CELEX: 62020CJ0146
Rinviju għal deċiżjoni preliminari
Trasport bl-ajru
Regolament (KE) Nru 261/2004
Regoli komuni fil-qasam tal-kumpens u ta’ assistenza tal-passiġġieri fil-każ ta’ kanċellazzjoni jew ta’ dewmien twil ta’ titjira
Artikoli 2 u 3
Kunċetti ta’ ‘trasportatur tal-ajru li jopera’, ta’ ‘reżervazzjoni kkonfermata’ u ta’ ‘ħin tal-wasla skedat’
Artikoli 5, 7 u 8
Tressiq ’il quddiem tal-ħin tat-tluq tat-titjira meta mqabbel mal-ħin tat-tluq inizjalment skedat
Klassifikazzjoni
Tnaqqis tal-ammont tal-kumpens
Offerta ta’ rotta differenti
Artikolu 14
Obbligu li l-passiġġieri jiġi informati bid-drittijiet tagħhom
Portata

It-talbiet għal deċiżjonijiet preliminari jirrigwardaw l-interpretazzjoni tal-Artikolu 2(b), (f), sa (h) u (l), tal-Artikolu 3(2)(a), tal-Artikolu 5(1), tal-Artikolu 7(1) u (2), tal-Artikolu 8(1)(b) kif ukoll tal-Artikolu 14(2) tar-Regolament (KE) Nru 261/2004 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑11 ta’ Frar 2004 li jistabbilixxi regoli komuni dwar il-kumpens u l-assistenza għal passiġġieri fil-każ li ma jitħallewx jitilgħu u ta’ kanċellazzjoni jew dewmien twil ta’ titjiriet, u li li jħassar ir-Regolament (KEE) Nru 295/91 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 7, Vol. 8, p. 10).
Dawn it-talbiet tressqu fil-kuntest ta’ tilwimiet bejn passiġġieri tal-ajru u kumpanniji tal-ajru (C‑146/20, C‑188/20 u C‑270/20) kif ukoll kumpannija tal-ajru u flightright GmbH li qiegħda tiddefendi d-drittijiet tal-passiġġieri tal-ajru (C‑196/20), dwar il-kumpens ta’ dawn il-passiġġieri taħt ir-Regolament Nru 261/2004.
Il‑kuntest ġuridiku
Skont il-premessi 1 u 20 tar-Regolament Nru 261/2004:
“(1)
Azzjoni mil-[Unjoni] fil-qasam ta’ transport permezz ta’ l-ajru għandha jkollha l-iskop, fost affarijiet oħrajn, li tassigura livell ogħli ta’ protezzjoni għall-passiġġieri. ‘Il fuq minn dan, konsiderazzjoni sħiħa għandha tiġi meħuda tal-ħtiġijiet ta’ protezzjoni tal-konsumatur b’mod ġenerali.
[…]
(20)
Passiġġieri għandhom jiġu informati b’mod sħiħ bid-drittijiet tagħhom fil-każ li ma jitħallewx jitilgħu u ta’ kanċellazzjoni jew dewmien twil ta’ titjiriet, sabiex ikunu jistgħu jeżerċitaw id-drittijiet tagħhom b’mod effettiv.”
L-Artikolu 2 ta’ dan ir-regolament jipprevedi:
“Għall-iskopijiet ta’ dan ir-Regolament:
[…]
(b)
‘trasportatur ta’ l-ajru li jopera’ ifisser trasportatur ta’ l-ajru li jwettaq jew li għandu l-ħsieb li jwettaq titjira taħt kuntratt ma’ passiġġier jew f’isem persuna oħra, legali jew naturali, li għandha kuntratt ma’ dak il-passiġġier;
[…]
(f)
‘biljett’ ifisser dokument validu li jagħti intitolament għal transport jew xi ħaġa ekwivalenti mhux fil-forma ta’ karta, inkluża forma elettronika, maħruġ jew awtorizzat mil-trasportatur ta’ l-ajru jew l-aġent awtorizzat tiegħu;
(g)
‘reżervazzjoni’ tfisser il-fatt li l-passiġġier għandu biljett, jew prova oħra, li tindika li r-reżervazzjoni ġiet aċċettata u rreġistrata, mil-trasportatur ta’ l-ajru jew mill-operatur tat-tour;
(h)
‘destinazzjoni finali’ ifisser id-destinazzjoni fuq il-biljett ippreżentat fil-post taċ-check-in jew, fil-każ ta’ titjiriet konnessi direttament, id-destinazzjoni ta’ l-aħħar titjira; titjiriet konnessi alternattivi li qegħdin għad-dispożizzjoni m’għandhomx jiġu meħudin in konsiderazzjoni jekk il-ħin oriġinali tal-wasla hu mħares;
[…]
(l)
‘kanċellazzjoni’ tfisser in-nuqqas ta’ operazzjoni ta’ titjira li kienet qabel ippjanata u fuq liema mill-inqas post wieħed kien irreżervat.”
L-Artikolu 3 tal-imsemmi regolament jiddisponi:
“1.   Dan ir-Regolament għandu japplika:
a)
għal passiġġieri li jitilqu minn ajruport li jinstab fit-territorju ta’ Stat Membru għal liema japplika t-Trattat;
b)
għal passiġġieri li jitilqu minn ajruport li jinstab f’pajjiż terz għal ajruport li jinstab fit-territorju ta’ Stat Mebru għal liema japplika t-Trattat, kemm-il darba rċievu [ma rċivewx] vantaġġi jew kumpens u [jew] ġew mogħtija assistenza f’dak il-pajjiż terz, jekk il-trasportatur ta’ l-ajru li qed jopera tat-titjira in kwistjoni hu trasportatur [tal-Unjoni].
2.   Il-paragrafu 1 għandu japplika fuq il-kondizzjoni li l-passiġġieri:
a)
għandhom reżervazzjoni kkonfermata fuq it-titjira in kwistjoni u. ħlife fil-każ ta’ kanċellazzjoni msejħa fl-Artikolu 5, jippreżentaw lilhom infushom għal check-in,
–
kif stabbilit u fil-ħin indikat minn qabel u bil-miktub (inkluż permezz ta’ mezzi elettroniċi) mil-trasportatur ta’ l-ajru, l-operatur tat-tourjew l-aġent tal-vjaġġ awtorizzat,
jew, jekk l-ebda ħin hu indikat,
–
mhux aktar tard minn 45-il minuta qabel il-ħin tat-tluq ippubblikat; […]
(b)
ġew ittrasferiti minn trasportatur ta’ l-ajru jew operatur tat-tour mit-titjira għal liema kellhom reżervazzjoni għal titjira oħra, irrespettivament mir-raġuni.
[…]”
L-Artikolu 5 tal-istess regolament jiddisponi, fil-paragrafu 1 tiegħu:
“Fil-każ ta’ kanċellazzjoni ta’ titjira, il-passiġġieri in kwistjoni għandhom:
a)
jiġu offruti assistenza mil-trasportatur ta’ l-ajru li jopera skond l-Artikolu 8; u
b)
jiġu offruti assistenza mil-trasportatur ta’ l-ajru li jopera skond l-Artikolu 9(1)(a) u 9(2), kif ukoll, fil-każ ta’ għemil ta’ rotta differenti meta l-ħin tat-tluq raġonevolment mistenni tat-titjira ġdida hu mill-inqas il-ġurnata wara t-tluq kif kien ippjanat għat-titjira kkanċellata, l-assistenza speċifikata fl-Artikolu 9(1)(b) u 9(1)(ċ); u
ċ)
jkollhom id-dritt għal kumpens mil-trasportatur ta’ l-ajru li jopera skond l-Artikolu 7, kemm-il darba [sakemm]:
i)
huma [ma jkunux] informati bil-kanċellazzjoni mill-inqas ġimgħatejn qabel il-ħin tat-tluq skedat; jew
ii)
huma [ma jkunux] informati bil-kanċellazzjoni bejn ġimgħatejn u sebat ijiem qabel il-ħin tat-tluq skedat u huma offruti rotta differenti, li tħallihom jitilqu mhux aktar minn sagħtejn qabel il-ħin tat-tluq skedat u jaslu fid-destinazzjoni finali tagħhom inqas minn erba’ sigħat wara l-ħin tal-wasla skedat; jew
iii)
huma [ma jkunux] informati bil-kanċellazzjoni inqas minn sebat ijiem qabel il-ħin tat-tluq skedat u huma offruti rotta differenti, li tħallihom jitilqu mhux aktar minn siegħa qabel il-ħin tat-tluq skedat u jaslu fid-destinazzjoni finali tagħhom inqas minn sagħtejn wara l-ħin tal-wasla skedat.”
Skont l-Artikolu 7 tar-Regolament Nru 261/2004:
“1.   Fejn referenza hi magħmula għal dan l-Artikolu, passiġġieri għandhom jirċievu kumpens li jammonta għal:
[…]
b)
EUR 400 għat-titjiriet intra-Komunitarji kollha ta’ aktar minn 1500 kilometru, u għat-titjiriet oħrajn kollha bejn 1500 u 3500 kilomentru:
[…]
Fid-determinazzjoni tad-distanza, il-bażi għandha tkun l-aħħar destinazzjoni ġo liema l-fatt li l-persuna ma tħallietx titla’ jew il-kanċellazzjoni ser iddewwem il-wasla tal-passiġġier wara l-ħin skedat.
2.   Meta passiġġieri huma offruti possibiliá oħra biex jaslu fid-destinazzjoni finali tagħhom fuq titjira alternattiva skond l-Artikolu 8, il-ħin tal-wasla ta’ liema ma taqbiżx il-ħin tal-wasla skedat tat-titjira rreġistrata oriġinarjament
[…]
b)
b’tlett sigħat, fir-rigward tat-tijiriet intra-Komunitarji kollha ta’ aktar minn 1500 kilometru u għat-titjiriet oħrajn kollha bejn 1500 u 3500 kilometru; […]
[…]
il-trasportatur ta’ l-ajru li jopera jista’ jnaqqas il-kumpens previst fil-paragrafu 1 bi 50 %.
[…]”
L-Artikolu 8(1) ta’ dan ir-regolament jiddisponi:
“Fejn referenza hi magħmula għal dan l-Artikolu, passiġġieri għandhom jiġu offruti l-għażla bejn:
a)
–
rimbors fi żmien sebat ijiem, permezz tal-mezzi previsti fl-Artikolu 7(3), tal-prezz sħiħ tal-biljett bil-prezz b’liema ġie mixtri, għall-parti jew partijiet tal-vjaġġ li ma ġewx magħmulin, u għall-parti jew partijiet li diġá ġew magħmulin jekk it-titjira m’għadhiex qed taqdi kwalunkwe skop fir-rigward tal-pjan ta’ vjaġġ oriġinali tal-passiġġier, flimkien ma’, meta rilevanti,
–
titjira lura għall-ewwel punt ta’ tluq, ma’ l-ewwel opportunitá;
b)
rotta differenti, taħt kondizzjonijiet tat-trasport paragunabbli, għad-destinazzjoni finali tagħhom ma’ l-ewwel opportunitá; jew
ċ)
rotta differenti, taħt kondizzjonijiet tat-trasport paragunabbli, għad-destinazzjoni finali tagħhom f’data aktar tard skond il-konvenjenza tal-passiġġier, soġġett għall-postijiet li qegħdin għad-dispożizzjoni.”
