Mrsailiek/shan-dataset huggingface dataset:
ဝၢၼ်ႈၶျွင်းၵျီး၊ ဢူင်းၸူင်း
ဝၢၼ်ႈၶျွင်းၵျီး (ချောင်းကြီးရွာ, Chaunggyi) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢူင်းၸူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 218219 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢူင်းၸူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 17705 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 16342 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 34047 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၸယႅတ်ႉၵႂိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း
ဝၢၼ်ႈၸယႅတ်ႉၵႂိၼ်း (ဇရပ်ကွင်းရွာ, Zayatkwin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢူင်းၸူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 218227 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢူင်းၸူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 17705 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 16342 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 34047 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၽႅတ်ႉသျေႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း
ဝၢၼ်ႈၽႅတ်ႉသျေႇ (ဖက်ရှည်ရွာ, Hpetshey) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢူင်းၸူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 218220 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢူင်းၸူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 17705 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 16342 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 34047 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈယေႇထႂႅတ်ႉ၊ ဢူင်းၸူင်း
ဝၢၼ်ႈယေႇထႂႅတ်ႉ (ရေထွက်ရွာ, Yaehtwet) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢူင်းၸူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 218226 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢူင်းၸူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 17705 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 16342 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 34047 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈလဵၵ်ႉၵျႃႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း
ဝၢၼ်ႈလဵၵ်ႉၵျႃႉ (လိပ်ကျရွာ, Leikkya) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢူင်းၸူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 218224 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢူင်းၸူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 17705 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 16342 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 34047 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈဝႅတ်ႉတေႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း
ဝၢၼ်ႈဝႅတ်ႉတေႇ (ဝက်သေရွာ, Wetthay) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢူင်းၸူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 218225 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢူင်းၸူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 17705 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 16342 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 34047 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈဢူင်းၸူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း
ဝၢၼ်ႈဢူင်းၸူင်း (အုံးဇုံးရွာ, Ohnzone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢူင်းၸူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190396 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢူင်းၸူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 17705 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 16342 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 34047 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၵတိၼ်ႇဝ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈၵတိၼ်ႇဝ (ကဒင်ဝရွာ, Kadinwa) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၼၢႆးတႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈဢလႄႇၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈဢလႄႇၵူင်း (အလယ်ကုန်းရွာ, Ahlelkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၼၢႆးတႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၵၼၢႆးတႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈၵၼၢႆးတႃႇ (ကနိုင်းဒါရွာ, Kanaingdar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၼၢႆးတႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၵိၼ်ႇပုၼ်းၶျူင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈၵိၼ်ႇပုၼ်းၶျူင်ႇ (ကင်းပွန်းချုံရွာ, Kinpunchon) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွၵ်ႉမႄးတွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈပျိၼ်းတႃးတေႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈပျိၼ်းတႃးတေႃး (ပျဉ်းသားတောရွာ, Pyinthartaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွၵ်ႉမႄးတွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၵျွၵ်ႉမႄးတွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈၵျွၵ်ႉမႄးတွင်ႇ (ကျောက်မဲတောင်ရွာ, Kyaukmetaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွၵ်ႉမႄးတွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈဝႃႉမေႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈဝႃႉမေႃႇ (ဝမော်ရွာ, Wamaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွၵ်ႉယႅတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈပွၵ်ႉတၢႆး၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈပွၵ်ႉတၢႆး (ပေါက်တိုင်းရွာ, Pauktaing) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွၵ်ႉယႅတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၵျွၵ်ႉယႅတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈၵျွၵ်ႉယႅတ်ႉ (ကျောက်ရပ်ရွာ, Kyaukyat) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွၵ်ႉယႅတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ၼရဝိတ်ႉ လိူတ်ႉရတ်ႉၵူဝ်းသုမ်
ၼရဝိတ်ႉ လိူတ်ႉရတ်ႉၵူဝ်းသုမ် (ထႆး: ณราวิชญ์ เลิศรัตน์โกสุมภ์; ၵိူတ်ႇ 2001၊ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 1) "ဢၼ်ႁူႉဝႃႈ ပွၼ်း ၼရဝိတ်ႉ" ၼႆႉ ပဵၼ်ၸၢႆးၸိူင်းထႆး ဢၼ်မီးတႂ်ႈ GMMTV ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းတႄႇၵၢၼ်လဵင်ႉတွင်ႉမၼ်း ဝၢႆးသေ မၼ်းဢွင်ႇပႄႉ တီႈ "Go On Girl & Guy Star Search" ပွၵ်ႈထူၼ်ႈသၢမ် ဢၼ် Clean & Clear လႆႈၸတ်းႁဵတ်းမႃး မိူဝ်ႈ ပီ 2020 ၼၼ်ႉလႄႈ မၼ်းလႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်း ႁူမ်ႈၵၢၼ်ၵၼ်တင်း GMMTV မႃးယဝ်ႉ။ 
ပွၼ်းၼႆႉ မၼ်းလႆႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်မႃး ၽွင်းမိူဝ်ႈမၼ်း လဵၼ်ႈတူဝ်ၸိူင်း "မွၵ်ႇ" ဢၼ်ပဵၼ် တူဝ်ၼမ်းၸိူင်း တီႈၼႂ်း သီးရီးတၢင်းႁၵ်ႉမၢဝ်ႇၸၢႆး ပႃပူၼ်ႉၾႃႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၸိူင်းထႆးႁူၼ်ႉၼူဝ် မိူဝ်ႈပီ 2021 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၸၢတ်ႈပၢၼ်မိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ လႄႈ ပၢႆးပႆႇၺႃႇ.
ၼရဝိတ်ႉ ၼႆႉ ၵိူတ်ႇတီႈ ဝဵင်းလူင် ၵုင်းထဵပ်ႈ တီႈ မိူင်းထႆး မိူဝ်ႈ ပီ 2001 လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 1 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းႁဵၼ်းဢဝ် Biomedical Engineering ၵႃႈတီႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်ဢိၼ်ႇၵျိၼ်ႇၼီႇယႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းပီ 2010 ၽွင်းမၼ်းတိုၵ်ႉၶိုၼ်ႈ ၶေႃးလဵၵ်ႉၼၼ်ႉ ပွၼ်းၼႆႉ လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ "ၽူႈၸၢႆးဢၼ်လဝ်းသေပိူၼ်ႈ" တီႈၼႂ်း ႁွင်ႈၵၢၼ်ဢိၼ်ႇၵျိၼ်ႇၼီႇယႃႇ လႄႈ လႆႈပဵၼ် တႅၼ်းၽွင်း ၶွင် "လုၵ်ႈႁဵၼ်းႁွတ်ႉ" တီႈ ပၢင်ၶႄႉၶဵင်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵၢၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ.
2020-2021: ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်မႃး၊ ပႃပူၼ်ႉၾႃႉ.
ၼႂ်းပီ 2020 ၼၼ်ႉ ပွၼ်းလႆႈတႄႇ ၵၢၼ်လဵင်ႉတွင်ႉမၼ်းမႃး ၽွင်းမိူဝ်ႈမၼ်းဢွင်ႇပႄႉ တီႈပွၵ်ႈၵမ်းသၢမ် ၶွင် Go On Girl & Guy Star ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ Clean & Clear ၶူၼ်ႉႁႃၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ မၼ်းဢွင်ႇပႄႉတီႈပၢင်ပွႆးၼၼ်ႉယဝ်ႉ မၼ်းလႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵၼ်တင်း GMMTV ၼႂ်းပီၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ။ လွင်ႈဢွၵ်ႇႁၢင်ႈၼႄတီႈ ငဝ်းႁၢင်ႈသဵင် ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼႆႉ ပဵၼ် ၽွင်းမၼ်းလဵၼ်ႈတူဝ်ၸိူင်း ၼူၼ်း တီႈၼႂ်း ထၢၼ်ႈၸိူင်းလိူဝ် တီႈ သီးရီးၾၼ်ႇတသီႇပၢႆးသၢႆႈ ဢၼ်ပဵၼ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ တွၼ်ႈၼိုင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈဢၼ်ယဝ်ႉၼႆ ဢၼ်ပဵၼ်တွၼ်ႈမၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈပိုၼ်ပၼ်ယူႇ၊ ၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်တွၼ်ႈ သူင်ႇသိူမ် တွၼ်ႈတႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။
ၼႂ်းပီ 2021 ၼၼ်ႉ မၼ်းလႆႈဢဝ်ထၢၼ်ႈ ၼမ်းၸိူင်း တီႈၼႂ်း သီးရီးၶူၼ်ႉၼူဝ်ထႆး ဢၼ်ပဵၼ် ဢၼ်မၼ်းလဵၼ်ႈၼင်ႇတူဝ်ၸိူင်း မွၵ်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သီးရီးၼႆႉ ထႅင်ႈႁႅင်းယုၵ်ႉတၢင်ႇသုင်ပၼ် ၵၢၼ်လဵင်ႉတွင်ႉမၼ်း တီႈၼႂ်း တူင်ႇၵၢၼ်မၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
2022-ယၢမ်းလဵဝ် : ဢူၺ်ႈၵေႃႉၼႆႉ ၵေႃႉလဵဝ် (Never Let Me Go).
