Mustafa2735/turkish-medical-rag-chunks huggingface dataset:
Kolostomi Nedir? Kolostomi Ameliyatı Neden Yapılır?

Torba değiştirme işlemi, stoma çevresinin nazikçe temizlenmesi ve yeni torbanın dikkatle yerleştirilmesi ile gerçekleşir. Uygun teknikte yapıldığında kısa sürede zahmetsizce tamamlanabilir. Bazı vakalarda kolostomi geçici olarak açılırken bazı durumlarda ömür boyu kalıcı hale gelebilir. Karar, hastalığın türü ve bağırsak yapısının durumu göz önüne alınarak verilir. İyileşme süresi kişiden kişiye değişse de çoğu birey birkaç hafta içinde günlük hayatına adım atmaya başlar. Tam uyum ve toparlanma süreci birkaç ayı bulabilir. Başlangıçta uyum sağlamak zaman alabilir. Ancak bilgi, destek ve pratikle bu yeni düzene alışmak mümkündür. Birçok kişi zamanla konforlu bir yaşam sürdürebilir. Kolostomi olan kişiler açısından hijyen, torba değişimi ve cilt bakımı temel öncelikler arasında yer alır. Ayrıca beslenme ve günlük aktivitelerde daha bilinçli tercihler yapılmalıdır. Gaz yapan baklagiller, aşırı baharatlı gıdalar ve yoğun lifli besinler bazı bireylerde rahatsızlık oluşturabilir. Deneyerek ve uzman önerisiyle beslenme düzeni oturtulmalıdır. Uygun aktivitelerle özellikle doktor onayıyla egzersiz rutini oluşturmak mümkündür. Aşırı zorlayıcı hareketlerden kaçınmak önemlidir. Cilt tahrişi, enfeksiyon, torba sızıntısı ve stoma çevresinde ağrı en sık karşılaşılan sorunlardandır. Düzenli bakım ve medikal takip ile bu komplikasyonlar yönetilebilir. Tek kullanımlık torbalar genellikle değiştirilir. Yeniden kullanılabilir olanlar ise ılık suyla yıkanarak temizlenir. Temizlik sürecinde tahriş etmeyecek ürünler tercih edilmelidir. Duş sırasında stomanın doğrudan suyla temas etmesinde bir sakınca yoktur. Ancak torbanın kapalı ve güvenli olduğundan emin olunmalıdır. Bazı kişiler, özel duş kapaklarıyla ekstra koruma sağlar.
Kolostomi Nedir? Kolostomi Ameliyatı Neden Yapılır?

Yeniden kullanılabilir olanlar ise ılık suyla yıkanarak temizlenir. Temizlik sürecinde tahriş etmeyecek ürünler tercih edilmelidir. Duş sırasında stomanın doğrudan suyla temas etmesinde bir sakınca yoktur. Ancak torbanın kapalı ve güvenli olduğundan emin olunmalıdır. Bazı kişiler, özel duş kapaklarıyla ekstra koruma sağlar. Duygusal zorluklar bu süreçte oldukça yaygındır ve destek almak kişinin sürece uyumunu kolaylaştırır. Psikolojik destek, bireyin hem kendine bakışını hem de yaşam kalitesini olumlu etkiler. Doğru yerleştirilmiş ve uygun malzemeden üretilmiş torbalar genellikle ağrıya yol açmaz. Ancak ciltte hassasiyet ya da yanlış uygulamalar rahatsızlık yaratabilir. Uygun hazırlık yapıldığında ve gerekli malzemeler alındığında seyahat özgürlüğü korunabilir. Birçok kişi kolostomi ile uzun yolculuklara rahatça çıkabilir.
Sağlığa iyi gelen 5 kolay yoga hareketi

