CELEX: 62016CJ0059
Rinviju għal deċiżjoni preliminari
Unjoni doganali
Regolament (KEE) Nru 2913/92
Kodiċi Doganali tal-Komunità
Artikolu 32(1)(e)(i)
Valur għal skopijiet doganali
Valur ta’ tranżazzjoni
Determinazzjoni
Kunċett ta’ ‘spejjeż tat-trasport’

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 32(1)(e)(i) tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2913/92, tat-12 ta’ Ottubru 1992, li jwaqqaf il-Kodiċi Doganali tal-Komunità (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 2, Vol.4, p. 307, iktar ’il quddiem il-“Kodiċi Doganali”).
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn The Shirtmakers BV u l-istaatssecretaris van Financiën (segretarju tal-istat għall-finanzi, il-Pajjiżi l-Baxxi) dwar avviż ta’ ħlas ta’ dazji doganali supplimentari indirizzat minn dan tal-aħħar lil The Shirtmakers skont l-Artikolu 32(1)(e)(i) tal-Kodiċi Doganali minħabba li l-ammont supplimentari ffatturat mill-aġent tat-trasport kien imissu ġie inkluż fl-ispejjeż tat-trasport.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
L-Artikolu 29(1) tal-Kodiċi Doganali jipprevedi:
“Il-valur doganali ta’ merkanzija importata għandu jkun il-valur tat-transazzjoni, jiġifieri, il-prezz effettivament imħallas jew li għandu jitħallas għall-merkanzija meta tinbiegħ għall-esportazzjoni lit-territorju doganali tal-Komunità, aġġustat, fejn ikun meħtieġ, skond l-Artikoli 32 u 33 […]”
L-Artikolu 32(1) ta’ dan il-kodiċi jipprovdi:
“Waqt li jkun qed jiġi stabbilit il-valur doganali taħt l-Artikolu 29, għandu jiżdied mal-prezz effettivament imħallas jew li għandu jitħallas għall-merkanzija importata:
[…]
e)
i)
l-ispejjeż tat-trasport u assigurazzjoni tal-merkanzija importata, u
ii)
it-tagħbija u spejjeż ta’ l-immaniġġjar assoċjati mat-trasport tal-merkanzija importata,
lejn il-post ta’ l-introduzzjoni fit-territorju doganali tal-Komunità.”
Id-dritt Olandiż
L-Artikolu 8:20 tal-Burgerlijk Wetboek (kodiċi ċivili) jipprevedi li l-kuntratt ta’ trasport ta’ merkanzija huwa kuntratt li permezz tiegħu waħda mill-partijiet (it-trasportatur) timpenja ruħha fir-rigward tal-parti l-oħra (il-persuna li qiegħda tibgħat) li tittrasporta beni.
Skont l-Artikolu 8:60 ta’ dan il-kodiċi ċivili, il-kuntratt intiż li jwettaq trasport ta’ merkanzija huwa kuntratt li permezz tiegħu waħda mill-partijiet (l-aġent tat-trasport) timpenja ruħha fir-rigward tal-parti kontraenti tagħha (il-prinċipal) li tikkonkludi, f’isimha, kuntratt wieħed jew iktar ma’ trasportatur għat-trasport ta’ beni li l-parti kontraenti għandha tipprovdi jew li tinkludi, f’isimha, klawżola f’wieħed jew iktar minn dawn il-kuntratti ta’ trasport.
Il-kawża prinċipali u d-domanda preliminari
The Shirtmakers timporta prodotti tessili mill-Asia. Matul il-perijodu ta’ bejn l-1 ta’ Jannar 2007 u t-30 ta’ Ġunju 2009, ġew ippreżentati diversi drabi, f’isimha u għaliha, dikjarazzjonijiet bil-għan tar-rilaxx għal ċirkulazzjoni libera ta’ prodotti tessili.
