ဢူးပုၼ်းတု
ဢူးပုၼ်ႈတု (Ubuntu) (/ʊˈbuːntʊ/ uu-BOON-tuu) ၼႆႉ ပဵၼ် ပိူင်သၢင်ႈ ႁဵတ်းၵၢၼ် ၶွမ်းပျူတႃႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ တႅတ်ႉပီးယႅၼ်း ဢၼ်ဢဝ် လိၼ်းၼိတ်ႉ ပဵၼ်ပိုၼ်ႉဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢူးပုၼ်းတုၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်တွၼ်ႈတႃႇပၼ် ပိူင်ၸတ်းၵၢၼ်ဢၼ်ၼိမ်မၼ်ႈ ဢၼ်ၶိုတ်းၵၢပ်ႈသေ ဢၼ်ၸၢင်ႈႁႂ်ႈ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶွမ်းပျူတႃႇၶဝ် ဢူၼ်းသႂ်ႇလႆႈငၢႆႈငၢႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸႂ်ႉဝႆႉ Gnome desktop environment ဢၼ်ဢဝ် ၵရၢပ်ႉၽိတ်ႉပဵၼ်ပိူင်လူင်မၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းယိူင်းဢၢၼ်းႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ တွၼ်ႈတႃႇ ၽူႈတႄႇၸႂ်ႉတိုဝ်းၶဝ် ႁႂ်ႈပေႃးၸႂ်ႉလႆႈငၢႆႈငႅမ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈပွင်ႇ Ubuntu ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၽႃႇသႃႇဢႃႇၽရိၵသေ မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ "ၵေႃႉၼိုင်ႈလႄႈ ၵေႃႉၼိုင်ႈ တူၺ်းထိုင်ႁၼ်လီၼိူဝ်ၵၼ်" ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။ ပေႃးလၢတ်ႈဝႃႈ မၼ်းပဵၼ် ပိူင်ႈသၢင်ႈၶွမ်းပျူတႃႇ ဢၼ်ယိူင်းဢၢၼ်း တွၼ်ႈတႃႇ တူင်ႇဝိူင်းၵူၼ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၽိတ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ဢၼ်ပဵၼ်ပိူင်သၢင်ႈဢၼ်ၼႆႉ မၼ်းၸၢင်ႈၸႂ်ႉလႆႈ တႄႇဢဝ် ၶွမ်းပျူတႃႇ တၢင်ႇတၵ်း တေႃႇပေႃးထိုင် ၶွမ်းပျူတႃႇတၢင်ႇၽိူၼ်ယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် မဵဝ်းမိူၼ်ဢူးပုၼ်းတု ဢၼ်ပဵၼ် ၵုပုၼ်းတုၼ်း၊ သုပုၼ်းတုၼ်း လႄႈ ဢႅတ်ႉၵျုပုၼ်းတု ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
ဢူးပုၼ်းတု လႄႈ ၶဝ်ၼင်ႇၵၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈသင်ၵၼ်?
တီႈပိူင်သၢင်ႈ ၶုပုၼ်းတုၼ်း (Kubuntu) ၼႆႉ ၸႂ်ႉဝႆႉ KDE enviroment ယဝ်ႉ။ ၵမ်ႉၼမ် ဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ K Desktop ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ပိူင်သၢင်ႈဢၼ်ၼၼ်ႉၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ၸၼ်ႉသုင်ဝႆႉ တၢင်ႇတၢၼ်ႇလႄႈ ပေႃးဝႃႈပဵၼ် ၵေႃႉၸႂ်ႉလႆႈလိၼ်းၼိတ်ႉလီလီတႄႉၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်သၢင်ႇထုၵ်ႇယူႇ။ Configuration options မၼ်းၼႆႉ ဢမ်ႇပေႃးငၢႆႈငႅမ်ႈမိူၼ်ၼင်ႇ ဢူးပုၼ်းတုသေ ၸၢင်ႈမၵ်းမၼ်ႈလႆႈဝႃႈ ၸၢၼ်ႉသုင်ဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈမၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈပႃး Web browser ၼင်ႇ Kongueror လႄႈ File manager၊ Instant messenger ၼင်ႇ Kopete၊ ၶိူင်ႈလူၶိူင်ႈၽတ်းၸီႇတီႇ ၼင်ႇ K3B ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ သႂ်ႇဝႆႉပၼ်ၵမ်းသိုဝ်ႈယူႇယဝ်ႉ။
