Mrsailiek/shan-dataset huggingface dataset:
ဝၢၼ်ႈဝယိၼ်းတူၵ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈဝယိၼ်းတူၵ်ႉ (ဝါးရင်းတုတ်ရွာ၊ Waryintoke) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဝယိၼ်းတူၵ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193006 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဝယိၼ်းတူၵ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 806 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 812 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1618 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈပွၵ်ႉတၢၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈပွၵ်ႉတၢၼ်း (ပေါက်တန်းရွာ၊ Pauktan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဝႃးယူင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193005 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဝႃးယူင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 360 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 419 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 779 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈဝႃးယူင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈဝႃးယူင်ႇ (ဝါးရုံရွာ၊ Waryon) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဝႃးယူင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193004 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဝႃးယူင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 360 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 419 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 779 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈပူဝ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈပူဝ်ႇ (ပိုရွာ၊ Po) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတၼပ်ႉၶႃးတေႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193024 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတၼပ်ႉၶႃးတေႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1562 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1876 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3438 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈသျၢၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈသျၢၼ်း (ရှမ်းရွာ၊ Shan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတၼပ်ႉၶႃးတေႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193025 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတၼပ်ႉၶႃးတေႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1562 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1876 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3438 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈလျေႃႇၽျူႇပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈလျေႃႇၽျူႇပိၼ်ႇ (လျှော်ဖြူပင်ရွာ၊ Hlyawhpyupin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတၼပ်ႉၶႃးတေႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193025 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတၼပ်ႉၶႃးတေႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1562 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1876 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3438 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈတပုတ်ႉၶွႆး၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈတပုတ်ႉၶွႆး (သဘွတ်ခွဲရွာ၊ Thabutkhwe) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတၼပ်ႉၶႃးတေႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193027 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတၼပ်ႉၶႃးတေႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1562 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1876 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3438 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈတၼပ်ႉၶႃးတေႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈတၼပ်ႉၶႃးတေႃး (သနပ်ခါးတောရွာ၊ Thanatkhartaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတၼပ်ႉၶႃးတေႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193023 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတၼပ်ႉၶႃးတေႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1562 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1876 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3438 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၸီးၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈၸီးၵူင်း (ဇီးကုန်းရွာ၊ Zeekone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတပျေႇပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193065 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတပျေႇပိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1611 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1817 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3489 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈယေႇလႄႇၵူၺ်ႉ (ၸၢၼ်း)၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈယေႇလႄႇၵူၺ်ႉ (ၸၢၼ်း) (ရေလည်ကွေ့ (တောင်)ရွာ၊ Yaelelkwayt(South)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတပျေႇပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193066 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတပျေႇပိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1611 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1817 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3489 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈလုၼ်ႇငိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈလုၼ်ႇငိၼ်ႇ (လွန်ငင်ရွာ၊ Lunngin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတပျေႇပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193064 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတပျေႇပိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1611 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1817 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3489 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈတႄးၵၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈတႄးၵၢၼ်ႇ (သဲကန်ရွာ၊ Theakan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတပျေႇပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193063 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတပျေႇပိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1611 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1817 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3489 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈတပျေႇပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈတပျေႇပိၼ်ႇ (သပြေပင်ရွာ၊ Thapyaypin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတပျေႇပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193062 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတပျေႇပိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1611 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1817 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3489 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈမိၼ်းယႂႃႇမ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈမိၼ်းယႂႃႇမ (မင်းရွာမရွာ၊ Minywarma) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတပျေႇယူဝ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193013 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတပျေႇယူဝ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 774 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 843 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1617 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈမိၼ်းယႂႃႇတိတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈမိၼ်းယႂႃႇတိတ်ႉ (မင်းရွာသစ်ရွာ၊ Minywarthit) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတပျေႇယူဝ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193014 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတပျေႇယူဝ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 774 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 843 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1617 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈမျွင်းၵႂႃႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈမျွင်းၵႂႃႉ (မြောင်းဂွရွာ၊ Myaunggwa) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတပျေႇယူဝ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193016 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတပျေႇယူဝ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 774 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 843 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1617 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈလႄႇတေႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈလႄႇတေႃႇ (လယ်တော်ရွာ၊ Leltaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတပျေႇယူဝ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193015 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတပျေႇယူဝ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 774 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 843 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1617 