CELEX: 62018TJ0509
ΕΓΤΕ και ΕΓΤΑΑ
Δαπάνες αποκλειόμενες από τη χρηματοδότηση
Εφαρμοστέες προθεσμίες σε περίπτωση περισσότερων επισκέψεων των εθνικών αρχών ελέγχου
Αναγγελία επιτόπιων ελέγχων
Σιωπηρή προαναγγελία
Άρθρα 25 και 26 του εκτελεστικού κανονισμού (ΕΕ) 809/2014
Κατ’ αποκοπή δημοσιονομική διόρθωση

Ιστορικό της διαφοράς
Η έρευνα από την οποία ανέκυψε η υπό κρίση διαφορά διενεργήθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή μεταξύ της 23ης και της 27ης Νοεμβρίου 2015. Η έρευνα αυτή, με στοιχεία αναφοράς RD 2/2015/023/CZ, αφορούσε την εκ μέρους της Τσεχικής Δημοκρατίας υλοποίηση του προγράμματος αγροτικής ανάπτυξης ΕΓΤΑΑ Άξονας 2 (2007-2013, μέτρα με βάση την έκταση) όσον αφορά το χρησιμοποιούμενο στην Τσεχική Δημοκρατία σύστημα διαχείρισης και ελέγχου, στο πλαίσιο γεωργοπεριβαλλοντικών μέτρων για την αγροτική ανάπτυξη ή για την αντιμετώπιση φυσικών μειονεκτημάτων. Η έρευνα αυτή αποτέλεσε συνέχεια προηγούμενης έρευνας της Επιτροπής διεξαχθείσας το 2011 στην Τσεχική Δημοκρατία, με στοιχεία αναφοράς RD 2/2011/013/CZ.
Κατ’ εφαρμογήν του κανονισμού (ΕΕ) 1306/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 17ης Δεκεμβρίου 2013, σχετικά με τη χρηματοδότηση, τη διαχείριση και την παρακολούθηση της κοινής γεωργικής πολιτικής και την κατάργηση των κανονισμών (ΕΟΚ) αριθ. 352/78, (ΕΚ) αριθ. 165/94, (ΕΚ) αριθ. 2799/98, (ΕΚ) αριθ. 814/2000, (ΕΚ) αριθ. 1290/2005 και (ΕΚ) αριθ. 485/2008 του Συμβουλίου (
ΕΕ 2013, L 347, σ. 549
, διορθωτικό
ΕΕ 2016, L 130, σ. 13
), και του εκτελεστικού κανονισμού (ΕΕ) 809/2014 της Επιτροπής, της 17ης Ιουλίου 2014, για τη θέσπιση κανόνων εφαρμογής του κανονισμού 1306/2013 όσον αφορά το ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης και ελέγχου, τα μέτρα αγροτικής ανάπτυξης και την πολλαπλή συμμόρφωση (
ΕΕ 2014, L 227, σ. 69
), όπως έχει τροποποιηθεί, η Επιτροπή γνωστοποίησε στην Τσεχική Δημοκρατία τις παρατηρήσεις της επί της έρευνας του 2015 με έγγραφο της 16ης Φεβρουαρίου 2016, με το οποίο η Επιτροπή τόνισε, μεταξύ άλλων, ότι οι επιτόπιοι έλεγχοι που διενεργούν διάφορες υπηρεσίες του κράτους μέλους στον ίδιο δικαιούχο θα πρέπει να συντονίζονται κατά τέτοιο τρόπο ώστε το χρονικό διάστημα που μεσολαβεί μεταξύ των διαφόρων επιτόπιων επισκέψεων στον ίδιο δικαιούχο να συντομευθεί και να μην υπερβαίνει, εν πάση περιπτώσει, τις δεκατέσσερις ημέρες κατ’ ανώτατο όριο, με την προθεσμία αυτή να συντέμνεται έτι περαιτέρω στις 48 ώρες όταν πρόκειται, μεταξύ άλλων, για επιτόπιους ελέγχους σχετικούς με τις αιτήσεις ενίσχυσης για ζώα ή για τις αιτήσεις πληρωμής στο πλαίσιο μέτρων στήριξης συνδεόμενων με ζώα (στο εξής: αιτήσεις ενίσχυσης για ζώα), όπως προβλέπει το άρθρο 4, παράγραφος 7, του κανονισμού (ΕΕ) 65/2011 της Επιτροπής, της 27ης Ιανουαρίου 2011, για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1698/2005 του Συμβουλίου όσον αφορά την εφαρμογή διαδικασιών ελέγχου καθώς και την πολλαπλή συμμόρφωση σε σχέση με μέτρα στήριξης της αγροτικής ανάπτυξης (
ΕΕ 2011, L 25, σ. 8
), που ίσχυε τότε. Η Τσεχική Δημοκρατία απάντησε σχετικώς στις 14 Απριλίου 2016, και στη συνέχεια η Επιτροπή διαβίβασε εκ νέου τις παρατηρήσεις της στην Τσεχική Δημοκρατία στις 18 Μαΐου 2016.
Στις 21 Ιουνίου 2016 πραγματοποιήθηκε διμερής σύσκεψη, της οποίας τα πρακτικά απεστάλησαν στην Τσεχική Δημοκρατία από την Επιτροπή στις 22 Ιουλίου 2016. Το εν λόγω κράτος μέλος διατύπωσε παρατηρήσεις συναφώς, διαβιβασθείσες στην Επιτροπή στις 22 Σεπτεμβρίου 2016, με τις οποίες την πληροφορούσε μεταξύ άλλων ότι, παρά τη διαφωνία τους, είχε εκδώσει, από τις 8 Αυγούστου 2016, νέο πρακτικό οδηγό σύμφωνο με τις απαιτήσεις της Επιτροπής.
