CELEX: 62017CJ0582
Rinviju għal deċiżjoni preliminari
Determinazzjoni tal-Istat Membru responsabbli għall-eżami ta’ applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali
Regolament (UE) Nru 604/2013
Artikolu 18(1)(b) sa (d)
Artikolu 23(1)
Artikolu 24(1)
Proċedura ta’ teħid lura
Kriterji ta’ responsabbiltà
Applikazzjoni ġdida ddepożitata fi Stat Membru ieħor
Artikolu 20(5)
Proċess ta’ determinazzjoni pendenti
Irtirar tal-applikazzjoni
Artikolu 27
Rimedji ġudizzjarji

It-talbiet għal deċiżjoni preliminari jirrigwardaw l-interpretazzjoni tar-Regolament (UE) Nru 604/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑26 ta’ Ġunju 2013 li jistabbilixxi l-kriterji u l-mekkaniżmi biex ikun iddeterminat liema hu l-Istat Membru responsabbli biex jeżamina applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali iddepożitata għand wieħed mill-Istati Membri minn ċittadin ta’ pajjiż terz jew persuna apolida (
ĠU 2013, L 180, p. 31
, rettifika fil-
ĠU 2013, L 49, p. 50
), (iktar ’il quddiem ir-“Regolament Dublin III”).
Dawn it-talbiet tressqu fil-kuntest ta’ tilwim bejn l-iStaatssecretaris van Veiligheid en Justitie (is-Segretarju tal-Istat għas-Sigurtà u għall-Ġustizzja, il-Pajjiżi l-Baxxi) (iktar ’il quddiem is-“Segretarju tal-Istat”), minn naħa, u H. u R., ċittadini Sirjani, min-naħa l-oħra, dwar ir-rifjut li jittieħdu inkunsiderazzjoni l-applikazzjonijiet tagħhom għal protezzjoni internazzjonali.
Il-kuntest ġuridiku
Ir-Regolament Nru 1560/2003
L-Annessi I u III tar-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 1560/2003 tat‑2 ta’ Settembru 2003 li jistabbilixxi regoli dettaljati għall-applikazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 343/2003 li jistabbilixxi l-kriterji u l-mekkaniżmi biex jiġi determinat l-Istat Membru responsabbli biex jeżamina applikazzjoni għall-asil iddepożitata f’wieħed mill-Istati Membri minn ċittadin ta’ pajjiż terz (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 6, p. 200), kif emendat bir-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) Nru 118/2014 tat‑30 ta’ Jannar 2014 (
ĠU 2014, L 39, p. 1
) (iktar ’il quddiem ir-“Regolament Nru 1560/2003”), jistabbilixxu rispettivament “Formola standard sabiex jiġi determinat l-Istat Membru responsabbli għall-eżaminazzjoni ta’ applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali” u “Formola standard għal talbiet għat-teħid lura”.
Ir-Regolament Dublin III
Il-premessi 4, 5, 13, 14 u 19 tar-Regolament Dublin III huma redatti b’dan il-mod:
“(4)
Il-konklużjonijiet ta’ Tampere ddikjaraw […] li s-[Sistema Ewropea Komuni tal-Ażil] għandha tinkludi, fit-terminu qasir, metodu ċar u li jiffunzjona biex ikun iddeterminat l-Istat Membru responsabbli biex jeżamina applikazzjoni għall-asil.
(5)
Metodu tali għandu jkun ibbażat fuq kriterji oġġettivi u ġusti kemm għall-Istati Membri kif ukoll għall-persuni kkonċernati. B’mod partikolari, dan il-metodu għandu jiddetermina minnufih l-Istat Membru responsabbli, biex ikun iggarantit aċċess effettiv għall-proċeduri għall-għoti ta’ protezzjoni internazzjonali u ma jkunx kompromess l-għan tal-ipproċessar bil-ħeffa ta’ applikazzjonijiet għall-protezzjoni internazzjonali.
[…]
(13)
F’konformità mal-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar id-Drittijiet tat-Tfal tal‑1989 u mal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, l-aħjar interess tat-tifel/tifla għandha tkun konsiderazzjoni prinċipali tal-Istati Membru meta japplikaw dan ir-Regolament. Meta jivvalutaw l-aħjar interessi tat-tfal, l-Istati Membri għandhom b’mod partikolari jieħdu kont tal-ġid u l-iżvilupp soċjali tal-minorenni, konsiderazzjonijiet ta’ sigurtà u sikurezza u l-fehmiet tal-minorenni skont il-livell ta’ maturita’ tiegħu jew tagħha, inkluż l-isfond tiegħu jew tagħha. Barra minn dan, garanziji proċedurali speċifiċi għal minorenni mhux akkunpanjati għandhom ikunu stabbiliti minħabba l-vulnerabbiltà partikolari tagħhom.
(14)
F’konformità mal-Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni tad-Drittijiet Umani u l-Libertajiet Fundamentali u mal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, ir-rispett lejn il-ħajja tal-familja għandha tkun konsiderazzjoni prinċipali tal-Istati Membru fl-applikazzjoni ta’ dan ir-Regolament.
[…]
(19)
Sabiex tkun garantita il-protezzjoni effettiva tad-drittijiet tal-individwi kkonċernati, għandhom ikun stabbiliti salvagwardji legali u d-dritt għal rimedju effettiv fir-rigward ta’ deċiżjonijiet dwar it-trasferimenti lejn l-Istat Membru responsabbli, f’konformità, b’mod partikolari mal-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea Sabiex jiġi żgurat li jiġi rispettat id-dritt internazzjonali, rimedju effettiv kontra tali deċiżjonijiet għandu jkopri kemm l-analiżi tal-applikazzjoni ta’ dan ir-Regolament kif ukoll l-eżami tas-sitwazzjoni legali u fattwali fl-Istat Membru li għalih jiġi ttrasferit l-applikant.”
L-Artikolu 2 ta’ dan ir-regolament huwa fformulat kif ġej:
“Għall-għanijiet ta’ dan ir-Regolament:
[…]
(d)
‘eżami ta’ applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali’ tfisser kull eżami ta’, jew deċiżjoni dwar, applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali mill-awtoritajiet kompetenti skont id-Direttiva 2011/95/UE [tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑13 ta’ Diċembru 2011 dwar standards għall-kwalifika ta’ ċittadini nazzjonali ta’ pajjiżi terzi jew persuni mingħajr stat bħala benefiċjarji ta’ protezzjoni internazzjonali, għal stat uniformi għar-refuġjati jew għal persuni eliġibbli għal protezzjoni sussidjarja, u għall-kontenut tal-protezzjoni mogħtija (
ĠU 2011, L 337, p. 9
)] u d-Direttiva 2013/32/UE [tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑26 ta’ Ġunju 2013 dwar proċeduri komuni għall-għoti u l-irtirar tal-protezzjoni internazzjonali (
ĠU 2013, L 180, p. 60
)] ħlief għal proċeduri li jiddeterminaw l-Istat Membru responsabbli skont dan ir-Regolament;
[…]”
L-Artikolu 3(1) u (2) tal-imsemmi regolament jistabbilixxi:
“1.   L-Istati Membri għandhom jeżaminaw applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali minn ċittadin ta’ pajjiż terz jew persuna apolida li japplika fit-territorju ta’ xi wieħed minnhom, inkluż fil-konfini jew fiż-żoni ta’ transitu. L-applikazzjoni għandha tkun eżaminata minn Stat Membru wieħed, li għandu jkun dak li l-kriterji ddikjarati fil-Kapitolu III ta’ dan ir-Regolament juru li huwa responsabbli.
