ၸၼ်ႉၸွမ်ပုတ်ႉ
ၵၢၼ်ႁဵၼ်းႁူႉ လႄႈ တူဝ်တူပ်းတီႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ပုတ်ႉထမိူင်းတႆး.
ၵႂၢမ်းၼမ်း.
“ၵၢၼ်ႁဵၼ်းႁူႉ လႄႈ ၵၢၼ်တူဝ်ထူပ်းတီႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ပုတ်ႉထ”ၼၼ်ႉ မႃးတေႃႉတႆႇၶႆႈၼႄ ႁႂ်ႈပဵၼ်တၢင်းႁူႉပွတ်းဢွၼ်ႇတွၼ်ႈၼိုင်ႈ တႃႇၽူႈလူလိၵ်ႈႁဝ်း ၼႆ ယဝ်ႉ။ ၼႂ်းလိၵ်ႈမူႇၼႆႉ တေပဵၼ်သၢမ်တွၼ်ႈဝႆႉ လွင်ႈၵၢၼ်တူဝ်ထူပ်းၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ဢၼ်ယၢမ်ႈမီးသုၼ်ႇလီသေ လႆႈပဵၼ် ပၸ်ၸႃသမၼ ၸဝ်ႈၶူးလူင်ႁဝ်းၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉၵမ်းသေ၊ ၵၢၼ်တူဝ်ထူပ်း ဢၼ်လႆႈႁဵၼ်းႁူႉမႃး တီႈၸၼ်ႉၸွမ်ပုတ်ႉထ လႄႈ ၵၢၼ်တူဝ်ထူပ်းဢၼ်လႆႈလူင်းမိုဝ်း ႁဵတ်းတီႈၼႂ်းႁွင်ႈႁဵၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၵၢၼ်တူဝ်ထူပ်းၼႆႉ လမ်ႇလွင်ႈ ပုၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းႁဝ်းၵူႈၵေႃႉယူႇ။ ပေႃးမီးၵၢၼ်တူဝ်ထူပ်းၼမ်ၵေႃႈ တေမီးတၢင်းႁူႉၼမ်တၢင်းႁၼ်ၵႂၢင်ႈ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၵႃႈ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ၵၢၼ်တူဝ်ထူပ်းၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈတၢင်း တႃႇတေႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းႁဝ်းမီး ႁႅင်းၸႂ်ယူႇ။ 
ၵၢၼ်ႁဵၼ်းႁူႉ ဢၼ်လႆႈမႃးတီႈ ၸဝ်ႈၶူးလူင်.
 လွင်ႈမီးသြႃႇသမႃးလီၼႆႉ ၸၢင်ႈဢွၼ်ႁႂ်ႈၽဝတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ယူႇ။ ၼႂ်းမင်ႇၵလႃႇသုတ်ႈ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပုတ်ႉထၸဝ်ႈႁဝ်းႁေႃးဝႃႈ လွင်ႈထူပ်းႁၼ်ၽူႈမီးပၺ်ႇၺႃႇ၊ လွင်ႈလႆႈပိုင်ႈဢိင်ၵႂႃႇမႃးတင်း ၽူႈမီးပၺ်ၺႃႇ ၼႆႉ ပဵၼ်မင်ႇၵလႃႇ လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင် ၼႆယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ မိူဝ်ႈမီးသုၼ်ႇတႃႇ ထူပ်းႁၼ် ၸဝ်ႈၶူးလူင် ႁဝ်းၼၼ်ႉ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ၸႂ်တိုၼ်ႇဝႆႉ။ ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ဢၼ်လႆႈထူပ်း ၸဝ်ႈၶူးလူင် ၶမ်းမၢႆ ထမ်မသႃမိ ၸဝ်ႈၶူးလူင်ႁဝ်းတႄႉ ပဵၼ်မိူဝ်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈၶူးႁဝ်း ၵႂႃႇၵူတ်ႇထတ်း တၢင်းပဵၼ် တီႈမိူင်းထႆးသေ ပွၵ်ႈမႃးၶိုၼ်းတႃႈၵုင်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈ ၽွင်းၼၼ်ႉ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈၵေႃႈတိုၵ်ႉယူႇသဝ်း ၸွႆႈပႂ်ႉၵၢၼ်ႇၵျွင်း တီႈၵျွင်းၸဝ်ႈၶူးလူင် ၵျွင်းဢွၵ်ႉသ်ၽိူတ်ႉပုတ်ႉထ ဝိႁႃႇရ မျွၵ်ႉဢုၵ်ႉႉၵလႃႇပ တႃႈၵုင်ႈ ဝႆႉသေ သမ်ႉမီးၽႅၼ်ၵၢၼ် တႃႇၶိုၼ်ႈမႃး ၸွႆႈၵၢၼ်တီႈၸၼ်ႉၸွမ်ယူႇ။ 
မိူဝ်ႈၽွင်းၸဝ်ႈၶူးလူင်ပွၵ်ႈမိူင်းထႆးမႃး ယွၼ်ႉဢမ်ႇပႃးမႃး ပၸ်ၸႃသမၼရႁၢၼ်း လႄႈ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈၵေႃႈ မီးသုၼ်ႇလီလႆႈပဵၼ်ပၸ်ႉၸႃႇသမၼ ၸဝ်ႈၶူးလူင်ႁဝ်းတီႈတႃႈၵုင်ႈယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်းတိုၵ်ႉမီးတႃႈၵုင်ႈသေ ၸဝ်ႈၶူး လူင်ၵေႃႈမႃးသူႇၸႂ်းပီႈၼွင်ႉတၵႃႇသတ်ႉထႃးလႄႈ မႃးမဵတ်တႃႇ တြႃးပၼ်တၵႃႇၶဝ်ယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပဵၼ် ၽွင်းၵႂႃႇၸႅတ်ႈတၢင်းပဵၼ်မႃးလႄႈ တၵႃႇၶဝ်ၵမ်ႈၼမ်ၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်တွင်ႈ ထၢမ် လွင်ႈၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း