Mrsailiek/shan-dataset huggingface dataset:
ဝၢၼ်ႈꧡိၼ်ႇၵူး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈꧡိၼ်ႇၵူး (ဆင်ကူးရွာ၊ Sinku) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမႄးတေႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈဢူၵ်ႉၽူဝ်ႇမေႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈဢူၵ်ႉၽူဝ်ႇမေႃႇ (အုပ်ဖိုမော်ရွာ၊ Okehpomaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမႄးတေႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈမႄးတေႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈမႄးတေႃး (မဲတောရွာ၊ Metaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမႄးတေႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၷျူဝ်းတွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈၷျူဝ်းတွင်ႇ (ဂျိုးတောင်ရွာ၊ Gyoetaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမိၼ်းၷုတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈပျိၼ်ႇဝုၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈပျိၼ်ႇဝုၼ်း (ပြင်ဝန်းရွာ၊ Pyinwun) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမိၼ်းၷုတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈမိၼ်းၷုတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈမိၼ်းၷုတ်ႉ (မင်းဂုတ်ရွာ၊ Mingoke) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမိၼ်းၷုတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈပႄးယႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈပႄးယႃႇ (ပဲယာရွာ၊ Peyar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၺွင်ႇꧤီး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈဢၺိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈဢၺိၼ်း (အညင်းရွာ၊ Ahnyin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၺွင်ႇꧤီး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇꧤီး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇꧤီး (ညောင်ဘီးရွာ၊ Nyaungbee) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၺွင်ႇꧤီး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၵႃးယႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈၵႃးယႃး (ကားယားရွာ၊ Karyar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၸၶၢၼ်းတိတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈတွင်ႇပျူဝ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈတွင်ႇပျူဝ်ႇ (တောင်ပြိုရွာ၊ Taungpyo) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၸၶၢၼ်းတိတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈပိၼ်ႇပႂႃးဢေႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈပိၼ်ႇပႂႃးဢေႃႇ (ပင်ပွားအော်ရွာ၊ Pinpwaraw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၸၶၢၼ်းတိတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈယႃႇၵျေႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈယႃႇၵျေႃႇ (ရာကျော်ရွာ၊ Yarkyaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၸၶၢၼ်းတိတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈယႃႇၵျေႃႇတႄးတၢၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈယႃႇၵျေႃႇတႄးတၢၼ်း (ရာကျော်သဲတန်းရွာ၊ Yarkyawtheatan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၸၶၢၼ်းတိတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈယိၼ်ႇၵၢၼ်းဢေႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈယိၼ်ႇၵၢၼ်းဢေႃႇ (ရင်ကန်းအော်ရွာ၊ Yinkanaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၸၶၢၼ်းတိတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈဝႃးဢေႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈဝႃးဢေႃႇ (ဝါးအော်ရွာ၊ Waraw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၸၶၢၼ်းတိတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၸၶၢၼ်းတိတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈၸၶၢၼ်းတိတ်ႉ (စခန်းသစ်ရွာ၊ Sakhanthit) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၸၶၢၼ်းတိတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ၼႃႈလိၼ်ဝဵင်းလူင်
ၼႃႈလိၼ်ဝဵင်းလူင် ၼႆႉပဵၼ်တီႈယူႇၵူၼ်းဢၼ်မီးႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၼမ်လႄႈ မီးလွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈၶွင်သိုင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉဢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႃႈလိၼ်ဝဵင်းလူင်ၸိူဝ်းၼႆႉတႄႇတၢင်ႈလူၺ်ႈလွင်ႈႁဵတ်းပဵၼ်ဝဵင်းလူင် လႄႈ ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၶဝ် ၸႅၵ်ႇၽႄၸိူဝ်းၼၼ်ႉမိူၼ်ၼင်ႇ ဝဵင်းလူင်၊ ဝဵင်းဢွၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းလူင် ဢမ်ႇၼၼ် ၶႅပ်ႇဝဵင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼ်ႂးလွင်ႈႁဵတ်းဝဵင်းလူင်ၼၼ်ႉ၊ ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ "ၼႃႈလိၼ်ဝဵင်းလူင်" ၼၼ်ႉပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်တၢင်း ၼႃႈလိၼ်ဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇ မိူၼ်ၼင်ႇ ဝၢၼ်ႈလႄႈ ဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇ၊ တီႈၼ်ႂးပၢႆးတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းဝဵင်းလူင် ဢမ်ႇၼၼ် ပၢႆးလႅင်ၶိူဝ်းၵူၼ်းဝဵင်းလူင်ၼၼ်ႉ မၼ်းၵႆႉပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်တၢင်း သိုင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉသၽႃႇဝၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇ
ၵမ်ႈၼမ်တႄႉ ၼႃႈလိၼ်ဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် ၼႃႈလိၼ်ဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်ဢၼ်မီးၽၢႆႇၼွၵ်ႈဝဵင်းလႄႈ ဝဵင်းလူင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႃႈလိၼ်ဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းဢေႇလႄႈ တီႈယူႇတၼ်းသဝ်းဢေႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႃႈလိၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈလႄႈ ၼႃႈလိၼ်ဢၼ်မီးပႃႇထိူၼ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵမ်ႈၼမ်မွၵ်ႇၼႄဝႆႉမိူၼ်ၼင်ႇ ဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇ လႄႈ ၼႃႈလိၼ်တၢင်ႇၸိူဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၶိုၼ်ႈယ်ႂႇဢၼ်ထၢင်ႇၸႅင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိုင်ႈမိူင်းဢၼ်ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ မီးၶေႃႈပိုတ်ႇတီႈပွင်ႇဢၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ၶွင် ဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇတွၼ်ႈတႃႇ တၢင်းယိူင်းဢၢၼ်းၽၢႆႇသဵၼ်ႈမၢႆလႄႈ ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈတူင်းၿျႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈတူင်းၿျႄး (တုံးဗြဲရွာ၊ Tonebye) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတေႃးပျႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈပဝတ်ႉၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈပဝတ်ႉၵျီး (ပဝတ်ကြီးရွာ၊ Pawutgyi) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတေႃးပျႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈပၢၼ်းꩡိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈပၢၼ်းꩡိၼ်ႇ (ပန်းဇင်ရွာ၊ Panzin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတေႃးပျႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၽၼတ်ႉၵျုၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈၽၼတ်ႉၵျုၼ်း (ဖိနပ်ကျွန်းရွာ၊ Hpanatkyun) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတေႃးပျႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၽျၢၼ်ႇဢေႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈၽျၢၼ်ႇဢေႃႇ (ဖျံအော်ရွာ၊ Hpyanaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတေႃးပျႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈမိၼ်းၶွင်းꧡေး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈမိၼ်းၶွင်းꧡေး (မင်းခေါင်းဆေးရွာ၊ Minkhaungsay) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတေႃးပျႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈယေႇပျေႉဢေႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်း
ဝၢၼ်ႈယေႇပျေႉဢေႃႇ (ရေပြည့်အော်ရွာ၊ Yaepyaytaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတေႃးပျႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈသျၢၼ်းငႄႇ (ပဝတ်ႉငႄႇ)၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈသျၢၼ်းငႄႇ (ပဝတ်ႉငႄႇ) (ရှမ်းငယ် (ခ) ပဝတ်ငယ်ရွာ၊ Shannge(Pawutnge)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတေႃးပျႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈႁိၼ်းပူၵ်ႉၵျုၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈႁိၼ်းပူၵ်ႉၵျုၼ်း (ဟင်းပုပ်ကျွန်းရွာ၊ Hinpokekyun) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတေႃးပျႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈတေႃးပျႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈတေႃးပျႃး (တောပြားရွာ၊ Tawpyar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတေႃးပျႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈတယိၼ်ႇၵၢၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈတယိၼ်ႇၵၢၼ်း (သရင်ကန်းရွာ၊ Thayinkan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတၢၼ်ႇတူၵ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈတၢၼ်ႇတူၵ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈတၢၼ်ႇတူၵ်ႉ (သန္တုတ်ရွာ၊ Thantoke) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတၢၼ်ႇတူၵ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၶျူင်ႇၶျိၼ်း၊ ဢတႂိၼ်းၵျီး၊ ꧡိၼ်ႇၽၢၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈၶျူင်ႇၶျိၼ်း၊ ဢတႂိၼ်းၵျီး၊ ꧡိၼ်ႇၽၢၼ်း (ခြုံချင်း၊ အတွင်းကြီး၊ ဆင်ဖန်းရွာ၊ Chonchin / Ahtwingyi / Sinhpan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဝႃႇယိတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈယႃႇႁုတၢၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈယႃႇႁုတၢၼ်း (ရာဟုတန်းရွာ၊ Yarhutan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဝႃႇယိတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈဝႃႇယိတ်ႉၵယိၼ်ႇၸု၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈဝႃႇယိတ်ႉၵယိၼ်ႇၸု (ဝါရစ်ကရင်စုရွာ၊ Waryitkayinsu) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဝႃႇယိတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈဝႃႇယိတ်ႉမျၢၼ်ႇမႃႇၸု၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈဝႃႇယိတ်ႉမျၢၼ်ႇမႃႇၸု (ဝါရစ်မြန်မာစုရွာ၊ Waryitmyanmarsu) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဝႃႇယိတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈတထႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈတထႃႇ (သထာရွာ၊ Thahtar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဝႃႇယိတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈသပျေႇပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈသပျေႇပိၼ်ႇ (သပြေပင်ရွာ၊ Thapyaypin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဝႃႇယိတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈဢၺိၼ်းငူၵ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈဢၺိၼ်းငူၵ်ႉ (အညင်းငုတ်ရွာ၊ Ahnyinngoke) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဝႃႇယိတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၵျႃးၵၢႆႉၶျွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈၵျႃးၵၢႆႉၶျွင်း (ကျားကိုက်ချောင်းရွာ၊ Hlawtawchaung, Gananaw, Taungpyo, Kyarkaikchaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယေႇၵၢၼ်ႇတွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉၸိုဝ်ႈပႅၵ်ႇလၢႆလၢႆဢၼ် လေႃႇတေႃႇၶျွင်း/ၵꧣၢၼ်းဢေႃႇ/တွင်ႇပျူဝ်ႇ/ၵျႃးၵၢႆႉၶျွင်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၵလဵင်ႇꧤႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈၵလဵင်ႇꧤႄး (ကလိန်ဘဲရွာ၊ Kaleinbe) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယေႇၵၢၼ်ႇတွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ၵၢၼ်ႈၶမ်းသၢင်ႇသၢမ်
ၵၢၼ်ၼႂ်းၸူဝ်ႈပၢၼ်.
ၵၢၼ်ႁဵၼ်း - လႆႈတႄႇသွၼ်လိၵ်ႈ ၵႃႈတီႈႁူင်းႁဵၼ်းၼိူဝ်ၵွင်း၊ ဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း (ႁူင်းႁဵၼ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈ) တၼ်းႁွတ်ႈထိုင်ၸၼ်ႉသီႇ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဢူႈၸဝ်ႈၵျေးၸူး ၸပ်းတၢင်းပဵၼ် ဢမ်ႇယူႇလီၼႃႇဢႃးလးလႄႈ လႆႈဢွၵ်ႇႁူင်းႁဵၼ်းပႅတ်ႈယဝ်ႉ။ 
ၶိုၼ်ႈပဵၼ်သၢင်ႇ - မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1300 ၼၼ်ႉ ၵျွင်းလူင်ၸဝ်ႈသင်ႇၶႃႇၽႆၢႇၵျွင်းလွႆၸေႃးတိၸိုင် လႆႈလုၵ်ႉဢဝ်တီႈပၢင်ၼိမ်မၢၵ်ႇဝၢဝ်းသေ ၶႆၢႉမိူဝ်းပူၵ်းသဝ်းတီႈလွႆၶိူဝ်း၊ ပဵၼ်ပၢၼ်ၽုင်းၵျီးၸဝ်ႈသုၼၼ်ႇတႃႇ(ပၢင်ၼိမ်) ပဵၼ်တူၼ်မထေႇၵွၼ်းၵျွင်း။ ၼႂ်းပီၼၼ်ႉၵမ်းလဵဝ် လႆႈႁပ်ႉဢဝ်သၢင်ႇလွင်းတင်းလႆၢလႄႈ သၢမ်(ၵၢၼ်ႈၶမ်း)ၼႆႉၵေႃႈ လႆႈၶိုၼ်ႈႁဵတ်းသၢင်ႇလွင်း၊ ပဵၼ်သၢင်ႇသႃႇမၼေႇတီႈၵျွင်းလင်ၼိူဝ် လွႆၶိူဝ်း၊ လႆႈၸိုဝ်ႈၸဝ်ႈသၢင်ႇဝႃႈ သေႃးၸေႇယ ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႃႈၵၢၼ်ၽႆၢႇၽိင်ႈလိၵ်ႈလႆၢး - ၽွင်းတိုၵ်ႉယူႇၼိူဝ်ၵျွင်း ပဵၼ်သၢင်ႇယူႇၼၼ်ႉ ၽႆၢႇလိၵ်ႈဢွၼ်ႇလိၵ်ႈလူင်ၸိုင် လႆႈၽိုၵ်းတႅမ်ႈၽိုၵ်းလူဢဝ်တီႈၸဝ်ႈၸၢင်းၵိတ်တိထမ်ႇမ မိူင်းႁွမ် (ဝႆၢးမႃး ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၽုင်းၵျီးၸဝ်ႈမိူင်းႁွမ်)သေ၊ ၽွင်းဢႃႇယုလႆႈသိပ်းႁူၵ်းၼၼ်ႉ လႆႈတႄႇတႅင်ႇတႅမ်ႈဢွၵ်ႇတူၺ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈလင်ႇၵႃႇလူင်တြႃးၸဝ်ႈမူႇၼိုင်ႈဝႃႈၼႆ။ ထိုင်မိူဝ်ႈဢႃႇယုလႆႈသိပ်းၸဵတ်း ပၢၼ်ၵျွင်းလွႆၶိူဝ်းလင်တႂ်ႈၼၼ်ႉ ၸင်ႇၶိုၼ်းထၢၵ်ႈလူင်းၵျွင်းသေ သိုပ်ႇတူင်ႉၼိုင်ၽႆၢႇလိၵ်ႈလႆၢး ၽိင်ႈငႄႈ ၽႃႇသႃႇ သႃႇသၼႃႇဝႆႉတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ 
မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်း - လုင်းၵၢၼ်ႈၶမ်းသၢင်ႇသၢမ်တႄႇမုင်ႉႁေႃႁိူၼ်းၸွမ်းၼႆၢးလွႆယွတ်ႈၶမ်းသႃႇဢေး၊ မီးလုၵ်ႈလၢင်းႁူမ်ႈၵၼ်ၸဵတ်းၵေႃႉယဝ်ႉ။ 
သဵၼ်ႈမႆၢၽိုၼ်လိၵ်ႈ ဢၼ်လုင်းၵၢၼ်ႈၶမ်း သၢင်ႇသၢမ် တႅမ်ႈဝႆႉ.
