal deċiżjoni […]
[…]”
L-Artikolu 106 tal-Vw 2000 huwa fformulat kif ġej:
“1.   Jekk ir-rechtbank (il-Qorti Distrettwali) tordna t-tneħħija ta’ miżura li ċċaħħad jew tirrestrinġi l-libertà, jew jekk iċ-ċaħda jew ir-restrizzjoni tal-libertà tkun diġà tneħħiet qabel l-eżami tat-talba ta’ tneħħija ta’ dik il-miżura, hija tkun tista’ tagħti liċ-ċittadin barrani kumpens imħallas mill-Istat. […]
2.   Il-paragrafu 1 japplika b’analoġija meta l-Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (is-Sezzjoni tal-Kwistjonijiet Amministrattivi tal-Kunsill tal-Istat) tordna t-tneħħija ta’ miżura li ċċaħħad jew tirrestrinġi l-libertà.”
L-Artikolu 112 tal-Vw 2000 jiddisponi:
“B’applikazzjoni ta’ trattat internazzjonali jew tad-deċiżjoni ta’ organizzazzjoni internazzjonali li torbot lir-Renju tal-Pajjiżi l-Baxxi, regoli dwar ir-residenza regolari ta’ ċittadini barranin jistgħu jiġu stabbiliti, permezz jew bis-saħħa ta’ digriet ta’ portata ġenerali, li jistgħu jidderogaw, favur dawn iċ-ċittadini, minn din il-liġi.”
Il-Vreemdelingenbesluit 2000
L-Artikolu 8.7 tal-Besluit tot uitvoering van de Vreemdelingenwet 2000 (Vreemdelingenbesluit 2000) (id-Digriet dwar il-Barranin tal‑2000) tat‑23 ta’ Novembru 2000 (Stb. 2000, n
o
497), fil-verżjoni tiegħu applikabbli għat-tilwima fil-kawża prinċipali, jinsab fit-tieni sottotaqsima tat-tieni taqsima tal-Kapitolu 8 ta’ dan id-digriet, li jinkludi b’mod partikolari l-Artikoli 8.8, 8.11, 8.12 u 8.16. Dan jiddisponi:
“1.   Din is-sottotaqsima tapplika għaċ-ċittadini barranin li għandhom in-nazzjonalità ta’ Stat Membru tal-Unjoni jew parti mill-Ftehim dwar iż-ŻEE, jew in-nazzjonalità Svizzera, u li jmorru fil-Pajjiżi l-Baxxi jew jirrisjedu hemmhekk.
[…]”
Skont l-Artikolu 8.11 tal-imsemmi digriet:
“1.   Iċ-ċittadin barrani, imsemmi fl-Artikolu 8.7(1), ikun f’sitwazzjoni ta’ residenza regolari għal perijodu ta’ tliet xhur mid-dħul tiegħu jekk:
–
a. ikun detentur ta’ karta tal-identità jew ta’ passaport li huma validi; jew
–
b. jipproduċi, mingħajr ebda dubju, permezz ta’ mezzi oħra, il-prova tal-identità tiegħu u tan-nazzjonalità tiegħu.
[…]”
L-Artikolu 8.12 tal-istess digriet huwa fformulat kif ġej:
“1.   Iċ-ċittadin barrani, imsemmi fl-Artikolu 8.7(1), ikun f’sitwazzjoni ta’ residenza regolari fit-territorju tal-Pajjiżi l-Baxxi għal perijodu ta’ iktar minn tliet xhur mid-dħul tiegħu jekk:
a.
huwa ħaddiem impjegat jew li jaħdem għal rasu fil-Pajjiżi l-Baxxi jew jekk huwa jkun daħal fil-Pajjiżi l-Baxxi sabiex ifittex xogħol hemmhekk, sakemm huwa jkun f’pożizzjoni li jipproduċi l-prova ta’ dan u li għandu ċans ġenwin li jiġi impjegat;
b.
huwa għandu, għalih u għall-membri tal-familja tiegħu, riżorsi suffiċjenti u assigurazzjoni għall-mard sħiħa fil-Pajjiżi l-Baxxi;
c.
huwa rreġistrat għal taħriġ li jinżamm fis-Centraal register opleidingen hoger onderwijs (ir-Reġistru Ċentrali tat-Taħriġ tal-Edukazzjoni Ogħla, il-Pajjiżi l-Baxxi) […];
[…]
2.   Ir-residenza regolari taċ-ċittadin barrani, imsemmija fil-paragrafu 1(a), ma tispiċċax għas-sempliċi raġuni li dan iċ-ċittadin ma għadux jeżerċita attività bħala impjegat jew bħala persuna li taħdem għal rasha:
a.
fil-każ ta’ inkapaċità ta’ xogħol temporanja li tirriżulta minn mard jew inċident;
b.
jekk huwa jinsab f’sitwazzjoni ta’ qgħad b’mod indipendenti mir-rieda tiegħu wara li jkun eżerċita attivitajiet bħala ħaddiem impjegat jew li jaħdem għal rasu għal mill-inqas sena u rreġistra bħala persuna li qiegħda tfittex xogħol mal-Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen (l-Istitut ta’ Ġestjoni tal-Assigurazzjonijiet għall-Ħaddiema Impjegati, il-Pajjiżi l-Baxxi);
c.
għal perijodu ta’ mill-inqas sitt xhur, wara li jkun spiċċa f’sitwazzjoni ta’ qgħad b’mod indipendenti mir-rieda tiegħu fi tmiem kuntratt ta’ xogħol ta’ perijodu ta’ inqas minn sena, jew wara li jkun spiċċa involontarjament f’sitwazzjoni ta’ qgħad matul l-ewwel tnax‑il xahar, jekk ikun irreġistra bħala persuna li qiegħda tfittex xogħol mal-Istitut ta’ Ġestjoni tal-Assigurazzjonijiet għall-Ħaddiema Impjegati;
d.
jekk huwa jibda jsegwi taħriġ professjonali li, ħlief fil-każ ta’ qgħad b’mod indipendenti mir-rieda tiegħu, ikollu rabta mal-attività professjonali preċedenti tiegħu.
[…]”
L-Artikolu 8.16(1) tad-Digriet dwar il-Barranin tal‑2000 jiddisponi:
“Bla ħsara għall-Artikoli 8.22 u 8.23, ir-residenza regolari ma tintemmx sakemm iċ-ċittadin barrani jissodisfa l-kundizzjonijiet imsemmija fl-Artikoli 8.12 sa 8.15. F’ċerti każijiet speċifiċi, meta jkollu raġuni sabiex jiddubita dan, is-Segretarju tal-Istat jista’ jeżamina jekk il-kundizzjonijiet humiex issodisfatti. Dan l-eżami ma għandux jitwettaq sistematikament. L-użu tal-assistenza pubblika ma jtemmx awtomatikament ir-residenza regolari.
[…]”
Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
Permezz ta’ deċiżjoni tal‑1 ta’ Ġunju 2018, is-Segretarju tal-Istat qies li FS, ta’ nazzjonalità Pollakka, kien qiegħed jirrisjedi b’mod irregolari fit-territorju tal-Pajjiżi l-Baxxi.
Is-Segretarju tal-Istat ibbaża din id-deċiżjoni fuq il-fatt li rriżulta minn investigazzjoni li, filwaqt li FS kien ħadem għal perijodu ta’ ħames xhur fil-Pajjiżi l-Baxxi, huwa ma kienx għadu jeżerċita attività bħala impjegat jew bħala persuna li taħdem għal rasha, ma kienx wera li kien qiegħed f’sitwazzjoni ta’ qgħad involontarju jew qiegħed ifittex xogħol u ma kienx qiegħed isegwi studji. Barra minn hekk, l-imsemmija investigazzjoni kienet żvelat li FS ma kienx wera li kellu riżorsi suffiċjenti sabiex ikun jista’ jmantni lilu nnifsu. Fl-aħħar nett, ittieħed inkunsiderazzjoni l-fatt li FS kien ġie arrestat mis-servizzi tal-pulizija b’mod regolari għal allegat serq mill-ħwienet u pickpocketing.
Konsegwentement, is-Segretarju tal-Istat qies, fl-imsemmija deċiżjoni, li FS ma kienx jissodisfa l-kundizzjonijiet previsti fl-Artikolu 7 tad-Direttiva 2004/38.
