CELEX: 62018CJ0105
Rinviju għal deċiżjoni preliminari
Prinċipju ta’ min iniġġes iħallas
Direttiva 2000/60/KE
Artikolu 9(1)
Irkupru tal-ispejjeż għal servizzi marbuta mal-użu tal-ilma
Regoli komuni għas-suq intern tal-elettriku
Direttiva 2009/72/KE
Artikolu 3(1)
Prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni
Artikolu 107(1) TFUE
Għajnuna mill-Istat
Ħlas għall-użu tal-ilmijiet interni għall-produzzjoni ta’ enerġija elettriku
Ħlas dovut biss mill-produtturi ta’ enerġija idroelettrika li joperaw f’baċiri tal-ilma inter-Komunitarji

It-talbiet għal deċiżjoni preliminari jirrigwardaw l-interpretazzjoni tal-Artikolu 191(2) TFUE, tal-Artikolu 9(1) tad-Direttiva 2000/60/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-23 ta’ Ottubru 2000 li tistabilixxi qafas għal azzjoni Komunitarja fil-qasam tal-politika ta’ l-ilma (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol. 5, p. 275), tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 2009/72/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-13 ta’ Lulju 2009 dwar ir-regoli komuni għas-suq intern fil-qasam tal-elettriku u li temenda d-Direttiva 2003/54/KE (ĠU 2009, L 211, p. 55), kif ukoll tal-Artikolu 107(1) TFUE.
Dawn it-talbiet tressqu fil-kuntest ta’ tilwima bejn, minn naħa, l-Asociación Española de la Industria Eléctrica (UNESA) kif ukoll diversi produtturi Spanjoli oħra ta’ enerġija idroelettrika u, min-naħa l-oħra, l-Administración General del Estado (l-Amministrazzjoni Ġenerali tal-Istat, Spanja), dwar il-legalità tal-ħlas għall-użu tal-ilmijiet interni għall-produzzjoni ta’ enerġija elettrika.

Il-kuntest ġuridiku

Id-dritt tal-Unjoni

Id-Direttiva 2000/60
Il-premessa 13 tad-Direttiva 2000/60 tipprovdi:
“Hemm diversi kundizzjonijiet u ħtiġiet fil-Komunità li jeħtieġu soluzzjonijiet speċifiċi differenti. Id-diversità trid tiġi kunsidrata fl-ippjanar u l-eżekuzzjoni ta’ miżuri biex tkun żgurata l-protezzjoni u l-użu sostenibbli ta’ l-ilma fil-qafas tal-baċin tax-xmara. Id-deċiżjonijiet iridu jittieħdu viċin kemm jisa’ jkun tal-lokazzjonijiet fejn l-ilma huwa affetwat jew użat. Trid tingħata prijorità għal azzjoni li taqa’ taħt ir-responsabbiltà tal-Istati Membri mit-tfassil ta’ programmi ta’ miżuri aġġustati għal kundizzjonijiet reġjonali u lokali.”
L-Artikolu 4 ta’ din id-direttiva jipprovdi:
“Meta l-programmi ta’ miżuri speċifikati fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara ikunu qed isiru operazzjonali:
a)      għall-ilma tal-wiċċ
(i) L-Istati Membri jridu jimplimentaw il-miżuri meħtieġa biex jipprevjenu deterjorazzjoni tal-istat ta’ kull korp ta’ l-ilma tal-wiċċ, bla ħsara għall-applikazzjoni ta’ paragrafi 6 u 7 u mingħajr preġudizzju għal paragrafu 8;
(ii)      L-Istati Membri jridu jipproteġu, jenfazizzaw u jsaħħu l-korpi kollha ta’ l-ilma tal-wiċċ, bla ħsara għall-applikazzjoni ta’ sottoparagrafu (iii) għal korpi ta’ l-ilma artifiċjali u modifikati ħafna, bil-ħsieb li jinkiseb stat tajjeb ta’ l-ilma tal-wiċċ mhux aktar tard minn 15 il-sena wara d-data tad-dħul fis-seħħ ta’ din id-Direttiva, bi qbil mad-disposizzjonijiet imniżżla fl-Anness V, bla ħsara għall-applikazzjoni ta’ estensjonijiet determinati skond paragrafu 4 u għall-applikazzjoni ta’ paragrafi 5, 6 u 7 mingħajr preġudizzju għal paragrafu 8;
(iii)      L-Istati Membri jridu jipproteġu u jiżviluppaw il-korpi ta’ l-ilma kollha artifiċjali u modifikati ħafna, bil-mira li jinkiseb stat tajjeb ta’ ilma tal-wiċċ kimiku u potenzjal ekoloġiku tajjeb mhux aktar tard minn 15-il sena wara d-data tad-dħul fis-seħħ ta’ din id-Direttiva, bi qbil mad-disposizzjonijiet imniżżla fl-Anness V, bla ħsara għall-applikazzjoni ta’ estensjonijiet determinati skond paragrafu 4 u għall-applikazzjoni ta' paragrafi 5, 6 u 7 mingħajr preġudizzju għal paragrafu 8;
(iv)      L-Istati Membri jridu jimplimentaw il-miżuri meħtieġa skond l-Artikolu 16(1) u (8), bil-mira li progressivament jitnaqqas it-tniġġiż minn sustanzi prioritarji u jitwaqqfu jew jitwaqqfu f’fażijiet emmissjonijiet, ħruġ u telf ta’ sustanzi prijoritajri perikolużi;
mingħajr preġudizzju għall-ftehim internazzjonali relevanti imsemmija fl-Artikolu 1 għall-partijiet konċernati;
[...]”
L-Artikolu 9 tal-imsemmija direttiva jipprevedi:
“1.      L-Istati Membri jridu jikkunsidraw il-prinċipju ta’ rkuprar ta’ l-ispejjeż tas-servizzi ta’ l-ilma, inklużi l-ispejjeż ta’ l-ambjent u tar-riżorsi, wara li jiġu kkunsidrati l-analiżi ekonomiċi imwettqa skond l-Anness III, u bi qbil partikolarment mal-prinċipju ta’ minn iniġġes iħallas.
L-Istati Membri jridu jiżguraw sa’ s-sena 2010
–      li l-politika ta’ l-apprezzament ta’ l-ilma tipprovdi inċentivi adegwati għall-utenti biex jużaw ir-riżorsi ta’ l-ilma effiċjentament, u b’hekk jikkontribwixxu għall-għanijiet ambjentali ta’ din id-Direttiva,
–      kontribuzzjoni adegwata ta’ użu effiċjenti ta’ l-ilma, imqassam għall-anqas ġo l-industrija, djar u agrikoltura, għall-irkuprar tal-ispejjeż tas-servizzi ta’ l-ilma, bażati fuq l-analiżi ekonomiċi imwettqa skond l-Anness III u jiġi kunsidrat il-prinċipju ta’ minn iniġġes iħallas.
L-Istati Membri jistgħu meta qed jagħmlu dan, jikkunsidraw l-effetti soċjali, ambjentali u ekonomiċi tal-irkupru kif ukoll il-kundizzjonijiet ġeografiċi u klimatiċi tar-reġjun jew reġjuni affetwati.
2.      L-Istati Membri għandhom jirraportaw fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara fuq il-passi pjanati għall-implimentazzjoni ta’ paragrafu 1 li għandhom jikkontribwixxu għall-kisba ta’ l-għanijiet ambjentali ta’ din id-Direttiva u fuq il-kontribuzzjoni magħmula minn użi varji ta’ l-ilma għall-irkuprar ta’ l-ispejjeż tas-servizzi ta’ l-ilma.
3.      Xejn f’dan l-Artikolu ma’ għandu jipprevjeni l-finanzjament ta’ miżuri preventivi partikolari jew miżuri rimedjali sabiex jinkisbu l-għanjiet ta' din id-Direttiva.
[...]”
L-Artikolu 11 ta’ din l-istess direttiva jipprevedi:
“1.      Kull Stat Membru jrid jiżgura li jkun stabbilit għal kull distrett tal-baċin tax-xmara, jew għall-parti ta’ distrett internazzjonali tal-baċin tax-xmara fi ħdan it-territorju tiegħu, programm ta’ miżuri, b’konsiderazzjoni tar-riżultati ta’ l-analiżi meħtieġa taħt l-Artikolu 5, sabiex jinkisbu l-għanijiet imwaqqfa taħt l-Artikolu 4.  Dawn il-programmi ta’ miżuri jistgħu jirreferu għal miżuri li joħorġu minn leġislazzjoni adottata f’livell nazzjonali u tkopri t-territorju kollu ta’ Stat Membru. Fejn hu xieraq, Stat Membru jista’ jadotta miżuri applikabbli għad-distretti kollha tal-baċin tax-xmara u/jew il-parti ta’ distretti internazzjonali tal-baċin tax-xmara li jaqa’ fi ħdan it-territorju tiegħu.
2.       Kull programm ta’ miżuri jrid jinkludi l-miżuri ‛bażiċi’ speċifikati f’paragrafu 3 u, fejn meħtieġ, miżuri ‛supplimentari’.
3.      ‛Miżuri bażiċi’ huma l-ħtiġiet minimi li jridu jiġu mħarsa u jikkonsistu f’:
[...]
b)      miżuri meqjusa xierqa għall-iskopijiet ta’ l-Artikolu 9;
[...]”
L-Anness III tad-Direttiva 2000/60 intitolat “Analiżi ekonomiċi” huwa fformulat kif ġej:
“L-analiżi ekonomiċi jridu jikkontjenu biż-żejjed informazzjoni f’dettal suffiċenti (b’kunsiderazzjoni tal-ispejjeż assoċjati mal-kollezzjoni tad-data relevanti) sabiex:
a)      isiru l-kalkolazzjonijiet relevanti meħtieġa biex jiġu konsidrati taħt l-Artikolu 9 il-prinċipju ta’ rkuprar tal-ispejjeż tas-servizzi ta’ l-ilma, b’konsiderazzjoni ta’ previżjonijiet ta’ żmien twil jew forniment u talba għal ilma fid-distrett tal-baċin tax-xmara u, fejn meħtieġ:
–        stimi tal-volum, prezzijiet u spejjeż assoċjati mas-servizzi ta’ l-ilma, u
–        stimi ta’ investimenti relevanti inklużi previżjonijiet ta’ ċerta investimenti;
b)      isiru ġudiżżji fuq l-aktar kombinazzjonijiet ta’ miżuri li jiffrankaw il-flus fir-rigward ta’ l-użu ta’ l-ilma biex jiġu inklużi fil-programm ta miżuri taħt l-Artikolu 11 bbażat fuq stimi ta' l-ispejjeż potenzjali ta’ dawn il-miżuri. ”

Id-Direttiva 2009/72
Taħt it-titolu “Suġġett u Kamp ta’ applikazzjoni”, l-Artikolu 1 tad-Direttiva 2009/72 jipprevedi:
“Din id-Direttiva tistabbilixxi regoli komuni għall-ġenerazzjoni, it-trasmissjoni, id-distribuzzjoni u l-provvista tal-elettriku, flimkien ma’ dispożizzjonijiet għall-ħarsien tal-konsumatur, bil-għan li jittejbu u jiġu integrati s-swieq kompetittivi tal-enerġija fil-Komunità. Din tistabbilixxi wkoll ir-regoli li jikkonċernaw l-organizzazzjoni u t-tħaddim tas-settur tal-elettriku, l-aċċess miftuħ għas-suq, il-kriterji u l-proċeduri applikabbli għal sejħat ta’ offerti u l-għoti ta’ awtorizzazzjonijiet, kif ukoll it-tħaddim ta’ sistemi. Id-Direttiva tiddefinixxi wkoll l-obbligi ta’ servizz universali u d-drittijiet tal-konsumaturi tal-elettriku u tiċċara l-obbligi tal-kompetizzjoni.”
L-Artikolu 3(1) u (2) tad-Direttiva 2009/72 jipprovdi:
“1.       L-Istati Membri għandhom jiżguraw, abbażi tal-organizzazzjoni istituzzjonali tagħhom u b’kont dovut għall-prinċipju tas-sussidjarjetà, li, mingħajr preġudizzju għall-paragrafu 2, l-impriżi tal-elettriku jiħaddmu konformement mal-prinċipji ta’ din id-Direttiva bil-ħsieb li jintlaħaq suq kompetittiv, sigur, u ambjentalment sostenibbli fil-qasam tal-elettriku, u dawn ma għandhomx jiddiskriminaw bejn dawk l-impriżi fejn jikkonċerna d-drittijiet jew l-obbligi tagħhom.
2.      B’konsiderazzjoni sħiħa għad-dispożizzjonijiet relevanti tat-Trattat, b’mod partikolari l-Artikolu 86 tiegħu, l-Istati Membri jistgħu jimponu fuq impriżi li jkunu qed jaħdmu fis-settur tal-elettriku, u fl-interess ekonomiku ġenerali, l-obbligi tas-servizz pubbliku li jistgħu jkunu marbuta mas-sigurtà, inkluża s-sigurtà tal-provvista, ir-regolarità, il-kwalità u l-prezz tal-provvisti u l-protezzjoni ambjentali, inklużi l-effiċjenza fl-użu tal-enerġija, ill-enerġija minn sorsi li jiġġeddu u l-protezzjoni tal-klima.  ali obbligi għandhom ikunu definiti b’mod ċar, trasparenti, mhux diskriminatorji, verifikabbli u għandhom jiggarantixxu l-ugwaljanza tal-aċċess lill-impriżi tal-elettriku Komunitarji għall-konsumaturi nazzjonali.  Fir-rigward tas-sigurtà tal-provvista, l-effiċjenza fl-użu tal-enerġija/il-ġestjoni tad-domanda kif ukoll il-kisba tal-għanijiet ambjentali u tal-għanijiet fir-rigward tal-enerġija minn sorsi li jiġġeddu, kif imsemmi f’dan il-paragrafu, l-Istati Membri jistgħu jintroduċu l-implimentazzjoni ta’ ppjanar għal perjodu fit-tul, meta titqies il-possibilità li terzi persuni jitolbu aċċess għas-sistema.”

Id-dritt Spanjol

Il-Liġi Fiskali dwar l-Enerġija
Il-preambolu tal-Ley 15/2012, de medidas fiscales para la sostenibilidad energética (il-Liġi 15/2012 dwar Miżuri Fiskali għall-Iżvilupp tal-Enerġija b’Mod Sostenibbli), tas-27 ta’ Diċembru 2012 (BOE Nru 312 tat-28 ta’ Diċembru 2012, p. 88081, iktar ’il quddiem il-“Liġi Fiskali dwar l-Enerġija”) jipprovdi:
“[Din il-liġi] għandha l-għan li tadatta s-sistema fiskali tagħna għal użu iktar effiċjenti u iktar favur l-ambjent, u għal żvilupp sostenibbli, valuri li jispiraw din ir-riforma fiskali, u bħala tali skont il-prinċipji bażiċi li jirregolaw il-politika fiskali, tal-enerġija u, ċertament, ambjentali tal-Unjoni Ewropea[...].
[...]
[...] B’hekk, wieħed mill-pedamenti ta’ din ir-riforma fiskali huwa li jkunu internalizzati spejjeż ambjentali li jirriżultaw mill-produzzjoni tal-elettriku [...]. B’dan il-mod, [din] il-liġi għandha sservi ta’ stimulu biex intejbu livelli ta’ effiċjenza fl-enerġija u fl-istess waqt niżguraw li nimmaniġġaw sewwa r-riżorsi naturali u li nkomplu ntejbu l-mudell il-ġdid ta’ żvilupp sostenibbli, kemm minn aspett ekonomiku u soċjali, kif ukoll minn aspett ambjentali. Din ir-riforma tikkontribwixxi wkoll għall-integrazzjoni tal-politiki ambjentali fis-sistema fiskali tagħna [...]. Għal dan l-għan, dan l-Att jirregola tliet taxxi ġodda:  [...] [il-]ħlas għall-użu ta’ ilmijiet interni għall-produzzjoni tal-elettriku [...]
Fl-aħħar nett, it-Titolu IV ta’ din il-liġi jimmodifika t-test ikkonsolidat tal-Liġi dwar l-Ilma approvat mir-Real Decreto Legislativo 1/2001 de 20 de julio (id-Digriet Leġiżlattiv Irjali 1/2001, tal-20 ta’ Lulju, iktar ’il quddiem il-“Liġi dwar l-Ilma”).
B’mod partikolari, dan it-Titolu jirregola s-sistema ekonomika-finanzjarja għall-użu tar-riżorsi ta’ ilma pubbliku. B’hekk jipprovdi li l-amministrazzjonijiet pubbliċi kompetenti, bis-saħħa tal-prinċipju ta’ rkupru ta’ spejjeż, u meqjusa previżjonijiet ekonomiċi fit-tul, għandhom jistabbilixxu l-mekkaniżmi adatti biex l-ispejjeż ta’ servizzi relatati mal-immaniġġar tal-ilma, inklużi spejjeż ambjentali u għal riżorsi, jgħaddu għal għand dawk li jagħmlu l-aħħar użu minnhom.
L-Artikoli 112 u 114 [tal-Liġi dwar l-ilma] jipprevedu erba’ taxxi differenti marbuta mal-ilma: il-ħlas għall-użu tal-beni pubbliċi, il-ħlas għar-rimi, impost fuq ir-rimi f’ilmijiet pubbliċi, il-ħlas għar-regolarizzazzjoni, impost fuq il-profitt privat miksub sussegwentement għal xogħlijiet ta’ [regolarizzazzjoni mwettqa mill-Istat], u d-drittijiet għall-użu tal-ilma, imposti fuq il-profitt privat miksub wara xogħlijiet imwettqa mill-Istat minbarra x-xogħlijiet ta’ regolarizzazzjoni.
[...] Fil-preżent il-kwalità ġenerali tal-ilmijiet interni Spanjoli tagħmel il-protezzjoni tagħhom meħtieġa biex jitħares wieħed mir-riżorsi naturali meħtieġa għas-soċjetà. F’dan ir-rigward, għandha tissaħħaħ il-politika għall-protezzjoni ta’ ilma pubbliku. Għal dan l-għan jeħtieġ li jinkisbu riżorsi li għandhom jiġu pprovduti minn dawk li jiksbu benefiċċju mill-użu privat tagħhom jew li huma jużaw speċifikament għall-produzzjoni tal-elettriku.
L-għan ta’ din l-emenda, għalhekk, huwa li jiġi applikat ħlas ġdid għal beni pubbliċi deskritti fl-Artikolu 2(a) [tal-Liġi dwar l-Ilma], jiġifieri għall-użu jew għall-iżvilupp ta’ ilmijiet interni għal sfruttament idroelettriku.”
L-Artikolu 29 tal-Liġi Fiskali dwar l-Enerġija jemenda l-Liġi dwar l-Ilma permezz tal-inklużjoni tal-Artikolu 112 bis fiha li huwa fformulat kif ġej:
“Artikolu 112 bis Ħlas għall-użu tal-ilmijiet interni għall-produzzjoni ta’ enerġija elettrika.
1.      L-użu u l-isfruttament tal-beni pubbliċi msemmija fl-Artikolu 2(a) ta’ din il-liġi, għall-produzzjoni ta’ enerġija elettrika għandhom ikunu suġġetti għal taxxa, magħrufa bħala ħlas għall-użu tal-ilmijiet interni għall-produzzjoni ta’ enerġija elettrika, maħsuba għall-protezzjoni u t-titjib tar-riżorsi ta’ ilma pubbliku.
2.      Il-ħlas ikun dovut mal-għoti inizjali u maż-żamma kull sena tal-konċessjoni idroelettrika u jkun pagabbli fl-ammont korrispondenti u fil-perijodi indikati fil-kundizzjonijiet tal-imsemmija konċessjoni jew awtorizzazzjoni.
3.      Dawk li jkunu obbligati jħallsu t-taxxa għandhom ikunu l-konċessjonarji jew, skont il-każ, dawk surrogati għalihom.
4.      Il-bażi taxxabbli tal-ħlas għandha tiġi stabbilita mill-Awtorità tal-Baċir [l-organu ta’ ġestjoni] u għandha tkun il-valur ekonomiku tal-enerġija idroelettrika prodotta, imkejjel skont l-ispejjeż tal-busbar tal-impjant, f’kull perjodu ta’ taxxa annwali mill-konċessjonarju permezz tal-użu u l-isfruttament ta’ riżorsi ta’ ilma pubbliku.
5.      Ir-rata ta’ taxxa annwali għandha tkun ta’ 22 % tal-valur tal-bażi tat-taxxa u l-obbligu ta’ ħlas tat-total ta’ taxxa għandu jkun l-ammont li jirriżulta mill-applikazzjoni tar-rata ta’ taxxa għall-bażi tat-taxxa.
