Mrsailiek/shan-dataset huggingface dataset:
ဝဵင်းၶမွင်းသဵၵ်ႉ
ဝဵင်းၶမွင်းသဵၵ်ႉ (ခမောင်းဆိပ်မြို့ ; Khamaungseik) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမွင်ႇတေႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမွင်ႇတေႃး၊ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ လိၵ်ႈၶေႃႈပုင် ထၢၼ်ႈၽွင်းလူင်ၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်း မၢႆ 299/2016 ဢၼ်ပိုၼ်ဢွၵ်ႈ မိူဝ်ႈ ပီ 2016 လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 2 ဝၼ်းၼၼ်ႉသေ ဢဝ်တင်း ဝၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မူႇဝၢၼ်ႈၶမွင်းသဵၵ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ဝၢၼ်ႈၶမွင်းသဵၵ်ႉဢွၵ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈၶမွင်းသဵၵ်ႉတူၵ်း၊ ဝၢၼ်ႈဢၸၢၼ်ႇၵျေႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈယႄးပွၵ်ႉၵျႃႇ လႄႈ ဝၢၼ်ႈတႅင်းပိင်ႇၵႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ႁဵတ်းပွၵ်ႉ ပွၵ်ႉႁႃႈပွၵ်ႉၼိူဝ်ဝဵင်းသေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းပဵၼ် ဝဵင်းၶမွင်းသဵၵ်ႉမႃးယဝ်ႉ။
တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်.
တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ဢေႇရိယႃႇ ဝဵင်းၶမွင်းသဵၵ်ႉၼႆႉ မီး ယဝ်ႉ။
ဝဵင်းငပလီႇ
ဝဵင်းငပလီႇ (ဝဵင်းငပလီႇ ; Ngapali) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းတၢၼ်ႇတွႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတၢၼ်ႇတွႆး၊ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပွၵ်ႉတီႈၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ပွၵ်ႉၵေႃႉ၊ ပွၵ်ႉၸီးၽျူႇၵူင်း၊ ပွၵ်ႉလိၼ်းတႃႇ၊ ပွၵ်ႉၵျဵၵ်ႉတေႃး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ဝဵင်းတွင်ႇပျူဝ်ႇလႅတ်ႉဝႄး
ဝဵင်းတွင်ႇပျူဝ်ႇလႅတ်ႉဝႄး (တောင်ပြိုလက်ဝဲမြို့ ; Taungpyoletwea) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမွင်ႇတေႃး ဢၼ်မီး ပွတ်းႁွင်ႇ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီး ၽၢႆႇတူၵ်းသုတ်းသုတ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
သၢႆပိုၼ်း.
ၸွမ်းလူၺ်ႈ လိၵ်ႈၶေႃႈပူင် ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်း ဢၼ်ပိုၼ်ဢွၵ်ႇ မိူဝ်ႈ ပီ 2013 လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 20 ဝၼ်းၼၼ်ႉသေ လုၵ်ႉတီႈ ဝၢၼ်ႈတွင်ႇပျူဝ်ႇလႅတ်ႉဝႄးသေ ဢဝ်တင်း ဝၢၼ်ႈတေးပႅင်ႇၺႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈသိၼ်ႇမၵႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈယႃႇမျူဝ်းၵႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈၽူၺ်း လႄႈ ဝၢၼ်ႈႁွင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉႁူမ်ႈပဵၼ် ပွၵ်ႉၼိူဝ်ဝဵင်း 5 ပွၵ်ႉလႄႈသင်၊ ဢွိၵ်ႇပႃး တွင်ႇပျူဝ်ႇလႅတ်ႉဝႄး၊ တွင်ႇပျူဝ်ႇလႅတ်ႉယႃႇ၊ မီးတႅၵ်ႉ၊ ၵွၼ်းတီးပိၼ်ႇ၊ တႄးၶျွင်း၊ လဵၵ်ႉယႃႉ၊ ၵျွၵ်ႉၶျွင်း၊ ၵျုၼ်းပွၵ်ႉပျုၸု၊ ၵျွၼ်းပွၵ်ႉသိၼ်ႇဢူဝ်း၊ ၸီးပိၼ်ႇၶျွင်း၊ မူႇဝၢၼ်ႈယေႇတႂိၼ်းပျိၼ်ႇ 10 မူႇဝၢၼ်ႈ ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းပဵၼ် ၸႄႈဝဵင်းၽႄတွင်ႇပျူဝ်ႇလႅတ်ႉဝႄးမႃးယဝ်ႉ။ တီႈပၢင်ၵုမ်ႇ ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်ၸတ်းႁဵၸတ်းမိူဝ်ႈ ပီ 2013၊ ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ 14 ၼၼ်ႉ လႆႈယႃႉမွတ်ႇပႅတ်ႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းၸႄႈဝဵင်းၽႄသေ ၶိုၼ်းမႄးၽွတ်ႈႁႅၼ်းပဵၼ် ဝဵင်းမႃးယဝ်ႉ။
ဝဵင်းမျိၼ်းလုတ်ႉ
ဝဵင်းမျိၼ်းလုတ်ႉ (မြင်းလွှတ်မြို့ ; Myinlut) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမွင်ႇတေႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမွင်ႇတေႃး၊ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ ပီ 2016၊ လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 2 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်ဝၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမွင်ႇတေႃး ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵျိၼ်းတေႃး၊ ၽူၺ်ႇယႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇၵၢၼ်းၼႃး၊ မျေႃးၶျွင်း၊ မျိၼ်းလုတ်ႉ(ဢွၵ်ႇ)၊ မျိၼ်းလုတ်ႉ (ၵၢင်)၊ မျိၼ်းလုတ်ႉ (ၸၢၼ်း)၊ မျိၼ်းလုတ်ႉ (တူၵ်း)၊ မျိၼ်းလုတ်ႉဝၢၼ်ႈမႂ်ႇ၊ သျီးတႃး လႄႈ ၸူင်ႇၵလႃး (ၸူင်ႇၵရ) ၸိူဝ်းၼႆႉႁူမ်ႈၵၼ် ပဵၼ် ပွၵ်ႉၼိူဝ်ဝဵင်း 8 ပွၵ်ႉသေ ၽွတ်ႈႁဵၼ်းပဵၼ် ဝဵင်းမျိၼ်းလုတ်ႉမႃးယဝ်ႉ။
တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်.
တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ဢေႇရိယႃႇ ဝဵင်းမျိၼ်းလုတ်ႉၼႆႉ မီး ယဝ်ႉ။
ၸႄႈဝဵင်းမိၼ်းပူး၊ ၸၵု
ၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း ၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်း (25) ၸႄႈဝဵင်းသေ ၼႂ်းၵႃႈၼၼ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇ ဝဵင်းမိၼ်းပူး လႄႈ ဝဵင်းၸၵု သွင်ဝဵင်းၼႆႉ ၵူၺ်း မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ လုမ်းၸႄႈဝဵင်းဢၼ်လဵဝ်လႄႈ ၸိုဝ်ႈၸႄႈဝဵင်းၵေႃႈ ၸူးႁွင်ႉဝႃႈ ၸႄႈဝဵင်းမိၼ်းပူး (ၸၵု) ၼႆယဝ်ႉ။ ဝဵင်းမိၼ်းပူး လႄႈ ဝဵင်းၸၵုၼႆႉ တၢင်းၵႆ မီးမွၵ်ႈ (10) ၼႆႉၵူၺ်း။
ၸႄႈဝဵင်းမိၼ်းပူးၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်မီး သူၺ်ႇၸႅတ်ႉတေႃႇ ဢၼ်တႄႇ လိူၼ်သၢမ်မူၼ်း တေႃႇ ၶၢဝ်း သၢင်းၵျၢၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဝဵင်းၸိူဝ်းၶဝ်ႈပႃး.
 - ဝဵင်းမိၼ်းပူး
 - ဝဵင်းၸၵု
ဝဵင်းမိၼ်းပူး
ဝဵင်းမိၼ်းပူး (မင်းဘူးမြို့ ; Minbu) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိၼ်းပူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူး၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းမိၼ်းပူးၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၽင်ႇၽၢႆႇတူၵ်း ၼမ်ႉၵဵဝ်သေ ဝဵင်းမၵူၺ်း ၼႆႉၸမ်ႉ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် ၽင်ႇၸၼ်း မိၼ်းပူး လႄႈ တႃးလွႆႇၶူၵ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တေႃႇထိုင် ပၢၼ်ၵုင်းပွင်ႇၼၼ်ႉ တေလႅပ်ႈပဵၼ်မႃး ဝၢၼ်ႈလူင်ဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ 
လၢႆးႁွင်ႉ.
 - မင်ႇၵလႃႇပူႇရ ႁွင်ႉ မိၼ်းပူးၼႆႉ ယွၼ်ႉပဵၼ်တီႈ ၼမ်ႉမၢၼ်း လႄႈ ၼမ်ႉၵဵဝ် မႃးႁူမ်ႈ မႃးပူးၵၼ်လႄႈ ၸူးႁွင်ႉဝႃႈ မၢၼ်းပူး ၼႆသေ ပဵၼ်မႃး မိၼ်းပူးၼႆယဝ်ႉ။
 - ၸူးဢိင်ဢဝ် လွင်ႈဝႃႈပဵၼ်တီႈ မူဝ်းၺိၼ်းမိၼ်းတယႃး လႄႈ သျိၼ်ႇပူဝ်ႉမႄႇ မႃးႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်သေ ၸူးပဵၼ်မႃးဝႃႈ မိၼ်းပူးၼႆယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈ ၸိူဝ်းလိုဝ်းလင်.
 - လွႆၼၵႃးၽူတ်ႉ
 - ၽြႃးသျိၼ်ႇပိၼ်ႇၸႅတ်ႉၵဵင်ႇတႄး
ၸႄႈဝဵင်းပႂိၼ်ႉၽျူႇ
ၸႄႈဝဵင်းပႂိၼ်ႉၽျူႇ (ပွင့်ဖြူမြို့နယ် ; Pwintbyu Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူး၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းပႂိၼ်ႉၽျူႇယဝ်ႉ။
ဝဵင်းပႂိၼ်ႉၽျူႇ
ဝဵင်းပႂိၼ်ႉၽျူႇ (ပွင့်ဖြူမြို့ ; Pwintbyu) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းပႂိၼ်ႉၽျူႇ၊ ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူး၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉ တီႈၼိူဝ် ၽင်ႇၽၢႆႇခြၾ ၼမ်ႉမူင်းယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် တၢင်းလူတ်ႉၵႃး မိၼ်းပူး - ၵုၼ်သိၼ်ႇၽျူႇသေ မီးၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝဵင်းမိၼ်းပူး ယၢၼ် (24)လၵ်းယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ဝဵင်းၼႆႉ ၼႃႈဢွၵ်ႇၼႃႈတူၵ်း (4) ၽႃႇလူင်ႇ၊ ၼႃႈႁွင်ႇၼႃႈၸၢၼ်း မီးမွၵ်ႈ (3) ၽႃႇလူင်ႇၼႆႉယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈၸႄႈဝဵင်းပႂိၼ်ႉၽျူႇ မိူဝ်ႈ ပီ 1956 ၼၼ်ႉ လႆႈလၢမ်းဝႆႉ မီးယူႇ 93134 ၵေႃႉသေ ၵမ်ႉၼမ် ပဵၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်း မၢၼ်ႈၸၢဝ်းပုတ်ႉထၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ငၢၼ်းပိူင်လူင်တႄႉ ပဵၼ် ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈသေ ဢဝ်ႁွင်ႈတေႃႉဢဝ်ၼမ်ႉတီႈ ၼမ်ႉမူင်းသေၵေႃႈ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈယဝ်ႉ။ ဢဝ်ၼမ်ႉသႂၢင်းသႂ်ႇပၼ် ဢေႇၵၼႃး (8,300) ၼႆႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈၼႃး ဢၼ်ဢဝ်ၼမ်ႉၽၢႆၼၼ်ႉသေ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ႈၵမ်ႉၼမ်ယဝ်ႉ။ တီႈဢၼ်ဢမ်ႇလႆႈၼမ်ႉၼၼ်ႉ ႁဵတ်းပဵၼ်ႁႆႈသေၵေႃႈ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ငႃး၊ ထူဝ်ႇ၊ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ၊ မႆယႃႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈဢၼ်လႆႈႁွင်ႉဝႃႈ ပႂိၼ်ႉၽျူႇဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ဢွင်ႈတီႈဝဵင်းၼႆႉ ဢဝ် ဝၢၼ်ႈဢၼ်ပဵၼ်သၢမ်ၶႃၵဵင်း ၸိူဝ်းပဵၼ် ဝၢၼ်ႈၵူၺ်ႉ၊ တယႅတ်ႉၵျိၼ်း လႄႈ တၼတ်ႉၵူင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ပဵၼ်ဝဵင်းမႃးလႄႈ တူၼ်ႈမွၵ်ႇသဵဝ်ႈလူင်တူၼ်ႈၼိုင် ဢၼ်မီးတီႈထုင်ႉၼႆႉ ယွၼ်ႉမွၵ်ႇမၼ်းၵီႈ သီၽိူၵ်ႇၵူၺ်းလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉၵိုၵ်းမၼ်းၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပႂိၼ်ႉၽျူႇၼႆႉ ယွၼ်ႉၸၢင်ႈဢဝ်လႆႈၼမ်ႉ ၵႃႈတီႈ ၼမ်ႉလူင်း ငၢႆႈငၢႆႈလႄႈ တူၼ်ႈမႆႉတူၼ်ႈတွၵ်ႇ ၶဵဝ်လီယမ်းလီယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပႂိၼ်ႉၽျူႇၼႆႉ ပေႃးၸႃႇဢဝ် ဝဵင်းတၢင်ႇၸိူဝ်း တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူးၼႆႉၼႆ ႁူမ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ဝဵင်းဢွၼ်ႇသေတႃႉၵေႃႈ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ၶဝ်ႈသၢၼ် ဢွၵ်ႇၼမ်သေ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၵေႃႈ ၼမ်ဝႆႉယဝ်ႉ။
တွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈၵႃႉၶၢႆတႄႉ လႆႈပိုင်ႈဢိင် သဵၼ်ႈတၢင်းလူတ်ႉ မိၼ်းပူး-ၵုၼ်သိၼ်ႇၽျူႇလႄႈ ၼမ်ႉမူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇတၢင်းဢွၵ်ႇဝဵင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၽြႃးၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်လင်သၢမ်သူႇ ၸိူဝ်းပဵၼ် သူၺ်ႇပူင်ႇတႃႇ၊ တႅတ်ႉတေႃႇသျေႇ လႄႈ တႅတ်ႉတေႃႇယ သေ ၼႂ်းၵႃႈၼၼ်ႉ ၽြႃးသူၺ်ႇပူင်ႇတႃႇၼႆႉ ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်သေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉမူင်းၼႆႉ လႆဢိူမ်ႈမႃးတီႈတိၼ် ၽြႃးသူၺ်ႇပူင်ႇတႃႇသေၵေႃႈ ၶိုၼ်းပၼ်ႇငွၵ်းၵႂႃႇတၢင်ႇၽၢႆႇသေ လႆလူင်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။ တီႈၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းပႂိၼ်ႉၽျူႇ ယၢၼ်မွၵ်ႈၼိုင်ႈလၵ်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၽြႃးသူၺ်ႇပၢၼ်းမျႅင်ႇ ဢၼ်ဢလွင်းၸီႇတူႇ တႄႇမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပွႆးၽြႃးၵေႃႈ ၸတ်းႁဵတ်းဝႆႉယူႇၵူႈပီယဝ်ႉ။
ၸႄႈဝဵင်းငၽႄး
ၸႄႈဝဵင်းငၽႄး (ငဖဲမြို့နယ် ; Ngape Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူး၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းငၽႄးယဝ်ႉ။
ဝဵင်းငၽႄး
ဝဵင်းငၽႄး (ငဖဲမြို့ ; Ngape) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းငၽႄး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူး၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉ တီႈႁိမ်း ႁွင်ႈမၢၼ်း (မန်းချောင်း) ဢၼ်မီးတီႈ တိၼ်လွႆ သၼ်လွႆရၶႅင်ႇ (ရခိုင်ရိုးမ) ၼၼ်ႉသေ တင်း ဝဵင်းမိၼ်းပူးၼႆႉ ပေႃးဢဝ် တၢင်းလူတ်ႉၵႃးဝႃႈ ၵႆယၢၼ် မွၵ်ႈ 40 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 ၼၼ်ႉသေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ 4,065 ၵေႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း.