L-Artikolu 13 tal-imsemmi regolament jipprevedi:
“F’każijiet fejn trasportatur ta’ l-ajru li jopera jħallas kumpens jew jilħaq l-obbligazzjonijiet oħra li għandu d-dmir iwettaq taħt dan ir-Regolament, l-ebda dispożizzjoni ta’ dan ir-Regolament ma jista’ jiġi interpretat li jirrestrinġi d-dritt tiegħu li jfittex kumpens minn kwalunkwe persuna, inklużi partijiet terzi, skond il-liġi applikabbli. Partikolarment, dan ir-Regolament m’għandu bl-ebda mod jirrestrinġi d-dritt tal-trasportatur ta’ l-ajru li jopera biex ifittex rimbors minn operatur tat-tour jew persuna oħra ma’ liema l-trasportatur ta’ l-ajru li jopera għandu kuntratt. B’mod simili, l-ebda dispożizzjoni ta’ dan ir-Regolament ma tista’ tiġi interpretata li tirrestrinġi d-dritt ta’ operatur tat-tour jew ta’ parti terza, barra minn passiġġier, ma’ liema trasportatur ta’ l-ajru li jopera għandu kuntratt, biex ifittex rimbors jew kumpens mil-trasportatur ta’ l-ajru li jopera skond il-liġijiet applikabbli rilevanti.”
Skont l-Artikolu 14(2) tal-istess regolament:
“Trasportatur ta’ l-ajru li jopera li ma jħallix lill-passiġġieri jitilgħu jew li jikkanċella titjira għandu jipprovdi kull passiġġier affettwat b’avviż bil-miktub li jistabbilixxi r-regoli għall-kumpens u assistenza skond dan ir-Regolament. Għandu wkoll jipprovdi kull passiġġer affettwat minn dewmien ta’ mill-inqas sagħtejn b’avviż ekwivalenti. Id-dettalji tal-kuntatt ta’ l-organu nazzjonali nnominat imsejjaħ fl-Artikolu 16 għandu wkoll jinata’ lill-passiġġier f’forma bil-miktub.”
Il‑kawżi prinċipali u d‑domandi preliminari
Il‑Kawża C‑146/20
Il-passiġġieri tal-ajru AD, BE u CF irriżervaw, permezz ta’ aġenzija tal-ivvjaġġar, pakkett tal-ivvjaġġar lejn Antalya (it-Turkija). Wara din ir-reżervazzjoni, il-kumpannija tal-ajru Corendon Airlines ikkonfermat li t-titjira kienet ser issir fit‑18 ta’ Mejju 2018 bi tluq minn Düsseldorf (il-Ġermanja) u b’destinazzjoni lejn Antalya, bil-ħin tat-tluq ikun iffissat għall‑10.20. Sussegwentement, Corendon Airlines ressqet din it-titjira ’l quddiem b’siegħa u erbgħin minuta, billi ffissatha għad‑8.40 fl-istess jum, filwaqt li madankollu żammet l-istess numru ta’ titjira.
Dawn il-passiġġieri, li ma setgħux jieħdu t-titjira hekk imressqa ’l quddiem, ippreżentaw rikors kontra Corendon Airlines quddiem l-Amtsgericht Düsseldorf (il-Qorti Distrettwali ta’ Düsseldorf, il-Ġermanja), intiż li jiksbu, b’mod partikolari, kumpens skont l-Artikolu 5(1)(ċ) u l-Artikolu 7(1)(b) tar-Regolament Nru 261/2004. Insostenn tar-rikors tagħhom, l-imsemmija passiġġieri argumentaw li huma ma kinux ġew informati bit-tressiq ’il quddiem tat-titjira tagħhom u li dan it-tressiq ’il quddiem kien jikkostitwixxi, fir-realtà, “kanċellazzjoni” tal-imsemmija titjira, fis-sens tal-Artikolu 5(1) ta’ dan ir-regolament. Min-naħa l-oħra, Corendon Airlines ikkunsidrat li l-istess passiġġieri kienu ġew informati bit-tressiq ’il quddiem tat-titjira tagħhom mill-organizzatur tat-tours fit‑8 ta’ Mejju 2018.
L-Amtsgericht Düsseldorf (il-Qorti Distrettwali ta’ Düsseldorf) ikkunsidrat li t-tressiq ’il quddiem ta’ titjira b’siegħa u erbgħin minuta ma kienx jikkostitwixxi “kanċellazzjoni” ta’ din it-titjira sa fejn dan it-tressiq ’il quddiem kien negliġibbli u, konsegwentement, ċaħdet ir-rikors tal-imsemmija passiġġieri.
Dawn appellaw mis-sentenza ta’ din il-qorti quddiem il-Landgericht Düsseldorf (il-Qorti Reġjonali ta’ Düsseldorf, il-Ġermanja), il-qorti tar-rinviju fil-Kawża C‑146/20. Din tal-aħħar tistaqsi dwar jekk ir-raġunament sostnut mill-Amtsgericht Düsseldorf (il-Qorti Distrettwali ta’ Düsseldorf) huwiex konformi mar-Regolament Nru 261/2004.
Huwa f’dawn iċ-ċirkustanzi li l-Landgericht Düsseldorf (il-Qorti Reġjonali ta’ Düsseldorf) iddeċidiet li tissospendi l-proċedura quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)
Teżisti kanċellazzjoni ta’ titjira fis-sens tal-Artikolu 2(l) u tal-Artikolu 5(1) tar-[Regolament Nru 261/2004], jekk it-trasportatur tal-ajru li jopera jressaq ’il quddiem għad‑08.40, ħin lokali, tal-istess jum, titjira rriżervata fil-kuntest ta’ pakkett ta’ vvjaġġar li t-tluq tagħha kien previst għall‑10.20, ħin lokali?
2)
Il-komunikazzjoni magħmula għaxart ijiem qabel il-bidu tal-vjaġġ rigward it-tressiq ’il quddiem ta’ titjira fl‑10.20, ħin lokali, għad‑08.40, ħin lokali, tal-istess jum, tikkostitwixxi offerta ta’ rotta differenti fis-sens tal-Artikoli 5(1)(a) u 8(1)(b) tal-istess regolament?”
Il‑Kawża C‑188/20, Azurair
LH irriżervat, għaliha nnifisha u għal passiġġieri tal-ajru oħrajn, pakkett tal-ivvjaġġar lejn Side (it-Turkija) mingħand aġenzija tal-ivvjaġġar, li jinkludi trasport bl-ajru bir-ritorn bejn Düsseldorf u Antalya.
Dokument intitolat “reġistrazzjoni għall-ivvjaġġar”, mibgħut lil LH, kien isemmi żewġ titjiriet imwettqa mill-kumpannija tal-ajru Azurair GmbH: jiġifieri, l-ewwel titjira, bin-numru ARZ 8711, tal‑15 ta’ Lulju 2018, bejn Düsseldorf u Antalya, li l-ħin tat-tluq tagħha kien previst għas‑6.00 u l-ħin tal-wasla tagħha għall‑10.30, u t-tieni titjira, bin-numru ARZ 8712, tal‑5 ta’ Awwissu 2018, bejn Antalya u Düsseldorf, li l-ħin tat-tluq tagħha kien previst għall‑12.00 u l-ħin tal-wasla tagħha għat‑14.45. Fuq dan id-dokument, maġenb din l-informazzjoni, kien hemm l-indikazzjoni li ġejja, miktuba b’ittri kbar: “Ħinijiet provviżorji – Għas-sigurtà tagħkom stess, għandkom tivverifikaw it-titjira fil-biljetti tagħkom.”
Il-passiġġieri ħadu t-titjiriet bin-numri indikati fuq l-imsemmi dokument. Madankollu, fit-titjira ’l barra, huma waslu Antalya fis‑1.19 fis‑16 ta’ Lulju 2018 u, fit-titjira tar-ritorn, l-ajruplan telaq fil‑5.10, fil‑5 ta’ Awwissu 2018. F’dawn il-kundizzjonijiet, dawn il-passiġġieri talbu lil Azurair il-ħlas ta’ kumpens skont l-Artikolu 7(1)(b) tar-Regolament Nru 261/2004 quddiem l-Amtsgericht Düsseldorf (il-Qorti Distrettwali ta’ Düsseldorf). Abbażi tal-informazzjoni indikata fir-“reġistrazzjoni għall-ivvjaġġar”, huma argumentaw li t-titjira ’l barra kienet ġarrbet dewmien ta’ iktar minn tliet sigħat fil-wasla, filwaqt li t-titjira tar-ritorn kienet ġiet ikkanċellata, peress li t-tressiq ’il quddiem tat-titjira għandu jiġi kklassifikat bħala “kanċellazzjoni”, fis-sens tal-Artikolu 5(1) ta’ dan ir-regolament.
Min-naħa tagħha, Azurair argumentat li hija ma kinitx skedat it-titjiriet inkwistjoni fil-ħinijiet indikati fir-“reġistrazzjoni għall-ivvjaġġar”, iżda li l-iskedar tagħha kien jikkorrispondi għall-indikazzjonijiet li jinsabu fil-“konferma tal-vjaġġ/fattura” mibgħuta fit‑22 ta’ Jannar 2018 lil alltours flugreisen GmbH, fil-kwalità tagħha ta’ operatur tat-tours.
Skont din l-iskeda, it-titjira ’l barra kellha titlaq fil‑15 ta’ Lulju 2018 fit‑20.05 u tasal l-għada fis‑0.40, u t-titjira tar-ritorn kellu jitlaq fil‑5 ta’ Awwissu 2018 fit‑8.00 u jasal fil‑10.50. Fir-rigward tat-titjira ’l barra, kif indikata fuq l-imsemmija skeda, id-dewmien fil-wasla ma kienx jikkostitwixxi dewmien ta’ tliet sigħat jew iktar. Fir-rigward tat-titjira tar-ritorn, minkejja li din effettivament tressqet ’il quddiem, anki meta mqabbel mal-iskeda indikata minn Azurair, dan it-tressiq ’il quddiem ma kienx jikkostitwixxi “kanċellazzjoni”, fis-sens tal-Artikolu 2(l) tal-imsemmi regolament. Barra minn hekk, Azurair talbet li eventwali kumpens jiġi ridott skont l-Artikolu 7(2)(b) tal-istess regolament, għar-raġuni li l-passiġġieri waslu fid-destinazzjoni finali tagħhom sagħtejn u ħamsin minuta biss qabel il-ħin tal-wasla skedat.
L-Amtsgericht Düsseldorf (il-Qorti Distrettwali ta’ Düsseldorf) ċaħdet dan ir-rikors għar-raġuni li r-“reġistrazzjoni għall-ivvjaġġar” ma kinitx tikkostitwixxi konferma ta’ “reżervazzjoni”, fis-sens tal-Artikolu 2(g) tar-Regolament Nru 261/2004, peress li minn din ir-reġistrazzjoni kien isegwi b’mod ċar li l-ħinijiet tat-titjira kienu biss provviżorji. Mid-deċiżjoni tar-rinviju jsegwi li ma kienx jeżisti dokument li seta’ jiġi identifikat bħala “biljett”, fis-sens tal-Artikolu 2(f) ta’ dan ir-regolament.