Hangi yoga hareketi ne fayda sağlar? Yoga, zihin, beden ve ruhun bütünlüğü için iyileştiriciye bir etkiye sahiptir. Yoga stilleri farklı şekillerde kasları çalıştırsa da tüm vücuda esneklik ve kuvvet sağlar. Yoga daha enerjik olmaya yardımcı olurken vücudu hem psikolojik hem fizyolojik hem de biyokimyasal olarak etkiler. Bu rahatlatıcı disiplini evde bile yapabilirsiniz. İşte 5 kolay yoga hareketi ve faydaları… Shavasana: Ölü duruşu Yogada rahatlama pozu olan Shavasana için sadece minder üzerinde yatın, gözlerinizi kapatın ve bütün ağırlığınızı yere verin. Nefesinize konsantre olun; derin nefes alın ve burnunuzdan yavaşça verin. Sabırlı olmayı öğrenin ve ağırlığınızı yere bırakırken bütün yorgunluğunuzun ve ağırlığınızın yavaşça gittiğini gözlemleyin. Yavaşça gözlerinizi açın ve oturma pozisyonuna geçin. Faydaları:Beden, zihin ve ruhun gençleşmesine yardımcı olur. Bhujangasana: Kobra duruşu Midenizin üzerine yatın, avuç içlerinizi omuzlarınızın altında olacak şekilde yere bastırın. Dirseklerinizin düz durmasına dikkat edin. Ellerinizle üst gövdenizi ittirin ve başınızı arkaya doğru kaldırın, yavaşça nefes alın. Yavaşça bedeninizi indirin ve alnınızı yere değdirin. Bunu 3-5 kere yapın. Faydaları:Sırt ağrısını azaltır ve omurgayı güçlendirir. Adho Mukha Svanasana: Aşağı bakan köpek duruşu Elleriniz ve dizlerinizi yere koyarak dört ayak üzerinde gibi durunuz. Parmaklarınızı ayrık tutun, ellerinizi ve ayaklarınızı sıkıca mindere bastırınız.
Sağlığa iyi gelen 5 kolay yoga hareketi

Faydaları:Sırt ağrısını azaltır ve omurgayı güçlendirir. Adho Mukha Svanasana: Aşağı bakan köpek duruşu Elleriniz ve dizlerinizi yere koyarak dört ayak üzerinde gibi durunuz. Parmaklarınızı ayrık tutun, ellerinizi ve ayaklarınızı sıkıca mindere bastırınız. Aynı zamanda kalçanızı ve kuyruk sokumunuzu yukarı kaldırın ki vücudunuz V şekline gelebilsin. Başınızı aşağı indirin ve rahatlayın. Bu pozisyonda kalın ve birkaç kez nefesinizi tutun. Son olarak çocuk duruşuna (Balasana) geçerek dinlenin. Faydaları:Burun tıkanıklığına yardımcı olur ve sinüslere giden kan akışını hızlandırır. Grip tedavisi için iyi bir egzersizdir. Balasana: Çocuk duruşu Bu asanada (duruş) vücut cenin pozisyonunda durur ve yere değer. Bu pasif ve rahatlatıcı bir pozisyondur. Alın yere değmek zorundadır. İstediğiniz kadar bu pozisyonda dinlenin ve nefes alın. Faydaları:Bu duruş baş ağrılarını yatıştırır ve sırtın üst kısmı ile boynu rahatlatır. Uttanasana: Ayakta öne eğilme duruşu Ayaklarınız kalça genişliğiniz ile paralel olacak şekilde ayakta durun. Vücudunuzu yavaşça aşağıya doğru indirin, dizlerinizin kırılmasına izin vermeyin. Kollarınızın öne doğru gelmesine izin verin. Ayak bileklerinizi arka taraftan tutarak kendinize çekin. Kafanızı tamamen aşağı indirerek rahatlayın ve bütün stresinizin sizden uzaklaştığını hissedin. Nefesinizi kısa süre tutun ve yavaşça kalkın. Faydaları:Yogada bu duruş sinir sisteminizi yatıştırmaya yöneliktir.
BERA/ABR Testi Nedir? BERA/ABR Testi Nasıl Yapılır, Kimlere Uygulanır?