Permezz ta’ deċiżjoni tal‑25 ta’ Settembru 2018 (iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni ta’ tkeċċija ta’ FS”), is-Segretarju tal-Istat ċaħad bħala infondat l-ilment li huwa kien ressaq kontra d-deċiżjoni tiegħu tal‑1 ta’ Ġunju 2018.
Is-Segretarju tal-Istat ibbaża d-deċiżjoni ta’ tkeċċija ta’ FS fuq il-fatt li l-elementi invokati mill-persuna kkonċernata fl-ilment tagħha ma kinux jeħtieġu evalwazzjoni differenti minn dik li kienet wasslitu għall-adozzjoni tad-deċiżjoni tiegħu tal‑1 ta’ Ġunju 2018. Is-Segretarju tal-Istat ikkunsidra, b’mod partikolari, li FS lanqas ma kien wera, fl-ilment tiegħu, li kien qiegħed f’sitwazzjoni ta’ qgħad involontarju jew li qiegħed ifittex xogħol. Is-Segretarju tal-Istat ikkunsidra wkoll li ma kienx ġie eżaminat jekk l-aġir ta’ FS kienx jikkostitwixxi theddida attwali, reali u serja għal interess fundamentali tas-soċjetà. Għalhekk, id-deċiżjoni ta’ tkeċċija ta’ FS ma kinitx ibbażata fuq l-Artikolu 27 tad-Direttiva 2004/38.
Fid-deċiżjoni ta’ tkeċċija ta’ FS, is-Segretarju tal-Istat stabbilixxa terminu ta’ erba’ ġimgħat mid-data tan-notifika ta’ din id-deċiżjoni għat-tluq volontarju tiegħu u indika li dan seta’ jitkeċċa jekk ma josservax dan it-terminu. Fid-dawl tad-data tan-notifika ta’ din id-deċiżjoni, l-imsemmi terminu kien jiskadi fit‑23 ta’ Ottubru 2018.
FS ma appellax mill-imsemmija deċiżjoni ta’ tkeċċija, b’tali mod li din l-istess deċiżjoni saret definittiva.
Skont il-qorti tar-rinviju, FS telaq mit-territorju tal-Pajjiżi l-Baxxi, fi kwalunkwe każ, mhux iktar tard mit‑23 ta’ Ottubru 2018, peress li s-servizzi tal-pulizija Ġermaniżi arrestawh f’dik id-data għal allegat serq fil-ħwienet.
FS iddikjara li kien qiegħed jirrisjedi għand ħbieb f’Kaldenkirchen (il-Ġermanja) minn meta telaq mit-territorju tal-Pajjiżi l-Baxxi. Din il-lokalità tinsab eżattament lil hinn mill-fruntiera bejn dawn iż-żewġ Stati Membri. FS iddikjara wkoll li huwa dipendenti fuq il-marijuana u li jmur fil-Pajjiżi l-Baxxi kuljum sabiex jixtriha.
FS fl-aħħar nett iddikjara li daħal fit-territorju tal-Pajjiżi l-Baxxi fil‑21 ta’ Novembru 2018, peress li kien irċieva stedina sabiex jidher fit‑23 ta’ Novembru ta’ wara quddiem qorti. Fit‑22 ta’ Novembru 2018, FS ġie arrestat f’supermarket ta’ Venlo (il-Pajjiżi l-Baxxi) għal serq. Arrestat mis-servizzi tal-pulizija Olandiża peress li ma kienx f’pożizzjoni li jippreżenta dokument ta’ identità, FS kien is-suġġett ta’ miżura ta’ detenzjoni mill-pulizija sabiex jinstema’, skont l-Artikolu 50 tal-Vw 2000.
Is-Segretarju tal-Istat iddeċieda li jqiegħed lil FS f’detenzjoni amministrattiva, skont il-parti introduttiva u l-punt (a) tal-Artikolu 59(1) tal-Vw 2000. Tali detenzjoni amministrattiva hija intiża għaċ-ċittadini barranin li jinsabu f’residenza irregolari fit-territorju tal-Pajjiżi l-Baxxi, fl-istennija tat-tkeċċija tagħhom lejn il-pajjiż ta’ oriġini tagħhom.
Is-Segretarju tal-Istat ibbaża din id-deċiżjoni fuq il-fatt li miżura ta’ detenzjoni kienet meħtieġa fl-interess tal-ordni pubbliku, minħabba r-riskju li FS jevita l-kontroll tal-barranin u jostakola l-preparazzjoni tat-tluq tiegħu jew tal-proċedura tiegħu ta’ tkeċċija. Fil-fatt, l-ewwel, FS, bi ksur tal-leġiżlazzjoni tal-Pajjiżi l-Baxxi dwar il-barranin, kien evita għal ċertu żmien il-kontroll tal-barranin, it-tieni, FS ġie preċedentement innotifikat b’deċiżjoni li minnha jirriżulta li kellu l-obbligu li jitlaq mit-territorju tal-Pajjiżi l-Baxxi u li ma għamilx dan fit-terminu stabbilit, it-tielet, FS ma kellux domiċilju jew residenza fissa, ir-raba’, FS ma kellux riżorsi suffiċjenti u, il-ħames, FS kien issuspettat li wettaq reat jew saħansitra kien diġà ġie kkundannat għal dan.
Permezz ta’ sentenza tas‑7 ta’ Diċembru 2018, ir-rechtbank Den Haag, zittingsplaats Groningen (il-Qorti Distrettwali ta’ Den Haag, sedenti fi Groningen, il-Pajjiżi l-Baxxi) ċaħdet bħala infondat ir-rikors ippreżentat minn FS kontra d-deċiżjoni ta’ detenzjoni, b’mod partikolari t-talba għal kumpens tiegħu li kien hemm ma’ dan ir-rikors.
FS appella minn dik is-sentenza quddiem ir-Raad van State (il-Kunsill tal-Istat, il-Pajjiżi l-Baxxi).
Fit‑18 ta’ Diċembru 2018, FS ressaq ilment, abbażi tal-Artikolu 72(3) tal-Vw 2000, kontra t-tkeċċija tiegħu lejn il-Polonja fil‑21 ta’ Diċembru ta’ wara. Huwa talab ukoll lill-voorzieningenrechter van de rechtbank Den Haag (l-Imħallef għal miżuri provviżorji tal-Qorti Distrettwali ta’ Den Haag, il-Pajjiżi l-Baxxi) sabiex jordna s-sospensjoni tat-tkeċċija tiegħu.
Permezz ta’ deċiżjoni tal‑20 ta’ Diċembru 2018, il-voorzieningenrechter van de rechtbank Den Haag (l-Imħallef għal miżuri provviżorji tal-Qorti Distrettwali ta’ Den Haag) laqa’ t-talba għal miżuri provviżorji ta’ FS u għalhekk ipprojbixxa t-tkeċċija ta’ FS lejn il-Polonja qabel l-iskadenza ta’ terminu ta’ erba’ ġimgħat mid-data ta’ notifika tad-deċiżjoni meħuda fuq l-ilment ta’ FS. Fl-istess jum, peress li, abbażi tal-imsemmija deċiżjoni għal miżuri provviżorji, it-tkeċċija ta’ FS lejn il-Polonja kienet provviżorjament ipprojbita, is-Segretarju tal-Istat neħħa l-miżura ta’ detenzjoni li huwa kien ħa fil-konfront ta’ FS.
Skont il-qorti tar-rinviju, minkejja li s-Segretarju tal-Istat neħħa l-imsemmija miżura ta’ detenzjoni, FS għad għandu interess fl-appell li bih hija attwalment adita dik il-qorti, peress li, skont l-Artikolu 106 tal-Vw 2000, FS għandu dritt għal kumpens jekk jiġi stabbilit li huwa kien tqiegħed f’detenzjoni illegalment.
Il-qorti tar-rinviju tosserva li d-deċiżjoni ta’ tkeċċija ta’ FS, li permezz tagħha s-Segretarju tal-Istat qies li l-persuna kkonċernata ma kellhiex dritt ta’ residenza fit-territorju tal-Pajjiżi l-Baxxi, fin-nuqqas li tissodisfa l-kundizzjonijiet previsti fl-Artikolu 7 tad-Direttiva 2004/38, u imponitilha obbligu li titlaq minn dan it-territorju f’terminu ta’ erba’ ġimgħat mid-data tan-notifika ta’ din id-deċiżjoni lill-persuna kkonċernata, taħt piena ta’ tkeċċija, hija deċiżjoni ta’ tkeċċija, fis-sens tal-Artikolu 15 ta’ din id-direttiva. Il-qorti tar-rinviju tindika li issa huwa stabbilit fil-kuntest tal-kawża pendenti quddiemha li FS telaq b’mod volontarju mit-territorju tal-Pajjiżi l-Baxxi fit-terminu mogħti lilu.