 - ၼိပ်ပုၼၻီပၼီ
 - တြိသုၶၻီပၼီ
 - သေႃတႃပတ်တိမၵ်ၵၵထႃ
 - ၸတုသၸ်ၸၻီပၼီ
 - ၵတတ်တႃၵမ်ဝတ်ထု
 - သိပ်းၸၢတ်ႈ
 - ဢၼႃၵသိၼ် မိလိၼ်တ
 - သတ်တထၼ ၶူဝ်းၶွင်တႆးၸဵတ်းပိူင် - ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉၵႂၢမ်းလင်ႇၵႃႇလူင်
 - ၶဵဝ်ၶမ်းမဵတ်တႃၼမ် ဢပုမ်ႇၶၢဝ်းယၢမ်းၵတ်း (ၸိူင်း)
 - ႁၵ်ႉၽိတ်းမွင်ႇ (ၸိူင်း)
 - ၵေႃႉယူႇလႄႈၵေႃႉၵႂႃႇ ၽႂ်ၶၢၼ်ၸႂ် (ၸိူင်း)
 - မၢဝ်းသႂ်ထွင်ႈၵူင်မိူင်း (ၵႂၢမ်းထုင်ႉမၢဝ်း)
 - ႁူဝ်လူႇပူႇၸၢၼ် (မႆၢ 1 လႄႈ မႆၢ 2)
 - ၼမ်ႉၵႂၢမ်းလိၵ်ႈလႆၢးမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ
 - သႆၢဝၼ်းမိူင်းတႆး
 - ၼၢင်းသႃႇဝႃႇ
 - ၶုၼ်သၢမ်လေႃး ၼၢင်းဢူးပဵမ်ႇ
 - လႅင်းသႂ်ၸႂ်ယဵၼ်
 - ရႃႇၸဝၢင်ႇမိူင်းတႆး
 - တူၼ်ႈမွၵ်ႇယႃႈၵႂၢမ်း
 - လိၵ်ႈမၢၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းလွႆလူင်
 - လွင်ႈၵမ်တၢင်းၵျၢင်းၸေႃးတိ
 - ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇမူႇၸုမ်းၸေႃးတိ
 - ယႃႈၸွမ်ႇၵွမ်ႇ
 - ပပ်ႉပိုတ်ႇတီႈပွင်ႇၶေႃႈၵႂၢမ်းတႆး
 - လွင်ႈၶိူဝ်းၸေႃးတိလႄႈၽိင်ႈၽႃႇသႃႇ
 - တၢင်းၵိၼ်တႆးလႄႈလွင်ႈယူႇလီ
 - ၵိူင်းသႃႇသၼႃႇပႆၢးမၢၼ်ႈၶဝ်ႈမိူင်းတႆး
 - ပိုၼ်းလိၵ်ႈတႆး တူဝ်လိၵ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၵျွၵ်ႉတွင်ႇငႄႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈၵျွၵ်ႉတွင်ႇငႄႇ (ကျောက်တောင်ငယ်ရွာ၊ Kyauktaungnge) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယေႇၵၢၼ်ႇတွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၵျႅတ်ႉၶျွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈၵျႅတ်ႉၶျွင်ႇ (ကြပ်ချောင်ရွာ၊ Kyatchaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယေႇၵၢၼ်ႇတွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈꧡီႇၻူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈꧡီႇၻူင်း (ဆီဒုန်းရွာ၊ Sidung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယေႇၵၢၼ်ႇတွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈမေႃႇယုတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈမေႃႇယုတ်ႉ (မော်ရွတ်ရွာ၊ Mawyut) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယေႇၵၢၼ်ႇတွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈယေႇၵၢၼ်ႇတွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈယေႇၵၢၼ်ႇတွင်ႇ (ရေကန်တောင်ရွာ၊ Yaekantaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယေႇၵၢၼ်ႇတွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈတႄးၶျွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈတႄးၶျွင်း (သဲချောင်းရွာ၊ Theachaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယေႇၵၢၼ်ႇတွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈတႄးၶျွင်းၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈတႄးၶျွင်းၵျီး (သဲချောင်းကြီးရွာ၊ Theachaunggyi) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယေႇၵၢၼ်ႇတွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈဢတႂိၼ်းယေႇဢေး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈဢတႂိၼ်းယေႇဢေး (အတွင်းရေအေးရွာ၊ Ahtwinyaeaye) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယေႇၵၢၼ်ႇတွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈဢပျိၼ်ႇယေႇဢေး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈဢပျိၼ်ႇယေႇဢေး (အပြင်ရေအေးရွာ၊ Ahpyinyaeaye) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယေႇၵၢၼ်ႇတွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၸလုၼ်ႇဢေႃႇၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈၸလုၼ်ႇဢေႃႇၵျီး (စလွန်အော်ကြီးရွာ၊ Salunawgyi) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယေႇမျိတ်ႉၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၸလုၼ်ႇဢေႃႇငႄႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈၸလုၼ်ႇဢေႃႇငႄႇ (စလွန်အော်ငယ်ရွာ၊ Salunawnge) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယေႇမျိတ်ႉၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈꩡယေႃႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈꩡယေႃႉ (ဇယော့ရွာ၊ Zayawt) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယေႇမျိတ်ႉၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈတႃလပၢႆး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈတႃလပၢႆး (တာလပိုင်းရွာ၊ Tarlapaing) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယေႇမျိတ်ႉၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈတွင်ႇငႄႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈတွင်ႇငႄႇ (တောင်ငယ်ရွာ၊ Taungnge) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယေႇမျိတ်ႉၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၻူင်းၵမႃႇၶျွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈၻူင်းၵမႃႇၶျွင်း (ဒုံးကမာချောင်းရွာ၊ Donekamarchaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယေႇမျိတ်ႉၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၻူင်းပလႄးဢေႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈၻူင်းပလႄးဢေႃႇ (ဒုံးပလဲအော်ရွာ၊ Donepaleaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယေႇမျိတ်ႉၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈမꧡၢၼ်းဢေႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈမꧡၢၼ်းဢေႃႇ (မဆန်းအော်ရွာ၊ Masanaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယေႇမျိတ်ႉၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈမၼွႆႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈမၼွႆႇ (မနွယ်ရွာ၊ Manwe) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယေႇမျိတ်ႉၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈမီးၵျွင်းဢေႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈမီးၵျွင်းဢေႃႇ (မီးကျောင်းအော်ရွာ၊ Meekyaungaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယေႇမျိတ်ႉၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈမီးၸဵင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈမီးၸဵင်း (မီးစိမ်းရွာ၊ Meesein) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယေႇမျိတ်ႉၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈလဢႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈလဢႄး (လအဲရွာ၊ Laae) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယေႇမျိတ်ႉၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈလိၼ်းၼူဝ်ႉၶျွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈလိၼ်းၼူဝ်ႉၶျွင်း (လင်းနို့ချောင်းရွာ၊ Linnoetchaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယေႇမျိတ်ႉၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈလဵၵ်ႉဢုတွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈလဵၵ်ႉဢုတွင်ႇ (လိပ်ဥတောင်ရွာ၊ Leikutaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယေႇမျိတ်ႉၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈယေႇၶျူဝ်ႇၶျွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈယေႇၶျူဝ်ႇၶျွင်း (ရေချိုချောင်းရွာ၊ Yaechochaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယေႇမျိတ်ႉၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈတႄးတၢၼ်းၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈတႄးတၢၼ်းၵျီး (သဲတန်းကြီးရွာ၊ Theatankyi) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယေႇမျိတ်ႉၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈယေႇမျိတ်ႉၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈယေႇမျိတ်ႉၵျီး / ဝႃႇၶျွင်း (ရေမြစ်ကြီး / ဝါချောင်းရွာ၊ Yaemyitgyi/Warchaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယေႇမျိတ်ႉၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈတွင်ႇပု၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈတွင်ႇပု (တောင်ပုရွာ၊ Taungpu) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇꩡေးၵမိ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈယေႇထႂႅတ်ႉတွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈယေႇထႂႅတ်ႉတွင်ႇ (ရေထွက်တောင်ရွာ၊ Yaehtwettaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇꩡေးၵမိ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈသူၺ်ႇၻူး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈသူၺ်ႇၻူး (ရွှေဒူးရွာ၊ Shwedu) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇꩡေးၵမိ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈဝႅတ်ႉတူဝ်းပၢၼ်းတွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈဝႅတ်ႉတူဝ်း+ပၢၼ်းတွင်ႇ (ဝက်တိုး+ပန်းတောင်ရွာ၊ Wettoe+Pantaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇꩡေးၵမိ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်းꩡေးၵမိ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု
ဝၢၼ်ႈꩡေးၵမိ (ဇေးကမိရွာ၊ Zaykami) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇꩡေးၵမိ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၵၿျႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး
ဝၢၼ်ႈၵၿျႃႇ (ကဗျာရွာ၊ Kabyar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၻႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈပဝုတ်ႉၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး
ဝၢၼ်ႈပဝုတ်ႉၵူင်း (ပဝတ်ကုန်းရွာ၊ Pawutkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၻႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈမူဝ်ၶိူဝ်း
ၸႃႇတိ.
ၸဝ်ႈမူဝ်ၶိူဝ်း ပဵၼ် ၸႃႇတိ ပွတ်းၵဵင်းလူမ်း မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း။ ၵိူတ်ႇမိူဝ်ႈပီ 1955 ၊ 
ႁၢပ်ႇၵၢၼ်.
ၶဝ်ႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်း ယူႇပွတ်းမိူင်းပဵင်း - ၵဵင်းတုင် ပၢၼ်ၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈဢႃယု 16 ပီ ဝႆၢးမႃး ၶဝ်ႈႁူမ်ႈတပ်ႉသိုၵ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၽွမ်ႉႁူမ်ႈတႆး SURA ဢၼ်ၸဝ်ႈၵွၼ်းၸိူင်း ဢွၼ်ႁူဝ်သေ လႆႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်းၵုမ်းသိုၵ်း ၶဝ်ႈပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပွတ်းမိူင်းပၼ်ႇ ၵဵင်းတွင်း မိူင်းၼႆၢး ၶူဝ်လမ် လႆၢးၶႃႈ ၵေးသီး မိူင်းၵိုင် ၸိူဝ်းၼႆႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းတႆး MTA ၼၼ်ႉ လႆႈၶဝ်ႈပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းဝ တီႈလွႆလၢင်း ၶၢဝ်းတၢင်းႁိုင်လၢႆလႆၢပီ ထိုင်တီႈတိူဝ်ႉမၢတ်ႇၸဵပ်းတီႈၶႃ ဢမ်ႇပႆလႆႈလီလႄႈ လႆႈၵိုတ်းလိုဝ်ႈ ယူႇဝႆႉတီႈမိူင်းထႃး တေႃႇၶုၼ်သႃႇ MTA ဝၢင်းၶိူင်ႈၵႂႃႇမိူဝ်ႈပီ 1996။
ပုၼ်ႈၽွၼ်း.
မိူဝ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈ ယူႇၼႂ်းၸုမ်းသိုၵ်းပၢၼ် SURA လႄႈ MTA ၼၼ်ႉ ယၢမ်ႈလႆႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း တူင်ႉၼိုင်ၵၢၼ်သိုၵ်း ယူႇႁူမ်ႈၽူႈမီးၸိုဝ်ႈသဵင်ၶဝ်လႆၢၸဝ်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်း ၸဝ်ႈၵၢၼ်းယွတ်ႈ ၸဝ်ႈၸႆၢးယီႈ ၸဝ်ႈမႁႃႇၵျႃႇ ၸဝ်ႈၸႆၢးလူႇ (ၸဝ်ႈလႅင်းသႂ်) လႄႈယၢမ်ႈယူႇၼႂ်းတပ်ႉၸုမ်း ၸဝ်ႈၵၼ်းၸဵတ်း မႃးယူႇယဝ်ႉ။
ဝၢႆးဝၢင်းၶိူင်ႈ.
ဝႆၢးၶုၼ်သႃႇ MTA ဝၢင်းၶိူင်ႈယဝ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈယူႇပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ႁဵတ်းၵၢၼ်ၵႃႉၶႆၢယူႇသဝ်းၵႂႃႇမႃးပွတ်းၼမ်ႉၸၢင် လၢင်းၶိူဝ်း မိူင်းပၼ်ႇ မိူင်းတူၼ် လႄႈလႆႈထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တိၺွပ်းယွၼ်ႉသွၵ်ႈႁၼ်ၶူဝ်းၽိတ်း ၼႂ်းၵႃးမၼ်းၸဝ်ႈၶီႇလႄႈလႆႈၶၢမ်ႇတူၵ်းၶွၵ်ႈမၢၼ်ႈႁိုင် 10 ပီပႆၢ ။
ဝႆၢးဢွၵ်ႇၶွၵ်ႈမၢၼ်ႈမႃး ၼႂ်းပီ 2010 လႆႈၶိုၼ်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ၸုမ်းသိုၵ်းၵူၼ်းမိူင်း (ပိတုၸိတ်ႉ) MTA မၢၵ်ႇၵႅင်း ဢၼ်ၸဝ်ႈလႅင်းသႂ် ဢွၼ်ႁူဝ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၸၼ်ႉၸဝ်ႈႁၢၼ် ႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်းယူႇၾႆၢႇဢုပ်ႇပိူင်ႇ ၾႆၢႇတႅပ်းတတ်းတြႃး 
ၸဝ်ႈမူဝ်ၶိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်း မီးၸႂ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း ပဵၼ်ၵူၼ်းသူင်ပႃးၸႂ် ၵၢၼ်သိုၵ်းတႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈ။ ယူႇၼႂ်းသိုၵ်းၸွမ်းပၵ်းပိူင်သိုၵ်း ႁၢင်ႈႁႅၼ်းတူဝ်ႈတၼ်းတႃႇသေႇ လိူဝ်ၼၼ်ႉၸဝ်ႈၵႆႉလၢတ်ႈ လွင်ႈထွတ်ႈမျၢတ်ႈ 4 ယိူင်ႈ (ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်း ၽႃႇသႃႇ သႃသၼႃႇ) ဢၼ်ပဵၼ်ၶေႃႈလၵ်းၼမ်း ပုၼ်ႈတႃႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ဢၼ်ၸဝ်ႈၵွၼ်းၸိူင်း ၽုၵ်ႇၾင်ၸႂ်မႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။
ပွင်ၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇ.
