CELEX: 62019CJ0699
Odwołanie
Konkurencja
Porozumienia, decyzje i uzgodnione praktyki
Napędy optyczne
Decyzja stwierdzająca naruszenie art. 101 TFUE i art. 53 Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym z dnia 2 maja 1992 r.
Jednolite i ciągłe naruszenie
Pojęcie
Porozumienia o znamionach zmowy dotyczące organizowanych przez dwóch producentów komputerów przetargów na napędy optyczne do komputerów przenośnych i komputerów stacjonarnych

W odwołaniu Quanta Storage Inc. (zwana dalej „wnoszącą odwołanie”) wnosi o uchylenie wyroku Sądu Unii Europejskiej z dnia 12 lipca 2019 r., Quanta Storage/Komisja (T‑772/15, zwanego dalej „zaskarżonym wyrokiem”,
EU:T:2019:519
), w którym Sąd oddalił jej skargę zmierzającą, tytułem głównym, do stwierdzenia nieważności części decyzji Komisji C(2015) 7135 final z dnia 21 października 2015 r. dotyczącej postępowania na podstawie art. 101 TFUE i art. 53 porozumienia EOG (sprawa AT.39639 – Napędy optyczne) (zwanej dalej „sporną decyzją”) w zakresie, w jakim decyzja ta jej dotyczy, a tytułem ewentualnym, do obniżenia kwoty nałożonej na nią grzywny.
Ramy prawne
Zgodnie z art. 23 ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2003 z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie wprowadzenia w życie reguł konkurencji ustanowionych w art. [101 i 102 TFUE] (
Dz.U. 2003, L 1, s. 1
):
„2.   Komisja [Europejska] może, w drodze decyzji, nałożyć grzywny na przedsiębiorstwa lub związki przedsiębiorstw, jeżeli umyślnie lub w wyniku zaniedbania [niedbalstwa]:
a)
naruszają art. [101 lub 102 TFUE], lub
b)
działają wbrew decyzji, wydanej na mocy art. 8, nakładającej środki tymczasowe, lub
c)
nie wykonują zobowiązań uznanych za wiążące w decyzji wydanej na mocy art. 9.
[…]
Jeżeli naruszenie ze strony związku przedsiębiorstw ma związek z działalnością jego członków, grzywna nie przekroczy 10% sumy całkowitego obrotu każdego z członków prowadzącego działalność na rynku, na który miało wpływ naruszenie dokonane przez związek.
3.   Przy ustalaniu wysokości grzywny uwzględnia się ciężar [wagę] i czas trwania naruszenia”.
Artykuł 27 ust. 1 i 2 tego rozporządzenia stanowi:
„1.   Przed podjęciem decyzji przewidzianych w art. 7, 8, 23 oraz [art.] 24 ust. 2 Komisja może wysłuchać przedsiębiorstwa lub związki przedsiębiorstw, które są stronami postępowań prowadzonych przez Komisję, w zakresie objętym przedstawionymi zarzutami. Podstawą decyzji wydanej przez Komisję mogą być wyłącznie zarzuty, co do których strony mogły się wypowiedzieć. Wnioskodawcy są blisko związani ze sprawą [składający skargę do Komisji zostają ściśle włączeni do postępowania].
2.   W toku postępowania respektuje się prawo stron do obrony. Strony mają prawo wglądu do akt Komisji przy zachowaniu uzasadnionego interesu przedsiębiorstw w zakresie ochrony tajemnicy handlowej. Prawo wglądu do akt nie obejmuje informacji poufnych i wewnętrznych dokumentów Komisji lub organów ochrony konkurencji państw członkowskich. W szczególności prawo wglądu do akt nie obejmuje korespondencji między Komisją a organami ochrony konkurencji państw członkowskich lub między tymi ostatnimi, w tym dokumentów sporządzonych na mocy art. 11 i 14. Nie zabrania to Komisji ujawnienia i wykorzystania informacji koniecznej do udowodnienia naruszenia”.
Artykuł 31 tego rozporządzenia ma następujące brzmienie:
„Trybunał Sprawiedliwości ma nieograniczoną jurysdykcję do rozpatrywania odwołań od decyzji, w których Komisja nałożyła grzywnę lub okresową karę pieniężną. Trybunał Sprawiedliwości może uchylić, obniżyć lub podwyższyć nałożoną grzywnę lub okresową karę pieniężną”.
Co się tyczy obliczania wysokości grzywien, pkt 6 i 13 wytycznych w sprawie metody ustalania grzywien nakładanych na mocy art. 23 ust. 2 lit. a) rozporządzenia (WE) nr 1/2003 (
Dz.U. 2006, C 210, s. 2
) przewidują:
„6.   Połączenie wartości sprzedaży mających związek z naruszeniem przepisów z okresem jego trwania stanowi formułę odzwierciedlającą zarówno gospodarcze znaczenie naruszenia, jak i stopień zaangażowania każdego z uczestniczących w nim przedsiębiorstw. Odwołanie się do powyższych wskaźników wskazuje rząd wielkości danej grzywny i nie powinno być uważane za podstawę automatycznej i arytmetycznej metody ustalania.
[…]
13.   W celu ustalenia kwoty podstawowej grzywny Komisja uwzględni wartość sprzedaży dóbr lub usług zrealizowanych przez przedsiębiorstwo, mających bezpośredni lub pośredni związek z naruszeniem, w danym sektorze geograficznym na terytorium [Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG)]. […]”.
Okoliczności powstania sporu i sporna decyzja
Okoliczności powstania sporu przedstawiono w pkt 1–32 zaskarżonego wyroku i na potrzeby niniejszej sprawy można je streścić w następujący sposób:
Spółka Quanta Storage jest przedsiębiorstwem z sektora urządzeń informatycznych służących do przechowywania danych, które prowadzi działalność w zakresie badań i rozwoju, a ponadto projektowania, wytwarzania i dostaw napędów optycznych (z ang. „optical disc drives”, zwanych dalej „ODD”). Została ona utworzona w lutym 1999 r. Jest spółką akcyjną notowaną na giełdzie w Tajpej na Tajwanie (Republika Chińska).
Badane naruszenie dotyczy ODD wykorzystywanych między innymi w komputerach osobistych (komputerach stacjonarnych i przenośnych) wytwarzanych przez spółki Dell Inc. i Hewlett Packard (zwaną dalej „HP”).
Spółki Dell i HP są dwoma wiodącymi wytwórcami oryginalnych produktów na światowym rynku komputerów osobistych. Obie te spółki korzystają z klasycznych procedur przetargowych w skali ogólnoświatowej, obejmujących między innymi prowadzone z niewielką liczbą wybranych wcześniej dostawców ODD kwartalne negocjacje w przedmiocie światowych cen i światowych wielkości zakupów.
Postępowania przetargowe obejmują wnioski o kosztorys, elektroniczne wnioski o kosztorys, negocjacje online, aukcje elektroniczne i negocjacje dwustronne (offline). Po zakończeniu danego przetargu klienci przydzielają ilości uczestniczącym w nim dostawcom ODD stosownie do zaoferowanej ceny.
W dniu 14 stycznia 2009 r. Komisja otrzymała, na podstawie komunikatu Komisji w sprawie zwalniania z grzywien i zmniejszania grzywien w sprawach kartelowych (
Dz.U. 2006, C 298, s. 17
), wniosek o zwolnienie z grzywny złożony przez spółkę Koninklijke Philips NV (zwaną dalej „Philipsem”). W dniach 29 stycznia i 2 marca 2009 r. wniosek ten uzupełniono w ten sposób, że objęto nim, obok Philipsa, spółkę Lite-On IT Corporation oraz ich wspólne przedsiębiorstwo Philips & Lite-On Digital Solutions Corporation (zwane dalej „PLDS”).
W dniu 30 czerwca 2009 r. Komisja przyznała warunkowe zwolnienie z grzywien spółkom Philips, Lite-On IT i PLDS.
W dniu 18 lipca 2012 r. Komisja skierowała do trzynastu dostawców ODD, w tym do wnoszącej odwołanie, pismo w sprawie przedstawienia zarzutów (zwane dalej „pismem w sprawie przedstawienia zarzutów”), w którym wskazała, że owi dostawcy naruszyli art. 101 TFUE i art. 53 Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym z dnia 2 maja 1992 r. (
Dz.U. 1994, L 1, s. 3
, zwanego dalej „porozumieniem EOG”) poprzez uczestnictwo w okresie od dnia 5 lutego 2004 r. do dnia 29 czerwca 2009 r. w dotyczącym ODD kartelu polegającym na koordynowaniu ich zachowania w związku z przetargami organizowanymi przez dwóch producentów komputerów, a mianowicie spółki Dell i HP.
W dniu 26 października 2012 r., w odpowiedzi na pismo w sprawie przedstawienia zarzutów, wnosząca odwołanie przedstawiła swe uwagi na piśmie. W dniach 29 i 30 listopada 2012 r. odbyło się przesłuchanie, w którym wzięli udział wszyscy adresaci pisma w sprawie przedstawienia zarzutów.
W dniu 21 października 2015 r. Komisja przyjęła sporną decyzję.
W decyzji tej Komisja uznała, że uczestnicy kartelu koordynowali swe zachowania konkurencyjne co najmniej od dnia 23 czerwca 2004 r. do dnia 25 listopada 2008 r. Uściśliła ona, że koordynacji tej dokonywano poprzez sieć równoległych kontaktów dwustronnych. Komisja wskazała, że uczestnicy kartelu dążyli do dostosowania swych wielkości sprzedaży na rynku w taki sposób, aby ceny utrzymywały się na poziomie wyższym niż ten, który osiągnęłyby w braku owych dwustronnych kontaktów.
Komisja wyjaśniła w spornej decyzji, że koordynacja między uczestnikami kartelu dotyczyła kont klientów odnoszących się do spółek Dell i HP. Według Komisji oprócz dwustronnych negocjacji z dostawcami ODD spółki Dell i HP stosowały standardowe procedury przetargowe, które przeprowadzano co najmniej raz na kwartał. Instytucja ta wskazała, że członkowie kartelu wykorzystywali swą sieć kontaktów dwustronnych do manipulowania wspomnianymi procedurami przetargowymi, utrudniając w ten sposób podejmowane przez ich klientów próby stymulowania konkurencji cenowej.
Według Komisji regularna wymiana informacji umożliwiała członkom kartelu w szczególności bardzo dokładne poznawanie zamiarów swych konkurentów jeszcze przed przystąpieniem do procedury przetargowej, a w konsekwencji przewidywanie ich strategii konkurencyjnej.