ၼႂ်းပၢင်ပွႆး GMMTV 2022: BORDERLESS event တီႈတွၼ်ႈသုတ်း ၶွင် ပီ 2021 ၼၼ်ႉ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ပွၼ်း တေလဵၼ်ႈတီႈထၢၼ်ႈၸိူင်း ပၢမ် တီႈၼႂ်း သီးရီးၸိူင်း "ဢူၺ်းၵေႃႉၼႆႉ ၵေႃႉလဵဝ် (Never Let Me Go)" ဢၼ်ပဵၼ် သီးရီးၸိူင်းမႃႇၾီးယႃး ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ GMMTV ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉသေ တေလဵၼ်ႈၵိုၵ်းၵၼ်တင်း ၽူးဝိၼ်း ၼင်ႇပဵၼ် လွင်ႈတၢင်းႁၵ်ႉမၼ်း လႄႈ တႄႉ ပဵၼ်ၼင်ႇ ၵေႃႉၶဵင်ႇတၢင်းႁၵ်ႉမၼ်းယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၼႆႉပဵၼ် ထၢၼ်ႈၼမ်းၸိူင်း ထူၼ်ႈသွင် ဝၢႆးသေ မၼ်းလႆႈ လၢင်းဝၼ်းသီးရီး "ပႃပူၼ်ႉၾႃႉ" ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ မၼ်းလႆႈၶဝ်ႈပႃးဝႆႉပဵၼ်ပွတ်းပဵၼ်တွၼ်ႈ တီႈၼႂ်း သီးရီး ၶွင် GMMTV ၸိူဝ်းပဵၼ် Oops! Mr. Superstar Hit on Me, လႄႈ "Dirty Laundry" ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တီႈ လၢင်းဝၼ်း KAZZ 2022 ၼၼ်ႉ ပွၼ်းလႆႈၸိုဝ်ႈၼင်ႇဝႃႈ "ၸၢႆးၸိူင်းလၢဝ် တွၼ်ႈတႃႇၼိုင်ႈပီ" တွၼ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်လဝ်ႈမူၼ်ႈမၼ်း တီႈ ပႃပူၼ်ႉၾႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
သိင်းလၢင်ႉ ဝူၺ်ပူဝ်
သိင်းလၢင်ႉ ဝူၺ်ပူဝ် (新浪微博) ၼႆႉ ပဵၼ် ဝႅပ်ႉသၢႆႉ () ၶႄႇယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ သေ လႆႈတႄႇပိုတ်ႇမႃး မိူဝ်ႈ ပီ 2009 လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ 14 ၼၼ်ႉသေ မၼ်းၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃး ဢၼ်ယႂ်ႇသုတ်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ၼႂ်းၵႃႈ ၼႂ်း မိူင်းၶႄႇသေ၊ ၼိုင်ႈလိူၼ်ၼႆႉ ၵူၼ်းၸႂ်ႉတိုဝ်းမၼ်း မီးလိူဝ် 582 လၢၼ်ႉ (ၼိုင်ႈဝၼ်းၼႆႉ ၵူၼ်းဢၼ်တူင်ႉၼိုင်ၸႂ်ႉတိုဝ်းမၼ်း မီးယူႇ 252 လၢၼ်ႉ) ၼႆႉပဵၼ် သဵၼ်ႈမၢႆ ၼင်ႇ Q1 2022 ယဝ်ႉ တေးတၢင်းၼႆႉ မၼ်းမီးဝႆႉ လွင်ႈဢွင်ႇမၢၼ်လူင်လၢင် လူၺ်ႈ ၵၢၼ်ငိုၼ်းတွင်း ဢိၵ်ႇတင်း လွင်ႈၶၼ်သျႄႇယႃႇသတွၵ်ႉမၼ်း ၶိုၼ်ႈသုင်မႃးလႄႈသင်၊ လွင်ႈလႆႈၶၢႆ ၵၢၼ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈသင်၊ လွင်ႈငိုၼ်းၶဝ်ႈသုင် ၼႂ်းသၢမ်လိူၼ် ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တႄႇႁူဝ်ပီ 2018 ၼၼ်ႉ မၼ်းလႆႈပူၼ်ႉၵႂႃႇ ဢၼ်ပဵၼ် US$30ပီႇလီႇယႅၼ်ႇ ၼၼ်ႉ ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်းယဝ်ႉ။
တႄႇလီႇၵရမ်ႇ (သွပ်ႉၾ်ဝႄး)
တႄႇလီႇၵရမ်ႇ မႅသ်ႉသႅၼ်ႇၵျႃ ပဵၼ် ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ , ၊ ၊ လႄႈ (IM) ဢၼ်ၸႂ်ႉလႆႈ တင်းလူၵ်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢႅပ်ႉပလီၵေးသျိၼ်းၼႆႉ မၼ်းၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်လႆႈပႃး ၵၢၼ်လိူၵ်ႈသၢင်ႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵၢၼ်ၶျႅတ်ႉ (ဢၼ်ႁူႉဝႃႈပဵၼ် "ၶျႅတ်ႉလပ်ႉ") လႄႈ , လွင်ႈသျႄးၾၢႆႇ လႄႈ လၢႆးႁဵတ်းၵၢၼ်တၢင်ႇၸိူဝ်းတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ တႄႇလီႇၵရမ်ႇၼႆႉ မၼ်းလႆႈ ပိုတ်ႇမႃးပၼ် တႃႇ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း မိူဝ်ႈ ပီ 2013 ဢေႃးၵၢတ်ႉ 14 ၼၼ်ႉသေ တႄႉ လႆႈပိုတ်ႇပၼ် မိူဝ်ႈ ပီ 2013 ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 20 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽူႈၸႂ်ႉတင်းလူၵ်ႈ ဢၼ်တူင်ႉၼိုင်ၸႂ်ႉ တႄႇလီႇၵရမ်ႇယူႇ ၵူႈလိူၼ်ၼႆႉ ယၢမ်းလဵဝ် မီး 700 လၢၼ်ႉလိူဝ်ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈဢၢႆႇဝၢႆး၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈဢၢႆႇဝၢႆး (အိုင်ဝိုင်းရွာ, Aingwaing) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵလိတ်ႉၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈသဵၵ်ႉၵူး၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈသဵၵ်ႉၵူး (ဆိတ်ကူးရွာ, Seikku) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵလိတ်ႉၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၵလိတ်ႉၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈၵလိတ်ႉၵျီး (ကလစ်ကြီးရွာ, Kalitgyi) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵလိတ်ႉၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈသူၺ်ႇတွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈသူၺ်ႇတွင်ႇ (ရွှေတောင်ရွာ, Shwetaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵူးတူဝ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈသွင်ႇၼၢၼ်းပျိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈသွင်ႇၼၢၼ်းပျိၼ်ႇ (ဆောင်နန်းပြင်ရွာ, Saungnanpyin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵူးတူဝ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၵူးတူဝ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈၵူးတူဝ်ႉ (ကူးတို့ရွာ, Kutoet) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵူးတူဝ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈသိၼ်ႇၽျူႇတၢႆႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈသိၼ်ႇၽျူႇတၢႆႇ (ဆင်ဖြူတိုင်ရွာ, Sinhpyutaing) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသိၼ်ႇၽျူႇတၢႆႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၸလုၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈၸလုၼ်း (ဇလွန်းရွာ, Zalun) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၸလုၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၸႁႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈၸႁႃႇ (ဇဟာရွာ, Zahar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၸႁႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၵတၢၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈၵတၢၼ်း (ကသန်းရွာ, Kathan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတလၢႆးတွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈတလၢႆးတွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈတလၢႆးတွင်ႇ (တလိုင်းတောင်ရွာ, Talaingtaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတလၢႆးတွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၵထွင်းၼီႇ၊ တွင်ႇတူင်းလူင်း
ဝၢၼ်ႈၵထွင်းၼီႇ (ကထောင်းနီရွာ, Kahtaungni) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတွင်ႇတူင်းလူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဢေမႇ ၸႆၼႇထိႈၸႃ
ၸႆၼႇထိႈၸႃ ၸူဝ်ႈမးၼိႇ (ชลธิชา ไชยมณี) ဢမ်ႇၼၼ် ဢေမႇ ၸႆၼႇထိႈၸႃ (แอ้ม ชลธิชา), ပဵၼ်ၽူႁွင်ႉၸၢဝ်းထႆး, မၼ်းၼၢင်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် ၼႂ်းၸိူင်းလုၶႇထုၼၵလွင်ႈၼႄတၢင်းၵႃႈ ၸႆႉႁေႇ တီႈၼႂ်းဢိူင်ႇယိႇသႃၼၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။
ၼႃႈၵၢၼ်ၽဵင်းၵႂၢမ်း.
 - 2022 : Kham Sanya Thee Chanuman
 - 2023 : Hor Khao Sao Baan Nok
ဝၢၼ်ႈသူၺ်ႇၶျွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈသူၺ်ႇၶျွင်း (ရွှေချောင်းရွာ, Shwechaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတွင်ႇတူင်းလူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈတွင်ႇတူင်းလူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈတွင်ႇတူင်းလူင်း (တောင်သုံးလုံးရွာ, Taungthonelone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတွင်ႇတူင်းလူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈတိင်ႇၵၢၼ်းတူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈတိင်ႇၵၢၼ်းတူင်း (သင်္ဃန်းတုံးရွာ, Thingantone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပၵႃႇရီႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈတယႅတ်ႉငူၵ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈတယႅတ်ႉငူၵ်ႉ (သရက်ငုတ်ရွာ, Thayetngoke) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပၵႃႇရီႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈရမ်ႇမၸူႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈရမ်ႇမၸူႇ (ရမ္မဇူရွာ, Yammazu) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပၵႃႇရီႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈယေႇဝၢႆး၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈယေႇဝၢႆး (ရေဝိုင်းရွာ, Yaewaing) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပၵႃႇရီႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈလဵၵ်ႉၵျႄႇပျွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈလဵၵ်ႉၵျႄႇပျွင်ႇ (လိပ်ကြယ်ပြောင်ရွာ, Leikkyeipyaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပၵႃႇရီႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဢမႄႇရိၵၸၢၼ်း
ဢမႄႇရိၵၸၢၼ်း ပဵၼ်လိုမ်ဢၼ်ယူႇၼႂ်း သိၵ်ႈၵမ်ႇၽႃႇဝၼ်းတူၵ်းတင်းပိုၵ်း လႄႈ ၼႃႈလိၼ်ၵမ်ႈၼမ်မီးယူႇၼႂ်း သိၵ်ႈၵမ်ႇၽႃႇၸၢၼ်း၊ လူၺ်ႈမီးပွတ်းတွၼ်ႈဢွၼ်ႇၼႂ်း သိၵ်ႈၵမ်ႇၽႃႇႁွင်ႇ တီႈပၢႆၸိၵ်းၸွမ်တၢင်းႁွင်ႇၶွင်လိုမ်။
သပ်းလႅင်းဝႃႈပဵၼ် ၼႃႈလိၼ်ၽႄပွတ်းၸၢၼ်းၶွင် လိုမ်လူင်ဢၼ်လဵဝ် ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ဢမႄႇရိၵ ၼႆၵေႃႈၸၢင်ႈပဵၼ်လႆႈ။
ဝၢၼ်ႈသၢၼ်းၶျီႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈသၢၼ်းၶျီႇ (ဆန်းချီရွာ, Sanchi) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပၵႃႇရီႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈပၶတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈပၶတ်ႉ (ပခပ်ရွာ, Pakhat) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပၵႃႇရီႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈပၵႃႇရီႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈပၵႃႇရီႇ (ပကာရီရွာ, Pakarri) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပၵႃႇရီႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၵထွင်းၼီႇ၊ ပျႃးတႃးၶျွင်း
ဝၢၼ်ႈၵထွင်းၼီႇ (ကထောင်းနီရွာ, Kahtaungni) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပျႃးတႃးၶျွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၵျွၵ်ႉထူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈၵျွၵ်ႉထူင်း (ကျောက်ထုံးရွာ, Kyaukhtone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပျႃးတႃးၶျွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၵျွၵ်ႉတႂိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈၵျွၵ်ႉတႂိၼ်း (ကျောက်တွင်းရွာ, Kyauktwin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပျႃးတႃးၶျွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
Flickr
Flickr (ˈ) ပဵၼ် ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ ႁူတ်ႉသတိင်းၶႅပ်းႁၢင်ႈ လႄႈ ႁူတ်ႉသတိင်း ငဝ်းတူင်ႉ ဢိၵ်ႇတင်း တူင်ႇဝိူင်းဢွၼ်ႇလၢႆး ဢၼ်လႆႈတႄႇတင်ႈမႃးတီႈ မိူင်းၶႅၼ်ႇၼေႇတႃႇ သေ လုမ်းငဝ်ႈမၼ်း မီးဝႆႉတီႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢႃႇမႄႇရိၵယဝ်ႉ။ ၵေႃႉသၢင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီ 2004 သေ မၼ်းလႆႈပဵၼ်မႃး သဵၼ်ႈတၢင်းလိုဝ်းလင် တွၼ်ႈတႃႇ ၽူႈထႆႇၶႅပ်းႁၢင်ႈ ၸိူဝ်းသူၼ်ၸႂ် လႄႈ ၸိူဝ်းၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ တႃႇၵဵပ်းသိမ်းပၼ် ၶႅပ်းႁၢင်ႈ ဢၼ်ၼမ်ႉၶႅမ်ႉသုင် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၶွင်မၼ်း လၢႆႈၵႂႃႇ လၢႆလၢႆၵမ်းယဝ်ႉသေ တႄႇဢဝ် ပီ 2018 ဢေႇပရႄႇ 20 မႃးတႄႉ ၵေႃႉပိူင်ႇဝႆႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၽႃးတႃးယေႇပူႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈၽႃးတႃးယေႇပူႇ (ဖားသားရေပူရွာ, Hpartharyaepu) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပျႃးတႃးၶျွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈမၢၼ်ႇမထူး၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈမၢၼ်ႇမထူး (မန်မထူးရွာ, Manmahtu) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပျႃးတႃးၶျွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈမျိၼ်ႉမူဝ်ႇလႅတ်ႉၶတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈမျိၼ်ႉမူဝ်ႇလႅတ်ႉၶတ်ႉ (မြင့်မိုရ်လက်ခတ်ရွာ, Myintmoletkhat) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပျႃးတႃးၶျွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈတပြုၶျွင်း၊ ပျႃးတႃးၶျွင်း
ဝၢၼ်ႈတပြုၶျွင်း (သဗြုချောင်းရွာ, Thabyuchaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပျႃးတႃးၶျွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈရိတ်ႉသွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈရိတ်ႉသွင်း (ရစ်ဆောင်းရွာ, Yitsaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပျႃးတႃးၶျွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈပျႃးတႃးၶျွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈပျႃးတႃးၶျွင်း (ပျားသားချောင်းရွာ, Pyartharchaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပျႃးတႃးၶျွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
မိူင်းထႆး ပွတ်းဢွၵ်ႇ
မိူင်းထႆး ပွတ်းဢွၵ်ႇ ၼႆႉ ဢဝ် ၸႄႈမိူင်းၸဵတ်းဢၼ်ၵေေႃႈ ၽွၼ်ႈႁႅၼ်းဝႆႉသေ မၼ်းမီး ၽၢႆႇၸၢၼ်း ဢီႇသၢၼ် လႄႈ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ မိူင်းထႆး ပွတ်းၵၢင် မၼ်းမီးဝႆႉ တီႈၼႂ်းၵၢင် ၵုင်းထဵပ်ႈ လႄႈ ၵမ်ႇပေႃးတီးယႃး ယဝ်ႉ။
တူင်ႇလိၼ်.
ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈလိုဝ်ႈသဝ်း ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ ဢၼ်ၸမ်သုတ်း တင်း ၵုင်းထဵပ်ႈ၊ ဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ် ၵူၼ်းထွင်ႈတဵဝ်းၶဝ် လႆႈပိုင်ႈဢိင်ယဝ်ႉ။ ပၢႆတၢင်း ဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇသုတ်းတႄႉ ၶဝ်ႈပႃး ၽတ်ႉထယႃး လႄႈ ၵေႃႇသမဵတ်ႇ ၼႆသေတႃႉ တီႈၼၼ်ႈၼႆႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၵုၼ် လႄႈ ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ ၸိူဝ်းဢၼ်ပႆႇလႆႈတိူဝ်ႉ ၸိူဝ်းဢၼ်ၵူၼ်းပႆႇႁွတ်ႈၽႅဝ် တိုၵ်ႉမီးဝႆႉယူႇၵမ်ႈၽွင်ႈယဝ်ႉ။
ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်သၼ်လွႆ ဢၼ်မီးဝႆႉၶေႃၶေႃ၊ ယူႇယူႇၵႆႉလႆႈလတ်းၵႂႃႇ တီႈၼိူဝ်တၢင်း ၵႂႃႇ ၵမ်ႇပေႃးတီးယႃး။ မၼ်းၸၢင်ႈဢဝ်ၸႂ်ႉပဵၼ်ပိုၼ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇ သူၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၶဝ်ႈယႂ်ႇ ယဝ်ႉ။
မူႇၵုၼ်ၵေႃႇၶျၢင် ဢၼ်လီႁၵ်ႉပႅင်း၊ ပဵၼ်ပၢႆတၢင်း ၵုၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ တွၼ်ႈတႃႇ ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ၊ တူၼ်ႈမၢၵ်ႇဢုၼ် လႄႈ ဝၢၼ်ႈတမ်ႇငႃႈ။ မီးပႃး ၵုၼ် ၸိူဝ်းဢၼ်ၵူၼ်းႁူႉဢႄႇ ၶဝ်ႈပႃး ၵေႃႇမၢၵ်ႇ လႄႈ ၵေႃႇၵုတ်ႇ။
ဢီႇသၢၼ်
ဢီႇသၢၼ် (လိၵ်ႈထႆးอีสาน) ၼႆႉ ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈပိူင်လူင် ဢၼ်မီးပွတ်းႁွင်ႇသုတ်း ၶွင် မိူင်းထႆးၼၼ်ႉသေ မၼ်းၵႆႉၵႆႉလိုမ်းၽၢင်ႉၺႃးဝႃႈ ပဵၼ် ပွတ်းတွၼ်ႈ ၶွင်ၸိုင်ႈမိူင်း။ မၼ်းပဵၼ် ၼႃႈလိၼ် ဢၼ်မီး ၽိင်ႈငႄႈလၢႆမဵဝ်း သေ ပဵၼ်တီႈ ဢၼ် မိူင်းလၢဝ်း၊ မိူင်းၵမ်ႇပေႃးတီးယႃး လႄႈ မိူင်းထႆး မႃးႁူပ်ႉၵၼ်သေ မၼ်းၵေႃႈ မီး ပိုၼ်းၶိုၵ်ႉၶမ်ႇ လႄႈ တၢင်းၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉ ဢၼ်ၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၼႃႈလိၼ်.
ၶုမ်ႇမႄႈၶွင်၊ သူၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၶွင် လိူၺ်း၊ ပၢၼ်းၵဵင်း၊ ၼွင်ၶၢႆး၊ ဝတ်ႉၽရႃႉထၢတ်ႈၽၼွမ်း။
ႁူႉၸွမ်းဝႃႈ ပဵၼ် ၶုမ်ႇမႄႈၼမ်ႉၶျီႇ၊ သဵၼ်ႈတၢင်းလူင် ဢၼ်လုၵ်ႉ ၵုင်းထဵပ်ႈမႃးၼၼ်ႉ သုတ်းတီႈၼႆႈ တီႈ ၶွၼ်ၵႅၼ်ႇ။
ပဵၼ်ၵႅၼ်ၵၢင် တီႈႁိမ်း ၼၶွၼ်းရႃၸသီမႃး တီႈၵူၼ်းၵိုၼ်း၊ ၶုမ်ႇမႄႈၼမ်ႉမုၼ်း ၼႆႉ ပဵၼ် ဢွင်ႈတီႈ သူၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၶဝ်ယႂ်ႇ လႄႈ မီး လၢႆးၵေႃႇသၢင်ႈႁၢင်ႈလီ ဢၼ်ပဵၼ် ႁွႆးမိုဝ်း ၶမဵၼ် ၶွင် ၽၼူမ်း လႄႈ ၽီမၢႆႇ။
ဝဵင်းလူင်.
 - ၶွၼ်ၵႅၼ်ႇ — ၵႅၼ်ၵၢင် ၶွင် ၼႃးလိၼ် ဢီႇသၢၼ်၊ သဵၼ်ႈတၢင်း မိတ်ႉတရၽၢပ်ႉ (Rte 2) ၼႆႉ လတ်းၵႂႃႇႁိမ်းၶွပ်ႇ ၵၢင်ဝဵင်းယဝ်ႉ။
 - လိူၺ်း — ၵူၼ်းႁူႉၼမ်ၸွမ်း ဝႃႈ မၼ်းမီး လွႆ လႄႈ လွႆသုင်တင်းၼမ်သေ ၼႂ်းၵႃႈ သူၼ်မၢၵ်ႇဢိတ်ႇ မိူင်းထႆးၼၼ်ႉ တီႈၼႆႈၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃး တီႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ။
 - ၼၶွၼ်းၽၼူမ်း — တီႈၶၼ်ႈလႅၼ်လိၼ်တင်း မိူင်းလၢဝ်း ဢၼ်မီးၸွမ်းၼမ်ႉမႄႈၶွင်ႈ
 - ၼၶွၼ်းရႃၸသီမႃး ("Korat") — ၽၵ်းတူ တႃႇၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၸူး ဢီႇသၢၼ် ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ မိူင်းထႆး ပွတ်းၵၢင်မႃး
 - ၼွင်ၶၢႆး — ၽၵ်းတူးတႃၶဝ်ႈဢွၵ်ႇ ဝီႇယႅၼ်ႇထႅၼ်း လႄႈ ၵႄႈလွႆႈမႄႈၶွင် ဢၼ်လီႁၵ်ႉ
 - ရွႆႉဢဵတ်ႇ — ပဵၼ်ဢွင်ႈတီး ဢၼ်မီး ၽြႃးၸုၵ်း ဢၼ်သုင်သေပိူၼ်ႈၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇ၊ ၽရႃႉပုတ်ႉထရတ်ႉတၼ မႄႈၶွင်
 - သုရိၼ်း — ၵူၼ်းႁူႉၼမ်ၸွမ်း ပွႆးၸၢင်ႉ ဢၼ်ႁဵတ်းၵူႈပီ လႄႈ ၵျွင်းၽြႃးၶမဵၼ်ႇ
 - ဢုပူၼ်းရၢတ်ႉၶျ်ထႃးၼီး — ႁွင်ႉဢၼ်ပွတ်းမၼ်းဝႃႈ "ဢုပုၼ်း" ၼႆတႃႇသေႇသေ ပဵၼ် ၽၵ်းတူ တႃႇၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၸူး လႅၼ်လိၼ် ၵမ်ႇပေႃးတီႈယႃး-လၢဝ်း
 - ဢုတွၼ်းထႃးၼီး — ႁူႉၸွမ်းဝႃႈ "ဢုတွၼ်း" ႁူႉၸွမ်းလီငၢမ်းဝႃႈ ပဵၼ် ဢွင်ႈတီႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ပၢၼ်းၵဵင်း
ပၢႆတၢင်း တၢင်ႇၸိူဝ်း.
 - သူၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၶဝ်ယႂ်ႇ — ပဵၼ်သူၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၶွင် မိူင်းထႆးသေ ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ် ဢွင်ႈတီႈ ၶူဝ်းပူၺ်ႈၵဝ်ႇမွၼ်ႇ ၵမ်ႇၽႃႇ ယူႇၼဵတ်ႇသၵူဝ်ႇ
 - သူၼ်ၵိုၵ်းပိုၼ်း ၽၼူမ်းရုင်း — မီးၵယွင်းၽြႃးၶမဵၼ်ႇ ဢၼ်ႁၢင်ႈလီ သေ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈၸၼ်ၸႂ်သုတ်း ဢၼ်ၼိုင်ႈ တီႈၼႂ်း ဢီႇသၢၼ်
 - သူၼ်ၵိုၵ်းပိူၼ်း ၽီမၢႆႇ — ႁွႆးမိုဝ်းၵေႃႇသၢင်ႈ ၶမဵၼ်ႇ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈသေပိူၼ်ႈ တီႈၼႂ်း မိူင်းထႆး
ၼၶွၼ်းရႃၸသီမႃး
ၼၶွၼ်းရႃၸသီမႃး(လိၵ်ႈထႆးนครราชสีมา)၊ ၵမ်ႉၼမ် ဢွၼ်ၵၼ် ပွင်ႇဝႃႈ ၶူဝ်ရတ်ႉ (โคราช) ဢမ်ႇၼၼ် ႁူႉၸွမ်းၼမ်ဝႃႈ ၶူဝ်ရတ်ႉ ၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ တီႈ ထုင်ႉ ဢီႇသၢၼ် ၶွင် မိူင်းထႆးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸမ်ၵၼ်တင်း ၵုင်းထဵပ်ႈ သေၵေႃႈ မၼ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းထွင်ႈတဵဝ်း ၸိူဝ်းဢၼ်ဢၢၼ်းၶႂ်ႈၵႂႃႇဢႅဝ်ႇတၢင်ႇတီႈတၢင်ႇထုင်ႉၼၼ်ႉ ႁွတ်ႈၽႅဝ်လႆႈငၢႆႈငၢႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈမၼ်းသေၵေႃႈ မီးသၢႆတၢင်းတေႃႉသူင်ႇၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉ ဢၼ်ၵွင်ႉသိုပ်ႇဝႆႉ တင်း တီႈၵိုတ်းလိူဝ်တၢင်ႇတီႈ တီႈၼႂ်းမိူင်းယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် သဵၼ်ႈတၢင်းလူင် မၢႆ 2 (ၵုင်းထဵပ်ႈ ၵႂႃႇၸူး ၼွင်ၶၢႆး) ၼၼ်ႉၵေႃႈ လတ်းၶဝ်ႈၼႂ်းဝဵင်းၼၼ်ႉသေဢမ်ႇၵႃး ဢၼ်ပဵၼ် သၢႆတၢင်းရူတ်ႉလဵၼ်း ဢၼ်ၵႂႃႇၸူး ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵႂႃႇၸႅၵ်ႇၵၼ်တီႈ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်း - တႃႇသၢႆၼိုင်ႈ လဵၼ်ႈၸူး ၼွင်ၶၢႆးသေ ထႅင်ႈသၢႆၼိုင်ႈတႄႉ လႅၼ်ႈၸူး ဢုပူၼ်းရၢတ်ႉၶျ်ထႃးၼီးယဝ်ႉ။ တီႈၼၼ်ႈၼႆႉ မီးဝႆႉ ရူတ်ႉပၢတ်ႉသ် ၸိူဝ်းလဵၼ်ႈၸူး ၵူႈဝဵင်း ၸိူဝ်းဢၼ်မီးတီႈ ပွတ်းႁွင်ႇ၊ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ လႄႈ ဢၼ်လဵၼ်ႈၸူး ပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇပၢႆၸၢင်ႈၶီႇလႆႈ ရူတ်ႉပၢၼ်ႇ ဢၼ်လဵၼ်ႈၸူး ဝဵင်းၸၼ် တီႈ မိူင်းလၢဝ်း လႄႈ ၸူးတီႈ လႅၼ်လိၼ် ဢရၼ်ယပရႃႇထဵတ်ႇ တီႈ မိူင်းၵမ်ႇပေႃးတီးယႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တီႈဝဵင်းၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီးယူႇမွၵ်ႈ 165,000 (ၸႄႈတွၼ်ႈၼႂ်းမိူင်း၊ 2011)၊ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ဢၼ်မီးတီႈ ဢေႇရိယႃႇၶွပ်ႇဝဵင်း ၼၶွၼ်းရႃၸသီးမႃး (မိူင်းၼၶွၼ်းရႃၸသီမႃး) ၼႆႉ မီးယူႇ 450,000 ယဝ်ႉ။ ဢိင်ၼိူဝ်သႅၼ်းသဵင်းသေၵေႃႈ မၼ်းၵေႃႈဢမ်ႇၸႂ်ႈပၢႆတၢင်းၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် တွၼ်ႈတႃႇ ၶႅၵ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်းၶဝ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ႁူမ်ႈဝႃႈၼၼ်သေတႃႉၵေႃႈ ၵူၼ်းထွင်ႈတဵဝ်းၶဝ် တိူဝ်းလႆႈၸႂ် မႃးထင်သဝ်းတီႈၼႂ်းဝဵင်းသေၵေႃႈ ၵႂႃႇဢႅဝ်ႇလႄႇ ပၢႆတၢင်းထွင်ႈတဵဝ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ၶဝ်ယႂ်ႇ၊ သူၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၽိမၢႆ လႄႈ ၽၼူမ်ရုင်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၽိသၼုလူၵ်ႈ
ၽိသၼုလူၵ်ႈ (လိၵ်ႈထႆးพิษณุโลก) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းၵိုၵ်းပိုၼ်း ဢၼ်မီးတီႈ မိူင်းထႆး ပွတ်းႁွင်ႇ တွၼ်ႈတႂ်ႈ၊ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၵၢင်ၶိုင်ႈ ၼႂ်းၵႄႈ ၵုင်းထဵပ်ႈ လႄႈ ၵဵင်းမႂ်ႇယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမၼ်း တေမီးယူႇ မွၵ်ႈ 80,000 ၼႆႉ။
ထရႅတ်ႉ (ဢႅပ်ႉ)
ထရႅတ်ႉ ၼႆႉ ပဵၼ် သိုဝ်ႇတူင်ႇၵူင်း ဢွၼ်ႇလၢႆး ႄႈ ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ ၵွင်ႉသၢၼ်တူင်ႇၵူၼ်း ဢၼ်ပဵၼ် ၶွင် တေးတၢင်းမႄႇတႃႇ ၶွမ်ႇပၼီႇထႅၵ်ႇၵၼေႃႇလေႃႇၸီႇ ဢမႄႇရိၵၢၼ်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢႅပ်ႉၼႆႉ ယိူင်းဢၢၼ်း တႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၶၢင်းၵၼ်တင်း ဢိၼ်ႇသတႃႇၵရမ်ႇ၊ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၶဝ်ၼႆႉ တႃႇတေ လူင်းၸိုဝ်ႈၼႆႉ တေလႆႈမီးဝႆႉ ဢၶွင်ႉဢိၼ်ႇသတႃႇၵရမ်ႇ သေ လူဝ်ႇလႆႈၸႂ်ႉ ဢၼ်မိူၼ်ၵၼ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁၼ်ထိုင်လႆႈဝႃႈတႄႉ မၼ်းပဵၼ် တူဝ်ၶဵင်ႇ ၵၼ်တင်း ထဝိတ်ႉတႃႇသေ၊ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ထရႅတ်ႉၼႆႉ တေၸၢင်ႈ ၽူတ်ႉလႆႈ လိၵ်ႈ၊ ၶႅပ်းႁၢင်ႈ၊ ၵူၼ်းတၢင်ႇၸိူဝ်း တေၸၢင်ႈတွပ်ႇၵႂၢမ်းလႆႈ ဢမ်ႇၼၼ် ထုၵ်ႇၸႂ် ၽူတ်ႉဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တၢင်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၽွင်းတေႃးမီးၸႅတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈၽွင်းတေႃးမီးၸႅတ်ႉ (ဖောင်းတောမီးစက်ရွာ, Hpaungtawmeeset) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၽွင်းတေႃးၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၽွင်းတေႃးၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈၽွင်းတေႃးၵျီး (ဖောင်းတောကြီးရွာ, Hpaungtawgyi) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၽွင်းတေႃးၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၵမဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈၵမဵၵ်ႉ (ကမိတ်ရွာ, Kameik) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမျေးၶၢၼ်ႇပေႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
Jao Arlawka/ၽြႃးငူးပလဵၵ်ႉ
ၽြႃးငူးပလဵၵ်ႉ ရတၼလေႃးပႃႉမုၼိ ယွၼ်းသူးတဵမ်ၼႆႉ မီးတီႈၽၢႆႇတင်းၸၢၼ်းဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇမွၵ်ႈ13-လၢၵ်း မီးဝႆႉတီႈဝဵင်းပလဵၵ်ႉ ၶႃႈဢေႃႈ။ၸဝ်ႈဢလွင်းၸီႇသူ
 တႄႇဝႆႉမိူဝ်ႈပီႈ သၵ်ႉၵရၢတ်ႉ474 ၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။ၸွမ်းၼၢင်ႇၵွမ်းမၢၼ်ႈၶဝ်မီးဝႆႉ(မြို့မှာပုဂံ ရွာမှာပုလိပ်) တီႈဝဵင်းပလဵၵ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉၽြႃးတင်းၼမ်တင်းလၢႆၶႃႈ တီႈၼႂ်းၽြႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၽြႃးငူးပလဵၵ်ႉ ရတၼလေႃးပႃႉမုၼိ ယွၼ်းသူးတဵမ်ၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ထွၼ်ႈဢၢၼ်မျိတ်ႉသူႇၼိုင်ႈၶႃႈဢေႃႈ။ တႄႇမိူဝ်ႈ 1338ပီႈ ဢၼ်ပဵၼ်ငူးလူင်ၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မႃးယူႇသဝ်းတီႈၽြႃးၼၼ်ႉသေ ၸၢင်ႇလႆႈၸိုဝ်ႈမႃးဝႃႈ ရတၼမုၼိ ယွၼ်းသူးတဵမ် ၼႆယဝ်ႉ။
Jao Arlawka/ၽြႃးလူင်မႁႃႇမုၼိ
ၽြႃးလူင်မႁႃႇမုၼိ.