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈတပျေႇယူဝ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈတပျေႇယူဝ်း (သပြေရိုးရွာ၊ Thapyayyoe) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတပျေႇယူဝ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193012 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတပျေႇယူဝ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 774 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 843 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1617 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၺၢၼ်ႇတေႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈၺၢၼ်ႇတေႃး (ညဏ်တောရွာ၊ Nyantaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတၽၢၼ်းၶျွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193035 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတၽၢၼ်းၶျွင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1774 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2170 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3944 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈထဵင်ႇဢိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈထဵင်ႇဢိၼ်း (ထိန်အင်းရွာ၊ Hteininn) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတၽၢၼ်းၶျွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193034 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတၽၢၼ်းၶျွင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1774 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2170 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3944 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈပေႇပိၼ်ႇလေး၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈပေႇပိၼ်ႇလေး (ပေပင်လေးရွာ၊ Paypinlay) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတၽၢၼ်းၶျွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193033 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတၽၢၼ်းၶျွင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1774 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2170 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3944 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈတၼပ်ႉၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈတၼပ်ႉၵူင်း (သနပ်ကုန်းရွာ၊ Thanatkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတၽၢၼ်းၶျွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193032 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတၽၢၼ်းၶျွင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1774 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2170 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3944 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈတၽၢၼ်းၶျွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈတၽၢၼ်းၶျွင်း (သဖန်းချောင်းရွာ၊ Thahpanchaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတၽၢၼ်းၶျွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193031 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတၽၢၼ်းၶျွင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1774 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2170 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3944 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၸပႄႇၵူင်း၊ တဵင်ႇၵူင်း
ဝၢၼ်ႈၸပႄႇၵူင်း (စပါယ်ကုန်းရွာ၊ Sabaikone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတဵင်ႇၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193022 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတဵင်ႇၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1569 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1817 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3386 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇပိၼ်ႇလႃႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇပိၼ်ႇလႃႉ (ညောင်ပင်လှရွာ၊ Nyaungpinhla) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတဵင်ႇၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193021 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတဵင်ႇၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1569 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1817 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3386 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈမႄးၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈမႄးၵူင်း (မဲကုန်းရွာ၊ Mekone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတဵင်ႇၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193019 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတဵင်ႇၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1569 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1817 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3386 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈယႂႃႇတိတ်ႉ၊ တဵင်ႇၵူင်း
ဝၢၼ်ႈယႂႃႇတိတ်ႉ (ရွာသစ်ရွာ၊ Ywarthit) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတဵင်ႇၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193020 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတဵင်ႇၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1569 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1817 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3386 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈတဵင်ႇၵူင်း (ႁွင်ႇ)၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈတဵင်ႇၵူင်း (ႁွင်ႇ) (သိမ်ကုန်း (မြောက်)ရွာ၊ Theinkone(North)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတဵင်ႇၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193018 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတဵင်ႇၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1569 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1817 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3386 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈတဵင်ႇၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈတဵင်ႇၵူင်း (သိမ်ကုန်းရွာ၊ Theinkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတဵင်ႇၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193017 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတဵင်ႇၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1569 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1817 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3386 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၵူၺ်းပိၼ်ႇၶျွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈၵူၺ်းပိၼ်ႇၶျွင်း (ဂွေးပင်ချောင်းရွာ၊ Gwaypinchaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတီးပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193030 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတီးပိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1056 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1288 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2344 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈတႄးၵျီးၵူင်း၊ တီးပိၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈတႄးၵျီးၵူင်း (တဲကြီးကုန်းရွာ၊ Tegyikone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတီးပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193029 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတီးပိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1056 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1288 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2344 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈတီးပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈတီးပိၼ်ႇ (သီးပင်ရွာ၊ Theepin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတီးပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193028 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတီးပိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1056 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1288 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2344 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၸိၼ်းၵျႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈၸိၼ်းၵျႃႇ (စင်္ကြာရွာ၊ Setkyar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢူင်းပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193042 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢူင်းပိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1668 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1968 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3636 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈတႁတ်ႉပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈတႁတ်ႉပိၼ်ႇ (ဒဟတ်ပင်ရွာ၊ Dahatpin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢူင်းပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193049 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢူင်းပိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1668 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1968 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3636 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၼတ်ႉမျွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈၼတ်ႉမျွင်း (နတ်မြှောင်းရွာ၊ Natmyaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢူင်းပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193041 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢူင်းပိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1668 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1968 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3636 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈမၵျီးတၢၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈမၵျီးတၢၼ်း (မကျီးတန်းရွာ၊ Magyitan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢူင်းပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193037 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢူင်းပိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1668 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1968 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3636 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈမိၼ်းလႃႉတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈမိၼ်းလႃႉတႃႇၸီႇ (မင်းလှသာစည်ရွာ၊ Minhlatharsi) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢူင်းပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193038 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢူင်းပိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1668 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1968 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3636 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈယိၼ်းမႃႇပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈယိၼ်းမႃႇပိၼ်ႇ (ယင်းမာပင်ရွာ၊ Yinmarpin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢူင်းပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193040 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢူင်းပိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1668 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1968 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3636 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈဢူင်းပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈဢူင်းပိၼ်ႇ (အုန်းပင်ရွာ၊ Ohnpin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢူင်းပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193036 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢူင်းပိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1668 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1968 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3636 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၵျႅတ်ႉတႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈၵျႅတ်ႉတႄး (ကြက်တဲရွာ၊ Kyette) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢူၵ်ႉၸႃႇၼွႆႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193049 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢူၵ်ႉၸႃႇၼွႆႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1591 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1753 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3344 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈငပျေႃးတေႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈငပျေႃးတေႃး (ငှက်ပျောတောရွာ၊ Hngetpyawtaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢူၵ်ႉၸႃႇၼွႆႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193046 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢူၵ်ႉၸႃႇၼွႆႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1591 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1753 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3344 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈထၼွင်းပိၼ်ႇဝၢႆး၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈထၼွင်းပိၼ်ႇဝၢႆး (ထနောင်းပင်ဝိုင်းရွာ၊ Htanaungpinwaing) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢူၵ်ႉၸႃႇၼွႆႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193047 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢူၵ်ႉၸႃႇၼွႆႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1591 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1753 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3344 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈယူဝ်းပိၼ်ႇၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈယူဝ်းပိၼ်ႇၵူင်း (ရိုးပင်ကုန်းရွာ၊ Yoepinkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢူၵ်ႉၸႃႇၼွႆႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193048 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢူၵ်ႉၸႃႇၼွႆႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1591 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1753 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3344 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈလိၼ်ႉၸိၼ်ႇၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈလိၼ်ႉၸိၼ်ႇၵူင်း (လင့်ဇင်ကုန်းရွာ၊ Lintzinkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢူၵ်ႉၸႃႇၼွႆႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193045 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢူၵ်ႉၸႃႇၼွႆႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1591 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1753 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3344 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈဢလႄႇၵျုၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈဢလႄႇၵျုၼ်း (အလယ်ကျွန်းရွာ၊ Ahlelkyun) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢူၵ်ႉၸႃႇၼွႆႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193044 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢူၵ်ႉၸႃႇၼွႆႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1591 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1753 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3344 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈဢူၵ်ႉၸႃႇၼွႆႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈဢူၵ်ႉၸႃႇၼွႆႇ (ဥစ္စာနွယ်ရွာ၊ Okesarnwe) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢူၵ်ႉၸႃႇၼွႆႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193043 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢူၵ်ႉၸႃႇၼွႆႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1591 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1753 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3344 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၸွင်းၵျၢမ်းၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈၸွင်းၵျၢမ်းၵူင်း (ဇောင်းဂျမ်းကုန်းရွာ၊ Zaunggyankone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢေႇၵရိတ်ႉၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193054 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢေႇၵရိတ်ႉၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1467 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1699 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3166 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈတဵင်းတီႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈတဵင်းတီႇ (တိန်းတည်ရွာ၊ Teinti) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢေႇၵရိတ်ႉၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193051 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢေႇၵရိတ်ႉၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1467 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1699 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3166 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈပုမၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈပုမၵူင်း (ဘုမကုန်းရွာ၊ Bumakone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢေႇၵရိတ်ႉၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193053 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢေႇၵရိတ်ႉၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1467 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1699 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3166 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈယႂႃႇတိတ်ႉ၊ ဢေႇၵရိတ်ႉၵူင်း
