Mrsailiek/shan-dataset huggingface dataset:
ပရမ်ႇမႃႇယု ၵေႃႉႁၢၼ်ႉၸႂ်ယူႇ
ယူႇၸွမ်ၵၼ်မွၵ်ႈႁူဝ်လိူၼ်မၼ်းၵွႆးၵေႃႈ လဵပ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈလီ၊ လွင်ႈဢမ်ႇလီတႃႇၵူၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈသေ တႅပ်းတတ်းလႆႈယူႇ။ ပရမ်ႇမၼ ပရမ်ႇမႃႇယုၼႆႉ ၶႂ်ႈႁူႉလွင်ႈႁူဝ်ယွႆႈ ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇတင်းၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈလႄႈ ၸင်ႇၸႂ်ႉလုၵ်ႈၼွင်ႉတၢမ်းၸႂ်မၼ်း ဢၼ်ပဵၼ်ဢုတ်ႉတရမႃႇၼဝၵ ၵႂႃႇယူႇၸွမ်းၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁူၵ်းလိူၼ်တဵမ်တဵမ်ယူႇယဝ်ႉ။<br>
<br>
ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းလႆႈႁၼ်ၾၢင်ႈႁၢင်ႈမႁႃႇပုရိသ 32 ပိူင်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ၊ ဝၢႆးၼၼ် လႆႈႁၼ်ထႅင်ႈလွင်ႈယူႇလွင်ႈၵိၼ် မီးပၵ်းပိူင်လီငၢမ်းယဝ်ႉ ၸင်ႇမႃးၶႆႈၼႄသြႃႇမၼ်း ဢၼ်ပဵၼ်ပရမ်ႇမႃႇယုယူႇယဝ်ႉ။<br>
<br>
ပေႃးၼၼ်ၵေႃႈ ပရမ်ႇမႃႇယုၼႆႉ ဢွၵ်ႇၸႂ်ၶႂ်ႈထူပ်းႁၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႃႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢႃႇယုပေႃးမီး 120 ယဝ်ႉလႄႈ ဢမ်ႇဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းလႆႈ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႆႉ ၸင်ႇယေႃးၶိင်းတေႇသၸႃႇရီႇမႃးတီႈ ဝၢၼ်ႈဝေႇတေႇႁီႇသေ ၽႅဝ်မႃးမိူင်းမိတ်ႉထိလႃႇယူႇယဝ်ႉ။<br>
<br>
ပရမ်ႇမႃႇယုၵေႃႈ ၸူမ်းသိူဝ်းလူင်လၢင်သေ ၸင်ႇၵႂႃႇထူပ်းၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်းယဝ်ႉ။ မၼ်းၼႆႉ ဢူမ်ဢၢၼ်ႇလႆႈ လိၵ်ႈလၢႆးဝေႇတတင်းၽိုၼ်လႄႈ လႆႈႁၼ်ၾၢင်ႁၢင်ႈမႁႃႇပုရိသ 32 ပိူင် ဢၼ်မီးတီႈတူဝ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈလႄႈ မၼ်းယိၼ်းပဵၼ်ဢၼ်ၸူမ်းသိူဝ်းၼႃႇလူင်လၢင်ယူႇယဝ်ႉ။<br>
<br>
ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၸင်ႇဝႃႈ "ႁိူၺ်း... ပရမ်ႇမၼ.. ပုၼ်ႈတႃႇသိူဝ်းသႃႇသုၶၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေ ၶႂ်ႈထၢမ်သင်ၵေႃႈ ထၢမ်ႈလႄႈ"၊ ပရမ်ႇမႃႇယုၸင်ႇထၢမ်ႈဝႃႈ "ၵေႃးတမ၊ ၵူၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းႁိုဝ်သေ ပဵၼ်မႃးပရမ်ႇမၼ၊ ဝေႇတၵူႇ၊ သေႃးတိယ၊ ၵေႇဝလီႇ၊ ဢရႁၼ်ႇတ၊ မုၼိ၊ ပုတ်ႉထ လႃႇ"။
<br>
ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၸင်ႇသပ်းလႅင်းၼႄတီႈပွင်ႇၶေႃႈၸႅင်ႈ ၸိူဝ်းထၢမ်မႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ပရမ်ႇမၼ ပရမ်ႇမႃႇယု ၽူႈၵေႃႉမီးပၺ်ႇၺႃႇၼႆႉ သတ်ႉထႃႇတြႃးၽႄႈတိူၼ်းမႃးသေ ၸင်ႇၵႂႃႇၼွမ်းႁူဝ်ဝႆႈသႃ တီႈတိၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈယူႇယဝ်ႉ။<br>
<br>
ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၸင်ႇသၢင်းၢင်း ႁေႃးၼႄတြႃးထမ်ႇမပၼ်လႄႈ ပရမ်ႇမႃႇယုၼႆႉ လႆႈထမ်ႇၸၵ်ႉၶုတႃလႅင်းပွင်ႇၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပႃႇရမီႇလၢႆလၢႆၽဝ ထႅမ်မႃးဝႆႉလႄႈ ႁူႉႁၼ်ဢၼိတ်ႉၸတြႃးဢဝ်ႁင်းၵွႆးသေ လႆႈပဵၼ်ဢရိယႃႇၽူႈၵူၼ်းလီၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။<br>
<br>
ပရမ်ႇမၼ ပရမ်ႇမႃႇယုၼႆႉ ၸႂ်ၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ်ၵတ်းယဵၼ်သေ ၼိမ်မၼ်ႈယူႇၼႂ်းၺၢၼ်ႇဝိပသ်သၼႃႇယူႇယဝ်ႉ။ ၼိမ်မၼ်ႈယူႇၼႂ်း ၼိတ်ႉၸ၊ ထူႇဝ ဢမတယဝ်ႉ ပရမ်ႇမႃႇယုတႄႉ ယိၼ်းပဵၼ်ဢၼ်ႁၢၼ်ႉၸႂ်တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈ၊ ပဵၼ်မင်ႇၵလႃႇလွင်ႈလီ ဢၼ်ထိုင်တီႈတႃႇမၼ်းဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
ပိမ်ႇပိသႃႇရ ၵေႃႉငမ်းယဵၼ်မျၢတ်ႈတွၼ်း
ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းပိမ်ႇပိသႃႇရ ဢၼ်ၵိူဝ်လီၼပ်ႉယမ်ၽြႃးပေၼ်ၸဝ်ႈၼႆႉ တႃႇတေၶႃႈႁႅမ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၶိုၼ်းၼၼ်ႉ တေယၢပ်ႇၼႃႇၼႆ တေဝတၢတ်ႈတိုၼ်းႁူႉဝႆႉယဝ်ႉ။ မီးၸႂ်ၶႂ်ႈပူတ်းပႅတ်ႈၶုၼ်ႁေႃၶမ်းလႄႈ ၸင်ႇၽၢၼ်ႇသၢင်းဢၼ်လီဢၢမ်းၼႄသေ ႁူၺ်းၸၼ်ဢၸႃႇတသၢတ်ႈ ၵေႃႉပဵၼ်ၵႅမ်မိူင်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ၸင်ႇဝႃႈတီးၵႅမ်မိူင်း "ၸဝ်ႈၶုၼ်ႈၸၢႆး၊ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ဢၼ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈပေႃႈ ၸဝ်ႈၼႆႉ သင်ဝႃႈဢႃႇယုမၼ်းယၢဝ်းၸိုင် တေႃႇမၼ်းပေႃးတၢႆ ၸဝ်ႈၸၢႆးပေႃးထဝ်ႈယဝ်ႉဢိူဝ်ႈ။ ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းၼၼ်ႉ တေႁဵတ်းႁိုဝ်လႆႈၸၢမ်ႇႁၢင်ႈၸၢမ်ႇႁေႃလီလီယဝ်ႉ။ ပေႃးၶႂ်ႈၸၢမ်ႇႁၢင်ႈၸၢမ်ႇႁေႃလီလီတႄႉ လူဝ်ႇပဵၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းတေႃႈလဵဝ်ယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ထုၵ်ႇလီၸတ်းၵၢၼ်ပႅတ်ႈၶုၼ်ႁေႃၶမ်းတေႃႈလဵဝ် ၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉဢိူဝ်ႈ လုၵ်ႈၼွင်ႉၵဝ်" ဝႃႈၼႆယူႇယဝ်ႉ။<br>
<br>
ၸဝ်ႈၸၢႆးဢၸႃႇတသၢတ်ႈၵေႃႈ ၸွမ်းဢဝ်ၶေႃႈၺၢၼ်ႇ ဢၼ်သြႃႇမၼ်းပၼ်ၼၼ်ႉသေ တႃႇတေၶႃႈႁႅမ်ၸဝ်ႈပေႃႈ ဢၼ်ပဵၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၼၼ်ႉ ၸင်ႇပႃးဢဝ်လႅဝ်းယဝ်ႉ ၶဝ်ႈမိူင်းၼႂ်းလုၵ်းတီႈၼွၼ်းပိမ်ႇပိသႃႇရ ၽွင်းတဵင်ႈၶိုၼ်းလိုၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယၢမ်းၼၼ် ၵူၼ်းပႂ်ႉယၢမ်းႁၼ်သေ တီႉၺွပ်းလႄႈ လႅဝ်းၵေႃႈတိုၵ်ႉၶမ်ဝႆႉယူႇၼႂ်းမိုဝ်းဢၸႃႇတသၢတ်ႈယူႇ။ ပေႃးဢဝ်မၢႆမီႈၸိုင်ႈမိူင်းဝႃႈၼႆ ၵူၼ်းၽူႈၵေႃႉဢၼ်ဢၢင်ႈၶႃႈႁႅမ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၼၼ်ႉ တိုၼ်းတေလႆႈပၼ်တၢမ်ႇတၢႆယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼႂ်းမၢၵ်ႇလမ်းႁူဝ်ၸႂ် ပိမ်ႇပိသႃႇရ ဢၼ်တေတႅပ်းတတ်းတြႃးၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉႁၵ်ႉၼိူဝ်လုၵ်ႈၸၢႆးၼႃႇသေ ၸင်ႇႁႂ်ႈပွႆႇလွတ်ႈၵေႃႉထုၵ်ႇတၢမ်ႇၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။<br>
<br>
ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းပိမ်ႇပိသႃႇရၼႆႉ ၸင်ႇၵႂႃႇဝူၼ်ႉႁၼ်မႅၼ်ႈ ဢၼ်မိူဝ်ႈမၼ်းတိုၵ်ႉလဵၵ်ႉၼုမ်ႇၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈပေႃႈမၼ်းၵေႃႈ ဢႃႇယုထဝ်ႈၵႄႇလႄႈ ၸင်ႇဝူၼ်ႉသွၼ်ႇတႃႇလုၵ်ႈၸၢႆးသေ ဢဝ်ႁၢင်ႈႁေႃဢၢပ်ႈပၼ်မၼ်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းၼၼ်သေ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵေႃႈ ထုၵ်ႇလီဢၢပ်ႈပၼ်ႁၢင်ႈႁေႃယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆသေ ၸင်ႇႁႂ်းဢၸႃႇတသၢၼ်ႈၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းယူႇယဝ်ႉ။<br>
<br>
တေႇဝတၢတ်ႈတႄႉ တိုၵ်ႉပၼ်ၶေႃႈၺၢၼ်ႇတၢင်းႁၼ်ထိုင် ဢၼ်လိင်ႉလွၵ်းတီႈလုၵ်ႈၼွင်ႉမၼ်း ဢၸႃႇတသၢတ်ႈထႅင်ႈၵွၼ်ႇ။ သင်ဝႃႈ ၵူၼ်းဢၼ်မီးသတ်ႉၸႃႇ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းပိမ်ႇပိသႃႇရၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လၵ်ႉလွမ်သွပ်ႉသႅပ်ႉတိတ်းတေႃႇၶုၼ်ႁေႃၶမ်းယဝ်ႉ လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉဢဝ်ၶိုၼ်းႁၢင်ႈႁေႃၼႆ တေမီးၽေးၼမ်တႄႉတႄႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ပိူၼ်ႈတေဢမ်ႇၸၢင်ႈမႃးၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီဢဝ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းလူင် ၶမ်ၶွၵ်ႈဝႆႉ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။ ႁဵၻ်းၼၼ်သေ ဢၸႃႇတသၢတ်ႈၵေႃႈ ထွမ်ႇဢဝ်ၶေႃႈၵႂၢမ်းသြႃႇမၼ်းသေ ဢဝ်ၸဝ်ႈပေႃႈၶမ်ၶွၵ်ႈယဝ်ႉ ၶႃႈၶဝ်ၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ် ႁႂ်ႈဢိုပ်းယၢၵ်ႈသေတၢႆ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။<br>
<br>