Εν συνεχεία, υπήρξε μακρά ανταλλαγή αλληλογραφίας μεταξύ της Επιτροπής και της Τσεχικής Δημοκρατίας, κατόπιν της οποίας η Επιτροπή αποφάσισε να διεξαγάγει συμπληρωματική έρευνα (στο εξής: συμπληρωματική έρευνα), εξέλιξη για την οποία το εν λόγω θεσμικό όργανο ενημέρωσε την Τσεχική Δημοκρατία στις 13 Οκτωβρίου 2017. Η συμπληρωματική έρευνα διεξήχθη από τις 30 Οκτωβρίου έως τις 3 Νοεμβρίου 2017.
Κατόπιν της συμπληρωματικής έρευνας, η Επιτροπή, με έγγραφο της 14ης Μαρτίου 2018, απέστειλε στην Τσεχική Δημοκρατία την επίσημη ανακοίνωση που προβλέπεται στο άρθρο 34, παράγραφος 3, τρίτο εδάφιο, και στο άρθρο 40, παράγραφος 1, του εκτελεστικού της κανονισμού (ΕΕ) 908/2014, της 6ης Αυγούστου 2014, για τη θέσπιση κανόνων εφαρμογής του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1306/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά τους οργανισμούς πληρωμών και άλλους οργανισμούς, τη δημοσιονομική διαχείριση, την εκκαθάριση λογαριασμών, τους κανόνες σχετικά με τους ελέγχους, τις εγγυήσεις και τη διαφάνεια (
ΕΕ 2014, L 255, σ. 59
, διορθωτικό
ΕΕ 2015, L 114, σ. 25
) (στο εξής: επίσημη ανακοίνωση). Με το έγγραφο αυτό, η Επιτροπή επιβεβαίωσε την άποψη που είχε εκφράσει προγενέστερα ότι, όταν οι τσεχικές αρχές πραγματοποιούν περισσότερους επιτόπιους ελέγχους στον ίδιο δικαιούχο, ο πρώτος έλεγχος πρέπει να θεωρηθεί ως «σιωπηρή προαναγγελία» των ακόλουθων ελέγχων, οπότε οι τελευταίοι πρέπει να διενεργηθούν το αργότερο εντός δεκατεσσάρων ημερών, ή ακόμη και εντός 48 ωρών στην περίπτωση των αιτήσεων ενίσχυσης για ζώα, όπως προβλέπει το άρθρο 4, παράγραφος 7, του κανονισμού 65/2011 και το άρθρο 25 του εκτελεστικού κανονισμού 809/2014. Κατά την Επιτροπή, η παράβαση του κανόνα αυτού συνιστά αδυναμία σε βασικό έλεγχο. Εντούτοις, η Επιτροπή δεν πρότεινε δημοσιονομική διόρθωση για τα έτη 2014 και 2015, με το αιτιολογικό ότι, κατά τη διάρκεια της περιόδου αυτής, οι τσεχικές αρχές βασίμως είχαν δικαιολογημένη εμπιστοσύνη όσον αφορά τη συμβατότητα του εθνικού καθεστώτος με το δίκαιο της Ένωσης. Αντιθέτως, όσον αφορά το έτος 2016, η Επιτροπή υπολόγισε τον κίνδυνο για τα Ταμεία της Ένωσης στο ποσό των 151116,65 ευρώ, κατ’ εφαρμογήν μιας κατ’ αποκοπήν δημοσιονομικής διόρθωσης ύψους 5 %, λόγω αδυναμίας σε βασικό έλεγχο (βλ. σελίδα 2 της επίσημης ανακοίνωσης).
Η Τσεχική Δημοκρατία υπέβαλε, στις 24 Απριλίου 2018, αίτηση συμβιβασμού, η οποία απορρίφθηκε ως απαράδεκτη από το όργανο συμβιβασμού με την αιτιολογία ότι το επίμαχο ποσό δεν υπερέβαινε το ένα εκατομμύριο ευρώ και ότι η Τσεχική Δημοκρατία δεν είχε αποδείξει ότι επρόκειτο για ζήτημα αρχής σχετικό με την εφαρμογή της νομοθεσίας της Ένωσης.
Στις 13 Ιουνίου 2018, η Επιτροπή εξέδωσε την εκτελεστική απόφαση (ΕΕ) 2018/873, για τον αποκλεισμό από τη χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης ορισμένων δαπανών που πραγματοποιήθηκαν από τα κράτη μέλη στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Εγγυήσεων (ΕΓΤΕ) και του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) (
ΕΕ 2018, L 152, σ. 29
, στο εξής: προσβαλλόμενη απόφαση).
Δυνάμει της προσβαλλόμενης απόφασης, η Επιτροπή, μεταξύ άλλων, απέκλεισε από τη χρηματοδότηση της Ένωσης, όσον αφορά την Τσεχική Δημοκρατία, συνολικό ποσό 151116,65 ευρώ, όσον αφορά τα μέτρα που υπόκεινται στο ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης και ελέγχου (ΟΣΔΕ), στο πλαίσιο του προγράμματος αγροτικής ανάπτυξης ΕΓΤΑΑ (2014-2020), για τα οποία είχαν καταβληθεί πληρωμές για τα οικονομικά έτη 2017 και 2018.
Διαδικασία και αιτήματα των διαδίκων
Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου στις 24 Αυγούστου 2018, η Τσεχική Δημοκρατία άσκησε την υπό κρίση προσφυγή.
Το υπόμνημα αντίκρουσης κατατέθηκε στη Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου στις 29 Νοεμβρίου 2018. Στις 23 Ιανουαρίου 2019 το εν λόγω έγγραφο διορθώθηκε.
Οι διάδικοι αγόρευσαν και απάντησαν στις ερωτήσεις του Γενικού Δικαστηρίου κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση της 3ης Οκτωβρίου 2019.
Η Τσεχική Δημοκρατία ζητεί από το Γενικό Δικαστήριο:
–
να ακυρώσει την προσβαλλόμενη απόφαση κατά το μέρος που η Επιτροπή απέκλεισε από τη χρηματοδότηση της Ένωσης το ποσό των 151116,65 ευρώ για δαπάνες τις οποίες πραγματοποίησε το εν λόγω κράτος μέλος·
–
να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα.