Komisja dodała, że w regularnych odstępach czasu członkowie kartelu wymieniali informacje na temat cen odnoszących się do poszczególnych kont klientów, a także informacje pozostające bez związku z ceną, takie jak obecna wielkość produkcji i wydajność dostaw, stan zapasów, sytuacja z punktu widzenia klasyfikacji oraz moment wprowadzenia nowych produktów lub ulepszeń. Zauważyła ona, że dostawcy ODD monitorowali ponadto końcowe wyniki zakończonych procedur przetargowych, to jest klasyfikację, ceny i uzyskane ilości.
Komisja wskazała również, że dostawcy ODD – mając na uwadze to, iż musieli utrzymywać swe kontakty w tajemnicy przed swymi klientami – posługiwali się przy nawiązywaniu tych kontaktów środkami, które uważali za nadające się do osiągnięcia zamierzonego rezultatu. Uściśliła ona, że próba zwołania spotkania w celu organizowania regularnych spotkań wielostronnych z udziałem tych dostawców została zniweczona w 2003 r. po tym, jak została wykryta przez klienta. Według Komisji zamiast tych spotkań utrzymywano kontakty dwustronne, głównie w postaci rozmów telefonicznych, a czasami także korespondencji elektronicznej, w tym wysyłanej na prywatne adresy mailowe i poprzez komunikatory internetowe, lub podczas spotkań, zwłaszcza na szczeblu kadr zarządzających kontami ogólnoświatowymi.
Komisja stwierdziła, że uczestnicy kartelu kontaktowali się regularnie i że kontakty, głównie telefoniczne, stawały się częstsze w momencie przeprowadzania postępowań przetargowych, podczas których odbywało się kilka rozmów dziennie między niektórymi parami uczestników kartelu. Komisja uściśliła, że generalnie kontakty między niektórymi parami uczestników kartelu były znacząco intensywniejsze niż kontakty między niektórymi innymi parami uczestników.
Jeśli chodzi o obliczenie kwoty nałożonej na wnoszącą odwołanie grzywny, Komisja oparła się na wytycznych w sprawie metody ustalania grzywien nakładanych na mocy art. 23 ust. 2 lit. a) rozporządzenia nr 1/2003.
Przede wszystkim w celu ustalenia kwoty podstawowej grzywny Komisja uznała, że z uwagi na znaczne różnice w czasie trwania uczestnictwa dostawców ODD w kartelu i dla lepszego odzwierciedlenia rzeczywistego wpływu tego kartelu na rynek właściwe było skorzystanie ze średniej rocznej obliczonej na podstawie rzeczywistej wartości sprzedaży zrealizowanej przez odnośne przedsiębiorstwa w pełnych miesiącach kalendarzowych uczestnictwa każdego z nich w naruszeniu.
W związku z tym Komisja wyjaśniła, że wartość sprzedaży została obliczona na podstawie sprzedaży ODD przeznaczonych do komputerów osobistych, zafakturowanej na rzecz podmiotów HP i Dell mających siedzibę w EOG.
Komisja uściśliła, że w przypadku wnoszącej odwołanie uwzględniona sprzedaż roczna obejmowała także sprzedaż spółce Sony Optiarc Inc. ODD przeznaczonych do komputerów przenośnych i stacjonarnych HP i Dell.
Ponadto Komisja wskazała, że ze względu na to, iż zachowanie antykonkurencyjne w stosunku do HP rozpoczęło się później, oraz w celu uwzględnienia ewolucji kartelu wartość odnośnej sprzedaży została obliczona odrębnie dla spółki HP i dla spółki Dell, i że zostały zastosowane dwa mnożniki oparte na czasie trwania naruszenia.
Następnie Komisja postanowiła – ze względu na to, iż porozumienia w sprawie koordynacji cen, z uwagi na swój charakter, zaliczają się do najpoważniejszych naruszeń art. 101 TFUE i art. 53 porozumienia EOG, i zważywszy, iż kartel obejmował co najmniej EOG – że współczynnik procentowy zastosowany ze względu na wagę naruszenia w niniejszej sprawie wyniesie 16% dla wszystkich adresatów spornej decyzji.
Wreszcie Komisja wskazała, że w świetle okoliczności niniejszej sprawy postanowiła dodać kwotę w wysokości 16% w celu osiągnięcia skutku odstraszającego.
Sentencja spornej decyzji w części dotyczącej wnoszącej odwołanie ma następujące brzmienie:
„Artykuł 1
Następujące przedsiębiorstwa naruszyły art. 101 TFUE i art. 53 porozumienia EOG, uczestnicząc we wskazanych okresach w jednolitym i ciągłym naruszeniu, składającym się z kilku odrębnych naruszeń, w sektorze napędów optycznych obejmującym cały EOG, które to naruszenie polegało na zawieraniu porozumień w sprawie koordynacji cen:
[…]
h)
[wnosząca odwołanie] od dnia 14 lutego 2008 r. do dnia 28 października 2008 r., poprzez koordynowanie działań w stosunku do spółek Dell i HP.
Artykuł 2
Za określone w art. 1 naruszenie zostają nałożone następujące grzywny:
[…]
h)
[wnosząca odwołanie]: 7146000 EUR”.
Postępowanie przed Sądem i zaskarżony wyrok
Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 29 grudnia 2015 r. wnosząca odwołanie wniosła skargę, żądając, tytułem głównym, stwierdzenia nieważności spornej decyzji w zakresie, w jakim ona jej dotyczy, a tytułem ewentualnym, obniżenia kwoty nałożonej na nią grzywny.
Na poparcie skargi wnosząca odwołanie podniosła pięć zarzutów. Zarzut pierwszy dotyczył naruszenia prawa do obrony, obowiązku uzasadnienia i prawa do dobrej administracji, zarzut drugi – oczywistego naruszenia prawa oraz naruszenia obowiązku uzasadnienia ze względu na rozbieżność między sentencją spornej decyzji a rozumowaniem Komisji co do czasu trwania naruszenia w odniesieniu do HP, zarzut trzeci – braku dowodów i niewystarczającego uzasadnienia w odniesieniu do udziału wnoszącej odwołanie w jednolitym i ciągłym naruszeniu, zarzut czwarty – braku kompetencji Komisji do stosowania art. 101 TFUE i art. 53 porozumienia EOG, a zarzut piąty – błędnego ustalenia stanu faktycznego i naruszenia prawa przy obliczaniu kwoty grzywny oraz naruszenia obowiązku uzasadnienia.
W zaskarżonym wyroku Sąd oddalił te zarzuty i w konsekwencji oddalił skargę w całości.
Żądania stron
Wnosząca odwołanie wnosi do Trybunału o:
–
uchylenie zaskarżonego wyroku;
–
stwierdzenie nieważności spornej decyzji w zakresie, w jakim jej dotyczy;
–
tytułem żądania ewentualnego – obniżenie kwoty nałożonej na nią grzywny;
–
tytułem żądania ewentualnego – przekazanie sprawy Sądowi do ponownego rozpoznania i
–
obciążenie Komisji całością kosztów postępowania.
Komisja wnosi do Trybunału o:
–
oddalenie odwołania i
–
obciążenie wnoszącej odwołanie całością kosztów niniejszego postępowania.
W przedmiocie odwołania
Wnosząca odwołanie podnosi na jego poparcie pięć zarzutów dotyczących w istocie dokonanej przez Sąd oceny: po pierwsze, poczynionego przez Komisję ustalenia, że zarzucane jej przez tę instytucję jednolite i ciągłe naruszenie składało się z kilku odrębnych naruszeń, po drugie, niektórych dowodów, które jej zdaniem zostały przeinaczone, po trzecie, czasu trwania uczestnictwa wnoszącej odwołanie w tym jednolitym i ciągłym naruszeniu, po czwarte, podnoszonej okoliczności, że wnosząca odwołanie wiedziała o rzeczonym naruszeniu, a po piąte, kwoty nałożonej na nią grzywny.
W przedmiocie zarzutu pierwszego
Argumentacja stron
W ramach zarzutu pierwszego wnosząca odwołanie zarzuca Sądowi, że w pkt 58–72 zaskarżonego wyroku nie zastosował właściwego kryterium prawnego i przeinaczył dowody, gdy oddalił podniesiony przez nią zarzut nieważności oparty na nieposzanowaniu jej prawa do obrony, które Komisja naruszyła, stwierdzając w spornej decyzji, poza jednolitym i ciągłym naruszeniem, kilka odrębnych naruszeń, których nie zakwalifikowała jako takich w piśmie w sprawie przedstawienia zarzutów.
Wnosząca odwołanie przypomina podstawowy charakter zasady poszanowania prawa do obrony, która ma zastosowanie w ramach każdego postępowania mogącego zakończyć się nałożeniem sankcji, szczególnie grzywien lub okresowych kar pieniężnych. W dziedzinie konkurencji zasada ta wymaga między innymi, by pismo w sprawie przedstawienia zarzutów skierowane przez Komisję do przedsiębiorstwa, na które zamierza ona nałożyć sankcję, zawierało szereg istotnych elementów, takich jak zarzucane mu czyny, ich kwalifikacja prawna oraz dowody, na których opiera się Komisja, tak by owo przedsiębiorstwo mogło skutecznie przedstawić swe argumenty w ramach wszczętego przeciwko niemu postępowania administracyjnego.
Tymczasem orzecznictwa przytoczonego przez Sąd w pkt 62 i 63 zaskarżonego wyroku nie można pogodzić ani z art. 6 europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, podpisanej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r., ani z art. 41 ust. 1 i 2, czy też z art. 48 ust. 1 i 2 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej. Sąd naruszył zatem prawo, orzekając, że prawo wnoszącej odwołanie do obrony było przestrzegane, mimo iż w piśmie w sprawie przedstawienia zarzutów Komisja nie uznała za odrębne naruszenia elementów, które zakwalifikowała jako takie w sentencji spornej decyzji. Różne kombinacje antykonkurencyjnych kontaktów, o których mowa w tym piśmie w sprawie przedstawienia zarzutów, mogłyby bowiem prowadzić do licznych naruszeń.
Byłoby tak również, nawet gdyby Komisja oparła sporną decyzję jedynie na pięciu kontaktach. Tytułem przykładu, jeśli chodzi o kontakt nr 5, wnosząca odwołanie twierdzi, że nie może on sam w sobie stanowić naruszenia art. 101 TFUE. Mógłby on natomiast zostać uznany za naruszenie w połączeniu z innymi kontaktami. To samo dotyczy wszystkich kombinacji antykonkurencyjnych kontaktów obejmujących ten kontakt.
Tak więc wprawdzie w piśmie w sprawie przedstawienia zarzutów Komisja zaprezentowała okoliczności faktyczne i dowody, jednak nie przedstawiła w tym piśmie kwalifikacji tych dowodów. Natomiast brak takiej kwalifikacji w piśmie w sprawie przedstawienia zarzutów doprowadził do naruszenia prawa wnoszącej odwołanie do obrony, czego Sąd nie stwierdził.