ဝဵင်းငၽႄးၼႆႉ တင်း ဝဵင်းၸေႇတုၵ်ႉတရႃႇ ၵႆယၢၼ်ၵၼ် မွၵ်ႈ 30 လၵ်းၼၼ်ႉသေ တင်း ပတဵင်းၼႆႉ ၵႆယၢၼ်ၵၼ် မွၵ်ႈ 6 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၼၼ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈတူၵ်းၵၢင် တွၼ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ တႃႇ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉၽျူႇ လႄႈ ၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉဢဝ် ဝဵင်းငၽႄးသေ ပေႃးတေၵႃႉၵုၼ်ႉၼႆ လႆႈၸႂ်ႉ သဵၼ်ႈတၢင်းၵႄႈလွႆဢၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပထဝီႇလွင်ႈၵူၼ်း.
ၵူၼ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းယူႇသဝ်းတီႈ ဝဵင်းငၽႄးၼႆႉ ပဵၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းၶျၢင်း လႄႈ ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းငၽႄးၼႆႉ ယွၼ်ႉၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ပႃႇထိူၼ်ႇ တီႈတိၼ်သၼ်လွႆရၶႅင်ႇလႄႈ ၼႃႈလိၼ်တွၼ်ႈတႃႇ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ဢမ်ႇပေႃးမီးၼမ်။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ၸႄႈဝဵင်းငၽႄးၼႆႉ မီးဝႆႉ 362 လွၵ်းလၵ်းသေ ၼႃႈလိၼ်ၵိၼ်ၼမ်ႉၽၢႆသေ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၼႆႉ မီးမွၵ်ႈ 5 လွၵ်းလၵ်းၼႆႉၵူၺ်း။ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇ ဢၼ်ဢွၵ်ႇတီႈ ဝဵင်းငၽႄးၼႆႉ ပဵၼ် ငႃး၊ ထူဝ်ႇ၊ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ၊ ၶဝ်ႈသၢၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
သၢႆပိုၼ်း.
ၸိုဝ်ႈငဝ်ႈငႃႇဝဵင်းငၽႄးၼႆႉ ဝဵင်းမၽႄး ၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းထဝ်ႈ ၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းငၽႄးမၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ တိုၵ်ႉဢွၼ်ၵၼ် ၸႂ်ႉၸိုဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈတၢင်းဢၼ်လႆႈႁွင်ႉဝႃႈ မၽႄးဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ၼမ်ႉမၢၼ်း ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈၼိူဝ် သၼ်လွႆရၶႅင်ႇသေ လႆလူင်းမႃးၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉမၼ်းဝႄႈၵႂႃႇ တီႈႁိမ်းဝဵင်းၼၼ်ႉသေ ႁွင်ႉဝႃႈ မၢၼ်းၽႄႇ 'မန်းဖယ်' (မၢၼ်းဝႄႈ) ၼႆသေ ႁိုင်မႃး ပဵၼ် မၽႄး၊ လုၵ်ႉတီႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်မႃး ငၽႄးၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်မၢၼ်ႈၶဝ်ႈၼၼ်ႉ ၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူးၼႆႉ ၸႅၵ်ႇႁဵတ်း သၢမ်တွၼ်ႈသေ ႁႂ်ႈၽွင်းသၢမ်ၵေႃႉ ဢုပ်ႉပိူင်ႇမႃးလႄႈ တီႈ ငၽႄးၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉ ၽူႈၵုမ်းသိုၵ်း၊ ၽူႈမၢႆ၊ ၽူႈႁဵင် ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ ၵေႃႉဢုပ်ႉပိူင်ႇမႃးယဝ်ႉ။
တီႈဝဵင်းငၽႄးၼႆႉ မီးဝႆႉၵွင်းမူးႁၢမ်း ဢၼ် သီႇရိထမ်ႇမၶုၼ်ဢသေႃးၵတႄႇမႃးၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။
ၸႄႈဝဵင်းၸလိၼ်း
ၸႄႈဝဵင်းၸလိၼ်း (စလင်းမြို့နယ် ; Salin Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူး၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၸလိၼ်းယဝ်ႉ။
ဝဵင်းၸလိၼ်း
ဝဵင်းၸလိၼ်း (စလင်းမြို့ ; Salin) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းၸလိၼ်း၊ ဢၼ်ပဵၼ် ပွတ်းႁွင်ႇ ၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူး၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈဝဵင်းၸလိၼ်းၵမ်ႉၼမ်ၼႆႉ ပဵၼ် ၼႃႈလိၼ်ပဵင်းယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၸလိၼ်းၼႆႉ တင်း ၼမ်ႉၵဵဝ် ယၢၼ်ၵၼ် မွၵ်ႈ 6 လၵ်းသေ မီးဝႆႉတီႈၼႃႈလိၼ်ပဵင်း တီႈၽင်ႇ ႁွင်ႈၸလိၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉဢဝ်ဝဵင်းၸလိၼ်း ၸူး ဝဵင်းမိၼ်းပူး ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ ယၢၼ် 39 လၵ်းသေ တင်း ဝဵင်းသိၼ်ႇၽျူႇၵျုၼ်း ၼႆႉ ယၢၼ်ၵႆ 7 လၵ်းယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းလူင်ဢၼ်း ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ မႃးၼၼ်ႉ ႁွတ်ႈၽႅဝ်ထိုင် ဝဵင်းၸလိၼ်းယဝ်ႉ။
ၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ဢဝ်ၼမ်ႉတီႈၽၢႆတီႈႁွင်ႈသေၵေႃႈ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ႈမႃးယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ် ၼႃႈလိၼ်ၼႃး ဢၼ်ၵိၼ်ၼမ်ႉၽၢႆသေ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ တီႈၸႄႈဝဵင်းၸလိၼ်းၼႆႉ မီးယူႇ ဢေႇၵ သွင်မိုၼ်ႇ သွင်ႁဵင်ပၢႆယဝ်ႉ။ တီႈဝၢၼ်ႈတယႅတ်ႉၵျိၼ်း ဢၼ်မီးႁိမ်း ဝဵင်းၸလိၼ်းၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈၼႆႉ ဢွၵ်ႇၸေႈပရပႅၵ်ႉယဝ်ႉ။
လႆႈမီးပိုၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈ ဝဵင်းၸလိၼ်းၼႆႉ ၶုၼ်ၼရပတိၸီႇတူႇ၊ မိူင်းပူးၵမ်ႇ လႆႈတႄႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီမိူင်းမၢၼ်ႈ 656 ၼီႈၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ဝႆႉၽူႈၵွၼ်းဝဵင်းၼိုင်ႈၵေႃႉသေၵေႃႈ ႁႂ်ႈဢုပ်ႉပိူင်ႇ ဝဵင်းၸလိၼ်းမႃးယဝ်ႉ။
ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈ ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်ႇၼႆႉ တွၼ်ႈတႃႇၽူႈၵိၼ်ဝဵင်းၸိၼ်းလိၼ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၵႆႉဢဝ်ၵူၼ်းသမတႃႇ သေ ပၼ်ၵၢၼ်။ တွၼ်ႈတႃႇထုင်ႉၸလိၼ်း ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈတႃႇ ၸိုင်ႈမိူင်းၼႆႉ ၵႆႉဢဝ် ၵူၼ်းဢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ဝႆႉၼၵ်းၼႃၼၼ်ႉ သႂ်ႇၵူၺ်းၼႆယဝ်ႉ။
ထိုင်ပၢၼ် ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၸုမ်းမျူႇၼီႇၸပႄႇၸလိၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈတႄႇမႃး မိူဝ်ႈ ပီ 1887 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၸလိၼ်းၼႆႉ ယွၼ်ႉပဵၼ် ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၶုၼ်ၽွင်းၼႃႈလိၼ်လႄႈ မီႈဝႆႉ လုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင်၊ ႁူင်းယႃ၊ တိူၵ်ႈသူင်ႇလိၵ်ႈ လႄႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်ပလိၵ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းၸလိၼ်းၼႆႉ ဢၼ်ပဵၼ် ပွႆးၽြႃးၵုသိၼႃႇရူင်ႇၼၼ်ႉ ၵႆႉႁဵတ်းလူၼ်ႁူၵ်း ၵူႈပီယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 1931 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈဝဵင်းၼႆႉ မီး 6654 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၸႄႈဝဵင်းၸေႇတုၵ်ႉတရႃႇ
ၸႄႈဝဵင်းၸေႇတုၵ်ႉတရႃႇ (စေတုတ္တရာမြို့နယ် ; Sidoktaya Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူး၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၸေႇတုၵ်ႉတရႃႇယဝ်ႉ။
ၸႄႈတွၼ်ႈပၶူၵ်ႉၵူႇ
ၸႄႈတွၼ်ႈပၶူၵ်ႉၵူႇ (ပခုက္ကူခရိုင် ; Pakokku Township) ၼႆႉ မီးဝႆႉ ပွတ်းၽၢႆႇတူၵ်း ၼမ်ႉၵဵဝ် ဢၼ်မီး ပွတ်းႁွင်ႇ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢဝ်တင်းၸႄႈဝဵင်း (5) ၸႄႈဝဵင်းသေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။
ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းၶဝ်ႈပႃး.
 - ၸႄႈဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇ
 - ၸႄႈဝဵင်းယေႇၸၵျူဝ်ႇ
 - ၸႄႈဝဵင်းသဵၵ်ႉၽျူႇ
 - ၸႄႈဝဵင်းမျႅင်ႇ
 - ၸႄႈဝဵင်းပွၵ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈတွၼ်ႈ.
ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇသေ ပဵၼ်ဝဵင်းလူင် ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်း ဢၼ်မီးၽင်ႇၽၢႆႇတူၵ်း ၼမ်ႉၵဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈ ဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးၽၢႆႇတူၵ်း ၼမ်ႉၵဵဝ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်တူၵ်းၵၢင်ၵႅၼ်လီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉ ၶူဝ်ဢေႇရႃႇဝတီႇ (ပၶူၵ်ႉၵူႇ) ဢၼ်တင်းလူတ်ႉၵႃး ရူတ်ႉရဵၼ်းတႆႇၶၢမ်ႈလႆႈလႄႈ တင်း ထုင်ႉပွတ်ႈဢွၵ်ႇ ၼမ်ႉၵဵဝ်သေ ၸၢင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇၵႂႃႇမႃးလႆႈငၢႆႈယူႇယဝ်ႉ။
ဝဵင်းတၢင်ႇၸိူဝ်း.
ဝဵင်းတၢင်ႇၸိူဝ်း ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်း ၽၢႆႇႁဵတ်းတဵၼ်းႁွမ်ႇဢွၵ်ႇ ၸိူဝ်းပဵၼ် ဝဵင်းယေႇၸၵျူဝ်ႇ၊ ဝဵင်းသဵၵ်ႉၽျူႇ၊ ဝဵင်းမျႅင်ႇ၊ ဝဵင်းပွၵ်ႉ၊ ဝဵင်းပၶၢၼ်း ဢၼ်မီးၽင်ႇၽၢႆႇပုၼ်ႉ ဝဵင်းၶျွၵ်ႉ ၸႄႈတွၼ်ႈမၵူၺ်း၊ ဝဵင်းမျိတ်ႉၶျေႇ ဢၼ်မီးၽင်ႇ ၽၢႆႇပုၼ်ႉ ဝဵင်းၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၸႄႈဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇ
ၸႄႈဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇ (ပခုက္ကူမြို့နယ် ; Pakokku Township) ၼႆႉ မီးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပၶူၵ်ႉၵူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ လႄႈ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ၼမ်ႉၵဵဝ်သေ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း ၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၼမ်ႉယေႃးယဝ်ႉ။
လႅၼ်လိၼ်.
ၸႄႈဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇၼႆႉ လႅၼ်လိၼ်ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ၸႄႈဝဵင်းၼင်ႇၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
 - ၽၢႆႇႁွင်ႇ ၸႄႈဝဵင်းမျႅင်ႇ
 - ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၸၵျူဝ်ႇ
 - ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
 - ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း ၸႄႈဝဵင်းသဵၵ်ႉၽျူႇ လႄႈ 
 - ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း ၸႄႈဝဵင်းပွၵ်ႉ
ဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇ
ဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇ (ပခုက္ကူမြို့; Pakokku) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ ပွတ်းၵၢင် မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ လႄႈ ဢၼ်ၵိုၼ်းသေ ပိူၼ်ႈ တီႈၼႂ်းၸႄႈတိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ဝဵင်းလူင် ၸႄႈတိူင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းမၵူၺ်းယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးၽင်ႇၽၢႆႇတူၵ်း ၼမ်ႉၵဵဝ်ယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဝဵင်းလူင် ႁင်း ၸႄႈတွၼ်ႈပၶူၵ်ႉၵူႇသေ ႁွင်ႉဝႃႈ ပဵၼ် ဝဵင်းလူင်ပွတ်းတူၵ်းၵဵဝ် ၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးလုၵ်ႉဢဝ်တီႈ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်းသေ ယၢၼ်ၵႆ မွၵ်ႈ 75 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
သၢႆပိုၼ်း.
ဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇၼႆႉ မိူဝ်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈပႆႇတူၵ်းတႂ်ႈမိုဝ်းဢင်းၵိတ်ႉၶဝ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈတၢမ်ႇငႃႈဢွၼ်ႇဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ မီးမႃးတီႈၽင်ႇၼမ်ႉၼင်ႇၼႆ။ ပီ 1885 ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၵုၼ်ႁၢတ်ႇသၢႆးလူင် ၼႂ်းၵႄႈ ဝၢၼ်ႈပၶူၵ်ႉၵူႇ လႄႈ ၼမ်ႉၵဵဝ်ၼၼ်ႉ လႆႈႁၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉ။ သၢႆၼမ်ႉၼႆႉ လႆႈလူင်းႁိမ်းဝၢၼ်ႈပၶူၵ်ႉၵူႇသေ ပဵၼ်မႃးတႃႈၼမ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ဢိင်လူၺ်ႈဝၢၼ်ႈပၶူၵ်ႉၵူႇၼၼ်ႉသေ ပဵၼ်မႃး ဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇယူႇယဝ်ႉ။
ၽြႃးၸိူဝ်းၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်.
ၽြႃးသီႇႁူဝ်ႇသျိၼ်ႇ ဢၼ်မီးတီႈ ဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇ ဢၼ်ၵူၼ်းတီႈဝဵင်းၶဝ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၽြႃးလူင်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ပွႆးၽြႃးၼႆႉ ၵႆႉၸတ်းႁဵၼ်းၼႂ်း လိူၼ်ၸဵတ်းသေ ၵူၼ်းၵူႈတီႈတီႈ ၵူႈထုင်ႉထုင်ႉ ၵူၼ်းၶၢႆပွႆး၊ ၶႅၵ်ႇဝႆႈၽြႃးၸိူဝ်းၼႆႉသေ ပဵၼ်ပွႆးဢၼ်ၵိုၼ်းဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၸၢတ်ႈသႅင်းၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင်၊ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၸုမ်းသၢတ်ႉၵၢတ်ႉၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ၶဝ် မႃးလဝ်ႇမူၼ်ႈယဝ်ႉ။
ၽြႃးသူၺ်ႇၵူႇ ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် သဵၼ်ႈတၢင်းပူဝ်ႇၶျူၵ်ႉဢွင်ႇသၢၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ဝႆႉယဝ်ႉ။ သူၺ်ႇၵူႇတၢၼ်ႇတႄးတေႃႇၵျီးၼႆႉ ယွၼ်ႉလၢႆးမိုဝ်းၶႅၵ်းၶႅမ်ႉၼႃႇလႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ယဝ်ႉ။ ၵွင်းမူးသူၺ်ႇမုၼေႃး ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈ ၽင်ႇၼမ်ႉၵဵဝ် တီႈၽၢႆႇသူၺ်ႇၶျွင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ယဝ်ႉ။
တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈၸဝ်ႈသင်ႇၶႃႇ.
ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ တီႈပၶူၵ်ႉၵူႇ ၼၼ်ႉ ဢပဵၼ်တိူၵ်ႈလိၵ်ႈ တီႈဢၼ် သင်ႇၶႃႇၼမ်သေပိူၼ်ႈထူၼ်ႈသွင် ၸိူဝ်းပဵၼ် မႁႃဝိၸယႃႇရႃႇမ ၸၼ်ႉၸွမ်ပႃႇလိ (တိူၵ်ႈၽၢႆႇဢွၵ်ႇ)၊ မႁႃႇဝိသုတႃႇရႃႇမ (တိူၵ်ႈၵၢင်)၊ သႃႇသၼဝိပုလႃႇရႃႇမ ၸၼ်ႉၸွမ်ပႃႇလိ (တိူၵ်ႈၽၢႆႇတူၵ်း) ၼႆသေ မီးဝႆႉ တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈလူင် 3 တိူၵ်ႈသေ ၸိူဝ်းပဵၼ် တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈဢွၼ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ် ၽေႃးထိမၢၼ်ႇတႅင်ႇ၊ မျႃႉတွင်ႇ၊ မတ်ႉတထွင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈဢွၼ်ႇတၢင်ႇၸိူဝ်းသေ သင်ႇၶႃႇႁူမ်ႈ မီး 4000 ပၢႆယဝ်ႉ။ 
ၸၼ်ႉၸွမ်လႄႈ ႁူင်းႁဵၼ်းပၢႆးပႆႇၺႃႇပိုၼ်ႉထၢၼ်.
ၸၼ်ႉၸွမ်၊ ၶေႃးလဵၵ်ႉ.
 - ၸၼ်ႉၸွမ်ပၶူၵ်ႉၵူႇ
 - ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးပႆႇၺႃႇပၶူၵ်ႉၵူႇ
 - ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးၸၢင်ႈ (ပၶူၵ်ႉၵူႇ)
 - ၸၼ်ႉၸွမ်ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ (ပၶူၵ်ႉၵူႇ)
ႁူင်းႁဵၼ်းပၢႆးပႆႇၺႃႇပိုၼ်ႉထၢၼ်.
 - ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈတင်းၼမ
 - ႁူင်းႁဵၼ်ၸၼ်ႉၵၢင် 3 ႁူင်း
 - ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် 5 ႁူင်း
ၵုၼ်ႇသိၼ်ပၢႆၽုၵ်ႇသွမ်ႈၸိူဝ်းဢွၵ်ႈတီႈ ပိုၼ်ႉတီႈ.
ၵုၼ်ႇသိၼ် ၸိူဝ်းၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ဢွၵ်ႇတီႈ ထုင်ႉပၶူၵ်ႉၵူႇၼႆႉ မႆယႃႈလူင်၊ ဝႃႇၵျီးၼီးယႃး၊ ၵုၺ်၊ ထူဝ်ႇလိၼ်၊ ငႃး၊ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ၊ ထူဝ်ႇၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းယဝ်ႉ။
ၵုၼ်ႇသိၼ်ၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈၵၢၼ်မိုဝ်း.
တီႈထုင်ႉပၶူၵ်ႉၵူႇၼႆႉ ၵၢၼ်တေႃးႁုၵ်ႇ ႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇသေ တေႃး ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽႃႈမႆပၶူၵ်ႉၵူႇ(ၽႃႈမႆဝႃႇတ)၊ ၽႃႈတူင်ႇမၼ်ႈ၊ ၽႃႈၸဵတ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ႁူင်းၵၢၼ်ၸၵ်ႈလႅၼ်းယႃႈ ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈပိူင်ႇ၊ ၸၢၵ်ႈတေႃးႁုၵ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈမီးယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ ပႃႇၸၢၵ်ႈပၶူၵ်ႉၵူႇသေ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ လူတ်ႉၵျိပ်ႉပၶူၵ်ႉၵူႇယူႇယဝ်ႉ။
ၸႄႈဝဵင်းမျႅင်ႇ
ၸႄႈဝဵင်းမျႅင်ႇ (မြိုင်မြို့နယ် ; Myaing Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼမီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈပၶူၵ်ႉၵူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းမျႅင်ႇယဝ်ႉ။
လႅၼ်လိၼ်.
ၸႄႈဝဵင်းမျႅင်ႇၼႆႉ ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်တင်းလႅၼ်လိၼ် ၸိူဝ်းပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်ၼႄဝႆႉၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
 - ၽၢႆႇႁဝွင်ႇ ၸႄႈဝဵင်းပလႄး လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းသႃးလိၼ်းၵျီး တီႈ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊
 - ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၸၵျူဝ်ႇ၊
 - ၽၢႆႇၸၢၼ်း ၸႄႈဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇ လႄႈ
 - ၽၢႆႇတူၵ်း ၸႄႈဝဵင်းပွၵ်ႉ
ၻုတိယဝိမႃႇၼဝတ်ႉထု ၼၢင်းၽီပလၢင်ႇပတ်းလမ်
2-ၻုတိယပီꩪဝိမႃၼဝတ်ထု.
 - 8။ ၼၢင်းၽီ မႂ်းၼၢင်းႁွႆႈတိုဝ်းဝႆႉသၢႆၶႅပ်းၶေႃးၽီ ၼုင်ႈတိုဝ်းဝႆႉတၼ်းသႃႇၽီ ၵူႈပိူင်ပိူင်၊ ဢၼ် ပၵ်းဝႆႉ မွၵ်ႇၽီၵူႈပိူင်ပိူင်၊ ဢၼ်ၼုင်ႈဝႆႉ သိူဝ်ႈၶူဝ်းႁၢင်ႈလီၽီ ၵူႈပိူင်ပိူင်သေ မၢပ်ႈမိပ်ႈပိူင်းလႅင်း မိူၼ်ၼင်ႇၽႃႉမႅပ်ႈ ၼိူဝ်ပၢႆမွၵ်ႇၵုမ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပလၢင်ႇ တီႈၼင်ႈ ႁၢင်ႈႁေႃမႂ်းၼၢင်း ဢၼ်ဢဝ်ပတ်းလမ် (သႅင်တႃမႅဝ်း)တင်းပိုၵ်းၶပ်ႉယႆဝႆႉၼၼ်ႉ မိၼ်ၵႂႃႇလႆႈ ၽႂ်းၽၢႆ မိူၼ်ၼင်ႇၸႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
 - 9။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇဢၼ်လႂ်သေ မႂ်းလႆႈမီး ဢူဢၢႆသၢႆငဝ်းႁိူဝ်ႈလႅင်းၼင်ႇၼႆၼေႃး။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇသင်လႄႈ တမ်ႈတီႈၼႆႈ မႂ်းၼၢင်းမႃးလႆႈၽွၼ်းလီ တဵမ်ထူၼ်ႈတီႈၼႆႈၼေႃး။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇသင်သေ မႂ်းၼၢင်းမႃးလႆႈၸီးၸိမ်ႇတၼ်းၸႂ်ၼင်ႇၼႆၼေႃး။
 - 10။ ၼၢင်းၽီ ဢူမုၼ်ၽုင်းယႂ်ႇ ၵဝ်ထၢမ်မႂ်းယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းၼၼ်ႉ မႂ်းလႆႈႁဵတ်းၵုသူဝ်ႇ သင်မႃးၼေႃး။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇဢၼ်လႂ်သေ မႃးလႆႈမီး ဢူဢၢႆသၢႆငဝ်းလႅင်းၼင်ႇၼႆၼေႃး။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇသင်သေ ငဝ်းတူဝ်မႂ်းၼၢင်းၵေႃႈ သမ်ႉပေႃး ႁိူဝ်ႈႁိူင်းမၢပ်ႈမိပ်ႈၵႂႃႇ ၵူႈပႃႈၵူႈၽၢႆႇၼေႃး။
 - 11။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၸဝ်ႈမွၵ်ႉၵလၢၼ်ႇထၢမ်လွင်ႈတၢင်းမၼ်းလႄႈ ၼၢင်းၽီၵေႃႈ ႁူမ်ႁူမ်ၸူမ်းၸူမ်း ၸင်ႇၶိုၼ်းတွပ်ႇလၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈတၢင်းမၼ်းၵႂႃႇ ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈထၢမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
 - 12။ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း ၽူႈမီးၽုင်းယႂ်ႇတီႈၶႃႈ... မိူဝ်ႈၶႃႈပဵၼ်ၵူၼ်း တီႈမိူင်းၵူၼ်းၼၼ်ႉ ယၢမ်ႈလႆႈ လူႇတၢၼ်း တီႈၼင်ႈတင်ႇသီႇၸဵင်ႇပၼ် ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းတင်းၼမ် ဢၼ်ယေႃးၶိင်းမႃးၼၼ်ႉဢေႃႈ။ (တီႈၽူႈႁပ်ႉ ဢဝ်တၢင်းလူႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ) လႆႈဝႆႈသႃမႃးဢေႃႈ။ လႆႈႁွမ်းမိုဝ်းၼပ်ႉယမ်မႃးဢေႃႈ။ ပဵၼ်လႆႈတၢၼ်ႇႁိုဝ် ၵေႃႈ လူႇတၢၼ်းမႃးယဝ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။
 - 13။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇၼႃးမုၼ်ဢၼ်ၼၼ်ႉသေ ၶႃႈၼၢင်းၸင်ႇမႃးမီး ငဝ်းတူဝ်ႁိူဝ်ႈလႅင်းပိူင်း ၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇၼၼ်ႉသေ တမ်ႈတီႈၼႆႈ ၶႃႈၼၢင်းၸင်ႇမႃးလႆႈ(ၽွၼ်းလီသိူဝ်းသႃႇ) တဵမ်ထူၼ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇၼၼ်ႉသေ တမ်ႈတီႈၶႃႈၼၢင်းၼႆႉ ၸင်ႇပဵၼ်မႃး ၽွၼ်းလီတင်းသဵင်ႈ ဢၼ်တဵမ်တၼ်းၸႂ်(ပဵင်းဢူၵ်းပဵင်းၸႂ်)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
 - 14။ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း ၽူႈမီးၽုင်းယႂ်ႇတီႈၶႃႈ... ၶႃႈၼၢင်းတွပ်ႇလၢတ်ႈပၼ်ၸဝ်ႈႁဝ်း ၼင်ႇၼႆဢေႃႈ။ မိူဝ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းၼၼ်ႉ ၶႃႈလႆႈၶိုင်ပွင်လူႇတၢၼ်း (တီႈၼင်ႈတင်ႇသီႇၸဵင်ႇ) ၸိူဝ်းၼၼ်ႉဢေႃႈ။ ၵွပ်ႈၵုသူဝ်ႇၸိူဝ်း ၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇတေလႆႈမီး ဢူငဝ်းႁိူဝ်ႈႁိူင်းၼင်ႇၼႆဢေႃႈ။ ဢူငဝ်းၶႃႈႁဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသႂ်ၵႂႃႇ ၵူႈပႃႈၵူႈၽၢႆႇၶႃႈဢေႃႈ... (လၢတ်ႈၵႂႃႇၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ)။
ၻုတိယပီꩪဝိမႃၼဝတ်ထု ႁူဝ်သွင် သုတ်းယဝ်ႉ။
တတိယပီꩪဝိမႃၼဝတ်ထု ၼၢင်းၽီပလၢင်ႇၶမ်းမိၼ်
3-တတိယပီꩪဝိမႃၼဝတ်ထု.
 - 15။ ၼၢင်းၽီ မႂ်းၼၢင်း ဢၼ်ၼုင်ႈဝႆႉၶႅပ်းၶေႃးၽီ ၼုင်ႈတိုဝ်းဝႆႉတၼ်းသႃႇၽီ ၵူႈပိူင်ပိူင်၊ ဢၼ်ပၵ်းဝႆႉ မွၵ်ႇၽီၵူႈပိူင်ပိူင်၊ ဢၼ်ၼုင်ႈဝႆႉ သိူဝ်ႈၶူဝ်းႁၢင်ႈလီၽီ ၵူႈပိူင်ပိူင်သေ မၢပ်ႈမိပ်ႈပိူင်းလႅင်း မိူၼ်ၼင်ႇၽႃႉမႅပ်ႈ ၼိူဝ်ပၢႆမွၵ်ႇၵုမ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁၢင်ႈၽၢင်ပလၢင်ႇ တင်ႇတီႈၼင်ႈ ႁၢင်ႈႁေႃမႂ်းၼၢင်း ဢၼ်ပဵၼ်ဝႆႉၶမ်းတင်းပိုၵ်းၼၼ်ႉ မိၼ်ၵႂႃႇလႆႈ ၽႂ်းၽၢႆ မိူၼ်ၼင်ႇၸႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
 - 16။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇဢၼ်လႂ်သေ မႂ်းလႆႈမီး ဢူဢၢႆသၢႆငဝ်းႁိူဝ်ႈလႅင်းၼင်ႇၼႆၼေႃး။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇသင်လႄႈ တမ်ႈတီႈၼႆႈ မႂ်းၼၢင်းမႃးလႆႈၽွၼ်းလီ တဵမ်ထူၼ်ႈတီႈၼႆႈၼေႃး။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇသင်သေ မႂ်းၼၢင်းမႃးလႆႈၸီးၸိမ်ႇတၼ်းၸႂ်ၼင်ႇၼႆၼေႃး။
 - 17။ ၼၢင်းၽီ ဢူမုၼ်ၽုင်းယႂ်ႇ ၵဝ်ထၢမ်မႂ်းယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းၼၼ်ႉ မႂ်းလႆႈႁဵတ်းၵုသူဝ်ႇ သင်မႃးၼေႃး။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇဢၼ်လႂ်သေ မႃးလႆႈမီး ဢူဢၢႆသၢႆငဝ်းလႅင်းၼင်ႇၼႆၼေႃး။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇသင်သေ ငဝ်းတူဝ်မႂ်းၼၢင်းၵေႃႈ သမ်ႉပေႃး ႁိူဝ်ႈႁိူင်းမၢပ်ႈမိပ်ႈၵႂႃႇ ၵူႈပႃႈၵူႈၽၢႆႇၼေႃး။
 - 18။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၸဝ်ႈမွၵ်ႉၵလၢၼ်ႇထၢမ်လွင်ႈတၢင်းမၼ်းလႄႈ ၼၢင်းၽီၵေႃႈ ႁူမ်ႁူမ်ၸူမ်းၸူမ်း ၸင်ႇၶိုၼ်းတွပ်ႇလၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈတၢင်းမၼ်းၵႂႃႇ ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈထၢမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
 - 19။ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း ဢူမုၼ်ၽုင်းယႂ်ႇတီႈၶႃႈ... ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇၼႃးမုၼ် ဢၼ်လႆႈႁဵတ်းဝႆႉ မိူဝ်ႈၶႃႈပဵၼ်ၵူၼ်း တီႈမိူင်းၵူၼ်းၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇမႃးပဵၼ် ၽူႈမီႈဢူမုၼ်ငဝ်းႁိူဝ်ႈ ၼင်ႇၼႆတီႈၶႃႈယဝ်ႉ။ ၽွၼ်းလီ(ဢၼ်ၶႃႈႁဝ်းလႆႈယူႇ)ၼႆႉ ၵူၺ်းပဵၼ် ၽွၼ်းလီၵုသူဝ်ႇ ဢၼ််လႆႈႁဵတ်းမႃး ဢိတ်းဢွၼ်ႇဢွတ်း ၼိုင်ႈၼၼ်ႉၵူၺ်းဢေႃႈ။
 - 20။ ၵဝ်ၶႃႈ လႆႈႁူပ်ႉႁၼ်ၺႃး ၸဝ်ႈရႁၼ်းတႃႇ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးမုၼ်ႈၶႆးၵိလေႇသႃႇ၊ ဝိသဵတ်ႇမၼ်း ဢၼ်မီးၸႂ်ၸိုၼ်ႈသႂ် ဢမ်ႇၶုၼ်ႇဢမ်ႇသဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵဝ်ၶႃႈ မီးတင်းၸႂ်ၼပ်ႉယမ်သေ တၢမ်တူဝ်လႆႈဢဝ် တင်ႇၼင်ႈသီႇၸဵင်ႇ လူႇတၢၼ်းပၼ်ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းတႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
 - 21။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇၼႃးမုၼ်ဢၼ်ၼၼ်ႉသေ ၶႃႈၼၢင်းၸင်ႇမႃးမီး ငဝ်းတူဝ်ႁိူဝ်ႈလႅင်းပိူင်း ၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇၼၼ်ႉသေ တမ်ႈတီႈၼႆႈ ၶႃႈၼၢင်းၸင်ႇမႃးလႆႈ(ၽွၼ်းလီသိူဝ်းသႃႇ) တဵမ်ထူၼ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇၼၼ်ႉသေ တမ်ႈတီႈၶႃႈၼၢင်းၼႆႉ ၸင်ႇပဵၼ်မႃး ၽွၼ်းလီတင်းသဵင်ႈ ဢၼ်တဵမ်တၼ်းၸႂ်(ပဵင်းဢူၵ်းပဵင်းၸႂ်)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
 - 22။ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း ၽူႈမီးၽုင်းယႂ်ႇတီႈၶႃႈ... ၶႃႈၼၢင်းတွပ်ႇလၢတ်ႈပၼ်ၸဝ်ႈႁဝ်း ၼင်ႇၼႆဢေႃႈ။ မိူဝ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းၼၼ်ႉ ၶႃႈလႆႈၶိုင်ပွင်လူႇတၢၼ်း (တီႈၼင်ႈတင်ႇသီႇၸဵင်ႇ) ၸိူဝ်းၼၼ်ႉဢေႃႈ။ ၵွပ်ႈၵုသူဝ်ႇၸိူဝ်း ၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇတေလႆႈမီး ဢူငဝ်းႁိူဝ်ႈႁိူင်းၼင်ႇၼႆဢေႃႈ။ ဢူငဝ်းၶႃႈႁဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသႂ်ၵႂႃႇ ၵူႈ ပႈၵူႈၽၢႆႇၶႃႈဢေႃႈ... (လၢတ်ႈၵႂႃႇၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ)။
တတိယပီꩪဝိမႃၼဝတ်ထု ႁူဝ်သၢမ် သုတ်းယဝ်ႉ။
ဝဵင်းမျႅင်ႇ
ဝဵင်းမျႅင်ႇ (မြိုင်မြို့ ; Myaing) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမျႅင်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၶူၵ်ႉၵူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ ဢၼ်ပဵၼ်ပွတ်းၵၢင် မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း ဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇသေ ယၢၼ်ၵႆ 25 လၵ်းယဝ်ႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈ.