2.   Fejn ebda Stat Membru responsabbli ma jkun jista’ jinħatar fuq il-bażi tal-kriterji elenkati f’dan ir-Regolament, l-ewwel Stat Membru li fih l-applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali kienet iddepożitata għandu jkun responsabbli biex jeżaminaha.
[…]”
Fil-Kapitolu III tar-Regolament Dublin III dwar il-“[k]riterji biex ikun iddeterminat l-Istat Membru responsabbli”, l-Artikolu 9 ta’ dan ir-regolament, intitolat “Membri tal-familja li huma benefiċarji tal-protezzjoni internazzjonali”, huwa fformulat kif ġej:
“Fejn l-applikant għandu membru tal-familja, bla ma jitqies jekk il-familja kenitx ifformata qabel fil-pajjiż ta’ oriġini jew le, li kien tħalla jirrisjedi bħala benefiċarju ta’ protezzjoni internazzjonali fi Stat Membru, dak l-Istat Membru għandu jkun responsabbli biex jeżamina l-applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali, sakemm il-persuni kkonċernati esprimew ix-xewqa tagħhom bil-miktub.”
L-Artikolu 18 tal-imsemmi regolament jippreċiża:
“1.   L-Istat Membru responsabbli taħt dan ir-Regolament għandu jkun obbligat:
(a)
jieħu inkarigu, taħt il-kondizzjonijiet preskritti fl-Artikoli 21, 22 u 29, ta’ applikant li jkun iddepożita applikazzjoni fi Stat Membru differenti;
(b)
jieħu lura, taħt il-kondizzjonijiet preskritti fl-Artikolu 23, 24, 25 u 29, applikant li l-applikazzjoni tiegħu tkun taħt eżami u li għamel applikazzjoni fi Stat Membru ieħor jew li jkun fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor mingħajr document ta’ residenza;
(c)
jieħu lura, taħt il-kondizzjonijiet preskritti fl-Artikolu 23, 24, 25 u 29, ċittadin ta’ pajjiż terz jew persuna apolida li jkun irtira l-applikazzjoni taħt eżami u jkun għamel applikazzjoni fi Stat Membru ieħor jew li jkun fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor mingħajr dokument ta’ residenza;
(d)
jieħu lura, taħt il-kondizzjonijiet preskritti fl-Artikolu 23, 24, 25 u 29, ċittadin ta’ pajjiż terz jew persuna apolida li l-applikazzjoni tiegħu kienet rifjutata u li għamel applikazzjoni fi Stat Membru ieħor jew li jkun fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor mingħajr dokument ta’ residenza.
2.   Fil-każijiet li jaqgħu fl-ambitu tal-paragrafu 1(a) u (b), l-Istat Membru responsabbli għandu jeżamina jew jikkompleta l-applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali magħmula mill-applikant.
F’każijiet li jaqgħu fl-ambitu tal-paragrafu 1(c), meta l-Istat Membru responsabbli ma kienx kompla bl-eżami ta’ applikazzjoni minħabba l-irtirar tagħha mill-applikant qabel ma ttieħdet deċiżjoni fl-ewwel istanza dwar is-sustanza, dak l-Istat Membru għandu jiżgura li l-applikant huwa intitolat jagħmel talba li l-eżami tal-applikazzjoni tiegħu jew tagħha jitkompla jew li tiġi ddepożitata applikazzjoni ġdida għal protezzjoni internazzjonali […]
Fil-każijiet li jaqgħu taħt l-ambitu tal-paragrafu 1(d), fejn l-applikazzjoni ġiet irrifjutata biss fl-ewwel istanza, l-Istat Membru responsabbli għandu jiżgura li l-persuna kkonċernata għandha jew kellha l-opportunità li tfittex rimedju effettiv, skont l-Artikolu 46 tad-Direttiva 2013/32/UE.”
Il-Kapitolu VI tal-istess regolament, intitolat “Il-proċedura ta’ teħid ta’ inkarigu u ta’ teħid lura”, jinkludi l-Artikoli 20 sa 33 tiegħu.
L-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 20(5) tar-Regolament Dublin III jistabbilixxi:
“Applikant li jkun preżenti fi Stat Membru ieħor mingħajr dokument ta’ residenza jew li hemm iddepożita applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali wara li jirtira l-ewwel applikazzjoni tiegħu magħmula fi Stat Membru ieħor matul il-proċess li jiddetermina l-Istat Membru responsabbli għandu jittieħed lura, taħt il-kondizzjonijiet preskritti fl-Artikolu 23, 24, 25 u 29, mill-Istat Membru li għandu l-applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali kienet l-ewwel iddepożitata, bil-ħsieb li jtemm il-proċess li jiddetermina l-Istat Membru responsabbli”.
L-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 21(1) ta’ dan ir-regolament huwa redatt b’dan il-mod:
“Fejn Stat Membru li għandu kienet iddepożitata applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali jikkunsidra li Stat Membru ieħor huwa responsabbli biex jeżamina l-applikazzjoni, jista’, kemm jista’ jkun malajr u f’kull każ fi żmien tliet xhur mid-data li fiha l-applikazzjoni kienet iddepożitata fit-tifsira tal-Artikolu 20(2), jitlob lill-Istat Membru l-ieħor biex jieħu inkarigu tal-applikant.”
L-Artikolu 22(2), (4), (5) u (7) tal-imsemmi regolament jipprevedi:
“2.   Fil-proċedura biex ikun iddeterminat l-Istat Membru responsabbli biex jeżamina l-applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali elementi ta’ prova u xhieda ċirkostanzjali għandhom ikunu użati.
[…]
4.   Ir-rekwiżit ta’ prova m’għandux jeċċedi dak li hu meħtieġ għall-applikazzjoni xierqa ta’ dan ir-Regolament.
5.   Jekk m’hemmx prova formali, l-Istat Membru li tkun saritlu t-talba għandu jirrikonoxxi r-responsabbiltà tiegħu jekk ix-xhieda ċirkostanzjali tkun koerenti, verifikabbli u ddettaljata suffiċjentement biex tistabbilixxi responsabbiltà.
[…]
7.   Nuqqas ta’ azzjoni fi żmien il-perijodu ta’ xahrejn imsemmi fil-paragrafu 1 u l-perijodu ta’ xahar imsemmi fil-paragrafu 6 għandu jkollu effett ugwali ta’ aċċettazzjoni tat-talba, u jinvolvi l-obbligu li tittieħed inkarigu tal-persuna, inklużi l-obbligu biex jipprovdi għal arranġamenti xierqa għal wasla.”
L-Artikolu 23 tal-istess regolament jiddisponi:
“1.   Meta Stat Membru fejn persuna kif imsemmija fl-Artikolu 18(1)(b), (c) jew (d) iddepożitat applikazzjoni ġdida għal protezzjoni internazzjonali jikkunsidra li Stat Membu ieħor huwa responsabbli skont l-Artikolu 20(5) u l-Artikolu 18(1)(b), (c) jew (d), dan jista’ jitlob lill-Istat Membru l-ieħor biex jieħu lura dik il-persuna.