The Shirtmakers irrikorriet għas-servizzi ta’ Fracht FWO BV (iktar ’il quddiem “Fracht”) għall-finijiet tat-trasport tal-prodotti tessili lejn l-Unjoni Ewropea, tal-ħażna tagħhom fil-Pajjiżi l-Baxxi u tat-twettiq tal-formalitajiet neċessarji relatati mal-importazzjoni. Sabiex twettaq it-trasport ta’ dawn il-prodotti lejn it-territorju doganali tal-Unjoni, Fracht ikkonkludiet, f’isimha, ftehimiet ma’ kumpanniji tat-trasport. Fracht indirizzat lil The Shirtmakers fatturi li jinkludu l-ammonti li kienu ġew iffatturati lilha għat-trasport effettiv, flimkien mal-ispejjeż tagħha u mal-marġni benefiċjarju tagħha, mingħajr ma għamlet distinzjoni bejn dawn l-ammonti differenti.
L-aġenti tad-dwana, li għamlu d-dikjarazzjonijiet doganali f’isem The Shirtmakers, ħadu inkunsiderazzjoni, sabiex jiddeterminaw il-valur għal skopijiet doganali, il-prezz effettivament imħallas jew li għandu jitħallas tal-prodotti tessili, flimkien mal-ispejjeż iffatturati mill-kumpanniji tat-trasport għat-trasport effettiv ta’ dawn il-prodotti.
Wara verifika tal-kontabbiltà ta’ The Shirtmakers imwettqa wara l-importazzjoni tal-prodotti tessili, l-ispettur tad-dipartiment tat-taxxa Olandiż qies li l-valur għal skopijiet doganali kien ġie iffissat f’livell baxx wisq. Skontu, skont l-Artikolu 32(1)(e)(i) tal-Kodiċi Doganali, kien imisshom ġew miżjuda mal-prezz ta’ xiri s-somom iffatturati minn Fracht stess lil The Shirtmakers. Għal dan il-għan, dan l-ispettur talab mingħand din tal-aħħar il-ħlas tad-dazji doganali supplimentari li huwa kien qies li kienu dovuti.
The Shirtmakers ressqet quddiem ir-Rechtbank te Haarlem (qorti ta’ Haarlem, il-Pajjiżi l-Baxxi) kawża dwar l-avviżi ta’ ħlas ta’ dazji doganali li kienu ġew indirizzati lilha. Peress li r-rikors tagħha kien ġie miċħud hija appellat quddiem il-Gerechtshof Amsterdam (qorti tal-appell ta’ Amsterdam, il-Pajjiżi l-Baxxi).
Il-Gerechtshof Amsterdam (qorti tal-appell ta’ Amsterdam, il-Pajjiżi l-Baxxi) qieset, filwaqt li rreferiet għall-punt 30 tas-sentenza tas-6 ta’ Ġunju 1990, Unifert (
C‑11/89
,
EU:C:1990:237
), li l-“ispejjeż tat-trasport” imsemmija fl-Artikolu 32(1)(e)(i) tal-Kodiċi Doganali jkopru l-ispejjeż kollha, kemm dawk prinċipali kif ukoll dawk anċillari, marbuta maċ-ċaqliq tal-merkanzija, u, għaldaqstant, ċaħdet l-argument ta’ The Shirtmakers li s-somom relatati mal-intervent ta’ Fracht li huma inklużi fis-somom li kienu ġew iffatturati lilha ma jikkostitwixxux spejjeż tat-trasport fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni.