ၸႄႈဝဵင်းမျႅင်ႇ ၼႆႉ ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီး ၸႄႈဝဵင်းပလႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းသႃးလိၼ်းၵျီး၊ ၽၢႆႇတူၵ်းမီး ၸႄႈဝဵင်းပွၵ်ႉ၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ၸႄႈဝဵင်းယေႇၸၵျူဝ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ လွင်ႇၵျီႇတုတ်ႉဢွၵ်ႇ 94 တီႇၵရီႇ 30 မိတ်ႉၼိတ်ႉ လႄႈ 95 တီႇၵရီႇ 30 မိတ်ႉၼိဝ်ႉ၊ လတ်ႇတီႇတုတ်ႉႁွင်ႇ 20 တီႇၵရီႇ 25 မိတ်ႉၼိတ်ႉ လႄႈ 21 တီႇၵရီႇ 55 မိတ်ႉၼိတ်ႉ၊ မီးဝႆႉ တီႈၼႃႈသုင်ပၢင်ႇလၢႆႇ 886 ထတ်းသေ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ဢေႇရိယႃႇ မီး 502825 ဢေႇၵ၊ 785.661 လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။ ပွၵ်ႉ ၶဝ်ႈပႃး 3 ပွၵ်ႉ၊ ဢိူင်ႇ ၶဝ်ႈပႃး 84 ဢိူင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ ၶဝ်ႈပႃး 331 ဝၢၼ်ႈသေ တီႈၸႄႈဝဵင်းၼႇႉ မီးႁူဝ်ႁိူၼ်း 43130 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီးမွၵ်ႈ 260000 ၼႆႉယဝ်ႉ။
ၽူႈၸိူဝ်းၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်.
ၽြႃးၵွင်းမူး.
 - ၽြႃးသူၺ်ႇမျိၼ်းတိၼ်ႇမုၼေႃး
 - ၽြႃးၶျွၵ်ႉတွင်းမုၼေႃး
 - ၽြႃးပႁိၼ်းမုၼေႃး
 - ၽြႃးၽျႃႉတီးမုၼေႃး
 - ၽြႃးသျိၼ်ႇမတွင်ႇမုၼေႃး
ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်.
 - ၵျိၵၢၼ်ႇသျိၼ်ႇၵျီး
 - ၸဝ်ႈသြႃႇပထမၵျေႃႇဢွင်ႇၸၢၼ်ႇထႃး
 - ၸဝ်ႈသြႃႇတိလေႃးၵၵုရု
 - ၸဝ်ႈသြႃႇပထမပႃးၵယႃႇ
 - ၸဝ်ႈသြႃႇတုတိယပႃးၵယႃႇ
 - ၽတ်ႉတၼ်ႇတၼေႇမိၼၼ်ႇတ (ၸဝ်ႈသြႃႇထိပိထၵတရ ထူၼ်ႈသွင်)
 - ၽတ်ႉတၼ်ႇတသုၼ်ႇတရ (ၸဝ်ႈသြႃႇထိပိထၵတရ ထူၼ်ႈၸဵတ်း)
 - ၸဝ်ႈၸႅၵ်ႉၵဵင်ႇတ (ၸဝ်ႈသြႃႇထိပိထၵတရ)
ၽူႈၸဝ်ႈၵူၼ်း.
 - ဢွင်ႇလိၼ်း (ၽူႈတႅမ်လိၵ်ႈ)
 - မျႃႉတၢၼ်းတိၼ်ႉ (ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ)
 - ၼွႆႉၼွႆႉၸၢၼ်း (ၸၢတ်ႈၸိူင်း|ၼၢင်းငဝ်း)
 - မၢၼ်းတလေးတဵင်းၸေႃႇ (ၸၢတ်ႈသႅင်း၊ ၽူႈႁွင်ႈၵႂၢမ်း၊ ၽူႈတႅမ်ႈဝွၵ်း(ၵေႇၸေႃႇ))
ၵုၼ်ႇသိၼ်ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၸိူဝ်းဢွၵ်ႇတီႈပိုၼ်ႉတီႈ.
ၵုၼ်ႇသိၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈပိူင်လူင် ဢၼ်ဢွၵ်ႇတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျႅင်ႇ ၼႆႉ ပဵၼ် မုၼ်ႈ၊ ၵုၺ်၊ ထူဝ်ႇလိၼ်၊ ငႃး၊ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ၊ ထူဝ်ႇၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်ႁဵတ်းၸၢင်ႈလဵၵ်း ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ မိတ်ႈ၊ ႁဵဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၵၢၼ်တေႃးႁုၵ်ႇၵေႃႈ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇသေ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၽႃႈမႆ၊ ၽႃႈတူင်ႇ၊ ၽႃႈၸဵတ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၸႄႈဝဵင်းပွၵ်ႉ
ၸႄႈဝဵင်းပွၵ်ႉ (ပေါက်မြို့နယ် ; Pauk Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပၶူၵ်ႉၵူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းပွၵ်ႉယဝ်ႉ။
ၸႄႈဝဵင်းပွၵ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ တီႈၼႂ်းၵႄႈ လတ်ႉတီႇၵျုႁွင်ႇ 21° 10' လႄႈ 21° 49'၊ ၼႂ်းၵႄႈ လွင်ႇၵျီႇၵျုဢွၵ်ႇ 94° 18' လႄႈ 94° 44' ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၼႆႉ မီးဝႆႉ 1490 လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။ ၊
လႅၼ်လိၼ် ၸိူဝ်းဢိူမ်ႈၸပ်းဝႆႉ.
ၸႄႈဝဵင်းပွၵ်ႉၼႆႉ ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ၸႄႈဝဵင်းၼင်ႇၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
 - ၽၢႆႇၸၢၼ်း ၸႄႈဝဵင်းသဵၵ်ႉၽျူႇ၊
 - ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းသေႃး၊
 - ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း ၸႄႈဝဵင်းထီးလိၼ်း၊
 - ၽၢႆႇႁွင်ႇ ၸႄႈဝဵင်းၵၢၼ်ႉၵေႃး လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းပလႄး ႁင်း ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊
 - ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းမျႅင်ႇ၊
 - ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇ။
ၸႄႈဝဵင်းသဵၵ်ႉၽျူႇ
ၸႄႈဝဵင်းသဵၵ်ႉၽျူႇ (ဆိပ်ဖြူမြို့နယ် ; Seikphyu Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပၶူၵ်ႉၵူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းသဵၵ်ႉၽျူႇယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်လႅၼ်လိၼ် ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်းဝဵင်းၼႆႉ ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ၼမ်ႉၵဵဝ်သေ တီႈဝဵင်းသဵၵ်ႉၽျူႇၼႆႉ မီးတႃႈႁိူဝ်းယဝ်ႉ။
ၸႄႈဝဵင်းသဵၵ်ႉၽျူႇၼႆႉ မီးဝႆႉ တီႈၼႂ်းၵႄႈ လတ်ႉတီႇၵျုႁွင်ႇ 20° 51' လႄႈ 21° 15'၊ လွင်ႇၵျီႇၵျုဢွၵ်ႇ 94° 09' လႄႈ 94° 48' ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈပွတ်းဢွၵ်ႇဝဵင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၼမ်ႉယေႃးယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉ လူမ်းလႅင် သၢႆၵလူင်း ၵီႇရိ ဢၼ်ထူဝ်းပဝ်ႇမႃး မိူဝ်ႈ ပီ 2010 လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 23 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႄႈ တီႈထုင်ႉၼႆႉ လႆႈမီးလွင်ႈလူႉသုမ်းမႃးယဝ်ႉ။
လႅၼ်လိၼ်ၸိူဝ်းဢိူမ်ႈၸပ်း.
ၸႄႈဝဵင်းသဵၵ်ႉၽျူႇၼႆႉ ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ၸႄႈဝဵင်း ၸိူဝ်းၼႄဝႆႉၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
 - ၽၢႆႇႁွင်ႇ ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ၸႄႈဝဵင်းပွၵ်ႉ၊
 - ၽၢႆႇဢွၵ်ႇလႄႈ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ မီး ၸႄႈဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇ၊
 - ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ မီး ၸႄႈဝဵင်းၶျွၵ်ႉ၊
 - ၽၢႆႇၸၢၼ်း မီး ၸႄႈဝဵင်းၸလိၼ်း၊
 - ၽၢႆႇတူၵ်း ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ၸႄႈဝဵင်းသေႃး။
ဝဵင်းသဵၵ်ႉၽျူႇ
ဝဵင်းသဵၵ်ႉၽျူႇ (ဆိပ်ဖြူမြို့ ; Seikphyu) ၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆ့ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပၶူၵ်ႉၵူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈမၵူၺ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ႁင်း ၸႄႈဝဵင်းသဵၵ်ႉၽျူႇယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉ ၽင်ႇ ၼမ်ႉၵဵဝ် ၽၢႆႇတူၵ်းသေ တေႃႇၼႃႈၵၼ်တင်း ဝဵင်းၶျွၵ်ႉ ဢၼ်ပႃးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမၵူၺ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပဵၼ်ဝဵင်းတႃႈႁိူဝ်းယဝ်ႉ။ ၸၢင်ႈဢဝ်တၢင်းလူတ်ႉၵႃးသေ ၵပ်းသိုပ်ႇလႆႈတင်း ဝဵင်းသေႃး ဢၼ်မီးၽၢႆႇတူၵ်း ယၢၼ် 70 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ဝဵင်းၼႆႉ မီး 559 လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။
ၸႄႈဝဵင်းယေႇၸၵျူဝ်ႇ
ၸႄႈဝဵင်းယေႇၸၵျူဝ်ႇ (ရေစကြိုမြို့နယ် ; Yesagyo Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပၶူၵ်ႉၵူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းယေႇၸၵျူဝ်ႇယဝ်ႉ။
လႅၼ်လိၼ်ၸိူဝ်းဢိူမ်ႈၸပ်ႉဝႆႉ.
ၸႄႈဝဵင်းယေႇၸၵျူဝ်ႇၼႆ့ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်တူၵ်းၽၢႆႇဢွၵ်ႇသုတ်းသုတ်း တီႈၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၸၵျူဝ်ႇၼႆ့ ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်တင်း ၸႄႈဝဵင်း ၸိူဝ်းၼႄဝႆႉ ၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
 - ၽၢႆႇႁွင်ႇ ၸႄႈဝဵင်းသႃးလိၼ်းၵျီး (ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း)၊
 - ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းၶျွင်းဢူး လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းမျွင်ႇ (ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း)၊
 - ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ တီႈ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ၊
 - ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း ၸႄႈဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇ၊
 - ၽၢႆႇႁွင်ႇ ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ၸႄႈဝဵင်းမျႅင်ႇ။
ဝဵင်းယေႇၸၵျူဝ်ႇ
ဝဵင်းယေႇၸၵျူဝ်ႇ (ရေစကြိုမြို့ ; Yesagyo) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းယေႇၸၵျူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၶူၵ်ႉၵူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် ၽင်ႇၽၢႆႇတူၵ်း ၼမ်ႉၶၢင်တွင်း (ၼမ်ႉၶျိတ်းတႂိၼ်း)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ၸႄႈဝဵင်းယေႇၵျူဝ်ႇၼႆႉ မီး 384 လွၵ်းလၵ်းသေ ဢၼ်ပဵၼ် ၼႃႈလိၼ်ပူႇၵႄႇ ၶဝ်ႈပႃး 98 ဢၼ်ယဝ်ႉ။ ဝဵင်းယေႇၸၵျူဝ်ႇၼႆႉ ဢဝ်တၢင်းလူတ်ႉၵႃးသေ ၵပ်းသိုပ်ႇဝႆႉတင်း ဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇ ဢၼ်မီးၽၢႆႇၼိူဝ် ယၢၼ် 26 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းသၢႆၼမ်ႉ ၼမ်ႉၵဵဝ် လႄႈ ၼမ်ႉၶၢင်တွင်းသေ ၸၢင်ႈဢဝ်ႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃး ၵႂႃႇမႃးလႆႈယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆတႄႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၼမ်ႉထၢၼ်ယေႇၸၵျူဝ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၵုၼ်ႇသိၼ်လိုဝ်းလင်ယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် လုမ်းယူင်ႉသၢင်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လႄႈ ႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉယဝ်ႉ။
ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢၼ်ႉၵေႃး
ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢၼ်ႉၵေႃး (ဂန့်ဂေါခရိုင် ; Gangaw District) ၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်းသုတ်းသုတ်း တီႈ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ထုင်ႉလိၼ်ပဵင်း တီႈၶူင်ႈၼမ်ႉမျိတ်ႉတႃႇ ဢၼ်ၵၢႆႇဝႆႉ ၼႃႈႁွင်ႇၸၢၼ်း တီႈၼႂ်းၵႄႈ သၼ်လွႆၶျၢင်း လႄႈ သၼ်လွႆပူင်ႇတွင်ႇ-ပူင်ႇၺႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢၼ်ႉၵေႃးၼႆႉ ၵူၼ်းႁူႉၼမ်ဝႃႈ ပဵၼ် ထုင်ႉယေႃး ၼႆယဝ်ႉ။
ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ.