ၽြႃးလူင်မႁႃႇမုၼိၼႆႉ(Wat Phra Sao Luang)မီးတီႈမိူင်းတႆး|ဝဵင်းၵဵင်းတုင် သူႇၼိုင်ႈၶႃႈဢေႃႈ။ ၽြႃးသူႇၼႆႉ ႁဵတ်းမိူၼ်ၵၼ်တၢင်း ၽြႃးလူင်မႁႃႇမျဵတ်ႈမုၼိ(မဟာမြတ်မုနိဘုရား) တီႈဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇဝႆႉၶႃႈ။
ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၵျွင်းWat Zaing Ngarmတင်း ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းၵဵင်းတုင် ၸဝ်ႈၵွၼ်းၸဝ်ႈဢၼ်တလႅင်း(Sao Kawng Kiao Intaleng)သေ တေႇဝႆႉမိူဝ်ႈပီႈ 1920 ၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။တႄႇႁဵတ်းသင်ႈ မိူဝ်ႈပီႈ 1921 ဢၼ်ပဵၼ်လုင်းမေႃဢူႈတိၵ်ႉလႄႈလုင်ႈၼွင်ႉမၼ်း ၶူင်ႇသင်ႈၶႃႈဢေႃႈ။ထိုင်မိူင်ႈပီႈ 1926ၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းဢဝ်ၵႂႃႇ ဝႆႉတီႈ ၵၢင်ဝဵင်းၵဵမ်းတုင်သေ ၶိုၼ်းသၢင်ၵျွင်းမႂ်ႇဝႆႉ တီႈၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။လၢင်ႇႁိူဝ်တေမိူၼ်ၼင်ႇ ၽြႃးလူင်မႁႃႇမျဵတ်ႉမုၼိ(ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ)ၼၼ်ႉ ၼိုင်ႈဝုၼ်ႈ ၶိုၼ်းမေးလုမ်းလႃးပၼ် သွင်ပွၵ်ႈလႄႈသၢမ်ပွၵ်ႈ ၼႆၶႃႈယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၶွင်းသေးၶျွင်း (ၵျေးတႃးဢိၼ်း)၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈၶွင်းသေးၶျွင်း (ၵျေးတႃးဢိၼ်း) (ခေါင်းဆေးချောင်း (ကျေးသားအင်း)ရွာ, Gaungsaychaung(Kyaytharinn)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမျေးၶၢၼ်ႇပေႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈသဵၵ်ႉၽျူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈသဵၵ်ႉၽျူင်း (ဆိပ်ဖြုံးရွာ, Seikhpyone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမျေးၶၢၼ်ႇပေႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇတူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇတူင်း (ညောင်တုံးရွာ, Nyaungdon) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမျေးၶၢၼ်ႇပေႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၼၢၼ်းပယူၵ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈၼၢၼ်းပယူၵ်ႉ (နှမ်းပရုပ်ရွာ, Hnanpayoke) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမျေးၶၢၼ်ႇပေႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈတပြုၶျွင်း၊ မျေးၶၢၼ်ႇပေႃႇ
ဝၢၼ်ႈတပြုၶျွင်း (သဗြုချောင်းရွာ, Thabyuchaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမျေးၶၢၼ်ႇပေႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈမျေးၶၢၼ်ႇပေႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈမျေးၶၢၼ်ႇပေႃႇ (မြေးခံဘော်ရွာ, Myaykhanbaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမျေးၶၢၼ်ႇပေႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၵိၼ်းၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈၵိၼ်းၵူင်း (ကင်းကုန်းရွာ, Kinkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမွင်ႇမႄႇသျွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၶွင်ႇတၢႆပျိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈၶွင်ႇတၢႆႇပျိၼ်ႇ (ခေါင်တိုင်ပြင်ရွာ, Khaungtaingpyin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမွင်ႇမႄႇသျွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈပတၢႆးၶျွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈပတၢႆးၶျွင်း (ပဒိုင်းချောင်းရွာ, Padaingchaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမွင်ႇမႄႇသျွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈပၶတ်ႉဢိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈပၶတ်ႉဢိၼ်း (ပခပ်အင်းရွာ, Pakhatinn) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမွင်ႇမႄႇသျွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈယႄးဢၢႆႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈယႄးဢၢႆႇ (ရဲအိုင်ရွာ, Yeaing) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမွင်ႇမႄႇသျွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈမွင်ႇမႄႇသျွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈမွင်ႇမႄႇသျွင်ႇ (မောင်မယ်ရှောင်ရွာ, 177030) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမွင်ႇမႄႇသျွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၸေႃႇဝ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈၸေႃႇဝ (စော်ဝရွာ, Sawwa) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသျိၼ်ႇမူၵ်ႉတီး၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈသူၺ်ႇၵူႇတွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈသူၺ်ႇၵူႇတွင်ႇ (ရွှေဂူတောင်ရွာ, Shwegutaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသျိၼ်ႇမူၵ်ႉတီး၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈသျိၼ်ႇမူၵ်ႉတီး၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈသျိၼ်ႇမူၵ်ႉတီး (ရှင်မုတ္တီးရွာ, Shinmoketee) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသျိၼ်ႇမူၵ်ႉတီး၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈတေႃးၼႃးတၢၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈတေႃးၼႃးတၢၼ်း (တောနားတန်းရွာ, Tawnartan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသျၢၼ်းမတႂိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈပလူၺ်ႇသျွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈပလူၺ်ႇသျွင်ႇ (ပုလွေရှောင်ရွာ, Pulwayshaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသျၢၼ်းမတႂိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈသျၢၼ်းမတႂိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈသျၢၼ်းမတႂိၼ်း (ရှမ္မတွင်းရွာ, Shanmatwin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသျၢၼ်းမတႂိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈယၢဝ်းမေႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈယၢဝ်းမေႃႇ (ရောင်းမော်ရွာ, Yaungmaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယၢဝ်းမေႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈပဝႃႉပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈပဝႃႉပိၼ်ႇ (ဘဝပင်ရွာ, Bawapin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဝႃႉၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈဝႃႉၵူင်းၶျွင်းၽျႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈဝႃႉၵူင်းၶျွင်းၽျႃး (ဝကုန်းချောင်းဖျားရွာ, Wakonechaunghpyar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဝႃႉၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈ 23-လၵ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈ23-လၵ်း (၂၃-မိုင်ရွာ, 23-Maing) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဝႃႉၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈဝႃႉၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈဝႃႉၵူင်း (ဝကုန်းရွာ, Wakone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဝႃႉၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈပုလုၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈပုလုၵူင်း (ပုလုကုန်းရွာ, Pulukone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတပြေႇၶျွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈတပြေႇၶျွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈတပြေႇၶျွင်း (သဗြေချောင်းရွာ, Thabyaychaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတပြေႇၶျွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈတွင်ႇပူဝ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈတွင်ႇပူဝ်ႉ (တောင်ပို့ရွာ, Taungpoet) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတပျႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈမႄးၶျွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈမႄးၶျွင်း (မဲချောင်းရွာ, Mechaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတပျႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈတပျႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈတပျႃႇ (သဗျာရွာ, Thabyar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတပျႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ၽႃႇသႃႇပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်
ၽႃႇသႃႇပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ၼႆႉ ပဵၼ် ၽႃႇသႃႇ ဢၼ်မီးသုၼ် တႃႇၸႂ်ႉ တီႈသၢႆငၢႆ ဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သုၼ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ၸၢင်ႈဢဝ်သၢင်ႈလႆႈ တီႈ ပိူင်တႅမ်ႈလိၵ်ႈ ၸွမ်းၼင်ႇ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၵိုၵ်းပိုၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မိူင်း 178 မိူင်းၼႆႉ လႆႈႁပ်ႉယိုၼ် ၽႃႇသႃႇပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်သေ ၼႂ်းၵႃႈၼၼ်ႉ တႃႇ 101 မိူင်းၼႆႉ ႁပ်ႉယိုၼ်ဝႆႉ လိူဝ်သေ ၼိုင်ႈဢၼ်ယဝ်ႈ။ လူင်ပွင်ႈၸိုင်ႈ ဢီႇတႃႇလီႇ ၼႆႉ လႆႈဢဝ် ၽႃႇသႃႇဢီႇတႃႇလီႇ ႁဵတ်းပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် မိူဝ်ႈ ပီ 1999 ၼၼ်ႉၵူၺ်း လႄႈ မိူင်းၵမ်ႈၽွင်ႈ (ၼင်ႇ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢႃႇမႄႇရိၵ၊ မိူင်းမႅၵ်ႇသီႇၵူဝ်ႇ လႄႈ မိူင်းဢေႃႉသထရေးလီးယႃး) ၼႆႉ ဢမ်ႇတွၼ်ႉႁွၼ်ႇ ပိုၼ်ႇၽၢဝ်ႇမၼ်းမၵ်ႈ ၽႃႇသႃႇပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ဢၼ်ပဵၼ် ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ သေပွၵ်ႈ။ မိူင်းတၢင်ႇၸိူဝ်းတႄႉ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၽႃႇသႃႇပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၽႃႇသႃႇပိုၼ်ႉတီႈၼၼ်ႉယဝ်ႈ။
ၸုမ်းလူလွမ်ၸွႆႈထႅမ် ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈၵၢၼ်မိူင်း
ၸုမ်းလူလွမ်ၸွႆႈထႅမ် ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈၵၢၼ်မိူင်း (မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ) (Assistance Association for Political Prisoners (Burma); တူဝ်ယေႃႈ AAPP ႁိုဝ် AAPPB) ၼၼ်ႉ ပဵၼ် ၸုမ်းလွတ်ႈလႅဝ်းထၢင်ႇႁၢင်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇဢဝ် ၼမ်ႉမျၢတ်ႈၼမ်ႉတွၼ်း ဢၼ်ၼိုင်သေ ပဵၼ် ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈၵၢၼ်မိူင်းၵဝ်ႇ ၸိူဝ်းၽႅဝ်ႁွတ်ႈဝႆႉယူႇ ၼွၵ်ႈမိူင်း မျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႇတႄႇတင်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၸုမ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈၵၢၼ်မိူင်းၵမ်ႉၼမ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉသေ ယိူင်းဢၢၼ်း တႃႇၸွႆႈထႅမ်ႈ ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈၵၢၼ်မိူင်းၵဝ်ႇ လႄႈ ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈၵၢၼ်မိူင်းယဝ်ႈ။ ဢေႇဢေႇၽီႇၽီႇ ၼႆႉ ပၵ်းယၼ်ဝႆႉတီႈ ဝဵင်းမႄႈသွတ်ႇ၊ မိူင်းထႆး သေ တီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ လႄႈ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈပိုတ်ႇ ၵေႃၽႄမၼ်းဝႆႉယူႇ။
ပိုၼ်း.
လႆႈတႄႇၽွတ်ႈႁႅၼ်း ဢေႇဢေႇပီႇပီႇ မိူဝ်ႈပီ 2000 မၢတ်ႉၶျ် 23 ဝၼ်း ဢၼ်ပဵၼ် ဝၼ်းၶွပ်ႈ 11 ပီ ဢၼ် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်လုၵ်ႈႁဵၼ်း မိၼ်းၵူဝ်ႇၼႅင်ႇ လႆႈထုၵ်ႇတိၺွပ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ႁဵင်းၵွင်ႉ ၽၢႆႇၼွၵ်ႈ.