6.      Impjanti idroelettriċi operati direttament mill-amministrazzjoni kompetenti għall-ġestjoni tar-riżorsi ta’ ilma pubbliku huma eżentati minn dan il-ħlas.
7.      Il-ħlas jitnaqqas b’90 % għall-impjanti idroelettriċi ta’ qawwa ugwali jew inqas minn 50 MW kif ukoll għall-impjanti ta’ produzzjoni tal-enerġija elettrika li jużaw it-teknoloġija idrolika ta’ ppumpjar u ta’ qawwa ta’ iktar minn 50 MW, skont il-modalitajiet iddefiniti mil-liġi għal dawn il-produzzjonijiet jew impjanti li għandhom jiġu inkoraġġuti għal raġunijiet ta’ politika ta’ enerġija ġenerali.
8.      L-immaniġġar u l-ġbir tal-ħlas għandhom ikunu r-responsabbiltà tal-Awtorità tal-Baċir kompetenti jew tal-Awtorità tat-Taxxi tal-Istat, skont ftehim ma’ din tal-aħħar.
Fil-każ ta’ konklużjoni ta’ ftehim mal-Agencia Estatal de Administración Tributaria [l-Awtorità tat-Taxxi Spanjola], din tirċievi mill-Awtorità tal-Baċir iċ-ċifri u rrilevati rilevanti li jistgħu jiffaċilitaw l-amministrazzjoni tiegħu u, perjodikament, tinforma lill-imsemmija Awtorità skont il-modalitajiet stabbiliti mil-liġi. Għal dan il-għan, il-Comisión Nacional de Energía [il-Kummissjoni Nazzjonali għall-Enerġija, Spanja] u l-Operador del Sistema eléctrico [l-Operatur tan-Netwerk ta’ Trażmissjoni tal-Elettriku, Spanja] għandhom jipprovdu lill-Awtorità tal-Baċir jew lill-Awtorità tat-Taxxi kwalunkwe data u rapporti meħtieġa, skont l-Artikolu 94 tal-Ley 58/2003, de 17 de diciembre [il-Liġi Nru 58/2003, tas-17 ta’ Diċembru].
2 % tal-ħlas miġbur għandha titqies bħala dħul tal-Awtorità tal-Baċir u l-organu li jiġbor il-ħlas għandu jħallas lit-Teżor it-98 % li jifdal.”
It-tieni dispożizzjoni addizzjonali tal-Liġi Fiskali dwar l-Enerġija, li tirrigwarda l-ispejjeż tas-sistema tal-elettriku, tipprovdi:
“Kull sena l-liġijiet finanzjarji ġenerali tal-Istat jallokaw għall-finanzjament tal-ispejjeż tas-sistema tal-elettriku kif previsti fl-Artikolu 16 ta’ Ley 54/1997, de 27 de noviembre, del Sector Eléctrico [il-Liġi Nru 54/1997 tas-27 ta’ Novembru, dwar is-settur tal-elettriku] ammont ekwivalenti għas-somma ta’:
a)      stima tal-ammonti annwali miġbura mill-Istat fir-rigward ta’ taxxi u ħlasijiet inklużi f’din il-liġi;
a)      id-dħul stmat iġġenerat bl-irkant ta’ kwoti ta’ emissjonijiet ta’ gass serra, b’massimu ta’ EUR 500 miljun.”

Id-Digriet Irjali 198/2015
L-Artikolu 12 tar-Real Decreto 198/2015, por el que se desarrolla el artículo 112bis del Texto Refundido de la Ley de Aguas y se regula el canon por utilización de las aguas continentales para la producción de energía eléctrica en las demarcaciones intercomunitarias (id-Digriet Irjali 198/2015, li jimplimenta l-Artikolu 112 bis tat-test ikkonsolidat tal-Liġi dwar l-ilma u li jirregola l-ħlas għall-użu ta’ ilmijiet interni għall-produzzjoni tal-elettriku f’distretti tal-ilmijiet inter-Komunitajiet), tat-23 ta’ Marzu 2015 (BOE Nru 72, tal-25 Marzu 2015, p. 25674, (iktar ’il quddiem id-“Digriet Irjali 198/2015”), jipprovdi:
“Dħul minn ħlasijiet miġbura
1.      L-ammont tad-dħul miġbur jitħallas lill-Awtorità tal-Baċir [l-organu ta’ ġestjoni] bis-saħħa tad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 112 bis(8) tat-test ikkonsolidat tal-Liġi dwar l-Ilma [...].
[...]
3.      2 % tad-dħul nett miġbur għandu jitqies bħala dħul tal-organizzazzjoni tal-baċir.
4.      Mill-ammont tad-dħul nett miġbur, 98 % għandu jitħallas lit-Teżor. Il-baġit ġenerali tal-Istat għandu jalloka mill-inqas ammont daqs l-ammont ipprovdut għal azzjonijiet għall-protezzjoni u t-titjib ta’ riżorsi ta’ ilma pubbliku, skont id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 14. Għal dan l-għan il-proġetti ta’ investiment li jiggarantixxu l-protezzjoni u t-titjib ta’ riżorsi ta’ ilma pubbliku jkunu ddeterminati kull sena fil-Liġijiet tal-baġit ġenerali tal-Istat.
5.      Fix-xahar li jsegwi dak li matulu jinġabar il-ħlas, l-Awtorità tal-Baċir għandha  tikkalkula l-bilanċ tal-kont finali u tħallas l-ammont lit-Teżor, filwaqt li għandha tirrapporta dwar id-dħul u l-ispejjeż li jiġġustifikaw dan il-bilanċ mal-Agencia Estatal de Administración Tributaria [l-Awtorità tat-Taxxi Spanjola].”
L-Artikolu 13 ta’ dan id-Digriet Irjali jipprevedi li:
“Garanzija ta’ protezzjoni ta’ riżorsi pubbliċi
Biex tkun żgurata konformità mal-objettivi ambjentali stabbiliti fid-Direttiva [2000/60] u msemmija fl-Artikolu 98 u f’artikoli sussegwenti tat-test ikkonsolidat tal-Liġi dwar l-Ilma, u skont il-prinċipju ta’ rkupru ta’ spejjeż stabbilit fl-Artikolu 111 bis tat-test ikkonsolidat tal-Liġi dwar l-Ilma, il-baġit ġenerali tal-Istat għandu jalloka mill-inqas ammont daqs l-ammont previst fit-taqsima 4 tal-Artikolu 12 qabel, f’konformità ma’ dak iddefinit fl-Artikolu 14, għal azzjonijiet għall-protezzjoni u t-titjib ta’ riżorsi ta’ ilma pubbliku u l-għejun ta’ ilma milquta minn żviluppi idroelettriċi.”
L-Artikolu 14 tal-imsemmi Digriet Irjali jipprovdi:
“Protezzjoni u titjib ta’ riżorsi ta’ ilma pubbliku
1.      Għall-finijiet ta’ dan id-digriet irjali, protezzjoni u titjib ta’ riżorsi ta’ ilma pubbliku jfissru l-attivitajiet li l-amministrazzjoni ġenerali tal-Istat kompetenti għall-ġestjoni tal-baċiri li jestendu fuq iktar minn komunità awtonoma għandha tagħmel sabiex jintlaħaq għan triplu: jiddeterminaw il-limitazzjonijiet li jirriżultaw mill-attività umana u li jaffettwaw l-ilma, jikkoreġu l-istat tal-ilma u d-degradazzjoni tar-riżorsi ta’ ilma pubbliku, u jimplimentaw b’mod adegwat il-funzjonijiet ta’ kontroll u ta’ sorveljanza tar-riżorsi ta’ ilma pubbliku u tal-pulizija tal-ilma.
2.      L-attivitajiet li jippermettu ġestjoni iktar effiċjenti u sostenibbli tar-riżors billi jiġu rrazzjonalizzati l-użu tar-riżorsi ta’ ilma pubbliku, jaqgħu taħt l-attivitajiet elenkati fil-paragrafu 1.
3.      L-attivitajiet intiżi għat-twettiq tal-għanijiet indikati fil-paragrafi 1 u 2 jinkludu, b’mod partikolari:
a)      Il-qisien, l-analiżi u l-kontroll tal-konsum ta’ ilma mogħtija fil-konċessjonijiet u mniżżla fir-reġistru tal-ilma jew fil-Catálogo ta’ Aguas privatidas [ir-Reġistru ta’ Użu Privat tal-Ilma].
b)      L-attivitajiet ta’ ġestjoni intiżi sabiex jippermettu l-użu tar-riżorsi ta’ ilma pubbliku mill-individwi fil-kuntest tas-sistema ta’ awtorizzazzjonijiet u ta’ dikjarazzjonijiet ta’ konformità fuq l-unur.
c)      L-immodernizzar, iż-żamma u l-aġġornament tar-reġistru tal-ilma.
d)      L-istabbiliment u l-iżvilupp tal-programmi li jippermettu t-twettiq tal-aġġornament u r-reviżjoni tal-awtorizzazzjonijiet u tal-konċessjonijiet relatati mal-ilma.
e)      Is-sorveljanza u l-monitoraġġ tal-livell ta’ osservanza tas-sistema ta’ konċessjonijiet u ta’ awtorizzazzjonijiet dwar ir-riżorsi ta’ ilma pubbliku, b’mod partikolari tal-kundizzjonijiet imposti f’kull każ, li huma riflessi f’funzjonijiet ta’ appoġġ għall-pulizija tal-ilma.
f)      Il-monitoraġġ u s-sorveljanza tal-istat kwalitattiv u kwantitattiv tal-korpi tal-ilma. Dan il-monitoraġġ jitwettaq permezz tal-programmi ta’ kontroll u ta’ evalwazzjoni tal-ilma ta’ taħt l-art u tas-superfiċji, taż-żamma u tat-tħaddim tan-netwerks ta’ kontroll u ta’ monitoraġġ tal-istat tal-korpi tal-ilma, kif ukoll tal-monitoraġġ tad-diversi pjanijiet u programmi ta’ trattament tal-ilma mormi.
g)      L-attivitajiet tekniċi li jippermettu li jiġi ddeterminat u li jiddelimitaw il-qiegħ tal-korsijiet ta’ ilma pubbliku, iż-żoni li huma assoċjati magħhom u l-immappjar taż-żoni inondabbli, kif ukoll l-implimentazzjoni tal-miżuri ta’ ġestjoni tar-riskji ta’ għargħar li jaqgħu taħt il-kompetenza tal-organi ta’ ġestjoni.
h)      L-atti ta’ konservazzjoni u ta’ titjib tal-qiegħ tal-korsijiet ta’ ilma pubbliku permezz ta’ attivitajiet ta’ titjib tal-kontinwità fluvjali, ta’ adattament tal-istrutturi għall-migrazzjoni tal-fawna tal-ħut u għat-trasport ta’ sedimenti, ta’ rkupru tal-qiegħ tal-korsijiet ta’ ilma fluvjali u max-xtut, u tal-ġlieda kontra l-ispeċi invażivi li jimplikaw degradazzjoni tal-istat tar-riżorsi ta’ ilma pubbliku.
i)      Ix-xogħlijiet ta’ aġġornament u ta’ reviżjoni tal-ippjanar tal-ilma tad-distrett, fil-fażijiet kollha tagħhom, peress li huma jikkostitwixxu element fundamentali għall-protezzjoni u t-titjib tar-riżorsi ta’ ilma pubbliku sa fejn dawn huma intiżi għat-twettiq tal-għanijiet fil-qasam tal-ambjent deskritti fl-Artikolu 92 bis tat-test ikkonsolidat tal-Liġi dwar l-Ilma.”