ဝၢႆးၼႆႉ ၸင်ႇပူင်ၵႂၢမ်းၼၵ်းဝႃႈ တေဢမ်ႇလႆႈဢဝ်ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်သူင်ႇပၼ်ၼႆ တီႈမႄႈၵေႃႉပဵၼ်ၸဝ်ႈၼၢင်းလူင် ဝေႇတေႇႁီႇ ထႅင်ႈဢွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ၸဝ်ႈၼၢင်းလူင်ၵေႃႈ ၸင်ႇလႆႈဢဝ် တၢင်းၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉ လၵ်ႉသိူင်ႇသိမ်းၼႂ်းၶူဝ်းလဵင်းသေ ဢဝ်ၵႂႃႇလဵင်ႉပၼ် ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းလူင်ပိမ်ႇပိသႃႇရယူႇယဝ်ႉ။<br>
<br>
ပေႃးဢၸႃႇတသၢတ်ႈႁူႉလွင်ႈၼႆႉၵေႃႈ တိုၼ်းဢမ်ႇပၼ်မႄႈၶဝ်ႈၵႂႃႇၸူးတီႈၶွၵ်ႈၶင်ၼၼ်ႉ လုမ်းလုမ်းယဝ်ႉ။ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းလူင် ပိမ်ႇပိသႃႇရၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၵျၢင်ႉၵမ်ဝိပသ်သၼႃႇၵေႃႉၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ပႆၽၢႆႈသၢင်းၵျၢၼ်ႇယူႇလူၺ်ႈလွင်ႈသိူဝ်းသႃႇသေႃးတႃႇပတ်ႉတိၽလသမႃႇပၢတ်ႈယူႁဵတ်းၼၼ်လႄႈ တူဝ်မၼ်းၸဝ်ႈၵေႃႈ ႁၢင်ႈလီၾၢင်လီယူႇႁဵတ်းၼၼ်ယဝ်ႉ။ ဢဝ်ဢႃႇရုမ်ႇပၵ်းသႂ်ႇတီႈၵုင်ႇရတၼႃႇသၢမ်ၸဝ်ႈသေ သဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇလႄႈ လႆႈၵႂႃႇပဵꧣ်ၶုၼ်ၽီႁူဝ်သိုၵ်းလူင် ၸၼဝသၵ ဢၼ်ပဵၼ်ၵႅတ်တူဝ်ၶုၼ်ၽီလူင် ဝိသ်သဝၼ်ႇ မိူင်းၽီၸတုမႁႃရိတ်ႉၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။
ပိုၼ်မဵတ်ႉတႃလႄႈ ၽႄၵူႉသူဝ်ႇ
လၢႆးၽႄၵုသူဝ်ႇ သိပ်းၼႃႈမိူင်း<br><br>
 - ၵဝ်ၶႃႈၼႆႉလႂ် ၊ ၶမ်ႈဝၼ်းၼႂ် ၊ တူဝ်ၸႂ်ႁႂ်ႈသိူဝ်းသႃႇ။
 - ပေႃႈမႄႈႁဝ်းလႂ် ၊ ၶမ်ႈဝၼ်းၼႂ် ၊ တူဝ်ၸႂ်ႁႂ်းသိူဝ်းသႃႇ။
 - ၵူၼ်းႁိူၼ်းႁဝ်းလႂ် ၊ ၶမ်ႈဝၼ်းၼႂ် ၊ တူဝ်ၸႂ်ႁႂ်းသိူဝ်းသႃႇ။
 - ၽီႁိူၼ်းႁဝ်းလႂ် ၊ ၶမ်ႈဝၼ်းၼႂ် ၊ တူဝ်ၸႂ်ႁႂ်းသိူဝ်းသႃႇ။
 - ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈႁဝ်းလႂ် ၊ ၶမ်ႈဝၼ်းၼႂ် ၊ တူဝ်ၸႂ်ႁႂ်းသိူဝ်းသႃႇ။
 - ၵူၼ်းဝဵင်းႁဝ်းလႂ် ၊ ၶမ်ႈဝၼ်းၼႂ် ၊ တူဝ်ၸႂ်ႁႂ်းသိူဝ်းသႃႇ။
 - ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းလႂ် ၊ ၶမ်ႈဝၼ်းၼႂ် ၊ တူဝ်ၸႂ်ႁႂ်းသိူဝ်းသႃႇ။
 - သတ်ႉတဝႃႇတၢင်းဢွၵ်ႇလႂ် ၊ ၶမ်ႈဝၼ်းၼႂ် ၊ တူဝ်ၸႂ်ႁႂ်းသိူဝ်းသႃႇ။
 - သတ်ႉတဝႃႇတၢင်းၸၢၼ်းလႂ် ၊ ၶမ်ႈဝၼ်းၼႂ် ၊ တူဝ်ၸႂ်ႁႂ်းသိူဝ်းသႃႇ။
 - သတ်ႉတဝႃႇတၢင်းတူၵ်းလႂ် ၊ ၶမ်ႈဝၼ်းၼႂ် ၊ တူဝ်ၸႂ်ႁႂ်းသိူဝ်းသႃႇ။
 - သတ်ႉတဝႃႇတၢင်းဢွၵ်ႇလႂ် ၊ ၶမ်ႈဝၼ်းၼႂ် ၊ တူဝ်ၸႂ်ႁႂ်းသိူဝ်းသႃႇ။
 - သတ်ႉတဝႃႇတၢင်းႁွင်ႇလႂ် ၊ ၶမ်ႈဝၼ်းၼႂ် ၊ တူဝ်ၸႂ်ႁႂ်းသိူဝ်းသႃႇ။
 - သတ်ႉတဝႃႇၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇလႂ် ၊ ၶမ်ႈဝၼ်းၼႂ် ၊ တူဝ်ၸႂ်ႁႂ်းသိူဝ်းသႃႇ။
 - သတ်ႉတဝႃႇၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်းလႂ် ၊ ၶမ်ႈဝၼ်းၼႂ် ၊ တူဝ်ၸႂ်ႁႂ်းသိူဝ်းသႃႇ။
 - သတ်ႉတဝႃႇၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်းလႂ် ၊ ၶမ်ႈဝၼ်းၼႂ် ၊ တူဝ်ၸႂ်ႁႂ်းသိူဝ်းသႃႇ။
 - သတ်ႉတဝႃႇၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇလႂ် ၊ ၶမ်ႈဝၼ်းၼႂ် ၊ တူဝ်ၸႂ်ႁႂ်းသိူဝ်းသႃႇ။
 - သတ်ႉတဝႃႇတၢင်းၼိူဝ်လႂ် ၊ ၶမ်ႈဝၼ်းၼႂ် ၊ တူဝ်ၸႂ်ႁႂ်းသိူဝ်းသႃႇ။
 - သတ်ႉတဝႃႇတၢင်းတႂ်ႈလႂ် ၊ ၶမ်ႈဝၼ်းၼႂ် ၊ တူဝ်ၸႂ်ႁႂ်းသိူဝ်းသႃႇ။
<br>
ပိုၼ်းၵႅပ်ႈ မိူင်းသၼ်လွႆၶိူဝ်း
ပုိၼ်းဝၢၼ်ႈဝူဝ်းၵႃ ဢမ်ႇၼၼ် ဝၢၼ်ႈဝွၵ်းၵၢၵ်ႇ ထုင်ႉသၼ်လွႆၶိူဝ်း
တီႈဢၼ်ပူႇမွၼ်ႇၼၢႆးမွၼ်ႇၶဝ်မႃးသဝ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်တီႈ ပဵင်းႁူဝ်ၼမ်ႉႁွင်ႇ တီႈ ၽၢႆႇႁွင်ႇ ၢၼ်ႈဝူဝ်းၵႃ ဢမ်ႇၼၼ် ဝၢၼ်ႈဝွၵ်းၵၢၵ်ႇ ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆယဝ်ႉ။ ၽွင်းၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်လိုဝ်းသဝ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်လႆႈ ပတ်ႇဢဝ် ယႃႈၵွၼ်ႇ ႁဵတ်းဢၼ်သိူဝ်ဢၼ်ၵၢင်ႈ ဢၼ်မုင်း ၶဝ်မႃးဝႃႈၼႆ။ ၽွင်းၶဝ်မႃးၼၼ်ႉ လင်ႁိူၼ်းဢွၼ်ႇၶဝ် တေမီးမွၵ်ႈ သိပ်းဢဵတ်းသိပ်းသွင ်လင်ၵူၺ်းဝႃႈၼႆ။ ဢွၼ်ၵၼ်ယူႇသဝ်းမႃးၼင်ႇၼၼ် ၶဝ်ဢၼ်ပႃးမႃးၵေႃမူတ်း ၽႂ်မၼ်းလႄႈ ဢွၼ်ၵၼ် ၶုတ်းၵိၼ်မုၵ်း ႁူဝ်မၼ်း တွႆႇၵိၼ်မၢၵ်ႇၵေႃႇယုမ် ဢုပ်ႉၵိၼ်မွၼ် ႁဵတ်းၼင်ႇၼႆမႃးၼႆယဝ်ႉ။
