Viber
Viber ၼႆႉ ပဵၼ် သွပ်ႉၾ်ဝႄးရ် ဢႅပ်ႇပလီႇၵေးသျိၼ်း ဢၼ်သူင်ႇမႅၵ်ႉသဵၵ်ႉၶျ် လႄႈ cross-platform voice over IP (VoIP) ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ Viber ၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ ၶွမ်ႇပၼီႇ ရၶုထႅၼ်း (Rakuten) သေ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇယဝ်ႉ။ ၾရီးဝႄးရ် ဢၼ်ၼႆႉ ၸၢင်ႈၸႂ်ႉလႆႈတီႈ ဢႅၼ်းတရၢႆႉ၊ iOS, Linux, macOS လႄႈ ဝိၼ်းတူဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇၸႂ်ႉလႆႈ Viber ၼႆႉ လႆႈဢဝ် မၢႆၾူင်းမူဝ်ႇပၢႆးသေၵေႃႈ တၢင်ႇမၢႆၽၢင်ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ တီႈ ပလႅတ်ႉၾွင်း Desktop ၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇလူဝ်ႇ လွင်ႈၵွင်ႉသိုပ်ႇမူဝ်ႇပၢႆးသေၵေႃႈ ၸၢင်ႈဢဝ်ၸႂ်ႉလႆႈယူႇ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး Viber ၼႆႉ မၼ်းၵမ်ႉထႅမ်ဝႆႉပၼ် ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ Viber Out ဢၼ်ပဵၼ် ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈႁွင်ႉ ၾူင်းမူဝ်ႇပၢႆး လႄႈ ၾူင်းသၢႆ ဢၼ်လႆႈပၼ်ၵႃႈပၼ်ႁူဝ်သေ ဢၼ်ၸၢင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇလႆႈ ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 2018 ၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ဢၼ်တၢင်ႇမၢႆၽၢင်တီႈ သၢႆၼႅတ်ႇ Viber ၼႆႉ မီးၵႂႃႇ ႁဵင်လၢၼ်ႉပၢႆယဝ်ႉ။
သွပ်ႉၾ်ဝႄးရ် ၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ Viber Media ဢၼ်ပၵ်းတီႈ ဢိတ်ႇသရေး ၼၼ်ႉ လႆႈတႅမ်ႈဢွၵ်ႇ မိူဝ်ႈ ပီ 2010 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး ပီ 2014 လုၵ်ႉတီႈ Rakuten လႆႈသိုဝ်ႉဢွဝ်ယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် ပီ 2017 သေ ၸိုဝ်ႈမၼ်းၵေႃႈ ပဵၼ်မႃး Rakuten Viber ၼႆယဝ်ႉ။ Viber ၼႆႉ ပၵ်းဝႆႉတီႈ လၢၵ်ႈၸိမ်ႇပၢၵ်ႈယဝ်ႉ။ လုမ်း Viber ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ လၼ်ႇတၼ်ႇ၊ မၼီႇလႃႇ၊ မွတ်ႉသၵူဝ်ႇ၊ ပႄးရိတ်ႉသ်၊ သၼ်ၾရၼ်ႇသိတ်ႇသ်ၵူဝ်ႇ, သူဝ်ႇၾီႇယႃႇ, တႄးလ် ဢဝိပ်ႇ လႄႈ တူဝ်ႇၵျူဝ်ႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပိုၼ်း ၶွမ်ႇပၼီႇ.