Sąd naruszył również prawo, ograniczając swoją kontrolę jedynie do kontaktów, o których wspomniano w spornej decyzji. Zdaniem wnoszącej odwołanie, nawet gdyby w piśmie w sprawie przedstawienia zarzutów wskazano, że każda kombinacja kontaktów stanowiła naruszenie, wnosząca odwołanie nie mogłaby ustosunkować się do każdej z tych kombinacji, nie znając dokładnej kwalifikacji przyjętej przez Komisję. Ponadto Sąd naruszył prawo, gdy stwierdził, że w piśmie w sprawie przedstawienia zarzutów Komisja wskazała wnoszącej odwołanie, iż uznała wszystkie kombinacje kontaktów dwustronnych za odrębne naruszenia.
Co się tyczy przeinaczenia okoliczności faktycznych, wnosząca odwołanie podnosi, że Sąd uznał, iż motywy 301, 308, 353 i 354 pisma w sprawie przedstawienia zarzutów odnosiły się do zespołu porozumień i uzgodnionych praktyk i że w związku z tym wnosząca odwołanie została poinformowana o tym, iż Komisja miała zamiar stwierdzić odrębne naruszenia. Sąd nie wziął jednak pod uwagę pierwszego zdania motywu 353 pisma w sprawie przedstawienia zarzutów, które jasno wskazuje, że Komisja uważała, iż zaistniało tylko jedno jednolite i ciągłe naruszenie.
Komisja uważa na wstępie, że zarzut ten jest bezskuteczny. Podkreśla ona, że Sąd potwierdził jej ustalenie, zgodnie z którym wnosząca odwołanie uczestniczyła w jednolitym i ciągłym naruszeniu w okresie od dnia 14 lutego 2008 r. do dnia 28 października 2008 r. Dlatego też argumenty wnoszącej odwołanie dotyczące incydentalnego ustalenia Komisji, zgodnie z którym owo jednolite i ciągłe naruszenie składa się z kilku odrębnych naruszeń, są bezskuteczne, ponieważ nie mają one wpływu na sentencję zaskarżonego wyroku.
W każdym razie Komisja twierdzi, że argumenty te są bezzasadne.
Po pierwsze, wnosząca odwołanie przeinacza zaskarżony wyrok, gdy podnosi, że Sąd uznał w nim, iż z orzecznictwa wynika, że uprawnienia proceduralne strony nie mają zastosowania, jeśli przedstawiła ona uwagi w przedmiocie tego, co jej przedłożono. Przeciwnie, Sąd prawidłowo streścił w pkt 60–63 tego wyroku zasady mające zastosowanie do prawa do bycia wysłuchanym.
Po drugie, należy oddalić argument wnoszącej odwołanie oparty na oczywistym przeinaczeniu, w pkt 65 zaskarżonego wyroku, pisma w sprawie przedstawienia zarzutów. Wnoszącą odwołanie wysłuchano bowiem w toku postępowania administracyjnego w przedmiocie twierdzenia, że jej zachowanie stanowiło nie tylko jednolite i ciągłe naruszenie, lecz również szereg odrębnych naruszeń. Z jednej strony Sąd słusznie uznał w pkt 66 i 67 tego wyroku, że kontakty antykonkurencyjne mogą jednocześnie stanowić odrębne naruszenia i zostać zakwalifikowane – gdy są rozpatrywane łącznie – jako jednolite i ciągłe naruszenie. Wniosek ten jest zgodny z orzecznictwem Trybunału. Z drugiej strony, wbrew twierdzeniom wnoszącej odwołanie, pismo w sprawie przedstawienia zarzutów wspomina o zespole wielu naruszeń.
Po trzecie, wbrew twierdzeniom wnoszącej odwołanie, w pkt 68–70 zaskarżonego wyroku Sąd ustosunkował się do jej argumentu, zgodnie z którym różne kombinacje kontaktów wskazywanych w piśmie w sprawie przedstawienia zarzutów prowadziły do znacznej liczby możliwych naruszeń. Z jednej strony stwierdził on, że liczba kontaktów, w których wnosząca odwołanie uczestniczyła, była ograniczona. Tego ustalenia o charakterze faktycznym nie można podważać na etapie odwołania. Z drugiej strony Sąd stwierdził też, że w każdym razie wnosząca odwołanie była w stanie bronić się w odniesieniu do wszystkich zarzucanych jej kontaktów dwustronnych i że skorzystała z tej możliwości, w związku z czym nie może ona utrzymywać, iż jej prawo do obrony zostało naruszone.
Po czwarte, wnosząca odwołanie przeinacza sporną decyzję, twierdząc, że antykonkurencyjny charakter kontaktu nr 5 zależy wyłącznie od kontaktu nr 1. Poza tym, że owa interpretacja pomija istotę motywów 257–259 tej decyzji, Sąd słusznie uznał w pkt 68–70 zaskarżonego wyroku, iż wnosząca odwołanie miała możliwość zakwestionowania antykonkurencyjnego charakteru zarówno kontaktu nr 1, jak i kontaktu nr 5.
Po piąte, wnosząca odwołanie błędnie odczytuje pkt 70 i 71 zaskarżonego wyroku. Sąd nie stwierdził w nich, że prawo do obrony ma zastosowanie wyłącznie w przypadku, gdy przedsiębiorstwo nawiązało ograniczoną liczbę kontaktów dwustronnych. Ograniczył się on jedynie do stwierdzenia, tytułem uzupełnienia, w pkt 71 tego wyroku, że Komisja nie może ponosić odpowiedzialności za potencjalnie dużą liczbę kontaktów dwustronnych, których autorem była wnosząca odwołanie.
Ocena Trybunału
W ramach zarzutu pierwszego wnosząca odwołanie zarzuca Sądowi, że w pkt 58–72 zaskarżonego wyroku naruszył prawo i przeinaczył dowody, gdy orzekł, iż Komisja nie naruszyła jej prawa do obrony, stwierdzając w spornej decyzji, poza jednolitym i ciągłym naruszeniem, kilka odrębnych naruszeń, których nie zakwalifikowała jako takich w piśmie w sprawie przedstawienia zarzutów.
W tym względzie należy zaznaczyć, że w art. 1 lit. h) spornej decyzji Komisja stwierdziła w istocie, po pierwsze, istnienie jednolitego i ciągłego naruszenia, a po drugie, istnienie „kilku odrębnych naruszeń” składających się na to naruszenie.
W tym kontekście należy również zaznaczyć, że zarzut pierwszy ma na celu podważenie wyłącznie dokonanej przez Sąd oceny tego drugiego stwierdzenia dotyczącego istnienia kilku odrębnych naruszeń. Zarzut ten nie dotyczy natomiast dokonanej przez Sąd oceny zawartego w owym art. 1 lit. h) wniosku, zgodnie z którym wnosząca odwołanie uczestniczyła w jednolitym i ciągłym naruszeniu.
Wynika z tego, że – wbrew twierdzeniom Komisji – zważywszy, iż w niniejszej sprawie instytucja ta oparła sporną decyzję na dwóch odrębnych stwierdzeniach naruszenia, wspomnianego zarzutu nie można od razu oddalić jako bezskutecznego.
W celu zbadania tego zarzutu należy przypomnieć na wstępie, że z utrwalonego orzecznictwa wynika, iż naruszenie art. 101 ust. 1 TFUE może wynikać nie tylko z pojedynczego działania, ale również z szeregu działań, a nawet z zachowania o charakterze ciągłym, nawet jeżeli jeden lub większa liczba elementów tego szeregu działań lub tego zachowania ciągłego także mogłyby stanowić, same w sobie i odrębnie, naruszenie tego przepisu. W przypadku gdy różne zachowania, z uwagi na ich identyczny cel polegający na zakłóceniu konkurencji na rynku wewnętrznym, wpisują się w „całościowy plan”, Komisja jest uprawniona do przypisania odpowiedzialności za te zachowania w zależności od udziału w naruszeniu rozpatrywanym jako całość (zob. podobnie wyrok z dnia 6 grudnia 2012 r., Komisja/Verhuizingen Coppens,
C‑441/11 P
,
EU:C:2012:778
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
Przedsiębiorstwo uczestniczące w takim jednolitym i ciągłym naruszeniu w drodze swoich własnych zachowań, które były objęte pojęciami „porozumienia” lub „praktyki uzgodnionej” mających cel antykonkurencyjny w rozumieniu art. 101 ust. 1 TFUE i które miały przyczynić się do realizacji naruszenia w jego całości, może być tym samym również odpowiedzialne za zachowania innych przedsiębiorstw w ramach tego naruszenia przez cały okres jego udziału w owym naruszeniu (zob. podobnie wyrok z dnia 6 grudnia 2012 r., Komisja/Verhuizingen Coppens,
C‑441/11 P
,
EU:C:2012:778
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
Jak wskazał rzecznik generalny w pkt 59 opinii, uczestnictwo przedsiębiorstwa w jednolitym i ciągłym naruszeniu nie wymaga jego bezpośredniego udziału we wszystkich antykonkurencyjnych zachowaniach składających się na to naruszenie (zob. podobnie wyrok z dnia 22 października 2020 r., Silver Plastics i Johannes Reifenhäuser/Komisja,
C‑702/19 P
,
EU:C:2020:857
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
To właśnie w świetle tych rozważań należy zbadać zarzut pierwszy.
Wnosząca odwołanie zarzuca Sądowi, że w pkt 58–72 zaskarżonego wyroku naruszył prawo, gdy oddalił jej argument, zgodnie z którym Komisja naruszyła jej prawo do obrony, zarzucając jej po raz pierwszy w spornej decyzji, poza udziałem w jednolitym i ciągłym naruszeniu, uczestnictwo w kilku odrębnych naruszeniach składających się na to jednolite i ciągłe naruszenie.
Należy przypomnieć, że pojęcie „jednolitego i ciągłego naruszenia” zakłada istnienie zbioru zachowań mogących również stanowić same w sobie naruszenie art. 101 ust. 1 TFUE. O ile zbiór zachowań można zakwalifikować, na warunkach określonych w pkt 54 i 55 niniejszego wyroku, jako jednolite i ciągłe naruszenie, o tyle nie można z tego wywnioskować, że każde z tych zachowań, samo w sobie i rozpatrywane oddzielnie, należy koniecznie zakwalifikować jako odrębne naruszenie tego postanowienia. W tym celu Komisja powinna bowiem jeszcze zidentyfikować i zakwalifikować jako takie naruszenie każde ze wspomnianych zachowań, a następnie przedstawić dowód uczestnictwa danego przedsiębiorstwa, któremu owe zachowania są przypisywane.