Skont dik il-qorti, il-kwistjoni dwar jekk FS ġiex ġustament detenut, fit‑23 ta’ Novembru 2018, wara r-ritorn tiegħu fit-territorju tal-Pajjiżi l-Baxxi, tiddependi mill-kwistjoni ta’ jekk huwa kienx jibbenefika mill-ġdid minn dritt ta’ residenza f’dan it-territorju f’din id-data, li jeħtieġ li jiġu ddeterminati l-effetti legali prodotti mid-deċiżjoni ta’ tkeċċija ta’ FS.
Issa, la mill-formulazzjoni tal-Artikolu 15 tad-Direttiva 2004/38 u lanqas mill-istruttura ta’ din tal-aħħar ma jsegwi li deċiżjoni ta’ tkeċċija tibqa’ tipproduċi effetti legali għal żmien determinat wara li l-persuna kkonċernata tkun telqet mit-territorju tal-Istat Membru ospitanti jew, għall-kuntrarju, li tali deċiżjoni għandha titqies li ġiet eżegwita b’mod sħiħ fid-data meta din il-persuna telqet minn dan it-territorju.
Il-qorti tar-rinviju tosserva li, minn naħa, mill-Artikolu 15(3) tad-Direttiva 2004/38 jirriżulta li Stat Membru ma jistax jobbliga, permezz ta’ deċiżjoni ta’ tkeċċija, ċittadin tal-Unjoni sabiex jirrisjedi barra mit-territorju tiegħu għal iktar minn tliet xhur wara t-tluq jew it-tkeċċija tal-persuna kkonċernata minn dan it-territorju. Li kieku kien mod ieħor, deċiżjoni ta’ tkeċċija kienet tkun ekwivalenti, fil-fatt, għal projbizzjoni ta’ dħul fit-territorju tal-Istat Membru li adotta din id-deċiżjoni, li tkun kuntrarja għal din id-dispożizzjoni, kif interpretata mill-Qorti tal-Ġustizzja fil-kawża li tat lok għas-sentenza tal‑10 ta’ Settembru 2019, Chenchooliah (
C‑94/18
,
EU:C:2019:693
).
Min-naħa l-oħra, deċiżjoni ta’ tkeċċija hija intiża, b’mod ġenerali, sabiex iċ-ċittadin tal-Unjoni li huwa s-suġġett ta’ din id-deċiżjoni jirrisjedi għal żmien twil barra mit-territorju tal-Istat Membru ospitanti. Tali għan ma jkunx jista’ jintlaħaq kieku fl-istess jum li dan iċ-ċittadin tal-Unjoni jitlaq minn dan it-territorju, huwa seta’ jidħol mill-ġdid fl-imsemmi territorju abbażi tal-Artikolu 5 tad-Direttiva 2004/38 u jirrisjedi fih skont l-Artikolu 6 ta’ din id-direttiva. F’każ bħal dan, ikun possibbli li jiġi ddubitat l-effett utli ta’ deċiżjoni ta’ tkeċċija meħuda skont l-Artikolu 15 tal-imsemmija direttiva.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, ir-Raad van State (il-Kunsill tal-Istat) iddeċieda li jissospendi l-proċeduri u li jagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)
L-Artikolu 15(1) tad-Direttiva [2004/38], għandu jiġi interpretat fis-sens li deċiżjoni ta’ tneħħija ta’ ċittadin tal-Unjoni mit-territorju tal-Istat Membru ospitanti, li tkun ġiet adottata abbażi ta’ din id-dispożizzjoni, tiġi eżegwita b’mod sħiħ u ma tipproduċix effetti ġuridiċi b’effett minn meta dan iċ-ċittadin ikun ipproduċa prova li telaq mit-territorju ta’ dan l-Istat Membru ospitanti fit-terminu li l-imsemmija deċiżjoni tistabbilixxi għat-tluq volontarju tiegħu?
2)
Fil-każ li tingħata risposta fl-affermattiv għall-ewwel domanda, dan iċ-ċittadin tal-Unjoni jibbenefika, f’każ ta’ ritorn immedjat fl-Istat Membru ospitanti, mid-dritt ta’ residenza ta’ mhux iktar minn tliet xhur, imsemmi fl-Artikolu 6(1) tad-Direttiva 2004/38 jew l-Istat Membru ospitanti jista’ jadotta deċiżjoni ta’ tneħħija ġdida sabiex jipprekludi d-dħul ta’ dan iċ-ċittadin tal-Unjoni fit-territorju tiegħu kull darba għal perijodu qasir?
3)
Fil-każ li tingħata risposta fin-negattiv għall-ewwel domanda, dan iċ-ċittadin tal-Unjoni għandu, f’dan il-każ, jirrisjedi matul perijodu determinat barra mit-territorju tal-Istat Membru ospitanti, u dan il-perijodu kemm huwa twil?”
Fuq id-domandi preliminari
Permezz tad-domandi tagħha, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 15(1) tad-Direttiva 2004/38 għandux jiġi interpretat fis-sens li deċiżjoni ta’ tkeċċija ta’ ċittadin tal-Unjoni mit-territorju tal-Istat Membru ospitanti, adottata abbażi ta’ din id-dispożizzjoni, għar-raġuni li dan iċ-ċittadin tal-Unjoni ma jkunx għadu jibbenefika minn dritt ta’ residenza temporanja f’dan it-territorju bis-saħħa ta’ din id-direttiva, hija eżegwita b’mod sħiħ minħabba s-sempliċi fatt li l-imsemmi ċittadin tal-Unjoni jkun telaq fiżikament mill-imsemmi territorju fit-terminu li din id-deċiżjoni ta’ tkeċċija tistabbilixxi għat-tluq volontarju tiegħu u, fl-affermattiv, jekk, minn naħa, fil-każ ta’ ritorn immedjat fl-istess territorju, iċ-ċittadin tal-Unjoni kkonċernat jistax jibbenefika minn dritt ta’ residenza ġdid skont l-Artikolu 6(1) tal-imsemmija direttiva jew jekk, min-naħa l-oħra, l-Istat Membru ospitanti jistax jadotta deċiżjoni ta’ tkeċċija ġdida sabiex jipprekludi d-dħul repetut tal-istess ċittadin tal-Unjoni fit-territorju tiegħu għal perijodu qasir. Fil-każ ta’ risposta negattiva, dik il-qorti tistaqsi jekk l-istess ċittadin tal-Unjoni għandux jirrisjedi għal perijodu minimu ddeterminat ’il barra mit-territorju tal-Istat Membru ospitanti sabiex ikun jista’ jinvoka dritt ta’ residenza ġdid fit-territorju tiegħu skont din id-dispożizzjoni tal-aħħar u, fl-affermattiv, x’inhu t-tul ta’ dan il-perijodu.
Preliminarjament, għandu jitfakkar li, konformement mal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 2004/38, jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-direttiva u huma benefiċjarji tad-drittijiet mogħtija minnha ċ-ċittadini tal-Unjoni li jiċċaqilqu jew li jirrisjedu fi Stat Membru għajr dak li tiegħu għandhom iċ-ċittadinanza, kif ukoll il-membri tal-familja tagħhom, kif iddefiniti fil-punt (2) tal-Artikolu 2 tal-imsemmija direttiva, li jakkumpanjawhom jew li jingħaqdu magħhom (sentenza tal‑10 ta’ Settembru 2019, Chenchooliah,
C‑94/18
,
EU:C:2019:693
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
F’dan il-każ, huwa stabbilit li FS, li huwa ċittadin Pollakk u, konsegwentement, ċittadin tal-Unjoni, eżerċita l-libertà ta’ moviment tiegħu meta mar u rrisjeda fi Stat Membru ieħor li ma huwiex dak li tiegħu għandu ċ-ċittadinanza, jiġifieri l-Pajjiżi l-Baxxi. B’mod partikolari, mid-deċiżjoni tar-rinviju jsegwi li FS ħadem għal perijodu ta’ ħames xhur fil-Pajjiżi l-Baxxi qabel ma kien is-suġġett tad-deċiżjoni ta’ tkeċċija. Din id-deċiżjoni kienet ibbażata fuq il-fatt li, fid-data tal-adozzjoni tagħha, FS ma kienx għadu jissodisfa l-kundizzjonijiet previsti fl-Artikolu 7 tad-Direttiva 2004/38 u kien, għalhekk, jinsab f’residenza irregolari fit-territorju tal-Pajjiżi l-Baxxi.