တၢင်းပဵၼ်ၸဝ်ႈၶူးလူင်ႁဝ်းယူႇ။ ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈၽွင်းတိုၵ်ႉႁဵတ်းပဵၼ်ပၸ်ၸႃႇသမၼ ၸဝ်ႈၶူးလူင်ႁဝ်းသေၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၶူးလူင် လႆႈတွင်ႈထၢမ်လွင်ႈတီႈယူႇ တၼ်းသဝ်းလႄႈ လွင်ႈၵၢၼ်ႁဵၼ်း ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈယဝ်ႉ။ ၽူႈတႅမ်ႈ လိၵ်ႈၵေႃႈ လႆႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈၼႄၵႂႃႇ တီႈယူႇဝၢၼ်ႈၵိူတ်ႇ လႄႈ တိူၵ်ႈသွၼ် လိၵ်ႈဢၼ်ယၢမ်ႈ ယူႇသဝ်းမႃး ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၶူးလူင်ႁဝ်း ၶိုၼ်းတွပ်ႇၵႂႃႇၶႅမ်ႉဢိူဝ်ႈၼၼ်ႉ တိူၵ်ႈသွၼ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၸိုဝ်ႈသဵင်ႈယႂ်ႇဢိူဝ်ႈ ၵၢ ၼ်လိၵ်ႈ ၵၢၼ်လိၵ်ႈလၢႆးၶဝ်ၼႆယဝ်ႉ။ သမ်ႉလၢတ်ႈၼႄပႃးထႅင်ႈ လွင်ႈဝႃႈ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈတိုၵ်ႉၶိုၼ်ႈ ႁဵၼ်းလိၵ်ႈဢင်းၵိတ်ႉ လႄႈ ၶွမ်းၸိူဝ်းဝႆႉၼႆထႅင်ႈယဝ်ႉ။ လႆႈႁဵတ်းပဵၼ်ပတ်ႉၸႃႇသမၼ ၸဝ်ႈၶူးလူင်ႁဝ်းတီႈတႃႈၵုင်ႈ သွင်သၢမ်ဝၼ်းသေပွၵ်ႈမႃး တူၼ်ႈတီႈယဝ်ႉ။ 
ထိုင်ဝၼ်းပွၵ်ႈမႃးတူၼ်ႈတီး မိူဝ်ႈမႃးလိုဝ်ႈသေသုင်းသွမ်းတီႈဝဵင်းပိဝ်းၼၼ်ႉ ၽွင်းသုင်းပဵၼ်ယဝ်ႉ လီငၢမ်း ၸဝ်ႈၶူးလူင်ႁဝ်းထၢမ်ဝႃႈ ၸွင်ႇမီးမၢၵ်ႇၼပ်ႉ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၸင်ႇယၢမ်ႈ ၼပ်ႉမၢၵ်ႇ ၼႆယူႇ၊ ၽူႈတႅမ်ႈ လိၵ်ႈၵေႃႈတွပ်ႇဝႃႈ ဢမ်ႇမီးၶႃႈ၊ ဢမ်ႇပေႃးပဵၼ်ၼပ်ႉမၢၵ်ႇၵႃႈႁိုဝ် ၼႆယူႇ။ ၸဝ်ႈၶူးလူင်ႁဝ်းၸင်ႇဝႃႈ ႁဝ်းလူဝ်ႇၶတ်း ၸႂ်ၼပ်ႉမၢၵ်ႇလႄႈ ပိုၼ်ၽေႈမဵတ်ႉတႃႇၼႆယူႇ။ ပေႃးႁဝ်းၼပ်ႉမၢၵ်ႇၼႆပိုၼ်ၽေႈမဵတ်ႉတႃႇၼႆ ႁဵတ်းၵၢၼ် သင်ၵေႃႈၸဵဝ်းဢွင်ႇ မႅင်ႇသေ ဢမ်ႇၵႃး လွတ်ႈၽေၶဵၼ်း ၵူႈၸိူဝ်းၼႆယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ ၸဝ်ႈၶူးလူင်ႁဝ်း ၸင်ႇမီးလွင်ႈၸႂ် မဵတ်ႉတႃႇၵရု ၼႃႇယႂ်ႇႁႅင်းသေလႄႈ တွၼ်ႈပၼ်မၢၵ်ႇၼပ်ႉၼိုင်ႈၶိူဝ်း ဢၼ်မီး သၢဝ်းၸဵတ်းလုၵ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ သမ်ႉပၢႆသွၼ်ပၼ်ပႃးထႅင်ႈ လၢႆးၼပ်ႉမၢၵ်ႇယူႇယဝ်ႉ။ လၢႆးၼပ်ႉမၢၵ်ႇၼၼ်ႉတႄႉ ၸဝ်ႈၶူးလူင်ႁဝ်း သွၼ်ပၼ်ဝႃႈ "ၿုတ်ထမဵတ်တႃ ꩪမ်မမဵတ်တႃ ꧢင်ၶမဵတ်တႃ မိၽမဵတ်တႃ" ပေႃးဝႃႈသုတ်းယဝ်ႉၼႆ ႁႂ်ႈၶၢမ်ႈပၼ်ၼိုင်ႈလုၵ်ႈၼႆယူႇ။ ပွင်ႇဝႃႈတႄႉ ႁႂ်ႈၶုၵ်ႉထူပ်းမဵတ်တႃႇၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ၊ တြႃးတေႃႇၸဝ်ႈ၊ သင်ႇၶႃႇပဵၼ် ၸဝ်ႈ၊ ႁူမ်ႈၶဝ်ႈပေႃႈမႄႈႁဝ်း ၼႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၶူဝ်းတွၼ်ႈပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ဢၼ်ယၢမ်ႈလႆႈတီႈ ၶူဝ်းတွၼ်ႈ တီႈၸဝ်ႈၶူးလူင် ႁဝ်းယဝ်ႉ။ တၢင်းယၢမ်ႈလီဢၼ်ၼႆႉ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈၵေႃႈ ဢဝ်ၽိုၵ်းမၢၵ်ႇၼပ်ႉမႃး ၸွမ်းၼင်ႇၸဝ်ႈတူၼ်ၶူး လူင် ႁဝ်းသွၼ် ပၼ်မႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး မိူဝ်ႈပွၵ်ႈမိူဝ်းဢႅဝ်ႇၸႂ်းဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇ မိူင်းလင်ၵေႃႈ လႆႈဢဝ် လၢႆးဢၼ်ၼႆႉသေ မိူဝ်ႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈသွၼ်ပၼ် ၸိူဝ်းပဵၼ်ပေႃႈမႄႈ ပီႈၼွင်ႉ တၵႃႇၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ 