Η Επιτροπή ζητεί από το Γενικό Δικαστήριο:
–
να απορρίψει την προσφυγή·
–
να καταδικάσει την Τσεχική Δημοκρατία στα δικαστικά έξοδα.
Σκεπτικό
Προς στήριξη της προσφυγής της, η Τσεχική Δημοκρατία προβάλλει τρεις λόγους ακυρώσεως, εκ των οποίων ο πρώτος στηρίζεται σε παράβαση του άρθρου 52, παράγραφος 1, του κανονισμού 1306/2013, ο δεύτερος σε παραβίαση της αρχής της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης και ο τρίτος σε παράβαση του άρθρου 52, παράγραφοι 1 και 2, του κανονισμού 1306/2013, όσον αφορά το ύψος της δημοσιονομικής διόρθωσης που καθόρισε η Επιτροπή.
Όσον αφορά τον πρώτο λόγο ακυρώσεως, η Τσεχική Δημοκρατία υπενθυμίζει ότι, κατά το άρθρο 52, παράγραφος 1, του κανονισμού 1306/2013, η Επιτροπή μπορεί να αποκλείσει ποσά από τη χρηματοδότηση της Ένωσης μόνον υπό την προϋπόθεση ότι οι αντίστοιχες δαπάνες δεν πραγματοποιήθηκαν σύμφωνα με το δίκαιο της Ένωσης. Κατ’ ουσίαν, η προσφεύγουσα φρονεί ότι η Επιτροπή κακώς επισήμανε ότι ένας πρώτος επιτόπιος έλεγχος ισοδυναμεί με «σιωπηρή προαναγγελία» μελλοντικών ελέγχων και ότι, κατά συνέπεια, οι τελευταίοι αυτοί έλεγχοι πρέπει πάντοτε να διενεργούνται εντός των προθεσμιών προαναγγελίας που προβλέπει το άρθρο 25 του εκτελεστικού κανονισμού 809/2014, ήτοι εντός δεκατεσσάρων ημερών ή 48 ωρών, ανάλογα με την περίπτωση.
Η Επιτροπή ζητεί την απόρριψη του λόγου ακυρώσεως.
Προκαταρκτικώς, πρέπει να σημειωθεί ότι, όπως υπενθυμίζει η Επιτροπή με το υπόμνημα αντίκρουσης και όπως είχε επισημάνει και με την επίσημη ανακοίνωση, ο κανονισμός 65/2011 καταργήθηκε από την 1η Ιανουαρίου 2015. Κατά συνέπεια, ο εκτελεστικός κανονισμός 809/2014 άρχισε να εφαρμόζεται από το έτος υποβολής αιτήσεων 2015. Συναφώς, διευκρινίζεται ότι, εν προκειμένω, αντικείμενο της διαφοράς είναι μόνον το έτος υποβολής αιτήσεων 2016, καθόσον, όσον αφορά τα έτη υποβολής αιτήσεων 2014 και 2015, η Επιτροπή δεν προέβη σε δημοσιονομικές διορθώσεις (βλ. σκέψη 5 ανωτέρω). Επομένως, η υπό κρίση διαφορά πρέπει να εξεταστεί υπό το πρίσμα των κρίσιμων διατάξεων του εκτελεστικού κανονισμού 809/2014.
Εκτός αυτού, υπενθυμίζεται ότι, στον τομέα της εκκαθάρισης των λογαριασμών των γεωργικών ταμείων, οι αποφάσεις λαμβάνονται βάσει συνοπτικής έκθεσης, καθώς και βάσει αλληλογραφίας μεταξύ της Επιτροπής και του οικείου κράτους μέλους. Υπό τις συνθήκες αυτές, η αιτιολογία των αποφάσεων αυτών πρέπει να θεωρείται επαρκής εφόσον το κράτος-αποδέκτης συνεργάστηκε στενά στη διαδικασία κατάρτισης των εν λόγω αποφάσεων και γνώριζε τους λόγους για τους οποίους η Επιτροπή έκρινε ότι δεν έπρεπε να επιβαρύνει τα ταμεία της Ένωσης (βλ. απόφαση της 21ης Μαρτίου 2002, Ισπανία κατά Επιτροπής,
C‑130/99
,
EU:C:2002:192
, σκέψη
και εκεί μνημονευόμενη νομολογία· απόφαση της 14ης Απριλίου 2005, Πορτογαλία κατά Επιτροπής,
C-335/03
,
EU:C:2005:231
, σκέψη
). Επομένως, η νομιμότητα της προσβαλλόμενης απόφασης πρέπει να εξεταστεί υπό το πρίσμα του περιεχομένου, ιδίως, της επίσημης ανακοίνωσης.
Εν προκειμένω, από την ανακοίνωση αυτή προκύπτει ότι, κατά την Επιτροπή, οι δαπάνες στις οποίες υποβλήθηκε η Τσεχική Δημοκρατία στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) για το έτος υποβολής αιτήσεων 2016 δεν πραγματοποιήθηκαν σύμφωνα με το άρθρο 25 του εκτελεστικού κανονισμού 809/2014, λόγος για τον οποίο η Επιτροπή επέβαλε, βάσει του άρθρου 52, παράγραφος 1, του κανονισμού 1306/2013, την κατ’ αποκοπή δημοσιονομική διόρθωση που αποτελεί το αντικείμενο της υπό κρίση διαφοράς.
Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι το άρθρο 52, παράγραφος 1, του κανονισμού 1306/2013 προβλέπει, μεταξύ άλλων, ότι, όταν οι δαπάνες που αφορούν το ΕΓΤΑΑ δεν έχουν πραγματοποιηθεί σύμφωνα με το δίκαιο της Ένωσης, η Επιτροπή εκδίδει εκτελεστικές πράξεις για τον καθορισμό των ποσών που πρέπει να αποκλειστούν από την ενωσιακή χρηματοδότηση.