Issa, mill-elementi tal-proċess li għandha għad-dispożizzjoni tagħha l-Qorti tal-Ġustizzja jsegwi li, fil-kuntest tal-ilment uniku li huwa jqajjem quddiem il-qorti tar-rinviju, FS jargumenta li, peress li huwa wera li telaq b’mod volontarju mit-territorju tal-Pajjiżi l-Baxxi fit-terminu ta’ erba’ ġimgħat li kien ingħatalu sabiex jitlaq minn dan it-territorju, li skada fit‑23 ta’ Ottubru 2018, huwa seta’ jinvoka dritt ta’ residenza ġdid skont l-Artikolu 6 tad-Direttiva 2004/38 mill-mument tar-ritorn tiegħu fl-imsemmi territorju. Skont FS, konsegwentement, is-Segretarju tal-Istat kien żbaljat meta poġġieh f’detenzjoni amministrattiva fit‑23 ta’ Novembru ta’ wara, fid-dawl tat-tkeċċija tiegħu.
Għalhekk, għalkemm il-kwistjoni tal-legalità ta’ din id-detenzjoni amministrattiva tqum quddiem il-qorti tar-rinviju, mill-elementi tal-proċess li għandha għad-dispożizzjoni tagħha l-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li la l-legalità tad-deċiżjoni ta’ tkeċċija ta’ FS innifisha, li saret definittiva, u lanqas il-fatt li FS volontarjament ta segwitu għal din id-deċiżjoni fit-terminu mogħti ma huma kkontestati fil-kuntest tal-kawża prinċipali.
Minn dan isegwi li l-Qorti tal-Ġustizzja hija mistiedna tiddeċiedi biss fuq iċ-ċirkustanzi li fihom ċittadin tal-Unjoni li kien is-suġġett ta’ deċiżjoni ta’ tkeċċija, skont l-Artikolu 15(1) tad-Direttiva 2004/38, jista’ jinvoka dritt ta’ residenza ġdid, skont l-Artikolu 6(1) ta’ din id-direttiva, fl-Istat Membru ospitanti.
Wara li saru dawn il-preċiżazzjonijiet preliminari, għandu jiġi eżaminat, fl-ewwel lok, jekk is-sempliċi tluq fiżiku taċ-ċittadin tal-Unjoni mill-Istat Membru ospitanti huwiex biżżejjed sabiex deċiżjoni ta’ tkeċċija meħuda fil-konfront tiegħu minn dan l-Istat Membru tkun tista’ titqies bħala li ġiet eżegwita b’mod sħiħ, b’tali mod li din id-deċiżjoni ma tkunx iktar infurzabbli fil-konfront tiegħu fl-okkażjoni tar-ritorn immedjat tiegħu fit-territorju tal-imsemmi Stat Membru. Jekk is-sempliċi tluq fiżiku taċ-ċittadin tal-Unjoni ma kienx suffiċjenti għal dan l-għan, ikun hemm lok li tiġi evalwata, fit-tieni lok, ir-rilevanza tat-tul tal-assenza ta’ dan iċ-ċittadin tal-Unjoni mill-Istat Membru ospitanti u l-kriterji l-oħra eventwalment rilevanti f’dan il-kuntest. Fit-tielet u l-aħħar lok, għandhom jiġu eżaminati l-konsegwenzi tal-assenza ta’ eżekuzzjoni ta’ deċiżjoni ta’ tkeċċija.
Fuq it-tluq fiżiku taċ-ċittadin tal-Unjoni mit-territorju tal-Istat Membru ospitanti
Għandu jiġi rrilevat li d-Direttiva 2004/38 ma tinkludix biss regoli li jirregolaw il-kundizzjonijiet għall-kisba ta’ wieħed mid-diversi tipi ta’ drittijiet ta’ residenza li hija tipprevedi kif ukoll il-kundizzjonijiet li għandhom jiġu ssodisfatti sabiex persuna tkun tista’ tkompli tibbenefika mid-drittijiet ikkonċernati. Din id-direttiva tistabbilixxi, barra minn hekk, ġabra ta’ regoli intiżi li jirregolaw is-sitwazzjoni li tirriżulta mit-telf tal-benefiċċju ta’ wieħed minn dawn id-drittijiet (ara s-sentenza tal‑10 ta’ Settembru 2019, Chenchooliah,
C‑94/18
,
EU:C:2019:693
, punt
).
F’dan ir-rigward, l-Artikolu 15 tad-Direttiva 2004/38, intitolat “Garanziji proċedurali”, japplika għal deċiżjoni ta’ tkeċċija meħuda, bħal fil-kawża prinċipali, għal raġunijiet li ma għandhom ebda rabta ma’ xi perikolu għall-ordni pubbliku, għas-sigurtà pubblika jew għas-saħħa pubblika (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑10 ta’ Settembru 2019, Chenchooliah,
C‑94/18
,
EU:C:2019:693
, punt
).
Fil-fatt, din id-dispożizzjoni, li tinsab fil-Kapitolu III tad-Direttiva 2004/38, intitolat “Dritt ta’ residenza”, tipprevedi s-sistema li hija applikabbli meta dritt ta’ residenza temporanju skont din id-direttiva jintemm, b’mod partikolari meta ċittadin tal-Unjoni jew membru tal-familja tiegħu li, fil-passat, ikun ibbenefika minn dritt ta’ residenza sa tliet xhur jew għal iktar minn tliet xhur skont l-Artikolu 6 jew l-Artikolu 7 tal-imsemmija direttiva, rispettivament, ma għadux jissodisfa l-kundizzjonijiet tad-dritt ta’ residenza inkwistjoni u jista’ għalhekk, bħala prinċipju, jitkeċċa mill-Istat Membru ospitanti (sentenza tal‑10 ta’ Settembru 2019, Chenchooliah,
C‑94/18
,
EU:C:2019:693
, punt
).
B’mod partikolari, konformement mal-Artikolu 15(1) tad-Direttiva 2004/38, il-proċeduri previsti fl-Artikoli 30 u 31 tagħha japplikaw b’analoġija għal tali deċiżjoni ta’ tkeċċija.
Barra minn hekk, l-Artikolu 15(3) ta’ din id-direttiva jipprevedi li l-Istat Membru ospitanti ma jistax jakkumpanja d-deċiżjoni ta’ tkeċċija msemmija fil-paragrafu (1) ta’ dan l-artikolu bi projbizzjoni fuq id-dħul fit-territorju tiegħu.
Madankollu, għandu jiġi osservat li l-effetti
ratione temporis
ta’ deċiżjoni ta’ tkeċċija adottata skont l-Artikolu 15(1) tal-imsemmija direttiva la jirriżultaw mill-formulazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni tal-aħħar u lanqas minn dik tad-dispożizzjonijiet l-oħrajn tal-istess direttiva.
Peress li l-formulazzjoni tad-Direttiva 2004/38 ma tippermettix, fiha nnifisha, li tingħata risposta għad-domandi magħmula, hemm lok, għall-finijiet tal-interpretazzjoni tal-Artikolu 15(1) ta’ din id-direttiva, li jittieħed inkunsiderazzjoni l-għan ta’ din id-dispożizzjoni u l-kuntest li fih tinsab, kif ukoll l-għan tal-imsemmija direttiva nnifisha (ara, b’analoġija, is-sentenza tat‑12 ta’ Novembru 2019, Haqbin,
C‑233/18
,
EU:C:2019:956
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li l-Artikolu 15(1) tad-Direttiva 2004/38 joffri lill-Istat Membru ospitanti, b’mod partikolari, il-possibbiltà li jkeċċi mit-territorju tiegħu ċittadin tal-Unjoni li ma għadux jibbenefika minn dritt ta’ residenza skont l-Artikolu 6 ta’ din id-direttiva jew l-Artikolu 7 tagħha. Minn dan isegwi li l-Artikolu 15(1) tad-Direttiva 2004/38 huwa intiż, b’mod partikolari, li jippermetti lill-Istat Membru ospitanti jiżgura li r-residenza fit-territorju tiegħu ta’ ċittadini tal-Unjoni li ma jibbenefikawx minn dritt ta’ residenza permanenti fih issir b’osservanza tal-portata tad-drittijiet ta’ residenza temporanja previsti f’din id-direttiva.