[…]
4.   Talba biex persuna tittieħed lura għandha ssir permezz ta’ formola standard u għandha tinkludi provi jew evidenza ċirkostanzjali kif deskritt fiż-żewġ listi msemmija fl-Artikolu 22(3) u/jew elementi rilevanti mid-dikjarazzjonijiet tal-persuna konċernata, li jippermettu lill-awtoritajiet tal-Istat Membru rikjest jivverifikaw jekk huwiex responsabbli abbażi tal-kriterji stabbiliti minn dan ir-Regolament.
Il-Kummissjoni għandha, permezz ta’ atti ta’ implimentazzjoni, tadotta kondizzjonijiet uniformi għall-preparazzjoni u s-sossotmissjoni ta’ talbiet biex tittieħed lura persuna. Dawk l-atti ta’ implimentazzjoni għandhom ikunu adottati skont il-proċedura ta’ eżami msemmija fl-Artikolu 44(2).”
L-Artikolu 24 tar-Regolament Dublin III jistabbilixxi:
“1.   Meta Stat Membru li fuq it-territorju tiegħu persuna msemmija fl-Artikolu 18(1)(b), (c) jew (d), tkun preżenti mingħajr dokument ta’ residenza u li quddiemu ma tkunx ġiet iddepożitata applikazzjoni ġdida għal protezzjoni internazzjonali, iqis li Stat Membru ieħor huwa responsabbli skont l-Artikolu 20(5) u l-Artikolu 18(1)(b), (c) jew (d), huwa jista’ jitlob lil dak l-Istat Membru l-ieħor biex jieħu lura dik il-persuna.
[…]
5.   It-talba biex il-persuna msemmija fl-Artikolu 18(1)(b), (c) jew (d) tittieħed lura, għandha ssir permezz ta’ formola standard u għandha tinkuldi provi jew evidenza ċirkostanzjali kif deskritt fiż-żewġ listi msemmija fl-Artikolu 22(3) u/jew elementi rilevanti mid-dikjarazzjonijiet tal-persuna, li jippermettu lill-awtoritajiet tal-Istat Membru rikjest li jivverifikaw jekk huwiex responsabbli abbażi tal-kriterji stabbiliti f’dan ir-Regolament.
[…]”
L-Artikolu 25 ta’ dan ir-regolament jipprevedi:
“1.   L-Istat Membru rikjest għandu jagħmel il-kontrolli meħtieġa u jagħti deċiżjoni dwar it-talba biex jieħu lura l-persuna kkonċernata kemm jista’ jkun malajr u f’kull każ mhux aktar tard minn xahar mid-data meta kienet rċevuta t-talba. Meta t-talba tkun ibbażata fuq data miksuba mis-sistema Eurodac, dak il-limitu ta’ żmien għandu jitnaqqas għal ġimagħtejn.
2.   Nuqqas ta’ azzjoni fil-perijodu ta’ xahar jew fil-perijodu ta’ ġimgħatejn imsemmija fil-paragrafu 1, għandha tfisser aċċettazzjoni tat-talba, u għandha tinvolvi l-obbligu li jieħu lura l-persuna kkonċernata, inkluż l-obbligu li jipprovdi arranġamenti xierqa għall-wasla.”
L-Artikolu 27(1) tal-imsemmi regolament jippreċiża:
“L-applikant jew persuna oħra kif imsemmi fl-Artikolu 18(1)(c) jew (d) għandu jkollu d-dritt għal rimedju effettiv, fil-forma ta’ appell jew reviżjoni, fil-fatt u fil-liġi, mid-deċiżjoni tat-trasferiment, quddiem qorti jew tribunal.”
Il-kawżi prinċipali u d-domandi preliminari
Il-Kawża C‑582/17
Fil‑21 ta’ Jannar 2016, H. iddepożita applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali fil-Pajjiżi l-Baxxi.
Billi H. kien preċedentement iddepożita applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali fil-Ġermanja, is-Segretarju tal-Istat bagħat, fil‑21 ta’ Marzu 2016, lill-awtoritajiet Ġermaniżi, talba għall-finijiet tat-teħid lura skont l-Artikolu 18(1)(b) tar-Regolament Dublin III.
L-awtoritajiet Ġermaniżi ma rrispondewx għal din it-talba għal teħid lura fi żmien it-terminu mogħti ta’ ġimagħtejn.
Permezz ta’ deċiżjoni tas‑6 ta’ Mejju 2016, is-Segretarju tal-Istat iddeċieda li ma jiħux inkunsiderazzjoni l-applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali ddepożitata minn H., billi qies li dan ma setgħax jinvoka l-Artikolu 9 tar-Regolament Dublin III sabiex jistabbilixxi r-responsabbiltà tar-Renju tal-Pajjiżi l-Baxxi minħabba l-preżenza tal-konjuġi tiegħu f’dan l-Istat Membru, peress li din kienet kwistjoni ta’ sitwazzjoni ta’ teħid lura u mhux ta’ sitwazzjoni ta’ teħid ta’ responsabbiltà.
H. ippreżenta rikors kontra din id-deċiżjoni quddiem ir-Rechtbank Den Haag, zittingsplaats Groningen (il-Qorti Distrettwali ta’ Den Haag, sedenti f’Groningen, il-Pajjiżi l-Baxxi).
Permezz ta’ sentenza tas‑6 ta’ Ġunju 2016, din il-qorti laqgħet ir-rikors u annullat id-deċiżjoni tas-Segretarju tal-Istat billi qieset li din kienet insuffiċjentement motivata.
H. u s-Segretarju tal-Istat appellaw minn din is-sentenza.
Il-qorti tar-rinviju tqis li, konformement mal-loġika wara r-Regolament Dublin III, huwa biss l-Istat Membru fejn l-ewwel applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali kienet ġiet iddepożitata li jiddetermina l-Istat Membru responsabbli. Minn dan hija tiddeduċi li H. ma jistax jipprevalixxi ruħu minn kriterju stabbilit fil-Kapitolu III tal-imsemmi regolament fil-Pajjiżi l-Baxxi, peress li dan ma kienx stenna t-tmiem tal-proċedura għad-determinazzjoni tal-Istat Membru responsabbli fil-Ġermanja u peress li diġà jeżisti ftehim ta’ teħid lura bejn dawn iż-żewġ Stati Membri.
Madankollu, din il-qorti għandha dubji dwar il-kompatibbiltà ta’ tali soluzzjoni ma’ dik adottata fis-sentenzi tas‑7 ta’ Ġunju 2016, Ghezelbash (
C‑63/15
,
EU:C:2016:409
), u tas‑7 ta’ Ġunju 2016, Karim (
C‑155/15
,
EU:C:2016:410
).
F’dawn iċ-ċirkustanzi, ir-Raad van State (il-Kunsill tal-Istat, il-Pajjiżi l-Baxxi) iddeċieda li jissospendi l-proċedura quddiemu u li jagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari li ġejja:
“Ir-Regolament [Dublin III] għandu jiġi interpretat fis-sens li huwa biss l-Istat Membru li fih tressqet għall-ewwel darba l-applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali li għandu l-kompitu li jiddetermina l-Istat Membru responsabbli, b’mod li ċittadin barrani għandu rimedju biss f’dan l-Istat Membru, skont l-Artikolu 27 tar-Regolament ta’ Dublin, kontra applikazzjoni żbaljata ta’ wieħed mill-kriterji ta’ responsabbiltà stabbiliti mill-Kapitolu III ta’ dan ir-regolament (fosthom l-Artikolu 9)?”