Il-passiġġieri tal-ajru appellaw mis-sentenza ta’ din il-qorti quddiem il-Landgericht Düsseldorf (il-Qorti Reġjonali ta’ Düsseldorf), il-qorti tar-rinviju fil-Kawża C‑188/20. Din tal-aħħar tistaqsi dwar jekk il-pożizzjoni sostnuta mill-Amtsgericht Düsseldorf (il-Qorti Distrettwali ta’ Düsseldorf) hijiex konformi mad-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 261/2004.
Huwa f’dawn iċ-ċirkustanzi li l-Landgericht Düsseldorf (il-Qorti Reġjonali ta’ Düsseldorf) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)
Passiġġier ikollu ‘riżervazzjoni kkonfermata’ fis-sens tal-Artikolu 3(2)(a) tar-[Regolament Nru 261/2004] meta jkun irċieva minn operatur tat-tour, li jkun marbut kuntrattwalment miegħu, ‘prova oħra’ fis-sens tal-Artikolu 2(g) [ta’ dan ir-regolament], li jkun fiha wiegħda dwar titjira preċiża, identifikata bl-indikazzjoni tal-postijiet u tal-ħinijiet tat-tluq u tal-wasla, kif ukoll bin-numru tat-titjira, mingħajr ma l-operatur tat-tour ma jkun għamel fil-fatt riżervazzjoni għal din it-titjira mat-trasportatur tal-ajru kkonċernat u mingħajr ma jkun irċieva konferma mingħand dan tal-aħħar?
2)
Sabiex trasportatur tal-ajru jitqies li huwa ‘trasportatur tal-ajru li jopera’ fis-sens tal-Artikolu 2(b) tar-Regolament Nru 261/2004 fil-konfront ta’ passiġġier, huwa biżżejjed li dan il-passiġġier ikun marbut kuntrattwalment ma’ operatur tat-tour, li jkun wiegħed li jittrasporta lill-passiġġier fuq titjira preċiża, identifikata bl-indikazzjoni tal-postijiet u tal-ħinijiet tat-tluq u tal-wasla, kif ukoll bin-numru tat-titjira, f’sitwazzjoni fejn l-operatur tat-tour ma jkunx għamel riżervazzjoni għall-passiġġier u għalhekk ma jkunx stabbilixxa relazzjoni kuntrattwali mat-trasportatur tal-ajru fir-rigward ta’ din it-titjira?
3)
Il-‘ħin oriġinali tal-wasla’ ta’ titjira, fis-sens tal-Artikolu 2(h), tal-Artikolu 5(1)(ċ), tat-tieni sentenza tal-Artikolu 7(1) u tal-Artikolu 7(2) tar-Regolament Nru 261/2004 jista’ jirriżulta, għall-finijiet tal-kumpens minħabba kanċellazzjoni jew dewmien twil, minn ‘prova oħra’ li tkun ġiet ikkomunikata minn operatur tat-tour lil passiġġier jew f’dan ir-rigward għandu jitqies bħala ġustifikazzjoni l-biljett, fis-sens tal-Artikolu 2(f) [ta’ dan ir-regolament]?
4)
Ikun hemm kanċellazzjoni ta’ titjira fis-sens tal-Artikolu 2(l) u tal-Artikolu 5(1) tar-Regolament Nru 261/2004 meta t-trasportatur tal-ajru li jopera jibdel il-ħin tat-titjira rriżervata fil-kuntest ta’ pakkett tal-ivjaġġar billi jressqu għal minn tal-inqas sagħtejn u għaxar minuti iktar kmieni fl-istess jum?
5)
It-trasportatur tal-ajru li jopera jista’ jnaqqas il-kumpens previst fl-Artikolu 7(1) tar-Regolament Nru 261/2004, konformement mal-Artikolu 7(2) ta’ dan ir-regolament, meta l-ħin il-ġdid tat-titjira jkun jinsab fil-limiti previsti f’din id-dispożizzjoni?
6)
L-informazzjoni mogħtija qabel jibda l-vjaġġ dwar il-fatt li t-titjira ser titlaq iktar kmieni tikkostitwixxi offerta ta’ rotta ġdida fis-sens tal-Artikolu 5(1)(a) u tal-Artikolu 8(1)(b) tar-Regolament Nru 261/2004?
7)
L-Artikolu 14(2) tar-Regolament Nru 261/2004 jobbliga lit-trasportatur tal-ajru li jopera jinforma lill-passiġġier bl-isem preċiż tal-impriża u bl-indirizz tagħha fejn ikun jista’ jitlob il-kumpens ikkalkolat fuq il-bażi tad-distanza, kif ukoll bl-ammont preċiż tiegħu, u, jekk ikun il-każ, jispeċifika liema huma d-dokumenti li l-passiġġier għandu jannetti mat-talba tiegħu?”
Il‑Kawża C‑196/20
Fl‑24 ta’ Ottubru 2017, żewġ passiġġieri tal-ajru rriżervaw, mingħand aġenzija tal-ivvjaġġar, pakkett tal-ivvjaġġar li jinkludi trasport bl-ajru bir-ritorn bejn Hamburg (il-Ġermanja) u Palma de Mallorca (Spanja).
Dokument intitolat “reġistrazzjoni għall-ivvjaġġar” intbagħat mill-operatur tat-tours ITS lil dawn il-passiġġieri, li kien jindika, għat-titjira ’il barra, li t-titjira kienet ser titwettaq fit‑22 ta’ Mejju 2018, mill-kumpannija tal-ajru Eurowings, bin-numru EW 7582, b’ħin tat-tluq skedat għas‑7.30 u b’ħin tal-wasla skedat għall‑10.05.
L-imsemmija passiġġieri ħadu effettivament it-titjira b’dan in-numru. Madankollu, huma waslu fid-destinazzjoni finali tagħhom mhux fl‑10.05, iżda fid‑21.08. Peress li dawn il-passiġġieri ċedew l-eventwali drittijiet tagħhom għal kumpens lil flightright skont ir-Regolament Nru 261/2004, din tal-aħħar ippreżentat rikors quddiem l-Amtsgericht Düsseldorf (il-Qorti Distrettwali ta’ Düsseldorf) billi argumentat li l-istess passiġġieri kellhom reżervazzjoni kkonfermata għat-titjira inkwistjoni, li l-wasla tagħha kienet prevista għall‑10.05.
Eurowings sostniet li l-passiġġieri kellhom reżervazzjoni kkonfermata għat-titjira bin-numru EW 7582, li l-wasla tagħha kienet prevista għas‑19.05. Għaldaqstant, id-dewmien imġarrab kien ta’ inqas minn tliet sigħat, li ma kienx jagħti dritt għal kumpens skont ir-Regolament Nru 261/2004.
L-Amtsgericht Düsseldorf (il-Qorti Distrettwali ta’ Düsseldorf) laqgħet it-talba ta’ flightright għar-raġuni li r-“reġistrazzjoni għall-ivvjaġġar” maħruġa mill-operatur tat-tours ITS kienet tikkostitwixxi konferma ta’ “reżervazzjoni”, fis-sens tal-Artikolu 2(g) tar-Regolament Nru 261/2004, moqri flimkien mal-Artikolu 2(f) ta’ dan ir-regolament. Fil-fatt, dik il-qorti kkunsidrat li r-“reġistrazzjoni għall-ivvjaġġar” mibgħuta lill-passiġġieri kkonċernati kienet tikkostitwixxi “prova oħra”, fis-sens tal-imsemmi Artikolu 2(g), peress li din id-dispożizzjoni kienet teħtieġ biss li r-reżervazzjoni tkun ġiet aċċettata mill-operatur tat-tours. Mid-deċiżjoni tar-rinviju jsegwi li ma kienx jeżisti dokument li seta’ jiġi identifikat bħala “biljett”, fis-sens tal-Artikolu 2(f) tal-imsemmi regolament.
Eurowings appellat mis-sentenza tal-imsemmija qorti quddiem il-Landgericht Düsseldorf (il-Qorti Reġjonali ta’ Düsseldorf), il-qorti tar-rinviju fil-Kawża C‑196/20. Din tal-aħħar tistaqsi, essenzjalment, dwar jekk konferma ta’ reżervazzjoni li toriġina minn operatur tat-tours, li ma hijiex ibbażata fuq reżervazzjoni mwettqa mat-trasportatur tal-ajru previst mit-talba għal kumpens, tistax tiġi kkunsidrata bħala “reżervazzjoni kkonfermata”, fis-sens tal-Artikolu 3(2)(a) tar-Regolament Nru 261/2004.
Huwa f’dawn iċ-ċirkustanzi li l-Landgericht Düsseldorf (il-Qorti Reġjonali ta’ Düsseldorf) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)
Passiġġier ikollu ‘riżervazzjoni kkonfermata’ fis-sens tal-Artikolu 3(2)(a) tar-[Regolament Nru 261/2004] meta jkun irċieva minn operatur tat-tour, li jkun marbut kuntrattwalment miegħu, ‘prova oħra’ fis-sens tal-Artikolu 2(g) [ta’ dan ir-regolament], li jkun fiha wiegħda dwar titjira preċiża, identifikata bl-indikazzjoni tal-postijiet u tal-ħinijiet tat-tluq u tal-wasla, kif ukoll bin-numru tat-titjira, mingħajr ma l-operatur tat-tour ma jkun għamel fil-fatt riżervazzjoni għal din it-titjira mat-trasportatur tal-ajru kkonċernat u mingħajr ma jkun irċieva konferma mingħand dan tal-aħħar?
2)
Sabiex trasportatur tal-ajru jitqies li huwa ‘trasportatur tal-ajru li jopera’ fis-sens tal-Artikolu 2(b) tar-Regolament Nru 261/2004 fil-konfront ta’ passiġġier, huwa biżżejjed li dan il-passiġġier ikun marbut kuntrattwalment ma’ operatur tat-tour, li jkun wiegħed li jittrasporta lill-passiġġier fuq titjira preċiża, identifikata bl-indikazzjoni tal-postijiet u tal-ħinijiet tat-tluq u tal-wasla, kif ukoll bin-numru tat-titjira, f’sitwazzjoni fejn l-operatur tat-tour ma jkunx għamel riżervazzjoni għall-passiġġier u għalhekk ma jkunx stabbilixxa relazzjoni kuntrattwali mat-trasportatur tal-ajru fir-rigward ta’ din it-titjira?
3)
Il-‘ħin oriġinali tal-wasla’ ta’ titjira, fis-sens tal-Artikolu 2(h), tal-Artikolu 5(1)(ċ), tat-tieni sentenza tal-Artikolu 7(1) u tal-Artikolu 7(2) tar-Regolament Nru 261/2004 jista’ jirriżulta, għall-finijiet tal-kumpens minħabba kanċellazzjoni jew dewmien twil, minn ‘prova oħra’ li tkun ġiet ikkomunikata minn operatur tat-tour lil passiġġier jew f’dan ir-rigward għandu jitqies bħala ġustifikazzjoni l-biljett, fis-sens tal-Artikolu 2(f) ta’ dan ir-regolament?”