Għandu jiġi osservat li din il-possibbiltà għall-Istat Membru ospitanti li jkeċċi ċ-ċittadin tal-Unjoni li ma għadux residenti regolarment fit-territorju tiegħu taqa’ taħt l-għan speċifiku tad-Direttiva 2004/38, espress fl-Artikoli 6 u 7 tagħha, moqrija flimkien mal-Artikolu 14 tagħha, kif ukoll fil-premessa 10 tagħha, li jikkonsisti f’li jiġi evitat li ċ-ċittadini tal-Unjoni u l-membri tal-familji tagħhom li jeżerċitaw dritt ta’ residenza taħt din id-direttiva jsiru piż mhux raġonevoli fuq is-sistema ta’ assistenza soċjali tal-Istat Membru ospitanti matul ir-residenza temporanja tagħhom.
Issa, kieku l-Artikolu 15(1) tad-Direttiva 2004/38 kien interpretat fis-sens li s-sempliċi tluq fiżiku taċ-ċittadin tal-Unjoni huwa suffiċjenti għall-finijiet tal-eżekuzzjoni ta’ deċiżjoni ta’ tkeċċija meħuda fil-konfront tiegħu skont din id-dispożizzjoni, dan iċ-ċittadin tal-Unjoni jkollu biss jaqsam il-fruntiera tal-Istat Membru ospitanti sabiex ikun jista’ jidħol lura immedjatament fit-territorju ta’ dan l-Istat Membru u jinvoka dritt ta’ residenza ġdid skont l-Artikolu 6 ta’ din id-direttiva. Billi jaġixxi b’dan il-mod b’mod repetut, l-imsemmi ċittadin tal-Unjoni jista’ jingħata diversi drittijiet ta’ residenza wieħed wara l-ieħor fit-territorju tal-istess Stat Membru ospitanti skont dan l-artikolu tal-aħħar, minkejja li, fir-realtà, dawn id-diversi drittijiet huma rrikonoxxuti għall-finijiet tal-istess residenza waħda effettiva.
Tali interpretazzjoni tkun tneħħi l-effett utli tal-possibbiltà għall-Istat Membru ospitanti li jtemm ir-residenza ta’ ċittadin tal-Unjoni, skont l-Artikolu 6 tad-Direttiva 2004/38, meta dan tal-aħħar jasal fi tmiem ir-residenza tiegħu ta’ tliet xhur fit-territorju ta’ dan l-Istat Membru, billi tippermettilu, fil-fatt, residenza ta’ iktar minn tliet xhur f’dan it-territorju, minkejja l-fatt li deċiżjoni ta’ tkeċċija ġiet adottata fir-rigward tiegħu u li l-kundizzjonijiet previsti fl-Artikolu 7 ta’ din id-direttiva ma jkunux issodisfatti. Fil-fatt, skont din l-interpretazzjoni, bis-sempliċi fatt li jaqsam il-fruntiera tal-Istat Membru ospitanti kull tliet xhur, dan iċ-ċittadin tal-Unjoni jingħata dritt ta’ residenza, fir-realtà, għal żmien illimitat, minkejja li, minn naħa, huwa jista’ ma josservax il-kundizzjonijiet previsti fl-Artikolu 7 tal-imsemmija direttiva u li, min-naħa l-oħra, l-Artikolu 6 tal-istess direttiva li huwa jinvoka għall-finijiet ta’ din ir-residenza mingħajr limitu
ratione temporis
reali, min-naħa tiegħu, kien maħsub biss għal residenzi sa tliet xhur, bħalma jirriżulta mit-titolu stess ta’ dan l-artikolu tal-aħħar.
L-imsemmija interpretazzjoni, li ma teħtieġx li ċ-ċittadin tal-Unjoni kkonċernat itemm ir-residenza tiegħu fl-Istat Membru ospitanti b’mod reali u effettiv, tirriskja wkoll li tikkontesta l-ekwilibriju li d-Direttiva 2004/38 hija intiża li tistabbilixxi bejn, minn naħa, id-dritt għal-libertà ta’ moviment u ta’ residenza taċ-ċittadini tal-Unjoni kif ukoll tal-membri tal-familji tagħhom u, min-naħa l-oħra, il-protezzjoni tas-sistema ta’ assistenza soċjali tal-Istat Membru ospitanti fir-rigward tal-ispejjeż mhux raġonevoli li jistgħu jsiru mill-persuni kkonċernati matul residenza temporanja fit-territorju tiegħu.
Barra minn hekk, għandu jiġi osservat li, sabiex jikseb dritt ta’ residenza permanenti fit-territorju tal-Istat Membru ospitanti, iċ-ċittadin tal-Unjoni għandu, skont l-Artikolu 16(1) tad-Direttiva 2004/38, ikun irrisjeda legalment f’dan it-territorju għal perijodu mhux interrott ta’ ħames snin, bla ħsara għad-derogi previsti fl-Artikolu 17 ta’ din id-direttiva għall-ħaddiema li waqqfu l-attività tagħhom fl-imsemmi territorju. Issa, mill-Artikolu 21 tal-imsemmija direttiva jsegwi li l-kontinwità ta’ residenza tinkiser bi kwalunkwe deċiżjoni ta’ tkeċċija validament eżegwita kontra l-persuna kkonċernata.
Għaldaqstant, li s-sempliċi tluq fiżiku taċ-ċittadin tal-Unjoni mit-territorju tal-Istat Membru ospitanti jitqies li huwa suffiċjenti għall-finijiet tal-eżekuzzjoni ta’ deċiżjoni ta’ tkeċċija meħuda fil-konfront tal-persuna kkonċernata jkollu wkoll il-konsegwenza li jċaħħad minn parti mill-effett utli tagħha d-distinzjoni stabbilita b’mod ċar mid-Direttiva 2004/38 bejn ir-residenza temporanja u r-residenza permanenti. Fil-fatt, tali kunsiderazzjoni tkun tippermetti lil tali ċittadin tal-Unjoni li jinvoka diversi residenzi temporanji suċċessivi f’dan l-Istat Membru sabiex jirrisjedi fih, fir-realtà, b’mod perenni, filwaqt li ma jissodisfax il-kundizzjonijiet ta’ dritt ta’ residenza permanenti previsti f’din id-direttiva.
L-interpretazzjoni li tinsab fil-punt 73 ta’ din is-sentenza ma tkunx barra minn hekk koerenti mal-kuntest globali tad-Direttiva 2004/38 li, bħalma l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet diversi drabi, ipprevediet sistema gradwali f’dak li jikkonċerna d-dritt ta’ residenza fl-Istat Membru ospitanti, li, filwaqt li essenzjalment tinkludi l-istadji u l-kundizzjonijiet previsti fid-diversi strumenti tad-dritt tal-Unjoni u l-ġurisprudenza preċedenti għal din id-direttiva, twassal għad-dritt ta’ residenza permanenti (sentenza tat‑22 ta’ Jannar 2020, Pensionsversicherungsanstalt (Waqfien mill-attività wara li tintlaħaq l-età tal-irtirar),
C‑32/19
,
EU:C:2020:25
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Barra minn hekk, għandu jitfakkar li, skont l-Artikolu 30(3) tad-Direttiva 2004/38, it-terminu stabbilit sabiex persuna titlaq mit-territorju tal-Istat Membru ospitanti ma jistax ikun inqas minn xahar mid-data tan-notifika tad-deċiżjoni ta’ tkeċċija lill-persuna kkonċernata, ħlief fil-każ ta’ urġenza debitament iġġustifikat. Peress li din id-dispożizzjoni hija, kif jirriżulta mill-punt 67 ta’ din is-sentenza, applikabbli “b’analoġija” għal deċiżjoni meħuda abbażi tal-Artikolu 15 ta’ din id-direttiva, l-imsemmi terminu jista’ japplika wkoll għad-deċiżjonijiet ta’ tkeċċija, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, meħuda għal raġunijiet li ma humiex ta’ ordni pubbliku, ta’ sigurtà pubblika jew ta’ saħħa pubblika.