Il-qorti tar-rinviju, adita bl-appell mid-deċiżjoni tal-Gerechtshof Amsterdam (qorti tal-appell ta’ Amsterdam, il-Pajjiżi l-Baxxi), tfakkar li l-Artikolu 32(1)(e) tal-Kodiċi Doganali huwa bbażat fuq l-Artikolu 8 tal-Ftehim dwar l-implementazzjoni tal-Artikolu VII tal-Ftehim Ġenerali dwar it-Tariffi u l-Kummerċ tal-1994 (
ĠU 1994, L 336, p. 119
). Hija tirrileva li t-trasportaturi effettivi ttrasportaw il-prodotti tessili permezz tal-ajru jew tal-baħar lejn it-territorju doganali tal-Unjoni, inkambju għall-ħlas ta’ ċertu somom minn Fracht, li sussegwentement iffatturat dawn is-somom lil The Shirtmakers filwaqt li żiedet magħhom onorarji għar-remunerazzjoni tal-intervent tagħha mingħajr, madankollu, ma għamlet distinzjoni espressa bejn l-ispejjeż li kienu ġew iffatturati lilha mit-trasportaturi effettivi u l-onorarji li jirremuneraw l-intervent tagħha.
Hija għalhekk tistaqsi jekk il-kunċett ta’ “spejjeż tat-trasport”, fis-sens tal-Artikolu 32(1)(e)(i) tal-Kodiċi Doganali, ikoprix biss is-somom iffatturati għat-trasport effettiv tal-merkanzija jew jekk dan il-kunċett ikoprix ukoll l-ammonti ffatturati minn intermedjarji bħala remunerazzjoni għall-intervent tagħhom fl-organizzazzjoni tat-trasport effettiv.
Il-qorti tar-rinviju tqis li l-ispejjeż tat-trasport bil-baħar, bl-art jew bl-ajru tal-merkanzija importata jikkostitwixxu spejjeż inerenti għat-trasport effettiv ta’ din il-merkanzija, jiġifieri spejjeż neċessarjament indotti minn dan it-trasport. Dawn l-ispejjeż jistgħu jiġu distinti mill-ispejjeż relatati ma’ operazzjonijiet li, għalkemm huma relatati mat-twettiq effettiv tat-trasport, ma humiex indispensabbli. Din l-opinjoni hija kkorroborata mill-ġabra ta’ testi dwar il-valur għal skopijiet doganali, redatta mill-kumitat tal-Kodiċi Doganali (TAXUD/800/2002-FR), li tipprovdi li onorarji ta’ 5 % tal-ispejjeż tat-trasport miġbura mill-kumpannija tal-ajru li wettqet it-trasport, għas-servizzi relatati mal-irkupru tal-ispejjeż mingħand id-destinatarju, li hija pprovdiet, ma humiex koperti mill-Artikolu 32(1)(e) tal-Kodiċi Doganali.
Madankollu, meta l-importatur jirrikorri għas-servizzi ta’ intermedjarju għat-trasport effettiv, li jiffattura onorarji għal dan il-għan, jista’ jiġi sostnut, skont il-qorti tar-rinviju, li r-rabta manifesta mat-trasport effettiv teżiġi li dawn is-somom iffatturati kollha jiġu kklassifikati bħala spejjeż tat-trasport, b’mod li dawn is-somom għandhom jiżdiedu mal-prezz ta’ xiri tal-merkanzija importata.