 - ၸႄႈဝဵင်းၵၢၼ်ႉၵေႃး
 - ၸႄႈဝဵင်းထီးလိၼ်း
 - ၸႄႈဝဵင်းသေႃး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈတွၼ်ႈ.
ဝဵင်းၵၢၼ်ႉၵေႃးၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈတွၼ်ႈယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းၵၢၼ်ႉၵေႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်သေ ၸိူဝ်းပဵၼ် တၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်း၊ လူတ်ႉၵႃး ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၸၢင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇၵႂႃႇမႃးလႆႈၸူး ထုင်ႉၵူႈတီႈတီႈသေ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်တူၵ်းၵၢင်လီယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉဢဝ် ဝဵင်းၵၢၼ်ႉၵေႃးသေ ၵႂႃႇၸူးလႆႈ ဝဵင်းႁႃးၶႃး ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်းလႄႈသင်၊ ၸူး ဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်းလႄႈသင်၊ ဝဵင်းၵၢတ်ႇလိုဝ်း ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႇႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈၼႆႉ လုမ်းၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ ယၢမ်ႈပၵ်းမႃးတီႈ ဝဵင်းသေႃးသေ ယၢမ်ႈႁွင်ႉမႃးဝႃႈ ၸႄႈတွၼ်ႈသေႃး ၼႆယဝ်ႉ။
ဝဵင်းတၢင်ႇၸိူဝ်း.
ဝဵင်းတၢင်ႇၸိူဝ်း ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈတႃႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼႆႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၵိူၼ်ႇတူပိူင်လူင် ႁင်း ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်းပွတ်းတႂ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၵျွၵ်ႉထု (ႁွင်ႉ) ဝဵင်းယေႃး၊ ဝဵင်းထီးလိၼ်း၊ ဝဵင်းလွင်းသျေႇ၊ ဝဵင်းၵျေႃး ဢၼ်မီး ပွတ်းဢွၵ်ႇ သၼ်လွႆ ပူင်ႇတွင်ႇပူင်ႇၺႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၸႄႈဝဵင်းၵၢၼ်ႉၵေႃး
ၸႄႈဝဵင်းၵၢၼ်ႉၵေႃး (ဂန့်ဂေါမြို့နယ် ; Gangaw Township) ၼႆ့ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢၼ်ႉၵေႃး၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၵၢၼ်ႉၵေႃးယဝ်ႉ။
ဝဵင်းၵၢၼ်ႉၵေႃး
 
ဝဵင်းၵၢၼ်ႉၵေႃး (ဂန့်ဂေါမြို့ ; Gangaw) ၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းၵၢၼ်ႉၵေႃး လႄႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢၼ်ႉၵေႃး၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထုင်ႉၵၢၼ်ႉၵေႃးၼႆႉ ပဵၼ်ထုင်ႉ ဢၼ်မီးတီႈ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပၶူၵ်ႉၵူႇသေ ပဵၼ်ထုင်ႉလိၼ်တႅမ်ႇ ဢၼ်ၵႅပ်ႈယၢဝ်းဢွၼ်ႇသေ မီးဝႆႉ တီႈၼႂ်းၵႄႈ ၽၢႆႇတၢင်းဢွၵ်ႇလွႆပူင်ႇ ၽႄႈ ၽၢႆႇတူၵ်းသၼ်လွႆၶျၢင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ဝဵင်းၼႆႉ မီး 698 လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈၼိူဝ်ဝဵင်း ၸွမ်းၼင်ႇ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်းပီ 2014 ၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ 13,393 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ၵူၼ်းၶိူဝ်းယေႃးၶဝ် ယူႇသဝ်းတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။
ဝဵင်းၵၢၼ်ႉၵေႃးၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ၽင်ႇၽၢႆႇသၢႆႉ ၼမ်ႉမျိတ်ႉတႃႇယဝ်ႉ။ သဵၼ်ႈတၢင်းၶၢဝ်းမႆႈ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းထီးလိၼ်း ၵႂႃႇၸူး ဝဵင်းၵၢတ်ႇလိုဝ်း ၼၼ်ႉ လႆႈလတ်း ဝဵင်းၵၢၼ်ႉၵေႃးၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ၵွင်းမူးသွႆႇတေႃႇသျိၼ်ႇ ၼႆႉ ပဵၼ် ၵွင်းမူးတၼ်းၶူဝ်းယႂ်ႇ တီႈ ဝဵင်းၵၢၼ်ႉၵေႃးယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇ ၸႄႈဝဵင်းတင်းဢၼ်ၼႆႉ လႆႈပိုင်ႈဢိင် ၼမ်ႉမျိတ်ႉတႃႇယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းၵၢၼ်ႉၵေႃးၼႆႉ ၵၢၼ်ငၢၼ်းၽၼ်ႇမူင်ႈ ပဵၼ်ၵၢၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ပိုတ်ႇဝႆႉ သၢႆတၢင်းႁိူဝ်းမိၼ်လႄႈ လုၵ်ႉဢဝ် တီႈ ပၶူၵ်ႉၵူႇသေ မီးတၢင်းၵပ်ႈသိုပ်ႇၸူး ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ၵူႈဝူင်ႈယဝ်ႉ။
သၢႆပိုၼ်း.
ဝဵင်းၵၢၼ်ႉၵေႃးၼႆႉ ၸဝ်ႈႁၢၼ် ၸိူဝ်းထုၵ်ႇပၼ်တၢမ်ႇ လိုပ်ႈဢွၵ်ႈမိူင်း ဢၼ်လႆႈသုမ်းတီႈပၢင်သိုၵ်း ၽွင်းၵႂႃႇလိုပ်ႈတိုၵ်း လွင်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ မိတ်ႉသၵီႇရိ မိူဝ်ႈပီ 1246 ၼၼ်ႉ ၵေႃႉတႄႇတင်ႈမႃးဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈတႄႇတင်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈဢွၼ်ဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ ဝၢၼ်ႈၵမ်ႉၵေႃႇၼၼ်ႉသေ ဝၢႆးမႃး ၵႂၢင်ႈၶႂၢင်မႃးလွႆးလွႆးသေ ပဵၼ်မႃး ဝဵင်းၵၢၼ်ႉၵေႃးၼႆယဝ်ႉ။
ဢၼ်ပဵၼ် လွင်ႈဝဵင်းၵဝ်ႇၵၢၼ်ႉၵေႃး လႆႈလူႉလႅဝ်မႃး မိူဝ်ႈၸဝ်ႉၼၼ်ႉ ၶႂ်ႈငၢႆးမိူၼ် ဢပုမ်ႇဢသိူၵ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ လႆႈထူပ်းၽေး ငူးလူင် ဢၼ်တူဝ်မၼ်း ထၢၼ်ႇလမ်းတူၼ်ႈထၢၼ်ႈၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1959 ဢၼ်လႆႈ ထူပ်းၶၢပ်ႈလုပ်ႇ ဢၼ်မီးတၢင်းယၢဝ်း 18 ထတ်း တီႈႁိမ်း ဝၢၼ်ႈမိၼ်း လႄႈ လႄႈ ၵၢၼ်ႉၵေႃးမျွၵ်ႉၵူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ တီႈၵၢၼ်ႉၵေႃးၼႆႉ ဝႆႉပူႇႁဵင်သေ ဢုပ်ႉပိူင်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ပူႇႁဵင်ဢၼ်လႆႈႁူႉၸိုဝ်ႈ ဢၼ်ၸဝ်ႉသေပိူၼ်ႈၼႆ့ ပဵၼ် ဢူးမိၼ်းၵွင်းယဝ်ႉ။ ပူႇႁဵင်ဝဵင်းၵၢၼ်ႉၵေႃး ဢူးမိၼ်းၵွင်းၼႆႉ လႆႈၶဝ်ႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် မိူဝ်ႈၶိုၼ်ႈသိုၵ်း ၸူး မိူင်းတႆး မိူဝ်ႈပီ 1951 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႉ ပၢၼ်ၵုင်းပွင်ႇၼၼ်ႉ ဢူးလုၼ်းၵျေႃႇ ၵေႃႉလႆႈၸတ်းၵၢၼ် ပဵၼ်ပူႇႁဵင်ဝဵင်းၵၢၼ်ႉၵေႃးယဝ်ႉ။ ထိုင် ပီ 1805 ၼၼ်ႉ မၼ်းတိုၵ်ႉဢဝ် တႃႈၶုၼ် ပူႇႁဵင်ဝဵင်းသေ ဢုပ်ႉပိူင်ႇ မႃး ထိုင်ပၢၼ် ပူဝ်းတေႃႇၽယႃးယဝ်ႉ။ တီႈတႃႈၶုၼ်မၼ်းၼၼ်ႉ ဢူးပေႃႇဢူး လႅပ်ႈသိုပ်ႇပုတ်ႈဢဝ်မႃးယဝ်ႉ။ ပူႇႁဵင်ပူးပေႃႇဢူး ၼႆႉ လႆႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶိုၼ်ႈသိုၵ်းၸူး မၼိပူႇရ မိူဝ်ႈ ပီ 1912 ပၢၼ် ပၵျီးတေႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင် ပၢၼ်ၵုင်းပွင်ႇမႃး ဢၼ်ပဵတ် တႃႈၶုၼ် ပူႇႁဵင်ႇဝဵင်းၵၢၼ်ႉၵေႃးၼႆႉ လႆႈဝဝ်းမွတ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ထိုင် ပၢၼ် ၶုၼ်သီႇပေႃႉ ပီ 1883 လိူၼ်မေႇ 18 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ဢဝ် ထုင်ႉၵၢၼ်ႉၵေႃးၼႆႉ ဢၢပ်ႈပၼ် ဢူးသူၺ်ႇၵွင်ႇ ယဝ်ႉ။ ဢူးသူၺ်ႇၵွင်ႇၼႆႉ ၸူးၸၼ်ႁၢင်ႈၽႅၼ်ႇလိၼ် တီႈမၼ်းပိူင်ႇသေ တၢင်ႇၽိုၼ်ဝႆႉလႄႈ ႁၢၼ်ႈၽႅၼ်ႇလိၼ် ၼၼ်ႉ ယၢမ်းလဵဝ် မီးဝႆႉတီႈ ႁွင်ႈၼႄ တီႈ ဝဵင်းႁမ်းဝႅတ်ႉ မိူင်းၵျႃႇမၼီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁၢင်ႈၽႅၼ်ႇလိၼ်ၼၼ်ႉ မီးသႅၼ်း 190x80 သႅၼ်ႇတီႇမီႇတႃႇသေ ဢဝ်ပၢၼ်းသီလၢႆသီ ယွမ်ႉဝႆႉတီႈၼိူဝ် ၽႅၼ်ႇမၼ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ၼမ်ႉမျိတ်ႉတႃႇ ဢၼ်လႆပိၼ်ႉၽူၼ် တီႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼႆႉ လတ်းလႆၵႂႃႇ တီႈၼႂ်းၵၢင်ဝဵင်းၵၢၼ်ႉၵေႃး သိုဝ်ႈသိုဝ်ႈသေ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းၼႆႉ ႁွင်ႉဝႃး ၵၢၼ်ႉၵေႃးၽၢႆႇဢွၵ်ႇ၊ ၵၢၼ်ႉၵေႃးၽၢႆႇတူၵ်းၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼႆႉမႃး ႁဵတ်းၶူဝ်ၸိူၵ်ႈ ၵၢႆၼမ်ႉမျိတ်ႉတႃႇသေၵေႃႈ ဢဝ် ပွတ်းတူၵ်းပွတ်းဢွၵ်ႇ ႁူမ်ႈၵၼ်မႃးယဝ်ႉ။
ၽူႈၸိူဝ်းၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်.
 - ဢူးၵျႃႇထုၼ်း ၽူႈလႆႈသူးလိၵ်ႈၸႃႇပေႇပဵၵ်ႉမၢၼ်ႇ
 - ၸဝ်ႈသြႃႇယေႃး ဢသျိၼ်ႇသိရိၼ်ႇတႃႇၽိဝမ်ႇသ (ဝၢၼ်ႈလႅတ်ႉပၢၼ်ႇ)
 - တွၵ်ႇတႃႇတိၼ်ႇတဵင်း (ၽူႇမိပေႇတ)
ၸႄႈဝဵင်းထီးလိၼ်း
"'ၸႄႈဝဵင်းထီးလိၼ်း" (ထီးလင်းမြို့နယ် ; Tilin) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢၼ်ႉၵေႃး၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းထီးလိၼ်းယဝ်ႉ။
ဝဵင်းထီးလိၼ်း
ဝဵင်းထီးလိၼ်း (ထီးလင်းမြို့ ; Htilin) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းထီးလိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၶူၵ်ႉၵူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႃႈလိၼ်ၸႄႈဝဵင်းထီးလိၼ်းၼႆႉ ပိုၼ်ႉႁိၼ်ၼမ်သေ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမီးဝႆႉ ၵွင်းလွႆလႄႈ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၸၢင်ႈႁဵတ်းတီႈ ထုင်ႉပဵၼ် ဢၼ်ၸမ်ႁွင်ႈၼမ်ႉ မႄႈၼမ်ႉၼၼ်ႉၵူၺ်း။ တၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ၸႄႈဝဵင်းထီးလိၼ်းၼႆႉ မီး 493 လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ငၢၼ်းလဵင်ႉလူမူင်ႈမီးဝႆႉတၢၼ်ႇတၢၼ်ႇသေ ႁဵတ်းၵၢၼ်တေႃးႁုၵ်ႈ မၼ်ႈမူင်ႈသေၶၢႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် ပႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၼၼ်ႉ ဝဵင်းထီးလိၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉယဝ်ႉ။
ၽြႃးဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းထီးလိၼ်းၼႆႉ ပဵꧣ် ၽြႃးသူၺ်ႇၵုၼ်ႇဢူၵ်ႉသေ ၶုၼ်ၼရပတိၸီႇတူႇ ၵေႃႇတႄႇတင်ႈၵိူဝ်းယမ်မႃး ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၶိူဝ်းၸိူဝ်းယူႇသဝ်းႁႃၵိၼ် တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းထီးလိၼ်းၼႆႉ ပဵၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းတွင်ႇတႃး လႄႈ ၵူၼ်ႈၶိူဝ်းၶျၢင်းယဝ်ႉ။ ဝဵင်းထီးလိၼ်းၼႆႉ ၵႆယၢၼ်ၵၼ်တင်း ဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇ 97 လၵ်းယဝ်ႉ။ ဢဝ်တၢင်းလူတ်ႉၵႃးသေ ၵပ်းသိုပ်ႇဝႆႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး မီးဝႆႉသဵၼ်ႈတၢင်းၶၢဝ်းမႆႈသဵၼ်ႈၼိုင်ႈ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ထီးလိၼ်း ၵႂႃႇၸူး ဝဵင်းၵၢတ်ႇလိုဝ်း ၽၢႆႇၼိူဝ်ၸႄႈတွၼ်ႈၶျိတ်းတႂိၼ်းၼၼ်ႉသေ တၢင်းယၢဝ်းမီး 138 လၵ်းယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 1956 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမီးမႃး 22000 ၼႆယဝ်ႉ။
သၢႆပိုၼ်း.