Il-kawżi prinċipali u d-domandi preliminari
Ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali ppreżentaw rikorsi quddiem it-Tribunal Supremo (il-Qorti Suprema, Spanja) intiżi għall-annullament tad-Digriet Irjali 198/2015, li jimplimenta l-Artikolu 112 bis tat-test ikkonsolidat tal-Liġi dwar l-Ilma u li jirregola l-ħlas għall-użu ta’ ilmijiet interni għall-produzzjoni tal-elettriku f’distretti tal-ilmijiet inter-komunitarji, jiġifieri d-distretti tal-ilmijiet li jgħaddu mit-territorju ta’ iktar minn komunità awtonoma waħda.
Dan l-Artikolu 112 bis, li jistabbilixxi dan il-ħlas, ġie introdott wara l-emenda tal-Liġi dwar l-Ilma permezz tal-Artikolu 29 tal-Liġi Fiskali dwar l-Enerġija.
Il-qorti tar-rinviju għandha dubji dwar il-kompatibbiltà ta’ dan l-Artikolu 29 mal-prinċipju ta’ min iniġġes iħallas, stabbilit fl-Artikolu 191(2) TFUE, moqri flimkien mad-Direttiva 2000/60, mal-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni stabbilit fl-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 2009/72 kif ukoll mad-dritt tal-kompetizzjoni, filwaqt li tistaqsi f’dan ir-rigward jekk l-imsemmi ħlas jistax jiġi kkunsidrat bħala għajnuna mill-Istat, fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE.
Il-qorti tar-rinviju tirrileva li, jekk il-Liġi Fiskali dwar l-Enerġija titqies li ma hijiex kompatibbli mad-dritt tal-Unjoni, id-Digriet Irjali 198/2015, li jimplimenta l-ħlas għall-użu ta’ ilmijiet interni għall-produzzjoni tal-elettriku u li huwa s-suġġett tar-rikorsi fil-kawża prinċipali, ikun nieqes minn bażi legali u konsegwentement ikollu jiġi annullat.
Fir-rigward, fl-ewwel lok, tal-konformità ta’ dan il-ħlas mal-prinċipju ta’ min iniġġes iħallas, fis-sens tal-Artikolu 191(2) TFUE, u mad-Direttiva 2000/60, din il-qorti tenfasizza li, għalkemm mill-espożizzjoni tal-motivi tal-Liġi Fiskali dwar l-Enerġija jirriżulta li l-istabbiliment tal-ħlas fuq il-produzzjoni tal-enerġija idrika jissodisfa raġunijiet ambjentali, jiġifieri l-protezzjoni u t-titjib tar-riżorsi ta’ ilma pubbliku, il-karatteristiċi essenzjali ta’ dan il-ħlas kif ukoll l-istruttura stess ta’ dan tal-aħħar jindikaw li dan tal-aħħar għandu, fir-realtà, għan purament ekonomiku sa fejn huwa intiż sabiex l-Istat jikseb dħul sabiex jagħmel tajjeb għad-defiċit tariffarju tas-sistema tal-elettriku, peress li dan id-defiċit jikkorrispondi għad-differenza bejn id-dħul li l-impriżi elettriċi Spanjoli jirċievu mingħand il-konsumaturi u l-ispejjeż għall-provvista tal-elettriku rrikonoxxuti mil-leġiżlazzjoni nazzjonali.
Fil-fatt, skont il-qorti tar-rinviju, minn naħa, il-bażi taxxabbli ta’ dan il-ħlas tiddependi mill-valur tal-enerġija prodotta, li huwa kkalkolat skont ir-remunerazzjoni totali miksuba għall-enerġija injettata fin-netwerk tal-elettriku. Ir-rata tal-imsemmi ħlas fis-seħħ fid-data tal-fatti kienet ta’ 22 %, filwaqt li l-Artikolu 112 bis tat-test ikkonsolidat tal-Liġi dwar l-ilma ppreveda biss rata ta’ 5 % għall-okkupazzjoni, l-użu u l-isfruttament tal-korsijiet ta’ ilma naturali, permanenti jew le, u tal-qiegħ prinċipali tal-lagi, tal-laguni u ta’ digi fuq korsijiet ta’ ilma pubbliċi li jeħtieġu konċessjoni jew awtorizzazzjoni amministrattiva. Għall-kuntrarju, huwa biss 2 % tal-ammont tal-ħlas miġbur li huwa allokat għall-interventi tal-Organismo de cuenca (Organu Pubbliku Responsabbli għall-Ġestjoni tal-Ilma f’distretti ta’ Ilmijiet intra-Komunitarji, Spanja), peress li t-98 % rimanenti jitħallsu lit-Teżor Pubbliku u għalhekk jikkostitwixxi dħul addizzjonali tas-sistema elettrika. Il-qorti tar-rinviju tispeċifika li l-ammont ta’ dan il-ħlas kellu jkun allokat b’mod sħiħ għall-protezzjoni u għat-titjib tar-riżorsi pubbliċi u li d-Digriet Irjali 198/2015 ipprova jikkoreġi din l-inkonsistenza billi ppreveda li l-baġits ġenerali tal-Istat kellhom jallokaw ammont li jikkorrispondi għal tal-inqas 98 % tad-dħul miksub mill-imsemmi ħlas għal azzjonijiet ta’ protezzjoni u ta’ titjib tar-riżorsi ta’ ilma pubbliku. Il-qorti tar-rinviju tindika madankollu li tali allokazzjoni ma ġietx osservata fil-baġit ġenerali tal-Istat għas-sena 2016, li kien jalloka d-dħul li jirriżulta minn dan l-istess ħlas għall-finanzjament tad-defiċit tas-sistema tal-elettriku.
Għalhekk, kuntrarjament għar-rekwiżiti tad-Direttiva 2000/60, il-ħlas għall-użu tal-ilmijiet interni għall-produzzjoni ta’ enerġija elettrika jikser il-prinċipju ta’ rkupru tal-ispejjeż tas-servizzi tal-ilma, inklużi l-ispejjeż ambjentali, ma jiddeterminax liema huma d-danni ambjentali u jirrigwarda biss tip ta’ użu tal-ilmijiet interni, jiġifieri dak intiż għall-produzzjoni ta’ enerġija elettrika, minkejja n-natura rinnovabbli ta’ din tal-aħħar u l-fatt li l-ilma użat ma huwiex ikkonsmat. Il-qorti tar-rinviju tirrileva li dan il-ħlas jikkostitwixxi fil-fatt taxxa li ma għandha l-ebda rabta mal-okkupazzjoni tar-riżorsi pubbliċi u lanqas mal-konsegwenzi ambjentali tal-attività marbuta ma’ din l-okkupazzjoni.
Fit-tieni lok, fir-rigward tal-kompatibbiltà tal-ħlas għall-użu tal-ilmijiet interni għall-produzzjoni ta’ enerġija elettrika mal-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni stabbilit fl-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 2009/72, il-qorti tar-rinviju tindika li dan il-ħlas huwa dovut biss mill-produtturi ta’ enerġija idroelettrika, bl-esklużjoni ta’ kull produttur ieħor ta’ enerġija li juża teknoloġija differenti, li huma proprjetarji ta’ konċessjonijiet amministrattivi f’baċiri tal-ilma inter-komunitarji u mhux inter-komunitarji, jiġifieri f’baċiri tal-ilma li jinsabu fit-territorju ta’ iktar minn komunità awtonoma waħda u mhux fuq dak ta’ komunità awtonoma waħda.
Fit-tielet lok, il-qorti tar-rinviju tikkunsidra li, minħabba n-natura asimetrika tal-imsemmi ħlas, id-differenzi fit-trattament li dan jistabbilixxi jaffettwaw il-kompetizzjoni fis-suq tal-elettriku u għandhom jitqiesu bħala li jikkostitwixxu għajnuna mill-Istat favur produtturi tal-elettriku li ma humiex suġġetti għal dan l-istess ħlas.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, it-Tribunal Supremo (il-Qorti Suprema) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin fil-Kawżi C‑105/18 sa C‑108/18 u C‑110/18 sa C‑113/18:
“1)      Il-prinċipju ambjentali ta’ min iniġġeż iħallas, stabbilit fl-Artikolu 191(2) TFUE, u l-Artikolu 9(1) tad-Direttiva [2000/60], li jistabbilixxi l-prinċipju tal-irkupru tal-ispiża tas-servizzi relatati mal-ilma kif ukoll il-kumpens ekonomiku xieraq għall-użu tal-ilma, għandhom jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu l-introduzzjoni ta’ tariffa għall-użu tal-ilmijiet interni għall-produzzjoni tal-enerġija, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li ma tinkoraġġixxix l-użu effiċjenti tal-ilma, u lanqas tistabbilixxi mekkaniżmi għall-konservazzjoni u għall-protezzjoni taż-żoni għall-pubbliku, li r-rata tagħha ma hija bl-ebda mod marbuta mal-kapaċità li tikkawża ħsara liż-żoni ta’ ilma għall-pubbliku, peress li tiffoka biss u esklużivament fuq il-kapaċità tal-produtturi li jiġġeneraw dħul?