ယူႇႁိုင်မႃးၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းႁၢႆႈ ႁဵတ်းသူၼ် ၽုၵ်ႇၶဝ်ႈ ၽုၵ်ႇၽၢၵ်း ဢွၼ်သေ လဵင်ႉၼႃႈႁိူၼ်းၽႂ်ၼႃႈႁိူၼ်းမၼ်းမႃး။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉပဵၼ်ပၢၼ်ဝူဝ်းတင်ႇလႄႈ ၸိူဝ်းပႃးဝူဝ်းမႃးၵေႃႈ လႅၼ်ႈၵပ်းသုိပ်ႇ ႁႃသုိဝ်ႉၶဝ်ႈ သုိဝ်ႉၵုၼ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ၽွင်းယၢမ်းယူႇႁိုင်မႃးၸင်ႇ ဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ်တႃႇတေတင်ႇၸိုဝ်ႈဝၢၼ်ႈ လႆႈၸႂ်ၵၼ်ပၼ်ၸိုဝ်ႈဝၢၼ်ႈဝႃႈ ဝၢၼ်ႈဝူဝ်းၵႃလမ် ဢမ်ႇၼၼ် ဝၢၼ်ႈဝူဝ်းလမ်ၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းၵေႃႈ ထၢင်ႇတေလႅပ်းဢွၼ်ၵၼ်တင်ႇၸိုဝ်ႈဝႃႈ ဝၢၼ်ႈဝူဝ်း လမ် ဝၢၼ်ႈဝူဝ်းၵႃလမ်မႃးႁိုဝ်။ ယၢမ်းလဵဝ်ၸင်ႇၼႆႉ မူိဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းႁွင်ႉၸုိဝ်ႈ ဝၢၼ်ႈဝူဝ်းၵႃလမ် ၼႆသေတႃႉၵေႃႈ ဝၢႆးမႃးဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ဝၢၼ်ႈဝူဝ်းၵႃ ၼႆၵူၺ်း။ ထုိင်မႃးပၢၼ်ပုိတ်ႇ ႁူင်းႁဵၼ်းသမ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်သွၼ်လိၵ်ႈမၢၼ်ႈ သုိၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်သမ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ် မႃးထၢမ်ဝႃႈ ဝၢၼ်ႈသင်ၼႆလႄႈ တွပ်ႇလၢတ်ႈဝၢၼ်ႈဝူဝ်းၵႃၼႆသေတႃႉၵေႃႈ ၶဝ်ဢမ်ႇမေႃတႅမ်ႈ ၸွမ်းၽဵၼ်ႈꧦ သမ်ႉမႃးတႅမ်ႈဝႃႈ ဝေႃးၵၢတ်ႇယႂႃႇ ဝႃႈၼႆလႄႈ ဝၢႆးမႃး ဝၢၼ်ႈဝူဝ်းၵႃၵေႃႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ် ဝၢၼ်ႈဝွၵ်းၵၢၵ်ႇၵႂႃႇ တေႃႇဝၼ်း မိူဝ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးမႃး ႁူဝ်ၵူၼ်းၵေႃႈ ၵုိၼ်းမႃး လွင်ႈၵိၼ်လွင်ႈယႅမ်ႉၵေႃႈ ၵပ်ႉၵိၼ်းမႃး ဢွင်ႈတႃႇတေႁဵတ်းသူၼ်ႁဵတ်းႁၢႆႈၵေႃႈ ၵႅပ်ႈမႃးလႄႈ ၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ်မႄႇၶႂၢၵ်ႈဢွင်ႈ တီႈႁဵတ်းႁၢႆႈ ႁဵတ်းသူၼ်သေ ၵမ်ႈၽွင်ႈဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇႁဵတ်းၽၢႆႇႁွင်ႇလွႆ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵႂႃႇႁဵတ်းၽၢႆႇ ၸၢၼ်းလွႆ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵႂႃႇႁဵတ်းတိၼ်လွႆၼႆလူင်ၵႂႃႇ။ ၸူိဝ်းၵႂႃႇႁဵတ်းၵႆၼၼ်ႉ ၼုိင်ႈလူိၼ်လႂ်မႃးတီႈဝၢၼ်ႈ ၼုိင်ႈပွၵ်ႈ ၽူိဝ်ႁုိင်မႃး ႁႃႈႁူၵ်းလူိၼ်မႃးၼုိင်ႈပွၵ်ႈ ၵမ်ႈၽွင်ႈၼုိင်ႈပီၸင်ႇမႃးၼုိင်ႈပွၵ်ႈ ႁဵတ်းၼၼ်သေ ႁိုင်မႃးၸူးဢဝ်ဢမ်ႇမႃးသေ တင်ႈပဵၼ်ဝၢၼ်ႈၵႂႃႇ ၸင်ႇပဵၼ်မႃး ဝၢၼ်ႈမွၼ်း ဝၢၼ်ႈလွႆၸၢင်ႉ တႄႇၵႂႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႂ်ယဝ်ႉ။
ပိုၼ်းၽြႃးလင်ႇၵႃႇဢူမ်ဢၢၼ်ႇ
ဝၼ်းၸဝ်ႈဢဝ်သၼ်ႇတေႇ (ဝၼ်းၽတ်း).
ပိုၼ်းၶိူဝ်းၸဝ်ႈပုတ်ႉထႃႇ ၊ ၸူဝ်ႈႁိုင်ၼႃႇတူၼ်လွင်း။
ယူႇသၢင်ႈၸၼ်ႉၶူင်းၽီ ၊ မူၼ်ႈသိူဝ်းလီၵူႈမိူဝ်ႈ။
ၽီသၢင်ႈႁူမ်ႈၵၼ်ၵႂႃႇ ၊ ဝၼ်ႇတၼႃႇပၢင်းလူင်း။
ၸင်ႇၽၢၵ်ႈၸၼ်ႉၶူင်းၼိူဝ် ၊ ႁွတ်ႈႁၢႆးၽိူဝ်ၵပ်ႉပီႇလဝၢတ်ႈ။
သဝ်းလီမုင်ႈသၼ်ႇထေႇ ၊ တမ်ႈလႃႇသေႇဝၼ်းၼူ။
မႅၼ်ႈလိူၼ်ပႅတ်ႇဝၼ်းမူၼ်း ၊ ၽႅၼ်ႇၵုၼ်ၵူၼ်းသၼ်ႇႁွၼ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။
ဝၼ်းၸဝ်ႈၵိူတ်ႇ (ဝၼ်းသုၵ်း).
ၵေႃမုင်ႈဝၢင်ႈလႃႇႁၢင်း ၊ ၸွႆႈသႅင်ၼၢင်းၶႅပ်ႇၸုမ်ႈ။
သိပ်းလိူၼ်ထူၼ်ႈတဵမ်ၵႂႃႇ ၊ မႄႈမႃႇတႃႇယၢၼ်ႁေႃ။
သူႁွတ်ႈတမ်ႈလူင်ပဝ်း ၊ ၸဝ်ႈလွင်းႁဝ်းၽၢၵ်ႈမုင်ႈ။
ပီမိူင်းႁူၵ်းသိပ်းပႅတ်ႇ ၊ ႁုင်ႈသၢႆလႅတ်ႇဝၼ်းပူး။
မိူဝ်ႈလိူၼ်မႅတ်ႈႁူၵ်းမူၼ်း ၊ ၽႅၼ်ႇၵုၼ်ၵူၼ်းသၼ်ႇႁွၼ်ႈ။
ၽီလၢႆတဝ်ႈလူင်းသူႇ ၊ ထၢၼ်ႈပဵၼ်မူႇလုမ်းလႃး။
ၸဝ်ႈယၢင်ႈၵႂႃႇၸဵတ်းတိၼ် ၊ ဢမ်ႇၸပ်းလိၼ်သေယၢင်ႈ။
မူဝ်ၶမ်းၵီႈတုင်းၽႃႇ ၊ ၸဝ်ႈပႆၵႂႃႇၼိူဝ်မူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဝၼ်းဢွၵ်ႇထိူၼ်ႇ (ဝၼ်းၸၼ်).