- 
 - BBC, “Inside Burma's Insein Prison”, 14 May 2009
 - Telegraph UK, “I went to prison for telling a lie. In Burma, people are in prison for telling the truth”, 14 May 2009
 - Enigma Images blog, “Even though I'm free, I am not”
 - How Will Burma Remember Its Political Prisoners?
 - I Spent Eight Years in a Myanmar Prison. This Is What I Learned About Surviving Confinement
ဝၢၼ်ႈၵျႅတ်ႉတေႃးဢၢႆႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈၵျႅတ်ႉတေႃးဢၢႆႇ (ကြက်တောအိုင်ရွာ, Kyettawaing) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇႁႃႇမျိၼ်းၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်းပိၼ်ႇၶျွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်းပိၼ်ႇၶျွင်း (ဂန်းပင်ချောင်းရွာ, Ganpinchaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇႁႃႇမျိၼ်းၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈတွင်ႇၽီႇလႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈတွင်ႇၽီႇလႃႇ (တောင်ဖီလာရွာ, Taunghpilar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇႁႃႇမျိၼ်းၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈတႃးပျွၵ်ႉၶျွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈတႃးပျွၵ်ႉၶျွင်း (ဒါးပျောက်ချောင်းရွာ, Darpyaukchaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇႁႃႇမျိၼ်းၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ႁူင်းသွၼ်ႁဵၼ်းၽႆၢႇမိူင်းဝၼ်းဢွၵ်ႇလႄႈဢၾရိၵ (SOAS)
SOAS University of London (/ˈsoʊæs/; ႁူင်းႁဵၼ်းလွင်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈမိူင်းဝၼ်းဢွၵ်ႇလႄႈဢႃႇၾရိၵ)ၼ ပဵၼ်ၸၼ်ႉၸွမ်ၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ တီႈဝဵင်းလၼ်ႇတၼ်ႇ၊ မိူင်းဢင်းၵိတ်း လႄႈ ပဵၼ်လုၵ်ႈၸုမ်းၸၼ်ႉၸွမ်လၼ်ႇတၼ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ SOAS ၼႆႉ လႆႈၵေႃႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီ 1916 ၼၼ်ႉသေ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၼႃႈလိၼ် Bloomsbury ၼႂ်းၵၢင်ဝဵင်းလၼ်ႇတၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
SOAS ၼႆႉပဵၼ်ၸုမ်းဢၼ်ဢွၼ်ႁူဝ်သုတ်း ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ တွၼ်ႈတႃႇ လဵပ်ႈႁဵၼ်းဢေးသျႃး၊ ဢႃႇၾရိၵႃး လႄႈ ပွတ်းဢွၵ်ႇၵၢင်။ ႁူင်းႁဵၼ်းလိၵ်ႈမၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ႁူင်းႁဵၼ်းလိၵ်ႈဢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ၸၼ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းဢင်းၵိတ်း ပွၵ်ႈၵမ်းႁႅၵ်ႈ။ SOAS ၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ႁူင်းၼႄ Brunei Gallery ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းဝႆႉ ၶပ်ႉမၢႆ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ လွင်ႈၼႄတၢင်းႁၼ်ထိုင်ပၢၼ်မႂ်ႇ လႄႈ ပိုၼ်း ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ Asia, Africa, လႄႈ Middle East သေ ယိူင်းဢၢၼ်းတႃႇတေၼႄလႄႈ ယုၵ်ႉယွင်ႈ ၽိင်ႈထုင်းဢၼ်လုၵ်ႉတီႈၼႃႈလိၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ငိုၼ်းၶဝ်ႈၵူႈပီၶွင်ႁူင်းႁဵၼ်းတွၼ်ႈတႃႇပီ 2021-22 ၼႆႉပဵၼ် £98.0 လၢၼ်ႉသေ ၼႂ်းၼၼ်ႉ £6.1 လၢၼ်ႉၼႆႉပဵၼ်တီႈလွင်ႈၸွႆႈထႅမ်လႄႈ လွင်ႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းလွင်ႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉ၊ လူၺ်ႈလွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း £117.8 လၢၼ်ႉ။
SOAS ၸၼ်ႉၸွမ်လၼ်ႇတၼ်ႇ
SOAS University of London (/ˈsoʊæs/; သူဝ်းဢႅတ်ႇသ်) ဢၼ်ပဵၼ်ၵေႃၵၢၼ်ႁဵၼ်းလွင်ႈမိူင်းဝၼ်းဢွၵ်ႇလႄႈဢႃႇၾရိၵၼႆႉ ပဵၼ်ၸၼ်ႉၸွမ်ၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်မီးပႃးၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ တီႈဝဵင်းလၼ်ႇတၼ်ႇ၊ မိူင်းဢင်းၵိတ်း လႄႈ ပဵၼ်လုၵ်ႈၸုမ်းၸၼ်ႉၸွမ်လၼ်ႇတၼ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ SOAS ၼႆႉ လႆႈၵေႃႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီ 1916 ၼၼ်ႉသေ မီးဝႆႉၼႂ်းၼႃႈလိၼ် Bloomsbury ၼႂ်းၵၢင်ဝဵင်းလၼ်ႇတၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
SOAS ၼႆႉ ပဵၼ်ၸၼ်ႉၸွမ်ၼမ်းၼႃႈဢၼ်ၼိုင်ႈၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ တွၼ်ႈတႃႇလဵပ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈဢေးသျႃး၊ ဢႃႇၾရိၵႃး လႄႈ ပွတ်းဢွၵ်ႇၵၢင် (Middle East)။ ႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈတီႈၸၼ်ႉၸွမ်ၼႆႉ ပဵၼ်ႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈတႃႇၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ၸၼ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ ၼႂ်းႁႃႈဢၼ် ၼႂ်းမိူင်းဢင်းၵိတ်း။ SOAS ၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်တီႈပၵ်းသဝ်းႁူင်းၼႄ SOAS Gallery (ၵူႈပွၵ်ႈႁွင်ႉ Brunei Gallery) ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းဝႆႉ ၶပ်ႉမၢႆ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ လွင်ႈၼႄတၢင်းႁၼ်ထိုင်ပၢၼ်မႂ်ႇ လႄႈ ပိုၼ်း ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ Asia, Africa, လႄႈ Middle East သေ ယိူင်းဢၢၼ်းတႃႇတေၼႄလႄႈ ယုၵ်ႉယွင်ႈ ၽိင်ႈထုင်းဢၼ်လုၵ်ႉတီႈၼႃႈလိၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ငိုၼ်းၶဝ်ႈၵူႈပီၶွင်ႁူင်းႁဵၼ်းတွၼ်ႈတႃႇပီ 2021-22 ၼႆႉပဵၼ် £98.0 လၢၼ်ႉသေ ၼႂ်းၼၼ်ႉ £6.1 လၢၼ်ႉၼႆႉပဵၼ်တီႈလွင်ႈၸွႆႈထႅမ်လႄႈ လွင်ႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းလွင်ႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉ၊ လူၺ်ႈလွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း £117.8 လၢၼ်ႉ။
SOAS ၼႆႉ ၸႅၵ်ႇဝႆႉပဵၼ် 3 ၽႆၢႇထႃႇၼ - ၽႆၢႇပၢႆးမွၼ်းလႄႈ ပၢႆးပၺ်ၺႃၵူၼ်း၊ ၽႆၢႇၽႃႇသႃႇလႄႈ ပၢႆးလႅင်ႊၶိူဝ်းၵူၼ်း လႄႈ ၽႆၢႇၵူတ်းမႆၢလႄႈတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ဢၼ်ပႃးဝႆႉ ႁူင်းသွၼ်ႁဵၼ်းၽႆၢႇၵူတ်းမႆၢ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸၼ်ႉၸွမ်ၼႆႉ ပၼ်ပရူဝ်ႇၵရမ် Bachelor degree မွၵ်ႈ 350 ႁူမ်ႈလႆၢပႆၢး၊ Master degree မွၵ်ႈ 100 ပႆၢး လႄႈ ၶူင်းၵၢၼ်ၸၼ်ႉ PhD ၵူႈၽႆၢႇထႃႇၼ။ ၸၼ်ႉၸွမ်ၼႆႉ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃး ၽူႈၼမ်းၸိုင်ႈမိူင်း၊ ၽွင်းလူင်လူင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ ၽူႈတၢင်တူဝ်၊ ၽူႈၵွၼ်းငိုၼ်းၵၢင်၊ ၽူႈတႅၼ်းသၽႃးသုၼ်သုတ်း၊ ၽူႈလႆႈႁပ်ႉသူး Nobel Peace Prize လႄႈ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈတၢင်ႇၸိူဝ်း ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ။ SOAS ၼႆႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈၸုမ်းၶွင် Association of Commonwealth Universities ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပိုၼ်း.
မူႇငဝ်ႈ.