သုပုၼ်းတု (Xubuntu) ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းၸႂ်ႉဝႆႉ Xfce environment ဢၼ်တိူဝ်းမဝ်လိူဝ်သေ KDE လႄႈ Gnome ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သုပုၼ်းတုၼႆႉ ဢၼ်ဢမ်ႇပေႃးပၼ်လွင်ႈၽၢင်ႈၼင်ု ဢူးပုၼ်းတု၊ ၶုပုၼ်းတု ၼၼ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ လႆႈထၢင်ႇဝႃႈ မၼ်းတိူဝ်းၸႂ်ႉမဝ်လီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၼႆႉ တေႃႈမီးၶိူင်ႈမၢႆတွင်း 129 လႄႈ 256 မႅၵ်ႇၵႃႇပၢႆႉၵူၺ်းၵေႃႈ ၸႂ်ႉလႆႈမဝ်မဝ်ယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ Point & click configuration options မၼ်းတႄႉ ႁဵတ်းဝႆႉဢမ်ႇယွမ်းလိူဝ် ဢူးပုၼ်းတု၊ ၶုပုၼ်းတုၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ။
ဢၼ်ပဵၼ် ဢႅတ်ႉၵျုပုၼ်းတု (Edubuntu) ၼႆႉ တိုၼ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇဝႆႉတႃႇ ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈၽၢႆႇပၢႆးပႆႇၺႃႇယဝ်ႉ။ တီႈမၼ်းၵေႃႈ ႁူမ်ႈဝႃႈသႂ်ႇဝႆပပၼ် Gnome သေတႃႉၵေႃႈ Default applications မၼ်းတႄႉ ဢမ်ႇမိူၼ်ၼင်, ဢူးပုၼ်းတု ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ဢဝ် app ဢၼ်ၸႂ်ႉတွၼ်ႈတႃႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈပၢႆးပႆႇၺႃႇသေ ဢမ်ႇၵႃး မိူၼ်ၼင်ႇ Gpaint, Atomix လႄႈ Xaos ၸိူဝ်းပဵၼ် App ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးယူႇယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇၼႄမႃးပႃႈၼိူဝ်ၼၼ်ႉ တီႈၼႂ်း ၽၼ်းၽႄ Ubuntu ၼၼ်ႉ ၸွမ်းလူၺ်ႈ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းမၼ်းသေ ၶိုၼ်းၸႅၵ်ႇလႆႈထႅင်ႈ (4) မဵဝ်းယူႇယဝ်ႉ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ပဵၼ်ၵူၼ်းတႅမ်ႈ Program၊ Web applications ၼႆၸိုင် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၸၢင်ႈၸႂ်ႉ Kubuntu ဢၼ်တိူဝ်းၸၼ်ႉသုင်ဢိတ်းၼိုင်ႈၼၼ်ႉသေ? သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႆႈၸႂ်ႉ ႁၢင်ႈၽၢင်ၵရၢပ်ႉၽိတ်ႉ Gnome ၼႆတႄႉ ၸၢင်ႈၸႂ်ႉလႆႈ Ubuntu ယူႇယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၸၢင်ႈဢဝ် Kubuntu-Desktop သေၵေႃႈ တၢင်ႇၸႂ်ႉတီႈၼိူဝ် Ubuntu ၵေႃႈလႆႈယဝ်ႉ။ ပေႃးၶႂ်းၶဝ် Gnome လႄႈ KDE native applications ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵႂႃႇၸႂ်ႉတီႈၼိူဝ် Xfce ၼႆၵေႃႈ လႆႈယူႇယဝ်ႉ။ ၶဝ်မီးလွင်ႈငမ်ႇမႅၼ်ႈၵၼ်လီငၢမ်းယူႇ ၼႆၵေႃႈ ဝႃႈဢမ်ႇၽိတ်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈသင်ၼႆ ၸိူဝ်းပဵၼ် Applications တီႈ Ubuntu, Kubuntu, Xubuntu, Edubuntu ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ၵႆႉမီး လွင်ႈၸႅၵ်ႇၽႄၸႂ်ႉၸွမ်းၵၼ် ၼႂ်းၵႄႈၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ် သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ပဵၼ်တႃႇသုၼ်ႇတူဝ်ၼႆတႄႉ ထုၵ်ႇလီတႅမ်းတတ်း တႃႇၸႂ်ႉUbuntu ဢၼ်ငၢႆႈငႅမ်ႈ ဢၼ်မီး လွင်ႈၽၢင်ႁၢင်ႈ Graphical Interface ၼင်ႇဝိၼ်းတူဝ်းၼၼ်ႉယူႇ။
ပိုၼ်းလႄႈ မဵဝ်းၸိူဝ်းဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃး.