Viber Media ၼႆႉ ၵေႃႉပဵၼ် Talmon Marco, Igor Magazinnik ၶဝ် လႆႈတႄႇတင်ႈ တီႈ တႄးလ် ဢဝိပ်ႇ၊ တီႈ မိူင်းဢိတ်ႇသရေး မိူဝ်ႈပီ 2010 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်သွင်ၵေႃႉၼႆႉ လႆႈမိုတ်ႈၵိုဝ်းပဵၼ်ဢူၺ်းၵေႃႉၵၼ်မႃးတီႈ တပ်ႉသိုၵ်းၵႅတ်ႇၵင်ႈဢိတ်ႇသရေးသေ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ၽၢႆႇၵဵဝ်ႇၵပ်းၶေႃႈမုၼ်းယဝ်ႉ။ ၶဝ်သွင်ၵေႃႉၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းတႄႇတင်ႈ P2P Media လႄႈ iMesh ဢၼ်ပဵၼ် Client ဢၼ်ၸႅၵ်ႇၽႄၾၢႆႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶွမ်ႇပၼီႇၼႆႉ တီႈ မိူင်းဢိတ်ႇသရေးၵေႃႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၵႃႈၸၢင်ႈၶၼ်ထုၵ်ႇလႄႈ လႆႈပၵ်းဝႆႉပႃး တီႈ မိူင်းပႄႇလႃႇရုတ်ႈ ၼၼ်ႉယူႇ။ တၢင်ႇမၢႆၽၢင်ဝႆႉတီႈ သၢႆႉပရႅတ်ႈ ယဝ်ႉ။ Marco ၼႆႉ လႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈပၼ် Viber တွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈႁွင်ႉၾူင်း၊ လွင်ႈၶူၼ်းၽဵင်ႇ (Synchronization) ပၼ် သဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈၵပ်းသိုပ်ႇ (Contacts) ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၽူႈတေၸႂ်ႉ Viber ၼႆႉ လူဝ်ႇလႆႈဢဝ် မၢႆၾူင်းသႄးလ်သေ ႁဵတ်းပဵၼ် ဢၢႆႇတီႇ (ID) ယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈငိုၼ်းတွင်း.
မိူဝ်ႈပီထူၼ်ႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉ Viber ၼႆႉ ပႆႇၸၢင်ႈဢဝ်လႆႈ ငိုၼ်းၼမ်ႉမျၢတ်ႉၼမ်ႉတွၼ်းသင်။ ပီ 2013 မႃး ၶဝ်ႈလႆႈတႄႇ Viber Out ဢၼ်ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၶဝ် လႆႈပၼ်ၵႃႈမၼ်းၼၼ်ႉ လႄႈ တင်း သတူဝ်းသတိၵ်ႉၵႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ငဝ်ႈတႄႇၶွမ်ႇပၼီႇၼႆႉ လႆႈတႄႇတင်ႈတင်း ၵူၼ်းၽင်တိုၼ်းလၢင်းတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ Marco လၢတ်ႈဝႃႈတႄႉ ၽူႈၸိူဝ်းၽင်တိုၼ်းလၢင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ် "ၵူၼ်းမူင်ႉႁေႃႁိူၼ်း လႄႈ ဢူၺ်းၵေႃႉ" ၼႆယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၽင်တိုၼ်းလၢင်းတီႈ ၶွမ်ႇပၼီႇ တေႃႇလႃႇ 20 မီႇလီႇယႅၼ်ႇယဝ်ႉ။ ထိုင် ပီ 2013၊ လိူၼ်မေႇ ၼၼ်ႉ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်တီႈ ၶွမ်ႇပၼီႇၼႆႉ မီး 120 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပီ 2013၊ လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် တပ်ႉသိုၵ်းၾႆးၾႃႉသီးရီးယႃး (Syrian Electronic Army) ၼၼ်ႉ လႆႈယႃႉပိူင် Viber မႃးယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇ Viber ၶဝ်လၢတ်ႈတႄႉ ၶဝ် ဢမ်ႇဢဝ်လႆႈ ၶေႃႈမုၼ်း ၸိူဝ်းၸၢင်ႈတိူဝ်ႉၶိူၵ်ႈငၢႆႈ ႁင်း ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၶဝ် ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
လွင်ႈလႆႈငိုၼ်းၶဝ်ႈ.
ပီ 2014 ၊ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇၼၼ်ႉ Viber Media ၼႆ ငိုၼ်းၶဝ်ႈ မီး တေႃႇလႃႇ 900 မီႇလီႇယႅၼ်ႇယဝ်ႉ။
ပီ 2017 ၼၼ်ႉ လႆႈလၢႆႈၸိုဝ်ႈ Viber လုၵ်ႉဢဝ် Viber Media ၸူး Rakuten Viber ၼႆသေ လႆႈသိုပ်ႇမိုတ်ႈ လူဝ်ႇၵူဝ်ႇဢၼ်မႂ်ႇ ဢၼ်ပႃးမိၵ်ႈမၢႆတူဝ်လိၵ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပီ 2017 ၼၼ်ႉ Viber ၼႆႉ လႆႈပဵၼ်ဢူၺ်းလီပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် တင်း ၸုမ်းၵလၢပ်ႉမၢၵ်ႇၼင် ပႃႇၸီႇလူဝ်းၼႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပုၼ်ႈၽႄလွၵ်းၵၢတ်ႇ.