W tej kwestii Trybunał orzekł już, że podzielenie decyzji Komisji kwalifikującej cały kartel jako jednolite i ciągłe naruszenie jest możliwe jedynie wtedy, gdy z jednej strony danemu przedsiębiorstwu umożliwiono w toku postępowania administracyjnego zrozumienie, że zarzuca mu się również każde z zachowań stanowiących ten kartel, a tym samym obronę w tym zakresie, i z drugiej strony owa decyzja jest wystarczająco jasna w tym względzie (zob. analogicznie wyrok z dnia 6 grudnia 2012 r., Komisja/Verhuizingen Coppens,
C‑441/11 P
,
EU:C:2012:778
, pkt
).
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem poszanowanie prawa do obrony w ramach każdego postępowania mogącego zakończyć się nałożeniem sankcji, szczególnie grzywien lub okresowych kar pieniężnych, stanowi podstawową zasadę prawa Unii, której Komisja musi w pełni przestrzegać (zob. podobnie wyrok z dnia 5 marca 2015 r., Komisja i in./Versalis i in.,
C‑93/13 P i C‑123/13 P
,
EU:C:2015:150
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
W tym względzie, jak prawidłowo przypomniał Sąd w pkt 60 zaskarżonego wyroku, rozporządzenie nr 1/2003 stanowi, że stronom wysyła się pismo w sprawie przedstawienia zarzutów, które powinno w jasny sposób przedstawiać wszystkie istotne okoliczności, na których Komisja opiera się na tym etapie postępowania. Takie pismo w sprawie przedstawienia zarzutów stanowi gwarancję proceduralną podstawowej zasady prawa Unii, która wymaga poszanowania prawa do obrony w ramach każdego postępowania mogącego zakończyć się nałożeniem sankcji. Zasada ta wymaga w szczególności, by pismo w sprawie przedstawienia zarzutów skierowane przez Komisję do przedsiębiorstwa, na które zamierza ona nałożyć sankcję za naruszenie reguł konkurencji, zawierało istotne okoliczności uwzględnione przeciw temu przedsiębiorstwu, takie jak zarzucane mu czyny, ich kwalifikacja oraz dowody, na których opiera się Komisja, tak by owo przedsiębiorstwo mogło skutecznie przedstawić swe argumenty w ramach wszczętego przeciwko niemu postępowania administracyjnego (zob. podobnie wyrok z dnia 3 września 2009 r., Papierfabrik August Koehler i in./Komisja,
C‑322/07 P, C‑327/07 P i C‑338/07 P
,
EU:C:2009:500
, pkt
,
i przytoczone tam orzecznictwo).
Jak przypomniał rzecznik generalny w pkt 88 opinii, prawdą jest, że Komisja może doprecyzować w decyzji końcowej kwalifikację prawną okoliczności faktycznych, którą przyjęła tymczasowo w piśmie w sprawie przedstawienia zarzutów, biorąc pod uwagę informacje wynikające z postępowania administracyjnego, albo w celu odstąpienia od zarzutów, które okazały się bezzasadne, albo w celu dopracowania i uzupełnienia pod względem faktycznym, jak i prawnym argumentów na poparcie zarzutów, które podtrzymuje (zob. podobnie wyrok z dnia 5 grudnia 2013 r., SNIA/Komisja,
C‑448/11 P
, niepublikowany,
EU:C:2013:801
, pkt
–
). Oznacza to jednak, że w piśmie w sprawie przedstawienia zarzutów Komisja musi wskazać każdą kwalifikację prawną okoliczności faktycznych, którą zamierza przyjąć w swojej decyzji końcowej.
Wynika z tego, że prawo do obrony zainteresowanego przedsiębiorstwa zostaje naruszone z powodu rozbieżności między pismem w sprawie przedstawienia zarzutów a decyzją końcową jedynie pod warunkiem, że zarzutu przyjętego w tej decyzji nie przedstawiono w piśmie w sprawie przedstawienia zarzutów lub nie przedstawiono go w sposób wystarczający, aby umożliwić adresatom tego pisma skuteczne zaprezentowanie argumentów w ramach wszczętego przeciwko nim postępowania.
Wynika stąd, że jeżeli Komisja zamierza zarzucić adresatom pisma w sprawie przedstawienia zarzutów nie tylko jednolite i ciągłe naruszenie, ale także każde ze składających się na to naruszenie zachowań rozpatrywanych oddzielnie jako odrębne naruszenia, poszanowanie prawa do obrony tych adresatów wymaga, by Komisja przedstawiła w tym piśmie informacje niezbędne do tego, by umożliwić im zrozumienie, że owa instytucja prowadzi przeciwko nim postępowanie ze względu zarówno na rzeczone jednolite i ciągłe naruszenie, jak i na każde z tych odrębnych naruszeń.
W pkt 60–63 zaskarżonego wyroku Sąd słusznie przypomniał zasady dotyczące poszanowania prawa do obrony w ramach postępowania mającego na celu stwierdzenie naruszenia art. 101 ust. 1 TFUE. W pkt 62 tego wyroku Sąd wyjaśnił też słusznie, że naruszenie prawa do obrony należy stwierdzić tylko wtedy, gdy w decyzji końcowej Komisja obciąża odnośne przedsiębiorstwa odpowiedzialnością za naruszenia inne niż te, o których mowa w piśmie w sprawie przedstawienia zarzutów, lub uwzględnia odmienne okoliczności faktyczne.
Wnosząca odwołanie nie może natomiast opierać swojej argumentacji na okoliczności, że w pkt 63 zaskarżonego wyroku Sąd uznał, powołując się na wyrok z dnia 15 października 2002 r., Limburgse Vinyl Maatschappij i in./Komisja (
C‑238/99 P, C‑244/99 P, C‑245/99 P, C‑247/99 P, od C‑250/99 P do C‑252/99 P i C‑254/99 P
,
EU:C:2002:582
), że nie można stwierdzić naruszenia prawa do obrony, jeżeli podnoszone rozbieżności między pismem w sprawie przedstawienia zarzutów a decyzją końcową nie dotyczą zachowań innych niż te, w przedmiocie których zainteresowane przedsiębiorstwa przedstawiły już wyjaśnienia i które nie mają zatem związku z żadnym nowym zarzutem.
Takie stwierdzenie opiera się bowiem na założeniu, że Komisja jasno wskazała, po pierwsze, swój zamiar uznania za odrębne naruszenie każdego z badanych zachowań lub kombinacji badanych zachowań, rozpatrywanych oddzielnie, a po drugie, przedsiębiorstwo, któremu je przypisała.
Tymczasem w pkt 65 zaskarżonego wyroku Sąd rzeczywiście stwierdził, że liczne okoliczności zaprezentowane w piśmie w sprawie przedstawienia zarzutów wskazywały, iż Komisja uważała, że kartel składa się z różnych porozumień. Jednakże Sąd nie mógł wywnioskować z tych ogólnych rozważań ani nawet na podstawie wskazanych w owym piśmie w sprawie przedstawienia zarzutów kontaktów dwustronnych, o których mowa w pkt 69 tego wyroku, że Komisja przedstawiła jasno w rzeczonym piśmie informacje niezbędne, aby umożliwić wnoszącej odwołanie zrozumienie, że Komisja, poza jednolitym i ciągłym naruszeniem, miała również zamiar zarzucić jej jako odrębne naruszenia każde z zachowań lub kombinacji zachowań, w których wnosząca odwołanie bezpośrednio uczestniczyła, rozpatrywanych oddzielnie.
W ten sposób Sąd naruszył prawo. Myląc zresztą w dorozumiany sposób pojęcie „zachowania” z pojęciem „naruszenia”, wnosząca odwołanie nie mogła bowiem zrozumieć, w braku jakiejkolwiek jasnej wskazówki w piśmie w sprawie przedstawienia zarzutów, że Komisja zamierzała prowadzić przeciwko niej postępowanie nie tylko z powodu zarzucanego jej w tym piśmie jednolitego i ciągłego naruszenia, ale także z powodu kilku odrębnych naruszeń polegających na różnych kontaktach dwustronnych, o których wspomniano w owym piśmie.
Wynika z tego, że Sąd nie mógł orzec, z poszanowaniem prawa, że Komisja nie naruszyła przysługującego wnoszącej odwołanie prawa do obrony, zważywszy, że pismo w sprawie przedstawienia zarzutów nie zawierało istotnych okoliczności uwzględnionych w stosunku do wnoszącej odwołanie w odniesieniu do wspomnianych odrębnych naruszeń, a w szczególności przewidywanej kwalifikacji zarzucanych jej zachowań lub kombinacji zachowań.
W związku z tym należy uwzględnić zarzut pierwszy.
W przedmiocie zarzutu drugiego
Argumentacja stron
W zarzucie drugim wnosząca odwołanie zarzuca Sądowi, że w pkt 104–107 i 113–115 zaskarżonego wyroku przeinaczył przedstawione przez nią w ramach części drugiej zarzutu pierwszego jej skargi o stwierdzenie nieważności dowody, które dotyczyły poszanowania prawa do obrony i prawa do dobrej administracji. Dokładniej rzecz ujmując, wnosząca odwołanie zarzuca Sądowi, że przeinaczył jasny sens pkt 13 jej odpowiedzi na pismo w sprawie przedstawienia zarzutów, w którym to pkt 13 jest mowa jedynie o kontaktach między nią a Philipsem oraz spółką Sony Optiarc, której dostawcą była wnosząca odwołanie, gdy stwierdził on, że owe kontakty świadczą o tym, iż wnosząca odwołanie kontaktowała się bezpośrednio ze swymi konkurentami.
W pierwszej kolejności, stwierdzając w pkt 104–107 zaskarżonego wyroku, że Komisja nie naruszyła prawa wnoszącej odwołanie do obrony, Sąd odwrócił ciężar dowodu.
W drugiej kolejności, co się tyczy naruszenia prawa do dobrej administracji, Sąd niesłusznie uznał, że odmawiając żądania od spółek HP i Dell udzielenia informacji dotyczących przejrzystości rynku, Komisja nie naruszyła tego prawa.
W tym względzie z pkt 113 i 114 zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd błędnie zinterpretował oświadczenia wnoszącej odwołanie jako dopuszczające bezprawne kontakty z konkurentami, podczas gdy chodziło jedynie o kontakty między dostawcą a jego klientami. Przeinaczenie jasnego sensu tych oświadczeń doprowadziło Sąd do błędnego wniosku, że Komisja nie musiała żądać od spółek HP i Dell przedstawienia pewnych dokumentów.
Komisja uważa, że zarzut drugi jest bezskuteczny i bezzasadny.