Το άρθρο 25 του εκτελεστικού κανονισμού 809/2014, το οποίο φέρει τον τίτλο «Προαναγγελία επιτόπιων ελέγχων», ορίζει ότι «[ο]ι επιτόπιοι έλεγχοι μπορούν να προαναγγέλλονται υπό την προϋπόθεση ότι η προαναγγελία τους δεν αντιβαίνει στον σκοπό ή την αποτελεσματικότητά τους» και ότι «[κ]άθε προαναγγελία περιορίζεται αυστηρά στο απολύτως αναγκαίο χρονικό διάστημα και δεν υπερβαίνει τις 14 ημέρες» ή τις 48 ώρες όσον αφορά την προαναγγελία επιτόπιων ελέγχων που αφορούν αιτήσεις ενίσχυσης για ζώα, εξαιρουμένων των δεόντως δικαιολογημένων περιπτώσεων.
Όσον αφορά το χρονοδιάγραμμα των επιτόπιων ελέγχων, αυτό διέπεται από το άρθρο 26 του εκτελεστικού κανονισμού 809/2014, το οποίο διευκρινίζει, στην παράγραφο 2, ότι, «[γ]ια τους σκοπούς των μέτρων αγροτικής ανάπτυξης που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του ολοκληρωμένου συστήματος, οι επιτόπιοι έλεγχοι κατανέμονται σε όλη τη διάρκεια του έτους βάσει ανάλυσης των κινδύνων που ενέχουν οι διάφορες δεσμεύσεις που συνοδεύουν το κάθε μέτρο». Κατά την παράγραφο 4 του εν λόγω άρθρου, όταν η τήρηση ορισμένων κριτηρίων, δεσμεύσεων και άλλων υποχρεώσεων μπορεί να εξακριβωθεί μόνο κατά τη διάρκεια συγκεκριμένου χρονικού διαστήματος, οι επιτόπιοι έλεγχοι μπορούν να οδηγήσουν σε περαιτέρω επισκέψεις σε μεταγενέστερη ημερομηνία. Σε μια τέτοια περίπτωση, οι επιτόπιοι έλεγχοι συντονίζονται κατά τρόπο ώστε ο αριθμός και η διάρκεια των επισκέψεων αυτών προς έναν δικαιούχο να περιορίζεται στο ελάχιστο αναγκαίο. Το τελευταίο εδάφιο της ίδιας παραγράφου διευκρινίζει ότι, «[σ]ε περίπτωση που απαιτούνται πρόσθετες επισκέψεις, το άρθρο 25 ισχύει για κάθε πρόσθετη επίσκεψη».
Εν προκειμένω, πρώτον, δεν αμφισβητείται ότι οι έλεγχοι στους οποίους προέβησαν οι τσεχικές αρχές, εξεταζόμενοι μεμονωμένα, διενεργήθηκαν όλοι είτε χωρίς προαναγγελία είτε με προαναγγελία πραγματοποιηθείσα εντός των προθεσμιών που προβλέπει το άρθρο 25 του εκτελεστικού κανονισμού 809/2014.
Δεύτερον, από τη δικογραφία προκύπτει ότι η Τσεχική Δημοκρατία προτίμησε να θέσει σε εφαρμογή «οριζόντιο» σύστημα ελέγχου που να επιτρέπει τον ταυτόχρονο έλεγχο, από περισσότερες αρχές ελέγχου, περισσότερων ειδών ενίσχυσης και περισσότερων προϋποθέσεων επιλεξιμότητας ή πολλαπλής συμμόρφωσης, και όχι σύστημα «κάθετου» ελέγχου ενός και μόνου συγκεκριμένου μέτρου. Πάντως, η Επιτροπή δεν αμφισβητεί τη συμβατότητα ενός τέτοιου συστήματος ελέγχου με το δίκαιο της Ένωσης και δέχεται επομένως, όπως επιβεβαίωσε κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, ότι η ανάθεση των καθηκόντων ελέγχου σε πλήθος οργάνων δεν αντίκειται στο δίκαιο της Ένωσης.
Τρίτον, και κατά συνέπεια, η Επιτροπή δεν αμφισβητεί ούτε το γεγονός ότι, στο πλαίσιο τέτοιου συστήματος ελέγχου, ο ίδιος δικαιούχος μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο πολλών ελέγχων εκ μέρους των διαφόρων εθνικών αρχών.
Ωστόσο, κατά την Επιτροπή, σε ένα τέτοιο σύστημα ελέγχου, η πρώτη επίσκεψη πρέπει να θεωρηθεί ότι ισοδυναμεί με «σιωπηρή προαναγγελία» των μεταγενέστερων επισκέψεων στον ίδιο δικαιούχο, πράγμα συνεπαγόμενο ότι όλες αυτές οι επισκέψεις θα πρέπει να πραγματοποιηθούν εντός των προθεσμιών προαναγγελίας που προβλέπει το άρθρο 25 του εκτελεστικού κανονισμού 809/2014. Συγκεκριμένα, όπως επισήμανε κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, η Επιτροπή εκτιμά ότι μια πρώτη επίσκεψη «έχει τις ίδιες συνέπειες» με μια προαναγγελία υπό την έννοια του εν λόγω άρθρου, με αποτέλεσμα οι προθεσμίες που προβλέπονται στο άρθρο αυτό να πρέπει να θεωρηθούν ως οι ανώτατες που δύνανται να εφαρμοστούν, ακόμη και ελλείψει προαναγγελίας. Επομένως, η Επιτροπή φρονεί ότι το άρθρο 25 του κανονισμού αυτού εφαρμόζεται κατ’ αναλογίαν και στην περίπτωση έλλειψης προαναγγελίας, όπως η ίδια εξέθεσε απαντώντας σε ερώτηση του Γενικού Δικαστηρίου. Συνεπώς, κατά την Επιτροπή, στην περίπτωση περισσοτέρων ελέγχων, μη πραγματοποιώντας το σύνολο των ελέγχων αυτών εντός των προθεσμιών προαναγγελίας που προβλέπει το άρθρο 25 του εν λόγω κανονισμού, δηλαδή επιτρέποντας να παρέλθει μεταξύ του πρώτου και του τελευταίου ελέγχου χρονικό διάστημα που υπερβαίνει τις δεκατέσσερις ημέρες, ή τις 48 ώρες όσον αφορά τους επιτόπιους ελέγχους σχετικά με τις αιτήσεις ενίσχυσης για ζώα, η Τσεχική Δημοκρατία παρέβη τη διάταξη αυτή.