ၵဵဝ်ႇလွင်ႈၵၢၼ်သႃသၼႃႇ ပႆၢးပၺ်ႇၺႃႇၵေႃႈမၼ်းၸဝ်ႈ လႆႈပဵၼ်ၸဝ်ႈတႃႇၼႁူမ်ႈလူႇတၢၼ်း သၢင်ႈဝတ်ႉ ဝိႁၢၼ်ႇ ၸေႇတီႇ ႁူမ်ႈပဵၼ်ပေႃႈဢွၵ်ႇ ၶၢမ်ႇသၢင်ႇၶၢမ်ႇၸၢင်း လႄႈ ၵမ်ႉၸွႆႈသင်ႇၶ ၵႂႃႇႁဵၼ်းလိၵ်ႈၼွၵ်ႈမိူင်းၸိူဝ်းၼႆႉ မီးတင်းၼမ်ယူႇယဝ်ႉ ။ 
ၵွင်းမူးလူင်ပုတ်ႉထၵႃႇယႃႇ ဝတ်ႉၵုင်းပိၼ်း မိူင်းပၼ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းၸဝ်ႈႁူမ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈတႃႇၼလူင်ၵေႃႉၼိုင်ႈ ၊ ၾႆၢႇၼိုင်ႈ မိူဝ်ႈပၢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈ မၢတ်ႇၸဵပ်းၵိုတ်းလိုဝ်ႈယူႇ မိူင်းထႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ ယၢမ်ႈလႆႈပဵၼ်‌ၸဝ်ႈတႃႇၼ သၢင်ႈလူႇၶူဝ်လႆၶိုၼ်ႈဝတ်ႉၵျွင်းမိူင်းထႃး ဝႆႉမိူဝ်ႈပီ 1993။
သဵင်ႈၵၢမ်ႇသုတ်းမုၼ်.
တေႃႇပေႃးဢမ်ႇယူႇလီလႄႈ လႆႈလုသဵင်ႈၵႂႃႇ တီႈႁူင်းယႃလူင်ထူၼ်းၿူးရီး ၵုင်းထဵပ်ႈ မိူင်းထႆး မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 13.8.2025 ၽွင်းဢႃယု 70 ပီ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈလဵဝ်ၶၢပ်ႈတူဝ် ၸဝ်ႈႁၢၼ်မူဝ်ၶိူဝ်း ဝႆႉတီႈဝတ်ႉသျိၼူဝ်းရသႃရၢမ်းဝေႃးရဝိႁၢရ်ႇ (วัดชีโนรสารามวรวิหาร) ၿၢင်းၵွၵ်ႇၼွႆႉ ၵုင်းထဵပ်ႈ ၊ ဝၼ်းထိ 15 - 17.8.2025 မီးပၢင်ႁေႃးထမ်းတြႃးၵူႈၶမ်ႈ တႄႇၶၢဝ်းယၢမ်း 18.30 မူင်း ၊ ဝၼ်းထိ 18.8.2025 ယၢမ်း 14.00 မူင်း ၸႃႇပၼၽဝ်ၶၢပ်ႈတူဝ်ၸဝ်ႈယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈပဝုတ်ႉၷူင်ႇၺိၼ်းပွႆး၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး
ဝၢၼ်ႈပဝုတ်ႉၷူင်ႇၺိၼ်းပွႆး (ပဝတ်ဂုံညှင်းပွဲရွာ၊ Pawutgonhnyinpwe) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၻႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈလႅတ်ႉပၢၼ်ႇပျိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး
ဝၢၼ်ႈလႅတ်ႉပၢၼ်ႇပျိၼ်ႇ (လက်ပံပြင်ရွာ၊ Letpanpyin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၻႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၵၻႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး
ဝၢၼ်ႈၵၻႄး (ကဒဲရွာ၊ Kade) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၻႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈꧡဵၵ်ႉꧡွႆးဢေႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး
ဝၢၼ်ႈꧡဵၵ်ႉꧡွႆးဢေႃႇ (ဆတ်ဆွဲအော်ရွာ၊ Satsweaaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွၵ်ႉၵႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈရႃႇꩡၵျူဝ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး
ဝၢၼ်ႈရႃႇꩡၵျူဝ်ႇ (ရာဇကြိုရွာ၊ Yarzakyo) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွၵ်ႉၵႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈတၷျႅတ်ႉၵၢၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး
ဝၢၼ်ႈတၷျႅတ်ႉၵၢၼ်း (သဂျက်ကမ်းရွာ၊ Thagyetkan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွၵ်ႉၵႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၵျွၵ်ႉၵႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး
ဝၢၼ်ႈၵျွၵ်ႉၵႃႇ (ကျောက္ကာရွာ၊ Kyaukkar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွၵ်ႉၵႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်ႇမေႃႇၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး
ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်ႇမေႃႇၵျီး (ကံမော်ကြီးရွာ၊ Kanmawgyi) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွၵ်ႉလူင်းၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၵျွၵ်ႉတွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး
ဝၢၼ်ႈၵျွၵ်ႉတွင်ႇ (ကျောက်တောင်ရွာ၊ Kyauktaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွၵ်ႉလူင်းၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၶူႇပူၵ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး
ဝၢၼ်ႈၶူႇပူၵ်ႉ (ခူပုတ်ရွာ၊ Khupoke) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွၵ်ႉလူင်းၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၵျိၼ်းၶျွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး
ဝၢၼ်ႈၵျိၼ်းၶျွင်း (ဂျင်းချောင်းရွာ၊ Gyinchaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွၵ်ႉလူင်းၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇသျိၼ်ႇၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး
ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇသျိၼ်ႇၵူင်း (ညောင်ရှင်ကုန်းရွာ၊ Nyaungshinkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွၵ်ႉလူင်းၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ၼၢၵ်ႈၶၢတ်ႈသၢဝ်းၸဵတ်း
လွင်ႈတူၺ်းလိူၼ်လၢဝ် ၼၢၵ်ႈၶၢတ်ႈၼၼ်ႉ ပူႇမွၼ်ႇၼၢႆးယႃႈတႆးႁဝ်းၵေႃႈ ႁူႉႁၼ် တူၺ်းမႃး လၢႆသိုပ်ႇလၢႆပၢၼ်ယူႇ။ ၼၢၵ်ႈၶၢတ်ႈဢၼ်ဝႃးၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းပႃႇလိ ဢမ်ႇၼၼ် သၵ်ႉၵတ ဢၼ်ဝႃႈ "ၼၵ်ၶတ်တ"ၼၼ်ႉသေ ၸင်ၢတေပဵၼ်မႃး ၼၢၵ်ႈၶၢတ်ႈယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၶေႃႈႁွင်ႉတႆးမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇတႄႉ ႁွင်ႉဝႃႈ လႅင်ႊလၢဝ် သၢဝ်းၸဵတ်း (လႅင်လၢဝ်သၢဝ်းၸဵတ်း) ၼႆယဝ်ႉ။
လႅင်လၢဝ်သၢဝ်းၸဵတ်း.
1။ လၢဝ်မႁၢင်ႁွၼ် <br>
2။ လၢဝ်ၵွၼ်ႈသဝ်ႈ <br>
3။ လၢဝ်ဝီး <br>
4။ လၢဝ်ၶႂၢင် <br>
5။ လၢဝ်ႁူဝ်တိုင် <br>
6။ လၢဝ်ႁၢင်ႈႁိူဝ်း<br>
7။ လၢဝ်ႁိူဝ်ႈတွင်း <br>
8။ လၢဝ်ၶႃပႄ <br>
9။ လၢဝ်ႁူင်းၶဝ်ႈ <br>
10။ လၢဝ်မွၼ်ႉထႆ <br>
11။ လၢဝ်တိၼ်ၽိူၼ်ပႃႈၼႃႈ <br>
12။ လၢဝ်တိၼ်ၽိူၼ်ပႃႈလင် <br>
13။ လၢဝ်တူပ်ႉသွၵ်ႇ <br>
14။ လၢဝ်မူၵ်ႇငင်ႇ <br>
15။ လၢဝ်ၵွၼ်းၾႆးလူင် <br>
16။ လၢဝ်သူၼ်ၽၵ်းၵီး <br>
17။ လၢဝ်သွင်ႇပုၼ်း <br>
18။ လၢဝ်ၼၵႃးၾႃႉၵွၼ်းပုၼ်း <br>
19။ လၢဝ်ၸၢင်ႉၼွႆႉ <br>
20။ လၢဝ်ၸၢင်ႉမွၵ်ႇယႃႈ <br>
21။ လၢဝ်တိၼ်လင်ၸၢင်ႉၼွႆႉ <br>
22။ လၢဝ်ၶႃႊၵိင်ႇ <br>
23။ လၢဝ်သၢႆၵုပ်း <br>
24။ လၢဝ်မႆႉငၢမ်ႈ <br>
25။ လၢဝ်ပိၵ်ႈတၢၼ်ႇ <br>
26။ လၢဝ်ၶဝ်ဝူဝ်း <br>
27။ လၢဝ်မႃၼႆးၶမ်း <br>
ဝၢၼ်ႈတယႅတ်ႉတပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး
ဝၢၼ်ႈတယႅတ်ႉတပိၼ်ႇ (သရက်တပင်ရွာ၊ Thayettapin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွၵ်ႉလူင်းၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈတိၼ်းꧤေႃးယႂႅတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး
ဝၢၼ်ႈတိၼ်းꧤေႃးယႂႅတ်ႉ (သင်္ဘောရွက်ရွာ၊ Thinbawywet) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွၵ်ႉလူင်းၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈဢသျေႉၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး
ဝၢၼ်ႈဢသျေႉၵူင်း (အရှေ့ကုန်းရွာ၊ AshaeGone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွၵ်ႉလူင်းၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၵပတွင်ႇၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး
ဝၢၼ်ႈၵပတွင်ႇၵျီး (ကပတောင်ကြီးရွာ၊ Kapataunggyi) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၸႅတ်ႉတေႃႇယႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး
ဝၢၼ်ႈၸႅတ်ႉတေႃႇယႃႇ (စက်တော်ရာရွာ၊ Settawyar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ယူႇၸွမ်းပၺၢတ်ႈ ယၵ်ႉတူၺ်းပရမၢတ်ႈ
ၵႂၢမ်းၼမ်း.
ၼႂ်းၸၢတ်ႈပၢၼ်ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ တႃႇယူႇသၢင်ႈၵိၼ်သဝ်းၸွမ်းပၺၢတ်ႈၼႆႉ ငၢႆႈယူႇသေတ တႃႇတေႁူႉႁၼ်ၸႅင်ႈလႅင်းလီၼိူဝ်ပၺၢတ်ႈသေ ယၵ်ႉတူၺ်းႁူႉႁၼ်ထိုင် သၽေႃးပရမၢတ်ႈမၢတ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ လူဝ်ႇလႆႈမီးပၺ်ႇၺႃႇဢၼ်လိုၵ်ႉလမ်ႇ ဢၼ်ပွင်ႇၸႂ်ၼိူဝ်ပရၢတ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈႁူႉႁၼ်ၸႅင်ႈလႅင်းလီၼိူဝ်ပၺၢတ်ႈသေ ယၵ်ႉတူၺ်းပရမၢတ်ႈလႆႈယဝ်ႉၼၼ်ႉၵွၼ်ႇ ၸင်ႇတေႁွတ်ႈလႆႈတြႃးတီႈသုင်သုတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းလိၵ်ႈၽိုၼ်ၼၼ်ႉ ၵဝ်ၶႃႈတေသပ်းလႅင်းၼေ လွင်ႈယူႇၸွမ်းပၺၢတ်ႈ လႄႈ ယၵ်ႉတူၺ်းပရမၢတ်ႈၵွႃႇယူႇယဝ်ႉ။
---ယူႇၸွမ်းပၺၢတ်ႈ---.
ပၺၢတ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၶေႃႈၵႂၢမ်း ပၵ်းပိူင် ဢၼ်ၵူၼ်းတၢင်းၼမ် မၵ်းမၼ်ႈၸွမ်းၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈၽႂ်မၼ်းလႄႈ မၢၼ်ႇမႅၼ်ႈဝႆႉသေ ႁဝ်းလႆႈယူႇသဝ်းၸွမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ- ႁိူၼ်း ၵျွင်းၸၵွႃႇ ဢၼ်လႆႈမၵ်းမၼ်ႈ၊တၢင်ႇၸိုဝ်ႈသဵင်တၢင်းသဵင်ႈ၊ ၸၢႆးယိင်းၸၵွႃႇ ဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈ ႁွင်ႉၸွမ်းၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈၽႂ်မၼ်း၊ တေဢမ်ႇလႆႈႁဵတ်းၸိူင်ႉၼၼ်ၸိူင်ၼႆၸၵွႃႇ ပၵ်းပိူင်ဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉလႄႈ ပဵၼ်လွင်ႈမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈ ဢၼ်ၵူၼ်းတၢင်းၼမ် ယွမ်းႁပ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မိူင်းၵဵင်းလိူၼ်
မိူင်းၵဵင်းလိူၼ် (1857 – 1926).