ဝၢၼ်ႈယႂႃႇတိတ်ႉ (ရွာသစ်ရွာ၊ Ywarthit) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢေႇၵရိတ်ႉၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193052 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢေႇၵရိတ်ႉၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1467 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1699 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3166 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈယေႇလႄႇၵူၺ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈယေႇလႄႇၵူၺ်ႉ (ရေလည်ကွေ့ရွာ၊ Yaelelkwayt) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢေႇၵရိတ်ႉၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193055 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢေႇၵရိတ်ႉၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1467 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1699 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3166 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈတႃႇယႃႇၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈတႃႇယႃႇၵူင်း (သာယာကုန်းရွာ၊ Tharyarkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢေႇၵရိတ်ႉၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193056 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢေႇၵရိတ်ႉၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1467 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1699 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3166 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈဢေႇၵရိတ်ႉၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈဢေႇၵရိတ်ႉၵူင်း (ဧကရာဇ်ကုန်းရွာ၊ Ayekaritkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢေႇၵရိတ်ႉၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193050 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢေႇၵရိတ်ႉၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1467 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1699 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3166 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈဢွၵ်ႉၵျွၵ်ႉၽျႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ဝၢၼ်ႈဢွၵ်ႉၵျွၵ်ႉၽျႃႇ (အောက်ကျောက်ဖျာရွာ၊ Aukkyaukhpyar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193057 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵိၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1749 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1303 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3052 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
သၽႃးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်
သၽႃးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်), (Assembly of the Union) ၼႆႉပဵၼ်ႁွင်ႈၵၢၼ် ၽၢႆႇသၢင်ႈၾိင်ႈမိူင်း ဢၼ်ဢိင်လူၺ်ႈ လၵ်းမိူင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မိူင်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းမၵ်းမၼ်ႈမႃးပၼ် တီႈပၢင်ႁပ်ႉဢဝ်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း ပီ 2008 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယူင်ႉသၢင်ႈ သၽႃးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ၼေႇပျီႇတေႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တီႈ သၽႃးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ သၽႃး (2) ဢၼ်ယဝ်ႉ။
 - သၽႃးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ဢၼ်တႅၼ်းၽွင်း ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ 224 ၵေႃႉ
 - သၽႃးၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်တႅၼ်းၽွင်း ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ 440 ၵေႃႉ
ဝၢႆးသေ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူထၢၼ်ႈ 2010 ယဝ်ႉၵႂႃႇယဝ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ပၢင်ၵုမ်ပွၵ်ႈၵမ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်း တႃႇ သၽႃးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉ လႆႈၸတ်းႁဵတ်းႁွင်ႉဢဝ်မႃး မိူဝ်ႈ ပီ 2011 လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 31 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပုၼ်ႈၽွင်းပိူင်လူင်တႃႇ သၽႃးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆ့ ၸိူဝ်းပဵၼ် တႅၼ်းၽွင်းၵူၼ်းမိူင်း (168 ၵေႃႉ) ဢၼ်မီးတီႈ သၽႃးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ၊ တႅၼ်းၽွင်းၵူၼ်းမိူင်း (330 ၵေႃႉ) ဢၼ်မီးတီႈ သၽႃးၵူၼ်းမိူင်း လႄႈ တႅၼ်းၽွင်းတပ်ႉမတေႃႇ (166 ၵေႃႉ) ဢၼ်မီးတီႈ သၽႃးသွင်ဢၼ်ၼၼ်ႉသေ မီးသုၼ်ႇလိူၵ်ႈတၢင်ႇ ၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၼႂ်းၵႃႈ ၵႅမ်ပွင်ၸိုင်ႈ (3) ၵေႃႉ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ၸုမ်းလိူၵ်ႈတၢင်ႇၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈၼၼ်ႉ လိူၵ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လုၵ်ႉတီႈသၽႃးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်သေ ပီ 2011 ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ ဝၼ်းတီႈ 4 ၼၼ်ႉ ဝၢႆးသေလႆႈမၵ်းမၼ်ႈ လၵ်းမိူင်း 2008 ယဝ်ႉ ၸင်ႇလႆႈဢဝ် ၸွမ်သိုၵ်းလူင်ၵေႃႉၵဝ်ႇ ဢူးတဵင်းၸဵင်ႇ လိူၵ်ႈတၢင်ႇပဵၼ် ၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈ ၵေႃႉဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ သၽႃးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ]] လဝ်ႈတၢင်ႇမႃး မေႃႇယႃ ၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်း ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး လႄႈ ဢၼ်ပဵၼ် ၽူႈတၢင်တူဝ်ၽၢႆႇတပ်ႉၶဝ် လဝ်ႈတၢင်ႇၶိုၼ်ႈမႃး ၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ် ၸွမ်သိုၵ်းလူင်ၵေႃႉၵဝ်ႇ တိၼ်ႇဢွင်ႇမျိၼ်ႉဢူး ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဢိင်ၼိူဝ်လၵ်းမိူင်းသေ ၼႂ်းဢႃႇယုႇသၽႃး 30 လိူၼ် ၽၢႆႇၼႃႈ ၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈၼၢမ်း လႄႈ ၵႅမ်ၽူႈၼၢမ်း သၽႃးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ပႃး ၽူႈၼင်ႈၸိုင်ႈ လႄႈ ၵႅမ်ၽူႈၼင်ႈၸိုင်ႈ သၽႃးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယဝ်ႉ။ ၼႂ်းဢႃႇယုႇဢၼ်ၵိုတ်းလိူဝ်ၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈၼၢမ်း သၽႃးၵူၼ်းမိူင်း လႄႈ ၵႅမ်ၽူႈၼၢမ်းၶဝ် လႆႈၶိုၼ်းသိုပ်ႇဢဝ် ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽူႈၼင်ႈၸိုင်ႈလႄႈ ၵႅမ်ၽူႈၼင်ႈၸိုင်ႈယဝ်ႉ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၽူႈၼင်ႈၸိုင်ႈ သၽႃးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆ့ ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ တႃႇသိုပ်ႇႁၢပ်ႇပုၼ်ႈၽွၼ်းၵႂႃႇယဝ်ႉၼႆၸိုင် ၵႅမ်ၽူႈၼင်ႈၸိုင်ႈ တေလႆႈဢဝ် ပုၼ်ႈၽွၼ်းၽူႈၼင်ႈၸိုင်ႈ ၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉယဝ်ႉ။
သၽႃးၵူၼ်းမိူင်း
သၽႃးၵူၼ်းမိူင်း ၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ် လၵ်းမိူင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မိူင်းမၢၼ်ႈ (၂၀၀၈) တွၼ်ႈ ၄၄၃ လႄႈ ယွၼ်ႉလႆႈဢၢပ်ႈၼွပ်ႇ ဝႆႉပၼ် သုၼ်ႇႁဵတ်းလႄႈ ပုၼ်ႈၽွင်း ဢိင်လူၺ်ႈ ၾိင်ႈမိူင်းၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ သၽႃးၵူၼ်းမိူင်း တွၼ်ႈ ၃၂ သေ ၼႅင်ႇငၢၼ်ႇတေႃႇဢေးၶျၢၼ်းတႃႇယႃႇယေးၼိၼ်ႉ ၽုၼ်ႉၽျူဝ်းယေးၶွင်ႇၸီႇ ၸင်ႇလႆႈႁွင်ႉဢဝ်မႃး မိူဝ်ႈ ပီ ၂၀၁၂ လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ ၃၁ ၼၼ်ႉသေၸင်ႇလႆႈ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းမႃး ၸွမ်းၼင်ႇ လၵ်းမိူင်း တွၼ်ႈ ၁၀၉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 
ၽူႈၼင်ႈၸိုင်ႈ သၽႃးၵူၼ်းမိူင်း ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼႆႉ ပဵၼ် ဢူးထေးဢူးသေ မၼ်းလႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းဝႆႉ ႁၢၼ်ႉတေႃႇပႆႇထိုင် လွင်ႈပၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၸူး ၽူႈၼၢမ်းၵေႃႉထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽူႈၼၢမ်းလႄႈ ၵႅမ်ၽူႈၼၢမ်း ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ပဵၼ် ဢူးတီႇၶုၼ်မျၢတ်ႈ လႄႈ ဢူးထုၼ်းထုၼ်းႁဵင်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပိူင်ၽွတ်ႈႁႅၼ်း.
ႁူဝ်ၼပ်ႉ တႅၼ်းၽွၼ်း သၽႃးၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉ တီႈၼမ်သုတ်း ၸၢင်ႈဢဝ်တီႈမၼ်း ၄၄၀ သေၵေႃႈ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းလႆႈသေ ၼႂ်းၵႃႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉၼၼ်ႉ ပိုၼ်ႉထၢၼ် ၶဵတ်ႇၵၢင်ၸႂ် တႅၼ်းၽွင်း ၃၃၀ ၵေႃႉလႄႈ တႅၼ်းၽွင်း တပ်ႉမတေႃႇ ၁၁၀ ၵေႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 
တႅၼ်းၽွင်း သၽႃးၵူၼ်းမိူင်း.
 
ပဵၼ် ၽွၼ်းလႆႈ ဢၼ်လႆႈဝႆႉ တေႃႇထိုင် ပီ၂၀၁၅ လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ ၂၀ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈတႅၼ်းၽွင်း ၸႄႈမိူင်းလႄႈ ၸႄႈတိူင်း.
မၢႆတွင်း။
 - ယႃႉပႅတ်ႈ ဢွင်ႈတီႈ တႅၼ်းၽွင်း (၅) တီႈ တီႈၼႂ်းမိူင်းတႆး။
မၢႆတွင်း။ ပဵၼ်ၽွင်းလႆႈ တေႃႇထိုင် ပီ ၂၀၁၅ ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ ၂၀ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်း 7 ၸႄႈဝဵင်း တီႈၼႂ်းမိူင်းတႆးၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉၼႃႈလိၼ် ဢမ်ႇၼိမ်သဝ်း ဢမ်ႇၵတ်းယဵၼ်လႄႈ ဢမ်ႇလႆႈႁဵတ်း ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈမႃး။ ၸိူဝ်းပဵၼ်သဵၼ်ႈမၢႆ တႅၼ်းၽွင်းတပ်ႉမတေႃႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈသႂ်ႇဝႆႉ တီႈၼႂ်း လွၵ်းသဵၼ်ႈမၢႆၼႆႉ။
သၽႃးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ
သၽႃးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (အမျိုးသားလွှတ်တော်) ၼႆႉ ပဵၼ် ဢွင်ႈတီႈ သၢင်ႈၾိင်ႈမိူင်းတီႈၼိူင်ႈသေ ပဵၼ်သၽႃးၽၢႆႇၼိူဝ် တီႈ သၽႃးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈသၽႃးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၼၼ်ႉ တႅၼ်းၽွင်းၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ၂၂၄ ၵေႃႉသေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ၁၆၈ ၵေႃႉၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်း လိူၵ်ႈတၢင်ႇဝႆႉသေ ဢၼ်ၵိုတ်းလိူဝ် ၅၆ ၼႆႉပဵၼ် တႅၼ်းၽွင်းၵူၼ်းသိုၵ်းတပ်ႉမတေႃႇ ဢၼ် လုၵ်ႉတီႈ ၸွမ်ပွင်ၵၢၼ်သိုၵ်းသေ လဝ်ႈတၢင်ႇၸိုဝ်ႈ ၶိုၼ်ႈမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွၵ်းလၢႆးၵူၼ်းမိူင်းလိူၵ်ႈတၢင်ႇၼႆႉ တီႈ ၸႄႈမိူင်းလႄႈ ၸႄႈတိူင်းၼိုင်ႈဢၼ်ၼႆႉ တႅၼ်းၽွင်း ၁၂ ၵေႃႉၽဵင်ႇၵၼ်သေ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈ ၵႃႈတီႈ ၶဵတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈ ဢၼ်ၵေႃၵမ်ၵၢၼ်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ၸႄႈမိူင်း ဢမ်ႇၸႄႈတိူင်းမၵ်းမၼ်ႈဝႆႉပၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ ၸင်ႇလႆႈလိူၵ်ႈဢဝ် တႅၼ်းၽွင်းၵႃႈတီႈ ၸႄႈမိူင်း ၸႄႈတိူင်း ၁၄ ဢၼ် တႅၼ်းၽွင်း ၁၆၈ ၵေႃႉ (၁၄×၁၂) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဢႃႇယုသၽႃးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼႆႉ တႄႇဢဝ် ဝၼ်းဢၼ်ၼႄႇပၢင်ၵုမ်ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈသေ ၶၢဝ်းတၢင်း ၅ ပီယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ် ဢၼ်ပဵၼ် ၽူႈၼၢမ်း သၽႃးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ၼႆႉ ပဵၼ် မၢၼ်းဝိၼ်းၶႅင်ႇတၢၼ်းယဝ်ႉ။