ပီ 2016 ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းတၢင်ႇမၢႆၽၢင်ၸႂ်ႉ Viber ၼႆႉ မီးမႃး 800 မီႇလီႇယႅၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈသၢႆမၢႆသေ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်တူင်ႉၼိုင်ၶဝ်ႈၸႂ်ႉ Viber ၼႆႉ ၼႂ်း ပီ 2019၊ ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ ၼၼ်ႉ မီးယူႇ 260 မီႇလီႇယႅၼ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။ Viber ၼႆႉ ၵူၼ်းႁူႉၸၵ်းၼမ် လိုဝ်းလင်တီႈ ယူးရူပ်ႉပွတ်းဢွၵ်ႇ၊ ရတ်ႈသျႃး၊ ပွတ်းၵၢင်ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ လႄႈ တီႈဢႃႇသီႇယႅၼ်ႇ ၵမ်ႈၽွင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တီႈမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ လွၵ်းၵၢတ်ႇ ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 2014၊ တီႇသႅမ်ႇပႃႇ ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းတၢင်ႇမၢႆၽၢင် ၸႂ်ႉ Viber ၼႆႉ မီးယူႇ 33 မီႇလီႇယႅၼ်ႇသေ ပဵၼ်မႃး သွပ်ႉၾ်ဝႄးရ် ဢၼ်သူင်ႇလိၵ်ႈ ဢၼ်ၵူၼ်းၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ် ထူၼ်ႈႁႃႈ တီႈ မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽွင်းၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ ၵူၼ်းၸႂ်ႉတိုဝ်း တီႈမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၵေႃႈ မီးမႃး 30 မီႇလီႇယႅၼ်ႇယဝ်ႉ။ တီႈရတ်ႈသျႃးၼႆႉ မီး 28 မီႇလီႇယႅၼ်ႇ၊ တီႈပရႃႇၸီးၼႆႉ မီး 18 မီႇလီႇယႅၼ်ႇယဝ်ႉ။ Viber ၼႆႉ ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်တီႈ ပွတ်းဢွၵ်ႇယူးရူပ်ႉယဝ်ႉ။ ပီ 2016 ၼၼ်ႉ တီႈ Belarus, Moldovaand Ukraine ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ် သွပ်ႉၾ်ဝႄးရ် ဢၼ်လူတ်ႇလူင်းၼမ်သေပိူၼ်ႈ တႃႇဢႅၼ်းတရၢႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈ ဢီႇရၢၵ်ႈ၊ လိပ်ႉပျႃး၊ ၼီႇပေႃး ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈ 2018 ၼၼ်ႉ Viber ၼႆႉ ၶဝ်ႈၸူးလႆႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ဢွင်ႈတီႈ CIS လႄႈ CIEE ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 70 ပၢႆသေ တီႈ ဢႃႇမႄႇရိၵႁွင်ႇတႄႉ မီး ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 15 ၵူၺ်း။
လွၵ်းၵၢတ်ႇ တီး မိူင်းရတ်ႈသျႃး.
ၼႂ်းၵႃႈ ဢႅပ်ႇပလီႇၵေးသျိၼ်းတူင်ႇဝိူင်းၵူၼ်း ႁႃႈဢၼ် ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် တီႈမိူင်းရတ်ႈသျႃးၼၼ်ႉ Viber ၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 2016 ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၸႂ်ႉ Viber တီႈ ရတ်ႈသျႃးၼႆႉ မီးမႃး 50 မီႇလီႇယႅၼ်ႇသေ လႆႈၶၢမ်ႈပူၼ်ႉ Whatsapp မႃးယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇတီႈ ဝဵင်းလူင် မွတ်ႉသၵူဝ်ႇ လႄႈ သဵင်ႇပီႇတႃႇပၢတ်ႉ ၼၼ်ႉၵေႃႈ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း Viber ၼႆႉ ယႂ်ႇၵႂၢင်ႈမႃးယဝ်ႉ။ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း Viber ၼႂ်းပီ 2016 ၼႆႉ ၶိုၼ်ႈသုင်မႃးသွင်ပုၼ် သေ ပီ 2015 ယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၸႂ်ႉၼႆႉ ၶိုၼ်ႈမႃးထိုင် 66 မီႇလီႇယႅၼ်ႇယဝ်ႉ။ ပီ 2018 ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၸႂ်ႉတိုဝ်း Viber တီႈမိူင်းရတ်ႈသျႃးၼႆႉ မီးမႃးထိုင် 100 မီႇလီႇယႅၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၶေႃႈသပ်းလႅင်း ဢၼ်ၼိုင်ႈ မိူဝ်ႈပီ 2017 ၼၼ်ႉ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ပိူင်သူင်လိၵ်ႈ တီႈရတ်ႈသျႃးၼႆႉ လွင်ႈဢၼ်ၶဝ်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း Viber ဢမ်ႇၼၼ် Whatsapp ၼၼ်ႉ ၶဝ်တိူဝ်းလႆႈၸႂ်လိူဝ်သေ ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈတၢင်ႇဢၼ် ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ တီႈမိူင်းရတ်ႈသျႃးၼႆႉ မီးဝႆႉၶပ်ႉမၢႆ တႃႇဢဝ် Viber သေ ၸၢႆႇငိုၼ်း ၽွင်းသိုဝ်ႉ ၶူဝ်းၶွင် လႄႈ ၽွင်းသိုဝ် ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ ၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။
ယူႇၶရဵၼ်း.