Ocena Trybunału
Należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunał z miejsca oddala zarzuty skierowane przeciwko uzupełniającym punktom uzasadnienia wyroku Sądu, jako że nie mogą one prowadzić do jego uchylenia (wyrok z dnia 25 stycznia 2007 r., Sumitomo Metal Industries i Nippon Steel/Komisja,
C‑403/04 P i C‑405/04 P
,
EU:C:2007:52
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
Tymczasem należy zaznaczyć, że przypadki przeinaczenia dowodów, na które powołuje się wnosząca odwołanie, dotyczą jedynie elementów, które nie uzasadniają bezpośrednio wniosków zaprezentowanych w pkt 107 i 115 zaskarżonego wyroku.
Po pierwsze bowiem, dowody, o których mowa w pkt 104–106 tego wyroku, uzupełniają trzy inne dowody przedstawione w pkt 96, 100 i 103 rzeczonego wyroku, które są wystarczające do uzasadnienia stwierdzenia zawartego w pkt 107 tego wyroku. Po drugie, zakwestionowana część pkt 113 zaskarżonego wyroku również nie jest konieczna do poparcia wniosków przedstawionych w pkt 114 i 115 tego wyroku. Ów pkt 113 zaczyna się od niezakwestionowanego ustalenia faktycznego, które samo w sobie wystarczy do poparcia tych wniosków. Owo ustalenie dotyczy okoliczności, że wnosząca odwołanie uczestniczyła w bezpośrednich kontaktach, w trakcie których uczestnicy kartelu wymieniali informacje na temat cen. Jest to wystarczające, aby uzasadnić wniosek Sądu, że Komisja nie musiała żądać od spółek Dell i HP przedstawienia dokumentów, za pomocą których spółki te miały informować dostawców ODD o cenach ich konkurentów. Ewentualne przeinaczenie dowodu w drugiej części rzeczonego pkt 113 nie ma wpływu na wspomniane wnioski przedstawione w pkt 114 i 115 tego wyroku.
W konsekwencji zarzut drugi wnoszącej odwołanie należy oddalić jako bezskuteczny.
W przedmiocie zarzutu trzeciego
Argumentacja stron
W ramach zarzutu trzeciego wnosząca odwołanie zarzuca Sądowi, że naruszył ciążący na nim obowiązek uzasadnienia lub nie zastosował prawidłowego kryterium prawnego, gdy oddalił zarzut drugi jej skargi o stwierdzenie nieważności, oparty na sprzeczności między uzasadnieniem spornej decyzji a jej sentencją.
Według wnoszącej odwołanie rozumowanie Sądu zawarte w pkt 118–121 zaskarżonego wyroku nie stanowi wystarczającej odpowiedzi na ów zarzut drugi. Jej zdaniem istnieje sprzeczność między motywem 553 spornej decyzji, z którego wynika, że jeśli chodzi o HP, wnosząca odwołanie uczestniczyła w badanym jednolitym i ciągłym naruszeniu jedynie od dnia 10 kwietnia 2008 r. do dnia 28 października 2008 r., a sentencją tej decyzji, w której stwierdza się udział wnoszącej odwołanie w tym naruszeniu – zarówno w odniesieniu do Della, jak i HP – od dnia 14 lutego 2008 r. do dnia 28 października 2008 r.
Otóż taka sprzeczność powinna była skłonić Sąd do uwzględnienia zarzutu drugiego wniesionej przez wnoszącą odwołanie skargi o stwierdzenie nieważności.
Komisja twierdzi, że zarzut trzeci należy oddalić jako bezzasadny.
Ocena Trybunału
W ramach zarzutu trzeciego wnosząca odwołanie zarzuca Sądowi, że naruszył ciążący na nim obowiązek uzasadnienia lub naruszył prawo, gdy oddalił zarzut drugi jej skargi o stwierdzenie nieważności, oparty na sprzeczności między uzasadnieniem spornej decyzji a jej sentencją.
W tym względzie w pkt 118 zaskarżonego wyroku Sąd wskazał, że art. 1 spornej decyzji stanowi, iż Komisja stwierdziła istnienie jednolitego i ciągłego naruszenia, i że nie oznacza to jednak, iż wszyscy adresaci tej decyzji powinni zostać ukarani za całe to naruszenie. W pkt 119 tego wyroku Sąd podkreślił bowiem, że w owym art. 1 doprecyzowano, iż rzeczone naruszenie składa się z „kilku odrębnych naruszeń”.
W pkt 120 wspomnianego wyroku Sąd doszedł na tej podstawie do wniosku, że Komisja nie zaprzeczyła sama sobie, gdy wskazała w art. 1 spornej decyzji, iż wnosząca odwołanie uczestniczyła w jednolitym i ciągłym naruszeniu w odniesieniu do spółek Dell i HP od dnia14 lutego 2008 r. do dnia 28 października 2008 r., i jednocześnie uwzględniła w motywie 553 tej decyzji dotyczącym obliczenia kwoty grzywny późniejszą datę pierwszych kontaktów wnoszącej odwołanie dotyczących HP.
Rozumowanie to nie jest obarczone ani niewystarczającym uzasadnieniem, ani naruszeniem prawa w odniesieniu do mającego zastosowanie kryterium prawnego.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem fakt, że dane przedsiębiorstwo nie uczestniczyło we wszystkich elementach składowych kartelu lub że odgrywało ono nieznaczną rolę w elementach, w których uczestniczyło, nie ma bowiem znaczenia dla stwierdzenia, że popełniło ono naruszenie, gdyż te elementy składowe należy uwzględnić jedynie przy ocenie wagi naruszenia i ewentualnie określeniu kwoty grzywny (wyrok z dnia 26 września 2018 r., Infineon Technologies/Komisja,
C‑99/17 P
,
EU:C:2018:773
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
W niniejszej sprawie Komisja przeprowadziła rozumowanie zgodne z wymogami wynikającymi z tego orzecznictwa. Stwierdziwszy w motywie 517 spornej decyzji, że wnosząca odwołanie uczestniczyła w jednolitym i ciągłym naruszeniu od dnia 14 lutego 2008 r. do dnia 28 października 2008 r., Komisja zbadała w części ósmej tej decyzji, jakie środki zaradcze należało podjąć w odniesieniu do przedsiębiorstw, które uczestniczyły w owym naruszeniu. To właśnie w ramach tej oceny Komisja szczegółowo określiła, do celów obliczenia grzywny, czas trwania uczestnictwa odnośnych przedsiębiorstw w każdym z elementów składowych tego naruszenia, a mianowicie w części owego naruszenia dotyczącej sprzedaży dokonanej na rzecz Della (zwanej dalej „częścią naruszenia dotyczącą Della”) i części rzeczonego naruszenia dotyczącej sprzedaży dokonanej na rzecz HP (zwanej dalej „częścią naruszenia dotyczącą HP”). Tak więc zawarta w motywie 553 wspomnianej decyzji tabela dostarcza jedynie wskazówek, które służą do obliczenia grzywny, a nie do stwierdzenia badanego jednolitego i ciągłego naruszenia. Nie ma zatem żadnej sprzeczności między tym motywem 553 a art. 1 lit. h) spornej decyzji, który dotyczy stwierdzenia tego naruszenia, a nie obliczenia grzywny.
W konsekwencji w świetle elementów przedstawionych w pkt 87 i 88 niniejszego wyroku nie można zarzucać Sądowi, że nieprawidłowo uzasadnił zaskarżony wyrok lub że naruszył prawo, gdy oddalił zarzut drugi skargi wnoszącej odwołanie o stwierdzenie nieważności.
W związku z tym zarzut trzeci należy oddalić jako bezzasadny.
W przedmiocie zarzutu czwartego
W ramach zarzutu czwartego wnosząca odwołanie zarzuca Sądowi szereg naruszeń prawa w odniesieniu do dokonanej przez Sąd oceny jej odpowiedzialności za część naruszenia dotyczącą Della. Zarzut ten dzieli się na dwie części.
W przedmiocie części pierwszej zarzutu czwartego
–
Argumentacja stron
Część pierwsza zarzutu czwartego dotyczy w istocie twierdzenia, jakoby wnosząca odwołanie wiedziała o rozpatrywanym jednolitym i ciągłym naruszeniu. Wnosząca odwołanie utrzymuje, że wniosek Sądu, zgodnie z którym Komisja słusznie uznała, iż wnosząca odwołanie wiedziała lub powinna była wiedzieć o części naruszenia dotyczącej Della, jest oparty na przeinaczeniu dowodów.
W tym względzie Komisja oparła swoje ustalenia na dwóch wewnętrznych wiadomościach elektronicznych Sony Optiarc z dnia 14 lutego 2008 r. i z dnia 28 października 2008 r., których kopię otrzymała wnosząca odwołanie. Komisja wywiodła na tej podstawie, że wnosząca odwołanie zrozumiała lub powinna była zrozumieć, iż zawarte w tych wiadomościach elektronicznych informacje pochodziły od konkurenta i świadczyły o nielegalnych kontaktach między konkurentami.
Wnosząca odwołanie podniosła przed Sądem, że owe wiadomości elektroniczne nie stanowiły dowodów wystarczających do wykazania jej wiedzy o rozpatrywanym jednolitym i ciągłym naruszeniu, ponieważ zrozumiała ona, iż zawarte w nich informacje pochodziły od spółki Dell.
W zaskarżonym wyroku Sąd błędnie oddalił ten argument.
Jeśli chodzi o wiadomość elektroniczną z dnia 14 lutego 2008 r., Sąd przeanalizował w pkt 157–160 zaskarżonego wyroku cztery odrębne poszlaki składające się według niego na łańcuch poszlak wystarczający do wykazania, że wnosząca odwołanie powinna była zrozumieć, iż zawarte w tej wiadomości elektronicznej informacje nie pochodziły od spółki Dell, lecz od konkurenta. Oznacza to zatem, że gdyby rozumowanie Sądu było wadliwe w odniesieniu do jednej z tych poszlak, jego wniosek byłby wadliwy w całości.
Tymczasem Sąd przeinaczył jeden z dowodów powołanych jako czwarta poszlaka, zawarty w pkt 160 zaskarżonego wyroku. Dowodami tymi są dwie wiadomości elektroniczne Sony Optiarc, jedna z dnia 30 października 2007 r. i druga z dnia 13 grudnia 2007 r. Jest jednak oczywiste, że wbrew stwierdzeniom Sądu wiadomość elektroniczna z dnia 30 października 2007 r. została wysłana między dwoma pracownikami Sony Optiarc, a nie między Sony Optiarc i wnoszącą odwołanie. Sąd przeinaczył zatem ten dowód, co podważa jego ustalenia dotyczące wiadomości elektronicznej z dnia 14 lutego 2008 r.
Jeśli chodzi o wiadomość elektroniczną z dnia 28 października 2008 r., Sąd błędnie orzekł w pkt 202–205 zaskarżonego wyroku, że można ją uznać za dowód antykonkurencyjnego kontaktu dotyczącego cen. Sąd oparł ten wniosek na pewnej liczbie poszlak.