မိူင်းၵဵင်းလိူၼ်ၼႆႉ ဢင်းၵိတ်းႁွင်ႉဝႃႈ [Kenglon] လိူဝ်ၼၼ်ႉ Kyainglun ၼႆၵေႃႉတႅမ်ႈသေ (ၽၢႆႇမၢၼ်ႈတေႉ မိူဝ်ႈဢွၼ် တႅမ်ႈ ကျိုင်းလွန်း ၼႆ မိူဝ်ႈလဵဝ်တေႉ တႅမ်ႈ ကျိုင်းလင်ရွာ) ယၢမ်ႈပဵၼ်ဝဵင်းဢွၼ်ႇဝဵင်းၼိုင်ႈ မီးလွင်ႈဢုပ်ႉပိူင်ႇႁင်းၶေႃ ၼႂ်းမိူင်းတႆး။ 
မိူင်းၵဵင်းလိူၼ်ၼႆႉ ယၢမ်ႈလႆႈယူႇတႂ်ႈၽွင်းငမ်း မိူင်းသႅၼ်ဝီၸၢၼ်း (မိူင်းယႆ)၊ လႆႈလွင်ႈၵွၼ်းၶေႃ တႂ်ႈသႅၼ်ဝီၸၢၼ်း မိူဝ်ႈ 1857။ လႆႈၶၢမ်ႇတၢင်း ၶုၼ်မၢၼ်ႈၶဝ် ၶဝ်ႈၵဝ်ၼဝ်း ၵဵပ်းၶွၼ်ႇမႃး တေႃႇထိုင် 1887ၼီႈ မိူဝ်ႈၶုၼ်ၵူင်းပွင်ႇၶဝ်သုမ်းသိုၵ်းၸူး ဢင်းၵိတ်းၼၼ်ႉသေ မိူင်းတႆးၵေႃႈ လႆႈတူၵ်းလူင်းတႂ်ႈ ၵုမ်းၵမ်းဢင်းၵိတ်းၵႂႃႇ။
မိူဝ်ႈ 1926 ၼၼ်ႉ မိူင်းၵဵင်းလိူၼ် လႆႈၶၢမ်ႇ ဢဝ်ၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈ တႂ်ႈဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းၵေးသီးဝၢၼ်ႈၸၢမ်ၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ 
မိူင်းၵဵင်းလိူၼ်ၼႆႉ မီးၵွင်းမူးၵိုၵ်းပိုၼ်း ၵွင်းမူးၵဵင်းလိူၼ် ၵိုၵ်းဝႆႉလႄႈ ၸိုဝ်ႈၵွင်းမူးလႄႈ ၸိုဝ်ႈမိူင်းၵဵင်းလိူၼ်ၵေႃႈ ၵိုၵ်းၵၼ်ဝႆႉတေႃႇႁၢၼ်ႉၼႆႉ။ 
မိူဝ်ႈလဵဝ် မိူင်းၵဵင်းလိူၼ်ၼႆႉ ၵိုတ်းပဵၼ်ဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇၵူၺ်းယဝ်ႉသေ မီးဝႆႉၽၢႆႇဢွၵ်ႇၵေးသီးဝၢၼ်ႈၸၢမ် ၽၢႆႇႁွင်ႇဝၢၼ်ႈႁႆး ၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းၵႃး မိူင်းသူႈ လႃႈသဵဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မိူင်းၵဵင်းလိူၼ်.
 - ၸိုဝ်ႈဝဵင်း - မိူင်းၵဵင်းလိူၼ်
 - တင်းၵႂၢင်ႈ 1901- 111.3 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ (43.0 လၵ်းပၼ်ႇမူၼ်း)
 - ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း (1901) – 4259
 - လႆႈၵွၼ်းၶေႃတီႈသႅၼ်ဝီၸၢၼ်း - 1857
 - ႁူမ်ႈပွင်းလေႃးၵေးသီးဝၢၼ်ႈၸၢမ် - 1925
ၶုၼ်ဢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းၵဵင်းလိူၼ်.
ၶုၼ်ၸိူဝ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းၵဵင်းလိူၼ်ၼႆႉ ၸႂ်ႉၸိုဝ်ႈမဵဝ်ႉၸႃးၼႆႉယဝ်ႉ။
 - 1857 -1873 ၶုၼ်မွင်ႇပႂၢင်ႉ(ၶုၼ်ပႂၢင်ႉ)
 - 1873 -1874 ၶုၼ်ၼေႃႇၶမ်းဢူး
 - 1874 – 1885 ၶုၼ်တႃႇဝ
 - 1885 – 1888 ၶုၼ်ထွၼ်း
 - 1888 – 1926 ၶုၼ်မိူင်း
ဝၢၼ်ႈတပူဝ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး
ဝၢၼ်ႈတပူဝ်ႇ (တပိုရွာ၊ Tapo) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈၶူးသုၸႃတ
ၸဝ်ႈၶူးသုၸႃတ ၵဵင်းလိူၼ်.
 - ၸိုဝ်ႈ - ၸဝ်ႈၶူး သုၸႃႇတ ႁွမ်ပိုၼ်း
 - ၸႃႇတိ- ဝၢၼ်ႈၵဵင်းလိူၼ်၊ တူင်ႇဝဵင်းၵေးသီးဝၢၼ်ႈၸၢမ်
 - ဢူႈမႄႈ - လုင်းၸၢင်းၵေႃး + ပႃးၸၢင်းတၢၼ်း
 - ပီၵိူတ်ႇ- 25-6-1986
ပီႈၼွင်ႉႁူမ်ႈတွင်ႉ - မီးပီႈၼွင်ႉႁူမ်ႈတွင်ႉ (4)ၵေႃႉ ၸဝ်ႈႁဝ်းပဵၼ်ၵေႃႉလိုၼ်း။
ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈသၢင်ႇ - ႁပ်ႉဢဝ်ပၸ်ၸေးသီႇပိူင် တီႈပေႃႈမႄႈ ဢဝ်ၸဝ်ႈသြႃႇၵုသလ ႁဵတ်းပဵၼ်ဢုပၸ်ႉၸေႇသေ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်သၢင်ႇ တီႈၵျွင်းၵၢင်ၼႃး ၵဵင်းလိူၼ် မိူဝ်ႈပီ -1998
ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸၢင်း - ႁပ်ႉဢဝ်ပၸ်ႉၸေးသီႇပိူင် တီႈလုင်းၸၢင်းထူၺ်းမွင်ႇ + ပႃႈၸၢင်းၺူဝ်ႇ ပွၵ်ႉတႆး ဝဵင်းလွႆၵေႃႇ၊ ယုၵ်ႉဢဝ်ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၶေႇမိၼ်ႇတႃႇၽိပႃႇလ (ဢၵ်ႉၵမႁႃႇၵၼ်ႇထဝႃႇၸၵပၼ်ႇတိတ) ပဵၼ်ဢုပၸ်ႉၸေႇသေ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸၢင်း တီႈၼႂ်းသိမ်ႇၶၼ်ႇတ တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ပုပ်ႉၽႃႇရူင်ႇ ဝဵင်းလွႆၵေႃႇ မိူင်းယၢင်းလႅင် မိူဝ်ႈပီ- 2006
တီႈယၢမ်ႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈ.
1. ၵျွင်းၵၢင်ၼႃး ၵဵင်းလိူၼ်၊ တူင်ႇဝဵင်းၵေးသီးဝၢၼ်ႈၸၢမ်
2. ဝတ်ႉလႅင်းႁၼ်ထမ်း မိူင်းၵၢဝ် တူင်ႇဝဵင်းၵေးသီးဝၢၼ်ႈၸၢမ်
3. တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈမူၺ်ႇတေႃႇ ဝဵင်းၽႃသွင်း မိူင်းယၢင်းလႅင်
4. တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ပုပ်ႉၽႃႇရူင်ႇ ဝဵင်းလွႆၵေႃႇ မိူင်းယၢင်းလႅင်
5. ၸၼ်ႉၸွမ်သႃႇသၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်း ဝဵင်ႈတႃႈလိူဝ်ႇ
6. ၸၼ်ႉၸွမ်ၵေႇလၼီႇယ ဝဵင်းၵူဝ်ႇလမ်ႇပူဝ်ႇ မိူင်းသီႇႁူဝ်ႇ
7. ၸၼ်ႉၸွမ်ႉပုတ်ႉထ လႄႈ ပႃႇလိ ဝဵင်းၵူဝ်ႇလမ်ႇပူဝ်ႇ မိူင်းသီႇႁူဝ်ႇ
ယၢမ်းပႆၶၢဝ်းတၢင်းသီႇႁူဝ်ႇမႃး ပီ2015-2016 ၶၢဝ်းတၢင်းသွင်ပီ။
ၸၼ်ႉလိၵ်ႈ ဢၼ်ၽၢၼ်ႇပူၼ်ႉမႃး.
1. ၸၼ်ႉလူင်ပထမပျၢၼ်ႇ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မျၢၼ်ႇမႃႇ
2. ၸၼ်ႉသꩪ ပၢင်တွပ်ႈလိၵ်ႈပရိယတ်တိသတ်ႉထမ်မပႃႇလ ဝဵင်းပၢင်လူင်
3. ၸုမ်ႈၶူး သႃသၼတၵ်ၵသီလꩪမ်မႃၸရိယ (BA, Buddhism), Manadalay
4. MA in Buddhist Studies, Kelaniya, Sri Lanka.
5. MA in Buddhist Counseling, Kelaniya, Sri Lanka
ၼႃႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇ ဢၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈမႃး.
1. ယၢမ်ႈပဵၼ်ၶူးသွၼ်ၽိင်ႈငႄႈပုတ်ႉထလႄႈ လိၵ်ႈလၢႆးတႆးၶၢဝ်းမႆႈ ဝဵင်းၽၢႆၶုၼ်ႇ (2014)
2. ပဵၼ်ၽူႈတႄႇတင်ႈပၢင်သွၼ်ၽိင်ႈငႄႈပုတ်ႉထလႄႈ လိၵ်ႈလၢႆးတႆး ဢိူင်ႇၵဵင်းလိူၼ် တူင်ႇဝဵင်းၵေးသီး
3. ပွင်သၢင်ႈၼႃႈၵၢၼ် ပိုၼ်ၽႄႈသႃႇသၼႃႇ သၼ်လွႆ မိူင်းၶျၢင်း သွင်ပီ (2013-2014) ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶဝ် ပၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း၊
4. ပိုၼ်ႈၽႄႈသႃႇသၼႃႇ တီႈဝတ်ႉဢွၵ်ႉသၽိူတ်ႉပုတ်ႉထဝိႁႃႇရ မိူင်းသိင်ႇၵပူဝ်ႇ ၶၢဝ်းတၢင်းပႅတ်ႇပီ (2017-2025)
ယၢမ်းလဵဝ် ၸဝ်ႈၶူးသုၸႃႇတႁဝ်း တိုၵ်ႉယူႇသဝ်းဝႆႉ တီႈဝတ်ႉဢွၵ်ႇသၽိူတ်ႇပုတ်ႉထဝိႁႃႇရ မိူင်းၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်းသေ ပိုၼ်ၽႄႈသႃႇသၼႃႇ ပုတ်ႉထၸဝ်ႈယူႇ တီႈမိူင်းၵူဝ်းရီးၸၢၼ်းယူႇ။
ဝၢၼ်ႈတပူဝ်ႇၶျွင်းၽျႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး
ဝၢၼ်ႈတပူဝ်ႇၶျွင်းၽျႃး (တပိုချောင်းဖျားရွာ၊ Tapochaunghpyar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈမီးလွင်ႇၶျွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး
ဝၢၼ်ႈမီးလွင်ႇၶျွင်း (မီးလောင်ချောင်းရွာ၊ Meelaungchaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈတႄးပူင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး
ဝၢၼ်ႈတႄးပူင်ႇ (သဲပုံရွာ၊ Theapon) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၵျႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး
ဝၢၼ်ႈၵျႄး (ကြဲရွာ၊ Kye) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၵလႃးမၶွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး
ဝၢၼ်ႈၵလႃးမၶွင်း (ကုလားမခေါင်းရွာ၊ Kularmakhaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၶၼ်ႇတီႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၼွင်လႅဝ်၊ဢိူင်ႇႁူဝ်ၶၢႆး၊ဝဵင်းမိူင်းၵိုင် 500
ဝၢၼ်ႈၼွင်လႅဝ်ၼႆႉ မီးၽၢႆႇႁွင်ႇဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈ မီးၼႂ်းၵႄႈ ဢိူင်ႇတူင်ႇလၢဝ်း၊ဢိူင်ႇပၢင်ႇၵေႇတု၊ဢိူင်ႇႁမ်းငၢႆးလႄႈဢိိူင်ႇႁူဝ်ၶၢႆး မီးဝႆႉၼိူဝ်လွႆဢွၼ်ႇပဵင်း
ဝဵင်းမိူင်းပွၼ်
ဝဵင်းမိူင်းပွၼ် (pɑ̌ŋ lǒŋ), (မိုင်းပွန်မြို့), (Moengpaun), (Moengpaun) ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းလွႆလႅမ်၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ်၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ။
ဝၢၼ်ႈၽုၺ်း ၸႄႈဝဵင်းၵေးသီး
ဝၢၼ်ႈၽုၺ်းၼႆႉ မီးဢိူင်ႇႁင်းၵူၺ်းလႄႈ လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၽုၺ်းၼႆယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉၽၢႆႇႁွင်ႇဝဵင်းၵေသီး၊ ၵႆၵၼ်မွၵ်ႈ15မိၼိတ်ႉၼႆႉယဝ်ႉ။ ဝၢၼ်ႈၽုၺ်းၼႆႉ လႆႈဝႃႈပဵၼ်ဝၢၼ်ႈဢၼ်ၵႂၢင်ႈယႂ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈသေ မီးဝႆႉသီႇပွၵ်ႉ -ပွၵ်ႉႁွင်ႇ၊ ပွၵ်ႉၸၢၼ်း၊ ပွၵ်ႉဢွၵ်ႇ၊ လႈ ပွၵ်ႉတူၵ်းၼႆယဝ်ႉ။ႁိူၼ်းၵူၼ်းတေမီးယူႇ ပၢၵ်ႇပၢႆယဝ်ႉ။ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမီးၵႃႈႁိုဝ်?
ပိူင်တႅမ်ႈဝွၵ်း
ပိူင်တႅမ်ႈဝွၵ်း.