Barra minn hekk il-qorti tar-rinviju tqis li, sabiex jiġi ddeterminat jekk is-somma ffatturata mill-fornitur tas-servizzi tat-trasport għandhiex tittieħed inkunsiderazzjoni sabiex jiġi ddeterminat il-valur għal skopijiet doganali, għandha ssir distinzjoni skont il-kuntratt li ġie konkluż mill-importatur. Għaldaqstant, fil-kuntest ta’ kuntratt ta’ trasport ta’ merkanzija fis-sens tal-Artikolu 8:20 tal-kodiċi ċivili, tali fornitur ta’ servizzi jista’ jimpenja ruħu fir-rigward tax-xerrej li jittrasporta merkanzija lejn it-territorju tal-Unjoni, mingħajr max-xerrej ikun jaf jekk dan it-trasport huwiex ser isir minn dan il-fornitur jew minn operatur ieħor. F’dan il-każ, skont il-qorti tar-rinviju, is-somom kollha ffatturati lix-xerrej mill-fornitur ta’ servizzi għandhom jiġu kklassifikati bħala spejjeż tat-trasport u għandhom jiżdiedu mal-prezz ta’ xiri tal-merkanzija importata. Min-naħa l-oħra, fil-każ ta’ kuntratt ta’ kummissjoni ta’ trasport fis-sens tal-Artikolu 8:60 tal-kodiċi ċivili, li abbażi tiegħu l-fornitur ta’ servizzi jimpenja ruħu li jassumi r-rwol ta’ intermedjarju jew li jorganizza t-trasport, l-onorarji li jirremuneraw l-attività tiegħu jistgħu ma jikkostitwixxux “spejjeż tat-trasport” fis-sens tal-Artikolu 32(1)(e)(i) tal-Kodiċi Doganali.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Hoge Raad der Nederlanden (qorti suprema tal-Pajjiżi l-Baxxi) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u li tagħmel id-domanda preliminari li ġejja lill-Qorti tal-Ġustizzja:
“L-Artikolu 32(1)(e)(i) tal-Kodiċi Doganali tal-Komunità għandu jiġi interpretat fis-sens li ‘l-ispejjeż tat-trasport’ ifissru l-ammonti ffatturati mit-trasportaturi effettivi tal-merkanzija importata, inkluż fil-każ li dawn it-trasportaturi ma jkunux iffatturaw dawn l-ammonti direttament lix-xerrej tal-merkanzija importata, iżda lil operatur ieħor li jkun ikkonkluda l-kuntratti ta’ trasport mat-trasportaturi effettivi f’isem ix-xerrej tal-merkanzija importata u li jkun iffattura lil dan ix-xerrej ammonti ogħla minħabba l-intervent tiegħu sabiex jitwettaq it-trasport?”
Fuq id-domanda preliminari
Permezz tad-domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk l-Artikolu 32(1)(e)(i) tal-Kodiċi Doganali għandux jiġi interpretat fis-sens li l-kunċett ta’ “spejjeż tat-trasport”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, jinkludi l-ammont supplimentari ffatturat mill-aġent tat-trasport lill-importatur, li jikkorrispondi għall-marġni benefiċjarju u għall-ispejjeż ta’ dan l-aġent, fir-rigward tas-servizz tiegħu ta’ organizzazzjoni tat-trasport tal-merkanzija importata lejn it-territorju doganali tal-Unjoni.
L-ewwel nett, għandu jiġi rrilevat li l-kunċett ta’ “spejjeż tat-trasport” ma huwiex iddefinit fil-Kodiċi Doganali u li dan tal-aħħar ma jinkludi ebda riferiment għad-dritt tal-Istati Membri sabiex jiġu ddeterminati s-sens u l-portata ta’ dan il-kunċett.
F’dan ir-rigward, qabel kollox hemm lok li jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, mir-rekwiżiti kemm tal‑applikazzjoni uniformi tad‑dritt tal‑Unjoni kif ukoll mill‑prinċipju ta’ ugwaljanza jirriżulta li l‑kliem ta’ dispożizzjoni tad‑dritt tal‑Unjoni li ma tinkludi l‑ebda riferiment speċifiku għad‑dritt tal‑Istati Membri sabiex jiġu ddeterminati s‑sens u l‑portata tagħha għandhom normalment, fl‑Unjoni Ewropea kollha, jiġu interpretati b’mod awtonomu u uniformi fejn din l‑interpretazzjoni tkun waħda studjata fid‑dawl tal‑kuntest tad‑dispożizzjoni u tal‑għan imfittex mil‑leġiżlazzjoni inkwistjoni (sentenzi tat-3 ta’ Settembru 2014, Deckmyn u Vrijheidsfonds,
C‑201/13
,
EU:C:2014:2132
, punt
, kif ukoll tat-12 ta’ Diċembru 2013, Christodoulou et,
C‑116/12
,
EU:C:2013:825
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Għaldaqstant, il-kunċett ta’ “spejjeż tat-trasport” li jinsab fl-Artikolu 32(1)(e)(i) tal-Kodiċi Doganali, għandu, minn naħa, jitqies bħala kunċett awtonomu tad-dritt tal-Unjoni u, min-naħa l-oħra, jiġi interpretat b’teħid inkunsiderazzjoni tal-għan imfittex mil-leġiżlazzjoni inkwistjoni u tal-kuntest li taħtu dan l-artikolu jaqa’.