Jednakże Sąd przeinaczył dowody przyjęte jako poszlaki. Nie tylko nic nie można wywieść z wiadomości elektronicznej z dnia 14 lutego 2008 r. w celu wykazania antykonkurencyjnego charakteru kontaktu z dnia 28 października 2008 r., ale ponadto niemożliwe jest wywiedzenie z dowodów odnoszących się do części naruszenia dotyczącej HP jakiegokolwiek wniosku w przedmiocie części naruszenia dotyczącej Della. W konsekwencji Sąd naruszył prawo, gdy stwierdził, że dowody były wystarczające do wykazania antykonkurencyjnego charakteru tego kontaktu.
Komisja uważa, że część pierwszą zarzutu czwartego należy oddalić jako bezskuteczną i bezzasadną.
–
Ocena Trybunału
W ramach części pierwszej zarzutu czwartego wnosząca odwołanie zarzuca Sądowi przeinaczenie dowodów odnoszących się do wiedzy o części naruszenia dotyczącej Della oraz brak uzasadnienia.
W tym względzie należy przypomnieć, że przeinaczenie ma miejsce wówczas, gdy – bez przeprowadzania nowych dowodów – ocena dowodów istniejących okazuje się w oczywisty sposób błędna. Do wnoszącej odwołanie należy dokładne wskazanie dowodów, które zostały przeinaczone, i przedstawienie błędów popełnionych przy ocenie (wyrok z dnia 26 września 2018 r., Infineon Technologies/Komisja,
C‑99/17 P
,
EU:C:2018:773
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
W niniejszym przypadku, co się tyczy, po pierwsze, wewnętrznej wiadomości elektronicznej Sony Optiarc z dnia 14 lutego 2008 r., której kopię otrzymała wnosząca odwołanie, ta ostatnia twierdzi, że Sąd oparł swój wniosek, zgodnie z którym owa wiadomość elektroniczna wystarczy, aby wykazać, iż wnosząca odwołanie powinna była zrozumieć, że doszło do naruszenia, na czterech poszlakach wymienionych w pkt 157–160 zaskarżonego wyroku. Wnosząca odwołanie utrzymuje, że owe poszlaki mają charakter kumulatywny, w związku z czym, jeśli zabraknie jednej z nich, wniosek ten nie może zostać podtrzymany.
Tymczasem niezależnie od kwestii, czy Sąd rzeczywiście przeinaczył jeden z tych elementów, należy uznać, że wbrew twierdzeniom wnoszącej odwołanie z zaskarżonego wyroku jasno wynika, iż wspomniane poszlaki nie powinny być rozumiane jako kumulatywne przesłanki, od których spełnienia rzeczony wniosek Sądu jest uzależniony, a jako samodzielne, lecz spójne dowody zmierzające do wykazania, że wnosząca odwołanie powinna była zrozumieć, iż wiadomość elektroniczna z dnia 14 lutego 2008 r. wskazywała na wymianę informacji między konkurentami.
Sąd zbadał bowiem najpierw w pkt 157 i 158 zaskarżonego wyroku treść tej wiadomości elektronicznej. Sąd wywnioskował z niej z jednej strony, że sformułowania użyte w owej wiadomości pozwalały przypuszczać, iż spółka Sony Optiarc odbyła bezpośrednie rozmowy ze spółkami Toshiba Samsung Storage Technology (TSST) i PLDS, a z drugiej strony, że treść informacji przypisywanych tym ostatnim spółkom w rzeczonej wiadomości elektronicznej była taka, że wnosząca odwołanie powinna była zrozumieć, iż mogły one zostać przekazane przez te spółki jedynie innemu konkurentowi, a nie spółce Dell.
Następnie w pkt 159 zaskarżonego wyroku ze stwierdzenia, że co do zasady spółka Sony Optiarc starała się zaznaczyć, gdy informacje pochodziły od spółki Dell, Sąd wywiódł wniosek, zgodnie z którym brak takiego wskazania był w niniejszym przypadku znaczący.
Wreszcie w pkt 160 zaskarżonego wyroku Sąd wymienił dwie inne wiadomości elektroniczne Sony Optiarc, jedną z dnia 30 października 2007 r. i drugą z dnia 13 grudnia 2007 r., aby również wywnioskować z tego, że wnosząca odwołanie powinna być w stanie zrozumieć, iż wewnętrzna wiadomość elektroniczna Sony Optiarc z dnia 14 lutego 2008 r. odnosiła się do kontaktów z konkurencją.
Z powyższej analizy Sądu wynika, że przedstawił on jasno te cztery poszlaki nie jako cztery kumulatywne przesłanki konieczne do tego, aby móc stwierdzić, iż wnosząca odwołanie powinna była zrozumieć, że doszło do naruszenia, lecz po prostu jako niezależne poszlaki prowadzące do tego samego wniosku.
Wynika stąd, że zarzut przeinaczenia dotyczący wiadomości elektronicznych z dnia 30 października 2007 r. i z dnia 13 grudnia 2007 r. nie może sam w sobie podważyć wniosku Sądu zawartego w pkt 161 zaskarżonego wyroku, wobec czego zarzut ten należy oddalić jako bezskuteczny.
Co się tyczy, po drugie, wewnętrznej wiadomości elektronicznej z dnia 28 października 2008 r., wnosząca odwołanie twierdziła przed Sądem, że wiadomość ta może być rozumiana jako odnosząca się do informacji pochodzących od Della, a nie od konkurentów. Sąd oddalił ten argument.
Nie zgadzając się z oddaleniem owego argumentu, skarżąca kwestionuje przede wszystkim moc dowodową wiadomości elektronicznej z dnia 28 października 2008 r. i podnosi te same argumenty co argumenty zaprezentowane w odniesieniu do wiadomości elektronicznej z dnia 14 lutego 2008 r.
Jednakże ów argument nie może zostać uwzględniony z tych samych powodów co powody, które przedstawiono w pkt 106–111 niniejszego wyroku.
Następnie wnosząca odwołanie zarzuca Sądowi, że w pkt 204 zaskarżonego wyroku nie wyjaśnił powodu, dla którego wiedza lub udział w części jednolitego i ciągłego naruszenia dotyczącej HP stanowiły istotną okoliczność pozwalającą na wykazanie, iż wnosząca odwołanie powinna była zrozumieć, że wiadomość elektroniczna z dnia 28 października 2008 r. zawierała informacje przekazane przez konkurencję.
Należy jednak zauważyć, że poprzez ten argument wnosząca odwołanie domaga się w rzeczywistości nowej oceny wartości dowodowej owych dowodów, która to ocena zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału nie jest objęta właściwością Trybunału, z zastrzeżeniem przypadku przeinaczenia tego dowodu (wyrok z dnia 12 stycznia 2017 r., Timab Industries i CFPR/Komisja,
C‑411/15 P
,
EU:C:2017:11
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo), czego wnosząca odwołanie nie wykazała. W tych okolicznościach należy stwierdzić, że wspomniany argument jest niedopuszczalny.
W związku z tym część pierwszą zarzutu czwartego należy w części oddalić jako bezskuteczną, a w części odrzucić jako niedopuszczalną.
W przedmiocie części drugiej zarzutu czwartego
–
Argumentacja stron
W ramach części drugiej zarzutu czwartego wnosząca odwołanie zarzuca Sądowi, że w pkt 148–207 zaskarżonego wyroku orzekł, iż Komisja wykazała, że wnosząca odwołanie zamierzała przyczynić się swoim zachowaniem do osiągnięcia wspólnych celów realizowanych przez wszystkich uczestników rozpatrywanego naruszenia. Sąd nie ustosunkował się do argumentów, które wnosząca odwołanie podniosła przed nim w tym względzie.
Wnosząca odwołanie uważa, że z orzecznictwa wynika, iż Komisja powinna była udowodnić jej uczestnictwo w rozpatrywanym jednolitym i ciągłym naruszeniu poprzez wykazanie, że wnosząca odwołanie zamierzała przyczynić się swoim zachowaniem do osiągnięcia celów realizowanych przez wszystkich uczestników tego naruszenia. Komisja mogłaby wykazać bierny udział, gdyby wnosząca odwołanie uczestniczyła w antykonkurencyjnych rozmowach i nie zdystansowała się publicznie od tych rozmów.
W motywie 219 spornej decyzji Komisja podniosła, że o przyczynieniu się przez wnoszącą odwołanie własnym zachowaniem do realizacji takich celów świadczy fakt, iż nie sprzeciwiła się ona dodaniu jej w polu kopia do adresatów wiadomości elektronicznych Sony Optiarc. Czyniąc to, Komisja poprzestała na stwierdzeniu, że wnosząca odwołanie nie zdystansowała się publicznie, gdy otrzymała pewne wewnętrzne wiadomości elektroniczne Sony Optiarc, aby uznać, że wnosząca odwołanie uczestniczyła w zarzucanym jej naruszeniu. Tymczasem, jeśli chodzi o część naruszenia dotyczącą Della, wnosząca odwołanie nie uczestniczyła w żadnej bezpośredniej rozmowie i otrzymała jedynie pośrednio informacje od swojego klienta, spółki Sony Optiarc, który poinformował ją o wymianie informacji z jego konkurentami. Wnosząca odwołanie nie była zatem w stanie wnieść zastrzeżeń wobec tej wymiany informacji. Nie mogła ona ani jej zapobiec, ani wywrzeć na konkurentach wrażenia, że przystępuje do ich porozumienia lub uzgodnionej praktyki. Wynika z tego, że Komisja nie wykazała, iż wnosząca odwołanie zaczęła uczestniczyć w zarzucanym jej naruszeniu, milcząco lub inaczej, w dniu 14 lutego 2008 r. lub w dniu 28 października 2008 r.
Komisja uważa, że część druga zarzutu czwartego jest bezzasadna.
–
Ocena Trybunału
W ramach części drugiej zarzutu czwartego wnosząca odwołanie zarzuca Sądowi, że orzekł on, iż Komisja słusznie uznała w spornej decyzji, że o przyczynieniu się przez wnoszącą odwołanie własnym zachowaniem do rozpatrywanego naruszenia świadczy fakt, iż nie zdystansowała się ona publicznie od niezgodnych z prawem zachowań, podczas gdy jej udział polegał wyłącznie na dodaniu jej w polu kopia do adresatów wewnętrznych wiadomości elektronicznych Sony Optiarc wskazujących na niezgodną z prawem wymianę informacji między konkurentami.