ဝဵင်းထီးလိၼ်းၼႆႉ ၸဝ်ႈၾႃႉၼၼ်ႇတရိတ်ႉ ၵေႃႉတႄႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီၶရိတ်ႉ 748 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉၸၢႆး ၼၼ်ႇတရိတ်ႉ လႄႈ ၸဝ်ႈၾႃႉပူင်ႇၺၸီႇတူႇ ၶဝ်သိုပ်ႇပုတ်ႈသေ ႁိုင် 300 ပီပၢႆ ၶိူဝ်းႁိူၼ်းၸဝ်ႈၾႃႉလႆႈၶၢတ်ႇၵႂႃႇသေ ထိုင် ပီၶရိတ်ႉ 1298 မႃး ဢူးၶၢၼ်းပတ်ႉ ၶိုၼ်းၵေႃႇတင်ႈ သၢႆသိုပ်ႇၸဝ်ႈၾႃႉထီးလိၼ်းယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ပၢၼ်ဢႃႇဝ တင်းသိုပ်ႇၼႆႉ ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ် ဢုပ်ႉပိူင်ႇမႃး ဝဵင်းထီးလိၼ်းယဝ်ႉ။ ထိုင် ပၢၼ်ဢလွင်းမိၼ်းတယႃး ၽွင်းၵႂႃႇတိုၵ်း ႁၢၼ်ႇသႃႇဝတီႇ ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉထီးလိၼ်း ဢူးပျေႉထုၼ်းဢွင်ႇ လႆႈၸွမ်းႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်းသေ ၵႂႃႇသဵင်ႈၵၢမ်ႇတီး တႃႈၵုင်ႈသေ ၵေႃႉပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆး ဢူးၵျၢၼ်ႇ ၶိုၼ်းသိုပ်ႇဢဝ် တႃႈၶုၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉယဝ်ႉ။ ပၢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉဢူးၵျၢၼ် ပီ 1758 လိူၼ်မေႇၼၼ်ႉ တွင်ႇတႃးၶဝ် မႃးတိုၵ်း ထီးလိၼ်းယဝ်ႉ။ ဢူးၵျၢၼ်ႇၼႆ့ သိုပ်ႇပဵၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉ ဢုပ်ႉပိူင်ႇ ပၢၼ် ဢလွင်ႈမိၼ်းတယႃး လႄႈ ၼွင်ႇတေႃႇၵျီး ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၸိူဝ်းသိုပ်ႇပုတ်ႈ ဢူးၵျၢၼ်ႇၼႆ့ ပဵၼ် ၼွင်ႉၸၢႆး ဢူးၼႅတ်ႉ၊ ဢူးတႃႇၵျေႃႇ ၼွင်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉလူင် ဢူးပျေႉထုၼ်းဢွင်ႇ၊ ၸေႃးၼၢၼ်ႇ၊ ဢူးထႂႃးၽျူႇ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ထိုင် ပၢၼ် သိၼ်ႇၽျူႇသိၼ်ႇ ပီ 1765 လိူၼ်မေႇ 26 ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉဢူးထႂႃးၽျူႇ သၢၵ်ႈသႂၢင်း သဵၼ်ႈမၢႆထီးလိၼ်းယဝ်ႉ။ ထိုင် 1773 လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ 15 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈၶၢႆႉထီးလိၼ်း ႁႂ်ႈပူႇႁဵင်ဢုပ်ႉပိူင် တၢင် ၸဝ်ႈၾႃႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႈ ပူႇႁဵင်ႇထီးလိၼ်းၼႆႉ ပဵၼ် ဢူးမွင်ႇဢူးသေ ပဵၼ်ၵေႃႉတၢင်ႇသဵၼ်ႈမၢႆထီးလိူၼ်း မိူဝ်ႈပၢင် ပူဝ်းတေႃႇၽယႃး မိူဝ်ႈပီ 1783 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင်ပၢၼ် ပူႇႁဵင်ထီးလိၼ်း ဢူးမျၢတ်ႉၸၢၼ်ႇပီ 1793 လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ 19 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ဢဝ် လုၵ်ႈယိင်း သျိၼ်ႇမိၼ်းၺဵင်း သၢၵ်ႈပၼ် ပူဝ်းတေႃႇၽယႃးလႄႈ ၵူၼ်းလူင် တီႈဝဵင်း လႄႈ ပေႃႈမႄႈမၼ်း လႆႈသူင်ႇထိုင် ဝဵင်းႁေႃၶမ်းယဝ်ႉ။ ထိုင် ပီ 1798 လိူၼ်ႇၵျုၼ်ႇ တေႃႇ 1799 ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ပူႇႁဵင်ဢုပ်ႉပိူင်ႇဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဢူးမျၢတ်ႉမၢၼ်းသေ ယဝ်ႉ ဢူးသူၺ်ႇပု၊ ဢူးတႃႇၵျၢၼ်ႇၶဝ် သိုပ်ႇပုတ်ႈမၼ်းယဝ်ႉ။ ဢူးတႃႇၵျၢၼ်ႇၼႆႉ သၢၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆ မိူဝ် ပီ 1802 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင် ပၢၼ် ပၵျီးတေႃႇ ၼၼ်ႉ ပူႇႁဵင်ဝဵင်းထီးလိၼ်းၼႆႉ ပဵၼ် သီႇႁရႃၸၵျေႃႇယဝ်ႉ။ ပ 1830 ၼၼ်ႉ ပဵၼ် မိၼ်းလႃႉမၢၼ်ႇတၵျေႃႇထိၼ်ႇယဝ်ႉ။
ၸႄႈဝဵင်းသေႃး
ၸႄႈဝဵင်းသေႃး (ဆောမြို့နယ် ; Saw Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢၼ်ႉၵေႃး၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသေႃးၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃး ဝဵင်းသေႃး လႄႈ ဝဵင်းၵျွၵ်ႉထုၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းသေႃးယဝ်ႉ။
ၵၢၼ်မႆႉ တီႈထုင်ႉသေႃး.
တီႈထုင်ႉသေႃးၼႆႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်မႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းသေႃးၼႆႉ ယွၼ်ႉပဵၼ်ၼႃႈလိၼ် ၶုၼ်ၽွင်းဝဵင်းၽွင်းယေႃး ဢုပ်ႉပိူင်ႇ 4 ထုင်ႉလႄႈ ၸင်ႇလႆႈႁူမ်ႈၵၼ် ဢုပ်ႉပိူင်ႇ ယေႃး၊ သေႃး၊ ထီးလိၼ်း၊ လွင်းသျေႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင် ပၢၼ်ၶုၼ်မင်းတုင်း ပီ 1870 ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်မႆႉ တီႈထုင်ႉသေႃးသေ ဢဝ်လွင်ႈၸွမ်း ႁွင်ႈသေႃး၊ ႁွင်ႈယေႃး၊ ႁွင်ႈမူင်းၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ထိုင် ပၢၼ်ဢင်းၵိတ်ႉမႃးၵေႃႈ သိုပ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်မႆႉ တီႈထိုင်ႉလိၼ်သေႃးယဝ်ႉ။
ဝဵင်းသေႃး
ဝဵင်းသေႃး (ဆောမြို့ ; Saw) ၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းသေႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢၼ်ႉၵေႃး၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈဢၼ်ၵႂၢင်ႈ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ထုင်ႉၶူင်ႈႁွင်ႈယေႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းယူႇသဝ်းတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းသေႃးၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၶိူဝ်းၶျၢင်း လႄႈ ၵူၼ်းၶိူဝ်းတွင်ႇတႃး ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
ငဝ်ႈတႄႇမၼ်းတႄႉ ဢမ်ႇႁႂ်းဢွင်ႈ ပၵ်းလုမ်းၶုၼ်ၽွင်းဝဵင်း၊ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇ တီႈ ၸႄႈဝဵင်းလွင်းသျေႇၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ဝဵင်းလွင်းသျေႇ ၼႆႉ မီးဝႆႉၽၢႆႇၸၢၼ်း ဝဵင်းသေႃး ယၢၼ် 12 လၵ်းယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉဢဝ် ဝဵင်းသေႃး တေႃႇထိုင် ဝဵင်းသဵၵ်ႉၽျူႇ ဢၼ်ပဵၼ် တႃးၼမ်ႉ ၼမ်ႉၵဵဝ်ၼၼ်ႉ ပေႃးၶၢဝ်းမႆႈမႃး ဢဝ်တၢင်းလူတ်ႉၵႃးသေ ၵပ်းသိုပ်ႇၵႂႃႇမႃးလႆႈယူႇ။ တေႃႇထိုင် ဝဵင်းၵၢၼ်ႇပႅတ်ႉလႅတ်ႉ ဢၼ်မီး တီႈ ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း ဢၼ်ယၢၼ်ၵႆ မွၵ်ႈ 70 လၵ်းၼၼ်ႉၵေႃႈမီးသဵၼ်ႈတင်းဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ၸႄႈဝဵင်းသေႃးၼႆႉ မီး 1200 လွၵ်းလၵ်းသေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈဝဵင်း ဢၼ်ၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆ မိူဝ် ပီ 1953 ၼၼ်ႉ မီႈ 1277 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၸွမ်းလူၺ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆ ႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈ ဝဵင်းသေႃးၼႆႉ မီး 4862 ၵေႃႉ (ၸၢႆး-2226, ယိင်း-2636)ယဝ်ႉ။
တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ၸႄႈဝဵင်းသေႃးၼႆႉ မီး 1068.1 လွၵ်းၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ (412.40 လွၵ်းလၵ်း) ယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တင်းၸႄႈဝဵင်ႈဝဵင်းၼႆႉ မီး 35832 ၵေႃႉ (ၸၢႆး - 17209, ယိင်း-18623)ယဝ်ႉ။
သၢႆပိုၼ်း.
ဝဵင်းသေႃးၼႆႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၸဝ်ႈၸၢႆး မိၼ်းသျိၼ်ႇၸေႃး ဢၼ်ဢွၵ်ႇတီႈ ဝဵင်းႁေႃၶမ်းပူႇရၼ်ႇတပ်ႉပ မိူဝ်ႈ ပီၸီႇ 174 ၼၼ်ႉ ၵေႃႉတႄႇတင်ႈမႃးလႄႈ လႆႈပၼ်ၸိုဝ်ႈ ၸပ်ႉမႃၼၵရ ၼႆႉသေ ဝၢႆးမႃး ဢဝ်ၸိုဝ်ႈ တူဝ်လိုၼ်းသုတ်း ၽူႈတႄႇတင်ႈဝဵင်းသေၵေႃႈ ႁွင်ႉဝႃး ဝဵင်းၸေႃးၼႆသေ ဝၢႆးမႃး ပဵၼ် ဝဵင်းသေႃးမႃးယဝ်ႉ။ ပၢၼ်ၶုၼ်မၢၼ်ႈၶဝ်ၼၼ်ႉ ဝႆႉ တႃးၶုၼ် ပူႇႁဵင်ဝဵင်းသေ ဢုပ်ႉပိူင်ႇ ဝဵင်းသေႃးမႃးယဝ်ႉ။
ပူႇႁဵင်ဝဵင်းသေႃး ပၢၼ်ႇသိုပ်ႇပၢၼ် ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းမႃးမိူဝ်ႈၸဝ်ႉၼၼ်ႉ
 - ဢူးသူၺ်ႇၶႅင်ႇ
 - လုၵ်ႉၸၢႆး ဢူးတႅတ်ႉၶႅင်ႇ
 - လုၵ်ႈၸၢႆး ဢူးၸၢၼ်ႇလႃႉ
 - လုၵ်းၸၢႆး ဢူးၸႃႇ
 - လုၵ်ႈၸၢႆး ဢူးပေႇတီႈ
 - လုၵ်ႈၸၢႆး ဢူးသူၺ်ႇၺဵင်း
 - ၼွင်ႉ ဢူးသူၺ်ႇမိၼ်း
 - လၢၼ် ဢူးလႃႉမူဝ်း
 - ၼွင်ႉ ဢူးၵျေႃႇၺုၼ်ႉ
ပၢၼ်ပူဝ်းတေႃႇၽယႃး မိူဝ်ႈပီ 1784 လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 11 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ပူႇႁဵင် ဢူးၸႃႇ (40 ၶူပ်ႇ) ၼႆႉ သိုပ်ႇသၢၵ်ႈသႂၢင်း သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းသေႃး သေ မၼ်းၼႆႉ ပဵၼ် ပူႇႁဵင်ဝဵင်းသေႃး ၸဵမ်မိူဝ်ပၢၼ် ၶုၼ်သိၼ်ႇၽျူႇသျိၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် သဵၼ်ႈမၢႆပွၵ်ႈၵမ်းသွင် ဢၼ်ၵဵပ်းမိူဝ်ႈ ပီ 1802 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢူးၸႃႇ ၵေႃႉသၢၵ်ႈသႂၢင်းၼင်ႇၵဝ်ႇယဝ်ႉ။ ထိုင်ပၢၼ်ၶုၼ်မင်းတုင်း ၼၼ်ႉ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ တႃးၶုၼ် ပူႇႁဵင်ဝဵင်းသေႃး သေ လႆႈမီးလွင်ႈသုၵ်ႉယုင်ႈမႃးယဝ်ႉ။ ၵေႃႉပဵၼ်လိၼ် ဢူးၸႃႇ ဢၼ်ပဵၼ် ဢူးလႃႉမူဝ်းၼႆႉ လႆႈႁပ်ႉဢဝ် ၶေႃႈပူင် ၼွင်ႉပေႃႈ ဢူးသူၺ်ႇမိၼ်း ၵႃႈတီႈ ပေႃႉ ဢူးသူၺ်ႇတဵင်ႇသေ ၽွင်းငမ်းမႃးလႄႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႆႉ ပဵၼ် လုၵ်ႈလၢၼ်လိၼ်မၢၼ်ႇမႅၼ်ႈၼႆ လဝ်ႈတၢင်ႇတီႈ သၽႃးသေ ထိုင်ပီ 1880 လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 26 ၼၼ်ႉ ဢူးလႃႉမူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်မႃး ပူႇႁဵင်ဝဵင်းသေႃးယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၽွင်းမၼ်းတိုၵ်ႉႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၼၼ်ႉ လႆႈပဵၼ်လွင်ႈဢမ်ႇယူႇလီသေ လႆႈသဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဢမ်ႇမီးလုၵ်ႈလၢင်းလႄႈ ဢူးၵျေႃႇၺုၼ်ႉ ၵေႃႉပဵၼ်လၢၼ် သိုပ်ႇပုတ်ႇသေ ပဵၼ်ပူႇႁဵင်ဝဵင်းသေႃးၵေႃႉလိုၼ်းသုတ်း ဢၼ်ၶုၼ်မၢၼ်ႈ ၵေႃႉမၵ်းမၼ်ႈပၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽူႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်.
 - ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ယေႃးၼၵ ပူဝ်းထွင်ႇ
ၸႄႈဝဵင်းတယႅတ်ႉ
ၸႄႈဝဵင်းတယႅတ်ႉ (သရက်မြို့နယ် ; Thayet Township) ၼႆႉ မီးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈတယႅတ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းတယႅတ်ႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းတယႅတ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉၽၢႆႇတူၵ်း ၼမ်ႉၵဵဝ်ယဝ်ႉ။ လွႆမိၼ်းပျႃး ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းတယႅတ်ႉၼႆ့ တၢင်းသုင်မီး 1688 ထတ်းသေ လွႆမိၼ်းမၵျီးၼႆႉ မီး 1032 ထတ်းယဝ်ႉ။
လႅၼ်လိၼ်ၸိူဝ်းဢိူမ်ႈၸပ်းဝႆ့.
ၸႄႈဝဵင်းတယႅတ်ႉၼႆႉ ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ၸႄႈဝဵင်းၼင်ႇ ၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
 - ၽၢႆႇႁွင်ႇ ၸႄႈဝဵင်းမိၼ်းလႃႉ၊
 - ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းသိၼ်ႇပွင်ႇဝႄး
 - ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ လႄႈ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းဢွင်ႇလၢၼ်ႇ
 - ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း ၸႄႈဝဵင်းၵၢမ်ႇမ
 - ၽၢႆႇတူၵ်း ၸႄႈဝဵင်းမိၼ်းတူင်း။
ၸတုတ်ထပီꩪဝိမႃၼဝတ်ထု ၼၢင်းၽီပလၢင်ႇပတ်းလမ်
4-ၸတုတ်ထပီꩪဝိမႃၼဝတ်ထု.