 လွင်ႈတၢင်းထႅင်ႈၼိုင်ႈၵေႃႈ ပေႃးၶီႇၵႃးဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၼႆ မိူဝ်ႇတႄႇဢွၵ်ႇဝၢင်းၵျွင်း ၵႂႃႇလႄႈသင်၊ မိူဝ်ႈ တေ ၶဝ်ႈဝဵင်းသေဝဵင်းꧦလႄႈသင် ၸဝ်ႈၶူးလူင်ႁဝ်း ၵႆႉဢွၼ်ဝႆႈ ပုတ်ႉထၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ၊ လွတ်ႈႁေႃ မဵတ်ႉတႃႇမဵတ်တႃသုတ် လႄႈ သူင်ႇမဵတ်တႃႇသူင်ၽီသၢင် သတ်းၵူၼ်းတီႈၼိူဝ်ၵႃးတႃႇသေႇယဝ်ႉ။ မဵတ်ႉတႃႇၽႃႇဝၼႃႇပိူင်ၼိုင်ႈၵေႃႈ ပွင်ႇဝႃႈ ႁဝ်းၽေႈ တိူၼ်ႈမဵတ်တႃႇ ပၼ်ၽီသၢင်သတ်းၵူၼ်း ႁႂ်ႈမီးတူဝ် ၸႂ်ၵတ်းယဵၼ် လွတ်ႈၽေးၶဵၼ်ၵူႈမဵဝ်း ၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးမီးမဵတ်ႉ တႃႇၼႆ ႁဵတ်းၵၢၼ်လွင်ႈသင်ၵေႃႈ ၸဵဝ်းဢွင်ႇ မၢင်ႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ၼႆယဝ်ႉ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉသေ ၽေႈတိူၼ်း မဵတ်ႉတေႃႇတူဝ်လႄႈ တႃႇပိူၼ်ႈယဝ်ႉၼႆ ႁဝ်းလူဝ်ႇမေႃၽေႈတိူၼ်းမုတိတႃႇ လႄႈ ၵရုၼႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်လၢတ်ႈ ၼႄမႃး ပဵၼ်ၵၢၼ်ဢၼ်ၽူႈတႅမ်ႈ လိၵ်ႈႁဝ်းလႆႈႁဵၼ်းႁူႉမႃးတမ်ႈ တီႈၸဝ်ႈၶူးလူင်ႁဝ်းၼႆယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ဢၼ်လႆႈ ထူပ်းၽူႈမီးပၺ်ၺႃႇၼႆႉ ပဵၼ်တင်း ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်တွၼ်ႈတႃႇတူဝ်ၵဝ်ႇ လႄႈ တွၼ်ႈတႃႇတူင်ႇ ဝူင်း သေဢမ်ႇၵႃး ပဵၼ်ပႃး တႃႇႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၶူင်းၵၢၼ်ၵတ်းယဵၼ် ယူႇယဝ်ႉ။ 
ၵၢၼ်တူဝ်ထူပ်းဢၼ်လႆႈႁဵၼ်းႁူႉမႃး တီႈၸၼ်ႉၸွမ်ပုတ်ႉထ.
ၵၢၼ်တူဝ်ထူပ်း ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်ပုတ်ႉထ မီးတင်းၼမ်တင်းလၢႆသေတႃႉ တီႈၼႆႈတေ လၢတ်ႈၼႄ ၵၢၼ်တူဝ်ထူပ်း ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ syallbus လႄႈ ၵၢၼ်ဢၼ်တူဝ်ထူပ်း ဢၼ်ယၢမ်ႈထူပ်းမႃး မိူဝ်ႈၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈတိုၵ်ႉၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉ (PGDip) Postgraduate Diploma in Pali and Buddhist Studies ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၸၼ်ႉၸွမ်ၼႆႉ မီးပၢႆးမၼ်းတင်းၼမ် မိူၼ်ၼင်ႇ ပၢႆးလဵပ်ႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈလူင်(Lik long study) ပၢႆးလဵပ်ႈႁဵၼ်းလၢႆးၸတ်းၵၢၼ်ႁူင်းတူၺ်း (Postgraduate Diploma in Library and Information Management), ပၢႆးလဵပ်ႈႁဵၼ်း ပႃႇလိ လႄႈ ပုတ်ႉထၽႃႇသ (Pali and Buddhist studies) ၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တီႈၼႆႈတေလၢတ်ႈၼႄ ၵၢၼ်ႁဵၼ်းႁူႉ ဢၼ်ပဵၼ်လွင်ႈၸၼ်ႉ PGDip (Postgraduate Diploma in Pali and Buddhist studies) ဢၼ်ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈယၢမ်ႈၶိုၼ်ႈသေ တူဝ်ထူပ်းမႃးမွၵ်ႈၼၼ်ႉၵူၺ်း။ 
တီႈၸၼ်ႉၸွမ်ပုတ်ႉထၼႆႉ ၼိုင်ႈပီ မီးသၢမ်ထိူမ်းယဝ်ႉ။ ၼိုင်ႈထိူမ်းၼႆႉ တေလႆႈၶိုၼ်ႈသၢမ်လိူၼ်ၸမ်ၸမ်။ ၼႂ်းၼိုင်ႈထိူမ်းၼၼ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇၸၼ်ႉ PGDip (Postgraduate Diploma in Pali and Buddhist studies) ၼႆႉ လုၵ်ႈႁဵၼ်းလုၵ်ႈၵူႈၵေႃႉတေလႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း ဢၼ်ပဵၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈ လၢႆးၼင်ႈၵၢၼ်တြႃး တီႈၼႂ်းထေရဝႃတ ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ (Theravada Buddhist meditation: Theory and practice)၊ လဵပ်ႈႁဵၼ်းၽႃႇသႃႇပႃႇလိ တွၼ်ႈၼိုင်ႈ (Pali Part I), လႅပ်ႈႁဵၼ်း (Study skills) တွၼ်ႈတႃႇထိူမ်းၼိုင်ႈ တေလႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၼိုင်ႈထိူမ်းၼႆႉ တေသွၼ်တႃႇသိပ်းပၢတ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းသိပ်းပၢတ်ႈၼၼ်ႉႁူဝ်ၶေႃႈမၼ်း ပၢတ်ႈၼိုင်ႈ ပၢတ်ႈၼိုင်ႈတေဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်လႆႈ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၵူႈၵေႃႉၵေႃႈ လႆႈႁဵၼ်းႁူႉ ၼမ်တႄႉ တႄႉယူႇ။ ပေႃးထိုင်ထိူမ်းသွင်မႃးတႄႉ တေလႆႈသိုပ်ႇလဵပ်ႈႁဵၼ်း ၽႃႇသႃႇပႃႇလိ တွၼ်ႈသွင် (Pali Part II). ပိုၼ်ႉထၢၼ်ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ (Fundament of Buddhism) လႄႈ လႅပ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈ ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇၸၼ်ႉသုင် (Academic Study of Buddhism) ၸိူဝ်းၼႆယဝ်ႉ။ 
ၼႂ်းၼိုင်ႈထိူမ်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၵူႈၵေႃႉ တိုၼ်းတေလႆႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ဢႅသ်သေး(essay) မိူၼ်ၼင်ႇ summary (500), Regular (1500), Coursework (2000-2500) ၼႆယူႇ။ ၼႂ်းဢၼ်တေလႆႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ၼၼ်ႉ ၵေႃႈ တေမီး deadline ၽႂ်မၼ်းယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၼိုင်ႈဢၼ် မိူၼ်ၼင်ႇ summary ၼႆႉ ၶူးသွၼ်တေ ပၼ်ႁူဝ်ၶေႃႈ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ဢဝ်ပပ်ႉလိၵ်ႈ မၼ်းဝႃႈသေ ႁႂ်ႈတႅမ်ႈတၢင်ႇၼႄၼႆယဝ်ႉ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်Regular လႄႈ Coursework ၵေႃႈမိူၼ်ၼၼ်ယဝ်ႉ။ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၵူႈၵေႃႉတေလႆႈတႅမ်ႈသေ သူင်ႇၸူးၶူးသွၼ်ႁဝ်းလူၺ်ႈတင်း email ယူႇ။ ပေႃးယဝ်ႉၵေႃႈ ၶူးသွၼ်တေပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင် feedback မႃး မိူၼ်ၼင်ႇဝႃႈ တီႈလႂ်လူဝ်ႇတႅမ်ႈၸိူင်ႉႁိုဝ် ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ main point ပႆႇၶဝ်ႈပႃးမူတ်းၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တေလႆႈၶိုၼ်းတူၺ်း feedback ဢၼ်ၶူး သွၼ်ပၼ်မႃးၼၼ်ႉသေ တႅမ်ႈတၢင်ႇထိုင်ၶဝ်ထႅင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၸိူင်ႉၼၼ်လႄႈ လွင်ႈၵၢၼ်တႅမ်ႈ လိၵ်ႈလုၵ်ႈ ႁဵၼ်းၵူႈၵေႃႉၵေႃႈ တိုၼ်းမီးလွင်ႈၶိုပ်ႈၼႃႈ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးႁင်းၽႂ်မၼ်းယဝ်ႉ။ 
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉ မိူဝ်ႈၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈတႅမ်ႈတၢင်ႇ assignment ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၸူး ၶူးသွၼ် ၼၼ်ႉ ၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈသမ်ပေႃး မီးႁွႆးၵမ်လႅင်တဵမ်ၵႂႃႇမူတ်း၊ လႆႈၶိုၼ်းမေးတႅမ်ႈထႅင်ႈပွၵ်ႈသွင် ၵမ်းၼႆႉၵေႃႈ တိုၵ်ႉမီးၵမ်မၢႆလႅင်ထႅင်ႈတင်းၼမ်လႄႈ လႆႈမၢႆဝၢၵ်ႈ 45 ဝၢၵ်ႈမွၵ်ႈၼၼ်ႉယူႇ။ ထိုင်မွၵ်ႈၵမ်းသၢမ် မႃးၵွၼ်ႇ လိၵ်ႈပုၵ်ႈၼႆႉ ၸင်ႇတေၶႅမ်ႉလႅပ်ႈမႃးလႄႈ ဢွင်ႇပူၼ်ႉၵႂႃႇလႆႈလီ ꧦယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ ပွၵ်ႈၼိုင်ႈလႄႈ ပွၵ်ႈၼိုင်ႈပၢႆး ဝူၼ်ႉလႄႈ လၢႆးတႅမ်ႈႁဝ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ တိူဝ်းတွၼ်းမႃး ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၶေႃႈပၼ် တင်းႁၼ်ထိုင် feedback ၶူးသွၼ်ၼႆယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၸိူင်ႉၼၼ်လႄႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းႁမ်ႉၼမ်ၶဝ်ၵေႃႈ ယိၼ်းလီႁပ်ႉတွၼ်ႈ ၶေႃႈတၢင်းႁၼ်ယူႇ တႃႇသေႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈထူပ်းၺႃးၸိူင်ႉၼႆ ၼႂ်းၸႂ်တႄႉၶႆႈႁႆႈၵေႃႈလူဝ်လူဝ် ယွၼ်ႉဢမ်ႇပွင်ႇၸႂ် လၢႆးလူလိၵ်ႈၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈ ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈယွၼ်ႉပႆမေႃတႅမ်ႈသေဢမ်ႇၵႃး ဢၼ်ပိူၼ်ႈဝႃႈ keywords မၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ပႆႇမေႃႁႃ သေတႅမ်ႈၵေႃႈ ပိူင်ၼိုင်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ယွၼ်ႉပဵၼ်ယၢင်ႈတိၼ်မွၵ်ႈ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း တီႈၼႂ်းၸၼ်ႉၸွမ်ၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးလၢတ်ႈသိုဝ်ႈꧦၼႆ ပွင်ႇဝႃႈ ပေႃးပႆႇမေႃလူလိၵ်ႈ ႁႂ်ႈပွင်ႇၸႂ်ၼႆယူႇ။ 
တီႈၼႆႈတေလၢတ်ႈၼႄပႃး လၢႆးပၼ်ဝၢၵ်ႈၵွၼ်ႇ ပေႃးလႆႈ 70-100% တေႁွင်ႉဝႃႈ Distinction၊ ပေႃးလႆႈ 60-69% ႁွင်ႉဝႃႈ Merit၊ ပေႃးလႆႈ 50-59% ၼႆႁွင်ႉဝႃႈ Pass၊ ပေႃးလႆႈ40-49% ၼႆတေပဵၼ်Condoned Fail၊ ပေႃးလႆႈ 40% ႁွင်ႉဝႃႈ Fail. ၼႆယဝ်ႉ။ သင်ၸိူင်ႉဝႃႈ essays ႁဝ်းတႅမ်ႈၼၼ်ႉတေႉ ပႆႇလႆႈမၢၵ်ႈ 50 ၶိုၼ်ႈၼိူဝ်ၼႆ ပႆႇဢွင်ႇၵွၼ်ႇ ႁဝ်းတိုၼ်းတေလႆႈမေးတႅမ်ႈထႅင်ႈ revised ၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ႁဝ်းဢွင်ႇ ပူၼ်ႉယူႇသေတႃႉ ၶူးသွၼ်မၢင်ၵေႃႉၵေႃႈ ၶဝ်တေႁႂ်ႈႁဝ်း မေးတႅမ်ႈလိုၼ်းထႅင်ႈ တႃႇႁႂ်ႈလႆႈမၢတ်ႈၼမ်ၸိူင်ႉၼၼ်ၵေႃႈမီးယူႇ။ 
ပေႃးထိုင်မႃးထိူမ်းသၢမ်တႄႉလုၵ်ႈႁဵၼ်းၶဝ် ၸိူဝ်းပဵၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉ PGDip (Postgraduate Diploma in Pali and Buddhist Studies) တေလႆႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ISP (Independent Study Project) ၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးပဵၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉ PGDip တႄႉ တေလႆႈတႅမ်ႈမွၵ်ႈ 5000တူဝ် ၸွမ်းလူၺ်ႈ ႁူဝ်ၶေႃႈ ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶဝ်ႈၸႂ်။ ထိူမ်းသၢမ်လုၵ်ႈႁဵၼ်း တေလႆႈလိူၵ်ႈ ၶူးသွၼ် လႄႈ ႁဵၼ်းတင်းၶူးသွၼ်ၵေႃႉတေႃႇ ႁွင်ႉဝႃႈ supervisor ၼႆယဝ်ႉ။ တေလႆႈတႅမ်ႈႁေပၼ် supervisor ႁဝ်းထတ်းပၼ်ၼႆယဝ်ႉ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ISP ႁဝ်းယဝ်ႉ ၵႂႃႇၼႆယဝ်ႉၼႆ ၵမ်းꩮိုၼ်းမႃးတေလႆႈ ၶိုၼ်းမွၵ်ႇလၢတ်ႈလွင်ႈၽိုၼ်းလိၵ်ႈႁဝ်း ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ႁဵတ်းpresentation လွင်ႈၵၢၼ် ISP ႁဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈႁဝ်းႁဵတ်း presentation လိူဝ်သေ supervisor ႁဝ်းယဝ်ႉ တေမီးမႃးထႅင်ႈ examiner ၽူႈပၼ်ပၼ်ဝၢၵ်ႈ လႄႈ comments ႁဝ်းထႅင်ႈယဝ်ႉ။ examinar တေလူၽိုၼ်လိၵ်ႈ ISP ႁဝ်းသေ တေတွင်ႈထၢမ်ႁဝ်း မိူဝ်ႈႁဝ်းႁဵတ်း presentation ယဝ်ႉၵႂႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးႁဵတ်း presentation ယဝ်ႉၵေႃႈ သင်ၸိူင်ႉဝႃႈ examiner ပႆႇလႆႈၸႂ်ႁေ ၸႂ်ႉမေးထႅင်ႈၼႆၵေႃႈ တေလႆႈမေးထႅင်ႈသူင်ႇပၼ်ၶဝ်ထႅင်ႈ မိူဝ်ႈလႂ် ၶဝ်ယွမ်း ႁၢပ်ႉယဝ်ႉၼႆၵွၼ်ႇ ၸင်ႇတေလႆႈသူင်ႇတီႈ Academic office ၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးယဝ်ႉၸိူင်ႉၵွၼ်ႇ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၵူႈၵေႃႈ တေပဵၼ် official ယဝ်ႉၵၢၼ်ႁဵၼ်းၼႆယဝ်ႉ။ 
ၵၢၼ်ဢၼ်လႆႈတူဝ်ထူပ်း တီႈၼႂ်းႁွင်ႈႁဵၼ်း.