ဢူးပုၼ်းတုၼႆႉ ပဵၼ်မဵဝ်းဢၼ်ၵူၼ်းလႆႈၸႂ်ၼမ်သေ လႆႈတႄႇပိုၼ်ဢွၵ်ႇ မိူဝ်ႈပီ 2004 လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 20 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်းယဝ်ႉ။ တေႃႇထိုင် ပီ 2018 လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ ၼႆႉ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃး Ubuntu 18.10 Cosmic Cuttlefish ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢူးပုၼ်းတု ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းဢႃႇၽရိၵဝႃႈ "ၵေႃႉၼိုင်ႈတင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ ဝႆႉၼမ်ႉၸႂ်လီတေႃႇၵၼ်" ဝႃႈၼႆသေ ပဵၼ် ပိူင်သၢင်ႈ Operating System ဢၼ်ယိူင်းဢၢၼ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇ တွၼ်ႈတႃႇ တူင်ႇဝိူင်းၵူၼ်း ၸၼ်ႉငဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႃႇ Laptop, Desktop သေဢမ်ႇၵႃးၸၢင်ႈဢဝ်ၸႂ့်ပႃးလႆႈတႃႇ Server ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ဢူးပုၼ်းတုၼႆႉ မၼ်းၸႂ်ႉဝႆႉ Gnome desktop environment ဢၼ်ဢဝ်လွင်ႈၵရၢပ်ႉၽိတ်ႉဝႆႉပိူင်ယႂ်ႇတႄႇသေ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇဝႆႉလႄႈ ပေႃးဝႃႈ တွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းတႄႇၸႂ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ (MS လႅၵ်ႈလၢႆႈၸႂ်ႉၸၢမ်းတူၺ်း) ၼႆတႄႉ ပဵၼ် မဵဝ်းဢၼ်သၢင်ႇထုၵ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။
Ubuntu ၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ Code project ဢၼ်ပဵၼ် Linux distro ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ Debian ၼၼ်ႉသေ လူင်းပဵၼ်မႃးယဝ်ႉ။ လွင်ႈယိူင်းဢၢၼ်းငဝ်ႈငႃႇ Ubuntu ၼႆႉ တႃႇပဵၼ် Linux distro ဢၼ်ၼိုင်ႈ တွၼ်ႈတႃႇ ႁႂ်ႈၸႂ်ႉလႆႈ လွတ်ႈလွတ်ႈလႅင်းလႅဝ်း (တိူဝ်းလိူဝ်သေ ၸႂ်ႉလႆႈလၢႆလၢႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ)။ ၶေႃႈၶၼ်ပၢၵ်ႇ Ubuntu တႄႉၵေႃႈ "Linux တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းၵူႈၵေႃႉ" (Linux for human being) ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ Ubuntu distro ၼႆႉ ႁူၵ်းလိူၼ် ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၼိုင်ႈပွၵ်ႈသေ ပေႃး သီႇပွၵ်ႈ (ႁိုင် 24 လိူၼ်) ၼိုင်ႈပွၵ်ႈၼႆ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ LTS (Long Term Support) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် LTS distro ၼႆႉပေႃးဝႃႈ တွၼ်ႈတႃႇ Desktop version ၼႆ ၸွႆႈထႅမ်ၵႄႈလိတ်ႈပၼ်တင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ တႃႇၶၢဝ်းတၢင်းသၢမ်ပီသေ ပေႃးတွၼ်ႈတႃႇ Server version တႄႉ ၸွႆႈထႅမ်ပၼ် တႃႇႁႃႈပီ ယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် 11.04 (Natty Narwhal) မႃး တႄႇၸႂ်ႉ QT သေ တႅၼ်းတၢင် GNOME Desktop Enviroment ဢၼ်ပဵၼ်ငဝ်ႈငႃႇမၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈယိူင်းဢၢၼ်းတႄႉ ပဵၼ်တွၼ်ႈတႃႇ တိူဝ်းၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်လႆႈၼိူဝ် ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈမူဝ်ႇပၢႆးၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။ ဢူးပုၼ်းတုၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈလုၵ်ႉတီႈ ငဝ်ႈငႃႇ Debian သေ လူင်းမႃးလႄႈ Software ၵမ်ႉပႃႈၼမ်ၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ် Software ၸိူဝ်းဢၼ် Debian ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ တီႈ Ubuntu ၼႆႉ ၸၢင်ႈၸႂ်ႉလႆႈ .deb package ဢၼ်ၸႂ်ႉတီႈ Debian ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ .deb package ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းၶႂ်ႈဝႃႈ debian binary သေ ပေႃးဢဝ်ပိူင်သၢင်ႈ Windows Operating System ဝႃႈၼႆ မၼ်းၵႂႃႇမိူၼ် .exe ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ Ubuntu ၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ ၶွမ်ႇပၼီႇလိမိတႅတ်ႉ Canonical သေ တႄႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈ ပီ 2005 လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ 8 ဝၼ်းၼၼ်ႉသေ ၽူႈတႄႇတင်ႈမႃးၼၼ်ႉ ၸိုဝ်ႈမၼ်းႁွင်ႉ မၢၵ်ႉ သျႅတ်ႇတႄႇဝတ်ႉ (Mark Shuttleworth) ၼႆယဝ်ႉ။ ၽွင်းတႄႇတင်ႈ Ubuntu ၼႆႉ ဢဝ်ငိုၼ်းတေႃႇလႃႇ 10 လၢၼ်ႉသေၵေႃႈ တႄႇတင်ႈမႃးယဝ်ႉ။ ၶေႃႈယိူင်းဢၢၼ်းပဝ်ႉမၢႆၸုမ်းၼၼ်ႉတႄႉ တွၼ်ႈတႃႇ ၵမ်ႉထႅမ်ၸွႆႈသၢင်ႈ Version Ubuntu ၸိူဝ်းဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးဢၼ်မႂ်ႇဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ Mark Shuttleworth ၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းဢႃႇၽရိၵ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်လၢဝ်ထိမ်းၵေႃႉၵဝ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ထိုင်ပီ 2009 လိူၼ်မၢတ်ႉ 12 မႃး Ubuntu လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ တေတႄႇၵမ်ႉထႅမ်ပၼ် Cloud computer ၼင်ႇ Amazon EC2 ၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် ပီ 2004 တေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ဢၼ်ပဵၼ် ဢူးပုၼ်းတု ၸိူဝ်းဢွၵ်ႇမႃးၼႆႉ မီးၼင်ႇၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈဢူၼ်းသႂ်ႇ တီႈၼႂ်းၸၢၵ်ႈ.
လွၵ်းလၢႆး ဢူၼ်းသႂ်ႇ Ubuntu ၼႆႉ မီးယူႇ လွၵ်းလၢႆးသွင်လၢႆးယဝ်ႉ။ လွၵ်းလၢႆးတႅပ်း Partition သေ ဢူၼ်းသႂ်ႇ ၼင်ႇလၢႆးဢူၼ်းသႂ်ႇ Operating System တၢင်ႇၸိူဝ်း လႄႈ လွၵ်းလၢႆးဢူၼ်းသႂ်ႇ Wubi (Windows Ubuntu Binary Installer) ၼႆသေ မီးယူႇသွင်လၢႆးယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် လွၵ်းလၢႆး Wubi ၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဢမ်ႇလူဝ်ႇတႅပ်း partition သေဢမ်ႇၵႃး ၶၢဝ်းယၢမ်း ဢူၼ်းသႂ်ႇမၼ်းၼႆႉ ႁိုင်မွၵ်ႈ 15 မိတ်ႉၼိတ်ႉၵူၺ်းလႄႈ ပဵၼ်လွၵ်းလၢႆး ဢၼ်ၵူၼ်းလႆႈၸႂ်မႃးၼမ်ယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မိူဝ်းၼႃႈ.