Il-Kawża C‑583/17
Fid‑9 ta’ Marzu 2016, R. ippreżenta applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali fil-Pajjiżi l-Baxxi.
Billi R. kien diġà ddepożita applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali fil-Ġermanja, is-Segretarju tal-Istat talab lill-awtoritajiet Ġermaniżi sabiex jiħduh lura skont l-Artikolu 18(1)(b) tar-Regolament Dublin III.
L-awtoritajiet Ġermaniżi inizjalment ċaħdu din it-talba għar-raġuni li R. kien miżżewweġ persuna li kienet benefiċjarja ta’ protezzjoni internazzjonali fil-Pajjiżi l-Baxxi.
Is-Segretarju tal-Istat mbagħad bagħat lill-awtoritajiet Ġermaniżi talba għal eżami mill-ġdid li fiha ppreċiża li ż-żwieġ ta’ R. ma’ din il-persuna kien meqjus bħala mhux ġenwin. Abbażi ta’ din it-talba, l-awtoritajiet Ġermaniżi reġgħu kkunsidraw il-pożizzjoni tagħhom u aċċettaw, permezz ta’ deċiżjoni tal‑1 ta’ Ġunju 2016, li jieħdu lura lil R.
Permezz ta’ deċiżjoni tal‑14 ta’ Lulju 2016, is-Segretarju tal-Istat iddeċieda li ma jiħux inkunsiderazzjoni l-applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali ddepożitata minn R., billi qies, minn naħa, li l-allegat konġunt ta’ R. ma jistax jitqies bħala membru tal-familja tiegħu, peress li ż-żwieġ allegat ta’ R. kellu jitqies bħala mhux ġenwin, u, min-naħa l-oħra, li R. ma setgħax jinvoka l-Artikolu 9 tar-Regolament Dublin III, peress li din kienet kwistjoni ta’ sitwazzjoni ta’ teħid lura u mhux ta’ sitwazzjoni ta’ teħid ta’ responsabbiltà.
R. ippreżenta rikors kontra din id-deċiżjoni quddiem ir-Rechtbank Den Haag, zittingsplaats’s-Hertogenbosch (il-Qorti Distrettwali ta’ Den Haag, sedenti f’s-Hertogenbosch, il-Pajjiżi l-Baxxi).
Permezz ta’ sentenza tal‑11 ta’ Awwissu 2016, din il-qorti laqgħet ir-rikors u annullat id-deċiżjoni tas-Segretarju tal-Istat, minħabba li ċittadin ta’ pajjiż terz jista’ jinvoka l-kriterji stabbiliti fil-Kapitolu III tar-Regolament Dublin III kemm f’sitwazzjoni ta’ teħid lura kif ukoll f’sitwazzjoni ta’ teħid ta’ responsabbiltà.
Is-Segretarju tal-Istat appella minn din is-sentenza quddiem il-qorti tar-rinviju.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, ir-Raad van State (il-Kunsill tal-Istat) iddeċieda li jissospendi l-proċedura quddiemu u li jagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)
Ir-Regolament [Dublin III] għandu jiġi interpretat fis-sens li huwa biss l-Istat Membru li fih tressqet għall-ewwel darba l-applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali li għandu l-kompitu li jiddetermina l-Istat Membru responsabbli, b’mod li ċittadin barrani għandu rimedju biss f’dan l-Istat Membru, skont l-Artikolu 27 tar-Regolament ta’ Dublin, kontra applikazzjoni żbaljata ta’ wieħed mill-kriterji ta’ responsabbiltà stabbiliti mill-Kapitolu III ta’ dan ir-regolament (fosthom l-Artikolu 9)?
2)
Għall-finijiet tar-risposta għall-ewwel domanda, sa fejn huwa rilevanti l-fatt li l-applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali kienet diġà s-suġġett ta’ deċiżjoni fl-Istat Membru fejn din tressqet għall-ewwel darba jew il-fatt li ċ-ċittadin barrani rtira din l-applikazzjoni b’mod prematur?”
Permezz ta’ deċiżjoni tal-President tal-Qorti tal-Ġustizzja tad‑19 ta’ Ottubru 2017, il-Kawżi C‑582/17 u C‑583/17 ġew magħquda flimkien għall-finijiet tal-proċedura bil-miktub u dik orali, kif ukoll għall-finijiet tas-sentenza.
Fuq id-domandi preliminari
Permezz tad-domanda tagħha fil-Kawża C‑582/17 u tad-domandi tagħha fil-Kawża C‑583/17, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk ir-Regolament Dublin III għandux jiġi interpretat fis-sens li ċittadin ta’ pajjiż terz li jkun iddepożita applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali fl-ewwel Stat Membru mbagħad telaq minn dan l-Istat Membru u sussegwentement iddepożita applikazzjoni ġdida għal protezzjoni internazzjonali fit-tieni Stat Membru jistax jinvoka l-kriterju ta’ responsabbiltà stabbilit fl-Artikolu 9 tal-imsemmi regolament fil-kuntest ta’ rikors eżerċitat, skont l-Artikolu 27(1) ta’ dan ir-regolament, f’dan it-tieni Stat Membru kontra deċiżjoni ta’ trasferiment meħuda fir-rigward tiegħu.
Fuq il-portata tad-dritt għal rimedju
L-Artikolu 27(1) tar-Regolament Dublin III jipprevedi li l-persuna li hija s-suġġett ta’ deċiżjoni ta’ trasferiment għandu jkollha d-dritt għal rimedju effettiv, fil-forma ta’ appell jew ta’ reviżjoni, fil-fatt u fid-dritt, mill-imsemmija deċiżjoni quddiem qorti.
Il-portata ta’ dan ir-rikors hija ppreċiżata fil-premessa 19 ta’ dan ir-regolament, li tindika li, sabiex tiġi żgurata l-osservanza tad-dritt internazzjonali, ir-rimedju effettiv stabbilit mill-imsemmi regolament kontra d-deċiżjonijiet ta’ trasferiment għandu jirrigwarda, minn naħa, l-eżami tal-applikazzjoni tal-istess regolament u, min-naħa l-oħra, l-eżami tas-sitwazzjoni fattwali u legali fl-Istat Membru li għalih jiġi ttrasferit l-applikant (sentenzi tas‑26 ta’ Lulju 2017, Mengesteab,
C‑670/16
,
EU:C:2017:587
, punt
, u tal‑25 ta’ Ottubru 2017, Shiri,
C‑201/16
,
EU:C:2017:805
, punt
).
F’dan il-kuntest, fid-dawl, b’mod partikolari, tal-iżvilupp ġenerali li għaddiet minnu s-sistema ta’ determinazzjoni tal-Istat Membru responsabbli minn applikazzjoni għall-ażil ippreżentata f’wieħed mill-Istati Membri minħabba l-adozzjoni tar-Regolament Dublin III u tal-għanijiet koperti b’dan ir-regolament, l-Artikolu 27(1) tal-imsemmi regolament għandu jiġi interpretat fis-sens li r-rikors li huwa jipprevedi kontra deċiżjoni ta’ trasferiment għandu jkun jista’ jirrigwarda kemm l-osservanza tar-regoli li jassenjaw ir-responsabbiltà sabiex tiġi eżaminata applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali kif ukoll il-garanziji proċedurali previsti minn dan l-istess regolament (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tas‑26 ta’ Lulju 2017, A.S.,
C‑490/16
,
EU:C:2017:585
, punti
u
; tas‑26 ta’ Lulju 2017, Mengesteab,
C‑670/16
,
EU:C:2017:587
, punti
sa
, kif ukoll tal‑25 ta’ Ottubru 2017, Shiri,
C‑201/16
,
EU:C:2017:805
, punt
).