တီႈၼႂ်းႁွင်ႈႁဵၼ်းၼႆႉ ၵွပ်ႈၸႂ်ႉလွၵ်းꩮၢႆး ဢၼ်ဝႃႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းပဵၼ်သုၼ်ၵၢင်Student Center Approach လႄႈ ၶူးသွၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်း ၼင်ႇၵၼ်တိုၼ်းမီးလွင်ႈဢုပ်ႇၵုမ်ႇ ၵၼ်တႃႇသေႇယဝ်ႉ။ ၶူးသွၼ်မၢင်ၵေႃႉ ၶဝ်တေတွင်ႈ ထၢမ်လုၵ်ႈႁဵၼ်း ၸွမ်းလူၺ်ႈႁူဝ်ၶေႃႈ ဢၼ်တေသွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇ ႁွင်ႈႁဵၼ်းၼၼ်ႉ ဢွၼ်တၢင်းယဝ်ႉ။ လွင်ႈဝႃႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းပွင်ႇၸႂ်ၸိူင်ႉႁိုဝ် ႁၼ်ထိုင်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆ ၶူးသွၼ်လႄႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းဢုပ်ႇၵုမ်ႇၵၼ်ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၵူႈၵေႃႉ တေလႆႈလူလိၵ်ႈ ဢၼ်ၶူးသွၼ်ပၼ်ဝႆႉ reading lists မၼ်း ၼႂ်းလၵ်းသုတ်ႇ syallbus ၶဝ် ၵွၼ်ႇပႆႇၵွႃႇၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းႁွင်ႈႁဵၼ်ႈၼႆႉ ၶူးသွၼ်လႄႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ်၊ လုၵ်ႈႁဵၼ်း ၼင်ႇၵၼ်ဢုပ်ႇၵုမ်ႇၵၼ်၊ မၢင်ပွၵ်ႈၵေႃႈႁဵတ်းၸုမ်းၸုမ်းသေ ဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ်ၸိူဝ်းၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်း ၵေႃႈၼိုင်ႈႁွင်ႈလႂ် တီႈၼမ်သုတ်းႁပ်ႉမွၵ်ႈ သိပ်းသွင်ၵေႃႉၼၼ်ႉၵူၺ်းလႄႈ ၸၢင်ႈဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ်လီလီ။ ပေႃးယဝ်ႉတေ လႆႈလၢတ်ႈ လုၵ်ႉလၢတ်ႈတင်း ႁၼ်ထိုင်ၸုမ်းၽႂ်မၼ်းယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈဝႃႈတီႈၸၼ်ႉၸွမ်ၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းပိူင် ဢၼ်ဝႃႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်း ပဵၼ်သုၼ်ၵၢင် student Center Approach ၼႆယဝ်ႉ။ 
လိူဝ်ၼၼ်ႉ ဢၼ်လွင်ႈယႂ်ႇထႅင်ႈပိူင်ၼိုင်ႈတႄႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းႁူၺ်းတူၺ်းလိၵ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၼၼ်လႄႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းလႄႈ ႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈၼႆႉ တိုၼ်းၽၢတ်ႇယၢၼ်ၵၼ်ဢမ်ႇလႆႈ။ ပွင်ႇဝႃႈတႄႉ လုၵ်ႈႁဵၼ်းလူဝ်ႇ ၸႂ်ႉတိုဝ်းႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈ တႃႇလူလိၵ်ႈ ၶူးသွၼ်ၵေႃႈၸႂ်ႉတိုဝ်းႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈတႃႇ လူလိၵ်ႈမိူၼ် ၵၼ်ၼႆယူႇ။ ၵွပ်ႈႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်လွၼ်ႉၵႅၼ်၊ ဢမ်ႇမီးဢမ်ႇပဵၼ်တႃႇလုၵ်ႈႁဵၼ်းတီႈၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးလၢတ်ႈ ဝႃႈႁူင်း တူၺ်းလိၵ်ႈၼႆႉပဵၼ်ပေႃႈမႄႈ ပဵၼ်ၶူးသွၼ်၊ ဢူၺ်းၵေႃႉႁူမ်ႈႁဵၼ်း တႃႇလုၵ်ႈႁဵၼ်းၼႆၵေႃႈ တေဢမ်ႇလႅပ်ႈ ၽိတ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၵမ်ႈၽွင်ႈၸင်ႇဝႃႈ ပေႃးဢမ်ႇလူလိၵ်ႈမႃး ယႃႇမႃးႁွင်ႈႁဵၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။ သင်ၸိူဝ်ႉ ဝႃႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းဢမ်ႇလူလိၵ်ႈ ဢၼ်ၶူးသွၼ်ပၼ်ဝႆ မိူဝ်ႈႁွတ်ႈၼႂ်းႁွင်ႈႁဵၼ်းၼၼ်ႉ ၶူးသွၼ် လၢတ်ႈသင်ၶႂ်ႈ ဝႃႈႁိုဝ်တႄႉꧦၼႆ တေဢမ်ႇပွင်ႇလီသေ ဢမ်ႇၵႃး တေၸၢင်ႈလုတ်ႈႁၢမ်းပႃး mainpoint ဢၼ်ၶူး ၶႂ်ႈပၼ်ၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ ၵၢၼ်ႁဵၼ်းၵူႈႁွင်ႈ ၶူးသွၼ်ၵူႈၵေႃႉတိုၼ်းမီးပၼ်ဝႆႉ ပပ်ႉလိၵ်ႈတႃႇလူ syllabus ၶဝ်ယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းၵူႈၵေႃႉတိုၼ်း