လႃႇၽေးၸဝ်ႈသီႇရိမႃႇယႃႇ၊
ပေႃႈၸဝ်ႈၸိုဝ်ႈသုၻ်ႉထေႃးၻၼႃႇႁေႃၶမ်း။
ႁၵ်ႉထူၼ်ႈၼႃႇတွၼ်းၸႂ် ၊ ၵူႈဝၼ်းၼႂ်ႁွပ်ႇဢုမ်ႈ။
သိပ်းႁူၵ်းပီထူၼ်ႈယႂ်ႇ ၊ ပုတ်ႈႁေႃမႂ်ႇၵိၼ်မိူင်း။
ၸၢမ်ႇဝၢင်ႈၸွႆႈတင်းလၢႆး ၊ ၵူႈဝၼ်ႈသၢႆၵျေႃႇထူၼ်ႈ။
ၼၢင်းလူင်ၸိုဝ်ႈယသေႃႇတရႃႇ ၊ လုၵ်ႈၸဝ်ႈၸိုဝ်ႈရႃႇႁုလႃႇၸၢႆးလႅင်။
ႁူမ်ႈမူၼ်ႈသိပ်းသၢမ်ပီ ၊ သိၵ်ႈၵျႃးၽီၸင်ႇတဝ်ႈ။
ၼႄၼိမိတ်ႈသီႇထႃႇ ၊ ၸဝ်ႈလႆႈၵႂႃႇထူပ်းႁၼ်။
ၽူႈထဝ်သၼ်ႇတိၼ်းတိၼ်း ၊ၽူႈပဵၼ်ၵိၼ်းႁဵဝ်ႇႁႅင်ႈ။
ၽူႈတၢႆဝၢႆးၶွႆႈတူႇ ၊ ၸဝ်ႈၽိၵ်ႉၶူႇရႁၢၼ်း။
ဢိမ်ႇၸၢၼ်ႈဝၢင်ႈၸႂ်မႃး ၊ ၸဝ်ႈလွင်းၽြႃးဢွၵ်ႇပၢႆႈ။
ၺႃးဝၼ်ႈသိူဝ်းၸုမ်ႈယႂ်ႇ ၊ လိူၼ်ပႅတ်ႇမႂ်ႇတဵမ်မူၼ်း။
ၸၢႆးသၼ်ႇၼလၵ်းၶွၼ်း ၊ႁွႆႈႁၢင်ၵွၼ်းမႃႉမႅတ်ႈတႄႉယဝ်ႉ။
ဝၼ်းၸဝ်ႈပဵၼ်ၽြႃး (ဝၼ်းပုတ်ႉ).
ဢွၵ်ႇၽၢၵ်ႈမိူဝ်ႈၶိုၼ်းႁူင် ၊ ပူၼ်ႉၽေးသူင်ၵႅတ်ႇၵင်ႈ။
ၵွၼ်းလူင်ၵၼ်ႇတိၵႃႇ ၊ ပုင်ႈဝႅၼ်ၽႃႇပႃးပႆ။
ႁွတ်ႈၼေႃႇမႃႇၵႄးၼွင်း ၊ တႆႇၽိဝ်ၽွင်းလႅၼ်ႈၶၢမ်ႈ။
ထိုင်ၼႂ်းႁူၺ်ႈလူင်ပႃႇ ၊ ၸဝ်ႈၸင်ႇၵႂႃႇၵမ်းထမ်း။
တိတ်ႉထၢၼ်ႇပၢတ်ႇၽူမ်မူၺ်း ၊ သၢင်ႇလူင်ၽူၺ်းၶၢမ်ႇၵၼ်ႈ။
တႂ်ႈတူၼ်းၽေႃးထိၶမ်း ၊ ဢွၵ်ႇၽုတ်းတမ်းပလၢင်ႇ။
ၶုၼ်သူင်ၶွတ်ႇသိုၵ်းတဝ်ႈ ၊ ဢမ်ႇပႄႉၸဝ်ႈၶိုၼ်းၼီ။
လိူၼ်ႁူၵ်းမႂ်ႇမူၼ်းတၢၼ်း ၊ မႅၼ်ႈထို်ဝၼ်းၸၢင်ႉမိၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဝၼ်းၸဝ်ႈႁေႃးထမ်ႇမၸၵျႃႇ (ဝၼ်းသဝ်).
ၸင်ႇဝႃႈဝူင်ႉငဝ်းသႅင် ၊ ၵႄႈတၢင်းၼႅင်ပွႆႇမႆႈ။
ႁူဝ်ပိုင်းမိၵၻႃႇ ၊ တမ်ႈၼႂ်းပႃႇလူင်တိုင်။
ၸဝ်ႈၵႂႃႇၶျွတ်ႈရသေး ၊ ဢၢၼ်ႇတဵမ်ၸေးႁႃႈၸဝ်ႈ။
တင်းလူင်ပၼ်ႇၸဝၢၵ်ႈ ၊ ပူၼ်ႉလွတ်ႈယၢၵ်ႈထိုင်ႁူင်။
ငဝ်ႈတြႃးထမ်ႇမၸၵျႃႇ ၊ မႅၼ်ႈႁူဝ်ဝႃႇလိူၼ်မူၼ်း။
ၸၼေႇမိူဝ်ႈဝၼ်းႁူင် ၊ တင်ႈပွႆးလူင်ဝၢၼ်ႇၶျွတ်ႈ။
ငဝ်ႈၶမ်းႁိူဝ်ႈလူင်ၵႂႃႇ ၊ ထၢင်ႇၸႅင်ႈၼႃႇလႅင်းပိူင်း။
ၽိူၵ်ႇသွမ်ႇလႄႈလႅင်ၶဵဝ် ၊ ဢွၵ်ႇပဵၼ်ပဵဝ်ႇႁူၵ်းယိူင်ႈ။
လႅင်းထိုင်ၾႃႉမိုၼ်ႇမုင်ႈ ၊ ထၢၼ်ႈႁိူဝ်ႈႁုင်ႈသၢင်းဝၢင်း။
ၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈၶျွတ်ႈၼႄႁေႃး ၊ ၽုၺ်ႇပၼ်သေႃးၽူဝ်ႇမၢၵ်ႇတႄႉယဝ်ႉ။
ဝၼ်းၸဝ်ႈဢဝ်ပရိၼိပၢၼ်ႇ (ဝၼ်းဢင်းၵၼ်း).