Il-fatt li d-deċiżjoni ta’ trasferiment li kontra tagħha qiegħed jiġi eżerċitat ir-rikors ġiet adottata fit-tmiem ta’ proċedura ta’ teħid ta’ responsabbiltà jew ta’ teħid lura ma huwiex ta’ natura li jinfluwenza l-portata hekk rikonoxxuta għal dan ir-rikors.
Fil-fatt, l-Artikolu 27(1) tar-Regolament Dublin III jiżgura dritt għal azzjoni legali kemm lill-applikanti għal protezzjoni internazzjonali, li jistgħu jkunu suġġetti, skont il-każ, għal proċedura ta’ teħid ta’ responsabbiltà jew ta’ teħid lura, kif ukoll lill-persuni l-oħra msemmija fl-Artikolu 18(1)(c) jew (d) ta’ dan ir-regolament, li jistgħu jkunu suġġetti għal proċedura ta’ teħid lura, mingħajr l-ebda distinzjoni fir-rigward tal-portata tar-rimedju mogħti lil dawn il-kategoriji differenti ta’ rikorrenti.
Madankollu, din il-konstatazzjoni ma tistax timplika li persuna kkonċernata tista’ tinvoka, quddiem il-qorti nazzjonali adita b’tali rikors, dispożizzjonijiet ta’ dan ir-regolament li, sakemm ma jkunux applikabbli għas-sitwazzjoni tagħha, ma jorbtux lill-awtoritajiet kompetenti matul l-iżvolġiment tal-proċedura ta’ teħid ta’ responsabbiltà jew ta’ teħid lura u tal-adozzjoni tad-deċiżjoni ta’ trasferiment.
F’dan il-każ, mid-deċiżjonijiet tar-rinviju jirriżulta li d-domandi magħmula huma preċiżament minħabba d-dubji tal-qorti tar-rinviju fir-rigward tal-applikabbiltà, fis-sitwazzjonijiet inkwistjoni fil-kawża prinċipali, tal-Artikolu 9 tal-imsemmi regolament u, għaldaqstant, fir-rigward tal-obbligu, tal-awtoritajiet kompetenti Olandiżi, li jieħdu inkunsiderazzjoni, fil-kuntest ta’ proċedura ta’ teħid lura, il-kriterju ta’ responsabbiltà stabbilit f’dan l-artikolu.
Għalhekk, sabiex tingħata risposta għal dawn id-domandi, għandu jiġi ddeterminat jekk l-awtoritajiet kompetenti humiex obbligati, f’sitwazzjonijiet bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li jiddeterminaw l-Istat Membru responsabbli għall-eżami tal-applikazzjoni filwaqt li jqisu dan il-kriterju, qabel ma tkun tista’ titressaq b’mod validu talba għall-finijiet ta’ teħid lura.
Fuq il-proċedura applikabbli f’sitwazzjonijiet bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali
Il-kamp ta’ applikazzjoni tal-proċedura ta’ teħid lura huwa ddefinit fl-Artikoli 23 u 24 tar-Regolament Dublin III. Mill-Artikolu 23(1) u mill-Artikolu 24(1) ta’ dan ir-regolament jirriżulta li din il-proċedura tapplika għall-persuni msemmija fl-Artikolu 20(5) jew fl-Artikolu 18(1)(b) sa (d) tal-imsemmi regolament.
B’mod partikolari, l-Artikolu 20(5) tal-istess regolament jipprevedi li din tapplika għal applikant li jiddepożita applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali fi Stat Membru wara li jkun irtira l-ewwel applikazzjoni tiegħu fi Stat Membru ieħor matul il-proċess sabiex jiġi ddeterminat l-Istat Membru responsabbli għall-eżami tal-applikazzjoni.
Din id-dispożizzjoni timplika għalhekk li applikant li formalment avża lill-awtorità kompetenti tal-Istat Membru li fih kien iddepożita l-ewwel applikazzjoni tiegħu li jixtieq jirtiraha qabel ma jitlesta dan il-proċess jista’ madankollu jiġi ttrasferit lejn dan l-ewwel Stat Membru bil-ħsieb li jitlesta l-imsemmi proċess.
Issa, trasferiment għal dan l-għan lejn l-imsemmi l-ewwel Stat Membru jirrikjedi li dan ikun possibbli
a fortiori
f’sitwazzjoni li fiha l-applikant telaq minn dan l-Istat Membru qabel ma l-proċess ta’ determinazzjoni tal-Istat Membru responsabbli għall-eżami tal-applikazzjoni jkun tlesta, mingħajr ma jkun informa lill-awtorità kompetenti ta’ dan l-ewwel Stat Membru dwar ix-xewqa tiegħu li jirtira l-applikazzjoni tiegħu u meta, konsegwentement, dan il-proċess dejjem ikun għadu għaddej f’dan l-Istat Membru.
Għaldaqstant, hemm lok li jitqies, kif sostnew il-Gvern Finlandiż u l-Kummissjoni matul is-seduta, li l-Artikolu 20(5) tar-Regolament Dublin III japplika wkoll f’sitwazzjoni bħal din, peress li l-fatt li l-applikant ikun telaq mit-territorju ta’ Stat Membru li fih ikun iddepożita applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali għandu jitqies, għall-finijiet tal-applikazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni, bħala irtirar impliċitu ta’ din l-applikazzjoni.
Fir-rigward tal-Artikolu 18(1)(b) sa (d) tar-Regolament Dublin III, dan jirreferi għal persuna li, minn naħa, iddepożitat applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali, liema applikazzjoni qiegħda tiġi eżaminata, irtirat tali applikazzjoni jew rat tali applikazzjoni miċħuda u li, min-naħa l-oħra, jew iddepożitat applikazzjoni fi Stat Membru ieħor, jew tinsab, mingħajr permess ta’ residenza, fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor (sentenza tal‑25 ta’ Jannar 2018, Hasan,
C‑360/16
,
EU:C:2018:35
, punt
).
Peress li mill-Artikolu 2(d) ta’ dan ir-regolament jirriżulta li l-eżami ta’ applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali għandu jkopri miżuri ta’ skrutinju meħuda mill-awtoritajiet kompetenti dwar applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali, bl-eċċezzjoni tal-proċedura għad-determinazzjoni tal-Istat Membru responsabbli skont l-imsemmi regolament, hemm lok li jitqies li l-Artikolu 18(1)(b) sa (d) tal-istess regolament japplika biss jekk l-Istat Membru li fih tkun ġiet preċedentement iddepożitata applikazzjoni kien lesta din il-proċedura ta’ determinazzjoni billi ammetta r-responsabbiltà tiegħu sabiex jeżamina din l-applikazzjoni u beda l-eżami tal-imsemmija applikazzjoni skont id-Direttiva 2013/32.
