ၽႅၼ်ႇမၼ်ႈ (တႆး)
ၽႅၼ်ႇမၼ်ႈၼႆႉ မၢင်တီႈၵေႃႈ ႁွင်ႉဝႃႈ ၽႅၼ်ႇဝၼ်ႈ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ တိုၼ်းပဵၼ် ၶူဝ်းၶွင်ၵဝ်ႇၵႄႇ ပူႇမွၼ်ႇၼၢႆးယႃႈႁဝ်းမႃး ၸဵမ်ၵွၼ်ႇသေ ၼုင်ႈမၼ်ႈၵိုမ်းလီလႄႈ ၽႅၼ်ႇဢၼ်ၼၼ်ႉ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ ၽႅၼ်ႇမၼ်ႈၼႆယဝ်ႉ။
တႃႇတေႁႄႉၵင်ႈၵတ်းမႆႈ ႁႂ်ႈလႆႈဢုၼ်ႇယဵၼ်ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ဢွၼ်ၵၼ်ႁႃၶူဝ်းၼုင်ႈမႆမႃးယူႇ။ ႁူဝ်ပိုင်းတႄႉ ဢဝ်ၼင်မႆ့၊ ၼင်တူဝ်ထိူၼ်ႇသေ ၼုင်ႈမႆမႃး၊ ဝၢႆးၼႆႉ မေႃႁဵတ်းၽႅၼ်ႇမႃးသေ မေႃၼုင်ႈမႆၽႅၼ်ႇမႃး၊ ၵၢပ်ႈပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ် ယွၼ်ႉၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၶိုတ်းၵၢပ်ႈလႄႈ ဢဝ်ၵုၺ်ႁဵတ်းပဵၼ်ၽႅၼ်ႇသေ ဢမ်ႇၵႃး ဢဝ်ၼမ်ႉမဵၼ်သေ ႁဵတ်းပဵၼ်ၽႅၼ်ႇ၊ ႁဵတ်းပဵၼ် ၶူဝ်းၼုင်ႈၶူဝ်းမႆမႃးယူႇ။ <br>
ပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်းၼႆႉတႄႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၼုင်ႈၽႅၼ်ႇမၼ်ႈၽိူၵ်ႇမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇႁိုင်လွၼ်ႇပူၼ်ႉလႄႈ ၶႄႇၶဝ်ပေႃးႁွင်ႉႁဝ်းဝႃႈ ပၢႆႇယီး= ၵူၼ်းၼုင်ႈၽႃႈၽိူၵ်ႇၼႆ လႆႈႁၼေ်ၼႂ်းပိုၼ်းယူႇ။ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်း ယင်းတိုၵ်ႉလႆႈႁၼ် ၼုင်ႈမႆၽႅၼ်ႇမၼ်ႈၽိူၵ်ႇယူႇ။ ယၢမ်းလဵဝ် လႆႈၶိုၼ်းႁၼ် ပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်း ၵူႈသႅၼ်းသႅၼ်း ၵူႈတိႈတီႈ ဢွၼ်ၵၼ်လေႉၵၼ် ၼုင်ႈၶူဝ်းတႆး ဢၼ်ပဵၼ်ၽႅၼ်ႇမၼ်ႈလႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်တူၺ်း ႁၢင်ႈလီတႃ ထုၵ်ႇတႃသေ မီးဢူႁိၵ်ႈတႆးတႄႉတႄႉ။ <br>
ၽႅၼ်ႇမၼ်ႈ ႁဵတ်းႁိုဝ်ပဵၼ်မႃး.