Il‑Kawża C‑270/20
Il-passiġġieri tal-ajru AG, MG u HG irriżervaw titjira bejn Vjenna (l-Awstrija) u Kajr (l-Eġittu) mingħand il-kumpannija tal-ajru Austrian Airlines. Il-ħin tat-tluq kien previst għall‑22.15 fl‑24 ta’ Ġunju 2017, u l-ħin tal-wasla għall-għada fis‑1.45. Fil-jum tat-titjira, Austrian Airline kkanċellatha u pproponiet lil dawn il-passiġġieri titjira li titlaq fl-istess jum fl‑10.20 u li tasal Kajr fis‑13.50, li dawn il-passiġġieri aċċettaw. Għalhekk, dawn tal-aħħar waslu fid-destinazzjoni finali tagħhom 11‑il siegħa u 55 minuta qabel il-ħin tal-wasla skedat inizjalment.
Bi qbil barra l-qorti, Austrian Airlines ħallset lil kull wieħed minn dawn il-passiġġieri kumpens ta’ EUR 200 wara applikazzjoni tal-Artikolu 7(2)(b) tar-Regolament Nru 261/2004, li jipprevedi riduzzjoni ta’ 50 % tal-ammont tal-kumpens previst fl-Artikolu 7(1)(b) ta’ dan ir-regolament.
L-imsemmija passiġġieri ppreżentaw rikors kontra Austrian Airlines quddiem il-Bezirksgericht Schwechat (il-Qorti Distrettwali ta’ Schwechat, l-Awstrija), intiż sabiex jiksbu kumpens sħiħ, skont l-Artikolu 7(1)(b) tal-imsemmi regolament. Insostenn tar-rikors tagħhom, huma argumentaw li, minkejja li ma kinux waslu tard f’Kajr, il-wasla kmieni tagħhom kienet ikkawżatilhom preġudizzju ekwivalenti għal dak li kien jirriżulta minn dewmien twil, u ddikjaraw li huma kienu aċċettaw il-proposta ta’ Austrian Airlines li jieħdu titjira mmexxija ’l quddiem għar-raġuni li l-għażla l-oħra proposta minn din tal-aħħar kienet ser ittellfilhom jumejn mill-vaganzi.
Il-Bezirksgericht Schwechat (il-Qorti Distrettwali ta’ Schwechat) ċaħdet dan ir-rikors għar-raġuni li mill-kliem ċar tal-Artikolu 7(2) tar-Regolament Nru 261/2004 kien isegwi li din id-dispożizzjoni kienet applikabbli wkoll f’sitwazzjonijiet li fihom il-passiġġier kien jasal fid-destinazzjoni finali tiegħu b’titjira mressqa ’l quddiem.
Il-passiġġieri fil-kawża prinċipali fil-Kawża C‑270/20 appellaw mis-sentenza ta’ din il-qorti quddiem il-Landesgericht Korneuburg (il-Qorti Reġjonali ta’ Korneuburg, l-Awstrija), il-qorti tar-rinviju f’din il-kawża. Din tal-aħħar tistaqsi dwar jekk l-Artikolu 7(2)(b) tar-Regolament Nru 261/2004, skont liema kumpens jista’ jitnaqqas b’ 50 % meta d-dewmien fil-wasla ma jaqbiżx tliet sigħat, jistax jiġi applikat wkoll għal wasla iktar kmieni meta mqabbla mal-iskedar tat-titjira oriġinali. F’dan ir-rigward, il-qorti tar-rinviju tirrileva li tluq li seħħ ħafna iktar kmieni jista’ jwassal għal inkonvenjenzi għall-passiġġier li huma serji daqs wasla tardiva fid-dawl tal-kriterji previsti f’din id-dispożizzjoni.
Huwa f’dawn iċ-ċirkustanzi li l-Landesgericht Korneuburg (il-Qorti Reġjonali ta’ Korneuburg) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari li ġejja:
“L-Artikolu 7(2)(b) tar-[Regolament Nru 261/2004] għandu jiġi interpretat fis-sens li t-trasportatur tal-ajru jista’ wkoll inaqqas l-ammont tal-kumpens previst fl-Artikolu 7(1)(b) ta’ dan ir-regolament meta, wara l-kanċellazzjoni tat-titjira rriżervata, tiġi offruta lill-passiġġieri titjira alternattiva li l-ħin tat-tluq skedat u l-ħin tal-wasla skedat tagħha huma previsti 11‑il siegħa u 55 minuta qabel il-ħinijiet tat-titjira kkanċellata?”
Fuq id‑domandi preliminari
Fuq l‑ewwel domandi fil‑Kawżi C‑188/20 u C‑196/20
Permezz tal-ewwel domanda tagħha fil-Kawża C‑188/20, li hija identika għall-ewwel domanda tagħha fil-Kawża C‑196/20, il-Landgericht Düsseldorf (il-Qorti Reġjonali ta’ Düsseldorf) tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 3(2)(a) tar-Regolament Nru 261/2004 għandux jiġi interpretat fis-sens li l-passiġġier għandu “reżervazzjoni kkonfermata”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, meta l-operatur tat-tours jibgħat lil dan il-passiġġier, li miegħu huwa kuntrattwalment marbut, “prova oħra”, fis-sens tal-Artikolu 2(g) ta’ dan ir-regolament, li tinkludi wegħda li l-imsemmi passiġġier jiġi ttrasportat fuq titjira preċiża, individwalizzata bl-indikazzjoni tal-postijiet u tal-ħinijiet tat-tluq u tal-wasla, kif ukoll bin-numru tat-titjira, filwaqt li dan l-operatur tat-tours ma jkunx irċieva konferma mit-trasportatur tal-ajru kkonċernat tal-ħinijiet tat-tluq u tal-wasla ta’ din it-titjira.
F’dan il-każ, mid-deċiżjonijiet tar-rinviju fil-Kawżi C‑188/20 u C‑196/20 isegwi li d-dokument mibgħut lill-passiġġieri tal-ajru mill-operatur tat-tours kien jinkludi informazzjoni fuq il-ħinijiet tat-titjiriet, differenti minn dawk li t-trasportatur tal-ajru kien bagħat, fl-aħħar lok, lill-operatur tat-tours. Madankollu, din l-informazzjoni tal-aħħar ma kinitx intbagħtet lil dawn il-passiġġieri, b’tali mod li huma kellhom biss l-informazzjoni inkluża fid-dokument mibgħut mill-operatur tat-tours.
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li l-Artikolu 3 tar-Regolament Nru 261/2004 jirregola l-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dan tal-aħħar billi jeżiġi, skont il-paragrafu 2(a) tiegħu, li l-passiġġier ikollu reżervazzjoni kkonfermata għat-titjira kkonċernata.
Ir-Regolament Nru 261/2004 ma jiddefinixxix il-kunċett ta’ “reżervazzjoni kkonfermata”. Madankollu, il-kunċett ta’ “reżervazzjoni” huwa min-naħa tiegħu ddefinit fl-Artikolu 2(g) ta’ dan ir-regolament bħala l-“fatt li l-passiġġier għandu biljett, jew prova oħra, li tindika li r-reżervazzjoni ġiet aċċettata u rreġistrata, mil-trasportatur ta’ l-ajru jew mill-operatur tat-tour”.
Minn din id-definizzjoni jsegwi li reżervazzjoni tista’ tkun ikkostitwita minn “prova oħra” li tindika li r-reżervazzjoni tkun ġiet aċċettata u rreġistrata jew mit-trasportatur tal-ajru jew mill-operatur tat-tours. Minn dan isegwi li reżervazzjoni aċċettata u rreġistrata minn dan tal-aħħar għandha l-istess valur bħal dik aċċettata u rreġistrata mit-trasportatur tal-ajru.
Konsegwentement, jekk il-passiġġier tal-ajru jkollu “prova oħra”, fis-sens tal-Artikolu 2(g) tar-Regolament Nru 261/2004 maħruġa mill-operatur tat-tours, din il-prova l-oħra hija ekwivalenti għal “reżervazzjoni”, fis-sens tal-istess dispożizzjoni.
F’dan il-każ, il-qorti tar-rinviju fil-Kawżi C‑188/20 u C‑196/20 titlaq mill-premessa skont liema r-reġistrazzjonijiet għall-ivvjaġġar mibgħuta mill-operatur tat-tours lill-passiġġieri inkwistjoni fil-kawżi prinċipali f’dawn il-kawżi jikkostitwixxu “prova oħra”, fis-sens tal-Artikolu 2(g) tar-Regolament Nru 261/2004. Madankollu, għandu jiġi rrilevat, b’mod partikolari fil-kuntest tas-sitwazzjoni inkwistjoni fil-Kawża C‑188/20, li din ir-reġistrazzjoni ssemmi espliċitament in-natura provviżorja tal-ħinijiet tat-titjiriet. F’dawn iċ-ċirkustanzi, hija din il-qorti li għandha tiddetermina jekk l-imsemmija reġistrazzjonijiet jikkostitwixxux effettivament reżervazzjoni aċċettata u rreġistrata, fis-sens ta’ dan l-Artikolu 2(g).
Fl-affermattiv, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, b’mod iktar partikolari, jekk reżervazzjoni tistax tkun ukoll “ikkonfermata”, fis-sens tal-Artikolu 3(2)(a) tar-Regolament Nru 261/2004, mill-operatur tat-tours u mhux biss mit-trasportatur tal-ajru.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkonstatat li l-Artikolu 3(2)(a) ta’ dan ir-regolament ma jippreċiżax jekk l-operatur tat-tours jistax jikkonferma reżervazzjoni.
Skont ġurisprudenza stabbilita, għall-interpretazzjoni ta’ dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni, hemm lok li jittieħdu inkunsiderazzjoni mhux biss kliemha, iżda wkoll il-kuntest tagħha u l-għanijiet imfittxija mil-leġiżlazzjoni li tagħha parti minnha (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad‑19 ta’ Novembru 2009, Sturgeon et,
C‑402/07 u C‑432/07
,
EU:C:2009:716
, punt
kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
Fir-rigward tal-kuntest li tidħol fih din id-dispożizzjoni, għandu jiġi rrilevat li diversi dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 261/2004 ma jiddistingwixxux bejn l-operatur tat-tours u t-trasportatur tal-ajru għall-finijiet tal-applikazzjoni tagħhom. Dan huwa b’mod partikolari l-każ tal-ewwel inċiż tal-Artikolu 3(2)(a) ta’ dan ir-regolament, li jipprevedi li l-ħin meta wieħed għandu jippreżenta ruħu għaċ-check-in jista’ jiġi kkomunikat mit-trasportatur tal-ajru, operatur tat-tours jew aġent tal-vjaġġ awtorizzat. Dan huwa l-każ ukoll fir-rigward tal-Artikolu 3(2)(b) tal-imsemmi regolament, skont liema l-passiġġier jista’ jiġi ttrasferit lejn titjira oħra kemm mit-trasportatur tal-ajru kif ukoll mill-operatur tat-tours.