W tym względzie należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, aby wykazać udział przedsiębiorstwa w jednolitym i ciągłym naruszeniu, Komisja musi dowieść, że przedsiębiorstwo to zamierzało przyczynić się własnym zachowaniem do osiągnięcia wspólnych celów realizowanych przez wszystkich uczestników i że miało ono wiedzę o zachowaniach planowanych lub wdrażanych przez inne przedsiębiorstwa dla realizacji tych samych celów lub że w sposób rozsądny mogło je przewidzieć oraz że było gotowe ponieść związane z tym ryzyko (zob. podobnie wyrok z dnia 24 września 2020 r., Prysmian i Prysmian Cavi e Sistemi/Komisja,
C‑601/18 P
,
EU:C:2020:751
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
W tym kontekście milcząca zgoda na niezgodną z prawem inicjatywę, bez publicznego zdystansowania się od jej treści lub bez zawiadomienia o niej władz administracyjnych, zachęca do kontynuowania naruszenia i utrudnia jego wykrycie. Takie pomocnictwo stanowi bierny rodzaj uczestnictwa w naruszeniu, które może skutkować pociągnięciem danego przedsiębiorstwa do odpowiedzialności (wyrok z dnia 6 grudnia 2012 r., Komisja/Verhuizingen Coppens,
C‑441/11 P
,
EU:C:2012:778
, pkt
).
Ponadto należy przypomnieć, że fakt, iż dane przedsiębiorstwo nie uczestniczyło we wszystkich elementach składowych kartelu lub że odgrywało ono nieznaczną rolę w elementach, w których uczestniczyło, nie ma znaczenia dla stwierdzenia, że popełniło ono naruszenie, gdyż te elementy składowe należy uwzględnić jedynie przy ocenie wagi naruszenia i ewentualnie określeniu kwoty grzywny (wyroki: z dnia 7 stycznia 2004 r., Aalborg Portland i in./Komisja,
C‑204/00 P, C‑205/00 P, C‑211/00 P, C‑213/00 P, C‑217/00 P i C‑219/00 P
,
EU:C:2004:6
, pkt
; z dnia 26 września 2018 r., Infineon Technologies/Komisja,
C‑99/17 P
,
EU:C:2018:773
, pkt
).
W niniejszym przypadku Sąd stwierdził w pkt 217 zaskarżonego wyroku, że wnosząca odwołanie w sposób świadomy otrzymała informacje dotyczące uczestników kartelu, a mianowicie spółek TSST, PLDS, Hitachi-LG Data Storage Inc. i Hitachi-LG Data Storage Korea Inc., oraz że utrzymywała dwustronne kontakty z konkurentem w przedmiocie organizowanego przez HP przetargu. Następnie Sąd uznał w pkt 218 i 219 tego wyroku, że między innymi na podstawie tych dowodów, ocenianych całościowo, Komisja mogła, po pierwsze, słusznie stwierdzić, że wnosząca odwołanie dzieliła się z innymi dostawcami ODD informacjami dotyczącymi strategii w zakresie cen lub klasyfikacji na potrzeby przyszłych przetargów w celu koordynacji ich zachowań, a po drugie, dojść na tej podstawie do słusznego wniosku, że wnosząca odwołanie przyczyniła się w sposób zamierzony do realizacji jednolitego antykonkurencyjnego celu gospodarczego omawianego naruszenia.
W związku z tym w świetle orzecznictwa przypomnianego w pkt 124 i 125 niniejszego wyroku Sąd prawidłowo orzekł, że Komisja mogła oprzeć się na wiadomościach elektronicznych, których kopię otrzymała wnosząca odwołanie, w celu stwierdzenia, iż wnosząca odwołanie przyczyniła się do tego naruszenia, ponieważ stwierdzenie biernego uczestnictwa wnoszącej odwołanie we wspomnianym naruszeniu nie jest uzależnione od warunku, że uczestniczyła ona w bezpośrednich rozmowach z konkurentami.
W każdym razie należy zaznaczyć, że zastrzeżenie wnoszącej odwołanie opiera się na sztucznym rozróżnieniu między częścią naruszenia dotyczącą Della i częścią naruszenia dotyczącą HP.
Otóż w świetle orzecznictwa przypomnianego w poprzednich punktach Sąd nie musiał badać, czy Komisja wykazała, że wnosząca odwołanie wiedziała lub powinna była wiedzieć o istnieniu naruszenia i że przyczyniła się do niego lub zamierzała się do niego przyczynić zarówno w odniesieniu do części naruszenia dotyczącej Della, jak i części naruszenia dotyczącej HP. Sąd słusznie zatem orzekł w pkt 219 zaskarżonego wyroku, po pierwsze, że wnosząca odwołanie w sposób zamierzony przyczyniła się do realizacji jednolitego antykonkurencyjnego celu gospodarczego polegającego na zakłóceniu normalnej konkurencji w ramach organizowanych przez spółki Dell i HP postępowań przetargowych dotyczących ODD, a po drugie, że wnosząca odwołanie wiedziała o udziale innych stron kartelu dotyczącego ODD przez cały okres jej uczestnictwa.
Wobec powyższego część druga zarzutu czwartego jest bezzasadna. W konsekwencji cały ten zarzut należy w części odrzucić jako niedopuszczalny, w części oddalić jako bezskuteczny, a w części oddalić jako bezzasadny.
W przedmiocie zarzutu piątego
Argumentacja stron
W ramach zarzutu piątego wnosząca odwołanie twierdzi, że Sąd błędnie oddalił jej argument, zgodnie z którym kwota nałożonej na nią grzywny jest w oczywisty sposób nieproporcjonalna.
Zdaniem wnoszącej odwołanie Sąd, naruszając przepisy dotyczące wykonywania przysługującego mu nieograniczonego prawa orzekania, naruszył prawo lub w niewystarczający sposób uzasadnił swoje orzeczenie, gdy orzekł, że Komisja nie naruszyła prawa przy obliczaniu tej kwoty.
Wnosząca odwołanie zarzuca zatem Sądowi, że w pkt 236 zaskarżonego wyroku błędnie uznał, iż jej antykonkurencyjne kontakty mogły wpłynąć na jej politykę cenową. W tym względzie zdaniem wnoszącej odwołanie Sąd niesłusznie uznał z jednej strony, że uczestniczyła ona aktywnie w rozmowach z innymi konkurencyjnymi dostawcami, a z drugiej strony, że wymiana informacji na temat cen i wielkości sprzedaży, klasyfikacji dostawców lub ograniczeń w zakresie zaopatrzenia miała wpływ na jej politykę cenową.
Wnosząca odwołanie uważa, że powyższe rozważania Sądu są błędne.
Po pierwsze bowiem, Sąd, przeprowadzając kontrolę obliczenia kwoty grzywny, powinien był wziąć pod uwagę okoliczność, że – jak wynika z informacji przedstawionych Trybunałowi w ramach zarzutu czwartego – nie można było uznać, iż wnosząca odwołanie uczestniczyła w części naruszenia dotyczącej Della.
Po drugie, Sąd nie wykazał, że wymiana informacji, o której mowa w pkt 134 niniejszego wyroku, miała jakikolwiek wpływ na ceny wnoszącej odwołanie. W tym względzie Sąd ograniczył się w pkt 236 zaskarżonego wyroku do zwykłego niepopartego dowodami twierdzenia.
Komisja uważa, że zarzut piąty jest w części niedopuszczalny, a w części bezskuteczny lub bezzasadny.
Ocena Trybunału
W ramach zarzutu piątego wnosząca odwołanie zarzuca Sądowi, że naruszył prawo i nie uzasadnił wystarczająco swojego orzeczenia, gdy oddalił zarzut piąty jej skargi o stwierdzenie nieważności.
Jeśli chodzi o twierdzenie wnoszącej odwołanie dotyczące naruszenia przez Sąd zasad wykonywania przysługującego mu nieograniczonego prawa orzekania, które to twierdzenie należy zbadać w pierwszej kolejności, wystarczy zauważyć, że Sąd oddalił ów zarzut piąty w całości, nie uznając za konieczne wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie żądania ewentualnego wnoszącej odwołanie dotyczącego wykonania przez Sąd tego prawa. Ponadto, zważywszy, że twierdzenie to nie jest uzasadnione, nie spełnia ono wymogów wynikających z art. 58 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i art. 168 § 1 lit. d) regulaminu postępowania przed Trybunałem, w związku z czym należy je odrzucić jako niedopuszczalne.
W drugiej kolejności, jeśli chodzi o podnoszony brak uzasadnienia, którym ma być dotknięty pkt 236 zaskarżonego wyroku, należy zaznaczyć, po pierwsze, że sam fakt, iż wnosząca odwołanie przyznała, że w odniesieniu do HP brała udział w bezpośrednich kontaktach z konkurentami, uprawomocnia stwierdzenie Sądu, zgodnie z którym uczestniczyła ona aktywnie w rozmowach z innymi konkurencyjnymi dostawcami, bez konieczności wykazania, że brała udział we wszystkich omawianych kontaktach.
Po drugie, nie można zarzucać Sądowi jakiegokolwiek braku uzasadnienia ze względu na to, że uznał on, iż informacje dotyczące cen i wielkości sprzedaży, klasyfikacji dostawców lub ograniczeń w zakresie zaopatrzenia miały wpływ na politykę cenową wnoszącej odwołanie. Trybunał orzekł już bowiem, że istnieje domniemanie związku przyczynowego między uzgodnieniem a zachowaniem na rynku uczestniczących w nim przedsiębiorstw, zgodnie z którym owe przedsiębiorstwa, jeżeli dalej działają na tym rynku, uwzględniają informacje, które wymieniły ze swoimi konkurentami, w celu ukształtowania swego zachowania na owym rynku (wyrok z dnia 21 stycznia 2016 r., Eturas i in.,
C‑74/14
,
EU:C:2016:42
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo). Uzasadnienie Sądu jest zatem zgodne z orzecznictwem Trybunału.
Wynika z tego, że zarzut piąty jest w części niedopuszczalny, a w części bezzasadny.
W przedmiocie uchylenia zaskarżonego wyroku
Jak wynika z przeprowadzonej w pkt 50–72 niniejszego wyroku analizy zarzutu pierwszego wnoszącej odwołanie, Sąd naruszył prawo.
W tych okolicznościach należy uchylić zaskarżony wyrok.
W przedmiocie skargi do Sądu
Zgodnie z art. 61 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, jeśli odwołanie jest zasadne, Trybunał uchyla orzeczenie Sądu. Może on wówczas wydać orzeczenie ostateczne w sprawie, jeśli stan postępowania na to pozwala, lub skierować sprawę do ponownego rozpoznania przez Sąd.
W niniejszym przypadku należy wydać ostateczne orzeczenie w sprawie, na co pozwala stan postępowania.
Jak wskazano w pkt 31 niniejszego wyroku, na poparcie skargi do Sądu wnosząca odwołanie podniosła pięć zarzutów.