ၵွပ်ႈၼၼ် ႁဵတ်းႁိုဝ်သေ ပဵၼ်မႃး ၽႅၼ်ႇမၼ်ႈၼႆၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈလႆႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈထိုင် ႁႂ်ႈပေႃးလႆႈႁူႉႁၼ်သေၵမ်း။ တႃႇတေပဵၼ်မႃး ၽႅၼ်ႇမၼ်ႈၼႆ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း တေလႆႈ ႁဵတ်းႁႆႈႁဵတ်းသူၼ်ၵုၺ်သေ ၽုၵ်ႇၸိူဝ်ႉၵုၺ် (ႁူၺ်ႇၵုၺ်)ယဝ်ႉ။ တေလႆႈဢဝ် ၸိူဝ်ႉၵုၺ်ပိုၼ်သေ ဢဝ်သဵမ်ဢွၼ်ႇ ၸွၼ်ႉၵူမ်လူင်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ၶၢဝ်းၽုၵ်ႇၵုၺ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၼႂ်းလိူၼ်ၸဵတ်း၊ လိူၼ်ပႅတ်ႇ ၶဝ်းႁူဝ်ၽူၼ်။ ပေႃးဝႃႈ တူၼ်ႈၵုၺ်ဢွၵ်ႇပဵၼ်တူၼ်ႈမႃးယဝ်ႉသေ ၶၢဝ်းမွၵ်ႇၵုၺ်မၼ်း မွၵ်ႇမႃးၼႆတႄႉ ပဵၼ်ၶၢဝ်းလိူၼ်ၸဵင်။
ၵုၺ်ၼႆႉ မၢၵ်ႇသေဢွၼ်တၢင်း ၸင်ႇၵွႆႈမွၵ်ႇလႄႈ ၵႂၢမ်းတႆးႁဝ်း ၵႆႉလေႇဢဝ်တၵ်ႉၵၼ်ဝႃႈ မၢၵ်ႇယဝ်ႉသေၸင်ႇမွၵ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်သင်ၼႆသေ မၢၵ်ႇၵုၺ်ဢၼ်တိုၵ်ႉၼုမ်ႇ ဢၼ်ပႆႇၵီႈမၼ်းၼၼ်ႉ ပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်း ယင်းဢဝ်ၵိၼ်ၵပ်း ၼမ်ႉၽိတ်းၽၵ်းၵီးလႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈသူပ်းတႄႉတႄႉ။ ပေႃးဝႃး မၢၵ်ႇၵုၺ် တႅၵ်ႇပဵၼ်မွၵ်ႇၵုၺ်မႃးၼႆ သီမၼ်းမီးသွင်မဵဝ်း။ ပဵၼ်သီၶၢဝ်လႄႈ သီၶွၼ်ႇ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းၵတ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၶၢဝ်းပိတ်းမွၵ်ႇၵုၺ်လႄႈ လႆႈပိတ်းဢဝ်သႂ်ႇၼႂ်းသႃႉ ၼႂ်းသွင်း ၼႂ်းထူင်သေ လႆႈဢဝ်မႃးတၢၵ်ႇဝႆႉ ၼိူဝ်ၶႅင်းတႃႁၢင်ႇ။ ပေႃးလႅတ်ႇၶၢဝ်းၵတ်း ႁိူဝ်ႈထွင်ႇမႃး ဢွၼ်ၵၼ်ဢွမ်ႇလႅတ်ႇ တီႈၵၢင်ၸၢၼ်းႁိူၼ်းသေ လိူၵ်ႈပႅတ်ႈမုၼ်ႈမွၵ်ႇၵုၺ် ဢိၵ်ႇတင်း ၽႄမွၵ်ႇၶွၼ်ႇလႄႈ မွၵ်ႇၶၢဝ် ဝႆႉတီႈလႂ် တီႈၼၼ်ႈယဝ်ႉ လႆႈဢဝ်တၢၵ်ႇလႅတ်ႇဝႆႉ မွၵ်ႈသွင်သၢမ်ဝၼ်း။