တႅၼ်းၽွင်း ၸိူဝ်းဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းလိူၵ်ႈတၢင်ႇမႃး ၸိူဝ်းမီးတီႈ သၽႃးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼၼ်ႉ ၽွၼ်ႈႁႅၼ်း ၸုမ်းလိူၵ်ႈတၢင်ႇၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း သေ မီးသုၼ်ႇလိူၵ်ႈ ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းၼိုင်ႈၵေႃႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်တႅၼ်းၽွင်းၵူၼ်းသိုၵ်းတပ်ႉမတေႃႇ ၵႃႈတီႈ သၽႃးၵူၼ်းမိူင်း လႄႈတင်း ၸုမ်းလိူၵ်ႈတၢင်ႇၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းၶဝ် ၽွတ်ႈႁႅၼ်းသေၵေႃႈ ၸၢင်ႈလိူၵ်ႈတၢင်ႇလႆႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း ၸိူဝ်းၶဝ်လႆႈၸႂ် ၵေႃႉၼိုင်ႈယဝ်ႉ။
ဝဵင်းလူင်ထင်ႇ
ဝဵင်းလူင်ထင်ႇ (lǒŋ tʰàŋ), (လုံထန်မြို့), (Longthan), (Longthang) ၼႆႉ မီးၼႂ်း တိူင်းဝႃႉၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၶႃႈဢေႃႈ။
လူလွမ်လုမ်းလႃး ၽူႈၵေႃႉဢၼ်ဢမ်ႇယူႇလီ
မီးပွၵ်ႈၼိုင်ႈ ရႁၢၼ်းၸဝ်ႈၼိုင်ႈဢမ်ႇယူႇလီ ပဵၼ်ၵိၼ်းဝႆႉ။ ဢမ်ႇမီးႁႅင်းသေ ၼွၼ်းဢိူၵ်ႇယူႇၼႂ်းၽၢႆႈဢွၼ်ႇၽၢႆႈလူင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇဝႆႉ။ ၽွင်းယၢမ်းၼၼ် ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ တင်းၸဝ်ႈဢႃႇၼၼ်ႇတႃႇ လႄႇလဵပ်ႈတူၺ်းၼႂ်းဝၢင်းၵျွင်း။ ၽွင်းမိူဝ်ႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၽႅဝ်ၵႂႃႇတီႈၸဝ်ႈသင်ႇၶႃႇၶဝ်ယူႇသဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈၵႂႃႇႁၼ်မႅၼ်ႈရႁၢၼ်း ၸဝ်ႈဢၼ်ၼွၼ်းယူႇၼႂ်းၽၢႆႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸင်ႇၵႂႃႇၸူးႁိမ်းၸမ်သေ-<br>
"ၸဝ်ႈလႆႈၶၢမ်ႇဝေႇတၼႃႇတၢင်းပဵၼ်ဢီႈသင်ႇလႃႇ"<br>
"ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁဝ်းတီႈၶႃႈ၊ တွင်ႉၶႃႈႁဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇလီၶႃႈ"<br>
"ၸဝ်ႈဢမ်ႇမီးၵူၼ်းလုမ်းလႃးႁႃႉ"<br>
"ဢမ်ႇမီးတီႈၶႃႈ"<br>
"ရႁၢၼ်းၶဝ်တၢင်ႇၸဝ်ႈလူး ဢမ်ႇလုမ်းလႃးၸဝ်ႈႁႃႉ"<br>
"ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈတီႈၶႃႈ၊ ၶႃႈၶဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇယၢမ်ႈတွၼ်ႉလုမ်းလႃးၽႂ်မႃးလႄႈ ၽႂ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇလုမ်းလႃးၶႃႈၶဝ်ဢေႃႈ"<br>
<br>
ယၢမ်းၼၼ် ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၸင်ႇဝႃႈတီႈၸဝ်ႈဢႃႇၼၼ်ႇတႃႇ "ဢႃႇၼၼ်ႇတႃႇ ၵႂႃႇတဵၵ်းၼမ်ႉမႃးလူး ႁႃးဢၢပ်ႇပၼ်ၼမ်ႉရႁၢၼ်းၼႆႉ" ပူင်လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆယူႇယဝ်ႉ။<br>
<br>
ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႆႉ ဢဝ်ၼမ်ႉတွင်ႈပၼ်ၸွမ်းတူဝ်ရႁၢၼ်း ဢၼ်ဢမ်ႇယူႇလီၼၼ်ႉသေ ၸဝ်ႈဢႃႇၼၼ်ႇတႃႇသမ်ႉ သုၵ်ႈသီပၼ် ႁႂ်ႈပေႃးမူတ်းသႂ်ယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈလႄႈ ၸဝ်ႈဢႃႇၼၼ်ႇတႃႇ ၶႃသွင်ၸဝ်ႈ ၸင်ႇယုၵ်ႉဢဝ်ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းၼၼ်ႉ ၵႂႃႇတၢင်ႇဝႆႉပၼ်ၼိူဝ်ၵူႇၼွၼ်း။<br>
<br>
ႁဵတ်းၼၼ်ယဝ်ႉ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၸင်ႇႁႂ်ႈသင်ႇၶႃႇၶဝ်တုမ်ၵၼ်သေ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၸင်ႇထၢမ်ဝႃႈ-<br>
"ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းၶဝ်၊ ၼႂ်းၵယွင်းၼႆႉ ၸွင်ႇမီးၸဝ်ႈရႁၢၼ်းဢၼ်ဢမ်ႇယူႇလီႁႃႉ"<br>
"မီးၶႃႈဢေႃႈၸဝ်ႈႁဝ်း"<br>
"ရႁၢၼ်းၶဝ် မၼ်းၸဝ်ႈပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ဝေႇတၼႃႇသင်"<br>
"ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈတီႈၶႃႈ - ရႁၢၼ်းၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်တွင်ႉဝႆႉၶႃႈဢေႃႈ"<br>
"ၸွင်ႇမီးၵူၼ်းလုမ်းလႃးပၼ်မၼ်းၸဝ်ႈႁိုဝ်"<br>
"ဢမ်ႇမီးၶႃႈၸဝ်ႈ"<br>
"ရႁၢၼ်းၶဝ်၊ ႁဵတ်းသင်လႄႈ သူဢမ်ႇလုမ်းလႃးမၼ်းၸဝ်ႈလႃႇ"<br>
"ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈတီႈၶႃႈ၊ မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉ တိုၼ်းဢမ်ႇလုမ်းလႃးပႂ်ႉမႃးၽူႈလႂ်ၶႃႈ၊ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ၽႂ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇလုမ်းလႃးပႂ်ႉပႃးမၼ်းၸဝ်ႈတီႈၶႃႈဢေႃႈ"<br>
"ရႁၢၼ်းၶဝ်ဢိူၺ်း၊ သူၶဝ်ၼႆ့ ဢမ်ႇမီးပေႃႈမႄႈ ဢၼတေမႃးလုမ်းလႃးပၼ်သူ၊ ပေႃးသူၶဝ်ၼင်ႇၵၼ် ဢမ်ႇၶိုၼ်းလုမ်းလႃးၵၼ် ၽႂ်သမ်ႉတေၶိုၼ်းမႃးလုမ်းလႃးသူလႃႇ၊ ရႁၢၼ်းဢၼ်ဢမ်ႇယူႇလီၼၼ်ႉ ပဵၼ်သြႃႇသူၵေႃႈလီ၊ လုၵ်ႈၼွင်ႉသူၵေႃႈလီ၊ သင်ဝႃႈယူႇၸွမ်းသူယူႇၼႆ သူၶဝ်တေလႆႈလုမ်းလႃးပႂ်ႉပႃးတေႃႇမၼ်းပေႃးၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းဢိူဝ်ႈ၊ သင်ဝႃႈဢမ်ႇလုမ်းလႃးရႁၢၼ်း ဢၼ်ဢမ်ႇယူႇလီ ဢမ်ႇလူလွမ်ပႂ်ႉပႃးၼႆၸိုင် မိူၼ်သူပူၼ်ႉပႅၼ်မႅၼ်ႈတၢမ်ႇၼၵ်းလူင်ယဝ်ႉ"။<br>
<br>
"ရႁၢၼ်းၶဝ်ဢိူၺ်း၊ ၽူႈၵေႃႉလႂ် ထိူၵ်ႈပဵၼ်မေႃလုမ်းလႃးပေႃးၼႆၸိုင်-"<br>
ပေႃးမီးၼမ်ႉၵတ်ႉ (5) ပိူင်ၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉ တဵမ်ထူၼ်ႈၸိုင် ထုၵ်ႇလီပဵၼ်မေႃလုမ်းပၼ်ရႁၢၼ်း ၸိူဝ်းဢမ်ႇယူႇလီယဝ်ႉ။<br>
1။ တေလႆႈႁူႉၸၵ်းယႃႈယႃလီလီ။<br>
2။ တေလႆႈႁူႉဝႃႈ ယႃႈယႃထုၵ်ႇလီပၼ်၊ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီပၼ်။ ဢၼ်ထုၵ်ႇၼၼ်ႉ ပၼ်သေ၊ ဢၼ်ဢမ်ႇထုၵ်ႇၼၼ်ႉ ယႃႇပေပၼ်။<br>
3။ ဢမ်ႇမၢင်ႇၽွၼ်းလီသင်သေ တေလႆႈလူလွမ်လုမ်းလႃး ၵေႃႉဢၼ်ဢမ်ႇယူႇလီၼၼ်ႉ။<br>
4။ တေဢမ်ႇလႆႈလီႁင်ႈ (ယင်ႈ)သေ တေလႆႈလၢင်ႉထွၵ်ႇၽၢႆႈလူင်၊ ၽၢႆႈဢွၼ်ႇ၊ ၶီႈၶၢၵ်ႇၶီႈတိူဝ်ႇ၊ ႁၢၵ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။<br>
5။ ပေႃးၽႅဝ်ၶၢဝ်းယၢမ်းဢၼ်သၢင်ႇတေႃႇ တေလႆႈလၢတ်ႈၼႄထမ်ႇမတြႃး၊ တေလႆႈပၼ်ႁႅင်းၵူၼ်းပဵၼ် ယႃႇႁႂ်ႈလႆႈၸႂ်တူၵ်းသေ တေလႆႈၶိုင်သၢင်ႈပၼ် ႁႂ်ႈၶဝ်ပေႃးဢဝ်ဢႃႇရုမ်ႇပၵ်းသႂ်ႇၼိူဝ် ထမ်ႇမတြႃးဢိူဝ်ႈ။<br>
<br>
ယေႃး ꧤိၵ်ၶဝေႇ၊ မံ ဢုပꩦ်ꩧႁေယျ သေႃ ၵိလႃၼံ ဢုပꩦ်ꩧႁေယျ<br>
"ၽူႈဢၼ်ၶႂ်ႈလုမ်းလႃးၵဝ်ၸဝ်ႈၼၼ်ႉ တေလႆႈလုမ်းလႃး ၵေႃႉဢၼ်ဢမ်ႇယူႇလီၼၼ်ႉဢိူဝ်ႈ"။
လူႇၸႂ်ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး လႆႈႁၼ်မီးၶဵင်ႇၸႂ်ဝၢၼ်ႈ ပဵၼ်တီႈတႆးႁဝ်းၼပ်ႉထိုဝ်မႃးၸဵမ် ၸူဝ်ႈပူႇပၢၼ်မွၼ်ႇ၊ တီႈဝႆႉၶဵင်ႇၸႂ်ဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉ တေလႆႈလိူၵ်ႈတီႈဢၼ်သၢင်ႇထုၵ်ႇၵၢင်ပၢင်ႇ ၵွင်းလွႆ ငဝ်ႈမႆႉလူင် ဢၼ်ႁၼ်ငၢႆႈလႄႈ မီးႁိၵ်ႈႁၢၼ်ႇ (ၽုင်း) ပဵၼ်တီႈၽူႈၵူၼ်းဢမ်ႇႁၸတ်း ႁဵတ်းႁၢႆႉႁဵတ်းမိူၵ်ႈလႄႈ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၸွမ် ဢၼ်ႁၵ်ႉသႃ လုမ်းလႃးဝၢၼ်ႈၶူင်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
သဝ်ၶဵင်ႇၸႂ်ဝၢၼ်ႈၼႆႉ မၢင်တီႈၸူးဢဝ်တူၼ်ႈမႆႉယႂ်ႇမႆႉလူင်တၢင်တႅၼ်း၊ မၢင်တီႈလႆႈဢဝ်မႆႉမူင်းၶူၼ်း(မင်ႇၵလႃႇ) မွၵ်ႈ 4 သွၵ်ႇ၊ ပဵၼ်သဝ်ၵၢင် သမ်ႉမီးထႅင်ႈ 4 သဝ် လွမ်ႉႁွပ်ႈ ၵႂၢင်ႈမွၵ်ႈ 3 သွၵ်ႇ၊ မီးသုမ်ႉၵျွင်းယွတ်ႈသုမ်ႇမုင်းဝႆႉ၊ တီးႁူဝ်သဝ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ႁၢင်ႈ တုမ်ႇမွၵ်ႇမူဝ်သေ တဵၵ်းၶမ်းဝႆႉယဝ်ႉ။
ၶဵင်ႇၸႂ်ဝၢၼ်ႈ ဝၢၼ်ႈထိူတ်ႉထႆးၼႆႉ မီးႁိမ်းဝတ်ႉၵႃၶမ်း၊ မီးတုင်းလႅင်တုင်းၶၢဝ် ပူၵ်းယႆလွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉ၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၽုင်းယႂ်ႇ၊ ၼိုင်ႈပီလႂ်ၼိုင်ႈပွၵ်ႈ၊ ၽွင်းၶၢဝ်းသွၼ်းၼမ်ႉဝၢႆးၶိုၼ်ႈဝတ်ႉၶိုၼ်းၵျွင်းယဝ်ႉ ထိုင်မႃးဝၼ်းထိ 16 လိူၼ်ႁႃႈ သၢင်းၵျၢၼ်ႇပဵၼ်ဝၼ်း ပၢၵ်ႇပီၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ်သိုပ်ႇၸႃႇတႃႇ မႄးဝၢၼ်ႈမႄးမိူင်းလႄႈ လႆႈလူႇၸႂ်ဝၢၼ်ႈသေ မိူဝ်ႈႁူဝ်ၶမ်ႈဝၼ်းထိ 15 ၼၼ်ႉ? ဢွၼ်ၵၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်း ပၢင်းၸရေးမႃးႁေႃးလိၵ်ႈ၊ လဵင်ႉၶဝ်ႈတူမ်ႈလႅမ်သေ ၵူၼ်းထဝ်ႈဢွၼ်ၵၼ် ၼွၼ်းပႂ်ႉ။
ၾႃႉပၢင်မိူင်းလႅင်း ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဢဝ်မူၵ်ႇၼမ်ႉမူၵ်ႇသၢႆး၊ မႆႉၵမ်ႉ ၼမ်ႉမၢၵ်ႇႁၼ်၊ သိူဝ်ႈၶူဝ်း ၵူၺ်ႈဢွႆႈ၊ ၸေႃႈတုင်း မၢၵ်ႇမႆႉႁူဝ်မၼ်း ၵႃႈၼင်ႇဝၵ်ႉမႃးႁႃလႆႈ ပုၼ်ႈတႃႇ မႃးႁပ်ႉမင်ႇၵလႃႇ ဢၼ်ၽိတ်ႈပၢင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ 4 တူၼ်မႃးႁေႃထမ်း သုတ်ႇမုၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈတေႃးသမွတ်ႇႁၢႆ
ပျမ်ႇမတတ်ႉတ ၵေႃႉပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၵေႃးသလၼႆႉ လႆႈထွမ်ႇငိၼ်းဢဝ်တြႃးၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈသေ သတ်ႉထႃႇတြႃးႁႅင်းယႂ်ႇမႃးလႄႈ ၸင်ႇၶဝ်ႈႁဵတ်းသႃႇမၼေႇယူႇယဝ်ႉ။ ၽိုၵ်းသႃၵျၢင်ႉၵမ်ၵၢၼ်ဝိပသ်သၼႃႇလႄႈ ၶၢဝ်းယၢမ်း ပွတ်းပွတ်းဢွၼ်ႇၵွႆး လႆႈၽႅဝ်ဢရႁတ်ႉတၽူဝ်ႇၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ မီးဝၼ်းၼိုင်ႈ ၽွင်းၸဝ်ႈတိုၵ်ႉႁႃတုင်းသွမ်းယူႇၼၼ်ႉ မီးၵူၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ လႃႇပွင်ႉပၼ်မၼ်းၸဝ်ႈ ပေႃးၸွတ်ႇပေႃးၸေးၵေႃႈ မၼ်းၸဝ်ႈယူႇသူႇသူႇ ဢမ်ႇတၵ်းသဵင်သင်။ ၵူၼ်းႁိမ်းႁွမ်းၵမ်ႈၽွင်ႈ ႁၼ်လွင်ႈၼႆႉသေ ဢွၼ်ၵၼ်မႃးသႄႉသွမ်းပႃး။ ယၢမ်းၼၼ် ၸဝ်ႈပျမ်ႇမတတ်ႉတ ၸင်ႇဢဝ်ၵႃႇထႃႇၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉသေ သၢင်းလၢင်းၼႄၶဝ်။<br>
<br>
ဢၵ်ၵေႃꩪသ်သ ၵုတေႃး ၵေႃၻေႃ၊ ၻၼ်တတ်သ သမꩡိဝိၼေႃ၊<br>
သမ်မၻၺ်ၺႃ ဝိၵုတ်တသ်သ၊ ဢုပသၼ်တသ်သ တႃၻိၼေႃ။<br>
(ထေရၷႃထႃ ဢတ်ထၵထႃ 441၊ ၿြႁ်မၻတ်တထေရၷႃထႃဝꧣ်ꧣၼႃ)<br>
<br>
ၽူႈၵေႃႉဢၼ်တေႃးသမွတ်ႇႁၢႆ၊ ၽူႈၵေႃႉၸႂ်ၼိမ်၊ ၽူႈၵေႃႉမီးယူႇတီႈပၺ်ႇၺႃႇဝိပသ်သၼႃႇ၊ ၽူႈၵေႃႉၼၼ်ႉၼၼ်ႉ တေႃးသဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ႁိုဝ်တေပဵၼ်ယဝ်ႉလႃႇ။<br>
<br>
တသ်သေဝ တေၼ ပႃပိယေႃ၊ ယေႃ ၵုၻ်ꩪ့ ပတိၵုꩡ်ၸျတိ၊<br>
ၵုၻံ ဢပꩦိၵုꩡ်ၸျၼ်တေႃ၊ သံၷီမံ ၸေတ ၻုꩡ်ꩡယံ။<br>
(ထေရၷႃထႃ ဢတ်ထၵထႃ 442၊ ၿြႁ်မၻတ်တထေရၷႃထႃဝꧣ်ꧣၼႃ)<br>
<br>
သင်ဝႃႈ ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ်တေႃးသတေႃႇ ၵေႃႉဢွၵ်ႇတေႃးသၼႆ ၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉ ႁဵၻ်းလွင်ႈၽွၼ်းၸႃႇတႃႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵွႆး။ သင်ဝႃႈၵူၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢမ်ႇပဵၼ်တေႃးသတေႃႇ ၵေႃႉဢွၵ်ႇတေႃးသၼၼ်ႉၼႆၸိုင် မိူၼ်မၼ်းပႄႉပၢင်တိုၵ်း ဢၼ်လႆႈတိုၵ်းဢဝ် ယၢပ်ႇယၢပ်ႇယဵၼ်းယဵၼ်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။<br>
<br>
ဢုꧤိတ်ၻမတ်တံ ၸရတိ၊ ဢတ်တၼေႃ ၸ ပရသ်သ ၸ၊ ပရံ သံၵုပိတံ ၺတွႃ၊ ယေႃ သတေႃ ဢုပသမ်မတိ။<br>
(ထေရၷႃထႃ ဢတ်ထၵထႃ 443၊ ၿြႁ်မၻတ်တထေရၷႃထႃဝꧣ်ꧣၼႃ)<br>
<br>
ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႆႉ တေလႆႈႁူႉဝႃႈ ၵေႃႉၼိုင်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းဢွၵ်ႇတေႃးသယူႇၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးႁူႉယဝ်ႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတေလႆႈၾၢင်ႉသေ ဢူတ်းယိူၼ်ႉ။ ပေႃးမိူၼ်ၼၼ် ၸင်ႇပွင်ႇဝႃႈ ႁဝ်းႁဵတ်းပၼ်ၽွၼ်းလီတႃႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႄႈ တႃႇပိူၼ်ႈ တႃႇတင်းသွင်ၽၢႆႇယူႇယဝ်ႉ။<br>
<br>
ယၢမ်းၼၼ်ႉ ၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ်ပွင်ႇၸႂ်ၼိူဝ် ၸူဝ်ႈပၢၼ်ငမ်းယဵၼ်ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းတႃႇပျမ်ႇမတတ်ႉတသေ ၸင်ႇယိုၼ်ႁပ်ႉ ဢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈၶဝ်ႈႁဵတ်းသႃႇမၼေႇၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ်သွၼ်ႁဵၼ်းဢဝ် လွၵ်းလၢႆးဢၼ်လွတ်ႈဢွၵ်ႇတေႃးသလႄႈ တၼ်ႇႁႃႇၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ဢွၼ်ၵၼ်ထိင်းၵမ်လႆႈ လေႃးၽ၊ တေႃးသ၊ မေႃးႁသေ လႆႈတြႃးၵႂႃႇႁင်းၽႂ်မၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တေႃးသမွတ်ႇႁၢႆၼင်ႇ ရႁၢၼ်းတႃႇ ပျမ်ႇမတတ်ႉတသေ ဢွၵ်ႇလွတ်ႈပူၼ်ႉဝိဝႃႇတၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ လွတ်ႈပူၼ်ႉယၢၼ်ၵၢင်းတင်း လွင်ႈတုၵ်ႉၶတင်းလူင်ၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။
လွင်ႈတႄႇငဝ်ႈ လႄႈ ၸၼ်ႉလႅၵ်ႈလၢႆႊ ထၢၼ်ႈၵေႃႇမုင်ႈ
ထၢၼ်ႈၵေႃႇမုင်ႈ (ဢဝ်သၼ်ႇထေႇ)ၼႆႉ လႆႈတႄႇငဝ်ႈမႃးတီႈ လုၵ်ႈသၼ်ႇထေႇ ဢၼ်ပဵၼ်လွင်ႈၸိူဝ်ႉၼမ်ႉငၢၼ်(ၸၢႆး) တင်းၶိူဝ်းၶႆႇ(ယိင်း) ၶဝ်သွင်ဢၼ် (တီႈသွင်တူဝ်-သွင်ၵေႃႉၶဝ်) မႃးႁူမ်ႈႁွမ်းၸပ်းမႅၼ်ႈၵႂႃႇလႄႈ ၸင်ႇလႆႈပဵၼ်မႃး။ ၸိူဝ်ႉၼမ်ႉငၢၼ်(မူင်ႈဢွၼ်ႇၶဝ်) ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ သမမ်းမႃတူဝ်းသူဝ်းဢႂ်း(spermatozao)ၶဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်မႃးတီႈၼႂ်းထူင်ၶႆႇႁမ်ၵူၼ်းၸၢႆး။ ၶိူဝ်းၶႆႇ (oval)ၶဝ်သမ်ႉ ပဵၼ်မႃးတီႈၼႂ်း ႁူင်းၶိူဝ်းၶႆႇၵူၼ်းယိင်းၶဝ်။ မူင်ႈဢွၼ်ႇၸိူဝ်ႉၼမ်ႉငၢၼ်ၶဝ်ၼႆႉ ပေႃးဝႃႈ လႆႈႁူပ်ႉထူပ်း ၸပ်းမႅၼ်ႈၵၼ်တင်းၶိူဝ်းၶႆႈဢၼ်မေႈ တီႈၼၢင်းယိင်းၶဝ်ၵႂႃႇယဝ်ႉၼႆ လႆႈပဵၼ်မႃး လွင်ႈတႄႇၵေႇမုင်ႈ (ဢဝ်သၼ်ႇထေႇ)။
လွင်ႈပူႇၸေႃႇယꩡ်ႉ (ယၸတိ) ဢၼ်မၢၼ်ႇမႅၼ်ႈ
မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ပိမ်ႇပိသႃႇရၼၼ်ႉ ပရမ်ႇမၼပုၼ်ႇၼႃးၶဝ်ၼႆႉ ၵႆႉၵႆႉႁဵတ်းပၢင်ပွႆးပူႇၸေႃႇယꩡ်ႉ (ယꩡတိ)ယူႇယဝ်ႉ။ တီႈပွင်ႇလွင်ႈပူႇၸေႃႇယꩡ်ႉဢၼ်တႄႉမၼ်း ပဵၼ်ပူႇၸေႃႇၸွမ်းၼင်ႇ ယၢမ်ႈၵိူဝ်းယမ်မူးၸႃးမႃးၼၼ်ႉၵွႆးယဝ်ႉ။ ပၢင်ပွႆးပူႇၸေႃႇယꩡ်ႉ ၶွင်ပရမ်ႇမၼၶဝ်ပၢၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်ယႂ်ႇၵႂၢင်ႈၵိုၼ်းလူင်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ၶႃႈႁႅမ်သတ်းတိရတ်ႉသၢၼ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်မႃႉ၊ ဝူဝ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ပူႇၸေႃႇယဝ်ႉဢမ်ႇၵႃး မၢင်ပၢင် ယင်းၶႃႈႁႅမ်ၵူၼ်းသေ ပူႇၸေႃႇလူးၵွၼ်ႇ။<br>
<br>
ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းပိမ်ႇပိသႃႇရၼႆႉ ယုၵ်ႉယွင်ႈဢဝ် ပုၼ်ႇၼႃးလူင် ၵုတတၼ်ႇတ ၶပ်းၶိုင်တႃႇပၢင်ပွႆးပူႇၸေႃႇယꩡ်ႉ ၼင်ႇၾိင်ႈထုင်းမီးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼင်ႇႁိုဝ် ပၢင်ပွႆးတေၵိုၼ်းၵႂၢင်ႈၼၼ်ႉ ၸင်ႇၶပ်းၶိုင်ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ တဵမ်ထူၼ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ဢူၺ်းလီတီႈၵႆၶဝ်ၵေႃႈ တႃႇတေမႃးၶဝ်ႈပၢင်ပွႆးၼၼ်ႉ ပေႃးႁွတ်ႈၽႅဝ်ဝဵင်းၶၼ်ႇၼုမႃႇတ ႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ ယၢမ်းၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈလႄႈ သင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈၶဝ်ၵေႃႈ ယေႃးၶိင်းၽႅဝ်မႃးဝဵင်းၶၼ်ႇၼုမႃႇတသေ တေႃႇတတ်းၵၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၼႂ်းဝဵင်း ၸိူဝ်းပဵၼ်ပုၼ်ႇၼႃးတင်းလၢႆၵေႃႈ ပဵၼ်ၽုင်ပဵၼ်ၵေ ၵႂႃႇဢွၼ်ၵၼ်ဝႆႈသႃၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးၵုတၼၼ်ႇတ ၽူႈၵွၼ်းဝဵင်းလႆႈႁၼ်ပိူၼ်ႈဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇယူႇႁဵတ်းၼၼ် မၼ်းၸင်ႇၶႆႈၸႂ်ပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင် တီႈၵူၼ်းမၼ်းဝႃႈ မၼ်းၵေႃႈ ထုၵ်ႇလီၵႂႃႇထူပ်းယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ပုၼ်ႇၼႃးၸိူဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်းမၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၸင်ႇဝႃႈ ၽူႈၵွၼ်းဝဵင်းလူင် ၶၼ်ႇၼုမႃႇတၼႆႉ ၶၢဝ်ႇငၢဝ်းလိုဝ်းလင်ဝႆႉလႄႈ ၽိူဝ်ႇၵႂႃႇထူပ်းၽြႃး တႃႉၽြႃးမႃးထူပ်းၽူႈၵွၼ်းဝဵင်းလူင်ၼႆ ၸင်ႇသၢင်ႇထုၵ်ႇ ပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်ၼင်ႇၼႆယူႇယဝ်ႉ။<br>
<br>
ယၢမ်းၼၼ် ပုၼ်ႇၼႃးလူင် ၵုတၼၼ်ႇတၸင်ႇဝႃႈ "ၼႄႈ သူၸိူဝ်းၼႆႉ သမၼၵေႃးတမၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈမျၢတ်ႈတွၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈဢိူဝ်ႈ၊ မၼ်းၼႆႉ ၵိူတ်ႇမႃးတီႈပေႃႈမႄႈ ဢၼ်မျၢတ်ႈ ဢၼ်ၽုင်းယႂ်ႇၼၼ်ႉဢိူဝ်ႈ။ လုၵ်ႉမႃးတီႈၶိူဝ်းၶတ်ႉတိယ ဢၼ်ၸၼ်ႉသုင်မၢၵ်ႈမီးၼၼ်ႉဢိူဝ်ႈ။ ပႂ်ႉပႃးသိၼ်သီႇလသေ ၸိုဝ်ႈယႂ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈမၼ်းၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇၽၢႆႇပူင်သွၼ်ဢိူဝ်ႈ။ လွတ်ႈၵၢင်းတၼ်ႇႁႃႇလေႃးၽသေ မီးဢိၼ်ႇတရေႇတဵမ်ထူၼ်ႈဢိူဝ်ႈ။ မီးပိုၼ်ႉႁူႉပၢႆးမေႃသေ လွင်ႈၵျၢင်ႉၵမ်ၸရၼၵေႃႈ တဵမ်ထူၼ်ႈယဝ်ႉ။ မီးပိူင်ၾၢင်ႁၢင်ႈၵူၼ်းလီ 32 ပိူင်သေ ၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင်ဝႆႉဢိူဝ်ႈ။ မၼ်းပဵၼ်ၶႅၵ်ႇ ဢၼ်လီၵိုင်ႇဝဵင်းၶၼ်ႇၼုမႃႇတ ႁူမ်ၸူမ်းႁပ်ႉတွၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ၊ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ၵဝ်တေၵႂႃႇၸူးသေ ၼပ်ႉယမ်တၵ်ႉၼၢႆၵႂႃႈ" ဝႃႈၼႆသေ ၸင်ႇၵႂႃႇၸူးတမ်ႈတီႈ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈယူႇယဝ်ႉ။<br>
<br>
ၽူႈၵွၼ်းဝဵင်းၵုတၼၼ်ႇတယၢမ်ႈငိၼ်းယူႇ ဢၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁေႃး လွင်ႈပၢင်ပွႆးပူႇၸေႃႇယꩡ်ႉ ပၢၼ်ၵူႈပွၵ်ႈၼၼ်ႉ။ ပၢင်ပွႆးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၶႃႈႁႅမ်သၢႆၸႂ် သတ်းတိရိသၢၼ်ႇသင်သေဢၼ်။ လွင်ႈၶႃႈႁႅမ်သတ်းတိရိသၢၼ်ႇသေ ပူႇၸေႃႇၼႆႉ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈတိုၼ်းသၢၼ်ၶတ်းယူႇယဝ်ႉ။<br>
<br>
လွင်ႈမေႃႁူႉၵေးၸူး သပ်ႉပၺ်ႇၺုပုတ်ႉထၸဝ်ႈ
ဝၢႆးသေဝူၼ်ႉသၢင်ႈၶိုၼ်း လွင်ႈၵတ်းယဵၼ်ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇ ဢၼ်ႁိုင်ၸဵတ်းဝူင်ႈ ပႃႈတႂ်ႈႁူမ်ႈၺွင်ႇၽေႃးထိယဝ်ႉ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႆႉ ပုၼ်ႈတႃႇတေႁေႃးၼႄတြႃးတေႇသၼႃႇၼၼ်ႉ တႅပ်းတတ်း တေယေႃးၶိင်းတေႇတၸႃႇရီႇ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။<br>
<br>
ပုၼ်ႈတႃႇတေႁေႃးၼႄတေႇသၼႃႇ ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼၼ်ႉ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႆႉ ၸင်ႇၶုၵ်းၸႂ်လႆႈ ဢၼ်ပဵၼ်သြႃႇမၼ်းၸဝ်ႈ ဢႃႇလႃႇရၵႃႇလႃႇမ လႄႈ ဢုတ်ႉတၵရႃႇမပုတ်ႉတ ၶႃသွင်ၸဝ်ႈ။ လႆႈသွၼ်ႁဵၼ်းဢဝ်ၸၢၼ်ႇၸဵတ်းၸၼ်ႉ တီႈဢႃႇလႃႇရၵႃႇလႃႇမလႄႈ ၸၢၼ်ႇပႅတ်ႇၸၼ်ႉ တီႈဢုတ်ႉတၵရႃႇမပုတ်ႉတလႄႈ ၸႂ်ဢၼ်မေႃႁူႉၵေးၸူးၼၼ်ႉ ၸင်ႇယိုင်ႈယႂ်ႇပဵꧣ်မႃး။ သြႃႇတင်းသွင်ၵေႃႉၼႆႉ ၵိုင်ႇထိူၵ်ႈႁပ်ႉဢဝ်လွင်ႈသွၼ်ပၼ် တေႇသၼႃႇပုတ်ႉထၸဝ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၽိူဝ်ႇၸဝ်ႈၶဝ်ႈၸၢမ်ႇၸၢၼ်ႇသေတူၺ်းၵႂႃႇ သြႃႇတင်းသွင်ၵေႃႉၼႆႉ ပေႃးလူႉတၢႆသေ ၽႅဝ်ၵႂႃႇဢရူႇပၶူင်းသၢင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၽုင်ႇဢရူႇပၿြမ်ႇမၼၼ်ႉ ဢမ်ႇသီးရုပ်ႈၶၼ်ႇထႃႇသင်။<br>
<br>
ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸင်ႇၶုၵ်းၸႂ်လႆႈ ၽူႈဢၼ်ၸွႆႈထႅမ် ၽွင်းၵျၢင်ႉၵမ်တုၵ်ႉၵရၸရိယႃႇ တႃႇပဵၼ်ၽြႃးမႃးၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ဢူၺ်းလီ ဢၼ်ပဵၼ်ၶဝ်ႁႃႈၵေႃႉၼႆႉ ဢွၵ်ႇယၢၼ်ၼေႃႇၶမ်းၸဝ်ႈၵႂႃႇၼႆသေတႃႉၵေႃႈ ပဵꧣ်ၽူႈဢၼ်ယၢမ်ႈယူႇၸွမ်းႁဵတ်းၵေႃႉ၊ ၼင်ႈၵၢၼ်တြႃးႁူမ်ႈၵၼ်မႃး ၶၢဝ်းတၢင်းႁူၵ်းပီ။ ၶိုၼ်းၶုၵ်းၸႂ်လႆႈ ဢၼ်ၶဝ်မႃးယိုၼ်ႈဢၢပ်ႈၼမ်ႉမႆႈၼမ်ႉၵတ်း ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။<br>
<br>
ပေႃးႁူႉႁၼ်ဝႃႈ ၶဝ်ၸဝ်ႈႁႃႈၵေႃႉၼႆႉ မီးယူႇၼႂ်းသူၼ်လူင်တိုင် ဢိတိပတၼ မိူင်းပႃႇရႃႇၼသီႇ (Varanasi) ၼၼ်ႉၼႆၵေႃႈ တင်းၸႂ် ဢၼ်မေႃႁူႉၵေးၸူး တင်းၸႂ်ၵရုၼႃႇယႂ်ႇၼမ်သေ ၸင်ႇယေႃးၶိင်းၵႂႃႇပႃႇရႃႇၼသီႇ တႃႇသွၼ်ပၼ် ဝိပသ်သၼႃႇယူႇယဝ်ႉ။ လွင်ႈမေႃၸွႆႈထႅမ် ဢၼ်ဢမ်ႇမၢင်ႇမွင်းသုၼ်ႇတူဝ်၊ လွင်ႈမေႃႁူႉၵေးၸူးဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉၵတ်ႉထၢတ်ႈၸႂ်လီသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၼၢၼ်းမီးတႄႉတႄႉ။ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႆႉ ၼမ်ႉၵတ်ႉလီတင်းသွင်ဢၼ်ၼၼ်ႉ တဵမ်ထူၼ်ႈၼင်ႇၵၼ်ယူႇယဝ်ႉ။<br>
<br>
"ဢုပၵ"<br>
ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႆႉ ၽွင်းဢွၵ်ႇတၢင်း လုၵ်ႉတီႈတူၼ်ႈၽေႃးထိ ထိုင်ပႃႇရႃႇၼသီႇၼၼ်ႉ ၸင်ႇလႆႈထူပ်းႁၼ် ဢုပၵ သႃႇမၼယူႇယဝ်ႉ။ ဢုပၵၼႆႉ ပေႃးႁၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ဢၢမ်းၵႂႃႇတႄႉတႄႉ။ တီႈၼႃႈတႃႇၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇသီငဝ်းလႅင်းဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။<br>
<br>
ဢုပၵၸင်ႇထၢမ်ဝႃႈ "ၸဝ်ႈၵဝ်ႇဢွၵ်ႇမူၼ်ႉပူၼ်ႉလွတ်ႈယဝ်ႉႁႃႈ"ၼႆ။<br>
"ၸႂ်ႈယဝ်ႉ၊ ၵဝ်ဢွၵ်ႇမူၼ်ႉပူၼ်ႉလွတ်ႈယဝ်ႉ"<br>
"သြႃႇၶူးဝႃးၸဝ်ႈ သမ်ႉပဵၼ်ၽႂ်၊ ယွၼ်ႉတၢင်းသင်ႇသွၼ်ၽႂ်သေ လႆႈဢွၵ်ႇမူၼ်ႉပူၼ်ႉလွတ်ႈ"<br>
"ၵဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇမီးသြႃႇ၊ ၵဝ်ထူၵ်းၼႄလႆႈသဵၼ်ႈတၢင်း ဢၼ်ဢွၵ်ႇမူၼ်ႉပူၼ်ႉလွတ်ႈယဝ်ႉဢိူဝ်ႈ"<br>
"ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႆႉ ၸင်ႇပဵၼ်ၵေႃႉဢွၵ်ႇပူၼ်ႉ ၸိၼတင်းလူင်းၼႆႁႃႉ"<br>
"မႅၼ်ႈဢိူဝ်ႈ၊ ၵဝ်ၼႆႉပဵၼ်ၸိၼယဝ်ႉ။ ၵဝ်ဢွၵ်ႇပူၼ်ႉယဝ်ႉ၊ၵဝ်ပဵꧣ်သပ်ႉပၺ်ႇၺုတပုတ်ႉထၸဝ်ႈယဝ်ႉဢိူဝ်ႈ"<br>
ၵူၺ်းၵႃႈ ဢုပၵၼႆႉ ဢမ်ႇယုမ်ႇသေ "ပဵၼ်လႆႈယူႇ" ဝႃႈၼႆသေ ဢွၵ်ႇၵႂႃႇပႅတ်ႈ။ ဝႆႉဝၢင်းပႅတ်ႈသဵၼ်တၢင်းမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈသေ ၵႂႃႇၸူးသဵၼ်ႈတၢင်းဢၼ်ၽိတ်းၽူၼ်ယူႇယဝ်ႉ။<br>
ဝၢႆးမႃး ဢုပၵၼႆႉ ပဵၼ်ႁိူင်းတင်းလုၵ်ႈယိင်းမႄႈမၢႆႈၵေႃႉၼိုင်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢုပၵၼႆႉ လႆႈပဵၼ်တၢင်းၶၢၼ်ၸႂ် တင်းဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ်သေ တႃႇၸၢင်ႈလႆႈလွင်ႈသိူဝ်းသႃႇၼၼ်ႉ ၸင်ႇႁွၼ်ႈၵႂႃႇႁွၼ်ႈၶိုၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵမ်းလိုၼ်းတႄႉ ၶိုၼ်းမႃးသေႃႉႁူမ်ႈတမ်ႈတီႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵွႆးၼင်ႇၵဝ်ႇယဝ်ႉ။ လႆႈထွမ်ႇငိၼ်းထမ်ႇမတေႇသၼႃႇသေ ဢုပၵၼႆႉ လႆႈဢွၵ်ႇမူၼ်ႉပူၼ်ႉလွတ်ႈၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။<br>