Issa, kif isostni l-Gvern Olandiż, l-għoti ta’ terminu minimu ta’ xahar min-notifika tad-deċiżjoni ta’ tkeċċija sabiex din tiġi eżegwita, sa fejn dan jippermetti b’mod partikolari lill-persuna kkonċernata li tipprepara t-tluq tagħha, jimmilita favur l-interpretazzjoni li l-eżekuzzjoni ta’ deċiżjoni ta’ tkeċċija ma ssirx bis-sempliċi tluq fiżiku tal-persuna kkonċernata mit-territorju tal-Istat Membru ospitanti, iżda mill-fatt li din tal-aħħar ittemm realment u effettivament ir-residenza tagħha f’dan it-territorju.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, għandu jitqies li, bħalma rrileva wkoll l-Avukat Ġenerali fil-punt 77 tal-konklużjonijiet tiegħu, is-sempliċi tluq fiżiku taċ-ċittadin tal-Unjoni mit-territorju tal-Istat Membru ospitanti ma huwiex suffiċjenti sabiex tiġi eżegwita b’mod sħiħ deċiżjoni ta’ tkeċċija meħuda fil-konfront tiegħu skont l-Artikolu 15(1) tad-Direttiva 2004/38. Sabiex ikun jista’ jinvoka dritt ta’ residenza ġdid f’dan it-territorju, skont l-Artikolu 6(1) ta’ din id-direttiva, dan iċ-ċittadin tal-Unjoni għandu mhux biss jitlaq fiżikament mill-imsemmi territorju, iżda wkoll ikun temm ir-residenza tiegħu fl-istess territorju b’mod reali u effettiv, b’tali mod li, fl-okkażjoni tar-ritorn tiegħu fit-territorju tal-Istat Membru ospitanti, ma jkunx jista’ jitqies li r-residenza tiegħu taqa’, fir-realtà, fil-kontinwità tar-residenza preċedenti tiegħu f’dan it-territorju.
Hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika, abbażi ta’ evalwazzjoni globali taċ-ċirkustanzi kollha tal-kawża quddiemha, jekk iċ-ċittadin tal-Unjoni inkwistjoni temmx ir-residenza tiegħu fit-territorju tal-Istat Membru ospitanti b’mod reali u effettiv, b’tali mod li d-deċiżjoni ta’ tkeċċija li huwa s-suġġett tagħha ġiet eżegwita b’mod sħiħ. Madankollu, hija l-Qorti tal-Ġustizzja li għandha tipprovdi indikazzjonijiet utli f’dan ir-rigward sabiex din tkun tista’ tiddeċiedi t-tilwima li hija adita biha (ara, b’analoġija, is-sentenza tal‑4 ta’ Lulju 2019, Kirschstein,
C‑393/17
,
EU:C:2019:563
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Fuq l-elementi rilevanti għall-finijiet tal-evalwazzjoni tal-eżekuzzjoni ta’ deċiżjoni ta’ tneħħija
Fl-ewwel lok, għandu jiġi ddeterminat jekk, sabiex jitqies li ċ-ċittadin tal-Unjoni temm ir-residenza temporanja tiegħu fit-territorju tal-Istat Membru ospitanti b’mod reali u effettiv, huwa għandux jirrisjedi barra minn dan it-territorju għal perijodu minimu ddeterminat, bħal, pereżempju, perijodu ta’ tliet xhur, kif jissuġġerixxi l-Gvern Olandiż.
Huwa ċertament minnu li, kif jirriżulta mill-punti 66 u 74 ta’ din is-sentenza, il-perijodu ta’ tliet xhur diġà għandu rwol importanti fil-kuntest tad-Direttiva 2004/38, b’mod partikolari sa fejn dan il-perijodu jippermetti li ssir distinzjoni bejn iż-żewġ tipi ta’ dritt ta’ residenza temporanja previsti fl-Artikoli 6 u 7 ta’ din id-direttiva.
Madankollu, din il-kunsiderazzjoni ma tiġġustifikax li l-Artikolu 15(1) tad-Direttiva 2004/38 jiġi interpretat fis-sens li din id-dispożizzjoni tistabbilixxi kundizzjoni ta’ eżekuzzjoni ta’ deċiżjoni ta’ tkeċċija, bħal dik prevista fil-punt 83 ta’ din is-sentenza.
B’mod partikolari, bħalma l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet diversi drabi u bħalma jsegwi mill-premessi 1 u 2 tad-Direttiva 2004/38, iċ-ċittadinanza tal-Unjoni tagħti lil kull ċittadin tal-Unjoni dritt fundamentali u individwali li jiċċaqlaq u jirrisjedi liberament fit-territorju tal-Istati Membri, bla ħsara għal-limitazzjonijiet u għar-restrizzjonijiet stabbiliti mit-Trattati u għall-miżuri adottati fid-dawl tal-applikazzjoni tagħhom, u l-moviment liberu tal-persuni jikkostitwixxi, barra minn hekk, waħda mil-libertajiet fundamentali tas-suq intern stabbilita fl-Artikolu 45 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑5 ta’ Mejju 2011, McCarthy,
C‑434/09
,
EU:C:2011:277
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Barra minn hekk, bħalma jsegwi mill-premessa 3 tad-Direttiva 2004/38, din tal-aħħar hija intiża sabiex tiffaċilita l-eżerċizzju tad-dritt fundamentali u individwali ta’ moviment liberu u ta’ residenza libera fit-territorju tal-Istati Membri li huwa mogħti direttament liċ-ċittadini tal-Unjoni mit-Trattat FUE u b’mod partikolari għandha l-għan li ssaħħaħ l-imsemmi dritt (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑5 ta’ Mejju 2011, McCarthy,
C‑434/09
,
EU:C:2011:277
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Barra minn hekk, peress li l-moviment liberu tal-persuni jagħmel parti mill-bażi tal-Unjoni, id-dispożizzjonijiet li jistabbilixxuh għandhom jiġu interpretati b’mod wiesa’, filwaqt li l-eċċezzjonijiet u d-derogi minnu għandhom, għall-kuntrarju, jiġu interpretati b’mod strett (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat‑3 ta’ Ġunju 1986, Kempf,
139/85
,
EU:C:1986:223
, punt
, u tal‑10 ta’ Lulju 2008, Jipa,
C‑33/07
,
EU:C:2008:396
, punt
).
Issa, bħalma rrileva l-Avukat Ġenerali, essenzjalment, fil-punti 91 u 93 tal-konklużjonijiet tiegħu, interpretazzjoni tal-Artikolu 15(1) tad-Direttiva 2004/38 fis-sens li ċ-ċittadin tal-Unjoni li kien is-suġġett ta’ deċiżjoni ta’ tkeċċija meħuda skont din id-dispożizzjoni jkun obbligat, fil-każijiet kollha, li ma jkunx preżenti fl-Istat Membru ospitanti għal perijodu minimu, pereżempju ta’ tliet xhur, sabiex ikun jista’ jinvoka dritt ġdid ta’ residenza fit-territorju ta’ dan l-Istat Membru, skont l-Artikolu 6(1) ta’ din id-direttiva, ikun jammonta għall-fatt li l-eżerċizzju ta’ dan id-dritt fundamentali jiġi suġġett għal limitazzjoni mhux prevista, la fit-Trattati u lanqas fid-Direttiva 2004/38.
Madankollu, anki jekk it-tul tal-perijodu li għadda ċ-ċittadin tal-Unjoni barra mit-territorju tal-Istat Membru ospitanti wara l-adozzjoni ta’ deċiżjoni ta’ tkeċċija meħuda fil-konfront tiegħu skont l-Artikolu 15(1) tad-Direttiva 2004/38 ma huwiex, fih innifsu, determinanti għall-finijiet tal-evalwazzjoni dwar jekk il-persuna kkonċernata temmitx ir-residenza tagħha f’dan it-territorju b’mod reali u effettiv, dan it-tul jista’ jkollu ċerta importanza fil-kuntest tal-evalwazzjoni globali msemmija fil-punt 82 ta’ din is-sentenza. Fil-fatt, iktar ma tkun twila l-assenza tal-persuna kkonċernata mit-territorju tal-Istat Membru ospitanti, iktar hija turi n-natura reali u effettiva tat-tmiem tar-residenza tagħha. Għall-kuntrarju, is-sempliċi assenza qasira ħafna, ta’ ftit jiem jew anki ta’ ftit sigħat, pjuttost tipprova li r-residenza li minnha jipprevalixxi ċ-ċittadin tal-Unjoni, skont l-Artikolu 6(1) ta’ din id-direttiva, fil-mument tar-ritorn tiegħu fit-territorju tal-Istat Membru ospitanti, tidħol, fir-realtà, fl-istess perijodu ta’ residenza f’dan it-territorju.