ဝွၵ်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈ တႃႇႁၢင်ႈၶိူင်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းႁဝ်း၊ တႄႇတီႈမေႃႁၢင်ႈၶိူင်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်း ႁႂ်ႈလဝ်း၊ လီထွမ်ႇ၊ ၶဝ်ႈႁူငၢႆႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ပေႃးမေႃလူင်ႉလႅၼ်ႇ ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇၼမ်မႃးယဝ်ႉၸိုင် တေၸၢင်ႈပဵၼ်မႃး ၽူႈတႅမ်ႈဝွၵ်း၊ မေႃႁွင်ႉၵႂၢမ်းပၢၼ်ၵဝ်ႇ။ ၼႂ်းၽူႈႁွင်ႉၵႂၢမ်းပၢၼ်မႂ်ႇၵေႃႈ တေ ပဵၼ်မႃးၽူႈႁွင်ႉၵႂၢမ်း ႁိပ်ႉႁွပ်ႉလႆႈ။ ဝွၵ်းၼႆႉ ၵူၼ်းပၢၼ်မႂ်ႇ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ဢွၼ်လိုဝ်းလင်ၵၼ် ၼႂ်းtiktokဝႃႈ ၶမ်းၶူမ်း ၼႆယဝ်ႉ။ သင်မေႃဝွၵ်းၸိုင် ဢၼ်သုင်သုတ်း တေၵွႃႇထိုင်လႆႈ မေႃတႅမ်ႈလိၵ်ႈ လင်ႇၵႃႇလူင်၊ မိူၼ်ၶူးမေႃလူင်ၶဝ်ၸဝ်ႈ၊ ၸဝ်ႈလုင်း ၸဝ်ႈၸရေးၵေႃႇမိူင်းႁဝ်းၶဝ် လႆႈ။
ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ တင်းသဵင်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶေႃႈၵႂၢမ်းၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ် ၸၢပ်ႈၵၼ်လူင်ၵွႃႇ တေႃႇပေႃးသုတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မွၵ်ႈတႅမ်ႈဝွၵ်း လႄႈ ၵႂၢမ်းၸၢပ်ႈလႅပ်ႈတႄႉၵေႃႈ မီးယူႇ မိူင်းၽႂ်မိူင်းမၼ်း ၶိူဝ်းၽႂ်ၶိူဝ်းမၼ်းသေတႃႉၵေႃႈ ၾိင်ႈလၢတ်ႈၸၢပ်ႈလႅပ်ႈလူင်ၵွႃႇလႆႈဢၼ်(မိူၼ်ၼင်ႇၵႂၢမ်းတႆးပၢၼ်ၵဝ်ႇတႆးႁဝ်း) ၼႆႉ ၼႂ်းၵမ်ႇၾႃႇၼႆႉ မီးတႆးႁဝ်းၶိူဝ်းလဵဝ်ၵူၺ်း။ တေႃႈၵႂၢမ်းမွၵ်ႇၵႂၢမ်းမႂ် ဢၼ်ဢုပ်ႇမၢဝ်ႇဢုပ်ႇသၢဝ်မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ယင်းပဵၼ်ၵႂၢမ်းဝွၵ်း ၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်။ ပိူဝ်ႈ ၼၼ်လႄႈ ၾိင်ႈဢၼ်လၢတ်ႈၵႂၢမ်းၸၢပ်ႈလႅပ်ႈၼႆႉ သႅၼ်းႁုၼ်ႈမႂ်ႇႁဝ်း လီႁူႉလီမေႃတႄႉꧦ။ သင်ဢမ်ႇတႄႇတီႈမေႃဝွၵ်း မေႃၸၢပ်ႈလႅပ်ႈၼႆႉၸိုင်ဢမ်ႇၶိုၼ်ႈၵွႃႇထိုင်လႆႈၸၼ်ႉသုင် ၼင်ႇဢၼ်လၢတ်ႈမႃးၼၼ်ႉလႆႈ။
ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ႁဝ်းလူတူၺ်း ဝွၵ်းႁူဝ်ၼိုင်ႈ - 
 - ၸိူၵ်ႈလဵၵ်းလူင်
 - တေၶၢတ်ႇငၢႆႈ
 - သင်ၸႂ်တႅၵ်ႇယၢႆႈ ဢွၼ်ႁုၵ်ႉ ။
 - သဵၼ်ႈမႆလၢႆႈ
 - တေၼဵဝ်ၵိုမ်း
 - သင်ၸႂ်ႁူႉပိုၼ်း ဢွၼ်ၽၼ်ႈ - ၼႆႉပဵၼ် ဝွၵ်းၶိုၵ်ႉတွၼ်းလူင် ဢၼ်ၽူႈတႅမ်ႈဝွၵ်းတႆး လုင်းသႅင်ၶမ်းသႃႇ တႅမ်ႈဝႆႉ။ ပႃးဝႆႉ ၼႂ်းပပ်ႉဝွၵ်း ပွတ်းယၢဝ်း ၶၢဝ်းတၢင်း။
လူတူၺ်းထႅင်ႈ ဝွၵ်းထႅင်ႈပုၵ်ႈၼိုင်ႈ -
 - သႅၼ်းႁုၼ်ႈမႂ်ႇ
 - ႁႅင်ႉၶၢတ်ႇယၢၼ်
 - ၵိၼ်ၼွၼ်း ဢမ်ႇဝၢၼ်လႆႈ ။
 - ပၢႆးဝူၼ်ႉၶပ်ႉ
 - ဢမ်ႇၵပ်းသၢၼ်
 - ၶၢၼ်ၸႂ်တိူဝ်းလိူတ်ႇမႆႈ - ၼႆသမ်ႉပဵၼ် ဝွၵ်း ၶိုၵ်ႉတွၼ်း ဢၼ်ၽူႈတႅမ်ႈဝွၵ်း လႅင်းမိူင်း တႅမ်ႈဝႆႉ။ ပႃးဝႆႉၼႂ်းပပ်ႉဝွၵ်း သဵင်ၶူဝ်ၼူၵ်ႉၶၢၵ်ႇ။
ပေႃးၼၼ် တေႁဵတ်းႁိုဝ် ၽိုၵ်းတႅမ်ႈဝွၵ်း.
ႁဝ်းၶႂ်ႈတႄႇ တႅမ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းဝႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈလႆႈ ႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈတႄႇတူၺ်း ဢွၼ်တၢင်းသေၵွၼ်ႇ၊ မိူၼ်ၼင်ႇဝႃႈ ႁဝ်းတႄႇၶေႃႈၵႂၢမ်းဝႃႈ 
တႃႇမွၵ်ႇဢွၼ်ႇ တုမ်ႇမႃးမႂ်ႇ ၼႆလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ၶေႃႈၵႂၢမ်း တေၵွင်ႉၵၼ်ၵွႃႇၼၼ်ႉ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈသုတ်းပဵၼ်တူဝ်ပၢႆ ၶေႃႈၵမ်းလိုၼ်းသုတ်း ဢၼ်ဝႃႈ မႂ်ႇ ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ၊ မႂ်ႇၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၸႂ်ႉဝႆႉ တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈတႆး ဢၼ်ပဵၼ် မ ၵၢင်းၵိင်း ယၵ်းဝႆႉလႄႈ ႁဝ်းတေလႆႈဢဝ်တူဝ်မၼၼ်ႉပႅတ်ႈသေ ႁႃ ၵၢင်းၵိင်း ယၵ်းၼၼ်ႉ မႃးသႂ်ႇသေ သိုပ်ႇၵွႃႇ၊ တေသိုပ်ႇၵွႃႇဝႃႈ လႆႈသႂ်ႇၸႂ် သေလုမ်းလႃး - သႂ်ႇ ၼၼ်ႉ ၵွႃႇၸၢပ်ႈၶိုၼ်း မႂ်ႇ လႄႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းမၼ်း ၵွင်ႉ ၵၼ်လီ။ ဝွၵ်းႁဝ်းလႆႈသွင်ထႅဝ်ယဝ်ႉလႄႈ တႃႇတေသိုပ်ႇၵွႃႇထႅင်ႈ ထႅဝ်ၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ႁဝ်းတေလႆႈဢဝ် လႃးၼၼ်ႉ ပဵၼ်ယႂ်ႇသေ ဢဝ်လၼၼ်ႉပႅတ်ႈ လႄႈ ႁႃမႃး ဢၼ်ပဵၼ် ဢႃ ၸမ်ႈၼႃႈ၊ ႁဝ်းတေဝႃႈ ၵီႈမုၼ်းမႃး ႁၢင်ႈလီႁွမ် ။ ပေႃးႁဵတ်းၸိူင်ႉၼၼ် ထႅဝ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ ထႅဝ်ၼိုင်ႈ သိုပ်ႇၵွႃႇၸိုင် ႁဝ်းတေလႆႈၵွႃႇ ဝွၵ်းပုၵ်ႈၼိုင်ႈႁင်းၵူၺ်းယူႇ။ ပေႃးၼၼ် တေၸၢမ်း သိုပ်ႇတႅမ်ႈတူၺ်း ႁႂ်ႈပဵၼ်ဝွၵ်းႁူဝ်ၼိုင်ႈႁင်းမၼ်း - 
 - တႃႇမွၵ်ႇဢွၼ်ႇ တုမ်ႇမႃးမႂ်ႇ
 - လႆႈသႂ်ႇၸႂ် သေလုမ်းလႃး
 - ၵီႈမုၼ်းမႃး ႁၢင်ႈလီႁွမ်
 - ၽူႈလႆႈလွမ် ထုၵ်ႇၸႂ်ထူၼ်ႈ
 - ၽိုင်ႈမႅင်းမူၼ်ႈ ၸုပ်ႇၼမ်ႉဝၢၼ်
 - မိူၼ်ၸၢတ်ႈပၢၼ် လုၵ်ႈႁဵၼ်းဢွၼ်ႇ
 - ၶူးလႆႈသွၼ်ႇ ဝူၼ်ႉပၼ်ၵႆ
 - လႆႈသႂ်ႇၸႂ်သေ လုမ်းလႃး
 - ပေႃးလႅတ်းမႃး လႄႈ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ
 - ယႃႇလိုမ်းတူၺ်း သႅၼ်းႁုၼ်ႈမႂ်ႇၶိုၼ်းၼႃႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်း ...။
ယုမ်ႇယမ် မၼ်ႈၸႂ်ဝႃႈ တေပဵၼ်တၢင်းၵမ်ႉၸွႆႈ ပုၼ်ႈတႃႇၸိူဝ်း ၶႂ်ႈတႅမ်ႈဝွၵ်းၼၼ်ႉ လႆႈတႄႉꧦယူႇ ၼႆသေ ၶေႃႈလိုၼ်းသုတ်း ယွၼ်းႁႂ်ႈ ၽူႈလူဢၢၼ်ႇ ႁဝ်းၶဝ် မေႃတႅမ်ႈဝွၵ်း မေႃၶမ်းၶူမ်းၵွႃႇ ၵူႈၵေႃႉၵူႈၸဝ်ႈသေၵမ်း ... ။
14 / 12 / 2025
ၽွၼ်းလီ ၽၵ်းမီႇလႅင်
ၽၵ်းမီႇလႅင် ပၼ်ၽွၼ်းလီတင်းၼမ်.
ၽၵ်းမီႇလႅင်ၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းၵိၼ်သၽႃႇဝသေ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉၼႂ်းၸၢဝ်းတၢင်းၵိၼ်ဝၢၼ်မဵဝ်းၼိုင်ႈသေ မီးၽွၼ်းလီယ်ႂႇ လႄႈ ပဵၼ်ယႃႈယႃၼမ်တႄႉတႄႉ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးႁဝ်းႁုင်သုၵ်းယဝ်ႉတႄႉ ၼမ်ႉၵတ်ႉၽၵ်းမီႇလႅင် ဢၼ်ပဵၼ်ယႃႈယႃၼၼ်ႉၵေႃႈ တေၸၢင်ႈႁၢႆလၢႆၵွႃႇၸွမ်းထၢတ်ႈမႆႈၼၼ်ႉပႅတ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ်ၼင်ႇႁိုဝ်တေပဵၼ်ၽွၼ်းလီၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီၵိၼ်ပၼ်ဢၼ်လိပ်း ဢၼ်ပဵၼ်ႁူဝ်သေ သွႆးပဵၼ်ၽၢၵ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵမ်ႈၽွင်ႈသမ်ႉဝူၼ်ႉဝႃႈ ဢၢႆသူပ်းမဵၼ်ၼႆသေ ဢမ်ႇၵိၼ်ၵေႃႈမီး၊ တီႈတေႉမၼ်း ဢၢႆႁိုၼ်းၼႂ်းႁူဝ်မီႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ယႃႈယႃလီယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဢဝ်မိတ်ႈထိူဝ် ၽၵ်းမီႇလႅင်ၼၼ်ႉ ထၢတ်ႈဢၼ်ႁိုၼ်း ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ Allin ၼၼ်ႉတေဢွၵ်ႇမႃး၊ ထၢတ်ႈ Allin ၼႆႉ ပေႃးမၼ်းတိူဝ်ႉၺႃးလူမ်း ဢၼ်ပဵၼ်ထၢတ်ႈ ဢွၵ်ႇသီႇၵျိၼ်ႇယဝ်ႉၼႆ တေယဵၼ်းပဵၼ် Volatile oil သေ တေပဵၼ်ယႃႈလီမႃးယူႇယဝ်ႉ။
ႁႅင်းထၢတ်ႈႁိုၼ်းမီႇလႅင်ၼႆႉ မီးၼမ်ႉၵတ်ႉၸုပ်ႇဢွၵ်ႇပႅတ်ႈ ယၢင်ၼွင် တီႈႁွႆးတုမ်ႇယဵၼ်း ၼႂ်းတွင်ႉ ၼႂ်းတူဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းယူႇလီမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽွင်းႁဝ်းတိုၵ်ႉသွႆးၽၵ်းမီႇလႅင််ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉဢၢႆႁိုၼ်းၽၵ်းမီႇၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ုႈၼမ်ႉတႃ ၼမ်ႉမုၵ်ႈႁဝ်း ၸိုမ်းလႂ်ဢွၵ်ႇမႃး၊ ၼႆႉပဵၼ်ၼမ်ႉၵတ်ႉတၢင်းၶႅၼ်ႇၽၵ်းမီႇလႅင်ယဝ်ႉ။
ၽၵ်းမီႇလႅင်ၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလိူတ်ႈမၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ်ႁဝ်းၶႅင်လႅင်း၊ ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၶဝ် ၶူၼ်ႉၶႂႃႉဝႆႉဝႃႈ ၸိူဝ်းမီးတၢင်းပဵၼ်ႁူဝ်ၸႂ်ၵပ်ႉၶဝ်ၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီၵိၼ်ပၼ်ၼမ်ၼမ်ၼႆယဝ်ႉ။ 
ၽၵ်းမီႇလႅင််ၼႆႉ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၶႆမၼ်းၼႂ်းဢဵၼ်လိူတ်ႈႁဝ်း ယွမ်းလူင်းသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼၵ်းတူဝ် ယွမ်းလူင်းမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီႇလႅင်ၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵိၼ်ၶဝ်ႈဝၢၼ်သေဢမ်ႇၵႃး ပဵၼ်ပႃးယႃႈယႃလီလူင်ၼႆလႄႈ ဢမ်ႇလီလိုမ်းၵိၼၶပၼ်လႃးလႃး။
မီႇလႅင်ၼႆႉ တႄႇဢဝ်မိူဝ်ႈသႂ်ႇသူပ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ လူင်းၵွႃႇၸွမ်းသၢႆႁူင်းၶဝ်ႈသေ သုၵ်ႈလၢင်ႉပၼ် ၶီႈၶႆးၶေႃႇ လႄႈ မူင်ႈမႅင်းၼွၼ်ဢွၼ်ႇ ၸွမ်းသႆႈၼွႆႉ သႆႈလူင်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တေႃႇပေႃးထိုင်ႁူးၽၢႆႈလူင်ၵွႃႇၼႆယဝ်ႉ။ လႄႈ သုၵ်ႈလၢင်ႉပၼ် ၶီႈၶႆးၶေႃႇ ၸွမ်းမၢၵ်ႇၵႅဝ်း ၵျွၵ်ႉၵၢတ်ႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ွ ႁႂ်ႈမူတ်းသႂ်လီသေ ယဵၼ်းပဵၼ်ၼမ်ႉယဵဝ်ႈ သူင်ႇဢွၵ်ႇၵႂႃႇပႅတ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ၼင်ႇႁိုဝ်တေႁေႉၵင်ႈတၢင်းပဵၼ်လိၼၼ်ႉၵေႃႈ လီဢွၼ်ၵၼ် ၵိၼ်ပၼ်ၽၵ်းမီႇလႅင် ၵူႈဝၼ်းယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းပုမ်ပီး ပုမ်တိုင်ႇတူဝ်ၵႂ်ႈ၊ ၵူၼ်းၼိူဝ်ႉၼင်ႁဵဝ်ႇ ယွမ်ႁႅင်ႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပေႃးၵိၼ်ပၼ်မီႇလႅင်ၵူႈဝၼ်းၼႆ ႁၢင်ႈၽၢင်ၼိူဝ်ႉၼင်ၶဝ် တေႁၢင်ႈလီပီးသၢၼ်း ၶွင်ႇလႅင်ၸိုမ်ႉယမ်းသေ ‌လီလူလီတူၺ်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။
လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၵွၢမ်းၵပ်းထုၵ်ႇတႆးမီးဝႆႉထႅင်ႈ-
ၵိၼ်ၽၵ်းမီႇလပ်းလႅင် ထႅင်ႈႁႅင်းၶႅင်ယႃႁိူဝ်ႉ၊
ၼိူဝ်ႉၼင်ၼုမ်ႇလဝ်းလႂ် ႁူဝ်ၸႂ်ၵပ်ႉႁၢႆၵၢင်း၊
ႁူမ်ႈတင်းလွင်ႈၶၢၼ်ၶေႃႇ တွင်ႈလေႃႇၵဵင်ႈမူတ်းသႂ် လီသိူဝ်းၸႂတႄႉယဝ်ႉ။
တူၼ်ၶူးလူင် ၸဝ်ႈမိလိၼ်ၻ
ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ႁူဝ်ပဝ်ႈတူင်ႇဝဵင်း ဢႃယုဝတ်တၼ ရတ်တၺ်ၺူ ဢေႃဝႃၻႃၸရိယ ꧤၻ်ၻၼ်တ မိလိၼ်ၻ ဢၷ်ၷ မႁႃသၻ်ꩪမ်မ ꩡေႃတိၵꩪꩡ ဢၼုၼႃယၵ ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင် သင်ႇၶၸိုင်ႈတႆး ဝိႁၢၼ်ႇဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇၽူဝ်းတေႃႇ ဝဵင်းသီႇပေႃႉ။
ပီႈၼွင်ႉႁူမ်ႈတွင်ႉသၢမ်ၵေႃႉ.
 - လုင်းသၢင်ႇဢေး
 - ၸၢႆးပၢၼ်းဢွင်ႇ
 - ပႃႈၶမ်းသႃႇ။
ၶိုၼ်ႈပဵၼ်သၢင်ႇ.
တီႈၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼၼ်တိယ ၵျွင်းၽၵ်းတူပ်း တူင်ႇဝဵင်းသီႇပေႃႉသေ ႁပ်ႉဢဝ်ပၸ်ၸေးသီႇပိူင်တီႈ ပူႇလွႆဢေႃး + ၼၢႆးၵျွင်းတႅမ်ႇ ဝၢၼ်ႈၼႃးၵႅင်း။ မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1312 ၼီႈ၊ လိူၼ်(6) မႂ်ႇ၊ (11)ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းၽတ်း။ 
ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸၢင်း.
တီႈၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ၽၻ်ၻၼ်တ ပꧣ်ꩦိတႃꧤိꩪ ꩡ၊ ၵျွင်းဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇၽူဝ်းတေႃႇ၊ ဝဵင်းသီႇပေႃႉ၊ ႁဵတ်းဢုပၸ်ႉသေႇ သေႁပ်ႉဢဝ်ပၸ်ၸေးသီႇပိူင် တမ်ႈတီႈ ပူႇၸၢင်းႁိူင်း+ ၼၢႆးၸၢင်း ၸိင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈပၢင်ၼိဝ်ႉ၊ တူင်ႇဝဵင်းသီႇပေႃႉ။
တီႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈထမ်း.
 - ၵျွင်းၽၵ်းတူပ်း တူင်ႇဝဵင်းသီႇပေႃႉ။
 - ၵျွင်းဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇၽူဝ်းတေႃႇ သီႇပေႃႉ။
 - ၵျွင်းၺွင်ႇၼီႇ ဝဵင်းမေႇမဵဝ်ႉ။
 - ၵျွင်းဝိသုတ်ထႃရုင်ႇ ဝဵင်းမေႇမဵဝ်ႉ။
 - ၵျွင်းမိၼ်းၵုၼ်း ဢၼွၵ်ႉပိၼ်ႇ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ။
 - ၵျွင်းဝိသုတ်ထႃရုင်ႇ သူၺ်ႇၵျိၼ်ႇ၊ ဝဵင်းပႁၢၼ်း တိူင်းတႃႈၵုင်ႈ။
 - ၵျွင်းၸၢၼ်း ဝဵင်းမိၼ်းလ တိူင်းပႃႇၵိူဝ်။
ႁပ်ႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းႁဵတ်းသၢင်ႈ ၼႃႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃ.
ဝၢႆးသေတူၼ်ၶူးလူင် မႁႃၼႃယၵ(ၸဝ်ႈဢႃယုႉယၢဝ်း) ၽတ်တၼ်တ လႃၽဝမ်သ ၵျွင်းဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇၽူဝ်းတေႃႇ ဝဵင်းသီႇပေႃႉ လႆႈၶဝ်ႈ ၸၢမ်ႇသူၼ် မၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်းၵႂႃႇသေယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈႁဝ်းသိုပ်ႇပုတ်ႈႁပ်ႉ ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၼႃႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇ ၵူႈဢွင်ႈထႃႇၼ ၼွၵ်ႈဝဵင်း ၼႂ်းဝဵင်း ပႃးၸဵမ်ၼႃႈၵၢၼ် သွၼ်လိၵ်ႈႁဵၼ်းထမ်း လဵင်ႉဢွၵ်ႇ လုၵ်ႈၼွင်ႉတပေး ၵမ်ႉၵႅမ်ထႅမ်ၸွႆႈ ႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်ႇၵျွင်း သိမ်ႇမႂ်ႇ ၵွင်းမူးၸၵႂႃႇ ဢွၼ်ႁူဝ်သြႃႇတၵႃႇ သိူင်ႇတိူင်းမိူင်းသီႇပေႃႉသေ မဝ်ႇၵႃး ပႃးထႅင်ႈ ၼႂ်းငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သင်ႇၶၸိုင်ႈတႆး ဝဵင်းပၢင်လူင် ႁၼ်လီ လၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈ ၼမ်ႉၵတ်ႉသြႃႇၸဝ်ႈလူင်ႁဝ်းလႄႈ မီးၵုင်ႇမီး မုၼ် ယုၵ်ႉယွင်ႈဢဝ်ၸဝ်ႈႁဝ်း ၶိုၼ်ႈပဵၼ် ဢၼုၼႃယၵ ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉ ၸုမ်းလူင် သင်ႇၶၸိုင်ႈတႆးယူႇယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇ ၸဝ်ႈသြႃႇ လူင်ႁဝ်း ဢၼ်သုၼ်ႇတူဝ်မၼ်းၸဝ်ႈ လႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းသေ တႄႇ တင်ႈၵျွင်းမႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မီးယူႇ (33) ၵျွင်း၊ ဢၼ်ပဵၼ်သိမ်ႇသမ်ႉ ဢၼ်ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ႁဝ်း ဢွၼ်ႁူဝ်ထူဝ်းၼႃႈသေ တႄႇတင်ႈမႃး မီး (44) လင်ၼႆယူႇယဝ်ႉ။
ၶေႃႈသင်ႇသွၼ် ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်.
 - ယူႇႁႂ်ႈမႅၼ်ႈၵူၼ်းၼမ်
 - ႁႂ်ႈယိပ်းၵမ်ထမ်းမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈ
 - ၼပ်ႉယမ်ၽူႈယႂ်ႇၶိုၵ်ႉလီတွၼ်း
 - ႁဵတ်းႁႂ်ႈပုၼ်ႈၽွၼ်းႁဝ်း တဵမ်ထူၼ်ႈလီၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ။
ယုၵ်ႉ-လုၵ်ႉ-ႁဵတ်း.
 - ယုၵ်ႉ ၽဵင်ႇၽဵင်ႇ 
 - လုၵ်ႉ ၽဵင်ႇၽဵင်ႇ 
 - ႁဵတ်း ၽဵင်ႇၽဵင်ႇ။ 
ၵၢၼ်ၼိုင်ႈဢၼ် တႃႇတေဢွင်ႇမၢၼ်ယဝ်ႉတူဝ်ႈလီငၢမ်းၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈ ၶတ်းၸႂ် ယုၵ်ႉၽဵင်ႇ ၽဵင်ႇ လုၵ်ႉၽဵင်ႇၽဵင်ႇ ႁဵတ်းၽဵင်ႇၽဵင်ႇ ပဵင်းၵၼ်လီလီ၊ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီလိင်ႉလိင်ႇလႅၼ် ပၢႆႈမူၵ်းၸွၵ်ႉမူၵ်းၸဵင်ႇ၊ လွင်ႈၶတ်းၸႂ်ႁဝ်း ၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီလႆႈ ပဵင်းၵၼ်ၵူႈၵေႃႉ ၼႆၶႃႈယဝ်ႉ။
ၶေႃႈသင်ႇသွၼ်သင်ႇဝေႇၵတြႃး ဢၼ်လီလႆႈႁူႉဝႆႉ.
 - မိူဝ်ႈယူႇႁႂ်ႈပိူၼ်ႈလႆႈသိူဝ်းသႃႇ
 - မိူဝ်ႈၵႂႃႇႁႂ်ႈပိူၼ်ႈလႆႈသေလၢႆ
 - မိူဝ်ႈတၢႆႁႂ်ႈပိူၼ်ႈလႆႈဝူၼ်ႉလွင်ႈႁဝ်း။
ႁႃတြႃးၺႃးၼႂ်းတူဝ်.
 - ဢၼ်ၼင်ႈတုၵ်းသုၵ်း ပဵၼ်တူဝ်
 - ဢၼ်ႁူႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၸႂ်
 - တူဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်တူဝ်လူႉ 
 - ၸႂ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႂ်ႁူႉ
ဢၼိၸ်ၸံ ၶယတ်ထေၼ- တူဝ်ၶၼ်ႇထႃႇၼႆႉ မီးသၽေႃးတြႃးလွင်ႈ မူတ်းသဵင်ႈ
တုၵ်ၶံ ၽယတ်ထေၼ - တူဝၼ်ၶၼ်ႇထႃႇၼႆႉ မီးသၽေႃးတြႃး ပဵၼ်ၽေး
ဢၼတ်တႃ ဢသႃရၵတ်ထေၼ-တူဝ်ၶၼ်ႇထႃႇၼႆႉ မီးသ ၽေႃးတြႃး ဢမ်ႇမီးလွၼ်ႉမီးၵႅၼ် ဢမ်ႇဢဝ်ႁဝ်းဝႃႈ။
လွင်ႈဢၢပ်ႇၼမ်ႉ
တၢင်းႁူႉ လွင်ႈဢၢပ်ႇၼမ်ႉ.
ၵၢၼ်ဢၢပ်ႇၼမ်ႉဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ လႃႈလီႈဢၢပ်ႇလူင်ၵွႃႇၵေႃႈဢမ်ႇလႆႈ၊ ၵွပ်ႈၼၼ် ဢွၼ်ၵၼ်လႅပ်ႈႁဵၼ်းၵွႃႇ ၼမ်ၼမ်တႃႉ။
ၶၢဝ်းယၢမ်းဢၢပ်ႇၼမ်ႉ.
လွင်ႈဢၢပ်ႇၼမ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈမူတ်းသႂ်လႄႈ လႆႈဝႃႈလမ်ႇလွင်ႈယူႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈပေႃးဢမ်ႇသၢင်ႇထုၵ်ႇ သမ်ႉၸၢင်ႈပဵၼ်ၽေးယွၼ်ႉမၼ်း။ ဢၢပ်ႇၼမ်ႉၽိတ်း ၺႃးၵတ်းလႄႈၼၢဝ်၊ ဢၢပ်ႇၼမ်ႉလႄႈၽိတ်း ၼႆတႄႉဢမ်ႇမီး။ ဢၢပ်ႇၼမ်ႉၽိတ်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၽွင်းႁဵတ်းၵၢၼ်ႁိူဝ်ႉ ႁိူဝ်ႇပႆႇယူတ်းသေ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉဢၢပ်ႇ၊ ဢမ်ႇၼၼ် မီးလူမ်းၶႆႈၼၢဝ်သေ ဢၢပ်ႇၼမ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ 
ယူႇလီယူႇလႄႈ သမ်ႉဢမ်ႇဢၢပ်ႇၼႆၵေႃႈ ဢမ်ႇမႅၼ်ႈ၊ ထုၵ်ႇလီဢၢပ်ႇပၼ်ယူႇ ၼိုင်ႈဝၼ်းၼိုင်ႈပွၵ်ႈ၊ ပေႃးဢၢပ်ႇၼမ်ႉၼႆ လူမ်းၵူၼ်ႉၶိုၼ်ႈတေယဵၼ်ႁၢႆသေ သၢႆၸႂ်ၸိုၼ်ႈပၢင်ႇသႂၢင်ႇသိူဝ်းမႃး တူဝ်မဝ်ယူႇသႃႇမႃးတႄႉယဝ်ႉ။ 
ယၢမ်းဢၢပ်ႇၼမ်ႉ ဢၼ်လီတီႈသုတ်းၼႆႉ ပဵၼ်ပွတ်းၵၢင်ၼႂ် မိူဝ်ႈပႆႇထိုင် 12 မူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ၊ ၵတ်း-သိပ်း၊ မႆႈ - ၵဝ်ႈ၊ ၽူၼ် - ၸဵတ်း ၵွၢမ်းၵပ်းထုၵ်ႇမီးဝႆႈၼင်ႇၼႂ်ယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ပေႃးပဵၼ်ၶၢဝ်းၵတ်း လူဝ်ႇဢၢပ်ႇ ၶၢဝ်းၵင်ဝၼ်းၶိုၼ်ႈ 10 မူင်းၼႆတႄႇၵွႃႇ။ 
ပေႃးပဵၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၵျၢမ်း ၵူဝ်ႈၵိူဝ်ႇၶႆးဝႆႉ လႄႈ ၵူၼ်းႁႅင်းလိူတ်ႈလူမ်းလီၶဝ်တႄႉ ထုၵ်ႇလီဢၢပ်ႇ ယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်းပႆႇတၼ်းၶမ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ သင်ပဵၼ်ၵူၼ်းဢမ်ႇယူႇလီသေ သမ်ႉၵူဝ်ႈၵိူဝ်ႇၶႆးဝႆႉၸိုင် ထုၵ်ႇလီဢဝ်ၽႃႈၸုပ်ႉၼမ်ႉဝေ ထူဢဝ်ၵူၺ်း။ သင်ပဵၼ်ၵူၼ်းမီးတၢင်းပဵၼ်ႁႅင်း၊ၼၢဝ်ႁႅင်းၶဝ်ၼၼ်ႉၸိုင် ၸုပ်ႉၼမ်ႉဢုၼ်ႇသေထူပၼ်ၶႅၼ်းလီ။ 
ယၢမ်းဢမ်ႇလီဢၢပ်ႇၼမ်ႉ.
ဝၢႆးတိုၵ်ႉၵိၼ်တၢင်းၵိၼ်ယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၶၢဝ်းလႂ်ဢမ်ႇဝႃႈ တိုၼ်းဢမ်ႇလီဢၢပ်ႇၼမ်ႉ၊ ပေႃးဢၢပ်ႇၸိုင် ၸၢင်ႈပဵၼ်တၢင်းပဵၼ် တၢင်းၵိၼ်ဢမ်ႇလႅဝ်လီၼႆယဝ်ႉ။ ယၢမ်းၺႃးလႅတ်ႇမႆႈ လႄႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်ႁိူဝ်ႇဢွၵ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇလီၵိုင်ႉၵၢင်ႉဢၢပ်ႇၼမ်ႉ။ ၸိူဝ်းမီး လူမ်းတၢႆၽၢၵ်ႇ၊ လူမ်းလိူတ်ႈၶိုၼ်ႈ၊ ႁူၸဵပ်း တႃၸဵပ်း လႄႈ သူပ်းၸဵပ်း တွင်ႉၵႆႈတွင်ႉပွင်းသေ ၶူႈၼင်တၼ်ၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီပႆႉႁႂ်ႈတၢင်းပဵၼ်ယွမ်းလူမ်း ဢမ်ႇၼၼ် ပႆႉတူၺ်းသၢႆငၢႆမၼ်းလီလီသေၵွၼ်ႇၸင်ႇၵိုင်ႇလီဢၢပ်ႇၼမ်ႉ။
လွၵ်းလၢႆးဢၢပ်ႇၼမ်ႉ.
မိူဝ်ႈတေဢၢပ်ႇၼမ်ႉၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီဢဝ်ၼမ်ႉတွင်ႈ တႄႇဢဝ်တႃတိၼ်ၶိုၼ်ႈ တေႃႇႁူဝ်ၶဝ်ႇယဝ်ႉသေ သိုပ်ႇတွင်ႈၶႃလူင်ၶိုၼ်ႈမႃးလွႆးလွႆး၊ ပေႃးယဝ်ႉတွင်ႈၶိုၼ်ႈမႃး ႁႂ်ႈယမ်းတင်းတူဝ် ႁႂ်ႈဢၢႆတူဝ်ဢွၵ်ႇပူၼ်ႉယဝ်ႉသေ ၸင်ႇသိုပ်ႇဢၢပ်ႇၼမ်ႉၵွႃႇ တေႃႇပေႃးယဝ်ႉတူဝ်ႈ။ လၢႆးၼႆႉပဵၼ်လၢႆးဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈပၢႆးယူႇလီသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ 
ၽွၼ်းလီလွင်ႈလႆႈဢၢပ်ႇၼမ်ႉ ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းယၢမ်း.
 - တိၼ်မိုဝ်းမူတ်းသႂ်ၸိုၼ်ႈၸၢင်ႇ၊
 - တၢင်းၵိၼ်လႅၵ်ႇလႅဝ် ယွႆႈလီ၊
 - ႁူးၼင်တေပိုတ်ႇပၢင်သေ ဢၢႆတူႇၼဝ်ႈ လူမ်းမႆႈၼႂ်းတူဝ် ဢွၵ်ႇပူၼ်ႉလႆႈလီ၊
 - ၸႂ်ၸိုၼ်ႈသႂ်သိူဝ်းသႃႇ၊
 - တူဝ်တိၼ်မိုဝ်းၵႅၼ်ႇၶႅင်လီ၊
 - ၶူမ်း၊ ႁဝ်ႈ၊ ႁုတ်း၊ လၢင်ႇ၊ တႄႇၵႂႃႇ တေၵၢင်းယၢၼ်၊ 
 - ယွၼ်ႉၸႂ်ၸိုၼ်ႈသႂ်လႄႈ ပၢႆးဝူၼ်ႉၶိုၵ်ႉတေၽုတ်းဢွၵ်ႇမႃး၊
 - ႁၢင်ႈၽၢင်ၼုမ်ႇလဝ်းႁၢင်ႈလီ ၼၢၼ်းၵႄႇထဝ်ႈ တႄႇၵွႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၽွၼ်းလီ လွင်ႈလႆႈဢၢပ်ႇၼမ်ႉယဝ်ႉ။
မရၼၵဝ်ႈပိူင်
မရၼၵဝ်ႈပိူင်.
တွင်းၵေႃႈတွင်းတႃႉ...သူၵွင်းၼမ်လႆၢ ၶုၼ်တႆၢတင်းႁဝ်း မဝ်းႁႃးၺႃးၵၼ် ၸၼ်ဢဝ်ႁဝ်းမိူဝ်း သဵင်ႈဝႆၢးပၢၼ်ၶၼ်ႇထႃႇ၊-
(1) ဢၸ်ၸေ ဝႃ -မၢင်ၽဝ်ႇတၵ်းလႆႈၶွႆႈမိူဝ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇၸႅင်ႈၵျွင်းယႃႇ...ႁၼ်ၽူး၊ ၊
(2) သုဝေ ဝႃ -မၢင်ၽဝ်ႇမိူဝ်ႈၽုၵ်ႈ တၵ်းလႆႈသဵင်ႈဢသၢၵ်ႈၶၼ်ႇထႃႇ...ဝႆၢးပၢၼ်ႁိုင်ၼေႃး။-
(3) ပရသုဝေ ဝႃ -မဝ်ႇၼၼ်တၵ်းလႆႈတၢႆဝၼ်းႁိုဝ်း ဢမ်ႇၸွမ်းႁၼ်လႆႈလႅင်ႈ။ 
(4) တိဝႃ ဝႃ -မဝ်ႇၼၼ် တၵ်းလႆႈတၢႆယၢမ်းဝၼ်း ဢူၼ်ဢူၼ်ၼၼ်းၼၼ်း မေႃးပၼ်းၵၼ်ႁႆႈၸင်ႇ၊-
(5) ရတ်တိ ဝႃ -မၢင်ၽဝ်ႇတၵ်းလႆႈၶွႆႈၶႃႇၶမ်ႈလၢဝ်ႇႁၢင်ႇ- ၸမ်ၼႃႈတၵ်းလႅင်း။
(6) ၵမၼေၼ ဝႃ -မၢင်ၽဝ်ႇတၵ်းလႆႈတႆၢ ယၢမ်းဢၼ်မဝ် တိၼ်ယုၵ်ႉယဵပ်ႇယၢင်ႈပႆၵွႃႇၸွမ်းတၢင်း၊-
(7) ထိတေၼေၼ ဝႃ -မၢင်ၽဝ်ႇတၵ်းလႆႈတႆၢ ယၢမ်းဢၼ်မိူဝ်ႈႁဝ်းၸုၵ်းၽႃႇတိၼ်ဝၢင်း...လႆႈသဵင်ႈဢသၢၵ်ႈႁိုဝ်ၼေႃႈ။
(8) ၼိသိၼ်ၼေၼ ဝႃ -မဝ်ႇၼၼ် ၶုၼ်တႆၢၸွမ်းမႃး ၺႃးႁၼ် မိူဝ်ႈၶုၼ်ၼၢင်းၼင်ႈယူႇ၊-
(9) သယၼေၼ ဝႃ -မဝ်ႇၼၼ် မႅၼ်ႈမိူဝ်ႈၼွၼ်းယူႇ လႆႈသဵင်ႈ ဢသၢၵ်ႈႁၢမ်သူႇ...သၢင်းၶႅင်း။
တင်းၵႃႈၼႆႉၼိုင်ႈ ဢမ်ႇၸႅင်ႈၶိင်ႇၶႃႇၵႃႇလ မရၼ တဝ်ႈႁွတ်ႈ ထိုင်သူယၢမ်းလႂ်၊-
မၢင်ၽဝ်ႇတၵ်းလႆႈတႆၢလိူၼ်လပ်းလိူၼ်မူၼ်း ဢမ်ႇၸႅင်ႈၸႂ်...လႆႈမုင်ႈ။
မဝ်ႇၼၼ် တၵ်းလႆႈတႆၢလိူၼ်ၸဵင်လိူၼ်ၵမ် မူၺ်ၼမ်ၵတ်းသၢၼ်း ၼႃႈမိူင်းသႂ်သဵင်ႇၵၢမ်ႇ၊-
မၢင်ၽဝ်ႇတၵ်းလႆႈၶွႆႈလိူၼ်ပႅတ်ႇလိူၼ်ၵဝ်ႈ ၽႃႉသွမ်ႇသဝ်း တူၵ်းတမ်ႇ...တႆၢးဝႆၢး။
ဢၶိင်ႇၵိင်ႇမၢၼ်ႇတ မိူဝ်ႈလႅတ်ႇမႆႈ လႆႈသဵင်ႈဢသၢၵ်ႈဝႆၢးၵၢမ်ႇ တႆၢသုမ်း၊-
မၢင်ၽဝ်ႇတၵ်းလႆႈတႆၢ တၼၢင်းၼူၺ်ႇ တၼၢင်းၼႃႇ ဢင်ႇၵႃႇ ပုတ်ႉတႁူး ၵျႃႇသပတေး သွၵ်ႉၵျႃႇ ၸၼေႇ ဢမ်ႇႁုလႆႈလႃးလႃး။
မင်းၵျီးလေးပႃး ႁႃႁႃးၺႃးႁၼ် ၸၼ်ဢဝ်ႁဝ်းမိူဝ်း ထွႆသၢႆလူမ်း ပိူၼ်ႈၵေႃႈၶွႆႈ ႁဝ်းၵေႃႈၶွႆႈ (ပိူၼ်ႈၵေႃႈတႆၢ ႁဝ်းၵေႃႈတႆၢ) ဢမ်ႇ ၸၢင်ႈၸွႆႈၵၼ်လႆႈလႃးလႃးလႄႈ သူဢူၺ်ႉ...သူၼေႃး။