Minn dak li ntqal jirriżulta li sitwazzjonijiet bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali jaqgħu taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tal-proċedura ta’ teħid lura, indipendentement mill-kwistjoni ta’ jekk l-applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali ddepożitata fl-ewwel Stat Membru tkunx ġiet irtirata jew jekk l-eżami tagħha skont id-Direttiva 2013/32 tkunx diġà nbdiet fl-imsemmi Stat Membru.
Fuq is-sistema applikabbli għall-proċeduri ta’ teħid lura
Il-proċeduri ta’ teħid ta’ responsabbiltà u ta’ teħid lura għandhom jitwettqu obbligatorjament f’konformità mar-regoli stabbiliti fil-Kapitolu VI tar-Regolament Dublin III (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tas‑26 ta’ Lulju 2017, Mengesteab,
C‑670/16
,
EU:C:2017:587
, punt
, kif ukoll tat‑13 ta’ Novembru 2018, X u X,
C‑47/17 u C‑48/17
,
EU:C:2018:900
, punt
), li jissottomettu dawn il-proċeduri għal sistemi distinti, kif iddefiniti rispettivament fit-Taqsimiet II u III ta’ dan il-kapitolu.
Fil-kuntest tal-proċedura ta’ teħid ta’ responsabbiltà, l-Artikolu 21(1) ta’ dan ir-regolament jipprevedi l-possibbiltà, għal Stat Membru li għandu tkun ġiet iddepożitata applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali, li jitlob lil Stat Membru ieħor sabiex jassumi responsabbiltà ta’ applikant biss meta l-ewwel wieħed minn dawn l-Istati Membri jqis li t-tieni minnhom ikun l-Istat Membru “responsabbli biex jeżamina l-applikazzjoni”, li bħala prinċipju jkun l-Istat Membru li għandu l-kriterji stabbiliti fil-Kapitolu III tal-imsemmi regolament.
L-applikabbiltà ta’ dawn il-kriterji fil-kuntest tal-proċedura ta’ teħid ta’ responsabbiltà hija kkonfermata mid-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 22(2) sa (5) tal-istess regolament, li jirregolaw, b’mod dettaljat, l-eżami tal-provi u tal-indizji li jippermettu l-applikazzjoni tal-kriterji msemmija u li jiddefinixxu l-livell ta’ prova meħtieġ sabiex tiġi stabbilita r-responsabbiltà tal-Istat Membru rikjest.
Minn dawn l-elementi jirriżulta li, fil-kuntest tal-proċedura ta’ teħid ta’ responsabbiltà, il-proċess ta’ determinazzjoni tal-Istat Membru responsabbli sabiex jeżamina l-applikazzjoni skont il-kriterji stabbiliti fil-Kapitolu III tar-Regolament Dublin III għandu natura ċentrali u li l-awtorità kompetenti tal-Istat Membru fejn applikazzjoni tkun ġiet iddepożitata tista’ tibgħat talba lil Stat Membru ieħor għall-finijiet ta’ tali teħid ta’ responsabbiltà biss meta din l-awtorità tqis li dan l-Istat Membru ieħor ikun responsabbli għall-eżami ta’ din l-applikazzjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑7 ta’ Ġunju 2016, Ghezelbash,
C‑63/15
,
EU:C:2016:409
, punt
).
Madankollu, dan ma japplikax għall-proċedura ta’ teħid lura, peress li din hija rregolata minn dispożizzjonijiet li għandhom, f’dan ir-rigward, differenzi sostanzjali meta mqabbla mad-dispożizzjonijiet li jirregolaw il-proċedura ta’ teħid ta’ responsabbiltà.
Għalhekk, fl-ewwel lok, l-Artikolu 23(1) u l-Artikolu 24(1) tar-Regolament Dublin III jipprevedu l-possibbiltà li ssir talba għall-finijiet ta’ teħid lura meta l-Istat Membru rikjedenti jqis li Stat Membru ieħor huwa “responsabbli skont l-Artikolu 20(5) u l-Artikolu 18(1)(b) [sa] (d)” ta’ dan ir-regolament, u mhux meta jqis li Stat Membru ieħor ikun “responsabbli biex jeżamina l-applikazzjoni”.
Minn dan jirriżulta, kif irrilevat il-Kummissjoni waqt is-seduta, li t-terminu “responsabbli” huwa użat fl-Artikolu 23(1) u fl-Artikolu 24(1) tar-Regolament Dublin III f’sens differenti minn dak użat fl-Artikolu 21(1) ta’ dan ir-regolament, sa fejn dan ma jirrigwardax speċifikament ir-responsabbiltà li tiġi eżaminata l-applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali. Barra minn hekk, mill-Artikolu 18(2) u l-Artikolu 20(5) tal-imsemmi regolament jirriżulta li t-trasferiment ta’ persuna lejn l-Istat Membru li għandu l-obbligu ta’ teħid lura ma għandux neċessarjament l-għan sabiex jitwettaq l-eżami ta’ din l-applikazzjoni.
Għalhekk, konformement mal-Artikolu 23(1) u mal-Artikolu 24(1) tar-Regolament Dublin III, l-eżerċizzju tal-possibbiltà li ssir talba għall-finijiet ta’ teħid lura jippresupponi mhux li tiġi stabbilita r-responsabbiltà tal-Istat Membru rikjest sabiex jeżamina l-applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali, iżda li dan l-Istat Membru jissodisfa l-kundizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 20(5) jew fl-Artikolu 18(1)(b) sa (d) ta’ dan ir-regolament.
Issa, mill-kliem innifsu tal-Artikolu 20(5) tal-imsemmi regolament jirriżulta li l-obbligu ta’ teħid lura li dan jistabbilixxi huwa impost fuq “[l]-Istat Membru li għandu l-applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali kienet l-ewwel iddepożitata”. Għalhekk, il-kriterji ta’ responsabbiltà stabbiliti fil-Kapitolu III tal-istess regolament ma jistgħux iservu sabiex jidentifikaw lil dan l-Istat Membru.
Barra minn hekk, il-fatt li l-implimentazzjoni ta’ dan l-obbligu tiddependi fuq it-twettiq, fl-Istat Membru rikjedenti, tal-proċess ta’ determinazzjoni tal-Istat Membru responsabbli għall-eżami tal-applikazzjoni, sabiex jiġi vverifikat li l-Istat Membru msemmi fl-Artikolu 20(5) tal-imsemmi regolament ikollu din il-kwalità, imur kontra l-loġika stess ta’ din id-dispożizzjoni, peress li din tispeċifika li t-teħid lura tal-applikant impost fuq dan l-Istat Membru għandu l-għan li jippermetti lil dan tal-aħħar li “jtemm il-proċess li jiddetermina l-Istat Membru responsabbli [għall-eżami tal-applikazzjoni]”.
Min-naħa l-oħra, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà kkonstatat li l-imsemmija dispożizzjoni tistabbilixxi obbligi partikolari li jaqgħu fuq l-ewwel Stat Membru li fih kienet ġiet iddepożitata applikazzjoni għal protezzjoni, u li dan jingħata status partikolari permezz tar-Regolament Dublin III (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑26 ta’ Lulju 2017, Mengesteab,
C‑670/16
,
EU:C:2017:587
, punti
u
).
Fir-rigward tal-Artikolu 18(1)(b) sa (d) ta’ dan ir-regolament, mill-formulazzjoni tiegħu jirriżulta b’mod ċar li l-obbligi li dan jistabbilixxi huma imposti fuq “l-Istat Membru responsabbli”.