ႁူင်းႁဵၼ်း Oriental Studies ၼႆႉ လႆႈၵေႃႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီ 1916 တီႈ 2 Finsbury Circus၊ London၊ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ႁူင်းႁဵၼ်း London Institution ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁူင်းႁဵၼ်းၼႆႉ လႆႈႁပ်ႉဝႂ်ၶွပ်ႈတဵမ်မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 5 လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ ပီ 1916 လႄႈ လႆႈႁပ်ႉလုၵ်ႈႁဵၼ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်း မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 18 လိူၼ်ၵျႅၼ်ႊၼိဝ်ႊရီႊ ပီ 1917 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁူင်းႁဵၼ်းၼႆႉ လႆႈပိုတ်ႇၽုၺ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉၼိုင်ႈလိူၼ် ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 23 February 1917 လူၺ်ႈ George V. ၼႂ်းၵႄႈၽူႈၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈၼၼ်ႉ မီး Earl Curzon of Kedleston ၊ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း Vice King of India လႄႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈတၢင်ႇၸိူဝ်း။
လၼ်ႇတၼ်ႇ
လၼ်ႇတၼ်ႇ (lʌndən) ၼႆႉပဵၼ်ဝဵင်းလူင်လႄႈ ဝဵင်းယႂ်ႇသုတ်းၶွင်မိူင်းဢင်းၵိတ်းလႄႈ မိူင်းႁေႃၶမ်းႁူမ်ႈတုမ်၊ မီးၵူၼ်းယူႇသဝ်းယူႇသဝ်းဝႆႉ ဢမ်ႇယွမ်း 9 လၢၼ်ႉ။ ဝဵင်းလၼ်ႇတၼ်ႇၼႆႉမီးဢိူမ်ႈၸပ်းမႄႈၼမ်ႉထဵမ်း River Thames ၼႂ်းၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇမိူင်းဢိင်းၵလဵတ်ႈ ႁၢင်ႇၵႆပၢၵ်ႇၼမ်ႉပၢင်ႇလႆၢႇမွၵ်ႈ 50 လၵ်း (80 ၵီးလူဝ်း)သေ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈဢၼ်ယႂ်ႇလူင် မီးမႃးႁိုင်ၼၢၼ်းမွၵ်ႈသွင်ႁဵင်ပီယဝ်ႉ။ ဝဵင်းလၼ်ႇတၼ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ငဝ်ႈငုၼ်းၵဝ်ႇၵႄႇလႄႈ ၵဝ်ႉငဝ်ႈငိုၼ်းတွင်းမၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈၵေႃႇတင်ႈလူၺ်ႈၸၢဝ်းရေႃးမၶဝ်သေ ႁွင်ႉဝႃႈ လၼ်ႇတီႇၼီႇယမ်ႇ လႄႈ မၼ်းၵႅတ်ႇၶႄဝႆႉလႅၼ်လိၼ်မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၵွၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းဝႅတ်ႉမိၼ်ႇၸတိူဝ်ႇ Westminster ဢၼ်မီးၽၢႆႇတူၵ်းဝဵင်း London ၼၼ်ႉ မီးမႃးႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီသေ ပဵၼ်တီႈဢၼ်လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၶၢမ်ႇ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈလႄႈ ပႃႇတီႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီထူၼ်ႈ 19 ၼၼ်ႉမႃး ၸိုဝ်ႈ "လၼ်ႇတၼ်ႇ" ၼႆႉၵေႃႈ မႆၢထိုင်တီႈဝဵင်းလူင်ဢၼ်ႁိမ်းႁွမ်းလၢၼ်ႇၼႆႉ၊ ဢၼ်ပိုၼ်းမၼ်းၸႅၵ်ႇဝႆႉ ၼႂ်းၵႄႈ ၸႄႈဝဵင်း Middlesex, Essex, Surrey, Kent လႄႈ Hertfordshire၊ ၸဵမ်မိူဝ်ႈ 1965 ၼၼ်ႉ ၵမ်ႈၼမ်မီး Greater London၊ ဢၼ်ၽွင်းငမ်းလူၺ်ႈဢုပ်ႉပိူင်ႇ 33 ၸႄႈဝဵင်းလႄႈ Greater London Authority ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽႃႇသႃႇဢႃႇရပ်ႉ
ၽႃႇသႃႇဢႃႇရပ်ႉ (اَلْعَرَبِيَّةُ, ' al ʕaraˈbijːa; عَرَبِيّ, ' ˈʕarabiː or ʕaraˈbij) ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် ဢၼ်လၢတ်ႈပဵၼ်ပိူင်လူင် တီႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။မၼ်းလႆႈမီးမႃး ၸဵမ်မ်ိူဝ်ႈ ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 1 သေ မၼ်းႁွင်ႉၵိုၵ်းၵၼ်တင်း ၸိုဝ်ႈ ၸၢဝ်းဢႃႇရပ်ႉ၊ ဝေႃးႁၢၼ် "ဢႃႇရပ်ႉ" ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ လႆႈၸႂ်ႉမႃး တႃႇပိုတ်ႇတီႈပွင်ႇထိုင် ၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇသဝ်းတီႈ ၊ ဢၼ်ပဵၼ် လွင်ႈတၢင်းႁၼ်ထိုင် ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇပၢႆးလိၼ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈပဵင်းၼႄးၶျွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈပဵင်းၼႄးၶျွင်း (ပိန္နဲချောင်းရွာ, Peinhnechaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇႁႃႇမျိၼ်းၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈမျေးၶၢၼ်ႇတီႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈမျေးၶၢၼ်ႇတီႇ (မြေးခန္တီရွာ, Myaykhanti) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇႁႃႇမျိၼ်းၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈမျိၼ်းမတ်ႉတတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈမျိၼ်းမတ်ႉတတ်ႉ (မြင်းမတ်တပ်ရွာ, Myinmattat) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇႁႃႇမျိၼ်းၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈသူၺ်ႇဢၢႆႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈသူၺ်ႇဢၢႆႇ (ရွှေအိုင်ရွာ, Shweaing) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇႁႃႇမျိၼ်းၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈႁႃႇမျိၼ်းၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈႁႃႇမျိၼ်းၵျီး (ဟာမြင်းကြီးရွာ, Harmyingyi) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇႁႃႇမျိၼ်းၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ၽႃႇသႃႇပေႃးတူႉၵၢဝ်ႇ
ၽႃႇသႃႇပေႃးတူႉၵၢဝ်ႇ (português ဢမ်ႇၼၼ် ဢၼ်တဵမ်ထူၼ်ႈမၼ်း língua portuguesa) ၼႆႉ ပဵၼ် ၽႃႇသႃႇရူဝ်ႇမၼ်ႇ (Romance language) ဝၼ်းတူၵ်း ဢၼ်ပဵၼ် မုင်ႉၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်း ဢိၼ်ႇတူဝ်ႇ-ယူႇရူဝ်းပီးယႅၼ်း ဢၼ်ပေႃႇမႃး တီႈ ယူးရူပ်ႉ၊ ၵုၼ်ပႅၼ်ဢၢႆႉပေးရီးယႅၼ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၼႆႉ ပဵၼ် ၽႃႇသႃႇပဵၼ်တၢင်းၶွင် ပေႃးတူႉၵၢဝ်ႇ၊ ပရႃႇၸီး၊ ၶဵပ်ႉဝႄႇတီႇ၊ ဢႅၼ်ႇၵူဝ်ႇလႃႇ၊ မူဝ်ႇၸမ်းပိၵ်ႈ၊ ၵီးၼီး-ပိတ်ႈသၢဝ်ႇ လႄႈ သူၼ်ႇတူဝ်ႇမေး လႄႈ ပရိၼ်ႇသီႇပေႇသေ တီႈ တီႇမေႃးပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ၊ ဢီႇၵူၺ်ႇတေႃႇရီႇယႃႇ ၵီးၼီး လႄႈ မႃႇၵၢဝ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၽႃႇသႃႇၵႅမ်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၵျႅတ်ႉပွင်ႇၶျွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈၵျႅတ်ႉပွင်ႇၶျွင်း (ကြက်ပေါင်ချောင်းရွာ, Kyetpaungchaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇႁဵင်းတႃးပျိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၽုတ်ႉလႅတ်ႉတူဝ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈၽုတ်ႉလႅတ်ႉတူဝ်ႇ (ဖွတ်လက်တိုရွာ, Hputletto) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇႁဵင်းတႃးပျိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈပူႇတႃႇၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈပူႇတႃႇၵူင်း (ဘူတာကုန်းရွာ, Butarkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇႁဵင်းတႃးပျိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈမျွင်းပြူဝ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈမျွင်းပြူဝ်ႇ (မြောင်းဗြိုရွာ, Myaungbyo) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇႁဵင်းတႃးပျိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈယေႇပူႇဝ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈယေႇပူႇဝ (ရေပူ၀ရွာ, Yaypuwa) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇႁဵင်းတႃးပျိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈဝၸွမ်းၶျွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈဝၸွမ်းၶျွင်း (ဝဇွမ်းချောင်းရွာ, Yaypuwa) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇႁဵင်းတႃးပျိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈႁဵင်းတႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈႁဵင်းတႃး (ဟိန္ဒားရွာ, Heindar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇႁဵင်းတႃးပျိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈႁဵင်းတႃးပျိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈႁဵင်းတႃးပျိၼ်ႇ (ဟိန္ဒားပြင်ရွာ, Heindarpyin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇႁဵင်းတႃးပျိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ၶူဝ်ၸိတ်ႉတွင်း (မူပ်ႉပလိၼ်ႇ)
ၶူဝ်ၸိတ်ႉတွင်း (မူပ်ႉပလိၼ်ႇ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၶူဝ် ဢၼ်ႁဵတ်းၶၢမ်ႈဝႆႉ ၼမ်ႉၸိတ်ႉတွင်း ဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈၼႂ်းၵႄႈ ၸႄႈဝဵငးဝေႃး၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ် လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းမူပ်ႉပလိၼ်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းမွၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းယၢဝ်းၶူဝ်ၼႆႉ မီး 729.295 မီႇတႃႇ (3232.70 ထတ်း) သေ ႁႅင်းႁၢပ်ႇလႆႈ 50 တၢၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၶူဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၶူဝ်ထူၼ်ႈသွင် ဢၼ်ႁဵတ်းၶၢမ်ႇၼမ်ႉၸိတ်ႉတွင်းယဝ်ႉ။ ၶူဝ်ၸိတ်ႉတွင်း (တဵင်ႇၸယႅတ်ႉ) ၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ မၼ်းႁိုင်ၼႃႇယဝ်ႉလႄႈ လူတ်ႉလူင်တၢင်ႇၵုၼ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈတႆႇလတ်းလႆႈယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈသဵၵ်ႉၶျွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈသဵၵ်ႉၶျွင်း (ဆိပ်ချောင်းရွာ, Seikchaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢၺႃႇၽျႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇၶျွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇၶျွင်း (ညောင်ချောင်းရွာ, Nyaungchaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢၺႃႇၽျႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈတႃးတူၺ်းၵျွၵ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈတႃးတူၺ်းၵျွၵ်ႉ (ဒါးသွေးကျောက်ရွာ, Darthwaykyauk) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢၺႃႇၽျႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈဢၺႃႇၽျႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈဢၺႃႇၽျႃး (အညာဖျားရွာ, Ahnyarhpyar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢၺႃႇၽျႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈဢူးယဵၼ်ႇၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈဢူးယဵၼ်ႇၵျီး (ဥယျာဉ်ကြီးရွာ, Uyingyi) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢၺႃႇၽျႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၵတ်ႉတရႃႇၶီး၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈၵတ်ႉတရႃႇၶီး (ကတ္တရာခီးရွာ, Kattayarkhee) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢမြႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈထီးၶီး၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈထီးၶီး (ထီးခီးရွာ, Hteekhee) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢမြႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈထီးထ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈထီးထ (ထီးထရွာ, Hteehta) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢမြႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈဢမလႃႇထႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈဢမလႃႇထႃႇ (အမလာထာရွာ, Ahmalarhtar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢမြႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈဢမူဝ်၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈဢမူဝ် (အမိုရွာ, Ahmo) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢမြႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈဢယူႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈဢယူႇ (အယူရွာ, Ahyu) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢမြႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈဢွင်ႇတႃႇဝရ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈဢွင်ႇတႃႇဝရ (အောင်သာဝရရွာ, Aungtharwara) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢမြႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈဢိၼ်းတပူင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈဢိၼ်းတပူင်ႇ (အင်းတပုံရွာ, Inntapon) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢမြႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈဢမြႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈဢမြႃး (အမြားရွာ, Ahmyar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢမြႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈလႄးၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ
ဝၢၼ်ႈလႄးၵူင်း (လှည်းကုန်းရွာ၊ Hle Kone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇပွၵ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈမီးၵျွင်းဢၢႆႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ
ဝၢၼ်ႈမီးၵျွင်းဢၢႆႇ (မီးကျောင်းအိုင်ရွာ၊ Mee Kyaung Aing) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇပွၵ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၽႅတ်ႉတွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ
ဝၢၼ်ႈၽႅတ်ႉတွင်ႇ (ဖက်တောင်ရွာ၊ Hpet Taung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇပွၵ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်ႇပွၵ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ
ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်ႇပွၵ်ႉ (ကံပေါက်ရွာ၊ Kan Pauk) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇပွၵ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈတိတ်ႉယႃးၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ
ဝၢၼ်ႈတိတ်ႉယႃးၵူင်း (သစ်ယားကုန်းရွာ၊ Thit Yar Kone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွၵ်ႉၵၺႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈပုၵေႃးဢိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ
ဝၢၼ်ႈပုၵေႃးဢိၼ်း (ပုဂေါအင်းရွာ၊ Pu Gaw Inn) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွၵ်ႉၵၺႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၵျွၵ်ႉၵၺႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ
ဝၢၼ်ႈၵျွၵ်ႉၵၺႃႇ (ကျောက်ကညာရွာ၊ Kyauk Ka Nyar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွၵ်ႉၵၺႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၵျႃႉၶတ်ႉတပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ
ဝၢၼ်ႈၵျႃႉၶတ်ႉတပိၼ်ႇ (ကျခတ္တပင်ရွာ၊ Kya Khat Ta Pin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွၵ်ႉထွင်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၵျွၵ်ႉထွင်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ
ဝၢၼ်ႈၵျွၵ်ႉထွင်ႉ (ကျောက်ထောင့်ရွာ၊ Kyauk Htauk) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွၵ်ႉထွင်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈႁဵင်းၸႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ
ဝၢၼ်ႈႁဵင်းၸႄး (ဟိန်းဇဲရွာ၊ Hein Ze) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွၵ်ႉသျႅတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈယေႇပူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ
ဝၢၼ်ႈယေႇပူင်း (ရေပုံးရွာ၊ Yae Pone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွၵ်ႉသျႅတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။
တီႇရႃႇၼႃႇ၊ ဝဵင်း
Tirana (t , tiˈɾana; တီႇရူဝ်ၼႃႇ) ၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်းယႂ်ႇထိသုတ်း ၶွင် ဢႃႇပႃးၼီးယႃး ယဝ်ႉ။ မၼ်းမီးဝႆႉ တီႈ ၼႂ်း ၵၢင်မိူင်း သေ ဢဝ်တင်း ၵွင်းလွႆ သၼ်လွႆ ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ တင်း တၢႆးတီႇ ဢၼ်ၶိုၼ်ႈမႃးၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉသေ တီႈၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၶူင်ႈဢွၼ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈသေ ၸၢင်ႈမုင်ႈႁၼ်လႆႈ ပၢင်ႇလၢႆႇ ဢေတရေႇယႃးတိၵ်ႉ ဢၼ်မီးယူႇ တီႈၵႆၵႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽႃႇသႃႇဢႃႇပႃးၼီးယႃး
ၽႃႇသႃႇဢႃးပႃးၼီးယႃး (endonym: shqip ʃcip ဢမ်ႇၼၼ် gjuha shqipe ˈɟuha ˈʃcipɛ) ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် ၽႃႇသႃႇ ဢိၼ်ႇတူဝ်ႇယူႇရူဝ်ပီးယႅၼ်း ဢၼ်ပဵၼ်မုင်ႉၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်း ၵိင်ႇဢၼ်လွတ်ႈလႅဝ်းဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၼွႆႇလဵင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ
ဝၢၼ်ႈၼွႆႇလဵင်ႇ (နွယ်လိမ်ရွာ၊ Nwe Lein) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွၵ်ႉသျႅတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၵျွၵ်ႉသျႅတ်ႉဝ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ
ဝၢၼ်ႈၵျွၵ်ႉသျႅတ်ႉဝ (ကျောက်ရှပ်ဝရွာ၊ Kyauk Shat Wa) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွၵ်ႉသျႅတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၵျွၵ်ႉသျႅတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ
ဝၢၼ်ႈၵျွၵ်ႉသျႅတ်ႉ (ကျောက်ရှပ်ရွာ၊ Kyauk Shat) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွၵ်ႉသျႅတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈမႄးတၢၼ်ႇတွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ
ဝၢၼ်ႈမႄးတၢၼ်ႇတွင်ႇ (မဲသံတောင်ရွာ၊ Me Than Taung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွႆးတူင်းၺီႇမ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈမႄးတေႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ
ဝၢၼ်ႈမႄးတေႃး (မဲတောရွာ၊ Me Taw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွႆးတူင်းၺီႇမ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈမႃႇယၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ
ဝၢၼ်ႈမႃႇယၢၼ်ႇ (မာယံရွာ၊ Mar Yan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွႆးတူင်းၺီႇမ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈပျူႇၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ
ဝၢၼ်ႈပျူႇၵျီး (ဗြူကြီးရွာ၊ Byu Gyi) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွႆးတူင်းၺီႇမ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈပျၢႆႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ
ဝၢၼ်ႈပျၢႆႉ (ဗျိုက်ရွာ၊ Byaik) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွႆးတူင်းၺီႇမ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်းတေႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ
ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်းတေႃး (ဂန်းတောရွာ၊ Gan Taw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွႆးတူင်းၺီႇမ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၶျႃႉပူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ
ဝၢၼ်ႈၶျႃႉပူင်း (ချပုံးရွာ၊ Cha Pone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွႆးတူင်းၺီႇမ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၵျွၵ်ႉထယၢၼ်ႇ၊ ၵျွႆးတူင်းၺီႇမ
ဝၢၼ်ႈၵျွၵ်ႉထယၢၼ်ႇ (ကျောက်ထရံရွာ၊ Kyauk Hta Yan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွႆးတူင်းၺီႇမ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၵျွႆးတူင်းၺီႇမ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ
ဝၢၼ်ႈၵျွႆးတူင်းၺီႇမ (ကျွဲသုံးညီမရွာ၊ Kywe Thone Nyi Ma) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွႆးတူင်းၺီႇမ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၵယိၼ်ႇသျိၼ်ႇတပီႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ
ဝၢၼ်ႈၵယိၼ်ႇသျိၼ်ႇတပီႇ (ကရင်ရှင်တဘီရွာ၊ Kayin Shin Ta Bi) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵယိၼ်ႇသျိၼ်ႇတပီႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၸိၼ်းပႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ
ဝၢၼ်ႈၸိၼ်းပႃႇ (ဇင်းဘာရွာ၊ Zin Bar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၸိၼ်းပႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၵျွၵ်ႉထယၢၼ်ႇ၊ ၸႃႇတီႇ
ဝၢၼ်ႈၵျွၵ်ႉထယၢၼ်ႇ (ကျောက်ထရံရွာ၊ Kyauk Hta Yan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၸႃႇတီႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၶယိၼ်းၶျွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ
ဝၢၼ်ႈၶယိၼ်းၶျွင်း (ခရင်းချောင်းရွာ၊ Kha Yin Chaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၸႃႇတီႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၶွင်းပျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ
ဝၢၼ်ႈၶွင်ႇပျၢၼ်ႇ (ခေါင်ပြန်ရွာ၊ Khaung Pyan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၸႃႇတီႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၶူၺ်းမၽေႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ
ဝၢၼ်ႈၶူၺ်းမၽေႃး (ခွေးမဖောရွာ၊ Khway Ma Hpaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၸႃႇတီႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈတၢႆႉတၵေႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ
ဝၢၼ်ႈတၢႆႉတၵေႃႇ (တိုက်တကော်ရွာ၊ Taik Ta Kaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၸႃႇတီႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၽျူႇၼပ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ
ဝၢၼ်ႈၽျူႇၼပ်ႉ (ဖြူနပ်ရွာ၊ Hpyu Nat) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၸႃႇတီႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၽႃးၶျွင်းဢိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ
ဝၢၼ်ႈၽႃးၶျွင်းဢိၼ်း (ဖားချောင်းအင်းရွာ၊ Hpar Chaung Inn) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၸႃႇတီႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈတိတ်ႉလႃႉတေႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ
ဝၢၼ်ႈတိတ်ႉလႃႉတေႃး (သစ်လှတောရွာ၊ Thit Hla Taw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၸႃႇတီႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၸႃႇတီႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ
ဝၢၼ်ႈၸႃႇတီႇ (ဇာဒီရွာ၊ Zar Di) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၸႃႇတီႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၵျွၵ်ႉသဵၵ်ႉၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ
ဝၢၼ်ႈၵျွၵ်ႉသဵၵ်ႉၵူင်း (ကျောက်ဆိပ်ကုန်းရွာ၊ Kyauk Seik Kone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၺိၼ်းထူၺ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၸီးၵျႃႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ
ဝၢၼ်ႈၸီးၵျႃႉ (ဇီးကျရွာ၊ Zee Kya) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၺိၼ်းထူၺ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၺိၼ်းထူၺ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ
ဝၢၼ်ႈၺိၼ်းထူၺ်း (ညင်းထွေးရွာ၊ Nyin Htwe) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၺိၼ်းထူၺ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၵလူင်းထႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ
ဝၢၼ်ႈၵလူင်းထႃး (ကလုံးထားရွာ၊ Ka Lone Htar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတလၢႆးယႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈသိၼ်ႇတေႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ
ဝၢၼ်ႈသိၼ်ႇတေႇ (ဆင်သေရွာ၊ Sin Thay) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတလၢႆးယႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈတွၵ်ႉလွၵ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ
ဝၢၼ်ႈတွၵ်ႉလွၵ်ႉ (ဒေါက်လောက်ရွာ၊ Dauk Lauk) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတလၢႆးယႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈပတွၵ်ႉၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ
ဝၢၼ်ႈပတွၵ်ႉၵူင်း (ပိတောက်ကုန်းရွာ၊ Pi Tauk Kone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတလၢႆးယႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈတလၢႆးယႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ
ဝၢၼ်ႈတလၢႆးယႃႇ (တလိုင်းယာရွာ၊ Ta Laing Yar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတလၢႆးယႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၵိၼ်ႇပုၼ်းၶျွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ
ဝၢၼ်ႈၵိၼ်ႇပုၼ်းၶျွင်း (ကင်ပွန်းချောင်းရွာ၊ Kin Pun Chaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၼတ်ႉၵျီးၸိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၸဵင်ႇပူင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ
ဝၢၼ်ႈၸဵင်ႇပူင်ႇ (စိန်ဘုံရွာ၊ Sein Bon) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၼတ်ႉၵျီးၸိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။