Barra minn hekk, ikun kuntrarju għall-għan li jikkonsisti f’li jiġi żgurat livell għoli ta’ protezzjoni tal-passiġġieri tal-ajru, stabbilit fil-premessa (1) tal-istess regolament, li jitqies li reżervazzjoni tista’ tiġi kkonfermata biss mit-trasportatur tal-ajru, peress li b’dan il-mod ikun impost fuq il-passiġġier l-oneru li jivverifika l-informazzjoni pprovduta mill-operatur tat-tours.
Fil-fatt, ir-Regolament Nru 261/2004 huwa intiż sabiex ir-riskju li operaturi tat-tours jipprovdu informazzjoni ineżatta lill-passiġġieri fil-kuntest tal-attivitajiet tagħhom ikun assunt mit-trasportatur tal-ajru. F’dan il-kuntest, il-passiġġier ma jipparteċipax fir-relazzjoni eżistenti bejn it-trasportatur tal-ajru u l-operatur tat-tours u wieħed ma jistax jeżiġi minnu li jipprovdi informazzjoni f’dan ir-rigward.
Minn dawn il-kunsiderazzjonijiet tal-aħħar isegwi wkoll li ċ-ċirkustanza li l-operatur tat-tours ma jkunx irċieva konferma mit-trasportatur tal-ajru kkonċernat tal-ħinijiet tat-tluq u tal-wasla tat-titjira ma hijiex ta’ natura li tinfluwenza l-evalwazzjoni, imsemmija fil-punt 43 ta’ din is-sentenza, li hija l-qorti tar-rinviju li għandha twettaq.
Fid-dawl ta’ dan kollu preċedenti, ir-risposta għall-ewwel domandi fil-Kawżi C‑188/20 u C‑196/20 għandha tkun li l-Artikolu 3(2)(a) tar-Regolament Nru 261/2004 għandu jiġi interpretat fis-sens li l-passiġġier għandu “reżervazzjoni kkonfermata” fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni meta l-operatur tat-tours jibgħat lil dan il-passiġġier, li miegħu huwa marbut kuntrattwalment, “prova oħra” fis-sens tal-Artikolu 2(g) ta’ dan ir-regolament, li tinkludi wegħda li jiġi ttrasportat fuq titjira preċiża, individwalizzata bl-indikazzjoni tal-postijiet u l-ħinijiet tat-tluq u tal-waslu, kif ukoll bin-numru tat-titjira, u dan anki fl-ipoteżi meta dan l-operatur tat-tours ma jkunx irċieva konferma mit-trasportatur tal-ajru kkonċernat dwar il-ħinijiet tat-tluq u tal-wasla ta’ din it-titjira.
Fuq it-tieni domandi fil-Kawżi C‑188/20 u C‑196/20
Permezz tat-tieni domanda tagħha fil-Kawża C‑188/20, li hija identika għat-tieni domanda fil-Kawża C‑196/20, il-Landgericht Düsseldorf (il-Qorti Reġjonali ta’ Düsseldorf) tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 2(b) tar-Regolament Nru 261/2004 għandux jiġi interpretat fis-sens li trasportatur tal-ajru jista’ jiġi kklassifikat bħala “trasportatur tal-ajru li jopera” fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni fil-konfront ta’ passiġġier meta dan tal-aħħar ikun ikkonkluda kuntratt ma’ operatur tat-tours għal titjira preċiża mwettqa minn dan it-trasportatur tal-ajru mingħajr l-imsemmi trasportatur tal-ajru ma jkun ikkonferma l-ħinijiet tat-titjira jew mingħajr l-operatur tat-tours ma jkun għamel reżervazzjoni għal dan il-passiġġier mal-istess trasportatur tal-ajru.
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li l-kunċett ta’ “trasportatur tal-ajru li jopera” huwa ddefinit fl-Artikolu 2(b) ta’ dan ir-regolament bħala li jagħmel riferiment għal trasportatur tal-ajru li jwettaq jew li għandu l-ħsieb li jwettaq titjira mhux biss fil-kuntest ta’ kuntratt konkluż ma’ passiġġier, iżda wkoll f’isem persuna oħra, ġuridika jew fiżika, li kkonkludiet kuntratt ma’ dan il-passiġġier.
Din id-definizzjoni tqajjem għalhekk żewġ kundizzjonijiet kumulattivi sabiex trasportatur tal-ajru jkun jista’ jiġi kklassifikat bħala “trasportatur tal-ajru li jopera”, dwar, minn naħa, it-twettiq tat-titjira inkwistjoni u, min-naħa l-oħra, l-eżistenza ta’ kuntratt konkluż ma’ passiġġier (sentenza tal‑4 ta’ Lulju 2018, Wirth et,
C‑532/17
,
EU:C:2018:527
, punt
).
F’dak li jirrigwarda l-ewwel kundizzjoni, din tenfasizza l-kunċett ta’ “titjira”, li jikkostitwixxi l-element ċentrali tagħha. F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li dan il-kunċett għandu jinftiehem bħala “operazzjoni tat-trasport bl-ajru, li hija b’hekk, b’ċertu mod, ‘unità’ ta’ dan it-trasport, imwettqa minn trasportatur tal-ajru li jistabbilixxi r-rotta tiegħu” (sentenza tal‑4 ta’ Lulju 2018, Wirth et,
C‑532/17
,
EU:C:2018:527
, punt
kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
Minn dan isegwi li għandu jiġi kkunsidrat bħala t-trasportatur tal-ajru li jopera, it-trasportatur li, fil-kuntest tal-attività tiegħu ta’ trasport ta’ passiġġieri, jieħu d-deċiżjoni li jwettaq titjira partikolari, inkluż jistabbilixxi l-itinerarju tagħha u, b’dan il-mod, joħloq, għall-benefiċċju tal-persuni kkonċernati, offerta ta’ trasport bl-ajru. L-adozzjoni ta’ tali deċiżjoni timplika fil-fatt li dan it-trasportatur jerfa’ r-responsabbiltà għat-twettiq tal-imsemmija titjira, inkluż, b’mod partikolari, kwalunkwe kanċellazzjoni jew dewmien twil tagħha mal-wasla tagħha (sentenza tal‑4 ta’ Lulju 2018, Wirth et,
C‑532/17
,
EU:C:2018:527
, punt
).
F’dan il-każ, huwa stabbilit li, fis-sitwazzjonijiet inkwistjoni fil-Kawżi C‑188/20 u C‑196/20, l-unika modifika mwettqa mit-trasportatur tal-ajru fil-konfront tar-reġistrazzjoni għall-ivvjaġġar mibgħuta lill-passiġġieri inkwistjoni kienet tirrigwarda l-ħinijiet tat-titjira.
Issa, bħalma rrileva l-Avukat Ġenerali fil-punt 66 tal-konklużjonijiet tiegħu, is-sempliċi ċirkustanza li r-reżervazzjoni tal-passiġġier mal-operatur tat-tours tinkludi ħinijiet ta’ titjira li ma ġewx ikkonfermati mit-trasportatur tal-ajru fil-kuntest tar-reżervazzjoni interna bejn dan it-trasportatur u dan l-operatur ma tistax tkun biżżejjed sabiex jitqies li l-kundizzjonijiet previsti fl-Artikolu 2(b) tar-Regolament Nru 261/2004 ma humiex issodisfatti.
Fil-fatt, trasportatur tal-ajru li jkun ikkostitwixxa offerta ta’ trasport bl-ajru li tikkorrispondi ma’ dik imsemmija minn operatur tat-tours fil-kuntest tar-relazzjoni tiegħu ma’ passiġġier, minkejja li jistgħu jsiru xi bidliet meta mqabbel ma’ din l-offerta, għandu jitqies li għandu l-intenzjoni li jwettaq titjira, fis-sens tal-Artikolu 2(b) tar-Regolament Nru 261/2004.
Tali interpretazzjoni hija kkorroborata mill-għan li jiġi żgurat livell għoli ta’ protezzjoni tal-passiġġieri tal-ajru, imsemmi fil-premessa 1 tar-Regolament Nru 261/2004, peress li hija tippermetti li jiġi żgurat li l-passiġġieri ttrasportati jiġu kkumpensati jew assistiti mingħajr ma jittieħed kont tal-arranġamenti magħmula mit-trasportatur tal-ajru li ddeċieda li jwettaq it-titjira inkwistjoni f’ħin differenti minn dak previst inizjalment sabiex jiżgura din it-titjira konkretament (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑4 ta’ Lulju 2018, Wirth et,
C‑532/17
,
EU:C:2018:527
, punt
).
Għandu jiġi ppreċiżat ukoll li, fl-ipoteżi li t-trasportatur tal-ajru li jopera jkun obbligat iħallas kumpens lill-passiġġieri skont ir-Regolament Nru 261/2004 minħabba l-aġir tal-operatur tat-tours, dan it-trasportatur ikollu l-possibbiltà li jitlob kumpens għad-dannu subit mill-operatur tat-tours konformement mal-Artikolu 13 ta’ dan ir-regolament (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑11 ta’ Mejju 2017, Krijgsman,
C‑302/16
,
EU:C:2017:359
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Fid-dawl ta’ dan kollu preċedenti, ir-risposta għat-tieni domandi fil-Kawżi C‑188/20 u C‑196/20 għandha tkun li l-Artikolu 2(b) tar-Regolament Nru 261/2004 għandu jiġi interpretat fis-sens li trasportatur tal-ajru jista’ jiġi kklassifikat bħala “trasportatur tal-ajru li jopera”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, fil-konfront ta’ passiġġier meta dan tal-aħħar ikun ikkonkluda kuntratt ma’ operatur tat-tours għal titjira preċiża mwettqa minn dan it-trasportatur tal-ajru mingħajr l-imsemmi trasportatur tal-ajru ma jkun ikkonferma l-ħinijiet tat-titjira jew mingħajr l-operatur tat-tours ma jkun għamel reżervazzjoni għal dan il-passiġġier mal-istess trasportatur tal-ajru.
Fuq it‑tielet domandi fil‑Kawżi C‑188/20 u C‑196/20
Permezz tat-tielet domanda tagħha fil-Kawża C‑188/20, li hija identika għat-tielet domanda tagħha fil-Kawża C‑196/20, il-Landgericht Düsseldorf (il-Qorti Reġjonali ta’ Düsseldorf) tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 2(h), l-Artikolu 5(1)(ċ), it-tieni sentenza tal-Artikolu 7(1) u l-Artikolu 7(2) tar-Regolament Nru 261/2004 għandhomx jiġu interpretati fis-sens li l-ħin tal-wasla skedat ta’ titjira, fis-sens ta’ dawn id-dispożizzjonijiet, jista’ jirriżulta, għall-finijiet tal-kumpens dovut skont l-Artikolu 7 ta’ dan ir-regolament, minn “prova oħra” fis-sens tal-Artikolu 2(g) tal-imsemmi regolament li ntbagħtet lill-passiġġier mill-operatur tat-tours jew jekk huwiex neċessarju li dan ikun jinsab fuq “biljett”, fis-sens tal-Artikolu 2(f) tal-istess regolament.