Madankollu, kif ġie rrilevat fil-punti 51 u 52 ta’ din is-sentenza, l-obbligi ta’ teħid lura previsti f’dawn id-dispożizzjonijiet għandhom japplikaw biss jekk il-proċess ta’ determinazzjoni tal-Istat Membru responsabbli għall-eżami tal-applikazzjoni previst mill-imsemmi regolament kien tlesta preċedentement fl-Istat Membru rikjest u wassal sabiex dan tal-aħħar irrikonoxxa r-responsabbiltà tiegħu sabiex jeżamina din l-applikazzjoni.
F’sitwazzjoni bħal din, fejn ir-responsabbiltà għall-eżami tal-applikazzjoni diġà tkun ġiet stabbilita, ma hemmx lok li ssir applikazzjoni ġdida tar-regoli li jirregolaw il-proċess ta’ determinazzjoni ta’ din ir-responsabbiltà, fejn fl-ewwel post insibu l-kriterji stabbiliti fil-Kapitolu III tal-istess regolament.
L-Artikolu 25 tar-Regolament Dublin III jikkorrobora, fit-tieni lok, l-assenza ta’ rilevanza tal-kriterji ta’ responsabbiltà msemmija fil-Kapitolu III ta’ dan ir-regolament fil-kuntest tal-proċedura ta’ teħid lura.
Fil-fatt, filwaqt li l-Artikolu 22(2) sa (5) tar-Regolament Dublin III jipprevedi b’mod iddettaljat kif dawn il-kriterji għandhom jiġu applikati fil-kuntest tal-proċedura ta’ teħid ta’ responsabbiltà, għandu jiġi kkonstatat li l-Artikolu 25 ta’ dan ir-regolament ma jinkludi l-ebda dispożizzjoni simili u jobbliga biss lill-Istat Membru rikjest li jwettaq il-verifiki neċessarji sabiex jiddeċiedi dwar it-talba għall-finijiet ta’ teħid lura.
In-natura simplifikata tal-proċedura ta’ teħid lura hija barra minn hekk ikkonfermata mill-fatt li t-terminu sabiex tingħata risposta għal talba għall-finijiet ta’ teħid lura, previst fl-Artikolu 25(2) tal-imsemmi regolament, huwa sostanzjalment iqsar mit-terminu sabiex tingħata risposta għal talba għall-finijiet ta’ teħid ta’ responsabbiltà, previst fl-Artikolu 22(7) tal-istess regolament.
Fit-tielet lok, l-interpretazzjoni preċedenti hija kkorroborata mill-formoli standard ta’ talba għall-finijiet ta’ teħid ta’ responsabbiltà u ta’ talba għall-finijiet ta’ teħid lura elenkati rispettivament fl-Anness I u fl-Anness III tar-Regolament Nru 1560/2003.
Fil-fatt, filwaqt li l-formola standard ta’ talba għall-finijiet ta’ teħid ta’ responsabbiltà tipprevedi li l-Istat Membru rikjedenti għandu, billi jimmarka kaxxa, jindika l-kriterju ta’ responsabbiltà rilevanti u tippermetti l-provvista ta’ informazzjoni neċessarja sabiex jiġi vverifikat jekk dan il-kriterju huwiex issodisfatt, il-formola standard ta’ talba għall-finijiet ta’ teħid lura teżiġi biss li l-Istat Membru rikjedenti jindika jekk it-talba tiegħu hijiex ibbażata fuq l-Artikolu 20(5) jew fuq l-Artikolu 18(1)(b), (c) jew (d) tar-Regolament Dublin III, u ma tinkludi l-ebda taqsima rigward il-kriterji ta’ responsabbiltà stabbiliti fil-Kapitolu III ta’ dan ir-regolament.
Fir-raba’ lok, għandu jiġi rrilevat li interpretazzjoni bil-kontra, jiġifieri li talba għall-finijiet ta’ teħid lura tista’ ssir biss jekk l-Istat Membru rikjest jista’ jinħatar bħala l-Istat Membru responsabbli skont il-kriterji ta’ responsabbiltà stabbiliti fil-Kapitolu III tar-Regolament Dublin III, hija kontradetta mill-istruttura ġenerali ta’ dan ir-regolament.
Fil-fatt, din l-interpretazzjoni timplika, definittivament, li l-proċeduri ta’ teħid ta’ responsabbiltà u ta’ teħid lura għandhom jitwettqu b’mod kważi identiku f’kull aspett u li dawn jifformaw, fil-prattika, proċedura unika li teżiġi, inizjalment, id-determinazzjoni tal-Istat Membru responsabbli għall-eżami tal-applikazzjoni abbażi tal-imsemmija kriterji ta’ responsabbiltà, u mbagħad, sussegwentement, li tiġi ssottomessa lil dan talba li għandu jevalwa l-fondatezza tagħha fuq l-istess bażi.
Issa, li kieku l-leġiżlatur tal-Unjoni kellu l-intenzjoni li jistabbilixxi tali proċedura unika, dan ma kienx loġikament jagħżel li jiffoka, fl-istruttura stess tal-imsemmi regolament, fuq l-eżistenza ta’ żewġ proċeduri awtonomi, li japplikaw għal sitwazzjonijiet differenti, iddefiniti fid-dettall, u suġġetti għal dispożizzjonijiet differenti.
Fil-ħames u l-aħħar lok, l-interpretazzjoni msemmija fil-punt 73 ta’ din is-sentenza hija wkoll ta’ natura li tikkomprometti t-twettiq ta’ ċerti għanijiet tar-Regolament Dublin III.
Fil-fatt, din timplika, fil-każijiet imsemmija fl-Artikolu 18(1)(b) sa (d) ta’ dan ir-regolament, li l-awtoritajiet kompetenti tat-tieni Stat Membru jkunu jistgħu jeżaminaw mill-ġdid, fil-fatt, il-konklużjoni li waslu għaliha l-awtoritajiet kompetenti tal-ewwel Stat Membru, wara l-proċess ta’ determinazzjoni tal-Istat Membru responsabbli għall-eżami tal-applikazzjoni, fir-rigward tar-responsabbiltà tiegħu stess, dment li l-individwi kkonċernati jitilqu mit-territorju ta’ dan l-Istat Membru wara li jkun beda l-eżami tal-applikazzjoni tagħhom, li tista’ toħloq ir-riskju li tinkoraġġixxi liċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi li ddepożitaw applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali fi Stat Membru li jmorru fi Stati Membri oħra, u għalhekk joħolqu movimenti sekondarji li r-Regolament Dublin III huwa intiż preċiżament li jipprevjeni billi jistabbilixxi l-mekkaniżmi u l-kriterji uniformi intiżi għad-determinazzjoni tal-Istat Membru responsabbli (ara, b’analoġija, is-sentenzi tas‑17 ta’ Marzu 2016, Mirza,
C‑695/15 PPU
,
EU:C:2016:188
, punt
, u tat‑13 ta’ Settembru 2017, Khir Amayry,
C‑60/16
,
EU:C:2017:675
, punt
).
L-interpretazzjoni msemmija fil-punt 73 ta’ din is-sentenza tista’, barra minn hekk, twassal sabiex jiġi ppreġudikat il-prinċipju fundamentali ta’ dan ir-regolament, kif stabbilit fl-Artikolu 3(1) tiegħu, li jipprevedi li applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali għandha tiġi eżaminata minn Stat Membru wieħed biss, fl-ipoteżi fejn il-proċess ta’ determinazzjoni mwettaq fit-tieni Stat Membru jwassal għal riżultat differenti minn dak adottat fl-ewwel Stat Membru.