2)      Taxxa bħat-tariffa idrawlika inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li tikkonċerna esklużivament il-produtturi ta’ enerġija idroelettrika li joperaw f’ilmijiet inter-Komunitarji iżda mhux il-produtturi li għandhom konċessjonijiet f’ilmijiet intra-Komunitarji u l-produtturi li jużaw teknoloġija idroelettrika iżda mhux dawk li jipproduċu enerġija b’teknoloġiji oħra, hija konformi mal-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni bejn l-operaturi stabbilita fl-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 2009/72 [...]?
3)      L-Artikolu 107(1) TFUE għandu jiġi interpretat fis-sens li l-impożizzjoni ta’ tariffa idrawlika, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, għad-detriment tal-produtturi ta’ enerġija idroelettrika li joperaw f’ilmijiet inter-Komunitarji, tikkostitwixxi għajnuna mill-Istat ipprojbita, peress li tintroduċi sistema ta’ tassazzjoni asimmetrika fl-istess qasam tat-teknoloġija skont il-post li fih jinsab l-impjant [tal-elettriku] u ma hijiex imposta fuq il-produtturi ta’ enerġija minn sorsi oħra?”
Fil-Kawża C‑109/18, l-ewwel żewġ domandi preliminari huma, essenzjalment, identiċi għall-ewwel żewġ domandi fil-kawżi ċċitati fil-punt preċedenti, u t-tielet domanda preliminari hija fformulata kif ġej:
“3)      L-Artikolu 107(1) TFUE għandu jiġi interpretat fis-sens li n-nuqqas ta’ ssuġġettar għal tariffa idrawlika tal-produzzjoni tal-enerġija idroelettrika li topera f’ilmijiet intra-Komunitarji u ta’ użu ieħor [li jimplika konsum] tal-ilmijiet jikkostitwixxi għajnuna mill-Istat ipprojbita, peress li din it-tariffa tapplika biss fuq l-użu ta’ ilma fir-rigward tal-produzzjoni tal-enerġija?”

Fuq id-domandi preliminari

Fuq l-ewwel domanda
Permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 191(2) TFUE u l-Artikolu 9(1) tad-Direttiva 2000/60 għandhomx jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu ħlas għall-użu tal-ilmijiet interni għall-produzzjoni ta’ enerġija elettrika, bħal dak inkwistjoni fil-kawżi prinċipali, li ma jinkoraġġixxix użu effikaċi tal-ilma, ma jistabbilixxix mekkaniżmi għall-konservazzjoni u għall-protezzjoni tar-riżorsi ta’ ilma pubbliku, li r-rata tiegħu ma għandhiex rabta mal-kapaċità li jiġi kkawżat dannu lil dawn ir-riżorsi ta’ ilma pubbliku, u li huwa biss u esklużivament ibbażat fuq il-kapaċità tal-produtturi tal-enerġija idroelettrika għal ġenerazzjoni ta’ dħul.
Għandu jitfakkar li l-Artikolu 191(2) TFUE jipprovdi li l-politika tal-Unjoni fil-qasam tal-ambjent tfittex livell għoli ta’ protezzjoni u hija bbażata, b’mod partikolari, fuq il-prinċipju ta’ min iniġġes iħallas. Għalhekk, din id-dispożizzjoni sempliċement tiddefinixxi l-għanijiet ġenerali tal-Unjoni fil-qasam tal-ambjent sa fejn l-Artikolu 192 TFUE jagħti lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill tal-Unjoni Ewropea, meta jkunu qegħdin jiddeċiedu skont il-proċedura leġiżlattiva ordinarja, is-setgħa li jiddeċiedu liema azzjoni għandha tittieħed sabiex jitwettqu dawn l-għanijiet (sentenza tal‑4 ta’ Marzu 2015, Fipa Group
et
, C‑534:13, EU:C:2015:140, punt 39 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
Konsegwentement, peress li l-Artikolu 191(2) TFUE, li jipprevedi l-prinċipju ta’ min iniġġes iħallas, japplika għall-azzjoni tal-Unjoni, din id-dispożizzjoni ma tistax tiġi invokata bħala tali minn individwi bl-iskop li tiġi eskluża l-applikazzjoni ta’ leġiżlazzjoni nazzjonali li tista’ tintervjeni f’qasam tal-politika ambjentali, meta l-ebda leġiżlazzjoni tal-Unjoni adottata abbażi tal-Artikolu 192 TFUE li tkopri speċifikament is-sitwazzjoni kkonċernata ma tkun applikabbli (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-4 ta’ Marzu 2015, Fipa Group
et
, C-534/13, EU:C:2015:140, punt 40 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
Minn dan isegwi li, sa fejn dan il-prinċipju ta’ min iniġġes iħallas huwa espressament imsemmi fl-Artikolu 9(1) tad-Direttiva 2000/60 u sa fejn din id-direttiva ġiet adottata abbażi tal-Artikolu 175(1) KE (li sar l-Artikolu 192 TFUE), huwa abbażi ta’ dan l-Artikolu 9(1) li għandu jiġi eżaminat jekk l-imsemmi prinċipju huwiex applikabbli għall-kawżi prinċipali.
F’dan ir-rigward, b’mod konformi ma’ ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, sabiex tingħata interpretazzjoni ta’ dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni, għandu jittieħed inkunsiderazzjoni mhux biss il-kliem tagħha, iżda wkoll il-kuntest tagħha u l-għanijiet imfittxija mil-leġiżlazzjoni li din tifforma parti minnha (sentenza tas-16 ta’ Mejju 2019, Conti 11. Container Schiffahrt, C‑689/17, EU:C:2019:420, punt 37 u l-ġurisprudenza ċċitata).
Fl-ewwel lok, mill-formulazzjoni tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 9(1) tad-Direttiva 2000/60 jirriżulta li l-Istati Membri għandhom jieħdu inkunsiderazzjoni l-prinċipju ta’ rkupru tal-ispejjeż għas-servizzi marbuta mal-użu tal-ilma, inklużi l-ispejjeż għall-ambjent u r-riżorsi, fid-dawl tal-analiżi ekonomika mwettqa skont l-Anness III ta’ din id-direttiva u skont, b’mod partikolari, il-prinċipju ta’ min iniġġes iħallas.
Peress li dan l-ewwel subparagrafu ma jispeċifikax il-kuntest li fih l-Istati Membri għandhom jieħdu inkunsiderazzjoni l-prinċipju ta’ rkupru tal-ispejjeż għas-servizzi marbuta mal-użu tal-ilma, jirriżulta li din id-dispożizzjoni hija intiża għall-implimentazzjoni, mill-Istati Membri, ta’ politika ġenerali ta’ rkupru ta’ dawn l-ispejjeż, fid-dawl, b’mod partikolari, tal-prinċipju ta’ min iniġġes iħallas.
Barra minn hekk, mit-tieni subparagrafu ta’ dan l-Artikolu 9(1) jirriżulta li l-Istati Membri kellhom jiżguraw, mid-data tal-adozzjoni tad-Direttiva 2000/60 sas-sena 2010, li, minn naħa, il-politika ta’ impożizzjoni ta’ tariffi tal-ilma tinkoraġġixxi lill-utenti sabiex jużaw ir-riżorsi b’mod effikaċi u b’hekk jikkontribwixxu sabiex jintlaħqu l-għanijiet ambjentali ta’ din id-direttiva, u, min-naħa l-oħra, li s-setturi ekonomiċi differenti, imqassma tal-inqas bit-twettiq ta’ distinzjoni tas-settur industrjali, is-settur tad-djar u s-settur agrikolu, jikkontribwixxu b’mod xieraq għall-irkupru tal-ispejjeż tas-servizzi tal-ilma, abbażi tal-analiżi ekonomika mwettqa skont l-Anness III tal-imsemmija direttiva u fid-dawl tal-prinċipju ta’ min iniġġes iħallas.
F’dan ir-rigward, il-fatt li dan it-tieni inċiż tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 9(1) jagħmel riferiment għas-setturi ekonomiċi differenti, li għandhom jikkontribwixxu b’mod xieraq għal dan il-prinċipju ta’ rkupru tal-ispejjeż għas-servizzi marbuta mal-użu tal-ilma, jikkonferma li l-obbligu relatat mat-teħid inkunsiderazzjoni ta’ dan il-prinċipju huwa impost fil-kuntest tal-politika ġenerali tal-Istati Membri dwar dawn is-servizzi. Tali interpretazzjoni hija barra minn hekk ikkonfermata mill-formulazzjoni tat-tielet subparagrafu tal-imsemmi Artikolu 9(1), li jipprovdi li l-Istati Membri jistgħu jieħdu inkunsiderazzjoni l-effetti soċjali, ambjentali u ekonomiċi tal-irkupru ta’ dawn l-ispejjeż kif ukoll il-kundizzjonijiet ġeografiċi u klimatiċi tar-reġjun jew tar-reġjuni kkonċernati, b’tali mod li jħalli marġni ta’ diskrezzjoni lill-Istati Membri f’dak li jirrigwarda l-implimentazzjoni tal-imsemmi prinċipju ta’ rkupru tal-imsemmija spejjeż.
Għalhekk, mill-formulazzjoni tal-Artikolu 9(1) tad-Direttiva 2000/60 jirriżulta li huwa biss fid-dawl tar-regoli nazzjonali rilevanti kollha li jimplimentaw programmi ta’ miżuri li jirregolaw is-servizzi marbuta mal-użu tal-ilma, li jista’ jiġi vverifikat jekk Stat Membru jkunx ħa inkunsiderazzjoni l-prinċipju ta’ rkupru tal-ispejjeż ta’ dawn is-servizzi. Minn dan isegwi li l-osservanza ta’ dan l-Artikolu 9(1) ma tistax tiġi evalwata fid-dawl ta’ miżura nazzjonali, meħuda waħedha, li hija imposta fuq utenti tar-riżorsi tal-ilma.