- İşitme Testi Sonuçları Kaç Olmalı? - BERA/ABR Testi Nasıl Yapılır? - BERA (ABR) Testi Hakkında Sık Sorulan Sorular BERA/ABR Testi Nedir? BERA diğer adıyla ABR testi, işitsel beyin sapı yanıtını ölçen ve işitme fonksiyonunun değerlendirilmesini sağlayan bir yöntemdir. Kulağımızda; dış kulak, orta kulak ve iç kulak olmak üzere üç ana bölüm bulunmaktadır. Klinik ABR testi, iç kulakta yer alan ve koklea adı verilen yapının nasıl çalıştığını anlamaya yardımcı olur. Ayrıca işitme için kulak ile beyin sapı bölgesindeki nöral yolların sağlığını kontrol eder. Bu nedenle mutlaka bu konuda tecrübeli klinisyen odyologlar tarafından uygulanmalıdır. BERA/ABR testi ile, kulaktan beyin sapı bölgesine kadar uzanan sinir yollarının sağlığı kontrol edilir. Test sırasında ses uyarıları kulak yoluyla iletilir ve beyindeki elektriksel yanıtların ölçümü yapılır. Böylelikle iç kulaktan başlayarak beyindeki işitme bölgelerine kadar olan kompleks sistemde herhangi bir sorun olup olmadığının tespiti yapılır. Testin güvenilirliği, doğruluğu ve tam birodyolojideğerlendirmesi yapabilmek için ek testler de uygulanmalıdır. Bu testler arasında Akustik İmmitansmetri (Timpanometri/Akustik Refleks) ve Otoakustik Emisyon yer alır. Böylelikle işitme sağlığının kapsamlı değerlendirmesi yapılır, işitme kaybı varsa nereden kaynaklandığı daha doğru belirlenir. BERA/ABR Testi Kimlere Uygulanır? BERA veya ABR testi, özellikle işitme kaybının erken teşhisini sağlar. Bu testin en yaygın kullanıldığı yaş grubu ise çocuklardır. Çocuklar için işitme kaybının erken tespiti sağlanabilir.
BERA/ABR Testi Nedir? BERA/ABR Testi Nasıl Yapılır, Kimlere Uygulanır?

Böylelikle işitme sağlığının kapsamlı değerlendirmesi yapılır, işitme kaybı varsa nereden kaynaklandığı daha doğru belirlenir. BERA/ABR Testi Kimlere Uygulanır? BERA veya ABR testi, özellikle işitme kaybının erken teşhisini sağlar. Bu testin en yaygın kullanıldığı yaş grubu ise çocuklardır. Çocuklar için işitme kaybının erken tespiti sağlanabilir. Pediatrik odyologlar, çocuklarla çalışma konusunda özel eğitim almış klinisyenlerdir ve özellikle çocuklarda işitme kaybını belirleme konusunda uzmandır. Bu test özellikle yenidoğanlarda ve küçük çocuklarda kullanılabilir. Çünkü bu yaş gruplarında standart işitme testleri ile sonuç almak zordur. BERA testi, sessiz bir ortamda ve çocuğun uyuduğu bir durumda yapılabildiği için işitme fonksiyonlarını değerlendirmenin güvenilir bir yoludur. Yetişkinlerde de işitme kaybının tipini ve derecesini belirlemek için kullanılabilir. Özellikle işitme kaybının beyinle veya beyin sapındaki sinir yollarıyla ilgili şüpheler varsa, BERA/ABR testi belirleyici olabilir. BERA/ABR Testi Neden Yapılır? BERA beya ABR testi işitme eksiklerinin tespiti ve işitme duyusunu oluşturan sinir yollarında hasar olup olmadığının tespiti amacıyla yapılmaktadır. İşitme Testi Sonuçları Kaç Olmalı? Kişinin işitme kapasitesini detaylı bir şekilde değerlendiren işitme testleri, kaybın derecesini de ortaya çıkarır. Yetişkinlerde genellikle 20 desibel ve altında işitme düzeyi normal kabul edilir. Hafif işitme kaybı 21-40 dB arası Kişi fısıldama veya hafif sesleri duymakta zorlanabilir. Orta derecede işitme kaybı 41-55 dB arası Normal konuşma seslerini duymak zorlaşır; arka plan gürültüsü varsa kişi duyduğunu anlamakta güçlük çekebilir.
BERA/ABR Testi Nedir? BERA/ABR Testi Nasıl Yapılır, Kimlere Uygulanır?