ၼႂ်းပီ 2020 ၼၼ်ႉ Viber Messenger ၼႆႉ ပဵၼ် IM ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်သေပိူၼ်ႈ တီႈ ယူႇၶရဵၼ်း၊ မၼ်းလႆႈထုၵ်ႇ ဢူၼ်းသႂ်ႇဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၽူင်းသမၢတ်ႉ ၵူၼ်းယူႇၶရဵၼ်း တႃႇ 97 % ယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈ တီႇသႅမ်ႇပႃႇ 2021 ၼၼ်ႉ Viber ၼႆႉ လႆႈပဵၼ် ဢႅပ်ႉမႅတ်ႉသဵတ်ႉသေ ဢၼ်ၽႄလွၵ်းၵၢတ်ႇၼႆႉ မီး 97.7%။ ၼၼ်ႉပဵၼ် 20% ဢၼ်ပဵၼ် ၶွင် ၶွမ်ႇပၼီႇတင်းသဵင်ႈ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ယူႇၶရဵၼ်းသေ သူင်ႇမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်း ပီ 2021 ၼၼ်ႉ ဢၼ်ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း သူင်ႇ မႅတ်ႉသဵတ်ႉ ၼႆႉ မီးၵႂႃႇ 97.5 ပီႇလီႇယႅၼ်ႇယဝ်ႉ။
ယူးရူပ်ႉပွတ်းဢွၵ်ႇတွၼ်ႈၵၢင်.
ပူႇၵႃႇရီႇယႃႇ.
လွၵ်ႇၵၢတ်ႇ ဝၢႆႇပႃႇ တီႈ ပူႇၵႃႇရီႇယႃႇ ၼႆႉ ၶိုၼ်ႈသုင်မႃးယူႇ ၶိူဝ်းၶိူဝ်းယႂ်းယႂ်း။ မိူဝ်ႈပီ 2021 ၼႆႉ ႁွတ်ႈၽႅဝ် မႃး 90%။ ၼႂ်းပီ 2021 ႁူဝ်ၼပ်ႉ လွင်ႈၵပ်းၽူင်း လႄႈ လွင်ႈသူင် မႅတ်ႉသ်သဵတ်ႉ တီႈ ပူႇၵႃႇရီႇယႃႇၼႆႉ မီး 11% သေ လွင်ႈၵပ်းၽူင်း 530 မီႇလီႇယႅၼ်ႇၵမ်း လႄႈ ၼႂ်းၼိုင်ႈၸႅၵ်ႉၵၢၼ်ႉၼႆႉ မၼ်းႁွတ်ႈၸမ်ထိုင် မႅတ်ႉသ်သဵတ်ႉ 500 ၵမ်း၊ ၼၼ်ႉမၼ်းပဵၼ် ၶေႃႈမုၼ်း ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ၶွမ်ႇပၼီႇၶဝ် ၼႄဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵရိတ်ႈ.
ၸွမ်းၼင်ႇ မိူဝ်ႈပီ 2021 သုတ်းၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း 90% တီႈၵရိတ်ႈၼႆႉ မီး ဝၢႆႇပႃႇ တီႈၼႂ်း ၽူင်းၶဝ်၊ လႆႈပဵၼ် ဢႅပ်ႉသူင်ႇ မႅတ်ႉသ်သဵတ်ႉ ယွတ်ႈၸွမ် တီႈၼႂ်း မိူင်း လွင်ႈႁွင်ႉၽူင်းၵေႃႈ ႁွတ်ႈထိုင် 1 ပီႇလီႇယႅၼ်ႇ ၵမ်း။