Fit-tieni lok, għandu jiġi rrilevat li l-kuntest li tagħmel parti minnu din id-dispożizzjoni jikkonferma l-interpretazzjoni tal-formulazzjoni tagħha. Fil-fatt, għandu jitfakkar li d-Direttiva 2000/60 hija direttiva-qafas adottata abbażi tal-Artikolu 175(1) KE (li sar l-Artikolu 192 TFUE). Hija tistabbilixxi l-prinċipji komuni u qafas globali ta’ azzjoni għall-protezzjoni tal-ilmijiet u tiżgura l-koordinament, l-integrazzjoni, kif ukoll, għal medda itwal ta’ żmien, l-iżvilupp tal-prinċipji ġenerali u tal-istrutturi li jippermettu l-protezzjoni u użu ekoloġikament vijabbli tal-ilma fl-Unjoni Ewropea. Dawn il-prinċipji u dan il-qafas għandhom jiġu żviluppati sussegwentement mill-Istati Membri bl-adozzjoni ta’ miżuri partikolari (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-11 ta’ Settembru 2014, Il-Kummissjoni vs Il-Ġermanja, C-525/12, EU:C:2014:2202, punt 50 u l-ġurisprudenza ċċitata).
Barra minn hekk, l-Artikolu 11(1) ta’ din id-direttiva jimponi fuq kull Stat Membru l-obbligu li jiżgura l-istabbiliment, għal kull distrett ta’ baċir tal-ilma jew għall-parti tad-distrett ta’ baċir tal-ilma internazzjonali li jinsab fit-territorju tiegħu, programm ta’ miżuri sabiex jintlaħqu l-għanijiet ambjentali stabbiliti fl-Artikolu 4 tal-imsemmija direttiva. L-Artikolu 11(3) tal-istess direttiva jispeċifika li l-miżuri bażiċi ta’ dan il-programm jinkludu l-miżuri meqjusa adegwati għall-finijiet tal-Artikolu 9, li jikkonferma li l-obbligu impost minn dan tal-aħħar huwa intiż għall-implimentazzjoni ta’ sensiela ta’ miżuri li, meħuda flimkien, għandhom ikunu “adegwati” sabiex jiżguraw l-osservanza tal-prinċipju ta’ rkupru tal-ispejjeż marbuta mal-użu tal-ilma.
Fit-tielet lok, għandu jiġi rrilevat li din l-interpretazzjoni hija konformi mal-għan li għandu jintlaħaq mid-Direttiva 2000/60. Fil-fatt, din id-direttiva ma hijiex intiża tikseb armonizzazzjoni sħiħa tal-leġiżlazzjoni tal-Istati Membri fil-qasam tal-ilma (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal-11 ta’ Settembru 2014, Il-Kummissjoni vs Il-Ġermanja, C‑525/12, EU:C:2014:2202, punt 50, u tal-1 ta’ Lulju 2015, Bund für Umwelt und Naturschutz Deutschland, C‑461/13, EU:C:2015:433, punt 34).
Skont l-Artikolu 1(a) tad-Direttiva 2000/60, dan għandu bħala skop li jistabbilixxi qafas għall-protezzjoni tal-ilmijiet tal-wiċċ interni, ilmijiet temporanji, ilmijiet tal-kosta u ilmijiet ta’ taħt l-art li jipprevjeni iktar deterjorament u jipproteġi u jżid l-istatus tal-ekosistemi akkwatiċi u, ta’ ekosistemi terrestri li jiddependu direttament fuq ekosistemi akkwatiċi.
Id-Direttiva 2000/60 essenzjalment tistrieħ fuq il-prinċipji ta’ amministrazzjoni għall-baċir tax-xmara, tal-iffissar tal-għanijiet għall-korp tal-ilma, tal-ippjanar u tal-programmazzjoni, tal-analiżi ekonomiċi tal-modalitajiet tal-apprezzament tal-ilma, tat-teħid inkunsiderazzjoni tal-effetti soċjali, ambjentali u ekonomiċi tal-irkupru tal-ispejjeż, kif ukoll tal-kundizzjonijiet ġeografiċi u klimatiċi tar-reġjun jew tar-reġjuni kkonċernati (sentenza tal-11 ta’ Settembru 2014, Il-Kummissjoni vs Il-Ġermanja, C‑525/12, EU:C:2014:2202, punt 53).
Mid-dispożizzjonijiet ta’ din id-direttiva jidher li l-miżuri dwar l-irkupru tal-ispejjeż għas-servizzi marbuta mal-użu tal-ilmijiet jikkostitwixxu wieħed mill-istrumenti, għad-dispożizzjoni tal-Istati Membri, dwar l-amministrazzjoni kwalitattiva tal-ilma intiż għal użu razzjonali tar-riżors (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-11 ta’ Settembru 2014, Il-Kummissjoni vs Il-Ġermanja, C‑525/12, EU:C:2014:2202, punt 55).
Kif indika essenzjalment l-Avukat Ġenerali fil-punt 32 tal-konklużjonijiet tiegħu, meta, bħal fil-kuntest tal-kawżi prinċipali, Stat Membru jimponi ħlasijiet fuq l-utenti tar-riżors tal-ilma, il-prinċipju ta’ rkupru tal-ispejjeż għas-servizzi marbuta mal-użu tal-ilma, imsemmi fl-Artikolu 9(1) tad-Direttiva 2000/60, ma jimponix li l-ammont ta’ kull wieħed minn dawn il-ħlasijiet, meħud b’mod iżolat, ikun proporzjonat mal-imsemmija spejjeż.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, huwa irrilevanti li, fil-kawżi prinċipali, kif indikat il-qorti tar-rinviju, li hija esklużivament kompetenti sabiex tinterpreta d-dritt nazzjonali applikabbli għal dawn il-kawżi, il-ħlas għall-użu tal-ilmijiet interni għall-produzzjoni ta’ enerġija elettrika, fid-dawl kemm tal-karatteristiċi essenzjali tiegħu kif ukoll tal-istruttura tiegħu, ma għandux għan ambjentali, iżda għan esklużivament ekonomiku, u li għalhekk jikkostitwixxi dħul tas-sistema tal-elettriku Spanjola intiż sabiex jitnaqqas id-defiċit tariffarju li minnha ssofri din is-sistema mingħajr rabta la mal-okkupazzjoni tar-riżorsi ta’ ilma pubbliku u lanqas mal-konsegwenzi ambjentali tal-attività marbuta ma’ din l-okkupazzjoni.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, ir-risposta għall-ewwel domanda għandha tkun li l-Artikolu 191(2) TFUE u l-Artikolu 9(1) tad-Direttiva 2000/60 għandhom jiġu interpretati fis-sens li ma jipprekludux ħlas għall-użu tal-ilmijiet interni għall-produzzjoni ta’ enerġija elettrika, bħal dak inkwistjoni fil-kawżi prinċipali, li ma jinkoraġġixxux użu effikaċi tal-ilma, ma jistabbilixxux mekkaniżmi għall-konservazzjoni u mal-protezzjoni tar-riżorsi ta’ ilma pubbliku, li r-rata tiegħu ma għandhiex rabta mal-kapaċità li jiġi kkawżat dannu lil dawn ir-riżorsi ta’ ilma pubbliku, u li huwa biss u esklużivament ibbażat fuq il-kapaċità tal-produtturi tal-enerġija idroelettrika għal ġenerazzjoni ta’ dħul.

Fuq it-tieni domanda
Permezz tat-tieni domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk il-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni, kif previst fl-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 2009/72, għandux jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi ħlas, bħall-ħlas għall-użu tal-ilmijiet interni għall-produzzjoni ta’ enerġija elettrika inkwistjoni fil-kawżi prinċipali, li jaqa’ esklużivament fuq il-produtturi ta’ enerġija idroelettrika li joperaw fuq f’baċiri tal-ilma li jestendu fit-territorju ta’ iktar minn komunità awtonoma waħda.
Sabiex tingħata risposta għad-domanda magħmula, għandu għalhekk jiġi eżaminat il-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 2009/72.
Skont din id-dispożizzjoni, l-Istati Membri għandhom jiżguraw, fuq il-bażi tal-organizzazzjoni istituzzjonali tagħhom u fl-osservanza tal-prinċipju ta’ sussidjarjetà li, bla ħsara għall-paragrafu 2 ta’ dan l-artikolu, l-impriżi tal-elettriku joperaw skont il-prinċipji ta’ din id-direttiva sabiex jintlaħaq suq kompetittiv, sikur u sostenibbli fil-livell ambjentali, u ma għandhom joħolqu l-ebda diskriminazzjoni f’dak li jirrigwarda drittijiet u obbligi ta’ dawn l-impriżi.
Għandu jiġi rrilevat li dan l-Artikolu 3(1) jistabbilixxi, fil-qasam tas-suq intern tal-elettriku, il-prinċipju ġenerali ta’ nondiskriminazzjoni, li jagħmel parti integrali mill-prinċipji ġenerali tad-dritt tal-Unjoni. Issa, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li dan il-prinċipju jorbot lill-Istati Membri meta s-sitwazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal-11 ta’ Lulju 2006, Chacón Navas, C-13/05, EU:C:2006:456, punt 56, kif ukoll tad-19 ta’ Jannar 2010, Kücükdeveci, C-555/07, EU:C:2010:21, punti 21 u 23).
F’dan il-każ, għandu jiġi enfasizzat li, sa fejn mill-elementi għad-dispożizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta, minn naħa, li s-sitwazzjonijiet inkwistjoni fil-kawża prinċipali huma purament interni, fis-sens li dawn huma nieqsa minn kull element transkonfinali, u li, min-naħa l-oħra, il-ħlas għall-użu tal-ilmijiet interni għall-produzzjoni ta’ enerġija elettrika inkwistjoni jikkostitwixxi miżura ta’ natura fiskali, il-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni, kif previst fl-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 2009/72, huwa applikabbli biss għal dan il-ħlas jekk din id-direttiva hija intiża għall-approssimazzjoni tad-dispożizzjonijiet fiskali tal-Istati Membri.
Peress li l-għan tad-Direttiva 2009/72 jikkonsisti fil-ħolqien ta’ suq intern tal-elettriku, il-leġiżlatur tal-Unjoni għamel użu mill-proċedura leġiżlattiva ordinarja prevista fl-Artikolu 95(1) KE (li sar l-Artikolu 114(1) TFUE), għall-adozzjoni ta’ miżuri għall-approssimazzjoni tad-dispożizzjonijiet leġiżlattivi, regolamentari u amministrattivi tal-Istati Membri fl-istabbiliment u fil-funzjonament tas-suq intern.
Madankollu, skont l-Artikolu 95(2) KE (li sar l-Artikolu 114(2) TFUE), dan l-Artikolu 95(1) (li sar l-Artikolu 114(1) TFUE) ma japplikax għad-dispożizzjonijiet fiskali.