Hafif işitme kaybı 21-40 dB arası Kişi fısıldama veya hafif sesleri duymakta zorlanabilir. Orta derecede işitme kaybı 41-55 dB arası Normal konuşma seslerini duymak zorlaşır; arka plan gürültüsü varsa kişi duyduğunu anlamakta güçlük çekebilir. Orta-şiddetli işitme kaybı 56-70 dB arası Kişi, konuşmaları duymakta ve anlamakta belirgin zorluk yaşar; yüksek sesli konuşmalar bile tam olarak anlaşılamayabilir. Şiddetli işitme kaybı 71-90 dB arası Yalnızca çok yüksek sesler duyulabilir ve günlük konuşmaları anlamak imkansız hale gelir. Çok ileri derecede işitme kaybı 91 dB ve üzeri Kişi, en yüksek sesleri bile işitmekte zorlanır ve çoğunlukla işitme cihazı veya diğer işitme destekleri olmadan iletişim kurmak mümkün olmayabilir. BERA/ABR Testi Nasıl Yapılır? Test hazırlığı çocuğun yaşına bağlı olarak değişir. Altı aydan küçük bebekler genellikle sedasyon olmadan teste alınabilir. Bu yaştaki bebeklerin test boyunca uyumaları gerekmektedir. Test öncesi bebeğin uykusuz ve aç kalması sağlanabilir, tespit yapılacağı merkeze aç ve uykulu ancak uyanık bir şekilde getirilmelidir. Testten hemen önce bebeğinizin beslenmesi ve rahat bir pozisyonda uyuması istenebilir. Bebeğiniz kucağınızda veya bir beşikte test boyunca uyuyabilir. Altı ay ve üzeri çocuklarda ise sedasyon kullanılabilir. Bu şekilde çocuğunuzun test süresince tamamen hareketsiz ve sessi kalmasına yardımcı olunur. Test sırasında odyolog, çocuğun kulaklarına küçük kulaklıklar ve kulakların yakını ile alna yumuşak elektrotlar yerleştirir. Kulaklıklar aracılığıyla tıklama sesleri ve tonlar iletilir.
BERA/ABR Testi Nedir? BERA/ABR Testi Nasıl Yapılır, Kimlere Uygulanır?

Bu şekilde çocuğunuzun test süresince tamamen hareketsiz ve sessi kalmasına yardımcı olunur. Test sırasında odyolog, çocuğun kulaklarına küçük kulaklıklar ve kulakların yakını ile alna yumuşak elektrotlar yerleştirir. Kulaklıklar aracılığıyla tıklama sesleri ve tonlar iletilir. Elektrotlar, işitme sinirleri ve beynin bu seslere nasıl tepki verdiğini ölçer. Çocuğunuzun sedasyonsuz bir ABR testi varsa, test boyunca çocuğunuzun yanında kalabilirsiniz. Eğer sedasyon uygulanıyorsa, test sırasında çocuğunuzun yanında kalıp kalamayacağınızı sormalısınız; bazı durumlarda bekleme odasında kalmanız gerekebilir. Test Sonucuna Göre Hangi Tedaviler Uygulanır? Uzmanınız testin nasıl geçtiğini ve bir sonraki adımların neler olacağını sizinle paylaşır. Test tamamlandığında nihai rapor hazırlanır. İşitme kaybı tespit edilirse buna uygun tedavi ve yol haritası hazırlanır. BERA (ABR) Testi Hakkında Sık Sorulan Sorular BERA/ABR Testi Kaç Dakika Sürer? BERA veya ABR testi genellikle 1-2 saat arasında sürer. Ancak randevu süresi toplamda 3 saate kadar uzayabilir. Test sırasında uyuyan bir bebe uyanırsa, testin tamamlanması için bebeğin tekrar uyuması gerekebilir. Bu durum testin planlanandan uzun sürmesine neden olur. BERA/ABR Testi Fiyatları Ne Kadar? BERA/ABR testi fiyatları, testin yapıldığı sağlık kuruluşuna, test sırasında kullanılan ekipmana ve hasta yaşına göre değişiklik gösterebilir. Genel olarak, BERA/ABR testi fiyatları hakkında net bir bilgi almak isteyen hastaların, sağlık kuruluşları ile iletişime geçmeleri önerilir.AcıbademSağlık Grubu’nda BERA/ABR testi yaptırmak isterseniz uzmanlarımızla iletişime geçmeyi unutmayın.
Uyku bağışıklık sistemini nasıl etkiler?