Το Γενικό Δικαστήριο υπενθυμίζει συναφώς ότι, κατά πάγια νομολογία, για την ερμηνεία διάταξης του δικαίου της Ένωσης πρέπει να λαμβάνεται υπόψη όχι μόνον το γράμμα της, αλλά και το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται και οι σκοποί που επιδιώκονται με τη ρύθμιση της οποίας αποτελεί μέρος (αποφάσεις της 9ης Μαρτίου 2017, Πολωνία κατά Επιτροπής,
C-105/16 P
, μη δημοσιευθείσα,
EU:C:2017:191
, σκέψη
, της 7ης Αυγούστου 2018, Ministru kabinets,
C‑120/17
,
EU:C:2018:638
, σκέψη
, και της 15ης Μαΐου 2019, Ελλάδα κατά Επιτροπής,
C-341/17 P
,
EU:C:2019:409
, σκέψη
).
Κατά πρώτον, όσον αφορά το γράμμα του άρθρου 25 του εκτελεστικού κανονισμού 809/2014, διαπιστώνεται ότι η διάταξη αυτή δεν προβλέπει ότι ένας πρώτος επιτόπιος έλεγχος πρέπει να θεωρείται ως «προαναγγελία» μελλοντικών ελέγχων. Η διάταξη αυτή δεν προβλέπει ούτε ότι, σε περίπτωση περισσότερων ελέγχων, οι έλεγχοι αυτοί πρέπει να διενεργούνται εντός δεκατεσσάρων ημερών από τον πρώτο έλεγχο ή, ανάλογα με την περίπτωση, εντός 48 ωρών όσον αφορά τις αιτήσεις ενίσχυσης για ζώα. Καμία άλλη διάταξη του εκτελεστικού κανονισμού 809/2014 δεν περιέχει τέτοιο κανόνα, όπως ορθώς επισημαίνει η Τσεχική Δημοκρατία.
Όσον αφορά το επιχείρημα της Επιτροπής σχετικά με τη δυνατότητα κατ’ αναλογίαν εφαρμογής του άρθρου 25 του εκτελεστικού κανονισμού 809/2014, επισημαίνεται ότι το άρθρο αυτό διέπει τη δυνατότητα «προαναγγελίας» επιτόπιου ελέγχου που πρόκειται να διενεργηθεί. Όπως υποστηρίζει η Τσεχική Δημοκρατία, ο όρος «προαναγγελία» σημαίνει ότι ο δικαιούχος που θα αποτελέσει το αντικείμενο του ελέγχου έχει ειδοποιηθεί εκ των προτέρων. Επομένως, η προαναγγελία λαμβάνει χώρα πριν από τη συγκεκριμένη ημερομηνία του ελέγχου, όπως προκύπτει σαφώς από το γράμμα της διάταξης αυτής, κατά το οποίο «[ο]ι επιτόπιοι έλεγχοι μπορούν να προαναγγέλλονται». Επιπλέον, η προαναγγελία πρέπει κανονικά να επισημαίνει στον δικαιούχο την ημερομηνία του ελέγχου και τα στοιχεία που θα ελεγχθούν προκειμένου να διασφαλιστεί η προηγούμενη συνδρομή του εν λόγω δικαιούχου, εφόσον η συνδρομή αυτή είναι αναγκαία για τη διασφάλιση της αποτελεσματικότητας του ελέγχου (βλ. επίσης σκέψεις 37 και 38 κατωτέρω). Πάντως, το γεγονός και μόνον ότι ο δικαιούχος αποτέλεσε αντικείμενο ενός πρώτου ελέγχου δεν συνιστά αφ’ εαυτού ενημέρωση προς αυτόν ως προς το ότι θα υποβληθεί κατ’ ανάγκη σε επιπρόσθετους ελέγχους –δεδομένου ότι ενδέχεται να αρκεί ένας μόνον έλεγχος, ανάλογα με την περίπτωση–, ούτε ως προς την ακριβή ημερομηνία των μεταγενέστερων ελέγχων, αλλά και ούτε ως προς τα στοιχεία που πρέπει να εξακριβωθούν στο πλαίσιο των ελέγχων αυτών. Ως εκ τούτου, ακόμη και αν υποτεθεί ότι μια προαναγγελία ενδέχεται να είναι «σιωπηρή», ένας πρώτος έλεγχος δεν μπορεί αυτομάτως να εξομοιωθεί με «σιωπηρή προαναγγελία» ικανή να προκαλέσει την έναρξη των προθεσμιών που προβλέπονται στο ίδιο αυτό άρθρο 25.
Επιπλέον, η προτεινόμενη από την Επιτροπή κατ’ αναλογίαν εφαρμογή του άρθρου 25 του εκτελεστικού κανονισμού 809/2014, υπό την έννοια ότι όλοι οι μεταγενέστεροι έλεγχοι πρέπει να πραγματοποιηθούν εντός δεκατεσσάρων ημερών και, αντιστοίχως, όσον αφορά τις αιτήσεις ενίσχυσης για ζώα, εντός 48 ωρών, διαψεύδεται ρητώς από το άρθρο 26, παράγραφος 4, in fine, του κανονισμού αυτού, κατά το οποίο, σε περίπτωση που απαιτούνται πρόσθετες επισκέψεις, το άρθρο 25 ισχύει «για κάθε πρόσθετη επίσκεψη». Επομένως, ακόμη και αν υποτεθεί ότι ένας πρώτος επιτόπιος έλεγχος ισοδυναμεί με «σιωπηρή προαναγγελία», η προαναγγελία αυτή, συμπεριλαμβανομένης της εφαρμοστέας σε αυτήν προθεσμίας, αφορά κάθε συμπληρωματική επίσκεψη μεμονωμένα και όχι, όπως υποστηρίζει η Επιτροπή, όλες τις επισκέψεις αυτού του τύπου κατά τρόπο ώστε οι προθεσμίες που προβλέπει το άρθρο 25 του εκτελεστικού κανονισμού 809/2014 να ισχύουν για τη διενέργεια του συνόλου των ελέγχων. Επομένως, η κατ’ αναλογίαν εφαρμογή του άρθρου αυτού την οποία προβάλλει η Επιτροπή δεν είναι βάσιμη.