Fit-tieni lok, kif issostni l-Kummissjoni Ewropea, sabiex jiġi ddeterminat jekk ċittadin tal-Unjoni temmx b’mod reali u effettiv ir-residenza tiegħu skont l-Artikolu 7 tad-Direttiva 2004/38, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni, minn naħa, l-elementi kollha li juru ksur tar-rabtiet li jgħaqqdu liċ-ċittadin tal-Unjoni kkonċernat mal-Istat Membru ospitanti. Jistgħu b’mod partikolari jkollhom ċerta rilevanza, f’dan ir-rigward, talba għal tħassir minn reġistru tal-popolazzjoni, ix-xoljiment ta’ kuntratt ta’ kiri jew ta’ kuntratt ta’ provvista ta’ servizzi pubbliċi, bħall-ilma jew l-elettriku, ġarr, it-tneħħija ta’ reġistrazzjoni minn servizz ta’ integrazzjoni professjonali jew it-tmiem ta’ relazzjonijiet oħra li jippreżupponu ċerta integrazzjoni ta’ dan iċ-ċittadin tal-Unjoni f’dan l-Istat Membru.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi enfasizzat li r-rilevanza ta’ tali elementi, li tista’ tvarja skont iċ-ċirkustanzi, għandha tiġi evalwata mill-awtorità nazzjonali kompetenti fid-dawl taċ-ċirkustanzi konkreti kollha li jikkaratterizzaw is-sitwazzjoni speċifika taċ-ċittadin tal-Unjoni kkonċernat. B’mod partikolari, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni l-livell ta’ integrazzjoni tiegħu fl-Istat Membru ospitanti, it-tul tar-residenza tiegħu fit-territorju tiegħu immedjatament qabel l-adozzjoni tad-deċiżjoni ta’ tkeċċija meħuda fil-konfront tiegħu, kif ukoll is-sitwazzjoni familjari u ekonomika tiegħu.
Minbarra l-elementi preċedenti, dwar eventwali ksur tar-rabtiet li jorbtu liċ-ċittadin tal-Unjoni kkonċernat mal-Istat Membru ospitanti, għandu, min-naħa l-oħra, jittieħed inkunsiderazzjoni kull element li jikkonċerna l-perijodu ta’ assenza tiegħu mit-territorju ta’ dan l-Istat Membru wara l-adozzjoni ta’ deċiżjoni ta’ tkeċċija meħuda fil-konfront tiegħu, li għandha l-għan li tiċċara l-kwistjoni dwar jekk dan iċ-ċittadin tal-Unjoni jistax jitqies li rrisjeda effettivament barra mill-imsemmi territorju matul dan il-perijodu. F’dan ir-rigward, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni, fi kwalunkwe każ meta r-residenza tiegħu fl-Istat Membru ospitanti kienet ibbażata fuq l-Artikolu 7(1) tad-Direttiva 2004/38, l-indizji li jissuġġerixxu li l-imsemmi ċittadin tal-Unjoni ttrasferixxa ċ-ċentru tal-interessi personali, professjonali jew tal-familja tiegħu lejn Stat ieħor matul l-imsemmi perijodu.
Fuq il-konsegwenzi tal-assenza ta’ eżekuzzjoni ta’ deċiżjoni ta’ tkeċċija
Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li d-deċiżjoni ta’ tkeċċija ta’ ċittadin tal-Unjoni ma hijiex eżegwita sakemm, fid-dawl taċ-ċirkustanzi kollha li jikkaratterizzaw is-sitwazzjoni ta’ dan iċ-ċittadin, ma jistax jitqies li dan tal-aħħar temm ir-residenza temporanja tiegħu fit-territorju tal-Istat Membru ospitanti b’mod reali u effettiv. Fin-nuqqas ta’ eżekuzzjoni tad-deċiżjoni ta’ tkeċċija tiegħu, dan iċ-ċittadin tal-Unjoni jibqa’ għalhekk f’residenza irregolari f’dan it-territorju, anki meta, wara li jkun telaq temporanjament, jerġa’ jidħol fih mill-ġdid. Konsegwentement, f’tali każ, dan l-Istat Membru ma huwiex obbligat jadotta deċiżjoni ġdida ta’ tkeċċija abbażi tal-istess fatti li taw lok għad-deċiżjoni ta’ tkeċċija diġà meħuda fil-konfront ta’ dan iċ-ċittadin tal-Unjoni, skont l-Artikolu 15(1) tad-Direttiva 2004/38, iżda jista’ jibbaża ruħu fuq din id-deċiżjoni tal-aħħar sabiex jobbligah jitlaq mit-territorju tiegħu.
Dan ingħad, għandu jiġi ppreċiżat li bidla materjali fiċ-ċirkustanzi li tippermetti liċ-ċittadin tal-Unjoni jissodisfa l-kundizzjonijiet previsti fl-Artikolu 7 tal-imsemmija direttiva tkun iċċaħħad id-deċiżjoni ta’ tkeċċija li huwa s-suġġett tagħha minn kull effett u timponi, minkejja n-nuqqas ta’ eżekuzzjoni tagħha, li r-residenza tiegħu fit-territorju tal-Istat Membru kkonċernat titqies bħala regolari.
Ċertament, il-fatt li, fiż-żona Schengen, il-kontrolli fil-fruntieri interni huma, bħala prinċipju, ipprojbiti, skont l-Artikolu 22 tal-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen, jagħmel iktar diffiċli l-possibbiltà għall-awtoritajiet tal-Istat Membru ospitanti li jivverifikaw jekk iċ-ċittadin tal-Unjoni li kien is-suġġett ta’ deċiżjoni ta’ tkeċċija, adottata skont l-Artikolu 15(1) tad-Direttiva 2004/38, eżegwixxiex b’mod sħiħ din id-deċiżjoni.
Huwa wkoll minnu li, skont l-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 2004/38, bla ħsara għad-dispożizzjonijiet dwar id-dokumenti tal-ivvjaġġar, applikabbli għall-kontrolli fil-fruntieri nazzjonali, l-Istati Membri għandhom jippermettu fit-territorju tagħhom iċ-ċittadin tal-Unjoni li jkollu karta tal-identità valida jew passaport validu. Bl-istess mod, id-dritt taċ-ċittadin tal-Unjoni li jirrisjedi sa tliet xhur fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor, skont l-Artikolu 6(1) ta’ din id-direttiva, ma huwa suġġett għal ebda kundizzjoni jew formalità minbarra r-rekwiżit li jkollu tali dokument fil-pussess tiegħu.
Madankollu, ċerti dispożizzjonijiet oħra tad-Direttiva 2004/38 huma intiżi sabiex jippermettu lill-Istat Membru ospitanti jiżgura li r-residenza temporanja taċ-ċittadini ta’ Stati Membri oħra fit-territorju tagħhom issir b’mod konformi ma’ din id-direttiva.
B’mod partikolari, kif sostniet il-Kummissjoni matul is-seduta, għalkemm, skont l-Artikolu 8(1) tad-Direttiva 2004/38, il-possibbiltà għall-Istat Membru ospitanti li jimponi fuq iċ-ċittadini tal-Unjoni li jirreġistraw ruħhom mal-awtoritajiet kompetenti tapplika biss, skont it-termini stess ta’ din id-dispożizzjoni, għar-residenzi ta’ tul ta’ iktar minn tliet xhur, l-Artikolu 5(5) ta’ din id-direttiva jipprovdi li l-Istat Membru jista’ jimponi fuq il-persuna kkonċernata l-obbligu li tindika l-preżenza tagħha fit-territorju tiegħu f’terminu raġonevoli u nondiskriminatorju u li n-nuqqas ta’ osservanza ta’ dan l-obbligu tal-aħħar, bħal dak tal-obbligu ta’ reġistrazzjoni, jista’ jkun suġġett għal sanzjonijiet nondiskriminatorji u proporzjonati.