ဝၢႆးၼၼ်ႉ ဢဝ်ၵၢဝ်ႉမႃးၶိုတ်ႈဢဝ်ႁူၺ်ႇ(ၸိူဝ်ႉ)မၼ်းပႅတ်ႈသေ ၵၢင်ၼႂ်ၸဝ်ႉၸဝ်ႉ ၼၢင်းယိင်းၶဝ် ႁိူၼ်းတႂ်ႈႁိူၼ်းၼိူဝ် ဢွၼ်ၶႄႉၵၼ် လုၵ်ႉၸဝ်ႉ ၼိုင်ႈၶဝ်ႈသေယဝ်ႉ ပိုတ်းၵုၺ်။ မႆႉပိုတ်းၵုၺ်ၼၼ်ႉ ဢဝ်မႆႉမွင်ၵႄႇ မႃးႁဵတ်းၵူင်ႇ သႂ်ႇသၢႆသဵၼ်ႈလဵဝ် သမ်ႉဢဝ်မႆႉဢေႃႈလေႃး ႁဵတ်းမူၵ်ႇပိုတ်းမၼ်း။ သဵင်ၼၢင်းၶဝ် ႁိူၼ်းတႂ်ႈႁိူၼ်းၼိူဝ် ၶႄႉၵၼ် ပိုတ်းၵုၺ်ယူႇၼၼ်ႉ မေႃးတွၵ်းတႅၵ်း တွၵ်းတႅၵ်း သဵင်မၼ်းလီထွမ်ႇဝႆႉယူႇတႄႉတႄႉ။ 
ပေႃးပိုတ်းယဝ်ႉ ပဵၼ်မႃး ၵုၺ်ၽူင်းပေႃးၼူၼ်းထုၵ်းယုၵ်း။ ဢဝ်ၵုၺ်ၽူင်းၼႆႉ တဵင်သေ ႁဵတ်းၽႃႈၵွပ်းၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်လီၼင်ႈလီၼွၼ်းၼိူဝ်မၼ်းတႄႉယဝ်ႉ။ ပေႃးပိုတ်းၵုၺ်ယဝ်ႉ သမ်ႉဢဝ်ၵၢၼ်းမႆႉမွၵ်ႇၶဝ်ႈတူမ်ႈ မႃးႁဵတ်းလႅၼ်းသေ ထိုင်ၵၢင်ၶမ်ႈမႃး ၼၢင်းယိင်းသၢဝ်ၶဝ် မႄႈႁိူၼ်း မႄႈႁၢင်ႉ မႄႈမၢႆႈဢွၼ်ၵၼ် ၼင်ႈပၼ်ႇၶၢင်ႈ ၽီးၽႆးၵၢင်ႁိူၼ်းသေ ဢဝ်ၵူင်းမႃးပၼ်ႇ ပဵၼ်လေႃႇပဵၼ်ၼိမ်း ႁဵတ်းပဵၼ်မႃး မႆၵုၺ်ယဝ်ႉ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ မၢဝ်ႇ၊ ပေႃႈႁၢင်ႉ၊ ပေႃႈမၢႆႈၶဝ်ၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ် မႃးဢႅဝ်ႇမႃးဢွမ်ႇၽႆး ႁိမ်းၼၢင်းယိင်းၶဝ် ပၼ်ုၵုၺ်ၼၼ်ႉသေ ဢုပ်ႇၵၼ် ပဵၼ်သိူင်းပဵၼ်သိူင်း ပဵၼ်ၵူပ်ႉပဵၼ်ၵူႈသေ မၢင်ၸိူဝ်းသမ်ႉပေႃး ပဵၼ်ၵေႃႉႁၵ်ႉပၢၼ်ဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇလူးၵွၼ်ႇ။ <br>
ပေႃးပၼ်ႇပဵၼ်ၼိမ်း ပဵၼ်လေႃႉယဝ်ႉ သမ်ႉဢဝ်ၵူင်းဝွၵ်း မႃးဝွၵ်းထူင်ႇမႆၼိမ်းၵုၺ်သေ ဢၼ်ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ သႃၵုၺ်ၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးပဵၼ်သႃၵုၺ်မႃးယဝ်ႉ သမ်ႉဢဝ်သႂ်ႇၼႂ်းဢႅင်ႇ ၼႂ်းမေႃႈသေ ၸေႈဝႆႉၶိုၼ်းသွင်ၶိုၼ်း။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ဢဝ်မႃးသႂ်ႇၼႂ်း ဢၢင်ႇႁၢင်းမႆႉသေ ႁုင်ၶဝ်ႈၸၢဝ်ႈတႆး ထွၵ်ႇသႂ်ႇလေႃး သႃၵုၺ်ၼၼ်ႉ ဢဝ်တိၼ်ယဵပ်ႇသေ ပေႃးမႃးတိုတ်ႉတူၺ်း မႆၵုၺ်ၼၼ်ႉ ၼဵဝ်ယဝ်ႉၼႆ ၸင်ႇဢဝ်ဢွၵ်ႇတၢၵ်ႇဝႆႉ.ယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၶႃႈၵုၺ် ၼႆယူႇ။