Κατά δεύτερον, όσον αφορά το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται το άρθρο 25 του εκτελεστικού κανονισμού 809/2014 και την οικονομία του κανονισμού αυτού, επισημαίνεται ότι η διάταξη που διέπει το χρονοδιάγραμμα των επιτόπιων ελέγχων είναι το άρθρο 26 του εκτελεστικού κανονισμού 809/2014, το οποίο προβλέπει, στην παράγραφο 2, ότι, για τους σκοπούς των μέτρων αγροτικής ανάπτυξης που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του ολοκληρωμένου συστήματος, οι επιτόπιοι έλεγχοι κατανέμονται σε όλη τη διάρκεια του έτους βάσει ανάλυσης των κινδύνων που ενέχουν οι διάφορες δεσμεύσεις που συνοδεύουν το κάθε μέτρο. Επομένως, επιτρέπεται στις εθνικές αρχές ελέγχου να καθορίζουν το ή τα χρονικά σημεία του έτους που καθιστούν κατά τον καλύτερο δυνατό τρόπο εφικτή τη διενέργεια των εν λόγω ελέγχων και την αποτελεσματικότητά τους. Πράγματι, ανάλογα με τη φύση των στοιχείων που πρέπει να ελεγχθούν ή του οικείου γεωργικού κύκλου, η επιτόπια επίσκεψη μπορεί να είναι εφικτή ή αποτελεσματική μόνον κατά τη διάρκεια δεδομένης περιόδου του έτους. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο, το άρθρο 26, παράγραφος 4, του εν λόγω κανονισμού επιτρέπει ρητώς πρόσθετες επισκέψεις σε μεταγενέστερη ημερομηνία.
Συναφώς, επισημαίνεται ότι η Τσεχική Δημοκρατία προσκόμισε, ως παράρτημα A 9 του δικογράφου της προσφυγής, αναλυτικό πίνακα όπου συνοψίζονται οι βέλτιστες περίοδοι για τη διενέργεια των επιτόπιων ελέγχων σε συνάρτηση με τη φύση των στοιχείων που πρέπει να ελεγχθούν και του οικείου γεωργικού κύκλου, από τον πίνακα δε αυτόν προκύπτει ότι, πράγματι, η αποτελεσματικότητα πολλών ελέγχων μπορεί να διασφαλιστεί μόνο με τη διενέργειά τους κατά τη διάρκεια συγκεκριμένης περιόδου του έτους, ενίοτε απομακρυσμένης κατά πολλούς μήνες από τη βέλτιστη περίοδο για τον έλεγχο άλλου στοιχείου δυνάμενου να αποτελέσει αντικείμενο ελέγχου στον ίδιο δικαιούχο. Ερωτηθείσα επί του σημείου αυτού κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, η Επιτροπή επιβεβαίωσε ότι δεν αμφισβητεί την ακρίβεια των στοιχείων αυτών.
Εκ των ανωτέρω συνάγεται ότι η άποψη της Επιτροπής, σύμφωνα με την οποία οι διάφοροι έλεγχοι πρέπει να διενεργούνται όλοι εντός των προθεσμιών προαναγγελίας που προβλέπει το άρθρο 25 του εκτελεστικού κανονισμού 809/2014, ήτοι δεκατέσσερις ημέρες και 48 ώρες αντιστοίχως, δεδομένου ότι ο πρώτος έλεγχος συνιστά «σιωπηρή προαναγγελία» των μελλοντικών ελέγχων, προσκρούει επίσης στο πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται το εν λόγω άρθρο 25 και στην οικονομία του κανονισμού αυτού.
Κατά τρίτον, το συμπέρασμα αυτό επιρρωννύεται από τον σκοπό του άρθρου 25 του εκτελεστικού κανονισμού 809/2014. Πράγματι, υπογραμμίζεται συναφώς ότι, σύμφωνα με το άρθρο 24, παράγραφος 1, του ίδιου κανονισμού, οι επιτόπιοι έλεγχοι πρέπει να διενεργούνται κατά τρόπον ώστε να εξασφαλίζεται η αποτελεσματική επαλήθευση των στοιχείων που αποτελούν αντικείμενο του ελέγχου. Επομένως, η προαναγγελία θα πρέπει να επιτρέπεται μόνον όταν δεν εκθέτει τους επιτόπιους ελέγχους σε κίνδυνο (αιτιολογική σκέψη 27 του εν λόγω κανονισμού) και «υπό την προϋπόθεση ότι η προαναγγελία τους δεν αντιβαίνει στον σκοπό ή την αποτελεσματικότητά τους» (άρθρο 25, πρώτο εδάφιο, του εν λόγω κανονισμού). Επομένως, οι διατάξεις αυτές έχουν σκοπό να διασφαλίσουν την αποτελεσματικότητα των ελέγχων, δίνοντας προτεραιότητα στο αποτέλεσμα του αιφνιδιασμού, μέσω της διενέργειας αιφνιδιαστικών ελέγχων (χωρίς προαναγγελία), ή, εφόσον τούτο είναι αναγκαίο, με προαναγγελία, η οποία ωστόσο είναι αρκετά σύντομη (δεκατέσσερις ημέρες ή 48 ώρες όσον αφορά τις αιτήσεις ενίσχυσης για ζώα).
Πάντως, πρέπει να επισημανθεί, όπως υπογράμμισε και η Τσεχική Δημοκρατία, ότι το γεγονός και μόνον ότι ο ίδιος δικαιούχος αποτελεί αντικείμενο πολλών ελέγχων από διάφορες αρχές σε διαφορετικά χρονικά σημεία του έτους, με αποτέλεσμα να μην καλύπτονται κατ’ ανάγκη όλοι οι έλεγχοι από τις προθεσμίες προαναγγελίας που προβλέπει το άρθρο 25 του εκτελεστικού κανονισμού 809/2014, δεν μπορεί, αυτό καθεαυτό, να θέσει υπό αμφισβήτηση την αποτελεσματικότητα των ελέγχων.