Uyku bozukluğu depresyonu tetikler Uyku bağışıklık sisteminin temel taşlarından biri Uyku; memeliler, kuşlar, sürüngenler, karada ve suda yaşayan hayvanlar, bazı balıklar, böcekler (farklı bir şekilde) ve yuvarlak solucanların bir ihtiyacıdır. İnsanlar gibi gündüz hareketli olan canlıların vücut saati, gece uyumayı sağlarken, gece hareketlenen kemirgenler de gündüz uyumayı sağlar. Uyku süreleri de yenidoğan bir bebek, erişkin ve yaşlılarda farklıdır. Uyku evrelerden oluşur Bilim insanları 1950’lerden önce, kişinin bedeninin uykuda ‘çalışmayı durdurduğunu’, yani ‘pasif’ bir duruma geçtiğini düşünüyordu. Yapılan araştırmalar, uykunun sanıldığından daha karmaşık bir yapısı olduğunu göstermiştir. Uyku kabaca, hızlı göz hareketleri olan ve olmayan şeklinde iki döneme ayrılır. Hızlı göz hareketlerinin olmadığı dönem; uykunun 1’inci, 2’nci ve 3’üncü evrelerini kapsar. Bunların ardından hızlı göz hareketlerinin olduğu dönem takip eder. Ortalama 90-110 dakika süren ve hızlı göz hareketlerinin olmadığı ve olduğu birer döngü, ‘uyku döngüsü’nü oluşturur. Bunun bitiminde yeni uyku döngüsü başlar. Uyku nedir? Uyku, beyin ve vücutta doğal olarak gerçekleşen, değişen bilinç durumu, dışarıdan verilen uyarana azalmış yanıt ve istemli hareketlerin olmayışı ile karakterize bir durumdur. Uyku, beyin dalgaları [elektroensefalografi (EEG)], kas-sinir uyarımları [elektromiyografi (EMG)] veya solunum hızının, iki veya daha fazlasının karşılıkları gösterilerek tanımlanabilir.
Uyku bağışıklık sistemini nasıl etkiler?