Sa fejn id-Direttiva 2009/72 ma tikkostitwixxix miżura dwar l-approssimazzjoni tad-dispożizzjonijiet fiskali tal-Istati Membri, għandu jiġi kkunsidrat li l-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni previst fl-Artikolu 3(1) tagħha ma japplikax għal ħlas, bħalma huwa l-ħlas għall-użu tal-ilmijiet interni għall-produzzjoni ta’ enerġija elettrika inkwistjoni fil-kawżi prinċipali.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, ir-risposta għat-tieni domanda għandha tkun li l-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni, kif previst fl-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 2009/72, għandu jiġi interpretat fis-sens li ma jipprekludix ħlas, bħalma huwa l-ħlas għall-użu tal-ilmijiet interni għall-produzzjoni ta’ enerġija elettrika inkwistjoni fil-kawżi prinċipali, li huwa dovut biss mill-produtturi ta’ enerġija idroelettrika li joperaw f’baċiri tal-ilma li jestendu fit-territorju ta’ iktar minn komunità awtonoma waħda.

Fuq it-tielet domanda fil-Kawżi magħquda C
‑
105/18 sa C
‑
108/18 u C
‑
110/18 sa C
‑
113/18 kif ukoll fil-Kawża C
‑
109/18
Permezz tat-tielet domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 107(1) TFUE għandux jiġi interpretat fis-sens li l-fatt li l-ħlas għall-użu tal-ilmijiet interni għall-produzzjoni ta’ enerġija elettrika inkwistjoni fil-kawżi prinċipali ma huwiex dovut, l-ewwel nett, mill-produtturi ta’ enerġija idroelettrika li joperaw f’baċiri tal-ilma li jinsabu fit-territorju ta’ komunità awtonoma waħda, it-tieni nett, mill-produtturi ta’ enerġija elettrika li ġejja minn sorsi oħra minbarra s-sors tal-ilma u, it-tielet nett, waqt użu ieħor li jwassal għal konsum ta’ ilma, jikkostitwixxi għajnuna mill-Istat, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni.
Qabelxejn, għandu jiġi kkonstatat li d-deċiżjoni tar-rinviju fil-Kawża C‑109/18 ma tinkludi ebda element ta’ informazzjoni li jippermetti lill-Qorti tal-Ġustizzja tagħti risposta utli lill-qorti tar-rinviju fir-rigward tal-eventwali klassifikazzjoni bħala għajnuna mill-Istat, fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE, tal-ħlas għall-użu tal-ilmijiet interni għall-produzzjoni ta’ enerġija elettrika, li tirriżulta mill-fatt li dan ma huwiex dovut mill-impjanti li jużaw l-ilma għal finijiet oħra minbarra l-produzzjoni tal-enerġija idroelettrika.
Din il-parti tat-tielet domanda fil-Kawża C‑109/18, sa fejn tirrigwarda tali impjanti, għandha, għaldaqstant, tiġi ddikjarata inammissibbli.
Fir-rigward tar-risposta fuq il-mertu tal-partijiet ammissibbli tat-tielet domandi magħmula fil-kawżi magħquda kollha, għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-klassifikazzjoni ta’ miżura nazzjonali bħala “għajnuna mill-Istat”, fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE, teżiġi li l-kundizzjonijiet segwenti kollha jkunu ssodisfatti. L-ewwel nett, għandu jkun hemm intervent tal-Istat jew permezz tar-riżorsi tal-Istat. It-tieni nett, dan l-intervent għandu jkun jista’ jaffettwa l-kummerċ bejn l-Istati Membri. It-tielet nett, irid jagħti vantaġġ selettiv lill-benefiċjarju tiegħu. Ir-raba’ nett, huwa għandu jwassal għal distorsjoni jew theddida ta’ distorsjoni għall-kompetizzjoni (ara, b’mod partikolari, is-sentenza tad-29 ta’ Lulju 2019, Azienda Napoletana Mobilità, C‑659/17, EU:C:2019:633, punt 20).
Sa fejn il-klassifikazzjoni ta’ miżura bħala “għajnuna mill-Istat”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, teżiġi li kull waħda minn dawn l-erba’ kundizzjonijiet tkun issodisfatta, peress li dawn huma kumulattivi u sa fejn il-qorti tar-rinviju tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja biss dwar il-kundizzjoni tas-selettività tal-ħlas għall-użu tal-ilmijiet interni għall-produzzjoni ta’ enerġija elettrika, għandha tiġi eżaminata, qabel kollox, din l-aħħar kundizzjoni.
Minn ġurisprudenza stabbilita jirriżulta li l-evalwazzjoni tan-natura selettiva tal-vantaġġ mogħti lill-benefiċjarji permezz ta’ miżura nazzjonali timponi li jiġi ddeterminat jekk, fil-kuntest ta’ sistema legali partikolari, din il-miżura nazzjonali hijiex ta’ natura li tiffavorixxi “ċerti impriżi jew ċerti produtturi” meta mqabbla ma’ oħrajn, li jinsabu, fid-dawl tal-għan imfittex minn din is-sistema, f’sitwazzjoni fattwali u legali paragunabbli u li b’hekk isofru minn trattament differenti li essenzjalment jista’ jiġi kklassifikat bħala “diskriminatorju” (sentenza tas-26 ta’ April 2018, ANGED, C‑233/16, EU:C:2018:280, punt 38 u l-ġurisprudenza ċċitata).
Il-klassifikazzjoni ta’ miżura fiskali bħala “selettiva” tippreżupponi, l-ewwel nett, li tiġi identifikata s-sistema fiskali komuni jew “normali” applikabbli fl-Istat Membru kkonċernat u, it-tieni nett, li jintwera li l-miżura fiskali eżaminata tidderoga minnha, sa fejn tintroduċi differenzi bejn operaturi li, fid-dawl tal-għan segwit minn din is-sistema komuni, jinsabu f’sitwazzjoni fattwali u legali paragunabbli (sentenza tas-26 ta’ April 2018, ANGED, C‑233/16, EU:C:2018:280, punt 40 u l-ġurisprudenza ċċitata).
F’dan ir-rigward, id-determinazzjoni tal-kuntest ta’ referenza għandha importanza ikbar fil-każ ta’ miżuri fiskali peress li l-eżistenza nnfisha ta’ vantaġġ tista’ tiġi stabbilita biss meta mqabbla ma’ tassazzjoni msejħa “normali” (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tas-6 ta’ Settembru 2006, Portugall vs Il-Kummissjoni, C-88/03, EU:C:2006:511, punt 56, u tal-21 ta’ Diċembru 2016, Il-Kummissjoni vs Hansestadt Lübeck, C-524/14 P, EU:C:2016:971, punt 55).
Fir-rigward, fl-ewwel lok, tal-eżami tan-natura selettiva tal-miżura inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li tista’ tirriżulta mill-fatt li l-ħlas għall-użu tal-ilmijiet interni għall-produzzjoni ta’ enerġija elettrika ma huwiex dovut mill-produtturi ta’ enerġija elettrika li s-sors tagħhom ta’ produzzjoni ta’ elettriku ma huwiex is-sors tal-ilma, għandu jiġi rrilevat li għalkemm il-kriterju ta’ tassazzjoni ta’ dan il-ħlas, li jirrigwarda s-sors ta’ produzzjoni tal-enerġija elettrika, ma huwiex formalment derogatorju għal qafas legali ta’ referenza partikolari, xorta jibqa’ l-fatt li dawn il-produtturi ta’ enerġija elettrika jiġu esklużi mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-imsemmi ħlas.
Sa fejn l-Artikolu 107(1) TFUE jiddefinixxi l-interventi statali skont l-effetti tagħhom, indipendentement mit-tekniki użati, ma jistax, għaldaqstant, jiġi eskluż
a priori
li l-kriterju ta’ tassazzjoni tal-ħlas għall-użu tal-ilmijiet interni għall-produzzjoni ta’ enerġija idroelettrika jippermetti li jiġu ffavoriti, fil-prattika, “ċerti impriżi jew ċerti produtturi”, fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE, billi jitnaqqsu l-ispejjeż tagħhom meta mqabbla ma’ dawk li huma suġġetti għal dan il-ħlas (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas-26 ta’ April 2018, ANGED, C‑233/16, EU:C:2018:280, punti 47 u 48, kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
Għaldaqstant, għandu jiġi ddeterminat jekk il-produtturi ta’ enerġija idroelettrika suġġetti għall-ħlas inkwistjoni fil-kawża prinċipali u l-produtturi tal-enerġija elettrika li s-sors ta’ produzzjoni ta’ elettriku tagħhom ma huwiex l-ilma jinsabux f’sitwazzjoni paragunabbli fid-dawl tal-għan li għandu jintlaħaq mill-ħlas inkwistjoni fil-kawżi prinċipali.
F’dan ir-rigward, mill-preżentazzjoni tad-dritt nazzjonali li tinsab fid-deċiżjonijiet tar-rinviju jirriżulta, u, b’mod partikolari, mill-Artikolu 112(1) bis tal-Liġi dwar l-Ilma kif ukoll mill-Artikoli 12 sa 14 tad-Digriet Irjali 198/2015, jirriżulta li l-ħlas għall-użu tal-ilmijiet interni għall-produzzjoni ta’ enerġija elettrika huwa intiż għall-protezzjoni u għat-titjib tar-riżorsi ta’ ilma pubbliku. Issa, huwa paċifiku li huma biss il-produtturi ta’ enerġija idroelettrika li jużaw ir-riżorsi ta’ ilma pubbliku bħala sors ta’ produzzjoni ta’ elettriku, li jista’ jkollu impatt ambjentali fuq dan ir-riżors tal-ilma.
Għalhekk, għandu jiġi kkonstatat li l-produtturi ta’ elettriku minbarra dawk li jużaw is-sors tal-ilma, li ma humiex suġġetti għall-ħlas għall-użu tal-ilmijiet interni għall-produzzjoni ta’ enerġija elettrika, ma humiex, fir-rigward tal-għan ta’ dan il-ħlas, f’sitwazzjoni fattwali u ġuridika paragunabbli għal dik tal-produtturi ta’ elettriku li jużaw is-sors tal-ilma.