Għandu jiġi rrilevat, preliminarjament, li l-Artikolu 2(h), l-Artikolu 5(1)(ċ), it-tieni sentenza tal-Artikolu 7(1), u l-Artikolu 7(2) tar-Regolament Nru 261/2004 li, essenzjalment, isemmu termini “ħin tal-wasla skedat”, jikkonċernaw il-kundizzjonijiet li fihom jista’ ikun dovut kumpens fil-forma ta’ somma f’daqqa konformement mal-Artikolu 7 ta’ dan ir-regolament. Madankollu, l-imsemmi regolament ma jinkludix definizzjoni tal-kunċett ta’ “ħin tal-wasla skedat”.
F’dan il-każ, huwa stabbilit, fis-sitwazzjonijiet inkwistjoni fil-Kawżi C‑188/20 u C‑196/20, li l-passiġġieri tal-ajru kellhom biss dokument wieħed, intitolat “reġistrazzjoni għall-ivvjaġġar”, mingħajr ma kienu fil-pussess ta’ dokument li jista’ jiġi kklassifikat bħala “biljett” fis-sens tal-Artikolu 2(f) tal-imsemmi regolament.
Madankollu, bħalma ġie rrilevat fil-kuntest tal-eżami tal-ewwel domandi fil-Kawżi C‑188/20 u C‑196/20, il-passiġġieri jista’ jkollhom reżervazzjoni fil-preżenza, mhux biss ta’ biljett, iżda wkoll ta’ “prova oħra”, fis-sens tal-Artikolu 2(g) tal-istess regolament. Għaldaqstant, f’dan il-każ, fl-ipoteżi li d-dokument ipprovdut lill-passiġġieri inkwistjoni fil-kawżi prinċipali f’dawn il-kawżi jikkostitwixxi “prova oħra”, għandu jitqies li dawn il-passiġġieri kellhom “reżervazzjoni”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, li kienet tindika l-ħinijiet tat-titjira. Għaldaqstant huma setgħu leġittimament iqisu li, peress li huma ma kienu ġew informati bl-ebda bidla min-naħa tal-operatur tat-tours jew tat-trasportatur tal-ajru, il-ħinijiet indikati fuq din ir-reżervazzjoni kienu jidentifikaw il-ħinijiet tat-tluq u tal-wasla skedati fis-sens tad-dispożizzjonijiet imsemmija fil-punt 64 ta’ din is-sentenza.
Barra minn hekk, hemm lok jiġi ppreċiżat li s-sentenza tas‑26 ta’ Frar 2013, Folkerts (
C‑11/11
,
EU:C:2013:106
), ma tinvalidax l-interpretazzjoni skont liema l-ħin tal-wasla skedat ta’ titjira jista’ jsegwi minn “prova oħra” fis-sens tal-Artikolu 2(g) tar-Regolament Nru 261/2004. Fil-fatt, b’differenza taċ-ċirkustanzi li s-sitwazzjonijiet inkwistjoni fil-Kawżi C‑188/20 u C‑196/20 huma bbażati fuqhom, għandu jiġi kkonstatat li, fil-kawża li tat lok għal dik is-sentenza, ebda operatur tat-tours ma kien involut u l-passiġġier kellu “biljett”, fis-sens tal-Artikolu 2(f) ta’ dan ir-regolament.
Fid-dawl ta’ dan kollu preċedenti, ir-risposta għat-tielet domandi fil-Kawżi C‑188/20 u C‑196/20 għandha tkun li l-Artikolu 2(h), l-Artikolu 5(1)(ċ), it-tieni sentenza tal-Artikolu 7(1) kif ukoll l-Artikolu 7(2) tar-Regolament Nru 261/2004 għandhom jiġu interpretati fis-sens li l-ħin tal-wasla skedat ta’ titjira, fis-sens ta’ dawn id-dispożizzjonijiet, jista’ jirriżulta, għall-finijiet tal-kumpens dovut skont l-Artikolu 7 ta’ dan ir-regolament, minn “prova oħra”, fis-sens tal-Artikolu 2(g) tal-imsemmi regolament, li ntbagħtet lill-passiġġier mill-operatur tat-tours.
Fuq ir‑raba’ domanda fil‑Kawża C‑188/20 u l‑ewwel domanda fil‑Kawża C‑146/20
Permezz tar-raba’ domanda tagħha fil-Kawża C‑188/20, li hija analoga għall-ewwel domanda tagħha fil-Kawża C‑146/20, il-Landgericht Düsseldorf (il-Qorti Reġjonali ta’ Düsseldorf) tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 2(l) u l-Artikolu 5(1) tar-Regolament Nru 261/2004 għandhomx jiġu interpretati fis-sens li titjira titqies li hija “kkanċellata” meta t-trasportatur tal-ajru li jopera jressaq din it-titjira ’l quddiem b’diversi sigħat.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li l-kunċett ta’ “kanċellazzjoni” huwa ddefinit fl-Artikolu 2(l) ta’ dan ir-regolament bħala n-“nuqqas ta’ operazzjoni ta’ titjira li kienet qabel ippjanata u fuq liema mill-inqas post wieħed kien irreżervat”.
Il-kunċett ta’ “titjira” ma huwiex iddefinit mill-imsemmi regolament. Madankollu, bħalma tfakkar fil-punt 55 ta’ din is-sentenza, titjira tikkonsisti, essenzjalment, f’ “operazzjoni tat-trasport bl-ajru, li hija b’hekk, b’ċertu mod, ‘unità’ ta’ dan it-trasport, imwettqa minn trasportatur tal-ajru li jistabbilixxi r-rotta tiegħu”.
Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja speċifikat, minn naħa, li r-rotta tikkostitwixxi element essenzjali tat-titjira, peress li din tal-aħħar titwettaq konformement ma’ skeda stabbilita minn qabel mit-trasportatur tal-ajru (sentenza tad‑19 ta’ Novembru 2009, Sturgeon et,
C‑402/07 u C‑432/07
,
EU:C:2009:716
, punt
).
Min-naħa l-oħra, bl-ebda mod ma jirriżulta mid-definizzjoni fl-Artikolu 2(l) tar-Regolament Nru 261/2004 li, lil hinn mill-fatt li t-titjira skedata oriġinarjament ma saritx, il-“kanċellazzjoni” ta’ din it-titjira, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, tkun teħtieġ l-adozzjoni ta’ deċiżjoni espliċita li tikkanċellaha (sentenza tat‑13 ta’ Ottubru 2011, Sousa Rodríguez et,
C‑83/10
,
EU:C:2011:652
, punt
).
Ċertament, l-Artikolu 2(l) u l-Artikolu 5(1) ta’ dan ir-regolament ma jippreċiżawx x’għandu jsir fil-każ li titjira titressaq ’il quddiem. Madankollu, konformement mal-ġurisprudenza mfakkra fil-punt 46 ta’ din is-sentenza, l-interpretazzjoni ta’ dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni għandha tieħu inkunsiderazzjoni l-kliem tagħha, kif ukoll il-kuntest u l-għanijiet imfittxija mil-leġiżlazzjoni li hija tagħmel parti minnha.
F’dan ir-rigward, fir-rigward tal-kuntest li jidħlu fih l-Artikolu 2(l) u l-Artikolu 5(1) tar-Regolament Nru 261/2004, għandu jiġi rrilevat li dan ir-regolament jagħmel riferiment għal ipoteżijiet ta’ tressiq ’il quddiem ta’ titjira fil-kuntest tal-għemil ta’ rotot differenti previsti fl-Artikolu 5(1)(ċ)(ii) u (iii) tal-imsemmi regolament. Fil-fatt, din id-dispożizzjoni tal-aħħar tipprevedi li t-trasportatur tal-ajru li jopera għandu jikkumpensa lill-passiġġier li t-titjira tiegħu hija kkanċellata ħlief jekk dan it-trasportatur jinformah bil-kanċellazzjoni fit-termini previsti f’din id-dispożizzjoni u joffrilu rotta differenti li tippermetti lill-passiġġier jitlaq l-iktar kmieni bejn siegħa u sagħtejn, skont il-każ, qabel il-ħin tat-tluq skedat, kif ukoll li jilħaq id-destinazzjoni finali tiegħu inqas minn erba’ sigħat jew sagħtejn, skont il-każ, wara il-ħin tal-wasla inizjalment skedat.
Minn dan isegwi li l-leġiżlatur tal-Unjoni rrikonoxxa li tressiq ’il quddiem sinjifikattiv ta’ titjira jista’ jikkawża inkonvenjenzi serji għall-passiġġieri, l-istess bħal dewmien ta’ titjira, peress li tali tressiq ’il quddiem itellfilhom il-possibbiltà li jużaw il-ħin tagħhom b’mod liberu kif ukoll li jorganizzaw il-vjaġġ tagħhom jew il-vaganza tagħhom skont l-aspettattivi tagħhom.
Dan huwa b’mod partikolari l-każ meta passiġġier, li jkun ħa l-prekawzjonijiet kollha meħtieġa, ma jkunx jista’ jimbarka fl-ajruplan minħabba t-tressiq ’il quddiem tat-titjira li jkun irriżerva. Dan huwa wkoll il-każ meta l-passiġġier ikun kostrett jadatta ruħu b’mod sinjifikattiv għall-ħin tat-tluq il-ġdid tat-titjira tiegħu sabiex ikun jista’ jeħodha.
Barra minn hekk, għandu jitfakkar li l-għan prinċipali mfittex mir-Regolament Nru 261/2004 jikkonsisti, bħalma jirriżulta b’mod partikolari mill-premessa 1 tiegħu, f’li jiġi żgurat livell għoli ta’ protezzjoni tal-passiġġieri (sentenza tas‑17 ta’ Settembru 2015, van der Lans,
C‑257/14
,
EU:C:2015:618
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Għalhekk, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li, konformement ma’ dan l-għan, id-dispożizzjonijiet li jagħtu drittijiet lill-passiġġieri tal-ajru għandhom jiġu interpretati b’mod wiesa’ (sentenza tat‑22 ta’ April 2021, Austrian Airlines,
C‑826/19
,
EU:C:2021:318
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Għalhekk, peress li r-Regolament Nru 261/2004 huwa intiż li jikkumpensa, b’mod standardizzat u immedjat, id-diversi danni li jikkostitwixxu l-inkonvenjenzi serji fit-trasport bl-ajru tal-passiġġieri (sentenza tat‑3 ta’ Settembru 2020, Delfly,
C‑356/19
,
EU:C:2020:633
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata) u fid-dawl tal-inkonvenjenzi serji li jistgħu jiġu kkawżati lill-passiġġieri f’ċirkustanzi bħal dawk imsemmija fil-punt 76 ta’ din is-sentenza, il-kunċett ta’ “kanċellazzjoni” għandu jiġi interpretat fis-sens li jinkludi s-sitwazzjoni li fiha titjira tkun suġġetta għal tressiq ’il quddiem sinjifikattiv.