Sussegwentement għandu jiġi rrilevat li, fis-sentenza tas-6 ta’ Ġunju 1990, Unifert (
C‑11/89
,
EU:C:1990:237
), il-Qorti tal-Ġustizzja interpretat dan il-kunċett li kien jinsab fl-Artikolu 8(1)(e)(i) tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 1224/80, tat-28 ta’ Mejju 1980, dwar il-valur għal skopijiet doganali tal-merkanzija (
ĠU 1980, L 134, p. 1
), li l-kliem tiegħu ġew riprodotti fl-Artikolu 32(1)(e)(i) tal-Kodiċi Doganali.
Fil-punt 30 ta’ din is-sentenza, il-Qorti tal-Ġustizzja qieset li “l-espressjoni ‘spejjeż tat-trasport’ għandha tiftiehem bħala li tkopri l-ispejjeż kollha, kemm jekk prinċipali kif ukoll jekk anċillari, marbuta maċ-ċaqliq tal-merkanzija lejn it-territorju Doganali tal-[Unjoni]”. Hija ddeċidiet ukoll li l-“ispejjeż ta’ kontrostallija, li jikkonsistu f’kumpensi previsti, favur is-sid ta’ bastiment, mill-kuntratt ta’ trasport bil-baħar u intiżi għall-kumpens tad-dewmien subit waqt it-tgħabija tal-bastiment, għandhom jitqiesu bħala li jaqgħu taħt il-kunċett ta’ ‘spejjeż tat-trasport’”.
Hekk kif isostnu l-Gvern Olandiż u l-Kummissjoni Ewropea, minn naħa, mill-punt 30 tas-sentenza tas-6 ta’ Ġunju 1990, Unifert (
C‑11/89
,
EU:C:1990:237
), u, b’mod partikolari, mill-użu mill-Qorti tal-Ġustizzja tal-kliem “kollha” u “prinċipali jew anċillari” jirriżulta li l-kunċett ta’ “spejjeż tat-trasport” għandu jiġi interpretat b’mod wiesa’. Min-naħa l-oħra, il-kriterju determinanti sabiex spejjeż ikunu jistgħu jitqiesu bħala “spejjeż tat-trasport”, fis-sens tal-Artikolu 32(1)(e)(i) tal-Kodiċi Doganali, huwa li dawn ikunu marbuta maċ-ċaqliq ta’ merkanzija lejn it-territorju doganali tal-Unjoni, irrispettivament mill-kwistjoni dwar jekk dawn l-ispejjeż humiex inerenti jew neċessarji għat-trasport effettiv ta’ din il-merkanzija.
Għaldaqstant, l-“ispejjeż tat-trasport” fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni ma humiex neċessarjament limitati għall-ammonti ffatturati mit-trasportaturi li jwettqu huma stess it-trasport tal-merkanzija importata. Is-somom iffatturati minn fornituri oħra ta’ servizzi, bħal aġent tat-trasport, jistgħu jikkostitwixxu tali spejjeż jekk dawn ikunu marbuta maċ-ċaqliq tal-merkanzija lejn it-territorju doganali tal-Unjoni.
Sa fejn fil-kawża prinċipali, l-ammont supplimentari ffatturat mill-aġent tat-trasport lil The Shirtmakers jikkorrispondi għal spejjeż li dan l-aġent sostna għall-organizzazzjoni tat-trasport ta’ merkanzija lejn it-territorju doganali tal-Unjoni kif ukoll għall-marġni benefiċjarju tiegħu, dan l-ammont supplimentari għandu jitqies bħala marbut maċ-ċaqliq ta’ din il-merkanzija lejn it-territorju doganali tal-Unjoni. Għaldaqstant, dawn l-ispejjeż jikkostitwixxu spejjeż tat-trasport fis-sens tal-Artikolu 32(1)(e)(i) tal-Kodiċi Doganali.