Πράγματι, αφενός, ο δικαιούχος που έχει αποτελέσει αντικείμενο ενός πρώτου ελέγχου δεν μπορεί να γνωρίζει με βεβαιότητα, ελλείψει ρητής προαναγγελίας, ότι θα αποτελέσει κατ’ ανάγκη αντικείμενο περαιτέρω ελέγχων εκ μέρους των οικείων αρχών ούτε, κατά μείζονα λόγο, την ακριβή ημερομηνία των μεταγενέστερων αυτών ελέγχων καθώς και τα στοιχεία που θα επαληθευτούν. Επομένως, ένας τέτοιος πρώτος έλεγχος δεν εξαλείφει κατ’ ανάγκη το αποτέλεσμα του αιφνιδιασμού που επιδιώκεται με τις διατάξεις που παρατέθηκαν στη σκέψη 34 ανωτέρω. Στην πραγματικότητα, όπως υπογράμμισε η Τσεχική Δημοκρατία, η προτεινόμενη από την Επιτροπή ερμηνεία θα μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα να στερήσει από τους μελλοντικούς ελέγχους κάθε αποτέλεσμα αιφνιδιασμού, στο μέτρο που, αν ο πρώτος έλεγχος πρέπει πάντοτε να θεωρείται ως σιωπηρή προαναγγελία, ο δικαιούχος θα έχει τη βεβαιότητα ότι οι πρόσθετες επισκέψεις θα πραγματοποιηθούν εντός των επόμενων δεκατεσσάρων ημερών (ή εντός 48 ωρών, ανάλογα με την περίπτωση), με αποτέλεσμα να είναι σε θέση να προετοιμαστεί για αυτές.
Αφετέρου, η προτεινόμενη από την Επιτροπή ερμηνεία δεν μπορεί να διασφαλίσει ούτε την πρακτική αποτελεσματικότητα της προαναγγελίας που προβλέπει το άρθρο 25 του εκτελεστικού κανονισμού 809/2014. Συναφώς, οι διάδικοι συμφωνούν ως προς το γεγονός ότι η προαναγγελία μπορεί να είναι αναγκαία ιδίως όταν η προηγούμενη συνδρομή του δικαιούχου είναι απαραίτητη για την αποτελεσματική διεξαγωγή των ελέγχων (για παράδειγμα, μέσω της συγκέντρωσης των ζώων πριν από την επιτόπια επίσκεψη). Πάντως, αν ένας πρώτος έλεγχος ισοδυναμεί με «σιωπηρή προαναγγελία», όπως υποστηρίζει η Επιτροπή, τούτο δεν εξασφαλίζει την προηγούμενη συνδρομή του δικαιούχου, κατά το μέτρο που, δεδομένου ότι αυτή η «προαναγγελία» είναι «σιωπηρή», ο δικαιούχος δεν μπορεί να γνωρίζει σε ποια συγκεκριμένη ημερομηνία και για ποια ακόμη στοιχεία θα ελεγχθεί, ώστε να είναι σε θέση, κατά περίπτωση, να παράσχει την προηγούμενη συνδρομή του στις αρμόδιες αρχές.
Δεν αποκλείεται βεβαίως το ενδεχόμενο ο δικαιούχος να είναι σε θέση, λόγω της αποκτηθείσας πείρας, να προβλέψει, κατόπιν ενός πρώτου ελέγχου, αν, πότε και για ποιο στοιχείο μπορεί να αναμένει περαιτέρω έλεγχο. Εντούτοις, εν προκειμένω, η Επιτροπή δεν προσάπτει στην Τσεχική Δημοκρατία ότι, σε ορισμένες συγκεκριμένες περιπτώσεις, προέβη σε επιτόπιους ελέγχους κατά τρόπον ώστε να καταστήσει δυνατό στους δικαιούχους να προβλέψουν με βεβαιότητα το χρονοδιάγραμμα και την έκταση των μεταγενέστερων ελέγχων και να προετοιμαστούν για αυτούς, βλάπτοντας ως εκ τούτου την αποτελεσματικότητα των ελέγχων, ούτε, κατά μείζονα λόγο, προσκομίζει οποιοδήποτε σχετικό αποδεικτικό στοιχείο. Πράγματι, η μόνη παράβαση του δικαίου της Ένωσης, κατά την έννοια του άρθρου 52, παράγραφος 1, του κανονισμού 1306/2013, για την οποία επιβλήθηκε η επίμαχη στην υπό κρίση υπόθεση κατ’ αποκοπήν διόρθωση, όπως αυτή προκύπτει από την επίσημη ανακοίνωση και όπως επιβεβαίωσε η Επιτροπή κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, συνίσταται στο ότι η Τσεχική Δημοκρατία δεν προέβη στο σύνολο των ελέγχων εντός των προθεσμιών προαναγγελίας που προβλέπει το άρθρο 25 του εκτελεστικού κανονισμού 809/2014.
Γενικότερα, όπως διευκρινίστηκε στη σκέψη 31 ανωτέρω, και όπως άλλωστε αναγνωρίζει και η Επιτροπή, ενδέχεται να μην είναι δυνατή η διενέργεια του συνόλου των αναγκαίων ελέγχων ταυτοχρόνως ή εντός σύντομου χρονικού διαστήματος, στο μέτρο που ορισμένοι έλεγχοι μπορούν να διενεργηθούν μόνο κατά τη διάρκεια συγκεκριμένης περιόδου του έτους, ανάλογα με τη φύση των στοιχείων που πρέπει να ελεγχθούν ή του οικείου γεωργικού κύκλου, σύμφωνα με το άρθρο 26, παράγραφοι 2 και 4, του εκτελεστικού κανονισμού 809/2014. Η πραγματοποίηση των ελέγχων αυτών υποχρεωτικά εντός των προθεσμιών προαναγγελίας που προβλέπει το άρθρο 25 του εν λόγω κανονισμού, όπως προτείνει η Επιτροπή, θα μπορούσε να υπονομεύσει την αποτελεσματικότητά τους, κατά το μέτρο που η κατ’ αυτόν τον τρόπο καθοριζόμενη περίοδος ελέγχου ενδέχεται να μην ενδείκνυται για τη διενέργεια τέτοιων ελέγχων.