 - 23။ ၼၢင်းၽီ မႂ်းၼၢင်းႁွႆႈတိုဝ်းဝႆႉသၢႆၶႅပ်းၶေႃးၽီ ၼုင်ႈတိုဝ်းဝႆႉတၼ်းသႃႇၽီ ၵူႈပိူင်ပိူင်၊ ဢၼ် ပၵ်းဝႆႉ မွၵ်ႇၽီၵူႈပိူင်ပိူင်၊ ဢၼ်ၼုင်ႈဝႆႉ သိူဝ်ႈၶူဝ်းႁၢင်ႈလီၽီ ၵူႈပိူင်ပိူင်သေ မၢပ်ႈမိပ်ႈပိူင်းလႅင်း မိူၼ်ၼင်ႇၽႃႉမႅပ်ႈ ၼိူဝ်ပၢႆမွၵ်ႇၵုမ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပလၢင်ႇ တီႈၼင်ႈ ႁၢင်ႈႁေႃမႂ်းၼၢင်း ဢၼ်ဢဝ်ပတ်းလမ် (သႅင်တႃမႅဝ်း)တင်းပိုၵ်းၶပ်ႉယႆဝႆႉၼၼ်ႉ မိၼ်ၵႂႃႇလႆႈ ၽႂ်းၽၢႆ မိူၼ်ၼင်ႇၸႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
 - 24။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇဢၼ်လႂ်သေ မႂ်းလႆႈမီး ဢူဢၢႆသၢႆငဝ်းႁိူဝ်ႈလႅင်းၼင်ႇၼႆၼေႃး။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇသင်လႄႈ တမ်ႈတီႈၼႆႈ မႂ်းၼၢင်းမႃးလႆႈၽွၼ်းလီ တဵမ်ထူၼ်ႈတီႈၼႆႈၼေႃး။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇသင်သေ မႂ်းၼၢင်းမႃးလႆႈၸီးၸိမ်ႇတၼ်းၸႂ်ၼင်ႇၼႆၼေႃး။
 - 25။ ၼၢင်းၽီ ဢူမုၼ်ၽုင်းယႂ်ႇ ၵဝ်ထၢမ်မႂ်းယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းၼၼ်ႉ မႂ်းလႆႈႁဵတ်းၵုသူဝ်ႇ သင်မႃးၼေႃး။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇဢၼ်လႂ်သေ မႃးလႆႈမီး ဢူဢၢႆသၢႆငဝ်းလႅင်းၼင်ႇၼႆၼေႃး။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇသင်သေ ငဝ်းတူဝ်မႂ်းၼၢင်းၵေႃႈ သမ်ႉပေႃး ႁိူဝ်ႈႁိူင်းမၢပ်ႈမိပ်ႈၵႂႃႇ ၵူႈပႃႈၵူႈၽၢႆႇၼေႃး။
 - 26။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၸဝ်ႈမွၵ်ႉၵလၢၼ်ႇထၢမ်လွင်ႈတၢင်းမၼ်းလႄႈ ၼၢင်းၽီၵေႃႈ ႁူမ်ႁူမ်ၸူမ်းၸူမ်း ၸင်ႇၶိုၼ်းတွပ်ႇလၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈတၢင်းမၼ်းၵႂႃႇ ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈထၢမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
 - 27။ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း ဢူမုၼ်ၽုင်းယႂ်ႇတီႈၶႃႈ... ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇၼႃးမုၼ် ဢၼ်လႆႈႁဵတ်းဝႆႉ မိူဝ်ႈၶႃႈပဵၼ်ၵူၼ်း တီႈမိူင်းၵူၼ်းၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇမႃးပဵၼ် ၽူႈမီႈဢူမုၼ်ငဝ်းႁိူဝ်ႈ ၼင်ႇၼႆတီႈၶႃႈယဝ်ႉ။ ၽွၼ်းလီ(ဢၼ်ၶႃႈႁဝ်းလႆႈယူႇ)ၼႆႉ ၵူၺ်းပဵၼ် ၽွၼ်းလီၵုသူဝ်ႇ ဢၼ််လႆႈႁဵတ်းမႃး ဢိတ်းဢွၼ်ႇဢွတ်း ၼိုင်ႈၼၼ်ႉၵူၺ်းဢေႃႈ။
 - 28။ ၵဝ်ၶႃႈ လႆႈႁူပ်ႉႁၼ်ၺႃး ၸဝ်ႈရႁၼ်းတႃႇ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးမုၼ်ႈၶႆးၵိလေႇသႃႇ၊ ဝိသဵတ်ႇမၼ်း ဢၼ်မီးၸႂ်ၸိုၼ်ႈသႂ် ဢမ်ႇၶုၼ်ႇဢမ်ႇသဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵဝ်ၶႃႈ မီးတင်းၸႂ်ၼပ်ႉယမ်သေ တၢမ်တူဝ်လႆႈဢဝ် တင်ႇၼင်ႈသီႇၸဵင်ႇ လူႇတၢၼ်းပၼ်ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းတႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
 - 29။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇၼႃးမုၼ်ဢၼ်ၼၼ်ႉသေ ၶႃႈၼၢင်းၸင်ႇမႃးမီး ငဝ်းတူဝ်ႁိူဝ်ႈလႅင်းပိူင်း ၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇၼၼ်ႉသေ တမ်ႈတီႈၼႆႈ ၶႃႈၼၢင်းၸင်ႇမႃးလႆႈ(ၽွၼ်းလီသိူဝ်းသႃႇ) တဵမ်ထူၼ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇၼၼ်ႉသေ တမ်ႈတီႈၶႃႈၼၢင်းၼႆႉ ၸင်ႇပဵၼ်မႃး ၽွၼ်းလီတင်းသဵင်ႈ ဢၼ်တဵမ်တၼ်းၸႂ်(ပဵင်းဢူၵ်းပဵင်းၸႂ်)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
 - 30။ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း ၽူႈမီးၽုင်းယႂ်ႇတီႈၶႃႈ... ၶႃႈၼၢင်းတွပ်ႇလၢတ်ႈပၼ်ၸဝ်ႈႁဝ်း ၼင်ႇၼႆဢေႃႈ။ မိူဝ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းၼၼ်ႉ ၶႃႈလႆႈၶိုင်ပွင်လူႇတၢၼ်း (တီႈၼင်ႈတင်ႇသီႇၸဵင်ႇ) ၸိူဝ်းၼၼ်ႉဢေႃႈ။ ၵွပ်ႈၵုသူဝ်ႇၸိူဝ်း ၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇတေလႆႈမီး ဢူငဝ်းႁိူဝ်ႈႁိူင်းၼင်ႇၼႆဢေႃႈ။ ဢူငဝ်းၶႃႈႁဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသႂ်ၵႂႃႇ ၵူႈ ပႃႈၵူႈၽၢႆႇၶႃႈဢေႃႈ... (လၢတ်ႈၵႂႃႇၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ)။
ၸတုတ်ထပီꩪဝိမႃၼဝတ်ထု ႁူဝ်သီႇ သုတ်းယဝ်ႉ။
ၵုၺ်ၸရဝိမႃဝတ်ထု ၼၢင်းၽီၶီႇၸၢင်ႉၵႅဝ်ႈ
5-ၵုၺ်ꩡရဝိမႃၼဝတ်ထု.
 - 31-2။ ၼၢင်းၽီ ဢၼ်မီးမၢၵ်ႇတႃ မိူၼ်ၼင်ႇၵၢပ်ႇမွၵ်ႇမူဝ်ပတုမႃႇ... ၸၢင်ႉၵႅဝ်ႈ ဢၼ်မႂ်းၼၢင်းၶီႇ ၼၼ်ႉ ဢဝ်ၵႅဝ်ႈရတၼႃႇၵူႈပိူင်ပိူင် ႁၢင်ႈၶိူင်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ လီၵေႃႈလီႁၢၼ်ႉၸႂ်တႄႉတႄႉ။ ႁႅင်ႈၵေႃႈမီးတႄႉတႄႉ။ လွင်ႈတၢင်းၽႂ်းၶၼ်ၵေႃႈ တဵမ်ထူၼ်ႈယဝ်ႉ။ တမ်ႈတီႈ ၼိူဝ်ၵၢင်ႁၢဝ်ၵေႃႈ မေႃၵႂႃႇၼိမ်ၸိုင်ႈလီတႄႉယဝ်ႉ။ ငဝ်းမွၵ်ႇမူဝ်ၶွင်ႇပတုမႃႇၵေႃႈ မီးဝႆႉယဝ်ႉ။ တီႈတူဝ်မၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ သမ်ႉမိူတ်ႇဝႆႉငဝ်းလိူင်ဝႃမူဝ်ပတုမႃႇယဝ်ႉ။ ႁၢင်ႈၽၢင်မွၵ်ႇမူဝ်ၶမ်းၵေႃႈ ၵိုၵ်းဝႆႉယဝ်ႉ။
 - 33။ တမ်ႈတီႈ ၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း ဢၼ်မိူတ်ႇဝႆႉ မွၵ်ႇမူဝ်ပတုမႃႇ ဢၼ်ဢဝ်မႂ်မွၵ်ႇမူဝ်ပတုမႃႇ ႁၢင်ႈၶိူင်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ ၸၢင်ႉၵႅဝ်ႈပႆၵႂႃႇလွႆးလွႆးယဝ်ႉ။ ၵႂႃႇဢမ်ႇထိူင်း ဢမ်ႇဝႂ်းယဝ်ႉ။
 - 34။ ၽွင်းမိူဝ်ႈၸၢင်ႉၵႂႃႇၼၼ်ႉ ႁိင်ႇၶမ်းတင်းၼမ် ဢွၵ်ႇသဵင်လီထွမ်ႇလီၽင်းယဝ်ႉ။ သဵင်ႁိင်ႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈငိၼ်းမိူၼ်ၼင်ႇ သဵင်တူႇရိယႃႇ ဢၼ်မီးပၵ်းပိူင်ႁႃႈဢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
 - 35။ ၼၢင်းၽီ ဢၼ်မီးဝႆႉၼိူဝ်ၵွင်းလင်ၸၢင်ႉ ဢၼ်ၼုင်ႈမႆဝႆႉ သိူဝ်ႈၶူဝ်းၸိုၼ်ႈသႂ် မႂ်းၼၢင်းၼႆႉ ဢူငဝ်းမႂ်းၼၢင်း တွၼ်ႈၵႄးႁၢင်ႈလီလိူဝ်သေ ၼၢင်းၽီတင်းၼမ်ယူႇယဝ်ႉ။
 - 36။ ၼၢင်းၽီ ၽွၼ်းလီမႂ်းဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၽွၼ်းလီ တႃႇၼတၢင်းလူႇႁ?၊ ဢမ်ႇၼၼ် ပဵၼ်ၽွၼ်း လီသိၼ်သီႇလႁ?၊ ဢမ်ႇၼၼ် ပဵၼ်ၽွၼ်းလီ ၸိူဝ်းဢၼ်ၼႆႈႁွမ်းမိုဝ်းဝႆႈၼၼ်ႉ? မႂ်းၼၢင်း တွပ်ႇပၼ် ၵဝ် ၶေႃႈထၢမ် ဢၼ်ၵဝ်ထမ်ၼၼ်ႉတ။
 - 37။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၸဝ်ႈမွၵ်ႉၵလၢၼ်ႇထၢမ်လွင်ႈတၢင်းမၼ်းလႄႈ ၼၢင်းၽီၵေႃႈ ႁူမ်ႁူမ်ၸူမ်းၸူမ်း ၸင်ႇၶိုၼ်းတွပ်ႇလၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈတၢင်းမၼ်းၵႂႃႇ ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈထၢမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
 - 38။ ၶႃႈၼၢင်းလႆႈႁၼ် ၸဝ်ႈၽူႈလီ ဢၼ်မီးၵုင်ႇၵုၼ်းမုၼ်ငဝ်း (သႃႇဝၵ)တဵမ်ထူၼ်ႈ ဢၼ်သိူဝ်း လူၺ်ႈၸွမ်းတြႃးသၢၼ်ႇသေ လႆႈဢဝ်မွၵ်ႇမူဝ် ၸၢတ်ႇပိုၼ်သႂ်ႇၼိူဝ်ၽႅၼ်ႇသိူဝ်ႇတီႈၼင်ႈသေ လူႇတၢၼ်းမႃး ၶႃႈယဝ်ႉ။
 - 39။ ၶႃႈၼၢင်း မီးၸႂ်ၼပ်ႉယမ်သေလႄႈ (ၼႂ်းမတ်ႉမွၵ်ႇမူဝ်) တၢမ်တူဝ် လႆႈဢဝ်မွၵ်ႇမူဝ်ၶိုင်ႈၼိုင်ႈ ၸဵမ်မွၵ်ႇၸဵမ်ၵၢပ်ႇ ၸၢတ်ႇပိုၼ်သႂ်ႇ တီႈဢွင်ႈၼင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
 - 40။ ၽွၼ်းလီၶႃႈၼၢင်းဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၽွၼ်းလီၵုသူဝ်ႇဢၼ်ၼၼ်ႉဢေႃႈ။ ၽီၶဝ်ၵေႃႈ ၼပ်ႉယမ်ၶႃႈ ၼၢင်းဢေႃႈ။ ဝႆႉၼၵ်းၶႃႈၼၢင်းဢေႃႈ။ ပူႇၸေႃႇၶႃႈၼၢင်းဢေႃႈ။
 - 41။ ၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉ တေလႆႈမီးၸႂ်ၼပ်ႉယမ်သေ ၵိုင်ႇလီလူႇတၢၼ်းတီႈယူႇပၼ် ၸဝ်ႈၽူႈလီၶဝ် ၸိူဝ်းဢၼ်ဢွၵ်ႇမူၼ်ႉပူၼ်ႉလွတ်ႈၵိလေႇသႃႇ၊ ဢၼ်တိုဝ်းၵမ်လီတွၼ်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉ တၵ်းတေလႆႈႁူမ်ၸူမ်း ၸိူင်ႉၼင်ႇ ဢၼ်ၶႃႈၼၢင်းလႆႈႁူမ်ၸူမ်း တီႈလဵဝ်ၼႆႉယူႇတႄႉယဝ်ႉ။
 - 42။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၵေႃႉဢၼ် မီးၸႂ်တႂ်းမွင်း ၶႂ်ႈလႆႈၽွၼ်းပၢင်ႈယႂ်ႇၼမ် ပုၼ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ၵိုင်ႇလီလူႇတၢၼ်း တီႈယူႇတၼ်းသဝ်းပၼ် တမ်ႈတီႈ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းတႃႇ ဢၼ်ပဵၼ်ၽူႈမီးၶၼ်ႇထႃႇၵမ်း လိုၼ်းသုတ်းၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။
ၵုၺ်ၸရဝိမႃၼဝတ်ထု ႁူဝ်ႁႃႈ သုတ်းယဝ်ႉ။
ပထမၼႃဝႃ ဝိမႃႇၼဝတ်ႉထု၊ ၼၢင်းၽီၶီႇႁိူဝ်း မုင်းၶမ်းလႅင်
ပꩧမၼႃဝႃဝိမႃၼဝတ်ထု.