Fl-istess perspettiva, għandu jiġi rrilevat li, f’sitwazzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, fejn iċ-ċittadin tal-Unjoni jidħol f’kuntatt mal-awtoritajiet tal-Istat Membru ospitanti ftit taż-żmien wara l-iskadenza tat-terminu previst għat-tluq volontarju tiegħu mill-imsemmi territorju, dan l-Istat Membru jista’ jivverifika jekk il-preżenza ta’ dan iċ-ċittadin tal-Unjoni fit-territorju tiegħu hijiex iġġustifikata skont l-imsemmija direttiva.
Fl-aħħar nett, għandu jiżdied li deċiżjoni ta’ tkeċċija meħuda skont l-Artikolu 15(1) tad-Direttiva 2004/38 li għadha ma ġietx eżegwita ma tipprekludix id-dritt, għaċ-ċittadin tal-Unjoni kkonċernat, li jidħol fit-territorju tal-Istat Membru ospitanti, skont l-Artikolu 5 tad-Direttiva 2004/38.
Fil-fatt, għalkemm id-dritt ta’ dħul previst fl-Artikolu 5 tad-Direttiva 2004/38 jippermetti liċ-ċittadin tal-Unjoni li jiġi ammess fit-territorju ta’ Stat Membru li ma huwiex dak li tiegħu għandu n-nazzjonalità sabiex jirrisjedi hemmhekk abbażi ta’ dispożizzjoni oħra ta’ din id-direttiva, dan id-dritt ta’ dħul jista’ wkoll jiġi eżerċitat b’mod awtonomu meta dan iċ-ċittadin tal-Unjoni, li ma jkollux dritt ta’ residenza f’dan it-territorju skont l-imsemmija direttiva, jixtieq madankollu jmur regolarment fl-imsemmi territorju għal finijiet li ma humiex ta’ residenza hemmhekk. Issa, kif jirriżulta mill-punt 68 ta’ din is-sentenza, l-Artikolu 15(3) tad-Direttiva 2004/38 jipprevedi li l-Istat Membru ospitanti ma jistax jissuġġetta deċiżjoni ta’ tkeċċija msemmija fil-paragrafu 1 ta’ dan l-artikolu għal projbizzjoni ta’ dħul fit-territorju tiegħu.
Minn dan isegwi li deċiżjoni ta’ tkeċċija meħuda fil-konfront ta’ ċittadin tal-Unjoni, skont l-Artikolu 15(1) tad-Direttiva 2004/38, ma tistax tiġi invokata kontrih sakemm il-preżenza tiegħu fit-territorju tal-Istat Membru ospitanti tkun iġġustifikata skont l-Artikolu 5 ta’ din id-direttiva.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha, ir-risposta għad-domandi magħmula għandha tkun li l-Artikolu 15(1) tad-Direttiva 2004/38 għandu jiġi interpretat fis-sens li deċiżjoni ta’ tkeċċija ta’ ċittadin tal-Unjoni mit-territorju tal-Istat Membru ospitanti, adottata abbażi ta’ din id-dispożizzjoni, għar-raġuni li dan iċ-ċittadin tal-Unjoni ma għadux jibbenefika minn dritt ta’ residenza temporanja f’dan it-territorju bis-saħħa ta’ din id-direttiva, ma hijiex eżegwita b’mod sħiħ minħabba s-sempliċi fatt li l-imsemmi ċittadin tal-Unjoni telaq fiżikament mill-imsemmi territorju fit-terminu li l-imsemmija deċiżjoni tistabbilixxi għat-tluq volontarju tiegħu. Sabiex jibbenefika minn dritt ta’ residenza ġdid skont l-Artikolu 6(1) tal-imsemmija direttiva fl-istess territorju, iċ-ċittadin tal-Unjoni li kien is-suġġett ta’ tali deċiżjoni ta’ tkeċċija għandu mhux biss ikun telaq fiżikament mit-territorju tal-Istat Membru ospitanti, iżda wkoll ikun temm ir-residenza tiegħu f’dan it-territorju b’mod reali u effettiv, b’tali mod li, fil-mument tar-ritorn tiegħu fl-imsemmi territorju, ma jistax jitqies li r-residenza tiegħu tidħol, fir-realtà, fil-kontinwità tar-residenza preċedenti tiegħu fl-istess territorju. Hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika li dan huwa l-każ billi tieħu inkunsiderazzjoni ċ-ċirkustanzi konkreti kollha li jikkaratterizzaw is-sitwazzjoni speċifika taċ-ċittadin tal-Unjoni kkonċernat. Jekk minn tali verifika jirriżulta li ċ-ċittadin tal-Unjoni ma temmx ir-residenza temporanja tiegħu fit-territorju tal-Istat Membru ospitanti b’mod reali u effettiv, dan l-Istat Membru ma huwiex obbligat jadotta deċiżjoni ġdida ta’ tkeċċija abbażi tal-istess fatti li taw lok għad-deċiżjoni ta’ tkeċċija diġà meħuda fil-konfront ta’ dan iċ-ċittadin tal-Unjoni, iżda jista’ jibbaża ruħu fuq din id-deċiżjoni tal-aħħar sabiex jobbligah jitlaq mit-territorju tiegħu.
Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija dik il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.

Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Awla Manja) taqta’ u tiddeċiedi:

L-Artikolu 15(1) tad-Direttiva 2004/38/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad‑29 ta’ April 2004 dwar id-drittijiet taċ-ċittadini ta’ l-Unjoni u tal-membri tal-familja tagħhom biex jiċċaqilqu u jgħixu liberament fit-territorju ta’ l-Istati Membri u li temenda r-Regolament (KEE) Nru 1612/68 u li tħassar id-Direttivi 64/221/KEE, 68/360/KEE, 72/194/KEE, 73/148/KEE, 75/34/KEE, 75/35/KEE, 90/364/KEE, 90/365/KEE u 93/96/KEE għandu jiġi interpretat fis-sens li deċiżjoni ta’ tkeċċija ta’ ċittadin tal-Unjoni mit-territorju tal-Istat Membru ospitanti, adottata abbażi ta’ din id-dispożizzjoni, għar-raġuni li dan iċ-ċittadin tal-Unjoni ma għadux jibbenefika minn dritt ta’ residenza temporanja f’dan it-territorju bis-saħħa ta’ din id-direttiva, ma hijiex eżegwita b’mod sħiħ minħabba s-sempliċi fatt li l-imsemmi ċittadin tal-Unjoni telaq fiżikament mill-imsemmi territorju fit-terminu li l-imsemmija deċiżjoni tistabbilixxi għat-tluq volontarju tiegħu. Sabiex jibbenefika minn dritt ta’ residenza ġdid skont l-Artikolu 6(1) tal-imsemmija direttiva fl-istess territorju, iċ-ċittadin tal-Unjoni li kien is-suġġett ta’ tali deċiżjoni ta’ tkeċċija għandu mhux biss ikun telaq fiżikament mit-territorju tal-Istat Membru ospitanti, iżda wkoll ikun temm ir-residenza tiegħu f’dan it-territorju b’mod reali u effettiv, b’tali mod li, fil-mument tar-ritorn tiegħu fl-imsemmi territorju, ma jistax jitqies li r-residenza tiegħu tidħol, fir-realtà, fil-kontinwità tar-residenza preċedenti tiegħu fl-istess territorju. Hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika li dan huwa l-każ billi tieħu inkunsiderazzjoni ċ-ċirkustanzi konkreti kollha li jikkaratterizzaw is-sitwazzjoni speċifika taċ-ċittadin tal-Unjoni kkonċernat. Jekk minn tali verifika jirriżulta li ċ-ċittadin tal-Unjoni ma temmx ir-residenza temporanja tiegħu fit-territorju tal-Istat Membru ospitanti b’mod reali u effettiv, dan l-Istat Membru ma huwiex obbligat jadotta deċiżjoni ġdida ta’ tkeċċija abbażi tal-istess fatti li taw lok għad-deċiżjoni ta’ tkeċċija diġà meħuda fil-konfront ta’ dan iċ-ċittadin tal-Unjoni, iżda jista’ jibbaża ruħu fuq din id-deċiżjoni tal-aħħar sabiex jobbligah jitlaq mit-territorju tiegħu.

Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: l-Olandiż.