ၸိူဝ်းဢၼ်ၸဝ်ႈထုၵ်ႇၶျွတ်ႈ ၊ ၵႄႈပွႆႇလွတ်ႈထိုင်ၸွမ်။
ပႅမ်ႇမႃႇဢိၵ်ႇၽီၵူၼ်း ၊ ပူၼ်ႉဢုင်ႁူၼ်းသူႇမၢၵ်ႈ။
သီႇသိပ်းပၢႆႁႃႈဝႃႇ ၊ ၸဝ်ႈမဵတ်ႉတႃႇတြႃး။
ၸူဝ်ႈၸဝ်ႈပႅတ်ႇသိပ်းပီ ၊ ဢၢၼ်ႇတဵမ်လီထူၼ်ႈႁွတ်ႈ။
တူၼ်ၶမ်းၶဝ်ႈၼိပ်ႉပူႇ ၊ တမ်ႈလူင်မူႇသူၼ်းပဝ်း။
ပၢၵ်ႇပၢႆသီႇသိပ်းပႅတ်ႇလၵ်းပီ ၊ မႅၼ်ႈဝၼ်းလီသၢင်ႇသီႈ။
လိူၼ်ႁူၵ်းမူၼ်းထူၼ်ႈၵုမ်ႇ ၊ တႂ်ႈပဝ်းၼုမ်ႇသူၼ်ႁွမ်။
ၵုသ်ႉသိင်ႇၼႃႇရုင်ၸိုင်ႈမိူင်းလူင် ၊ ၸဝ်ႈၶုၼ်ႁူင်မၢၼ်ႇလႃႇ။
ယၢမ်းၼၼ်ၸဝ်ႈႁၢၼ်းတႃႇ၊ လွမ်ႉႁွပ်ႈၸဝ်ႈပုတ်ႉထႃႇယမ်ငဝ်းဝႆႉယဝ်ႉ။
ဝၼ်းထၢတ်ႈၽႆးမႆႈ (ဝၼ်းဢႃးတိတ်ႉ).
ၽီၵူၼ်းႁူၼ်ႈဢူၼ်တိုၼ်ႇ ၊ ၵူႈလၢႆမို်ၼ်ႇပဵၼ်ပွႆး။
တဝ်ႈလႆလူႇၽိုၼ်းႁွမ် ၊ ၵူမ်ႈၵွမ်းငွမ်လူႇဝႆႈ။
ၸွမ်းဢဝ်ၸဝ်ႈတိတ်ႉထၢၼ်ႇ ၊ ထၢတ်ႈတူဝ်ၽၢၼ်ႇပဵၼ်ၽႆး။
လုၵ်ႉႁုပ်ႇမႆႈပေႃးၽွင် ၊ ဢွၵ်ႇပဵၼ်ၵွင်ထၢတ်ႈၸဝ်ႈ။
ၽိူၵ်ႇၶၢဝ်သီလိူင်ၵႄႇ ၊ ထူၼ်ႈပႅတ်ႇပႄႇၵွၵ်းတူင်။
မိူဝ်ႈၵႃလူၼ်ႇလိူၼ်ႁူၵ်း ၊ သိပ်းသွင်တူၵ်းဝၢႆႇလွင်ႈ။
တၼ်းၼႆၶႆႈၼႄဢၢၼ်ႇ ၊ ငဝ်းပိုၼ်းပၢၼ်ႇၽြႃးတႄႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈပုင်းထုၼ်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈပုင်းထုၼ် (Pungthun, wɑ᷆n púŋ tʰǔn, ပုန်းထွန်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇ ပုၼ်းထုၼ်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈပုင်းထုၼ်၊ ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၸိတ်ႇ
ဝၢၼ်ႈပုင်းထုၼ် (Pungthun, wɑ᷆n púŋ tʰǔn, ဝၢၼ်ႈပုင်းထုၼ်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၸိတ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝဵင်းပုင်ႇပႃႇၶႅမ်
ဝဵင်းပုင်ႇပႃႇၶႅမ် (pùŋ pɑ̀ kʰɛ̌m); (ပုံပါကျင်မြို့) ; (Ponparkyin) ; (Pungparkhem) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းတူၼ်၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းသၢတ်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၸၼ်ႉ ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိူင်ႈယဝ်ႉ။
သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ
"ပုတ်ႉထ" ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပွင်ႇဝႃႈ "ၵေႃႉလုၵ်ႉတိုၼ်ႇမႃး" ဢမ်ႇၼၼ် "ၵေႃႉဢၼ်လႆႈ ၺၢၼ်ႇႁူႉႁၼ်" ၼႆယဝ်ႉ။ ၵေႃႉၽူႈ ဢၼ်တေမႃးပဵၼ် ပုတ်ႉထၸဝ်ႈၼၼ်ႉ ၵိူတ်ႇမႃး မိူဝ်ႈ ၿီႇၸီႇ 623 ၊ မႁႃႇသၵ်ႉၵရၢတ်ႉ 103 ဝၼ်းလိူၼ် 6 မူၼ်းယဝ်ႉ။ ၶိူဝ်းႁိူၼ်းၸဝ်ႈ ပဵၼ်ၵေႃးတမသေ ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "သိၻ်ထတ်ထ"ၼႆသေ မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵၢင်ၸႂ် ၽီသၢင်သတ်းၵူၼ်း တဵမ်ထူၼ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၶုၼ်ၸၢႆးသိၻ်ꩪတ်တ (ၸဝ်ႈသီႇထၢတ်ႈ)ၼႆႉ ပဵၼ်ၶိူဝ်းသၵျ (Shakya သႃႇၵိယ)သေ ပဵၼ်ၸဝ်းၸၼ်ႉသုင်ယဝ်ႉ။ ပေႃႈမၼ်းၸဝ်ႈ ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်း သုတ်ႉထေႃးတၼ (သုၻ်ꩪေႃၻၼ)သေ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၵွၼ်းၸိုင်ႈ မိူင်းၵပိလဝတ်ႉထု (Kapilavastu) မႄႈၸဝ်ႈပဵၼ် ၼၢင်းသီႇရိမႁႃႇမႃႇယႃႇ ပဵၼ်ၶိူဝ်းၵေႃးလိယယဝ်ႉ။ ၼၢင်းသီႇရိမႁႃႇမႃႇယႃႇ ၵႂႃႇၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈ ၶုၼ်ၸၢႆးသီႇထၢတ်ႈ တမ်ႈတီႈ သူၼ်ပဝ်းလုမ်ႇပၼီႇ တႂ်ႈတူၼ်ႈပဝ်း တူၼ်ႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သူၼ်ပဝ်းၼၼ်ႉ ယၢမ်းလဵဝ် မီးဝႆႉ တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းၼီႇပေႃး။
ၽႃႇသႃႇတီႈၵိူဝ်းယမ်လူင် ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ ထေႇရဝႃႇတသႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထၼႆႉ ပဵၼ်ၽႃႇသႃႇဢၼ်ၸဝ်ႉ လိူဝ်သေပိူၼ်ႈ ဢၼ်ၼိုင်ႈ
ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ ႁူဝ်ၵူၼ်းမီးယူႇ (7000) လၢၼ်ႉလိူဝ်သေ ၸၢဝ်းပုတ်ႉၼႆႉ ႁူဝ်ၵူၼ်း မီးယူႇ (487) လၢၼ်ႉ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းၶႄႇၼႆႉ သဵၼ်ႈႁူဝ်ၵူၼ်းၶဝ် မီးယူႇ (1400) လၢၼ်ႉလႄႈ ၼမ်လိူဝ်သေပိူၼ်ႈ တင်းၵမ်ႇၽႃႇ။ ၵူၼ်းမိူင်းၶႄႇ ဢၼ်ယုမ်ႇယမ် ပုတ်ႉထၸဝ်ႈ မီးယူႇ (102)လၢၼ်ႉလိူဝ်သေ ၶဝ်ၼပ်ႉယမ် သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထမႁႃႇယႃႇၼ။ 
ၵွပ်ႈၼႆ သင်ဝႃႈဢဝ် သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထၸိၼ်ႇ၊ မႁႃႇယႃႇၼ လႄႈ ထေႇရဝႃႇတ မႃးႁူမ်ႈၵၼ်ၸိုင် ၵူၼ်းဢၼ်ၼပ်ႉယမ် ပုတ်ႉထၸဝ်ႈ မီးယူႇ လၢၼ်ႉပွင်း 487 လိူဝ်သေ လွင်ႈၵိူဝ်းယမ်ၼမ် ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ ပဵၼ်မၢႆသီႇ။ ပဵၼ်ၽႃႇသႃႇဢၼ်ယႂ်ႇလူင် ဢၼ်ၽႄႈတိူၼ်း ၽႂ်းၽၢႆ ဢၼ်ၼိုင်ႈ။ 
ၸၢဝ်းႁိၼ်ႇတူႇ ဢၼ်မီးဝႆႉယူႇ 1,083,800,356 (1000) လၢၼ်ႉလိူဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ် ၼပ်ႉယမ် ၽြႃးၵေႃႈတမယူႇ။ ၶဝ်ယုမ်ႇယမ်ဝႃး ၽြႃးၵေႃးတမၼႆႉ ပဵၼ်ၽြႃးဝိသၼု မၢႆၵဝ်ႈၶဝ်ၼႆသေ ၶဝ်ႁပ်ႉဢဝ် ၶေႃႈသင်ႇသွၼ် ပုတ်ႉထၸဝ်ႈယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶဝ်ဢမ်ႇယုမ်ႇယမ် သိုဝ်ႈၼႃႈတၼ်းတႃ။) သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထလႄႈ ႁိၼ်ႇတူႇၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ၵူၺ်ႈပိုင်ႈငၢမ်ႈ ငၢမ်ႈပိုင်ႈၵူၺ်ႈယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လွင်ႈဝႃႈ ၽြႃးၵေႃးတမ ပဵၼ်ၽြႃးဝိသၼု မၢႆၵဝ်ႈၼႆၼၼ်ႉ ၸၢဝ်းပုတ်ႉၶဝ် ဢမ်ႇႁပ်ႉၶၢမ်ႇ။ ၵူၼ်းၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇ ၸိူဝ်းၸၢဝ်းႁိၼ်ႇတူႇ လႄႈသင်၊ ၸိူဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇယုမ်ႇယမ်သင်ၼၼ်ႉလႄႈသင် ၼႂ်းၶဝ်ၼၼ်ႉ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် ၶဝ်ၼပ်ႉယမ် ၽြႃးၵေႃးတမယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ ၽြႃးၵေႃးတမၼႆႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၽူႈ ဢၼ်မီးဢေႃးၸႃႇသေပိူၼ်ႈ၊ ပဵၼ်ၽူႈ ထွတ်ႈမျၢတ်ႈသေပိူၼ်ႈ ၸၼ်ႉသုင်သေပိူၼ်ႈ။
ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထၼႆႉ ပဵၼ်ၽႃႇသႃႇ ဢၼ်မီးလွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ လိူဝ်သေပိူၼ်ႈ (most peaceful religion) 
မဵတ်ႉတႃႇၵရုၼႃႇ၊ သီႇလ၊ သမႃႇထိ၊ ပၺ်ၺႃႇ၊ သတ်ႉၸႃႇသီႇပႃး၊ မၢၵ်ႈၵင်ႇပႅတ်ႇပႃး၊ ဢွင်ႇပႅတ်ႇပိူင် ဝိပသ်ႉသၼႃႇ ၵမ်ႇမထၢၼ်း၊ ပိတၵၢတ်ႈသၢမ်ၵွင်၊ ပႃႇရမီႇသိပ်းပိူင်၊ လွင်ႈဝႂၢင်းၶႂၢင်းလႄႈ လွင်ႈယိူၼ်ႉၵၼ်ႈ ၼႂ်းသႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထၼႆႉ ၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင် ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇလူင်ၼႆႉတႄႉတႄႉ။ ၵၢၼ်ပူင်သွၼ် ၸၼ်ႉလႄႈ လွၵ်းလၢႆး ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ပၢၼ်ၽြႃးၼၼ်ႉ ဢဝ်ၸွမ်းပိုၼ်းသေ ၽိူမ်ႉထႅမ်ပၼ် ယဵၼ်ႇငႄႈၵူၼ်းမိူင်း၊ ၽိူမ်ႉထႅမ်ပၼ် ဢၼ်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း ၶႂ်ႈလႆႈၶႂ်ႈပဵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထၼႆႉ မီးလွင်ႈတၢင်းတိုဝ်းၵမ် ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈ ၼမ်ႉၵတ်ႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆ ဢၼ်ပုတ်ႉထၸဝ်ႈ ႁေႃးပူင်ဝႆႉ ဝႃႇတမဵတ်ႉတႃႇ+ လွင်ႈယုမ်ႇယမ်မၢၼ်ႇမႅၼ်ႈ+ လွင်ႈႁူႉႁၼ် မၢၼ်ႇမႅၼ်ႈ+ လွင်ႈဝူၼ်ႉမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈ+ တြႃးမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈ+တၢင်းတိုဝ်းၵမ်မၢၼ်ႇမႅၼ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် ဝႃႇတၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈ တႃႇငိမ်းယဵၼ်လႄႈ ပဵၼ်လွင်ႈၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ၊ ပဵၼ်တီႈၵူၼ်းတင်းၼမ် ၼပ်ႉယမ်ၼမ်လိူဝ်သေပိူၼ်ႈ။
ပုတ်ႉထႃႇၼုသ်သတိ ၽႃႇဝႃႇၼႃႇ
တႄႇဢဝ်ၵုင်ႇ "ဢရႁၢမ်ႇ" ၵႂႃႇ ၼႂ်းၵႃႈၵုင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႈပိူင်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇဢဝ်သူပ်းဢွၵ်ႇသဵင်သေ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႆႈၸႂ်ၵုင်ဢၼ်လႂ်ၵေႃႈ ဢဝ်သႂ်ႇၸႂ် ၶုၵ်းၶူၼ်ႉဝူၼ်ႉၶွပ်ႈၼႂ်းၸႂ်ယူႇ ၶိူဝ်းၶိူဝ်းယႂ်းယႂ်းၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၿုꩪ်ႉꩪႃႇၼုသ်သတိယဝ်ႉ။
ၽွၼ်းလီ ၿုꩪ်ႉꩪႃႇၼုသ်သတိ ၽႃႇဝႃႇၼႃႇ.