Uyku, beyin ve vücutta doğal olarak gerçekleşen, değişen bilinç durumu, dışarıdan verilen uyarana azalmış yanıt ve istemli hareketlerin olmayışı ile karakterize bir durumdur. Uyku, beyin dalgaları [elektroensefalografi (EEG)], kas-sinir uyarımları [elektromiyografi (EMG)] veya solunum hızının, iki veya daha fazlasının karşılıkları gösterilerek tanımlanabilir. Uyku anne karnında başlar Uyku, bebeğin anne karnındaki döneminden itibaren gelişim açısından önemli bir yere sahiptir. Gebelik boyunca ve yenidoğan döneminde bebek, günün yüzde 90-95’ini uykuya benzer (daha çok uykunun hızlı göz hareketleri olan dönemine benzer) bir durumda geçirir. Hızlı göz hareketlerinin olduğu dönem, gelişmekte olan bebek beyninde fiber optik kablo ağının geliştiği dönem olarak düşünülebilir. Uykunun faydaları Uykunun sinir sistemini etkileyen pek çok özelliği vardır. Tek gece uykusuz kalmak bile ruh halini ve bilişsel fonksiyonları (dünyayı anlayabilmek ve onunla ilişki kurabilmek için ihtiyaç duyduğumuz temel bilişsel fonksiyonlar; bellek, dil, görsel fonksiyonlar ile dikkat, planlama, programlama, düzenleme gibi yürütücü işlevlerdir) olumsuz etkiler. Uyku, fizyolojik denge ve toparlanmayı da sağlar. Uyku, beyin ve vücut için daima hizmet eder. Faydaları şöyle sıralanabilir: - Anıların depolanması - Yeni bilgi öğrenmeye beynin hazır hale gelmesi - Hormonların düzenlenmesini - Kan basıncı ve nabız değerlerinde düşüş yaparak kalp ve dolaşım sistemindeki yüklenmeyi azaltması - Bağışıklık sistemin desteklenmesi Bağışıklık sistemi nedir ve nasıl oluşur?
Uyku bağışıklık sistemini nasıl etkiler?

Faydaları şöyle sıralanabilir: - Anıların depolanması - Yeni bilgi öğrenmeye beynin hazır hale gelmesi - Hormonların düzenlenmesini - Kan basıncı ve nabız değerlerinde düşüş yaparak kalp ve dolaşım sistemindeki yüklenmeyi azaltması - Bağışıklık sistemin desteklenmesi Bağışıklık sistemi nedir ve nasıl oluşur? Vücudun yabancı bir molekülle (çoğunlukla virüs, bakteri gibi organizmalar) karşılaşması sonrasında vücudu buna karşı koruyan ve kişiyi sağlıklı tutan sisteme bağışıklık sistemi denir. Vücutta pek çok organ ve hücre birlikte çalışarak bu savunmayı sağlar. En önemli bileşenlerinden biri lökosit yani beyaz kan hücreleridir. Beyaz kan hücrelerinin alt tipleri, fagosit ve lenfositlerdir. Fagositlerin, vücudu istila etmeye çalışan organizmayı çiğneyip yok etme görevi bulunur. Nötrofiller de bakterilere karşı savaşan bir fagosit türüdür. Lenfositler ise vücudun bu organizmayla bir daha karşılaşınca onu tanıyıp daha kolay savaşarak onu yok etmesini sağlar. Lenfositler bağışıklığı şöyle savunur Lenfositlerin T ve B olmak üzere iki tipi bulunur. Lenfositler kemik iliğinde yapılır ve burada kalmaya devam eder. Burada olgunlaşırsa B lenfosit adını alır. Timus bezine gidip orada olgunlaşırsa T lenfositleri oluşturur. B lenfositler, askeriyedeki istihbarat birimleri gibi görev yaparak hedefleri bulur ve enfeksiyon durumunda savunma yapacak birimlerin o hedeflere kilitlenmesini ve onları yok etmesini sağlar. T hücreler ise vücuda zarar vermeye çalışan istilacılarla savaşan askerlere benzer. B lenfositler yabancı maddelerin yüzeyindeki ‘antijen’ denilen maddeleri tanıyan ‘antikor’lar salgılar.
Uyku bağışıklık sistemini nasıl etkiler?