Fl-aħħar nett, tali interpretazzjoni hija konformi mal-għanijiet li l-leġiżlazzjoni tal-Unjoni dwar l-evalwazzjoni għal skopijiet doganali trid tilħaq. Fil-fatt, skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, din il-leġiżlazzjoni hija intiża sabiex tistabbilixxi sistema ekwa, uniformi u newtrali li teskludi l-użu ta’ valuri għal skopijiet doganali arbitrarji jew fittizji Il-valur għal skopijiet doganali għandu għaldaqstant jirrifletti l-valur ekonomiku reali ta’ merkanzija importata u għandu jieħu inkunsiderazzjoni l-elementi kollha ta’ din il-merkanzija li għandhom valur ekonomiku (sentenza tad-19 ta’ Marzu 2009, Mitsui & Co. Deutschland,
C‑256/07
,
EU:C:2009:167
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Barra minn hekk, kuntrarjament għal dak li tidher li qed tissuġġerixxi l-qorti tar-rinviju, il-kunċett ta’ “spejjeż tat-trasport” fis-sens tal-Artikolu 32(1)(e)(i) tal-Kodiċi Doganali ma jistax jiddependi mill-kategorija ta’ kuntratt, iddefinita mid-dritt nazzjonali, li għaliha jappartjeni l-kuntratt ikkunsidrat, konkluż bejn l-importatur u l-aġent tat-trasport, sa fejn dan il-kunċett huwa kunċett awtonomu tad-dritt tal-Unjoni.
Barra minn hekk, il-konklużjoni Nru 8 tal-ġabra ta’ testi dwar il-valur għal skopijiet doganali (TAXUD/800/2002-EN), li għaliha tirreferi l-qorti tar-rinviju, ma hijiex ta’ natura li tikkontesta l-konklużjoni li tinsab fil-punt 24 ta’ din is-sentenza. Fil-fatt, is-sitwazzjoni li għaliha din il-konklużjoni tirreferi tirrigwarda forma speċifika ta’ provvista ta’ servizzi, jiġifieri l-irkupru tal-ispejjeż tat-trasport, li ma hijiex inkwistjoni fil-kawża prinċipali.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, hemm lok li r-risposta għad-domanda magħmula mill-qorti tar-rinviju tkun li l-Artikolu 32(1)(e)(i) tal-Kodiċi Doganali għandu jiġi interpretat fis-sens li l-kunċett ta’ “spejjeż tat-trasport”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, jinkludi l-ammont supplimentari ffatturat mill-aġent tat-trasport lill-importatur, li jikkorrispondi għall-marġni benefiċjarju u għall-ispejjeż ta’ dan l-aġent, fir-rigward tas-servizz tiegħu ta’ organizzazzjoni tat-trasport tal-merkanzija importata lejn it-territorju doganali tal-Unjoni.
Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.

Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (L-Għaxar Awla) taqta’ u tiddeċiedi:

L-Artikolu 32(1)(e)(i) tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2913/92, tat-12 ta’ Ottubru 1992, li jwaqqaf il-Kodiċi Doganali tal-Komunità, għandu jiġi interpretat fis-sens li l-kunċett ta’ “spejjeż tat-trasport”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, jinkludi l-ammont supplimentari ffatturat mill-aġent tat-trasport lill-importatur, li jikkorrispondi għall-marġni benefiċjarju u għall-ispejjeż ta’ dan l-aġent, fir-rigward tas-servizz tiegħu ta’ organizzazzjoni tat-trasport tal-merkanzija importata lejn it-territorju doganali tal-Unjoni Ewropea.

Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: l-Olandiż.