Għalkemm il-qorti tar-rinviju, li hija l-unika li għandha ġurisdizzjoni sabiex tinterpreta d-dritt nazzjonali, tiddikjara li dan il-ħlas, minkejja l-formulazzjoni tal-Artikolu 112 bis tal-Liġi dwar l-Ilma kif ukoll tad-dispożizzjonijiet tad-Digriet Irjali 198/2015 li implimenta l-imsemmi ħlas, għandu, fid-dawl tal-karatteristiċi essenzjali tiegħu kif ukoll tal-istruttura tiegħu, għan purament ekonomiku, għandu jitfakkar li, fl-assenza ta’ leġiżlazzjoni tal-Unjoni fil-qasam, id-determinazzjoni tal-bażijiet taxxabbli u t-tqassim tal-piż fiskali fuq id-diversi fatturi ta’ produzzjoni u d-diversi setturi ekonomiċi taqa’ taħt il-kompetenza fiskali tal-Istati Membri (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas-26 ta’ April 2018, ANGED, C‑233/16, EU:C:2018:280, punt 50, kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
Għalhekk, kriterju ta’ tassazzjoni abbażi tas-sors ta’ produzzjoni tal-enerġija elettrika, jippermetti, bħala prinċipju, li Stat Membru jistabbilixxi ħlas, bħall-ħlas inkwistjoni fil-kawżi prinċipali, biss għall-produtturi ta’ enerġija elettrika li jużaw l-ilma bħala sors ta’ produzzjoni ta’ elettriku.
Fir-rigward, fit-tieni lok, tal-eżami tan-natura selettiva tal-miżura inkwistjoni fil-kawżi prinċipali, li tista’ tirriżulta mill-fatt li l-ħlas għall-użu tal-ilmijiet interni għall-produzzjoni ta’ enerġija elettrika ma huwiex dovut mill-produtturi ta’ enerġija idroelettrika li joperaw fuq baċiri tal-ilma li jinsabu fit-territorju ta’ komunità awtonoma waħda, għandu jitfakkar li, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-qafas legali ta’ referenza għall-finijiet tal-evalwazzjoni tas-selettività ta’ miżura ma għandux neċessarjament jiġi ddeterminat fil-limiti tat-territorju tal-Istat Membru kkonċernat, iżda jista’ jkun dak tat-territorju li fih awtorità reġjonali jew lokali teżerċita l-kompetenza li hija għandha taħt il-kostituzzjoni jew taħt il-liġi. Dan ikun il-każ meta din l-entità jkollha status legali u fattwali li jagħmilha suffiċjentement awtonoma fil-konfront tal-gvern ċentrali ta’ Stat Membru sabiex, permezz tal-miżuri adottati minnha, tkun din l-entità, u mhux il-gvern ċentrali, li jkollha rwol fundamentali fid-definizzjoni tal-ambjent politiku u ekonomiku li fih joperaw l-impriżi (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas-26 ta’ April 2018, ANGED, C-233/16, EU:C:2018:280, punt 41, u l-ġurisprudenza ċċitata).
Minn din il-ġurisprudenza jirriżulta li l-kuntest ta’ referenza jiddependi mill-portata tal-kompetenza tal-awtorità pubblika li tkun adottat il-miżura inkwistjoni.
Fl-istess sens, jirriżulta mis-sentenza tal-21 ta’ Diċembru 2016, Il-Kummissjoni vs Hansestadt Lübeck (C‑524/14 P, EU:C:2016:971, punti 61 u 62), li l-kuntest ta’ referenza rilevanti għall-eżami tan-natura selettiva ta’ miżura jista’ jiġi limitat għas-sistema legali li ġiet adottata minn entità fil-limiti tal-ġurisdizzjoni tagħha stess.
Fil-fatt, in-natura selettiva ta’ miżura ma tistax tiġi eżaminata mingħajr ma jittieħdu inkunsiderazzjoni l-limiti legali li jirregolaw il-kompetenza tal-awtorità pubblika li adottat din il-miżura.
F’dan il-każ, il-Gvern Spanjol iddikjara, kemm fl-osservazzjonijiet bil-miktub tiegħu kif ukoll matul is-seduta quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, li l-fatt li l-ħlas għall-użu tal-ilmijiet interni għall-produzzjoni ta’ enerġija elettrika ma huwiex dovut biss mill-produtturi ta’ enerġija idroelettrika li jużaw baċiri tal-ilma li jinsabu fit-territorju ta’ iktar minn komunità awtonoma waħda kien iġġustifikat mill-istruttura territorjali tal-Istat Spanjol u tal-kompetenzi ta’ kull amministrazzjoni kif ukoll tal-kompetenzi rispettivi tal-gvern ċentrali u tal-komunitajiet awtonomi li, fir-rigward tar-riżorsi pubbliċi tal-ilma, jiżviluppaw is-sistema legali tagħhom.
Għalhekk, il-leġiżlatur nazzjonali adotta l-leġiżlazzjoni nazzjonali li tistabbilixxi dan il-ħlas, li hija imposta biss fuq min għandu konċessjonijiet amministrattivi fuq il-baċiri tal-ilma li jinsabu fit-territorju ta’ iktar minn komunità awtonoma waħda, billi eżerċita kompetenza li hija limitata għal dawn il-baċiri biss.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, u bla ħsara għall-verifika tat-tqassim tal-kompetenzi li għandha twettaq il-qorti tar-rinviju, jidher li l-kuntest ta’ referenza rilevanti għall-eżami tan-natura selettiva ta’ miżura ta’ għajnuna eventwali huwa kkostitwit mit-tassazzjoni li tolqot il-produzzjoni ta’ enerġija idroelettrika fuq baċiri tal-ilma li jestendu fuq iktar minn komunità awtonoma waħda.
Fid-dawl tal-kuntest ta’ referenza limitat b’dan il-mod, għandu jiġi kkonstatat li l-produtturi ta’ enerġija idroelettrika li joperaw fuq baċir tal-ilma li jinsab ġewwa komunità awtonoma waħda ma jinsabux f’sitwazzjoni paragunabbli għal dik tal-produtturi ta’ enerġija li joperaw fuq baċiri tal-ilma li jestendu fit-territorju ta’ iktar minn komunità waħda.
Minn dan isegwi li l-kundizzjoni dwar is-selettività tal-miżura inkwistjoni ma hijiex issodisfatta u li, konsegwentement, ma hemmx lok li jiġu eżaminati l-kundizzjonijiet l-oħra msemmija fil-punt 58 ta’ din is-sentenza.
Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li l-Artikolu 107(1) TFUE għandu jiġi interpretat fis-sens li l-fatt li l-ħlas għall-użu tal-ilmijiet interni għall-produzzjoni ta’ enerġija elettrika, inkwistjoni fil-kawżi prinċipali, ma huwiex dovut, minn naħa, mill-produtturi ta’ enerġija idroelettrika li joperaw fuq baċiri tal-ilma li jinsabu fit-territorju ta’ komunità awtonoma waħda u, min-naħa l-oħra, mill-produtturi ta’ enerġija elettrika li ġejja minn sorsi oħra minbarra s-sors tal-ilma, ma tikkostitwixxix għajnuna mill-Istat fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, favur dawn il-produtturi, peress li dawn tal-aħħar ma humiex, fid-dawl tal-kuntest ta’ referenza rilevanti kif ukoll tal-għan ta’ dan il-ħlas, f’sitwazzjoni paragunabbli għal dik tal-produtturi ta’ enerġija idroelettrika li joperaw fuq baċiri tal-ilma li jestendu fuq it-territorju ta’ iktar minn komunità awtonoma waħda li huma suġġetti għal dan il-ħlas, fatt li għandu jiġi vverifikat mill-qorti tar-rinviju.

Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li għandha tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, minbarra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Il-Ħames Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
1)
l-Artikolu 191(2) TFUE u l-Artikolu 9(1) tad-Direttiva 2000/60/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-23 ta’ Ottubru 2000 li tistabilixxi qafas għal azzjoni Komunitarja fil-qasam tal-politika ta’ l-ilma għandhom jiġu interpretati fis-sens li ma jipprekludux ħlas għall-użu tal-ilmijiet interni għall-produzzjoni ta’ enerġija elettrika, bħal dak inkwistjoni fil-kawżi prinċipali, li ma jinkoraġġixxux użu effikaċi tal-ilma, ma jistabbilixxux mekkaniżmi għall-konservazzjoni u mal-protezzjoni tar-riżorsi ta’ ilma pubbliku, li r-rata tiegħu ma għandhiex rabta mal-kapaċità li jiġi kkawżat dannu lil dawn ir-riżorsi ta’ ilma pubbliku, u li huwa biss u esklużivament ibbażat fuq il-kapaċità tal-produtturi tal-enerġija idroelettrika għal ġenerazzjoni ta’ dħul.
2)
Il-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni, kif previst fl-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 2009/72/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-13 ta’ Lulju 2009 dwar ir-regoli komuni għas-suq intern fil-qasam tal-elettriku u li temenda d-Direttiva 2003/54/KE, għandu jiġi interpretat fis-sens li ma jipprekludix ħlas, bħalma huwa l-ħlas għall-użu tal-ilmijiet interni għall-produzzjoni ta’ enerġija elettrika inkwistjoni fil-kawżi prinċipali, li huwa dovut biss mill-produtturi ta’ enerġija idroelettrika li joperaw f’baċiri tal-ilma li jestendu fit-territorju ta’ iktar minn komunità awtonoma waħda.
3)
L-Artikolu 107(1) TFUE għandu jiġi interpretat fis-sens li l-fatt li l-ħlas għall-użu tal-ilmijiet interni għall-produzzjoni ta’ enerġija elettrika, inkwistjoni fil-kawżi prinċipali, ma huwiex dovut, minn naħa, mill-produtturi ta’ enerġija idroelettrika li joperaw fuq baċiri tal-ilma li jinsabu fit-territorju ta’ komunità awtonoma waħda u, min-naħa l-oħra, mill-produtturi ta’ enerġija elettrika li ġejja minn sorsi oħra minbarra s-sors tal-ilma, ma tikkostitwixxix għajnuna mill-Istat fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, favur dawn il-produtturi, peress li dawn tal-aħħar ma humiex, fid-dawl tal-kuntest ta’ referenza rilevanti kif ukoll tal-għan ta’ dan il-ħlas, f’sitwazzjoni paragunabbli għal dik tal-produtturi ta’ enerġija idroelettrika li joperaw fuq baċiri tal-ilma li jestendu fuq it-territorju ta’ iktar minn komunità awtonoma waħda li huma suġġetti għal dan il-ħlas, fatt li għandu jiġi vverifikat mill-qorti tar-rinviju.
Firem
*
Lingwa tal-kawża: l-Ispanjol.