 - 43။ ၼၢင်းၽီ (မႂ်းၼၢင်းၼႆႉ) လႆႈၶီႇဝႆႉ ၼိူဝ်ႁိူဝ်း ဢၼ်မီးမုင်းၶမ်းလႅင်ဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လႆႈ ၶီႇႁိူဝ်းၶမ်းလူင်းၼႂ်းၼမ်ႉသေ ဢဝ်မိုဝ်းပိတ်းမွၵ်ႇမူဝ်ယဝ်ႉ။
 - 44။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇဢၼ်လႂ်သေ မႂ်းလႆႈမီး ဢူဢၢႆသၢႆငဝ်းႁိူဝ်ႈလႅင်းၼင်ႇၼႆၼေႃး။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇသင်လႄႈ တမ်ႈတီႈၼႆႈ မႂ်းၼၢင်းမႃးလႆႈၽွၼ်းလီ တဵမ်ထူၼ်ႈတီႈၼႆႈၼေႃး။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇသင်သေ မႂ်းၼၢင်းမႃးလႆႈၸီးၸိမ်ႇတၼ်းၸႂ်ၼင်ႇၼႆၼေႃး။
 - 45။ ၼၢင်းၽီ ဢူမုၼ်ၽုင်းယႂ်ႇ ၵဝ်ထၢမ်မႂ်းယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းၼၼ်ႉ မႂ်းလႆႈႁဵတ်းၵုသူဝ်ႇ သင်မႃးၼေႃး။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇဢၼ်လႂ်သေ မႃးလႆႈမီး ဢူဢၢႆသၢႆငဝ်းလႅင်းၼင်ႇၼႆၼေႃး။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇသင်သေ ငဝ်းတူဝ်မႂ်းၼၢင်းၵေႃႈ သမ်ႉပေႃး ႁိူဝ်ႈႁိူင်းမၢပ်ႈမိပ်ႈၵႂႃႇ ၵူႈပႃႈၵူႈၽၢႆႇၼေႃး။
 - 46။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၸဝ်ႈမွၵ်ႉၵလၢၼ်ႇထၢမ်လွင်ႈတၢင်းမၼ်းလႄႈ ၼၢင်းၽီၵေႃႈ ႁူမ်ႁူမ်ၸူမ်းၸူမ်း ၸင်ႇၶိုၼ်းတွပ်ႇလၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈတၢင်းမၼ်းၵႂႃႇ ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈထၢမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
 - 47။ မိူဝ်ႈၶႃႈၼၢင်း ပဵၼ်ၵူၼ်းတီႈမိူင်းၵူၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ် ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းၶဝ်ၸဝ်ႈ ႁိူဝ်ႉဢူၼ်ႈ ၼူၼ်းမွႆႈ ၶႂ်ႈၵိၼ်ၼမ်ႉယူႇလႄႈ ၶႃႈၼၢင်းၸင်ႇၶိုင်သၢင်ႈႁၢင်ႈပွင် လႆႈလူႇတၢၼ်းၼမ်ႉတီႈၶႃႈယဝ်ႉ။
 - 48။ တမ်ႈတီႈ ၵေႃႉၸိူဝ်းဢၼ်ႁိူဝ်ႉဢူၼ်ႈၼူၼ်းမွႆႈ ၶႂ်ႈၵိၼ်ၼမ်ႉၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ လႆႈ ၶိုင်သၢင်ႈႁၢင်ႈပွင် လႆႈလူႇတၢၼ်းၼမ်ႉယဝ်ႉ။ တမ်ႈတီႈၵေႃႉဢၼ်လႆႈလူႇၼၼ်ႉ (ၽွၼ်းလီမၼ်း) တေၸၢင်ႈ ပၼ်ပဵၼ်မႃး မွၵ်ႇတင်းၼမ်၊ မွၵ်ႇမူဝ်ၶၢဝ်တင်းၼမ် ၼွင်ၼမ်ႉၵတ်းၸိုၼ်ႈယဵၼ်ၸႂ်ယူႇယဝ်ႉ။
 - 49။ ႁွင်ႈၼမ်ႉၵတ်းယဵၼ် ႁွင်ႈၼမ်ႉဢၼ်လႆ ဢၼ်မီးသၢႆးသိူဝ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ တူၼ်ႈမၢၵ်ႇ မူင်ႈ၊ တူၼ်ႈမႆႉပဝ်း၊ တူၼ်ႈ(ပျေႉၸိၼ်ႇ)၊ တူၼ်ႈမႆႉသပျေႇ၊ တူၼ်ႈမႆႉလူမ်း၊ တူၼ်ႈမႆႉ(တၶုတ်ႉ) ဢၼ်မွၵ်ႇမၢၵ်ႇတင်းတူၼ်ႈၼၼ်ႉ တေဢုမ်ႇလွမ်ႉဝႆႉႁေႃႇဝိမၢၼ်ႇမၼ်း တႃႇသေႇယဝ်ႉ။
 - 50။ တမ်ႈတီႈ မိူင်းၽီၼႆႉ (ၶႃႈၼၢင်းမႃးလႆႈ) ႁေႃဝိမၢၼ်ႇၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉ ဢၼ်ၵူႈသမ်ႇၵူႈပိူင် တဵမ် ထူၼ်ႈၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ၽွၼ်းလီဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်လူၺ်ႈၵၢမ်ႇ(ၵုသူဝ်ႇ ဢၼ်ၶႃႈၼၢင်း လႆႈလူႇတၢၼ်းၼမ်ႉ) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵေႃႉၸိူဝ်းဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်တၢင်းလီၼၼ်ႉ တေလႆႈၽွၼ်းလီၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။
 - 51။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇၼႃးမုၼ်ဢၼ်ၼၼ်ႉသေ ၶႃႈၼၢင်းၸင်ႇမႃးမီး ငဝ်းတူဝ်ႁိူဝ်ႈလႅင်းပိူင်း ၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇၼၼ်ႉသေ တမ်ႈတီႈၼႆႈ ၶႃႈၼၢင်းၸင်ႇမႃးလႆႈ(ၽွၼ်းလီသိူဝ်းသႃႇ) တဵမ်ထူၼ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇၼၼ်ႉသေ တမ်ႈတီႈၶႃႈၼၢင်းၼႆႉ ၸင်ႇပဵၼ်မႃး ၽွၼ်းလီတင်းသဵင်ႈ ဢၼ်တဵမ်တၼ်းၸႂ်(ပဵင်းဢူၵ်းပဵင်းၸႂ်)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
 - 52။ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း ၽူႈမီးၽုင်းယႂ်ႇတီႈၶႃႈ... ၶႃႈၼၢင်းတွပ်ႇလၢတ်ႈပၼ်ၸဝ်ႈႁဝ်း ၼင်ႇၼႆဢေႃႈ။ မိူဝ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းၼၼ်ႉ ၶႃႈလႆႈၶိုင်ပွင်လူႇတၢၼ်း (ၼမ်ႉၵိၼ်)ၼၼ်ႉဢေႃႈ။ ၵွပ်ႈၵုသူဝ်ႇၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇတေ လႆႈမီး ဢူငဝ်းႁိူဝ်ႈႁိူင်းၼင်ႇၼႆဢေႃႈ။ ဢူငဝ်းၶႃႈႁဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသႂ်ၵႂႃႇ ၵူႈပႃႈၵူႈၽၢႆႇၶႃႈဢေႃႈ... (လၢတ်ႈၵႂႃႇၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ)။
ပထမၼႃဝႃဝိမႃၼဝတ်ထု ႁူဝ်ႁူၵ်းသုတ်းယဝ်ႉ။
ၻုတိယၼႃဝႃဝိမႃႇၼဝတ်ႉထု၊ ၼၢင်းၽီၶီႇႁိူဝ်း မုင်းၶမ်းလႅင်
7-ၻုတိယၼႃဝႃဝိမႃၼဝတ်ထု.
 - 53။ ၼၢင်းၽီ (မႂ်းၼၢင်းၼႆႉ) လႆႈၶီႇဝႆႉ ၼိူဝ်ႁိူဝ်း ဢၼ်မီးမုင်းၶမ်းလႅင်ဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လႆႈ ၶီႇႁိူဝ်းၶမ်းလူင်းၼႂ်းၼမ်ႉသေ ဢဝ်မိုဝ်းပိတ်းမွၵ်ႇမူဝ်ယဝ်ႉ။
 - 54။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇဢၼ်လႂ်သေ မႂ်းလႆႈမီး ဢူဢၢႆသၢႆငဝ်းႁိူဝ်ႈလႅင်းၼင်ႇၼႆၼေႃး။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇသင်လႄႈ တမ်ႈတီႈၼႆႈ မႂ်းၼၢင်းမႃးလႆႈၽွၼ်းလီ တဵမ်ထူၼ်ႈတီႈၼႆႈၼေႃး။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇသင်သေ မႂ်းၼၢင်းမႃးလႆႈပူၺ်ႈၽီ တၼ်းၸႂ်ၼင်ႇၼႆၼေႃး။
 - 55။ ၼၢင်းၽီ ဢူမုၼ်ၽုင်းယႂ်ႇ ၵဝ်ထၢမ်မႂ်းယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းၼၼ်ႉ မႂ်းလႆႈႁဵတ်းၵုသူဝ်ႇ သင်မႃးၼေႃး။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇဢၼ်လႂ်သေ မႃးလႆႈမီး ဢူဢၢႆသၢႆငဝ်းလႅင်းၼင်ႇၼႆၼေႃး။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇသင်သေ ငဝ်းတူဝ်မႂ်းၼၢင်းၵေႃႈ သမ်ႉပေႃး ႁိူဝ်ႈႁိူင်းမၢပ်ႈမိပ်ႈၵႂႃႇ ၵူႈပႃႈၵူႈၽၢႆႇၼေႃး။
 - 56။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၸဝ်ႈမွၵ်ႉၵလၢၼ်ႇထၢမ်လွင်ႈတၢင်းမၼ်းလႄႈ ၼၢင်းၽီၵေႃႈ ႁူမ်ႁူမ်ၸူမ်းၸူမ်း ၸင်ႇၶိုၼ်းတွပ်ႇလၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈတၢင်းမၼ်းၵႂႃႇ ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈထၢမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
 - 57။ မိူဝ်ႈၶႃႈၼၢင်း ပဵၼ်ၵူၼ်းတီႈမိူင်းၵူၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ် ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း ႁိူဝ်ႉဢူၼ်ႈၼူၼ်းမွႆႈ ၶႂ်ႈၵိၼ်ၼမ်ႉယူႇလႄႈ ၶႃႈၼၢင်းၸင်ႇၶိုင်သၢင်ႈႁၢင်ႈပွင် လႆႈလူႇတၢၼ်းၼမ်ႉတီႈၶႃႈယဝ်ႉ။
 - 58။ တမ်ႈတီႈ ၵေႃႉၸိူဝ်းဢၼ်ႁိူဝ်ႉဢူၼ်ႈၼူၼ်းမွႆႈ ၶႂ်ႈၵိၼ်ၼမ်ႉၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ လႆႈ ၶိုင်သၢင်ႈႁၢင်ႈပွင် လႆႈလူႇတၢၼ်းၼမ်ႉယဝ်ႉ။ တမ်ႈတီႈၵေႃႉဢၼ်လႆႈလူႇၼၼ်ႉ (ၽွၼ်းလီမၼ်း) တေၸၢင်ႈ ပၼ်ပဵၼ်မႃး မွၵ်ႇတင်းၼမ်၊ မွၵ်ႇမူဝ်ၶၢဝ်တင်းၼမ် ၼွင်ၼမ်ႉၵတ်းၸိုၼ်ႈယဵၼ်ၸႂ်ယူႇယဝ်ႉ။
 - 59။ ႁွင်ႈၼမ်ႉၵတ်းယဵၼ် ႁွင်ႈၼမ်ႉဢၼ်လႆ ဢၼ်မီးသၢႆးသိူဝ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ တူၼ်ႈမၢၵ်ႇ မူင်ႈ၊ တူၼ်ႈမႆႉပဝ်း၊ တူၼ်ႈ(ပျေႉၸိၼ်ႇ)၊ တူၼ်ႈမႆႉသပျေႇ၊ တူၼ်ႈမႆႉလူမ်း၊ တူၼ်ႈမႆႉ(တၶုတ်ႉ) ဢၼ်မွၵ်ႇမၢၵ်ႇတင်းတူၼ်ႈၼၼ်ႉ တေဢုမ်ႇလွမ်ႉဝႆႉႁေႃႇဝိမၢၼ်ႇမၼ်း တႃႇသေႇယဝ်ႉ။
 - 60။ တမ်ႈတီႈ မိူင်းၽီၼႆႉ (ၶႃႈၼၢင်းမႃးလႆႈ) ႁေႃဝိမၢၼ်ႇၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉ ဢၼ်ၵူႈသမ်ႇၵူႈပိူင် တဵမ် ထူၼ်ႈၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ၽွၼ်းလီဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်လူၺ်ႈၵၢမ်ႇ(ၵုသူဝ်ႇ ဢၼ်ၶႃႈၼၢင်း လႆႈလူႇတၢၼ်းၼမ်ႉ) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵေႃႉၸိူဝ်းဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်တၢင်းလီၼၼ်ႉ တေလႆႈၽွၼ်းလီၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။
 - 61။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇၼႃးမုၼ်ဢၼ်ၼၼ်ႉသေ ၶႃႈၼၢင်းၸင်ႇမႃးမီး ငဝ်းတူဝ်ႁိူဝ်ႈလႅင်းပိူင်း ၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၵုသူဝ်ႇဢၼ်ၼၼ်ႉလႄႈ တမ်ႈတီႈၼႆႈ ၶႃႈၼၢင်းၸင်ႇလႆႈပူၺ်ႈလီ(ၸီးၸိမ်ႇ) တင်းသဵင်ႈ ဢၼ်ပဵင်းဢူၵ်းပဵင်းၸႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
 - 62။ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း ၽူႈမီးၽုင်းယႂ်ႇတီႈၶႃႈ... ၶႃႈၼၢင်းတွပ်ႇလၢတ်ႈပၼ်ၸဝ်ႈႁဝ်း ၼင်ႇၼႆဢေႃႈ။ မိူဝ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းၼၼ်ႉ ၶႃႈလႆႈၶိုင်ပွင်လူႇတၢၼ်း (ၼမ်ႉၵိၼ်)ၼၼ်ႉဢေႃႈ။ ၵွပ်ႈၵုသူဝ်ႇၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇတေ လႆႈမီး ဢူငဝ်းႁိူဝ်ႈႁိူင်းၼင်ႇၼႆဢေႃႈ။ ဢူငဝ်းၶႃႈႁဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသႂ်ၵႂႃႇ ၵူႈပႃႈၵူႈၽၢႆႇၶႃႈဢေႃႈ... (လၢတ်ႈၵႂႃႇၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ)။
ၻုတိယၼႃဝႃဝိမႃၼဝတ်ထု ႁူဝ်ၸဵတ်းသုတ်းယဝ်ႉ။
ၸႄႈဝဵင်းဢွင်ႇလၢၼ်ႇ
ၸႄႈဝဵင်းဢွင်ႇလၢၼ်ႇ (ၸႄႈဝဵင်းမျေႇထႄး) (အောင်လံမြို့နယ် ; Aunglan Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈတယႅတ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းဢွင်ႇလၢၼ်ႇယဝ်ႉ။
လႅၼ်လိၼ်ၸိူဝ်းဢိူမ်ႈၸပ်းဝႆႉ.
ၸႄႈဝဵင်းဢွင်ႇလၢၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်တူၵ်းၽၢႆႇဢွၵ်ႇသုတ်း တီႈ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းဢွင်ႇလၢၼ်ႇၼႆႉ ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ၸႄႈဝဵင်း ၸိူဝ်းၼင်ႇၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
 - ၽၢႆႇႁွင်ႇ ၸႄႈဝဵင်းသျိၼ်ႇၽျူႇၵျုၼ်း၊
 - ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းယေႇတႃႇသျေႇ တီႈ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊
 - ၽၢႆႇၸၢၼ်း ၸႄႈဝဵင်းပွၵ်ႉၶွင်း တီး ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ် လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းပျီႇ
 - ၽၢႆႇတူၵ်း ၸႄႈဝဵင်းၵၢမ်ႇမ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းတယႅတ်ႉ။
သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း.
တႄႇဢဝ် မိူဝ်ႈပီ 1999 ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီး ရူတ်ႉရဵၼ်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ လႆႈႁဵတ်းတၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်းမႃးယဝ်ႉ။