W ramach części pierwszej zarzutu pierwszego owej skargi wnosząca odwołanie podnosi między innymi, że Komisja naruszyła jej prawo do obrony, gdy stwierdziła po raz pierwszy w spornej decyzji, iż wnosząca odwołanie uczestniczyła w kilku odrębnych naruszeniach składających się na przypisane jej jednolite i ciągłe naruszenie, chociaż Komisja nie podniosła tego w toku postępowania administracyjnego.
W świetle pkt 54–72 niniejszego wyroku należy uznać, że Komisja naruszyła prawo wnoszącej odwołanie do obrony, zarzucając jej w spornej decyzji uczestnictwo w kilku odrębnych naruszeniach składających się na przypisane jej jednolite i ciągłe naruszenie, mimo że nie stwierdziła tego wyraźnie w piśmie w sprawie przedstawienia zarzutów.
Niemniej jednak należy uściślić, że uchybienie proceduralne skutkuje stwierdzeniem nieważności decyzji w całości lub w części jedynie wtedy, gdy ustalono, że w przypadku braku takiego uchybienia owa decyzja mogłaby mieć inną treść (wyrok z dnia 11 marca 2020 r., Komisja/Gmina Miasto Gdynia i Port Lotniczy Gdynia Kosakowo,
C‑56/18 P
,
EU:C:2020:192
, pkt
).
W niniejszym przypadku naruszenie prawa wnoszącej odwołanie do obrony doprowadziło Komisję do przypisania jej naruszeń, w odniesieniu do których nie mogła ona się bronić. Gdyby bowiem w toku postępowania administracyjnego Komisja wyraźnie wskazała w odniesieniu do każdego z zachowań, które zamierzała zarzucić wnoszącej odwołanie, jaką kwalifikację przewiduje, wnosząca odwołanie mogłaby ewentualnie przedstawić dowody pozwalające podważyć tę kwalifikację. Wynika stąd, że gdyby nie doszło do tego naruszenia, sporna decyzja mogłaby mieć inną treść.
W konsekwencji należy uwzględnić zarzut pierwszy podniesiony przez wnoszącą odwołanie na poparcie jej skargi w zakresie, w jakim zarzuca ona Komisji naruszenie jej prawa do obrony w odniesieniu do jej udziału w odrębnych naruszeniach.
Mając na względzie powyższe rozważania i w świetle wyjaśnień zawartych w pkt 51–53 niniejszego wyroku, należy stwierdzić nieważność art. 1 lit. h) spornej decyzji w zakresie, w jakim Komisja stwierdza w nim, że wnosząca odwołanie naruszyła art. 101 TFUE i art. 53 porozumienia EOG poprzez uczestnictwo w kilku odrębnych naruszeniach.
W ramach zarzutu drugiego skargi do Sądu wnosząca odwołanie podnosi, że Komisja dopuściła się oczywistego naruszenia prawa i uchybiła ciążącemu na niej obowiązkowi uzasadnienia ze względu na rozbieżność między uzasadnieniem spornej decyzji a jej sentencją.
W tym przypadku należy uznać, że z powodów przedstawionych w pkt 86–93 niniejszego wyroku nie ma żadnej sprzeczności między tabelą znajdującą się w motywie 553 spornej decyzji a art. 1 lit. h) tej decyzji. Nie można zatem zarzucać Komisji, że naruszyła prawo lub uchybiła ciążącemu na niej w tym względzie obowiązkowi uzasadnienia.
Należy więc oddalić zarzut drugi skargi wniesionej do Sądu przez wnoszącą odwołanie.
W ramach zarzutu trzeciego skargi do Sądu wnosząca odwołanie twierdzi, że Komisja nie przedstawiła dowodu na jej udział w jednolitym i ciągłym naruszeniu.
W tym przypadku Trybunał zgadza się z uzasadnieniem przedstawionym przez Sąd w pkt 128–147, 150–162, 166–174, 177–187, 190–199, 202–207 i 210–222 zaskarżonego wyroku. Wobec tego z powodów zaprezentowanych w tych punktach należy oddalić ów zarzut trzeci.
W ramach zarzutu czwartego skargi do Sądu wnosząca odwołanie podnosi, że Komisja nie jest uprawniona do stosowania art. 101 TFUE i art. 53 porozumienia EOG.
W tym przypadku Trybunał zgadza się z uzasadnieniem przedstawionym przez Sąd w pkt 43–56 zaskarżonego wyroku. Wobec tego z powodów zaprezentowanych w tych punktach należy oddalić ów zarzut czwarty.
W ramach zarzutu piątego skargi do Sądu wnosząca odwołanie twierdzi, po pierwsze, że Komisja popełniła błędy w ustaleniach faktycznych i naruszyła prawo przy obliczaniu kwoty grzywny, a po drugie, że naruszyła ciążący na niej obowiązek uzasadnienia.
W tym przypadku w świetle pkt 139–143 niniejszego wyroku Trybunał zgadza się z uzasadnieniem przedstawionym przez Sąd w pkt 226–239, 243–251, 255–258 i 262–267 zaskarżonego wyroku. Wobec tego z powodów zaprezentowanych w tych punktach zaskarżonego wyroku należy oddalić ów zarzut piąty skargi wniesionej do Sądu przez wnoszącą odwołanie.
Trybunał musi także wydać rozstrzygnięcie, korzystając z nieograniczonego prawa orzekania przysługującego mu na podstawie art. 261 TFUE i art. 31 rozporządzenia nr 1/2003, w przedmiocie kwoty grzywny, jaką trzeba nałożyć na wnoszącą odwołanie (wyrok z dnia 21 stycznia 2016 r., Galp Energía España i in./Komisja,
C‑603/13 P
,
EU:C:2016:38
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
W tym względzie należy przypomnieć, że Trybunał, wydając orzeczenie ostateczne w sprawie na podstawie art. 61 akapit pierwszy zdanie drugie statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, ma prawo w ramach wykonywania przysługującego mu nieograniczonego prawa orzekania zastąpić ocenę Komisji swoją oceną i w konsekwencji uchylić, obniżyć lub podwyższyć nałożoną grzywnę lub okresową karę pieniężną (wyrok z dnia 21 stycznia 2016 r., Galp Energía España i in./Komisja,
C‑603/13 P
,
EU:C:2016:38
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
Aby określić kwotę nakładanej grzywny, Trybunał musi dokonać oceny okoliczności danej sprawy i rodzaju rozpatrywanego naruszenia (wyrok z dnia 21 stycznia 2016 r., Galp Energía España i in./Komisja,
C‑603/13 P
,
EU:C:2016:38
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
Zadanie to oznacza, na podstawie art. 23 ust. 3 rozporządzenia nr 1/2003, uwzględnienie w odniesieniu do każdego ukaranego przedsiębiorstwa wagi rozpatrywanego naruszenia i czasu jego trwania z poszanowaniem zasad, w szczególności, uzasadnienia, proporcjonalności, indywidualizacji kar i równego traktowania, przy czym Trybunał nie jest związany wskazówkami określonymi przez Komisję w jej wytycznych, nawet jeśli sądy Unii mogą kierować się tymi wskazówkami w ramach wykonywania przysługującego im nieograniczonego prawa orzekania (wyrok z dnia 21 stycznia 2016 r., Galp Energía España i in./Komisja,
C‑603/13 P
,
EU:C:2016:38
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
W tym przypadku Trybunał uważa, że żaden z elementów, na które wnosząca odwołanie powołała się w niniejszej sprawie, ani żadne względy interesu publicznego nie uzasadniają tego, by Trybunał skorzystał z owego prawa w celu obniżenia kwoty grzywny wskazanej w art. 2 lit. h) spornej decyzji.
Mając na względzie całość powyższych rozważań, należy stwierdzić nieważność art. 1 lit. h) spornej decyzji w zakresie, w jakim Komisja stwierdza w nim, że wnosząca odwołanie naruszyła art. 101 TFUE i art. 53 porozumienia EOG, uczestnicząc w kilku odrębnych naruszeniach, i oddalić skargę w pozostałym zakresie.
W przedmiocie kosztów
Zgodnie z art. 184 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem, jeżeli odwołanie jest zasadne i Trybunał wydaje orzeczenie kończące postępowanie w sprawie, rozstrzyga on również o kosztach.
Zgodnie z art. 138 § 1 tego regulaminu, mającym zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 184 § 1 owego regulaminu, kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Artykuł 138 § 3 wspomnianego regulaminu stanowi, że w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań każdej ze stron każda z nich pokrywa własne koszty. Jednakże, jeżeli jest to uzasadnione okolicznościami sprawy, Trybunał może orzec, że jedna ze stron pokrywa, oprócz własnych kosztów, część kosztów poniesionych przez stronę przeciwną.
W niniejszym przypadku wnosząca odwołanie wniosła o obciążenie Komisji całością kosztów, a Komisja przegrała sprawę w ramach niniejszego odwołania, a także częściowo w pierwszej instancji. Żądania wnoszącej odwołanie zostały uwzględnione tylko częściowo w pierwszej instancji. W związku z tym Trybunał uważa, że w świetle okoliczności niniejszej sprawy należy obciążyć Komisję, poza jej własnymi kosztami związanymi zarówno z postępowaniem w pierwszej instancji, jak i z postępowaniem odwoławczym, wszystkimi kosztami poniesionymi przez wnoszącą odwołanie w ramach niniejszego odwołania oraz połową kosztów poniesionych przez nią w pierwszej instancji. Wnosząca odwołanie pokrywa połowę własnych kosztów związanych z postępowaniem w pierwszej instancji.

Z powyższych względów Trybunał (czwarta izba) orzeka, co następuje:

1)
Uchyla się wyrok Sądu Unii Europejskiej z dnia 12 lipca 2019 r., Quanta Storage/Komisja (
T‑772/15
,
EU:T:2019:519
).

2)
Stwierdza się nieważność art. 1 lit. h) decyzji Komisji C(2015) 7135 final z dnia 21 października 2015 r. dotyczącej postępowania na podstawie art. 101 TFUE i art. 53 porozumienia EOG (sprawa AT.39639 – Napędy optyczne) w zakresie, w jakim Komisja stwierdza w nim, że Quanta Storage Inc. naruszyła art. 101 TFUE i art. 53 Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym z dnia 2 maja 1992 r., uczestnicząc od dnia 14 lutego 2008 r. do dnia 28 października 2008 r. w kilku odrębnych naruszeniach.

3)
W pozostałym zakresie skarga zostaje oddalona.

4)
Komisja Europejska zostaje obciążona, poza jej własnymi kosztami związanymi zarówno z postępowaniem w pierwszej instancji, jak i z postępowaniem odwoławczym, wszystkimi kosztami poniesionymi przez Quanta Storage Inc. w ramach niniejszego odwołania oraz połową kosztów poniesionych przez tę spółkę w pierwszej instancji.

5)
Quanta Storage Inc. pokrywa połowę własnych kosztów związanych z postępowaniem w pierwszej instancji.

Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: angielski.