Barra minn hekk, l-eżami mill-ġdid, li jekk ikun il-każ jista’ jiġi ripetut diversi drabi, tar-riżultat tal-proċess ta’ determinazzjoni tal-Istat Membru responsabbli, f’kuntest fejn l-applikazzjoni tal-imsemmi regolament u l-aċċess effettiv għal proċedura ta’ protezzjoni internazzjonali kienu diġà ġew żgurati, jista’ jippreġudika l-għan tal-ipproċessar bil-ħeffa tal-applikazzjonijiet għal protezzjoni internazzjonali, imsemmi fil-premessa 5 tal-istess regolament.
Minn dan isegwi li, fil-każijiet imsemmija fl-Artikolu 23(1) u l-Artikolu 24(1) tar-Regolament Dublin III, l-awtoritajiet kompetenti kkonċernati ma humiex obbligati, qabel ma jressqu talba għall-finijiet ta’ teħid lura lil Stat Membru ieħor, li jiddeterminaw abbażi tal-kriterji ta’ responsabbiltà stabbiliti minn dan ir-regolament u b’mod partikolari dak stabbilit fl-Artikolu 9 tal-imsemmi regolament, jekk dan l-Istat Membru tal-aħħar huwiex responsabbli għall-eżami tal-applikazzjoni.
Madankollu, għandu jiġi rrilevat li, fil-każijiet imsemmija fl-Artikolu 20(5) tar-Regolament Dublin III, trasferiment possibbli jista’ mbagħad, bħala prinċipju, isir mingħajr ma tkun ġiet stabbilita r-responsabbiltà għall-eżami tal-applikazzjoni tal-Istat Membru rikjest.
Għaldaqstant, wara tali trasferiment u wara t-tlestija, f’dan l-Istat Membru, tal-proċess ta’ determinazzjoni tal-Istat Membru responsabbli, ma jistax jiġi eskluż li trasferiment, fis-sens kuntrarju, għandu jiġi previst lejn l-Istat Membru li preċedentement kien meħtieġ jieħu lill-applikant lura. Barra minn hekk, kif irrilevaw il-Gvern Ġermaniż u l-Kummissjoni, fid-dawl tat-termini previsti fl-Artikolu 21(1) ta’ dan ir-regolament, huwa probabbli li talba għall-finijiet ta’ teħid ta’ responsabbiltà ma tistax, fi tmiem dan il-proċess, tibqa’ tiġi iktar validament ifformulata mill-Istat Membru li preċedentement kien obbligat li jieħu lil dan l-applikant lura.
Madankollu, għandu jitfakkar li l-kriterji ta’ responsabbiltà stabbiliti fl-Artikoli 8 sa 10 tal-imsemmi regolament, moqrija fid-dawl tal-premessi 13 u 14 tiegħu, għandhom l-għan li jikkontribwixxu għall-protezzjoni tal-aħjar interessi tal-ulied u tal-ħajja tal-familja tal-persuni kkonċernati, li huma, barra minn hekk, żgurati fl-Artikoli 7 u 24 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali. F’dawn iċ-ċirkustanzi, Stat Membru ma jistax, konformement mal-prinċipju ta’ kooperazzjoni leali, validament jagħmel talba għall-finijiet ta’ teħid lura, f’sitwazzjoni koperta mill-Artikolu 20(5) tal-istess regolament, meta l-persuna kkonċernata tkun bagħtet lill-awtorità kompetenti l-elementi li jistabbilixxu b’mod ċar li dan l-Istat Membru għandu jitqies bħala l-Istat Membru responsabbli għall-eżami tal-applikazzjoni skont il-kriterji ta’ responsabbiltà. F’tali sitwazzjoni, għall-kuntrarju, huwa dan l-Istat Membru li għandu jaċċetta r-responsabbiltà tiegħu stess.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha, hemm lok li r-risposta għad-domanda magħmula fil-Kawża C‑582/17 u għad-domandi magħmula fil-Kawża C‑583/17 tkun li r-Regolament Dublin III għandu jiġi interpretat fis-sens li ċittadin ta’ pajjiż terz li jkun iddepożita applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali fl-ewwel Stat Membru, imbagħad telaq minn dan l-Istat Membru u sussegwentement iddepożita applikazzjoni ġdida għal protezzjoni internazzjonali fit-tieni Stat Membru:
–
ma jistax, bħala prinċipju, jinvoka l-kriterju ta’ responsabbiltà stabbilit fl-Artikolu 9 tal-imsemmi regolament fil-kuntest ta’ rikors eżerċitat, skont l-Artikolu 27(1) ta’ dan ir-regolament, f’dan it-tieni Stat Membru kontra deċiżjoni ta’ trasferiment meħuda fir-rigward tiegħu;
–
jista’, b’eċċezzjoni, fil-kuntest ta’ tali rikors, jinvoka dan il-kriterju ta’ responsabbiltà, f’sitwazzjoni koperta mill-Artikolu 20(5) tal-istess regolament, sakemm dan iċ-ċittadin ta’ pajjiż terz ikun bagħat lill-awtorità kompetenti tal-Istat Membru rikjedenti l-elementi li jistabbilixxu b’mod ċar li dan għandu jitqies bħala l-Istat Membru responsabbli għall-eżami tal-applikazzjoni skont l-imsemmi kriterju ta’ responsabbiltà.
Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, minbarra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.

Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Awla Manja) taqta’ u tiddeċiedi:

Ir-Regolament (UE) Nru 604/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑26 ta’ Ġunju 2013 li jistabbilixxi l-kriterji u l-mekkaniżmi biex ikun iddeterminat liema hu l-Istat Membru responsabbli biex jeżamina applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali iddepożitata għand wieħed mill-Istati Membri minn ċittadin ta’ pajjiż terz jew persuna apolida, għandu jiġi interpretat fis-sens li ċittadin ta’ pajjiż terz li jkun iddepożita applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali fl-ewwel Stat Membru, imbagħad telaq minn dan l-Istat Membru u sussegwentement iddepożita applikazzjoni ġdida għal protezzjoni internazzjonali fit-tieni Stat Membru:

–
ma jistax, bħala prinċipju, jinvoka l-kriterju ta’ responsabbiltà stabbilit fl-Artikolu 9 tal-imsemmi regolament fil-kuntest ta’ rikors eżerċitat, skont l-Artikolu 27(1) ta’ dan ir-regolament, f’dan it-tieni Stat Membru kontra deċiżjoni ta’ trasferiment meħuda fir-rigward tiegħu;
–
jista’, b’eċċezzjoni, fil-kuntest ta’ tali rikors, jinvoka dan il-kriterju ta’ responsabbiltà, f’sitwazzjoni koperta mill-Artikolu 20(5) tal-istess regolament, sakemm dan iċ-ċittadin ta’ pajjiż terz ikun bagħat lill-awtorità kompetenti tal-Istat Membru rikjedenti l-elementi li jistabbilixxu b’mod ċar li dan għandu jitqies bħala l-Istat Membru responsabbli għall-eżami tal-applikazzjoni skont l-imsemmi kriterju ta’ responsabbiltà.

Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: l-Olandiż.