တေလႆႈလူလိၵ်ႈ တႅမ်ႈလိၵ်ႈ လႄႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်းႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈ ၵၼ်ၽႂ်မၼ်းယဝ်ႉ။ သင်ၸိူင်ႉဝႃႈ ႁဝ်းဢမ်ႇပွင်ႇၸႂ် မိူဝ်ႈၼႂ်းႁွင်ႈ ႁဵၼ်းၼၼ်ႉၼႆ တေၸၢင်ႈမႃးယၢပ်ႇၸႂ် မိူဝ်ႈၽွင်းႁဝ်းလႆႈၶိုၼ်းတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် essays ႁဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈတေလႆႈ တႅမ်ႈလိၵ်ႈၼမ်လႄႈ သင် ဢမ်ႇလူလိၵ်ႈၼႆ ဢမ်ႇၸၢင်ႈဢဝ် ပၢႆးဝူၼ်ႉတႃႇတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် summaries, essays, ဢၼ်ယၢဝ်းဢၼ် ပွတ်း တေႇၵွႃႇတင်းၼမ်လၢႆ။ 
တီႈၼႂ်းၵၢၼ်တူဝ်ထူပ်း ၼႂ်းႁွင်ႈႁဵၼ်းတႄႉ မိူဝ်ႈယူႇၼႂ်းႁွင်ႈၼၼ်ႉ ႁၼ်လႆႈလုၵ်ႈႁဵၼ်းၵူႈၵေႃႉ မီးလွင်ႈ ၶတ်းၸႂ် လႄႈ ယုမ်ႇယမ်တူဝ်ၽႂ်မၼ်းယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈလုၵ်ႈႁဵၼ်းၵူႈၵေႃႉၵေႃႈ မီးၼမ်ႉၵတ်ႉၽႂ်မၼ်း ဢၼ်ဢမ်ႇ မိူၼ်ၵၼ် လႆႈ။ ၼိုင်ႈၵေႃႉပွင်ႇၸႂ်ၼိုင်ႈမဵဝ်း လႄႈ ဢုပ်ႇၵုမ်ႇၵၼ် လႅၵ်ႈလၢႆႈတင်းႁူႉ ၵၼ်ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ပေႃးႁၼ်ထိုင် ၼၼ်ၼႆ ႁဝ်းၵေႃႈမီးလွင်ႈဢုၼ်ႇၸႂ်လႄႈ ယုမ်ႇယမ်တူဝ်ၵဝ်ႇမႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၼၼ်လႄႈ ၵၢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ လမ်ႇလွင်ႈၼႃႇ တွၼ်ႈတႃႇလုၵ်ႈႁဵၼ်းၵူႈၵေႃႉလႄႈ ၶူးသွၼ်တႆယဝ်ႉ။ 
ထႅင်ႈပိူင်ၵေႃႈ ပေႃးပဵၼ်ႁွင်ႈႁဵၼ်းၸဝ်ႈၶူးလူင်ႁဝ်းၼႆ မၼ်းၸဝ်ႈ ႁႂ်ႈလုၵ်ႈႁဵၼ်း ၶဝ်ႁဵတ်းမႃး conner note ႁမ်ႉပႃႈ ၼမ်ယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်လၢႆးၸဝ်ႈၶူးလူင်ႁဝ်းဝႃႈၼႆႉ တႃႇတေမေႃလူလိၵ်ႈၼႆႉ တေလႆႈမေႃႁဵတ်း conner Note ႁင်းၵူၺ်းၼႆယဝ်ႉ။ ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ conner noate ၼႆႉ ပွင်ႇဝႃႈ ႁဝ်းတေလႆႈ လူသေ ႁဝ်းပွင်ႇၸႂ်ၸိူင်ႉ ႁိုဝ်ၵေႃႈ ၶိုၼ်းတင်ႈၶေႃႈထၢမ်လႄႈ တွပ်ႇၶေႃႈထၢမ်ႁင်းၵူၺ်း ၸွမ်းၼင်ႇႁဝ်းပွင်ႇၸႂ် တီႈပပ်ႉလိၵ်ႈ ဢၼ်ႁဝ်းလူ မႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သင်မေႃလွၵ်းလၢႆးလူလိၵ်ႈဢၼ်ၼႆ တေငၢႆႈထူမ်ၸႂ်လႄႈ လူတ်ႉယွမ်းၸႂ်ႉ တိုဝ်းၶၢဝ်းယၢမ်းၼမ်ꧦ တႃႇလူလိၵ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 
 ၵွပ်ႈဝႃႈတီႈၸၼ်ႉၸွမ်တိုၼ်း ပၵ်းၸႂ်လွင်ႈၵၢၼ်လူလိၵ်ႈ လႄႈ ၵၢၼ်တႅမ်ႈလိၵ်ႈ focus on reading and wirting ၼႆယဝ်ႉ။ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉသေ ၸဝ်ႈၶူးလူင် ႁဝ်းသွၼ်ပၼ် ၸိူဝ်းႁဝ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်း တီႈၼႂ်းႁွင်ႈႁဵၼ်းတႃႇသေႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈႁဝ်းꩮႆႈ ႁဵတ်းconner Note ၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈတေလႆႈၼႄၵမ်းၵေႃႉꧦ တီႈၼိူဝ် projcetor သေ ၸွႆႈၵၼ်တူၺ်းၸွမ်းၵၼ် လိူဝ်ၼၼ်ႉဢၼ်ၵူၼ်းတၢင်ႇၵေႃႉ တႅမ်ႈမႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ႁဝ်းတေလႆႈပၼ် comments ၵၼ်ၵူႈၵေႃႉ၊ တီႈၼႂ်းလွင်ႈပၼ် commnets ၼၼ်ႉ ႁဝ်းတေလႆႈ တူၺ်းလွင်ႈၶဝ်ၶတ်းၸႂ်သႂ်ႇႁႅင်း သေႁဵတ်းမႃး၊ ႁဝ်းတေလႆႈဝႆႉၸႂ်ႁူမ်ၸူမ်းၸွမ်းလွင်ႈၶတ်းၸႂ်ၶဝ် လႄႈ မုတိတႃႇၸွမ်းၶဝ် တီႈဢေႇသုတ်း ပွၵ်ႈသွင်ဢၼ် သွင်ၶေႃႈဢွၼ်တၢင်း ၸင်ႇၵႆႈတူၺ်းလွင်ႈယွမ်းၶဝ်လႄႈပၼ် comments လၢတ်ႈၼႄၶဝ် ၸိူင်ႉၼၼ်ႉယူႇ။ ၵွပ်ႈဝႃႈလုၵ်ႈႁဵၼ်းၵူႈၵေႃႉ တိုၼ်းတေလႆႈႁဵတ်းၼၼ်ယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၼႆႉ ပွင်ႇဝႃႈၸဝ်ႈၶူးလူင်ႁဝ်း ၽိုၵ်းသွၼ်ပၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်း