F’dan ir-rigward, għandha ssir distinzjoni bejn is-sitwazzjonijiet li fihom it-tressiq ’il quddiem ma jkollu ebda effett jew effett negliġibbli fuq il-possibbiltà għall-passiġġieri tal-ajru li jużaw liberament il-ħin tagħhom minn dawk li jagħtu lok għal inkonvenjenzi serji minħabba t-tressiq ’il quddiem sostanzjali ta’ titjira, kif deskritti fil-punti 76 u 77 ta’ din is-sentenza.
Sabiex issir distinzjoni bejn tressiq ’il quddiem sinjifikattiv u tressiq ’il quddiem negliġibbli ta’ titjira, għandha tittieħed ispirazzjoni mil-limiti previsti fl-Artikolu 5(1)(ċ)(ii) u (iii) tar-Regolament Nru 261/2004.
Għandu jiġi enfasizzat li l-każ ta’ tressiq ’il quddiem huwa differenti minn dak ta’ dewmien, li għalih il-Qorti tal-Ġustizzja qalet li l-passiġġieri jakkwistaw dritt għall-kumpens meta huma jsofru telf ta’ ħin li huwa ekwivalenti għal, jew iktar minn, tliet sigħat meta mqabbel mat-tul li kien ġie previst inizjalment mit-trasportatur (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad‑19 ta’ Novembru 2009, Sturgeon et,
C‑402/07 u C‑432/07
,
EU:C:2009:716
, punt
), peress li l-passiġġieri għandhom jimmobilizzaw ruħhom sabiex ikunu f’pożizzjoni li jimbarkaw fl-ajruplan minħabba t-tressiq ’il quddiem tat-titjira rriżervata. Din id-differenza ssegwi wkoll miċ-ċirkustanza li l-leġiżlatur tal-Unjoni, fl-Artikolu 5(1)(ċ)(iii) tar-Regolament Nru 261/200, jaċċetta dewmien ta’ inqas minn sagħtejn, filwaqt li għat-tressiq ’il quddiem, dawn ma jistgħux jaqbżu siegħa.
Mill-Artikolu 5(1)(ċ)(iii) ta’ dan ir-regolament isegwi li kull tressiq ’il quddiem ta’ siegħa jew inqas jista’ jeżenta lit-trasportatur tal-ajru li jopera mill-obbligu tiegħu li jikkumpensa lill-passiġġier skont l-Artikolu 7 tal-imsemmi regolament. Għalhekk, għandu jitqies li tressiq ’il quddiem ta’ iktar minn siegħa jew ta’ siegħa jew inqas jikkostitwixxi r-riferiment sabiex jiġi ddeterminat jekk it-tressiq ’il quddiem huwiex sinjifikattiv jew negliġibbli għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-Artikolu 5 tal-istess regolament.
Din l-interpretazzjoni tibqa’ tosserva l-ibbilanċjar tal-interessi tal-passiġġieri tal-ajru u ta’ dawk tat-trasportaturi tal-ajru li joperaw li l-leġiżlatur tal-Unjoni ried ikopri permezz tal-adozzjoni tar-Regolament Nru 261/2004 (ara, b’analoġija, is-sentenza tat‑23 ta’ Ottubru 2012, Nelson et,
C‑581/10 u C‑629/10
,
EU:C:2012:657
, punt
kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
Fil-fatt, filwaqt li tippermetti lill-passiġġieri jiġu kkumpensati għal inkonvenjenzi serji matul tressiq ’il quddiem sinjifikattiv ta’ titjira, din l-interpretazzjoni teżenta lit-trasportaturi tal-ajru li joperaw mill-obbligu li jħallsu kumpens, meta dawn jinformaw lill-passiġġieri tal-ajru bit-tressiq ’il quddiem tat-titjira fil-kundizzjonijiet previsti fl-Artikolu 5(1)(ċ)(i) sa (iii) tal-imsemmi regolament.
Fid-dawl ta’ dan kollu preċedenti, ir-risposta għar-raba’ domanda fil-Kawża C‑188/20 u għall-ewwel domanda fil-Kawża C‑146/20 għandha tkun li l-Artikolu 2(l) u l-Artikolu 5(1) tar-Regolament Nru 261/2004 għandhom jiġu interpretati fis-sens li titjira titqies li hija “kkanċellata” meta t-trasportatur tal-ajru li jopera jressaq din it-titjira ’l quddiem b’iktar minn siegħa.
Fuq il‑ħames domanda fil‑Kawża C‑188/20 u l‑unika domanda fil‑Kawża C‑270/20
Permezz tal-ħames domanda tagħha fil-Kawża C‑188/20 u d-domanda unika tagħha fil-Kawża C‑270/20, il-Landgericht Düsseldorf (il-Qorti Reġjonali ta’ Düsseldorf) u l-Landesgericht Korneuburg (il-Qorti Reġjonali ta’ Korneuburg) jistaqsu rispettivament, essenzjalment, jekk l-Artikolu 7(2) tar-Regolament Nru 261/2004 huwiex applikabbli għal sitwazzjoni li fiha l-ħin tal-wasla ta’ titjira mressqa ’l quddiem huwa fil-limiti msemmija f’din id-dispożizzjoni.
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li l-Artikolu 7(2) ta’ dan ir-regolament jipprevedi li, meta, skont l-Artikolu 8 tal-imsemmi regolament, passiġġier jiġi propost rotta differenti lejn id-destinazzjoni finali tiegħu fuq titjira oħra li l-ħin tal-wasla tagħha ma jaqbiżx il-ħin tal-wasla skedat tat-titjira rriżervata inizjalment b’sagħtejn sa erba’ sigħat skont d-distanza tat-titjira, it-trasportatur tal-ajru li jopera jkollu d-dritt li jnaqqas b’50 % il-kumpens fil-forma ta’ somma f’daqqa previst fil-paragrafu 1 ta’ dan l-Artikolu 7.
Bħalma rrileva l-Avukat Ġenerali fil-punt 105 tal-konklużjonijiet tiegħu, mill-Artikolu 7(2) tar-Regolament Nru 261/2004 isegwi espliċitament li d-dritt li jitnaqqas l-ammont tal-kumpens ikopri s-sitwazzjoni li fiha t-trasportatur tal-ajru li jopera jipproponi rotta differenti li tillimita d-dewmien fid-destinazzjoni finali. Min-naħa l-oħra, din id-dispożizzjoni bl-ebda mod ma’ tinvoka s-sitwazzjoni li fiha l-passiġġier jasal, minħabba tressiq ’il quddiem tat-titjira tiegħu, fid-destinazzjoni finali qabel il-ħin tal-wasla inizjalment skedat.
Għandu jiżdied, f’dan ir-rigward, li l-leġiżlatur tal-Unjoni ħa inkunsiderazzjoni kemm tressiq ’il quddiem kif ukoll dewmien ta’ titjira fil-kuntest tal-offerta ta’ rotta differenti msemmija fl-Artikolu 5(1)(ċ) tar-Regolament Nru 261/2004. Madankollu, filwaqt li kien konxju tal-inkonvenjenzi marbuta mat-tressiq ’il quddiem ta’ titjira, dan il-leġiżlatur ma qiesx li rotta differenti proposta mit-trasportatur tal-ajru li jopera li tippermetti li jiġi limitat il-kobor tal-konsegwenzi dannużi ta’ tluq imressaq ’il quddiem seta’ jagħti lok għal tnaqqis fl-ammont tal-kumpens.
Jekk tali possibbiltà kellha tingħata lil trasportatur tal-ajru li jopera li jipproponi rotta differenti li tagħti lok għal wasla mressqa ’l quddiem, din ikollha bħala riżultat li tawtorizza sistematikament tnaqqis tal-ammont tal-kumpens meta dan it-trasportatur jipproċedi għal tressiq ’il quddiem sinjifikattiv tat-titjira.
Issa, bħal dak li ġie rrilevat fil-kuntest tar-raba’ domanda fil-Kawża C‑188/20 u tal-ewwel domanda fil-Kawża C‑146/20, tressiq ’il quddiem sinjifikattiv ta’ titjira jagħti lok għal inkonvenjenzi serji li jiġġustifikaw kumpens. Iċ-ċirkustanza li tnaqqis fl-ammont tal-kumpens għandu dejjem jiġi ammess f’tali sitwazzjoni, minħabba s-sempliċi fatt li l-passiġġier ma jkollux dewmien fil-wasla fid-destinazzjoni finali tiegħu u għalhekk jinsab fil-limiti imposti mill-Artikolu 7(2) tar-Regolament Nru 261/2004, tkun tmur kontra l-għan imfittex minn dan ir-regolament intiż li jissaħħu d-drittijiet tal-passiġġieri li jiltaqgħu ma’ inkonvenjenzi serji.
Fid-dawl ta’ dan kollu preċedenti, ir-risposta għall-ħames domanda fil-Kawża C‑188/20 u għad-domanda unika fil-Kawża C‑270/20 għandha tkun li l-Artikolu 7(2) tar-Regolament Nru 261/2004 għandu jiġi interpretat fis-sens li ma huwiex applikabbli għal sitwazzjoni li fiha l-ħin tal-wasla ta’ titjira mressqa ’l quddiem jinsab fil-limiti msemmija f’din id-dispożizzjoni.
Fuq is‑sitt domanda fil‑Kawża C‑188/20 u t‑tieni domanda fil‑Kawża C‑146/20
Permezz tas-sitt domanda tagħha fil-Kawża C‑188/20, li hija analoga għat-tieni domanda tagħha fil-Kawża C‑146/20, il-Landgericht Düsseldorf (il-Qorti Reġjonali ta’ Düsseldorf) tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 5(1)(a) u l-Artikolu 8(1)(b) tar-Regolament Nru 261/2004 għandhomx jiġu interpretati fis-sens li l-informazzjoni dwar it-tressiq ’il quddiem tat-titjira, ikkomunikata lill-passiġġier qabel il-bidu tal-vjaġġ fuq it-tressiq ’il quddiem tat-titjira tista’ tikkostitwixxi “offerta ta’ rotta differenti”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni tal-aħħar.
F’dan ir-rigward, minn qari flimkien tal-Artikolu 5(1)(a) u tal-Artikolu 8(1)(b) ta’ dan ir-regolament isegwi li l-passiġġieri kkonċernati mill-kanċellazzjoni ta’ titjira għandhom jiġu offruti mit-trasportatur tal-ajru li jopera rotta differenti lejn id-destinazzjoni finali tagħhom, f’kundizzjonijiet ta’ trasport paragunabbli u mal-ewwel opportunità.
Issa, għandu jiġi rrilevat li t-tressiq ’il quddiem tat-titjira, bħal dak li seħħ fis-sitwazzjonijiet inkwistjoni fil-Kawżi C‑188/20 u C‑146/20, jista’ jikkostitwixxi rotta differenti “taħt kondizzjonijiet tat-trasport paragunabbli”, fis-sens tal-Artikolu 8(1)(b) tal-imsemmi regolament, peress li huma biss il-ħinijiet tat-titjira li ġew mibdula.
Barra minn hekk, offerta ta’ rotta differenti li tipproponi titjira li l-ħin tat-tluq tagħha hija mressqa ’l quddiem meta mqabbel mal-ħin tat-tluq tat-titjira annullata tista’ tikkostitwixxi rotta differenti mwettqa “ma’ l-ewwel opportunitá”, fis-sens tal-Artikolu 8(1)(b) tar-Regolament Nru 261/2004, meta din l-offerta tippermetti lill-passiġġier jilħaq id-destinazzjoni finali tiegħu malajr kemm jista’ jkun.