ၶႃႈၵုၺ်ၼၼ်ႉ ပေႃးတၢၵ်ႇႁႅင်ႈမႃး သမ်ႉဢဝ်သႂ်ႇၼႂ်းၵူင်းၵၵ်းသေ ထူင်ႇဢဝ်မႆၵုၺ် သႂ်ႇၼႂ်းဝႅၼ်းလႄႈ လွတ်ႇယဝ်ႉ။ ဢၼ်ဢဝ်သႂ်ႇၼႂ်းဝႅၼ်းၼၼ်ႉ ဝႆႉႁဵတ်းသင်ႉၽႅၼ်ႇမၼ်ႈ၊ ဢၼ်ဢဝ်တၼ်သႂ်ႇလွတ်ႇၼၼ်ႉ သမ်ႉပဵၼ် ဢၼ်တမ်ႇဢၼ်သၢၼ်မၼ်း။ ဢၼ်ဢဝ်သႂ်ႇၼႂ်းဝႅၼ်းၼၼ်ႉ သမ်ႉဢဝ်ဝူၼ်ႉ (ဝူၼ်ႉၼႆႉ ပွင်ႇဝႃႈ ဢဝ်ဝႅၼ်းမၼ်း သုပ်းသႂ်ႇလွတ်ႇသေ ထူင်ႇမႆၵုၺ်ၵႂႃႇ မွၵ်ႈသိပ်းဝႃးပၢႆပၢႆ) ပေႃးဝူၼ်ႉယဝ်ႉၵေႃႈ ဢဝ်သႂ်ႇၼိူဝ်ၵီႇသေတေႃး။ ၶိူင်ႈၵီႇၼႆႉ တေလႆမီး ၽိုမ်း၊ လၢၵ်ႈၶၢတ်ႈ၊ ၶီႈပၼ်ႉ တီယဵပ်ႇသွင်ဢၼ်လႄႈ မၢၵ်ႇလေႃႉ ၵွၵ်းလွတ်ႇလႄႈ ၶိူင်ႈၵီႇ ၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးတေႃးယဝ်ႉ ၸင်ႇပဵၼ်မႃး ၽႅၼ်ႇမၼ်ႈ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ မၼ်ႈတႆးသေ ပေႃးပဵၼ် ဢၼ်ၶွၼ်ႇ ဢဝ်ႁဵတ်းၵူၼ်တႆး၊ ဢဝ်ႁဵတ်းသိူဝ်ႈတႅၵ်ႈပုင်ႇ (သိူၵ်ႈတႅၵ်ႇပုမ်)၊ ဢဝ်ႁဵတ်း သိူဝ်ႈယူဝ်းယူဝ်း ၵေႃႈလႆႈယဝ်ႉ။
ပေႃးပဵၼ် ၽႅၼ်ႇမၼ်ႈၽိူၵ်ႇမၼ်ႈၶၢဝ်ၸိုင် ဢဝ်ႁဵတ်းသိူဝ်ႈၼၢင်းယိင်းၼုၵ်ႈၵေႃႈလီ၊ ဢဝ်မႆမၼ်း ယွမ်ႉသီလႅင်လိူင်လမ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ဢဝ်ႁဵတ်းသိၼ်ႈတႃၸၼ်းၵေႃႈ ႁၢင်ႈလီတႄႉတႄႉ။ ဢဝ်ႁဵတ်းသိၼ်ႈတႆးၵေႃႈ ႁၢင်ႈလီယဝ်ႉ။ ဢဝ်ၽႅၼ်ႇမၼ်ႈသေ ယဵပ်ႉႁဵတ်းလႆႈ သိူဝ်ႈတႆး၊ ၵူၼ်တႆး၊ သိၼ်ႈတႆး၊ ၶူဝ်းတႆးၵူႈပိူင် ပႅင်ႈၼင်ႇၵူၼ်းယဵပ်ႉၶူဝ်းၶဝ် မေႃၼၼ်ႉယူႇ။ သင်ဢဝ် ယဵပ်ႉႁဵတ်းသၢင်ႇၵၢၼ်းၼႆၵေႃႈ ၸဝ်ႈသင်ႇၶႃႇတႆးႁဝ်းၶဝ် တေၸူမ်းသိူဝ်းႁပ်ႉတွၼ်ႈသေ ၼုင်ႈမႆယူႇဢမ်ႇႁၢင်ႉ။ ၸဝ်ႈၶူးဝႃးဝုၼ်းၸုမ်ႉၵေႃႈ တေႃႈၼုင်ႈမႆ သၢင်ႇၵၢၼ်းၽႅၼ်ႇမၼ်ႈၵူၺ်း။
ၶူဝ်းမၢင်မဵဝ်း ၽႅၼ်ႇမၢင်မဵဝ်းၼႆႉ မၼ်းလိူၵ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းမၼ်းသေ ၸင်ႇတေၼုင်ႈလႅပ်ႈ ၸွမ်းၶၢဝ်းမၼ်းယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၵိုင်ႇလီၼုင်ႈၶၢဝ်းမႆႈၼၼ်ႉ မႃးၼုင်ႈၶၢဝ်းၵတ်း ဢမ်ႇသၢင်ႇထုၵ်ႇ။ ဢၼ်ၵိုင်ႇလီၼုင်ႈ ၶၢဝ်းၵတ်းၼၼ်ႉ သမ်ႉၵႂႃႇၼုင်ႈ ၶၢဝ်းမႆႈၵေႃႈ တေႃႈဢမ်ႇသၢင်ႇထုၵ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶူဝ်းၽႅၼ်ႇမၼ်ႈၼႆႉတႄႉ ၼုင်ႈလႆႈၵူႈၶၢဝ်းယဝ်ႉ။ ၼုင်ႈၶၢဝ်းၵတ်းၵေႃႈ ဢုၼ်ႇ၊ ၼုင်ႈၶၢဝ်းမႆႈၵေႃႈ ယဵၼ်၊ ၼုင်ႈၶၢဝ်းၽူၼ်ၵေႃႈ ပဵၼ်လႄႈ ၽႅၼ်ႇမၼ်ႈတႆႈႁဝ်းၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ၽႅၼ်ႇသၢမ်ၶၢဝ်းၼႆယူႇ။
ၽႅၼ်ႇမၼ်ႈလႄႈ ပၢႆးယူႇလီ.