တႃႇတေမေႃတူၺ်းဝူၼ်ႉလွင်ႈလီ၊ ႁၼ်လွင်ႈလီ positive thinking, positive emotions ၼိူဝ်ပိူၼ်ႈဢွၼ်တၢင်းၼႆယဝ်ႉ။ မၢင်ပွၵ်ႈၸဝ်ႈၶူးလူင်ႁဝ်းဝႃႈတီႈႁွင်ႈႁဵၼ်းဝႃႈ မိူဝ်ႈၼႆႉ လႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း ပၢႆးဝူၼ်ႉ တီႈသူၼမ်ၵျ၊ ယဝ်ႉလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ ပၢႆးပၺ်ၺႃႇၸၼ်ႉသုင်ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ၶူးသွၼ်ၶဝ်ဢမ်ႇ ပၼ်ၶေႃႈတွပ်ႇ ဢၼ်မႅၼ်ႈတီႈလုၵ်ႈႁဵၼ်းၶဝ် ၶဝ်ၵူၺ်းတေထၢမ်ပၼ် ၶေႃႈထၢမ်ဢၼ် ၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉၵူၺ်းၼႆယူႇ၊၊ ၵွပ်ႈဝႃႈ ၵၢၼ်ထၢမ်ၶေႃႈ ထၢမ်ၼႆႉ ယၢပ်ႇလိူဝ်သေ ၵၢၼ်တွပ်ႇၶေႃႈထၢမ်ၼႆယဝ်ႉ။ သင်ၸိူင်ႉဝႃႈ ႁဝ်းထၢမ်ၶေႃႈထၢမ်ၽိတ်းၵေႃႈ တေၸၢင်ႈလႆႈၶိုၼ်းၶေႃႈတွပ်ႇဢၼ်ၽိတ်းၸိူင်ႉၼၼ်ၼႆယဝ်ႉ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၶူးလူင်ႁဝ်းယင်းလၢတ်ႈဝႃႈ ပေႃးပဵၼ်ၶူးၼိုင်ႈၵေႃႉ တေလႆႈၶတ်းၸႂ်ၽိုၵ်း ပၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းႁဝ်း ႁႂ်ႈၵတ်ႉ ၶႅၼ်ႇႁႂ်ႈသေၶူးၼႆယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ လၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းလုၵ်ႈၵေႃႉ တိုၼ်းမီးသုၼ်ႇတႃႇပဵၼ်ထိ ၼိုင်ႈ champion ႁင်းၽႂ်မၼ်းၼႆယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈၸွမ်းၼင်ႇသၽႃႇဝ ၵူၼ်းႁဝ်းပေႃးၵိုင်ႉၵၢင်ႉၵႂႃႇလၢတ်ႈ တင်းၽိတ်းၶဝ်ဢွၼ်ၼႆ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇၼႆႉ 99 ၼႆႉ တိုၼ်းဢမ်ႇသူႈယွမ်းႁပ်ႉ လွင်ႈႁၼ်ထိုင်ၵၼ် သင်ဢဝ်ၼမ်ႉ ၸႂ်ၸၼ်ႉသုင်မုတိတႃႇသေ ပူၼ်ႉမေးၵၼ်ၼႆ ႁမ်ႉၼမ်ၵေႃႈ တေယွမ်းႁပ်ႉၵၼ် ႁၼ်ထိုင်ၸိူင်ႉၼႆယူႇ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ တီႈၼႂ်းႁဵၼ်း ၸဝ်ႈၶူးလူင်ႁဝ်း ပူင်ပၼ် လိၵ်ႈလိၵ်ႈပၢႆးႁူႉ လႄႈ လိၵ်ႈလၢႆးသေဢမ်ႇၵႃး ႁူမ်ႈပႃးသွၼ်ပၼ်ထႅင်ႈတင်းၼမ်ၼႆယဝ်ႉ။ 
ၶေႃႈလူပ်းလင်.
ၵၢၼ်ႁဵၼ်းႁူႉ တၢမ်ႈတီႈၸဝ်ႈၶူးလူင်ႁဝ်း လႄႈ ၵၢၼ်တူဝ်ထူပ်းတီႈၸၼ်ႉၸွမ်ပုတ်ႉထ ဢၼ်တႅမ်ႈ တၢင်ႇၼႄမႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၼမ်ၵေႃႈ ဢႄႇ ဝူၼ်ႉဝႃႈတေပဵၼ်ၽွၼ်းလီယူႇၼႆယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈဝႃႈၵၢၼ်ႁဵၼ်းႁူႉၼၼ်ႉ ပေႃးမေႃဢဝ်မႃးၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းၸၢတ်ႈပၢၼ်ၵမ်းသိုဝ်ႈၵွၼ်ႇ ၸင်ႇတေမီးၼမ်ႉတွၼ်း ၽွၼ်းလီတွၼ်ႈတႃႇ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေဢမ်ႇၵႃး ႁူမ်ႈပႃးပဵၼ်တူင်ႇဝူင်းတူဝ်ၵဝ်ႇၼႆယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇပေႃးႁူႉ လၢႆꧦၵူၺ်းဢမ်ႇပႆႇတဵမ် ထူၼ်ႈလီ မိူဝ်ႈလႂ်ဢဝ်မႃးတိုဝ်းၵမ် ႁႂ်ႈပေႃးပဵၼ်တၢင်းယၢမ်ႈလီၵႂႃႇၵွၼ်ႇ ၸင်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈယဝ်ႉ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၵၢၼ်လူလိၵ်ႈ လွင်ႈတူဝ်ထူပ်းပိူၼ်ႈတၢင်ႇ ၵေႃႉၼၼ်ၵေႃႈ ၸၢင်ႈတေပဵၼ်ႁႅင်းဢီးသူၼ်း ႁႂ်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇ မီးႁႅင်းၸႂ်မႃး တႃႇတေႃႇသူႈလေႃးၵထမ်ႇ လႄႈ ယုၵ်ႉမုၼ်းတူဝ်ၵဝ်ႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးလၢတ်ႈသိုဝ်ႈꧦၵေႃႈၼႆ ၵၢၼ်တူဝ်ထူပ်းၽူႈယိုင်ႈယႂ်ႇၶဝ် ဢၼ်ၶဝ် လၢတ်ႈမႃးလႄႈသင် တႅမ်ႈၼႄၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႄႈသင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းၸၢင်ႈ ဢဝ်မႃးၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ ႁႂ်ႈပဵၼ်တၢင်းႁူႉမႂ်ႇꧦတွၼ်ႈတႃႇၽဝႁဝ်းၼႆယဝ်ႉ။