ၸဝ်ႈၸၢႆးသိတ်ႉထတ်ႉထၼႆႉ ၶတ်းၸႂ်ဢဝ်ႁင်းၵွႆးသေ ၸင်ႇလႆႈသပ်ႉပၺ်ႇၺုတၺၢၼ်ႇမႃးလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ သမ်ႇမႃႇသမ်ႇပုတ်ႉထ (SammaSambuddha)ယူႇယဝ်ႉ။ သင်ဝႃႈလႆႈသွၼ်ႁဵၼ်းဢဝ်လွၵ်းလၢႆး ဢွၵ်ႇမူၼ်ႉပူၼ်ႉလွတ်ႈၼႆ တေပဵၼ်ရႁၢၼ်းတႃႇ (arahat) ဢမ်ႇၼၼ် ပတ်ႉၸေႇၵပုတ်ႉထယူႇယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၸၢႆးသိတ်ႉထတ်ႉထၼႆႉ ဢမ်ႇလႆႈဢဝ်လွင်ႈၸီႉၸမ်းသေၵႃႉၵေႃႉသေ ၶတ်းၸႂ်ထူၵ်းဢွၵ်ႇၼႄ သဵၼ်ႈတၢင်းဢွၵ်ႇမူၼ်ႉပူၼ်ႉလွတ်ႈႁင်းၵွႆးၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႄႈ ၸင်ႇပဵၼ်မႃး သမ်ႇမႃႇသမ်ႇပုတ်ႉထယူႇယဝ်ႉ။
လွင်ႈမႄးပွင် ထမ်ႇမ ဢၼ်ၽိတ်းၽူၼ်
ၾိင်ႈထုင်းၽႃႇသႃႇမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃးၼႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈႁဵင်ပီပူၼ်ႉၵႂႃႇၽၢႆႇပုၼ်ႉၼၼ်ႉ တိုၼ်းၽိတ်းၽူၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ တြႃးၸဝ်ႈၵေႃႈ ၸူမ်ႁၢႆဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။<br>
<br>
မိူဝ်ႈပၢၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈတိုၵ်ႉမီးယူႇၼၼ်ႉ "ဢုတေမႃတႃ ၵုတေႃပီတႃ" ဢမ်ႇဝႆႉပေႃႈမႄႈပဵၼ်ပိူင်လူင်၊ သြႃႇလူင်ၼတ်ႉထိၵၶဝ် ဢၼ်ၸၢမ်ႇပူၺ်ႈၵႃႇမၵုင်ႇ လွတ်ႈလႅဝ်းၼင်ႇသတ်းတိရိသၢၼ်ႇသေ ဝႃးမႃး ပဵၼ်မႃး "ဝရိႁသ်ပတိ" လႄႈ "ၵျရ်ဝႃၵ" ၼႆယဝ်ႉ။ ၵိူင်းသီႇဝ၊ ၵိူင်းပိသ်ႉသၼူဝ်း၊ ၵိူင်းၵျိၼ်း (ၵျဵင်း) ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ႈမႃးၽႄႈလၢမ်းႁူမ်ႇငမ်းပႃးၸွမ်းၵျွင်းပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇၶဝ်ၼမ်လႄႈ ဢေႇယူႇယဝ်ႉ။<br>
<br>
ၾိင်ႈထုင်းဢၼ်ဢမ်ႇလီၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈၸေႈမိူင်းပင်းၵလႃး၊ မိူင်းဢႃႇသၢမ်ႇ၊ မိူင်းမၼိပူႇရသေ ၽႅဝ်မႃးမိူင်းပူးၵမ် (ပၵၢၼ်ႇ) မိူင်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉ။<br>
<br>
ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇၽႄႈလၢမ်းၸွတ်ႇထိုင် မိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းၸၢၼ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ တီႈမိူင်းမွၼ်း ဢၼ်မီးၽၢႆႇတၢင်းၸၢၼ်းၼၼ်ႉ ပိတၵၢတ်ႈၸဝ်ႈ မီးဝႆႉၽိုၼ်ငဝ်ႈတိုၼ်းမၼ်း။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ တီႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်မီးပၺ်ႇၺႃႇ၊ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးပၺ်ႇၺႃႇၶဝ်ၵေႃႈ လႆႈပဵၼ်သေႃးတႃႇပၢၼ် တေႃႇဢၼႃႇၵၢမ်ႇ ၽႅဝ်ၸၼ်ႉရႁၢၼ်းတႃႇၵႂႃႇၵေႃႈမီးတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ထမ်ႇမတသ်သီ ၸဝ်ႈဢၼ်ပဵၼ်ရႁၢၼ်းတႃႇၼၼ်ႉ လႆႈႁူႉငဝ်းလၢႆးတီႈမိူင်းပူးၵမ် မီးဝႆႉ ထမ်ႇမဢၼ်ၽိတ်းၽူၼ်ဝႆႉလႄႈ မီးၸႂ်ၵရုၼႃႇယႂ်ႇၵႂၢင်ႈသေ ယေႃးၶိင်းမႃးမိူင်းပူးၵမ်ယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၸင်ႇႁႄႉႁၢမ်ႈလွင်ႈဢၼ်ၽိတ်းၽူၼ်၊ ၶႃႈဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈ ႁၼ်လီႁပ်ႉတွၼ်ႈ၊ ယွၼ်ႉၸဝ်ႈထမ်ႇမတသ်သီႇမထေႇၶတ်းၸႂ်လႄႈ တြႃးၸဝ်ႈၸင်ႇႁိူဝ်ႈႁိူင်းၶိုၼ်ႈမႃး၊ မိူင်းပူးၵမ်ၼႆႉ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ "ဢရိမၻၻၼပူရ" ၼႆယူႇယဝ်ႉ။ ၽိုၼ်ပေႇဢၼ်တႅမ်ႈဝႆႉ ပိတၵၢတ်ႈၸဝ်ႈၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းၵၢင်လႄႈ ပွတ်းႁွင်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းဢၼေႃႇရထႃႇ ၸင်ႇထိင်းသိမ်းဝႆႉ။ ယွၼ်ႉထိင်းသိမ်းဝႆႉပၼ်ၼင်ႇၼၼ်လႄႈ ၸဝ်ႈထမ်ႇမတသ်ႉသီၸင်ႇၸၢင်ႈၽႄႈတိူၼ်းထမ်ႇမ (သတ်ႉထမ်ႇမ) လႆႈလီငၢမ်းယူႇယဝ်ႉ။<br>
<br>
ဢၼုယေႃၵေႃ ꧤိၵ်ႉၶဝေ၊ ၵုသလႃၼံ ထံမႃၼံ၊ ဢၼၼုယေႃၵေႃ ဢၵုသလႃၼံ ထံမႃၼံ သတ်ထံမသ်သတိ 
တိယႃ ဢသံ မေႃသႃယ ဢၼၼ်တရထႃၼႃယ သံဝတ်တတီတိ။ (ဢံ-ပႃ-ပ (19))<br>
<br>
ရႁၢၼ်းၶဝ်ဢိူၺ်း၊ လွင်ႈၽႄႈတိူၼ်းၵၢၼ်ၵုသူဝ်ႇတြႃး၊ လွင်ႈဢမ်ႇၽႄႈတိူၼ်းၵၢၼ်ဢၵုသူဝ်ႇတြႃးၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈသႃႇသၼႃႇၸဝ်ႈမၼ်ႈၵိုမ်းႁိုင်ႁီးသေ ဢမ်ႇလူႉဢမ်ႇလႅဝ်၊ ဢမ်ႇမွတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆးလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။<br>
<br>
ၸဝ်ႈထမ်ႇမတသ်ႉသီၼႆႉ ယေႃးၶိင်းၵႂႃႇမိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းႁွင်ႇသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈထမ်ႇမဢၼ်ၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈၽႄႈၵႆလၢမ်းၸွတ်ႇယူႇယဝ်ႉ။ တီႈလွႆၸေႈၵႅင်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်တီႈလမ်ႇလွင်ႈပရိယတ်ႉတိ (ဢမ်ႇၼၼ်) လိၵ်ႈလၢႆးပိတၵၢတ်ႈပုတ်ႉထၸဝ်ႈ (ဢမ်ႇၼၼ်) လၢႆးၵျၢင်ႉၵမ်ဝိပသ်သၼႃႇၶဝ်ယူႇယဝ်ႉ။ ဢွင်ႈတီႈၼၼ်ႈၼၼ်ႉ ထမ်ႇမဢၼ်ၸႅတ်ႈၸၢင်ႇမၼ်း တိုၼ်းဢမ်ႇႁူင်ႈႁၢႆသေ ၵိုမ်းဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။<br>
<br>
မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီဢၼ်ၼိုင်ႈၼၼ်ႉ တီႈၼၼ်ႈ မီးၸဝ်ႈသြႃႇလူင်လႄႇတီႇ ဢၼ်ထွတ်ႈမျၢတ်ႈ ဢၼ်ၵိုၵ်ႇထိူၵ်ႈဝႆႈသႃၼၼ်ႉၸဝ်ႈၼိုင်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼႆႉ ဢဝ်ဝိပသ်သၼႃႇသွၼ်မႅင်ႇပၼ်ၵူၼ်းႁိူၼ်းၵူၼ်းလမ်ယူႇယဝ်ႉ။ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း သွၼ်ၼႄပၢၵ်ႈတၢင်းပၼ်သြႃႇတႅတ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈၼၼ်ႉမႃး သြႃႇလူင်ဢူးပႃႉၶိၼ်ႇ၊ ၸင်ႇသိုပ်ႇသွၼ်ဢဝ်ႁဵၻ်းၼၼ်သေ ၼႂ်းၵၢၼ်ငၢၼ်းပိုၼ်ၽႄႈပတိပတ်ႉတိၼ်ႉ သြႃႇၵူၼ်းႁိူၼ်း (ၵူၼ်းလမ်)ၶဝ်ၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ်ၶဝ်ႈပႃးမႃးယူႇယဝ်ႉ။
လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈ တီႈႁူင်းႁဵၼ်း
လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈ တီးႁူင်းႁဵၼ်း ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈ ဢၼ်ပႃးၼႂ်း လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈ သႅၼ်သမ်ႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈ တီႈႁူင်းႁဵၼ်းၼႆႉ တေမီးယူႇ 14 မဵဝ်းယဝ်ႉ32 မဵဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ် -
 - ထုၵ်ႇလီၽဵဝ်ဢွင်ႈသွၼ် ၸွမ်းၶၢဝ်းယၢမ်းမၼ်း။သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ပေႃးၽႅဝ်တူၵ်းလိုၼ်းၼႆၵေႃႈ လွင်ႈဝႃႈ ၽႅဝ်တူၵ်းလိုၼ်းၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈၶႂၢင်းပၼ်ၼႆ ထုၵ်ႇလီ ယွၼ်းၶႂၢင်ႉတီႈ ၶူးသွၼ်ယဝ်ႉ။
 - ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီ လူလိၵ်ႈသဵင်ယႂ်ႇသဵင်လူင် တီႈၼႂ်းဢွင်ႈသွၼ်။ တေဢမ်ႇလႆႈၵႂၢမ်းၼမ်။
 - တေဢမ်ႇလႆႈ ပၼ်လွင်ႈသုၵ်ႉသၵ်ႉၸူး လုၵ်ႈႁဵၼ်းတၢင်ႇၵေႃႉ။
 - တေလႆႈယိပ်း ပပ်ႉလိၵ်ႈလႄႈ ၶူဝ်းတႅမ်ႈထုတ်ႇ လီလီငၢမ်းငၢမ်း။
 - ပေႃးတေပိုတ်ႇပပ်ႉလိၵ်ႈၼႆ တေဢမ်ႇလႆႈၸုပ်ႉၼမ်ႉလၢႆးသေပိုတ်ႇ။ တေလႆႈလုၵ်ႉတီႈ ၸဵင်ႇၼႃႈလိၵ်ႈသေပိုတ်ႇ။
 - တေဢမ်ႇလႆႈ ႁၵ်းတူပ်ႉၼႃႈလိၵ်ႈသေ မၢႆတွင်းဝႆႉ။ တေဢမ်ႇလႆႈ ငူပ်ႉၼႃႈပပ်ႉလိၵ်ႈသေဝႆႉ။ ဢဝ်ၸေႈပဝ်ႇသေဢၼ်ဢၼ်သေ ၸွမ်ႇၵႄႈမၼ်းဝႆႉလႄႈ။
 - ၽွင်းမိူဝ်ႈ တိုၵ်ႉလူလိၵ်ႈယူႇ ဢမ်ႇၼၼ် ၽွင်းမိူဝ်ႈတိုၵ်ႉဝူၼ်ႉသေလွင်ႈလွင်ႈယူႇၼၼ်ႉ ယႃႇပေဢဝ်မိုဝ်းယဵတ်ႈသႂ်ႇသူပ်း၊ ယႃႇပေၶူပ်းၵၢပ်ႇၼဵပ်ႉမိုဝ်း။
 - ၼၢင်းယိင်းၼႆႉ ၶဝ်ၵႆႉမေႃ ၸူႉတုမ်ၵူၼ်း ၸိူဝ်းႁိမ်းႁွမ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေ မေႃပေႉၵိၼ်၊ မေႃဢမ်ႇလၢတ်ႈတေႃႇသေၵေႃႉၵေႃႉယဝ်ႉ။ ၵေႃႉဢၼ်ထုၵ်ႇပွႆႇၽႃႈၸိူင်ႉၼၼ်ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်လွင်ႈ ၸႂ်လဵၵ်ႉၸႂ်ဢမ်ႇလီတေႉတေႉလႄႈ လွင်ႈႁဵတ်းၸိူင်ႉၼၼ်ၼႆႉ တေဢမ်ႇလႆႈႁဵတ်း၊ တေလႆႈဝေႈ။
 - ႁဝ်းၼင်ႇၵၼ် ႁွင်ႉၸိုဝ်ႈပွမ်ၵၼ်ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် လွင်ႈဢမ်ႇမီး လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈ။
 - ၵေႃႉၼိုင်ႈလႄႈ ၵေႃႉၼိုင်ႈ တေဢမ်ႇလႆႈ ယွႆႈၵၼ်၊ ႁႃတၢင်းၽိတ်းၵၼ်။ သင်ၸိူဝ်းဝႃႈ သေၵေႃႉၵေႃႉ ႁဵတ်းမႅၼ်ႈလွင်ႈၸိူင်ႉၼၼ်ၼႆ ထုၵ်ႇလီ ပၼ်ၽၢင်ႉၵၼ် လီလီငၢမ်းငၢမ်း။
 - တေဢမ်ႇလႆႈလၢတ်ႈၵႂၢမ်းႁုၵ်းႁၢႆႉ၊ တေဢမ်ႇလႆႈပွင်ႉလႃႇ။ (တေလႆႈဝေႈ ၵႂၢမ်း ဢၼ်ဢမ်ႇၶႆႈၶၢမ်ႇ၊ ၵႂၢမ်းႁုၵ်းႁၢႆႉ၊ ၵႂၢမ်းဢၼ်ဢမ်ႇလီထွမ်ႇ)။ တေလႆႈလၢတ်ႈၵႂၢမ်း ဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇ၊ ၵႂၢမ်းဢၼ်မီးလွင်ႈ ယဵၼ်ႇငႄႈ။
 - ထုၵ်ႇလီၸွႆႈထႅမ် လုၵ်ႈႁဵၼ်းမႂ်ႇ။ ထုၵ်ႇလီတူၺ်းထိုင် ၸိူဝ်းပဵၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်း ဢၼ်တိုၵ်ႉၵေႃႉလဵၵ်ႉ၊ ၵေႃႉဢွၼ်ႇ။
 - သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ လႆႈယူႇလေႃးၵၼ်တင်း လုၵ်ႇႁဵၼ်းၼၢင်းယိင်းၶဝ်ၼႆ ထုၵ်ႇလီဝႆႉမိူၼ်ၼွင်ႉယိင်းသေ ၸိူဝ်းထုၵ်ႇလီ တူၺ်းထိုင်သင်ၵေႃႈ တူၺ်းထိုင်ၸွႆႈထႅမ်လႄႈ။
 - ထုၵ်ႇလီၽၢင်ႉဝႆႉ ႁႂ်ႈတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႆႉ ပေႃးပဵၼ်တူဝ်ယၢင်ႇ တူဝ်ဢၼ်ပိူၼ်ႈပေႃးၶွႆ၊ ပေႃးၶႂ်ႈယိူင်ႈၸွမ်း။
လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈ မိူဝ်ႈဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း
လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈ ၽွင်းဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈ ဢၼ်ပႃးၼႂ်း ယဵၼ်ႇငႄႈ သႅၼ်သမ်ႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ယဵၼ်ႇငႄႈ ၽွင်းဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၼႆႉ ပေႃးတူၺ်းၽတ်ႉၽဵင်ႇၵၼ်ၼႆ တေမီးယူႇ 11 မဵဝ်းယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ -
 - ၽွင်းမိူဝ်ႈ ၶီႇလူတ်ႉလဵၼ်းလႄႈသင်၊ ၶီႇႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃးလႄႈသင် ဢမ်ႇၼၼ် ၶီႇၶိူင်ႈၶီႇလူတ်ႉသေဢၼ်ဢၼ်သေ ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၼႆ တေဢမ်ႇလႆႈ ၽိုတ်ႉဢီးသေ ၼႅတ်ႈၶဝ်ႈၼႅတ်ႈဢွၵ်ႇ။ ထုၵ်ႇလီပၼ် သုၼ်ႇၵေႃႉႁႅင်းလဵၵ်ႉဢွၼ်တၢင်း။ (ၽွင်းဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၼႆႉ ထုၵ်ႇလီၸွႆႈထႅမ်ပၼ် ၵူၼ်းႁႅင်းလဵၵ်ႉ/ဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇ။ ႁူမ်ႈဝႃး ဢမ်ႇၸွႆႈသင်လႆႈၵေႃႈ ဢမ်ႇထုၵ်ႇႁႂ်ႈပိူၼ်ႈလႆႈၸႂ် သုၵ်ႉသၵ်ႉၸွမ်းယွၼ်ႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။ ပိုတ်ႇပၼ်ၽၵ်းတူ၊ ဢဝ်ပၼ် ၶူဝ်းၶွင်သေဢၼ်ဢၼ်၊ ၸွႆႈထႅမ်ပၼ် တႃႇႁႂ်ႈလူင်းငၢႆႈ ၶိုၼ်ႈငၢႆႈ၊ ၸွႆႈထႅမ်ပၼ် လွင်ႈဝၢင်းၶိူင်ႈၶူဝ်းၼၵ်းၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၵၢၼ်ၸွႆႈထႅမ်ပၼ်ပိူၼ်ႈ ႁႂ်ႈပိူၼ်ႈမီးတၢင်းလူမ်ၸႂ်ယဝ်ႉ။
 - ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီဢဝ်တီႈယူႇ ၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈ၊ ထုၵ်ႇလီဢဝ် ႁႂ်ႈမၼ်းၵုမ်ႇထူၼ်ႈတႃႇတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵေႃႈ လႆႈယဝ်ႉ။
 - သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ တုမ်ႉၺႃးတိူဝ်ႉၺႃးလႄႈသင်၊ ယွၼ်ႉလွင်ႈတၢင်းသေလွင်ႈလွင်ႈလႄႈ ပေႃးဝႃႈ ထုၵ်ႇလီယွမ်းတၢင်းၽိတ်း၊ ယွမ်းတူဝ်ၼႆၵေႃႈ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီၸၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းသေၵေႃႈ ယွမ်းတၢင်းၽိတ်း၊ ယွမ်းတူဝ်တေႃႇလႄႈ။
 - ပေႃးထုၵ်ႇလၢတ်ႈၵႂၢမ်းၶွပ်ႈၸႂ်ၵေႃႈ လၢတ်ႈၵႂၢမ်းၶွပ်ႈၸႂ်၊ ပေႃးထုၵ်ႇလၢတ်ႈၵႂၢမ်း ၶႂၢင်းပၼ်ၵေႃႈ လၢတ်ႈၵႂၢမ်းၶႂၢင်းပၼ်၊ လၢတ်ႈယဵၼ်ႇယဵၼ်ႇငႄႈငႄႈလႄႈ။
 - ၽွင်းတိုၵ်ႉလၢတ်ႇတေႃႇၵပ်းသိုပ်ႇၸူး ၵူၼ်းတၢင်းၼမ်ယူႇၼၼ်ႉ ယႃႇပေထူမ်ႇၼမ်ႉလၢႆး။ ယွၼ်ႉထူမ်ႇၼမ်ႉလၢႆးၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် လွင်ႈႁၢင်ႈၸႃႉသေဢမ်ႇၵႃး မၼ်းၸၢင်ႈပၼ်ပႃး ၽေးၶဵၼ်လူးၵွၼ်ႇ။
 - ၽွင်းလၢတ်ႇတေႃႇ ၵပ်းသိုပ်ႇၵူၼ်းတင်းၼမ် မိူဝ်ႈႁဝ်းတိုၵ်ႉ မီးယူႇ ၼႂ်းလူတ်ႉလဵၼ်း၊ ၼႂ်းႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃး၊ ၼႂ်းလူတ်ႉၵႃးၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇလႆႈလၢတ်ႈၵႂၢမ်း သဵင်ယႂ်ႇသဵင်လူင်၊ တေဢမ်ႇလႆႈ ႁွင်ႉပၢဝ်ႇသေ လၢတ်ႈ။ ထုၵ်ႇလီလၢတ်ႈ ႁႂ်ႈႁဝ်းၼင်ႇၵၼ် ငိၼ်းၵေႃႈလႆႈယဝ်ႉ။
 - ၽွင်းၼႂ်းသူပ်းႁဝ်း တိုၵ်ႉမီးတၢင်းၵိၼ်သေဢၼ်ဢၼ် တေဢမ်ႇလႆႈလၢတ်ႈၵႂၢမ်း။ ယဝ်ႉၵေႃႈ တေဢမ်ႇၸႂ်ႉ ဢၢႆသႅဝ် မဵဝ်းဢၼ်ပိူၼ်ႈဢမ်ႇၶၢမ်ႇလႆႈ ဢၢႆမၼ်းၼၼ်ႉ။
 - ၸေႈယွၵ်း၊ ၸေႈႁေႃႇၶဝ်ႈမုၼ်း၊ ပိူၵ်ႇမၢၵ်ႇမႆႉမၢၵ်ႇတွၵ်ႇ၊ ဢၼ်ၵိၼ်သေ ၵိုတ်းလိူဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ယႃႇပေႁႂ်းမီး။
 - ပေႃးဝႃႈ တေၶႂ်ႈဢႆ၊ တေၶႂ်ႈၶီႇၸၢမ်ၼႆ ယႃႇပေဢႆ၊ ၶီႇၸၢမ် ပႃႈၼႃႈၵူၼ်း။ လုၵ်ႉၵႂႃႇတၢင်ႇတီႈ ဢၼ်ၵႆၵူၼ်းသေ ဢႆ၊ ၶီႇၸၢမ်လႄႈ။ ပေႃးဝႃႈ တႃႇလုၵ်ႉၵႂႃႇတၢင်ႇတီႈ ဢမ်ႇမီးတိုဝ်ႉတၢင်းမၼ်းၼႆ ဢဝ်ၽႅၼ်ႇၽႃႈၸဵတ်ႉ တူမ်းသူပ်းသေၵေႃႈ ႁဵတ်းၵႂႃႇလႄႈ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ဢၼ်ႁၢဝ်ႁိူမ်ႉ ပႃႈၼႃႈပိူၼ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ တေဢမ်ႇလႆႈႁဵတ်း။ ထုၵ်ႇလီၽၢင်ႉသေဝႄႈဢေႃႈ။
 - တီႈတႃႈလူတ်ႉလဵၼ်း၊ တႃႈႁိူဝ်း၊ တႃႈလူတ်ႉ၊ တီႈႁူင်းတူၺ်းငဝ်းတူင်ႉ၊ ႁူင်းတူၺ်းၸၢတ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ပေႃးဝႃႈ တေသိုဝ်ႉမႂ်တိုတ်းၼႆ ယႃႇပေဢီးယဝ်ႉဢီးတမ်ၵၼ်၊ ၽိုတ်ႉၵၼ်၊ ႁိမ်ၵၼ်သေသိုဝ်ႉ။ ထုၵ်ႇလီၸႅၼ်ႇထႅဝ်သေ ၵေႃႉၼိုင်ႈယဝ်ႉ ၵေႃႉၼိုင်ႈ ထုၵ်ႇပႂ်ႉတေႃႇပေႃးၽႅဝ် ၵမ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႄႈ။ တီႈၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ တွၼ်ႈတႃႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇတေလႆႈ ဝႆးဝႆး၊ တႃႇတေၽႅဝ်ၽၢႆႇၼႃႈ ထႅဝ်ၵူၼ်းၼၼ်ႉ ၽိုတ်ႉသေ ၶၢမ်ႈၵႂႃႇ၊ ၶၢမ်ႈၵေႃႉဢၼ်ႁွတ်ႈဝႆႉထႃႈ ဢွၼ်တၢင်း၊ ႁိမ်တီႈယူႇဢၼ်ၶႅမ်ႉ၊ လိူၵ်ႈတီႈယူႇ၊ လွင်ႈဢၼ်ဢဝ်သုၼ်ႇလီ တႃႇတူဝ်ၵဝ်ႇၼႆႉ မၼ်းၵေႃႈဢမ်ႇၸႂ်ႈ လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈ တႃႇၵူၼ်းမိူင်းလူင်ၶဝ်ၼႆ ထုၵ်ႇလီပွင်ႇၸႂ်ပွင်ႇၶေႃးဝႆႉယူႇ။
 - တီႈဢၼ်ၵူၼ်းၵိုၼ်းၵိုၼ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ၵႂႃႇၽိုတ်ႉၵႄႈၼၢင်းယိင်း၊ ဢၼ်ၵႂႃႇၼႃႈလိူမ်ႈတႃပလၢတ်ႈသေ ယဝ်ႉယွၵ်ႇၼၢင်းၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ဢၼ်လိူင်း ဢၼ်ႁၢႆႉၸႃႉလႄႈ ပဵၼ်လွင်ႈဢၼ်လီဢၢႆတေႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈ ၽွင်းလဵၼ်ႈ
လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈ ၽွင်းလဵၼ်ႈ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈ ဢၼ်ပႃးၼႂ်း ယဵၼ်ႇငႄႈ သႅၼ်သမ်ႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ယဵၼ်ႇငႄႈ ၽွင်းလဵၼ်ႈၼႆႉ ပေႃးတူၺ်းၽတ်ႉၽဵင်ႇၵၼ်ၼႆ တေမီးယူႇ 10 မဵဝ်းယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ -
 - ၽွင်းလဵၼ်ႈယူႇၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီၽၢင်ႉတႃႇ လွင်ႈမူၼ်ႈသိူဝ်းၸႂ်ၵူၺ်း။ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီမီး လွင်ႈႁႂ်ႈသေၵေႃႉၵေႃႉ ပေႃးလႆႈၸဵပ်းတူဝ်ၸဵပ်းၼိူဝ်ႉ။ (ထုၵ်ႇလီလဵၼ်ႈ လၢႆးလဵၼ်ႈ မဵဝ်းဢၼ်တေႁဵတ်းႁႂ်ႈ တူဝ်ႁဝ်း ၵႅၼ်ႇၶႅင်ၼၼ်ႉၵူၺ်း)
 - ပေႃးႁဵတ်း ပဵၼ်မူႇပဵၼ်ၸုမ်းသေလဵၼ်ႈၼႆႉ မၼ်းၸၢင်ႈဢဝ်ၸႂ် ဢၼ်ၶႅမ်ႉတူဝ်လဵဝ် ၼၼ်ႉ ယူပ်ႈယွမ်းႁၢႆၵႂႃႇလႄႈ ထုၵ်ႇလီပၼ်ႁႅင်း ဢၼ်ဢဵၼ်ပဵၼ်ၸုမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ (ၽိူဝ်ႉတႃႉတေလဵၼ်ႈ ၶႅမ်ႉတူဝ်လဵဝ် တႃႉလဵၼ်ၸွမ်း ၸုမ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ႁႂ်ႈမၼ်းၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်လီသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။)
 - လွင်ႈလဵၼ်ႈ ဢၼ်ဢဝ် တၢင်းမူၼ်ႈၸႂ်ဝႆႉပဵၼ်ယႂ်ႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီဢဝ် လွင်ႈပေႉလွင်ႈသုမ်းႁဵတ်းပဵၼ်လွင်ႈယႂ်ႇ။ ထုၵ်ႇလီဢဝ် လွင်ႈမူၼ်ႈသိူဝ်းၸႂ် ဝႆႉပဵၼ်ယႂ်ႇယဝ်ႉ။
 - ၽွင်းလဵၼ်ႈၸိူင်ႉၼၼ်ၼႆႉ လွင်ႈၶီလွင်ႈသိူဝ်း ဢမ်ႇထုၵ်ႇထူၵ်းဢွၵ်ႇၼႄ ႁႂ်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈ။ (ပွႆးဢၼ်လဵၼ်ႈပေႉၵေႃႈ လႆႈသိုပ်ႇလဵၼ်ႈ၊ ဢၼ်သုမ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီဝႆႉၸႂ်ႉလူႉသေ လီသိုပ်ႇလဵၼ်ႈၵႂႃႇယူႇ)
 - သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ မီးလွင်ႈထဵင်ၵၼ်မႃးၼႆ ထုၵ်ႇလီထွမ်တူၺ်း လွင်ႈၵၢင်ၸႂ် ၽၢႆႇပိူၼ်ႈယူႇ။ ယႃႇပေႉထဵင်ၸႃးႁႅင်း။
 - လွင်ႈတႅပ်းတတ်း ဢၼ်ၽူႈတတ်းသိၼ် တႅပ်းတတ်းပၼ်ၼၼ်ႉ ၽိတ်းၵေႃႈယဝ်ႉ၊ ထုၵ်ႇၵေႃႇယဝ်ႉ ဢမ်ႇတၢပ်ႇလူဝ်ႇထဵင်ၶိုၼ်းသေ ထုၵ်ႇလီယွမ်းႁပ်ႉဢဝ် ၶေႃႈၸီႉသင်လီလီငၢမ်းငၢမ်းယူႇ။
 - ပေႃးဢမ်ႇမီး ၽူႈတတ်းသိၼ် ဢွၼ်ၵၼ် ၽွမ်ႉၵၼ် တႅပ်းတတ်း ႁႂ်ႈမၼ်း ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈတင်းသွင်ပႃႈသွင်ၽၢႆလႄႈ။
 - ၽွင်းတိုၵ်ႉလဵၼ်ႈယူႇၼၼ်ႉ သင်မီး လွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉၵၼ်ၼႆ ယႃႇပေဢဝ် တၢင်းၽိတ်းၵၼ်။ ဝႆႉၸႂ်ဝႃႈ ၽႂ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇဝႆႉၸႂ်သေႁဵတ်း။
 - ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵေႃႈ ဢမ်ႇသႂ်ႇၸႂ်သႂ်ႇၶေႃးသေၵေႃႈ ၸၢင်ႈမေႃႁဵတ်းမႅၼ်ႈၺႃးၼႆႉ ၽၢင်ႉဝႆႉပၼ်ဢိတ်းၼိုင်ႈ။
 - ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ႁုၵ်းႁၢႆႉ၊ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ႁုၵ်းႁၢႆႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ ယႃႇပေၸႂ်ႉ ပေႁဵတ်းလႃးလႃး။ (ပေႃးသုမ်းသေ ၵႆႉလေႇ ႁဵတ်းႁိတ်ႈႁဵတ်းႁွတ်းလူင်ၵႂႃႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ဢၼ်လီဢၢႆတေႉတေႉၼၼ်ႉယဝ့််)။
လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈၸွမ်းတၢင်း
လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈၸွမ်းတၢင်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈ ဢၼ်ပႃးဝႆႉၼႂ်း လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈၵူႈပိူင်ပိူင်ယူႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈၸွမ်းတၢင်းၼႆႉ ပေႃးမႃးတူၺ်း မၼ်းမီးယူႇ 14 ဢၼ်ယဝ်ႉ။ ထို ၁၄မျိုးမှာ -
 - ၽွင်းတိုၵ်ႉၵႂႃႇတႃႈပႆတၢင်း တေဢမ်ႇလၢတ်ႈၵႂၢမ်းယႂ်ႇသဵင်လူင်။ (ပေႃးပႆတၢင်းၵၢင်ၶမ်ႈၵၢင်ၶိုၼ်း တေဢမ်ႇလႆႈ ႁွင်ႉၵႂၢမ်း သဵင်ယႂ်ႇသဵင်လူင်)
 - ပေႃးဝႃႈ တေၵိုတ်းၸွမ်းတၢင်းသေ လၢတ်ႈၵႂၢမ်းၼႆ ၵႂႃႇၵိုတ်းတီႈဢၼ် လွတ်ႇတၢင်းၵႂႃႇတၢင်းပႆႇပိူၼ်ႈသေ ၸင်ႇၵႆႈလၢတ်ႈ။
 - တၢင်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်တႃႇ ၵူၼ်းတင်းၼမ်ၵႂႃႇၵႂႃႇမႃးမႃး။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႄႈ ယႃႇႁႂ်ႈလႆႈပဵၼ် လွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉပိူၼ်ႈ။ တီႈဝဵင်းယႂ်ႇဝဵင်းလူင်ၼႆႉ ပေႃးတေပႆႇတၢင်းၼႆ ပိူၼ်ႈမၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ တေလႆႈပႆတီႈၶၢင်ႈတၢင်း ဢၼ်ပိူၼ်ႈႁဵတ်းဝႆႉပၼ် တႃႇၵူၼ်းပႆ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ။ တီႈလႂ်တေၸၢင်ႈပႆ၊ တီႈလႂ်ဢမ်ႇၸၢင်ႈပႆၼႆ မီးလွင်ႈမၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ။ ၸွမ်းၼင်ႇပိူၼ်ႈမၵ်းမၼ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ တေလႆႈႁဵတ်းၸွမ်းၽဵၼ်ႈၽဵၼ်ႈ။
 - ပေႃးၸဝ်ႈရႁၢၼ်းသင်ႇၶႃႇမႃး၊ ပေႃးၵူၼ်းထဝ်ႈၵူၼ်းၵေႇမႃး၊ ပေႃးၼၢင်းယိင်းလႄႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇမႃးၼႆ ထုၵ်ႇလီဝႄႈပၼ်တၢင်းယူႇယဝ်ႉ။
 - သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ပႃးၸွင်ႈ၊ ၶွၼ်ႉတဝ်ႉၵႂႃႇၸိုင် ဢၼ်ပဵၼ် ပၢႆလႅမ်မၼ်းၼၼ်ႉ ထုၵ်ႉလီပၵ်းလူင်းၽၢႆႇတႂ်ႈသေ ယိပ်းၵႂႃႇ။
 - ၸိူဝ်းပဵၼ် ပိူၵ်ႇမၢၵ်ႇမႆႉမၢၵ်ႇတွၵ်ႈၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇလႆႈပႅတ်ႈတူၵ်းၼိူဝ်တၢင်း။
 - လႅၼ်းယႃႈ ဢၼ်ၽႆးပႆႇတၢႆ၊ ပႆႇမွတ်ႇၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇလႆႈ ပႅတ်ႈတူၵ်းၼိူဝ်တၢင်း။ ၽႂ်ၵႂႃႇယဵပ်ႇၺႃးၵေႃႈ မၼ်းၸၢင်ႈမီးၽေး သေ ၸၢင်ႈထူပ်းၺႃးလွင်ႈၽေးၽႆး။
 - သင်ၸိူဝ်ႉႁၼ် ယုၵ်းယၵ်း၊ ၸေႈပိတ်းၸေႈပွတ်း တီႈၸွမ်းတၢင်း ထုၵ်ႇလီဢဝ်ပႅတ်ႈ။
 - သင်ၸိူဝ်ႉႁၼ်မႅၼ်ႈၺႃး ၸိူဝ်းဢၼ်ၸၢင်ႈပၼ်လႆႈ ၽေးၵူၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ မၢၵ်ႇႁိၼ်မၢၵ်ႇသၢႆး၊ ၼၢမ်၊ တဝ်ႈၵႅဝ်ႈၵွႆ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ ထုၵ်ႇလီဢဝ်ပႅတ်ႈ ႁႂ်ႈလွတ်ႈၽေး။
 - ပေႃးႁၼ် ၵူၼ်းဢၼ်ႁၢပ်ႇတိင်ႇ ဢၼ်ၼၵ်းၼႃမႃးၼႆ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇထုၵ်ႇလီဝႄႈတၢင်းပၼ်။
 - ပေႃးတေၶၢမ်ႈတၢင်းၼႆ ထုၵ်ႇလီၽၢင်ႉ လွင်ႈၽေးၶဵၼ် လူတ်ႉၵႃး၊ လူတ်ႉလဵၼ်း၊ လူတ်ႉၶိူင်ႈ၊ လႅင် ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ။
 - ပေႃးႁၼ်ၸွမ်းတၢင်းလႄႈ တေတူင်ႉတၵ်ႉ ၵေႃႉဢၼ်ထုၵ်ႇလီႁွမ်းမိုဝ်း ဝႆႉၼႃဢူၵ်းၼႆၵေႃႈ ႁွမ်းမိုဝ်းဝႆႉၼႃႈဢူၵ်းသေ တူင်ႉတၵ်ႉ၊ ၵေႃႉဢၼ်ထုၵ်ႇလီ ၵူမ်ႈႁူဝ်သေ တူင်ႉတၵ်ႉၼႆၵေႃႈ ၵူမ်ႈႁူဝ်သေ ယုမ်ႉသေတူင်ႉတၵ့််လႄႈ။
 - တီႈဝဵင်းယႂ်ႇဝဵင်းလူင်ၼႆႉ ယွၼ်ႉမၼ်းၵႆႉလႆႈၼႅတ်ႈ ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈၼႃႈၵၢၼ်လႄႈ ဢၼ်ဢဝ် ၶေႃႈၵႂၢမ်းသေ တူင်ႉတၵ်ႉၵၼ်ၼႆႉ ထုၵ်ႇလီၾၢင်ႉသေဝႄႈ။
 - ပေႃးႁဝ်းတုမ်ႉတိူဝ်ႉၺႃးသေၵေႃႉၵေႃႉလႄႈသင်၊ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈတၢင်းတၢင်ႇဢၼ်လႄႈ တေလႆႈ ယွမ်းတၢင်းၽိတ်းၼႆ ထုၵ်ႇလီၸႂ်ႉ ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်ယဵၼ်ႇငႄႈ သေၵေႃႈ ယွမ်းတၢင်းၽိတ်း။ သင်ၸိူဝ်ႉ ပိူၼ်ႈယွမ်းတၢင်းၽိတ်းၸူး ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႆၵေႃႈ ထုၵ်ႇလီ ၶိုၼ်းလၢတ်ႈတေႃႇ လီလီငၢမ်းငၢမ်းယဝ်ႉ။