ပေႃးၼုင်ႈၽႅၼ်ႇမၼ်ႈၼႆၸိုင် ဢမ်ႇလိူတ်ႇဢမ်ႇမႆႈသေ ဢမ်ႇၵႃး ပၢႆးယူႇလီၵေႃႈ ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈၽဵင်ႇလီ။ သင်ဝႃႈ ဢဝ်ၽႅၼ်ႇမၼ်ႈ ႁဵတ်းၽႃႈၸဵတ်ႉၼႃႈၼႆၸိုင် ၵူၼ်ႈထဝ်ႈႁဝ်းၶဝ်ဝႃႈဝႆႉတႄႉ ၼႃႈၽႃႈၵေႃး ဢမ်ႇပဵၼ်ၼႆယဝ်ႉ။ သင်ဝႃႈ ဢဝ်ႁဵတ်းၽႅၼ်ႇၸဵတ်ႉတူဝ် မိူဝ်ႈဢၢပ်ႇၼမ်ႉၼႆၸိုင် ၽႅၼ်ႇမၼ်ႈၼႆႉ မၼ်းၸုပ်ႇၼမ်ႉ တီႈတူဝ်ႁဝ်းၼၼ်ႉ ၸဵဝ်းႁႅင်ႈယူတ်းလီလႄႈ တႃႇတေဢၢပ်ႇၼမ်ႉသေ ၸပ်းၵတ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇပဵၼ်ၼႆယဝ်ႉ။ ပူႇမွၼ်ႇတႆးႁဝ်းၶဝ် မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ဢၼ်ဢႃႇယုယူႇသဝ်း ယိုၼ်းယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင် ယူႇလီပီးသၢၼ်း ၶဵင်ႇၵမ်ႇၽႃႇမႃးၼၼ်ႉ တေလႆႈဝႃႈ ပူႇမွၼ်ႇႁဝ်းၶဝ် ၼုင်ႈၽႅၼ်ႇမၼ်ႈၼႆႉသေ ယူႇသဝ်းၵိၼ်သၢင်ႈမႃးၼႆယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆ ဢွၼ်ႇႁၢႆးၸၢႆးယိင်း ၶိင်းၼၢႆး မႄႈပႃႈယႃႈပူႇပေႃႈဢၢဝ် သၢဝ်မၢဝ်ႇမႄႈႁိူၼ်း ပေႃႈႁိူၼ်းႁဝ်းၶဝ်တင်းသဵင်ႈ ဢွၼ်ၵၼ်ပၼ်ႁႅင်း ၼုင်ႈမႆ ၽႃႈၽႅၼ်ႇမၼ်ႈတႆးႁဝ်း ႁႂ်ႈၶိုၼ်းမုၼ်းမႂ်ႇယႂ်ႇသုင်ၶိုတ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်သေၵမ်း။
သင်ႁဝ်း ဢွၼ်ၵၼ် ပၼ်ႁႅင်းၾိင်ႈထုင်း ၶူဝ်းၼုင်ႈတႆးၼႆၸိုင် ၾိင်ႈထုင်းႁဝ်းၵေႃႈ တေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃး၊ ငိုၼ်းသိုဝ်ႉၼုင်ႈသိူဝ်ႈၶူဝ်းတႆးၼၼ်ႉၵေႃႈ တေႃႈတေၶိုၼ်းၶဝ်ႈၼႂ်းထူင် ပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်းမႃးသေ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးႁဝ်းၵေႃႈ တေႃႈတေၶိုၼ်ႈမႃးယူႇဢမ်ႇႁၢင်ႉ။ မိူဝ်ႈဢဵင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် မႃးဢုပ်ႉမိူင်းၵလႃး ဢိၼ်ႇတိယၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ဢိၼ်ႇတိယ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ မႁတ်ႉတမၵၼ်ႇတီႇ ဢွၼ်ႁူဝ်သၢၼ်ၶတ်း ဢမ်ႇသိုဝ်ႉၼုင်ႈ ၶူဝ်းဢဵင်းၵလဵတ်ႈသေ တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢွၼ်ၼုင်ႈၽႃႈၽႅၼ်ႇ တေႃးဢဝ် ၼႂ်းမိူင်းၵူၺ်းလႄႈ ဢဵင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် သမ်ႉပေႃးၵႃႉၶၢႆ တူၵ်းသုမ်းၵႂႃႇလုမ်းလုမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၸႂ်ႈယူႇတႄႉ ၶူဝ်းမုင်ႈမၢင်မဵဝ်း၊ ၽႃႈၽႅၼ်ႇမၢင်မဵဝ်း ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃး တၢင်ႇဝၢၼ်ႈတၢင်ႇမိူင်းၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇငၢမ်ႇမႅၼ်ႈ ရႃႇသီႇမိူင်းႁဝ်းလႄႈ ႁဝ်းသမ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၸူမ်းသိုဝ်ႉတိုဝ်းၵၼ်၊ မၢင်မဵဝ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ၽႃႈမႆၶူၼ်ယုၺ်းလူင် မိူင်းၶႄႇႁဵတ်းမႃးၼၼ်ႉ ၵႃႈယႂ်ႇၶၼ်လူင်သေ ၵေႃႉဢၼ်ႁူမ်ႇမၼ်းၼၼ်ႉ ပေႃးလုၵ်ႉမႃး ၵႆႉပဵၼ်ႁူဝ်ပၼ်ႇႁူဝ်မဝ်း၊ လိူတ်ႈၶိုၼ်ႈ ဢမ်ႇၸိုၼ်ႈဢမ်ႇပၢင်ႇ မီးတင်းၼမ်။ ဢၼ်ပိူၼ်ႈႁဵတ်းမၢး ၽႃႈႁူမ်ႇၶူၼ်ယၢဝ်းၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ် ပုၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ယူႇသဝ်း ၼႂ်းပႃႇမူၺ် ဢၼ်ၵၢမ်ႈပေႃးၽိူၵ်ႇၵႂႃႇၼၼ်ႉလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်း သမ်ႉထၢင်ႇဝႃႈ ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈၼႆသေ ဢွၼ်ၵၼ်သိုဝ်ႉမႆသိုဝ်ႉႁူမ်ႇ သဵင်ႈငိုၼ်းယႂ်ႇၼမ်သေဢမ်ႇၵႃး သမ်ႉၸၢင်ႈပၼ်ပႃး ရေႃးၵႃႇလူးၵွၼ်ႇ။
ၵွပ်ႈၼႆ ဢၼ်လီသေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ၸဵမ်ၶူဝ်းၼုင်ႈၶူဝ်းမႆ၊ ၽႃႈသိူဝ်ႇ၊ ၽႃႈႁူမ်ႇ၊ ၽႃႈၵွပ်း၊ ၽႃႈလူပ်း၊ သၢင်ႇၵၢၼ်း၊ ၽႃႈၸဵတ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ သင်ဝႃႈ ႁဝ်းဢဝ်ၽႅၼ်ႇမၼ်ႈ တေႃးယဵပ်ႉ ယွမ်ႉႁဵတ်းဢဝ်ၼႆၸိုင် ၾိင်ႈထုင်းႁဝ်းၵေႃႈ တေၶိုၵ်ႉလိုၵ်ႉမႃး ပၢႆးယူႇလီႁဝ်းၵေႃႈ တေၶႅမ်ႉလႅပ်ႈမႃး၊ ငိုၼ်းႁဝ်းၵေႃႈ တေပၼ်ႇၶိုၼ်း ၼႂ်းထူင်ၼႂ်းမိုဝ်းႁဝ်းမႃးသေ တေပဵၼ်တၢင်းၶိုၼ်ႈယ်ႇ ႁၢင်ႈလီ ပုၼ်ႈတႃႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ၽႃႇသႃႇ သႃႇသၼႃႇႁဝ်းယူႇဢမ်ႇႁၢင်ႉ။