ၽိုၼ်ဢိင်
ႁူင်းႁဵၼ်းၶၢဝ်းမႆႈၼၢင်းၵိၼ်ပူ ပၢင်လူင် (2023)
ပုၺ်ၺၵိရိယႃ (10) ၽၢႆႇတႆး လင်ႇၵႃႇ
ဢေႃၵႃသ ဢေႃးၵႃသ ဢေႃးၵႃသ ၸင်ႇၼႆႉၶႃႈတၵ်းမႃးလႆႈလူၺ်ႈ ပုၺ်ႇၺ ၵိရိယ သိပ်းၼိုင်ႈသႄႇတၢၼ်ႇဢၵျွင်း၊– ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈမၼ်းပဵၼ်ဢၵျွင်းႉႉႉ တၢင်း လီသိပ်း မဵဝ်း လွင်ႈဢၵျဵဝ်းၵုသူဝ်ႇ။
(1) ၵေႃႇၸတႃၼ ၸဝ်ႈၽေႃႇပၢတ်ႈၵုသူဝ်ႇၵွင်းမူး၊– တၵ်းႁႂ်ႈလႆႈဝၢင်းတၢၼ်း ၽြႃးတြႃး သင်ႇၶႃႇ ရႁၢၼ်းပုင်ႇၼႃးၵူၼ်းႁိူၼ်း တႅင်ႇသေၽူးႉႉလူႇထၢပ်ႈ။ ဝၼ်းၼႂ်ႁႂ်ႈလႆႈမႄးၸႂ် ၶၢဝ်သႂ်ၸွမ်းထမ်း တႅင်ႇမႄးသီထၢပ်ႈလူႇ၊–
(2) သမ်ႉထႅင်ႈသီႇလဢႃၸႃရ ၵျၢင်ႇမျၢတ်ႈၶၢဝ်ၵူႇ ၸွမ်း ထမ်း။တၵ်းႁႂ်ႈလႆႈ တႅင်ႇမၼ်ႈ ၵျၢင်ႉၵူဝ်ႇႁၢင်ႈယႃႇယူႇ ဝၼ်းၼႂ်၊– သိၼ်ႁႃႈ သိၼ်ပႅတ်ႇ သိၼ်သိပ်း ယိပ်းၵမ် မႄးၸွမ်း ၵေႃႇလၢင်းသႂ်ႉႉ ၸင်ႇမႅတ်ႈၵူႈၸၢတ်းလူၺ်ႈတႃႉ။
(3) လၢႆးၸိုင်တၢမ်းမႃး တြႃးတၵ်းလႆႈမႄးၸႂ်လႄႈ ၽႃႇဝၼႃႇ ၊– တၵ်းႁႂ်ႈၵႆႉ ဢၢၼ်ႇ ၵႆႉလွတ်ႈဢၼိၸ်ၸ တုၵ်ၶ ဢၼတ်တႃႇ ၽႃႇဝၼႃႇၵူႈမိူဝ်ႈယႃႇၵႃႇႉႉႉလူင်လိုမ်း။
(4) ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈပတ်ႉတႃႇၼုမေႃးတၼႃႇ တၵ်းႁႂ်ႈလႆႈ သႃထု ဢၼုမေႃးတၼႃႇ ၸူမ်း ၸွမ်းတႃ ၼၵၢၼ်လီၵွင်းမူးၵုသူဝ်ႇ ဢၼ်ပိူၼ်ႈ ႁဵတ်းပိူၼ်ႈသၢင်ႈ–
(5) ပိူၵ်ၼိုင်ႈဢိၵ်ႇထႅင်ႈ တၵ်းႁႂ်ႈလႆဝူၺ်ႇဝၢၵ်ႈၵုသူဝ်ႇတၢင်းလီ မႅင်ႇပၼ်ၽီပၼ် ၵူၼ်း သဵင်ႈသဵင်ႈ၊
(6) ဢိၵ်ႇထႅင်ႈထမ်ႇမသဝၼံ တၵ်းႁႂ်ႈလႆႈမႄးၸႂ်ၶၢဝ်သႂ် ၸွမ်းထမ်း တႅင်ႇမႄးသီ ထွမ်ႇထမ်းထွမ်ႇလိၵ်ႈ ၸႂ်ၸိၵ်ႈယႃႇဝၢင်ႇ ယႃႇဝိူဝ်ႈတႃႉ ၼႃႈ။ထွမ်ႇၵေႃႈထွမ်ႇ ၵျၢင်ႉၵေႃႈ ၵျၢင်ႉ ၸင်ႇဝႃႈထမ်ႇမသဝၼံ ၸွမ်းတြႃးႁေႃး။
(7) ထမ်မတေသၼႃႇ လွင်ႈမႅတ်ႈပဵၼ်သမ်ႇၵႂၢမ်းၶမ်း ႁဵတ်းၼင်ႇၼႆႉၸင်ႇမႅၼ်ႈ လၢတ်ႈ ၼင်ႇ ၼႆႉၸင်ႇၸႂ်ႈ ပီႈၼွင်ႉၼႄမွၵ်ႈ သွၼ်ၵၼ် တႃႉၼႃႈ၊
(8) ဢိၵ်ႇထႅင်ႈတိတ်ႉထိၸုၵမ်ႇမ ယဵတ်ႇသိူဝ်ႈႁူင်ၵျေႃႇ သၢၼ်းသႂ် ၊– တၵ်းလႆႈဝႆႉ တူဝ်သိုဝ်ႈၸႂ်သိုဝ်ႈ ၵေႃႇၵျၢင်ႇတၢင်းလီ ၵူဝ်ၶီသၢင်းရေးတႅင်ႇ မႄးၸႂ်- ယႃႇလိင်ႇ ယႃႇ ၵွၵ်ႈ သၵ်းပွၵ်ႈတၼႃႈ။
(9) လၢႆးၸိုင်တၢမ်းမႃး တြႃးသိမ်းပႃး ႁေႃးသွၼ်ၼႄမႃး တႅင်ႇမႄးၸႂ်ၸိုၼ်ႈၸၢင်ႈ၊–တင်းၵႃႈသူႉတေႃႇသူႇမႅတ်ႈ ဢပၸႃယၼၵုသူဝ်ႇ တၵ်းႁႂ်ႈလႆႈရူဝ်ႇသေႇ ၵူဝ်ယမ်ၽြႃး တြႃးသင်ႇၶႃႇ သြႃႇသမ်းမႃး ပေႃႈထင်ႈမႄႈၵႄႇ သၢၵ်ႈၵျီးမိၽတႅင်ႇမႄးၸႂ်ဢွၼ်ႇဢူၼ်ႈ တၼႃႈ။ သူပ်းတူဝ်ႁူဝ်ႈၸႂ်သၢမ်ပႃး ၸိတ်ႈသိူဝ်းၸႂ်သတ်ႉထႃႇ၊–
(10) သမ်ႉထႅင်ႈဝေႇယႃႇဝိတ်ႉၸၵသူဝ်ႇ ဢလူဝ်ႇလူဝ်ႇၽြႃးမု တြႃးမု သင်ႇၶႃႇမု ႁႂ်ႈသူး ႁႂ်ႈထွၵ်ႈ ၸွမ်းမျွၵ်ႈယိပ်းၶၢမ်ႇ ၵၢၼ်ၵိၼ်ၵၢၼ်လူႇ ယႃႇယူႇၵႆႉ ၵူႈမိူဝ်ႈၸႂ် ၸပ်း ၸႂ် ပႃႇႉႉႉႉႉ ဝၼ်းဝၼ်းၶိုၼ်းၶိုၼ်း။
မၢတ်ႈယူႇ ထုင်းပုမ်ႇၵုသူဝ်ႇသိပ်းယိူင်ႈၼႆႉ ၸင်ႇမႅတ်ႈၼႂ်းၶႂၢင်ႇ မႄးၸိတ်ႈၸႂ်ႁဝ်း ၵႃႈၸူဝ်ႈဢမ်ႇတူဝ်ႈတိူၵ်ႈ သိူၵ်ႈႁွတ်ႈ ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇယွတ်ႈၶျၢမ်းသႃႇ ဢမ်ႇပႅတ်ႈ လႆႈ လႃး လႃး– တၵ်းလႆႈၵျၢင်းၵမ်ၸွမ်းသိမ်းဢၼ် ၵႂၢမ်းၶမ်း မၢၵ်ႈၽူဝ်ႇ တြႃး…….. ၸင်ႇႁွတ်ႈ ၼိပ်ႇ ပၢၼ်ႇၸွမ်ယွတ်ႈလူၺ်ႈတႃႉ သႃထု သႃထု သႃထု မုၼ်ဢိူၺ်ႉ……. မုၼ်ၼေႃး။
ၽိုၼ်ဢိင်- ပပ်ႉဝႆႈၽြႃးၵွင်းမူးၵူင်။
ၶၼ်ႇထႃႇ (5) ပိူင် လင်ႇၵႃႇတႆး
 ဢေႃးၵႃသ ဢေႃးၵႃသ ဢေႃးၵႃသ ၸင်ႇၼႆႉၶႃႈတၵ်းမႃးၶႆႈလူၺ်ႈ ပၼ်ႇၸၵ်ႉၶၼ်ႉ ထႃႇ ပၢတ်ႈၸဝ်ႈၵႃႇထႃႇႁေႃးတြႃး၊-
 ၶႃႇၸင်ႇမႃးပွမ်းပွမ်း ၶပ်ႉဢၢၼ်ႇၸွမ်းတူဝ်ဝႃးႉႉႉၼၢမ်ႇရုပ်ႈ။
ရူပၵ်ႉၶၼ်ထေႃး— ႁေႃးၸွမ်းသၽေႃးတူၼ်တူဝ်ၵူၼ်းႁဝ်း ၼဝ်ႈ မဵၼ်သႃး လၢၼ်ႈ ပူၺ်ႇ၊ 
ရူပလေႃးပမမ်— ဢမ်ႇပိူင်ႈ မိူၼ်ယိူင်ႈပုၼ်းပူၵ်ႇ ၼမ်ႉၸေႃႈၶိုၼ်ႈ ၶူတ်းၶူၺ်ႇ ႁိမ်းတွင်ႉ တေးၼႃး ၵမ်းၼိုင်ႈတၵ်းလုလႅဝ်ထႃး။
ဝေတၼၵ်ႉၶၼ်ထေႃး— ပေႃးၵိူတ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းမႃးယဝ်ႉ ဢမ်ႇလွတ်ႈလႆႈ ဝေတၼႃႇ သုၶ တုၵ်ႉၶ ႁွတ်ႈႁၢင်ႈထူးထူၺ်ႇ ယိင်းၸၢႆး၊–
သၺ်ၺၵ်ႉၶၼ်ထေႃး— ၵႃယမ်ၵႃယေႃး ပေႃးမိူၼ်လူမ်းထူဝ်းလူမ်းထွင်း ပျွင်းလႄး ၵႄးၼွင်ၽွင်းဝိုၼ်း ဝၼ်းၶိုၼ်းၽႄႇၽၢႆၼၢႆးႉႉ ဢမ်ႇမီးတီႈတေၸေႇမျႄးမၼ်ႈ ၼိမ်ယူႇ ၼိုင်ႈၵႅပ်ႉၼိုင်ႈၵၼ်ႈၵူၺ်း ၼေႃႈ။
 သင်ၶႃႇရၵ်ႉၶၼ်ထေႃး— ပေႃးဝႃႈမျေႃႇဝၢင်ႈသင်ႇၶႃႇရယိုတ်ႈၵႂၢင်ႈ ၶဵၼ်းၵႅၼ်ႇၸွႆးၽႅင်၊–
ၵတလေႃပမမ်— ဢမ်ႇမီးတီႈတၵ်းလီၵိၼ်လီဢဝ်ပိူင်သင်လႃးလႃး တူဝ်ႁဝ်းတူဝ် ႁႃးပဝ်ႇ ႁၢမ်းၵႅၼ်ႉႉ ပေႃးတၢၼ်ႇတူၼ်ႈၼိဝ်ႉ တူၼ်ႈၵူၺ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဝိၺ်ၺႃၼၵ်ႉၶၼ်ထေႃး— ၸေႃးၸႂ်ၸေႃးငွႆး ၸွႆးၵိူတ်ႇၸွႆးတၢႆ ပဵၼ်ၼႆၵူၼ်းႁဝ်း သဝ်းၼႂ် လိုမ်ၵၢင် မဝ်မၢင်ၸဵဝ်ဝၢႆး ယိူင်ႈမူၺ်ၼၢႆး ႁႅင်ႈႁႅတ်ႇ၊–
လေႃးၵုပမမ်– ၼၢမ်ႇရုပ်ႈ ၸဵဝ်းၶျူၵ်ႈၸဵဝ်းပျဵဝ်ႇၸဵဝ်းပိူင်ႈ မိူၼ်ယိူင်ႈ သၢႆ လႅတ်ႇႉ ႉ မႃးတွၵ်ႈ ႁိူၼ်းတုပ်ႈၶႃးမုင်း ၵမ်းၼိုင်ႈတၵ်းလုလႅဝ်ပျုင်း။
ဢိမေ ပၺ်ၸၵ်ၶၼ်ထေႃး– ၸဝ်ႈၸင်ႇႁေႃးဝႃႈ ၶၼ်ႇထႃႇႁႃႈၸွင်ႈ လွင်ႈမႅတ်ႈသတ်း တ ဝႃႇလလိူၵ်ႈ ယၢမ်းၶိင်ႇမီးတူဝ်မီးၸႂ်၊–
ၵမ်မထႃၼႃၼိ ႁူၼ်တိ– ၶႃၸင်ႇဢဝ်ပဵၼ်မထၢၼ်း ဢၢၼ်းႁႃတႃၸွမ်ၼိပ်ႉပၢၼ်း တၢင်း လၢၼ်းပၢင်ႇပိူင်းသႂ်ႉႉႉႉ ႁႂ်ႈလႆႈမိူဝ်းၸၢမ်ႇၸႃးထူၼ်ႈ ႁႂ်ႈလႆႈမိူဝ်းမူၼ်ႈ သိူဝ်းၸွမ်းသုပၢၼ်ႇ တီႈႁဝ်းဢၢင်ႈၼၼ်ႉတႃႉ။
ၼင်ႇဢၼ်ဢၵျဵဝ်းတၢင်းလီ ႁႂ်ႈလႆႈသူပ်းလီသဵင်ဝၢၼ် ၶၢၼ်ပျေႃး ႁေႃးတူဝ်မထၢၼ်း ၸီးၽျၢၼ်းၸဝ်ႉဝၼ်းၼႂ်လွတ်ႈဢၢၼ်ႇ၊–
 ႁႂ်ႈလႆႈႁွတ်ႈၼိပ်ႉပၢၼ်ႇလၢၼ်းၺိင်ႇ ၸေးၸိင်ႇလေႃးၵုၵ်ႈ ဝိမုၵ်ႈ ဢႁမ်ႇဢမ်ႇဢ ဢသင်ႇၶတထၢၼ်ႈ လွင်ႈမျၢတ်ႈသူၺ်ႇတေႃႇ ႁေႃးပၢတ်ႈသႅင်းဝႅင်း ႁႂ်ႈလႆႈသူး ၸွတ်ႇ ႁွတ်ႈထိုင် ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇၼၶျၢမ်းသႃႇ ၸိုၼ်ႈသႂ်လႅင်း သေၵမ်း လူၺ်ႈတႃႉၼေႃးႉႉ သႃထု သႃထႇ သႃထု မုၼ်ဢိူၺ်ႉႉႉ မုၼ်ၼေႃးႉႉႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်- ပပ်ႉၵွၢမ်းဝႆႈၽြႃးၵွင်းမူးၵူင်