လွင်ႈလၢၵ်ႇလၢႆးဢူးပုၼ်းတုၼႆႉ မၼ်းလႆႈလၢႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ဢူးပုၼ်းတုၶဝ် မွၵ်ႇလၢတ်ႈဝႆႉတီႈ ဝႅပ်ႉသၢႆႉဢူးပုၼ်းတုၼၼ်ႉဝႃႈဝႆႉ တိုၼ်းတေလႆႈလၢႆတႃႇသေႇ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ တီႈမိူင်းဢၼ်တူင်ႇဝိူင်းဢၢႆႇထီႇတိုၵ်ႉပဵၼ်ၽွင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၼၼ်ႉတႄႉ တေလႆႈဝႃႈ ၶပ်ႉမၢႆဢၼ်ယႃႇႁႂ်ႈ ငိုၼ်းမူတ်းသဵင်ႈၼမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် Installations CD/DVD ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸၢင်ႈသင်ႇဢဝ်လႆႈ လၢႆလၢႆယူႇ။ တွၼ်ႈတႃႇ သူင်ႇမႃး Shipping မၼ်းတႄႉ ၵႆႉႁိုင်ႁူဝ်လိူၼ်မၼ်းယဝ်ႉ။ ႁဵင်းလိၵ်ႈဝႅပ်ႉသၢႆႉတႄႉ ပဵၼ် https://shipit.ubuntu.com/ ၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဝၢႆးလင် 2010 မႃး ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈလၢႆလွင်ႈလၢႆတၢင်းသေ ဢၼ်ပဵၼ်ၶပ်ႉမၢႆ Shipit ၼၼ်ႉ လႆႈယင်ႉၵိုတ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ Ubuntu LoCo Team သေၵေႃႈ သင်ဢဝ်လႆႈယူႇ။ တီႈၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉ Ubuntu Myanmar LoCo Team လႄႈ တင်း Ubuntu Shan LoCo Team ယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ဢူးပုၼ်းတုလႄႈ ၶႂ်ႈႁူႉ ၶႂ်ႈထၢမ် သင်ၼႆၵေႃႈ ၵႂႃႇတူၺ်း ၵႂႃႇတွင်ႈထၢမ်လႆႈတီႈ ၼႃႈလိၵ်ႈဝႅပ်ႉသၢႆႉ https://ubuntu-mm.net/ ၼၼ်ႉၵေႃႈလႆႈယူႇ။ တီႈၼႂ်း Facebook ၵေႃႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် LoCo Team တႆးတင်း မၢၼ်ႈ မီးဝႆႉယူႇသေ သင်မီးလွင်ႈၶႂ်ႈတွင်ႈထၢမ်သင်၊ မီးလွင်ႈၶႂ်ႈႁႂ်ႈၸွႆႈၵႄႈလိတ်ႈပၼ်သင်ၼႆၵေႃႈ တွင်ႈထၢမ်လႆႈယူႇယဝ်ႉ။
ၸိူဝ်းဢၼ်ၼႄမႃး ၽၢႆႇၼိူဝ်ၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ် လွင်ႈ Ubuntu လႄႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵၢပ်ႈပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ် ၼႂ်းၵႄႈၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶွမ်းပျူတႃႇၶဝ်ၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈႁပ်ႉႁၼ် တီႈပွင်ႇလိၼ်းၼိတ်ႉမႃးသေ ဢွၼ်ၵၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၸႂ့်တိုဝ်း လိၼ်းၼိတ်ႉသေ ၸၢင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶွမ်းပျူတႃႇလႆႈ ႁူမ်ႇႁူမ်ႇလူမ်ႈလူမ်ႈလႄႈ မီးသုၼ်ႇမႄးလႆႈ ပွတ်းတွၼ်ႈၵူႈဢၼ် ဢၼ်ပႃးဝႆႉတီႈမၼ်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်ၵေႃႈ လုၵ်ႉတီႈ ၸုမ်း Ubuntu Shan LoCo Team သေၵေႃႈ တိုၵ်ႉပိၼ်ႇၽႃႇသႃႇ Ubuntu ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေၸႂ်ႉလႆႈ ၼင်ႇ ၽႃႇသႃႇတႆးၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
လူတ်ႇလူင်း.
ၸိူဝ်းၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်တွၼ်ႈတႃႇ လူတ်ႇလူင်းဢဝ် ပိူင်သၢင်ႈ ႁဵတ်းၵၢၼ် ၶွမ်းပျူတႃႇ ဢူးပုၼ်းတုၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
 - Ubuntu 
 - Kubuntu
 - Xubuntu 
 - Edubuntu 
တၢင်ႇၸိူဝ်း.
 - Ubuntu Forum
 - en.wikipedia.org wikipedia
 - [Ubuntu Myanmar LoCo Team]