Κατά τέταρτον, πρέπει να υπογραμμιστεί ότι κάθε υποχρέωση που επιβάλλεται στα κράτη μέλη και η οποία είναι ικανή να έχει οικονομικές συνέπειες γι’ αυτά πρέπει να είναι αρκούντως σαφής και ακριβής, ώστε να τους παρέχεται η δυνατότητα να κατανοούν το περιεχόμενό της και να συμμορφώνονται προς αυτήν. Πράγματι, κατά πάγια νομολογία, η αρχή της ασφάλειας δικαίου, η οποία συγκαταλέγεται στις γενικές αρχές του δικαίου της Ένωσης, επιβάλλει οι κανόνες δικαίου να είναι σαφείς και ακριβείς και τα αποτελέσματά τους προβλέψιμα, ώστε οι ενδιαφερόμενοι να μπορούν να καθορίζουν αναλόγως τη συμπεριφορά τους στις έννομες καταστάσεις και σχέσεις που διέπονται από την έννομη τάξη της Ένωσης (βλ. απόφαση της 5ης Μαΐου 2015, Ισπανία κατά Επιτροπής,
C-147/13
,
EU:C:2015:299
, σκέψη
και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
Εν προκειμένω, όμως, η υποχρέωση την οποία προτίθεται να επιβάλει η Επιτροπή στα κράτη μέλη και η οποία συνίσταται στην πραγματοποίηση όλων των σχετικών ελέγχων εντός των προθεσμιών προαναγγελίας που προβλέπει το άρθρο 25 του εκτελεστικού κανονισμού 809/2014 δεν προκύπτει από το εφαρμοστέο νομικό πλαίσιο με τη σαφήνεια, την ακρίβεια και την προβλεψιμότητα που απαιτούνται βάσει της αρχής της ασφάλειας δικαίου, προκειμένου να παρασχεθεί στα κράτη μέλη η δυνατότητα να κατανοήσουν το περιεχόμενό της και να συμμορφωθούν προς αυτήν. Τούτο ισχύει κατά μείζονα λόγο στην περίπτωση διάταξης που τάσσει προθεσμίες, διότι οι προθεσμίες αυτές πρέπει, εξ ορισμού, να καθορίζονται σαφώς και εκ των προτέρων, ώστε τόσο τα κράτη μέλη όσο και οι δικαιούχοι των γεωργικών ταμείων να είναι σε θέση να αντιληφθούν με απόλυτη σαφήνεια το περιεχόμενο της εν λόγω διάταξης.
Ως εκ τούτου, η άποψη της Επιτροπής ότι ο πρώτος έλεγχος ισοδυναμεί με «σιωπηρή προαναγγελία» και, ως εκ τούτου, όλοι οι μεταγενέστεροι έλεγχοι πρέπει να διενεργούνται εντός δεκατεσσάρων ημερών, ή εντός 48 ωρών όσον αφορά τις αιτήσεις ενίσχυσης για ζώα, προσκρούει τόσο στο γράμμα και τον σκοπό του άρθρου 25 του εκτελεστικού κανονισμού 809/2014 όσο και στο πλαίσιο εντός του οποίου εντάσσεται η διάταξη αυτή, στην οικονομία του εν λόγω κανονισμού και στην αρχή της ασφάλειας δικαίου.
Από τα ανωτέρω συνάγεται ότι η παράβαση του άρθρου 25 του εκτελεστικού κανονισμού 809/2014, η οποία είναι η μόνη παράβαση του δικαίου της Ένωσης, κατά την έννοια του άρθρου 52, παράγραφος 1, του κανονισμού 1306/2013, την οποία επικαλείται η Επιτροπή ως λόγο επιβολής της δημοσιονομικής διόρθωσης για το έτος υποβολής αιτήσεων 2016 που αποτελεί το αντικείμενο της υπό κρίση διαφοράς, δεν στοιχειοθετείται.
Κατά συνέπεια, χωρίς να χρειάζεται να εξεταστούν ο δεύτερος και ο τρίτος λόγος ακυρώσεως, πρέπει να γίνει δεκτός ο πρώτος λόγος ακυρώσεως και, ως εκ τούτου, να ακυρωθεί η προσβαλλόμενη απόφαση κατά το μέρος που η Επιτροπή απέκλεισε με την απόφαση αυτή δαπάνες ποσού 151116,65 ευρώ τις οποίες πραγματοποίησε η Τσεχική Δημοκρατία στο πλαίσιο του ΕΓΤΑΑ.
Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 134, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα εφόσον υπάρχει σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου.
Δεδομένου ότι η Επιτροπή ηττήθηκε, πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά της έξοδα, σύμφωνα με το σχετικό αίτημα της Τσεχικής Δημοκρατίας.

Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (έβδομο τμήμα)
αποφασίζει:

1)
Ακυρώνει την εκτελεστική απόφαση (ΕΕ) 2018/873 της Επιτροπής, της 13ης Ιουνίου 2018, για τον αποκλεισμό από τη χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης ορισμένων δαπανών που πραγματοποιήθηκαν από τα κράτη μέλη στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Εγγυήσεων (ΕΓΤΕ) και του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ), κατά το μέρος που, με την απόφαση αυτή, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απέκλεισε δαπάνες συνολικού ποσού 151116,65 ευρώ τις οποίες πραγματοποίησε η Τσεχική Δημοκρατία στο πλαίσιο του ΕΓΤΑΑ.

2)
Καταδικάζει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα.

Tomljenović
Μαρκουλλή
Kornezov
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 19 Δεκεμβρίου 2019.
(υπογραφές)
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η τσεχική.