Għandu jiżdied li t-trasportatur tal-ajru li jopera huwa obbligat jipproponi lill-passiġġier li t-titjira tiegħu tkun ġiet annullata d-diversi possibbiltajiet imsemmija fl-Artikolu 8(1)(a) sa (ċ) ta’ dan ir-regolament (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad‑29 ta’ Lulju 2019, Rusu,
C‑354/18
,
EU:C:2019:637
, punt
).
Għalhekk, sabiex il-passiġġier jitpoġġa f’pożizzjoni li jkun jista’ jeżerċita effettivament id-drittijiet tiegħu fil-każ ta’ kanċellazzjoni, fis-sens tal-premessa 20 tal-imsemmi regolament, huwa t-trasportatur tal-ajru li jopera li għandu jipprovdilu l-informazzjoni kollha dwar id-drittijiet li joħorġu mill-Artikolu 8(1) tal-istess regolament.
Fid-dawl ta’ dan kollu preċedenti, ir-risposta għas-sitt domanda fil-Kawża C‑188/20 u għat-tieni domanda fil-Kawża C‑146/20 għandha tkun li l-Artikolu 5(1)(a) u l-Artikolu 8(1)(b) tar-Regolament Nru 261/2004 għandhom jiġu interpretati fis-sens li l-informazzjoni dwar it-tressiq ’il quddiem tat-titjira, ikkomunikata lill-passiġġier qabel il-bidu tal-vjaġġ dwar it-tressiq ’il quddiem tat-titjira tista’ tikkostitwixxi “offerta ta’ rotta differenti” fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni tal-aħħar.
Fuq is-seba’ domanda fil-Kawża C‑188/20
Permezz tas-seba’ domanda tagħha fil-Kawża C‑188/20, il-Landgericht Düsseldorf (il-Qorti Reġjonali ta’ Düsseldorf) tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 14(2) tar-Regolament Nru 261/2004 għandux jiġi interpretat fis-sens li jimponi fuq it-trasportatur tal-ajru li jopera l-obbligu li jinforma lill-passiġġier tal-ajru bid-denominazzjoni eżatta u bl-indirizz tal-impriża li mingħandha huwa jista’ jitlob kumpens skont l-Artikolu 7 ta’ dan ir-regolament, kif ukoll bl-ammont eżatt ta’ dan tal-aħħar u, jekk ikun il-każ, li jippreċiża d-dokumenti li għandu jannetti mat-talba tiegħu għal kumpens.
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li, konformement mal-Artikolu 14(2) tal-imsemmi regolament, it-trasportatur tal-ajru li jopera li jirrifjuta l-imbark jew li jikkanċella titjira għandu jipprovdi lil kull passiġġier ikkonċernat avviż bil-miktub li jistabbilixxi r-regoli għall-kumpens u għall-assistenza konformement mad-dispożizzjonijiet tal-istess regolament. Skont din id-dispożizzjoni, it-trasportatur tal-ajru li jopera għandu jippreżenta dan l-avviż ukoll lil kull passiġġier li jsofri dewmien ta’ mill-inqas sagħtejn.
L-imsemmija dispożizzjoni għandha tinqara fid-dawl tal-premessa 20 tar-Regolament Nru 261/2004, li minnha jirriżulta li l-passiġġieri għandhom ikunu infurmati bis-sħiħ dwar id-drittijiet tagħhom, b’mod partikolari fil-każ ta’ kanċellazzjoni ta’ titjira, sabiex ikunu f’pożizzjoni li jeżerċitaw dawn id-drittijiet effettivament.
Fil-fatt, l-eżerċizzju effettiv tad-drittijiet li jirriżultaw minn dan ir-regolament jissupponi li l-passiġġier jitpoġġa f’pożizzjoni li jkun jista’ jindirizza utilment lill-impriża li mingħandha huwa jista’ jitlob kumpens skont l-Artikolu 7 tal-imsemmi regolament, b’tali mod li huwa għandu, għal dan l-għan, ikollu d-denominazzjoni eżatta ta’ din l-impriża u l-indirizz tagħha.
Barra minn hekk, l-informazzjoni dwar ir-regoli tal-kumpens li għandu jipprovdi t-trasportatur tal-ajru li jopera, konformement mal-Artikolu 14(2) tar-Regolament Nru 261/2004, timplika li l-passiġġier ikun infurmat ukoll bil-proċedura li għandu jsegwi sabiex jasserixxi d-drittijiet tiegħu. F’dan ir-rigward, huwa t-trasportatur tal-ajru li jopera li għandu jinforma lill-passiġġier bid-dokumenti li huwa għandu jannetti, jekk ikun il-każ, mat-talba tiegħu għal kumpens.
Min-naħa l-oħra, it-trasportatur tal-ajru li jopera ma huwiex obbligat jinforma lill-passiġġier bl-ammont eżatt tal-kumpens li dan tal-aħħar jista’ eventwalment jikseb skont l-Artikolu 7 ta’ dan ir-regolament. Fil-fatt, tali informazzjoni ma tikkonċernax ir-“regoli għall-kumpens u assistenza skond dan ir-Regolament”, fis-sens tal-Artikoli 14(2) tal-imsemmi regolament, iżda tikkonċerna l-applikazzjoni tagħhom għal każ individwali.
Fid-dawl ta’ dan kollu preċedenti, ir-risposta għas-seba’ domanda fil-Kawża C‑188/20 għandha tkun li l-Artikolu 14(2) tar-Regolament Nru 261/2004 għandu jiġi interpretat fis-sens li huwa jimponi fuq it-trasportatur tal-ajru li jopera l-obbligu li jinforma lill-passiġġier tal-ajru bid-denominazzjoni eżatta u bl-indirizz tal-impriża li magħha huwa jista’ jitlob kumpens skont l-Artikolu 7 ta’ dan ir-regolament kif ukoll, jekk ikun il-każ, li jippreċiża d-dokumenti li huwa għandu jannetti mat-talba tiegħu għal kumpens, mingħajr madankollu ma jimponi fuq dan it-trasportatur l-obbligu li jinforma lill-passiġġier tal-ajru bl-ammont eżatt tal-kumpens li dan tal-aħħar jista’ eventwalment jikseb skont l-Artikolu 7 tal-imsemmi regolament.
Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qrati tar-rinviju, huma dawn il-qrati li jiddeċiedu fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.

Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tmien Awla) taqta’ u tiddeċiedi:

1)
L-Artikolu 3(2)(a) tar-Regolament (KE) Nru 261/2004 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑11 ta’ Frar 2004 li jistabbilixxi regoli komuni dwar il-kumpens u l-assistenza għal passiġġieri fil-każ li ma jitħallewx jitilgħu u ta’ kanċellazzjoni jew dewmien twil ta’ titjiriet, u li li jħassar ir-Regolament (KEE) Nru 295/91, għandu jiġi interpretat fis-sens li l-passiġġier għandu “reżervazzjoni kkonfermata” fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni meta l-operatur tat-tours jibgħat lil dan il-passiġġier, li miegħu huwa marbut kuntrattwalment, “prova oħra” fis-sens tal-Artikolu 2(g) ta’ dan ir-regolament, li tinkludi wegħda li jiġi ttrasportat fuq titjira preċiża, individwalizzata bl-indikazzjoni tal-postijiet u l-ħinijiet tat-tluq u tal-waslu, kif ukoll bin-numru tat-titjira, u dan anki fl-ipoteżi meta dan l-operatur tat-tours ma jkunx irċieva konferma mit-trasportatur tal-ajru kkonċernat dwar il-ħinijiet tat-tluq u tal-wasla ta’ din it-titjira.

2)
L-Artikolu 2(b) tar-Regolament Nru 261/2004 għandu jiġi interpretat fis-sens li trasportatur tal-ajru jista’ jiġi kklassifikat bħala “trasportatur tal-ajru li jopera”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, fil-konfront ta’ passiġġier meta dan tal-aħħar ikun ikkonkluda kuntratt ma’ operatur tat-tours għal titjira preċiża mwettqa minn dan it-trasportatur tal-ajru mingħajr l-imsemmi trasportatur tal-ajru ma jkun ikkonferma l-ħinijiet tat-titjira jew mingħajr l-operatur tat-tours ma jkun għamel reżervazzjoni għal dan il-passiġġier mal-istess trasportatur tal-ajru.

3)
L-Artikolu 2(h), l-Artikolu 5(1)(ċ), it-tieni sentenza tal-Artikolu 7(1) kif ukoll l-Artikolu 7(2) tar-Regolament Nru 261/2004 għandhom jiġu interpretati fis-sens li l-ħin tal-wasla skedat ta’ titjira, fis-sens ta’ dawn id-dispożizzjonijiet, jista’ jirriżulta, għall-finijiet tal-kumpens dovut skont l-Artikolu 7 ta’ dan ir-regolament, minn “prova oħra”, fis-sens tal-Artikolu 2(g) tal-imsemmi regolament, li ntbagħtet lill-passiġġier mill-operatur tat-tours.

4)
L-Artikolu 2(l) u l-Artikolu 5(1) tar-Regolament Nru 261/2004 għandhom jiġu interpretati fis-sens li titjira titqies li hija “kkanċellata” meta t-trasportatur tal-ajru li jopera jressaq din it-titjira ’l quddiem b’iktar minn b’siegħa.

5)
L-Artikolu 7(2) tar-Regolament Nru 261/2004 għandu jiġi interpretat fis-sens li ma huwiex applikabbli għal sitwazzjoni li fiha l-ħin tal-wasla ta’ titjira mressqa ’l quddiem jinsab fil-limiti msemmija f’din id-dispożizzjoni.

6)
L-Artikolu 5(1)(a) u l-Artikolu 8(1)(b) tar-Regolament Nru 261/2004 għandhom jiġu interpretati fis-sens li l-informazzjoni dwar it-tressiq ’il quddiem tat-titjira, ikkomunikata lill-passiġġier qabel il-bidu tal-vjaġġ, tista’ tikkostitwixxi “offerta ta’ rotta differenti” fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni tal-aħħar.

7)
L-Artikolu 14(2) tar-Regolament Nru 261/2004 għandu jiġi interpretat fis-sens li huwa jimponi fuq it-trasportatur tal-ajru li jopera l-obbligu li jinforma lill-passiġġier tal-ajru bid-denominazzjoni eżatta u bl-indirizz tal-impriża li magħha huwa jista’ jitlob kumpens skont l-Artikolu 7 ta’ dan ir-regolament kif ukoll, jekk ikun il-każ, li jippreċiża d-dokumenti li huwa għandu jannetti mat-talba tiegħu għal kumpens, mingħajr madankollu ma jimponi fuq dan it-trasportatur l-obbligu li jinforma lill-passiġġier tal-ajru bl-ammont eżatt tal-kumpens li dan tal-aħħar jista’ eventwalment jikseb skont l-Artikolu 7 tal-imsemmi regolament.

Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Ġermaniż.