B lenfositler, askeriyedeki istihbarat birimleri gibi görev yaparak hedefleri bulur ve enfeksiyon durumunda savunma yapacak birimlerin o hedeflere kilitlenmesini ve onları yok etmesini sağlar. T hücreler ise vücuda zarar vermeye çalışan istilacılarla savaşan askerlere benzer. B lenfositler yabancı maddelerin yüzeyindeki ‘antijen’ denilen maddeleri tanıyan ‘antikor’lar salgılar. Bunlar, vücuda aynı organizma yeniden girerse onun savunma sistemi tarafınca tanınmasını sağlar. Bunların yok edilmesi için T hücreleri göreve çağırır. Bağışıklık sisteminin bu düzenine yardımcı olan en önemli etmenlerden biri uykudur. Uyku enfeksiyondan korur Merkezi sinir sistemi, uyku ve bağışıklık sistemi arasında birbirlerini etkileyen bir ilişki vardır. Bu ilişkinin bilinmesi, ateşli dönemin değişik evrelerindeki komaya yakın şuur kaybı ve yorgunluğundan ilk kez bahseden Aristotle’a (MÖ: 384–322) dek uzanır. Élie Metchnikoff ise 1800’lerin sonuna doğru bakterilerin iltihabi reaksiyonu tetikleyen maddeler salgıladığını bulmuştur. Kuniomi Ishimori, 1909’da bu maddelerin uykunun düzenlenmesinde rolü olduğunu öne sürmüştür. James Krueger, 1970’lerde ‘uyku getiren faktör S’yi, 1980’lerde IL-1 isimli maddenin yavaş dalga uykusunu başlattığını göstermiştir. Daha sonra enfeksiyon sırasında artan uyku halinin, iyileşme sürecini hızlandırdığı, dolayısıyla enfeksiyon sırasında uykunun kişi için koruyucu olduğu gösterilmiştir. Zira enfeksiyon sırasında enerji ihtiyacı da artar. Uykunun bir fonksiyonunun da bağışıklık sistemini desteklemesi olduğu kabul edilir.
Uyku bağışıklık sistemini nasıl etkiler?

Daha sonra enfeksiyon sırasında artan uyku halinin, iyileşme sürecini hızlandırdığı, dolayısıyla enfeksiyon sırasında uykunun kişi için koruyucu olduğu gösterilmiştir. Zira enfeksiyon sırasında enerji ihtiyacı da artar. Uykunun bir fonksiyonunun da bağışıklık sistemini desteklemesi olduğu kabul edilir. Uyku bu eksende ilerler Uyku, ‘Hipotalamus-Pituiter-Adrenal (HPA) Ekseni’ ve ‘Sempatik Sinir Sistemi’ üzerindeki etkileri ile bağışıklık sistemini etkiler. Gecenin erken saatlerinde, 24 saatlik HPA ekseninin aktivitesi (minimum kortizol seviyesi ve artan antiviral yanıt) minimum düzeydedir. İlerleyen saatlerde hızlı göz hareketleri safhası ile HPA ekseni aktivitesinde artış meydana gelir. Bu aktivite maksimum noktaya ulaştığında, sabah uyanma gerçekleşir. Uyku normal değilse bağışıklık düşer Uyku bozukluğunda ise HPA ekseninde tekrarlayıcı veya devamlı aktivasyon görülür. HPA ekseni sürekli aktive olursa inflamasyon (iltihap) artışına zemin hazırlanmış olur. Bağışıklık sistemi hücreleri de ortamda artan kortizole direnç gösterir hale gelir. Adı ‘sempatik’ ama… Uykunun başlaması ile sempatik sinir sistemi aktivitesinde düşüş olur, inflamasyon yanıtı baskılanır ve virüslere karşı vücudun bağışıklık yanıtı artar. Uykusuzluk söz konusu olduğundaysa sempatik sinir sisteminde düşüşün aksine artış görülür. Sempatik sinir sisteminin aktivitesinin arttığı durumlarda, yukarıdaki olumlu durumların tam tersi gerçekleşir. Ayrıca doğal öldürücü T hücreleri,NEU(nötrofil)ve monosit gibi bağışıklık sisteminin bazı hücrelerinin vücuttaki dağılımı da değişir.
Uyku bağışıklık sistemini nasıl etkiler?

Sempatik sinir sisteminin aktivitesinin arttığı durumlarda, yukarıdaki olumlu durumların tam tersi gerçekleşir. Ayrıca doğal öldürücü T hücreleri,NEU(nötrofil)ve monosit gibi bağışıklık sisteminin bazı hücrelerinin vücuttaki dağılımı da değişir. Uyku ve inflamasyon ilişkisi Hayvan ve insanlarda yapılan uyku çalışmalarıyla, önemli tespitler yapılmıştır. Örneğin, gece uykusunun IL-6 denilen maddenin seviyesini arttırdığı, bunun da monosit denilen bir kan hücresinden TNF denilen maddeyi salgılattığı,uykusuzlukdurumunda hem IL-6 hem de TNF maddesinin azaldığı gösterilmiştir. Uykunun değişik evrelerinde inflamatuar madde aktivitesinin de farklılık gösterdiği saptanmıştır. Uyku, azalmış metabolik ihtiyacın olduğu bir dönemdir. Gecenin ilerleyen saatlerindeki uykunun arttırdığı inflamatuar aktivite, kişiyi olası yaralanma ve takiben gelişebilecek inflamasyonun olabileceği ‘ertesi güne’ hazırlar. Uyku bozukluğu bu hastalıklara götürebilir Uykuda hücresel düzeyde bir tehdit oluştuğunda, uyku süresi uzar ve savunma sistemi güçlendirilir. Merkezi sinir sistemi tarafınca algılanan bu tehdit, günlerce, haftalarca veya daha da uzun sürerse uyku bozulur. Bu da iltihabi reaksiyonda değişime neden olur. Bu reaksiyonun belirteçleri gece değil, gündüz artar ve gün boyunca devam eder. Araştırmalarda uzun süren inflamasyonun depresyon, bazı kanserler, kardiyovasküler hastalıklar ve Alzheimer hastalığı gibi bunama süreçlerinde önemli rol oynadığı gösterilmiştir. Uyku bozukluğunun, inflamasyon üzerindeki etkisi cinsiyet, yaş, vücut kitle indeksi ve fiziki aktivite gibi faktörlere göre değişebilir.
Uyku bağışıklık sistemini nasıl etkiler?

Araştırmalarda uzun süren inflamasyonun depresyon, bazı kanserler, kardiyovasküler hastalıklar ve Alzheimer hastalığı gibi bunama süreçlerinde önemli rol oynadığı gösterilmiştir. Uyku bozukluğunun, inflamasyon üzerindeki etkisi cinsiyet, yaş, vücut kitle indeksi ve fiziki aktivite gibi faktörlere göre değişebilir. Aşı yapıldığı gece uykusuz kalmayın Gece uykusu sırasında, antijen sunan hücreler ve T hücreler dolaşımdan lenf düğümlerine geçer. Uyku sırasında bağışıklık sistemi savunmada bekler. Bazı çalışmalarda aşının (grip, hepatit A ve B, menenjit C aşıları) yapıldığı günün gecesinde uykusuz kalmanın, aşıya karşı antikor yanıtı oluşmasını azaltabileceği ve bunun etkilerinin 1 yıla kadar uzayabileceği gösterilmiştir. Az uyku enfeksiyon riskini artırır Gece 5 ve 6 saatten az uyumanın sırasıyla zatürre ve soğuk algınlığı riskini arttırdığı saptanmıştır. Sürekli gece 5 saatten az uyuduğunu bildiren 23 bin erişkinle yapılan bir çalışmada, son 30 gün içindeki soğuk algınlığı veya enfeksiyon olasılığının arttığı bildirilmiştir. Tek bir çalışma, gece 9 saatten fazla uykunun da zatürre riskini arttırdığını göstermiştir. Ancak bu konuda hala aydınlatılması gereken bazı noktalar vardır. Enfeksiyon uykuyu böyle etkiler Bir araştırmada, virüslerin neden oldukları soğuk algınlığının şiddetini arttırarak uyku bozduğu bilgisi yer alır. Bakterilerde ise hızlı göz hareketlerinin olmadığı uyku süresinde önce artış, ardından azalma görülür. Bu iki yanıt, bakteriyle karşılaşmanın şekli ve süresine bağlanır. Bakterinin iltihabi reaksiyon yaratmayan parçalarıyla vücuda girişinin, uyku üzerindeki etkisi ile virüslerin uyku üzerindeki etkisi benzerdir.