ပုၵ်ႈၵူဝ်ႇၵေႃႉဢၼ် ၶုၵ်းၶူၼ်ႉဝူၼ်ႉၶွပ်ႈ ၿုꩪ်ႉꩪႃႇၼုသ်သတိၽႃႇဝႃႇၼႃႇၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈလႆႈၽွၼ်းလီ ၸိူင်ႉၼင်ႇတီးတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။<br>
 1. ၼပ်ႉယမ်မုၼ်ၶမ်းၽြႃးလိူဝ်တွၼ်းယဝ်ႉသေ ယုမ်ႇယမ်တိုဝ်းၵမ်ၸွမ်း ၶေႃႈသင်ႇသွၼ် မုၼ်ၶမ်းၽြႃးလိူဝ်သေဢွၼ်တွၼ်းသေၵဝ်ႇ။
 2. ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၵမ်းၵမ်းၶုၵ်းၸႂ်လႆႈ မုၼ်ၶမ်းၽြႃးလႄႈ သတိတြႃးလီသေဢမ်ႇၵႃး တေႃႇထိုင်ဢႃႇယုထဝ်ႈၵႄႇမႃးၵေႃႈ ဢမ်ႇမေႃလိုမ်း။
 3. ၺၢၼ်ႇပၺႃႇ တိူဝ်းတွၼ်းလိူဝ်မႃး။
 4. ဢဝ်ၺၢၼ်ႇၵိုၵ်းၵပ်းတိတ်းၸပ်းပႃးလႄႈ တေယုမ်ႇယမ်မုၼ်ၶမ်းၽြႃး လိူဝ်တွၼ်းမႃး။
 5. မုၼ်ၵၢမ်ႇယႂ်ႇ။
 6. ၸႂ်ႇသိူဝ်းသႃႇၸိုၼ်ႈသႂ်ၵတ်းယဵၼ်သေ ဢမ်ႇႁိုင်ဢမ်ႇႁိုင် ၶူၼ်တုမ်ႇၼိူဝ်ႉၵႆႉၵီႈ ယွၼ်ႉၸူမ်းသိူဝ်း။
 7. ထူပ်းၽေးၶဵၼ်မႃးသေတႃႉ ဢမ်ႇတိုၼ်ႇၽၢၼ်ႈၵူဝ်ႁႄ။
 8. မိူၼ်ၼင်ႇလႆႈယူႇၸမ်မုၼ်ၶမ်းၽြႃးလႄႈ တႃႇတေပူၼ်ႉပႅၼ် ၽိတ်းပိူင်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပဵၼ်။
 9. ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်ႁဵတ်း ၿုꩪ်ႉꩪႃႇၼုသ်သတိၽႃႇဝႃႇၼႃႇၼၼ်ႉ တီႈတူဝ်ၸႂ်မၼ်းမိူၼ်ၼင်ႇ ထၢတ်ႈၸေႇတီႇၵွင်းမူးလႄႈ ၽီသၢင်သတ်းၵူၼ်းဝႆႈထိူၵ်ႈ။
 10. တႃႇတေႁဵတ်းၵၢၼ် ဢၵူႉသူဝ်ႇမိူၵ်ႈမႂ်ႈၼၼ်ႉ မေႃၵူဝ်မေႃဢၢႆမႃး။
 11. မီးၸႂ်ၶႂ်ႈပဵၼ်မုၼ်ၶမ်းၽြႃး
 12. ၸၢတ်ႈၼႆႉ ပႆႇၸၢင်ႈလႆႈမၢၵ်ႈၽူဝ်ႇသေတႃႉ ၸၢတ်ႈၼႃႈမႃး ႁွတ်ႈထိုင် သုၵတိ။
ၸႄႈဝဵင်းပုပ်ႉပသီႇရိ
ၸႄႈဝဵင်းပုပ်ႉပသီႇရိ ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးတီႈၼႂ်း ၼႃႈလိၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼေႇပျီႇတေႃႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ပေႃးဢိင်ၼိူဝ် သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ဢၼ်ၵဵပ်းမိူဝ်ႈ ပီ 2014 ၼၼ်ႉၼႆ တီႈ ၸႄႈဝဵင်းပုပ်ႉပသီႇရိ ၼႆႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီး ၁၁၆,၃၆၃ ၵေႃႉယဝ်ႉ။
တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈသူပ်း
တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈသူပ်း ၼႆႉ ပဵၼ်တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈမဵဝ်းၼိုင်ႈ ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း သူပ်း။
သဵၼ်ႈမၢႆ တူဝ်လိၵ်ႈ.
 - m
 - ɱ
 - p
 - b
 - ɓ
 - ɸ
 - β
 - f
 - v
 - ʋ
 - ⱱ
 - ʙ
 - ʘ
သဵင်ႁူးသူပ်းသွင်သူပ်း
သဵင်ႁူးသူပ်းသွင်သဵင်ၼႆႉ ပဵၼ်သဵင်တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈ ဢၼ်လႆႈႁၼ်ဝႃႈ မၼ်းပဵၼ်မႃး ၼႂ်းၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ မွၵ်ႈ 96% ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းတူဝ်လိၵ်ႈသဵင် ၵူႊမိူင်းမိူင်း ဢၼ်တၢင်တူဝ် သဵင်ၼႆႉ ပဵၼ် ⟨m⟩ ယဝ်ႉ။ ႁူးႁူ bilabial ၼႆႉ ပဵၼ်မႃး ၼႂ်းၽႃႇသႃႇဢိင်းၵလဵတ်ႈ လႄႈ မၼ်းပဵၼ်သဵင် ဢၼ်တၢင်တူဝ် လူၺ်ႈ [m] ၼႂ်းၽႅၼ်ႇလိၼ် လႄႈ ရမ်ႇ။ ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးသဵင်ၼႆႉ မီးဢေႇၼႃႇ (မိူၼ်ၼင်ႇ Wyandot)။ ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ၵမ်ႈၽွင်ႈ လႆႈႁၼ်ဝႃႈ ဢမ်ႇမီး သဵင်ႁူးႁူ ဢၼ်လွတ်ႈလႅဝ်း တင်းမူတ်း မိူၼ်ၼင်ႇ Quileute ၊ Makah လႄႈ Central Rotokas ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ပိုတ်ႇၼႃႈတူၼ်းသဵင်ဢမ်ႇမူၼ်း
သဵင်ဢမ်ႇမူၼ်းၽၢႆႇၼႃႈပိုတ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် သဵင်ဢမ်ႇမူၼ်းၽၢႆႇၼႃႈတႅမ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်သဵင်သဵင်မဵဝ်းၼိုင်ႈ ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼႂ်းၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈ။ မၼ်းပဵၼ် တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်ငဝ်ႈငႃႇ ပႅတ်ႇတူဝ်ၼၼ်ႉ ဢၼ်ၼိုင်ႈသေ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ယိူင်းဢၢၼ်း တႃႇတေ ၵိုင်ႇငၢမ်ႇၵၼ်တင်း သဵင်တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ဢၼ်တႅတ်ႈၼႅတ်ႈၼၼ်ႉ ၵူၺ်းၵႃႈ မၼ်းပဵၼ် တီႈဢိင်ဢၢင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် ပိုၼ်ႉထၢၼ် ၼႂ်းပိူင်တႅၵ်ႈ တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၼႂ်းတူဝ်လိၵ်ႈသဵင် ၵူႊမိူင်းမိူင်း (IPA) ဢၼ်တၢင်တူဝ် သဵင်ၼႆႉ ပဵၼ် ⟨a⟩ သေ ၼႂ်းၽႅၼ်ႇသဵင် IPA ၼၼ်ႉ မၼ်းမီးဝႆႉ တီႈၸဵင်ႇၽၢႆႇတႂ်ႈ ၽၢႆႇသၢႆႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လွင်ႈတႅတ်ႈၼႅတ်ႈ ၶႅပ်းႁၢင်ႈသဵင်သီႇၸဵင်ႇၼၼ်ႉ မၼ်းမီးလွင်ႈထဵင်ထွင်ၵၼ်သေ သဵင်ၼၼ်ႉ လႆႈထတ်းသၢင်တူၺ်း ၸွမ်းၼင်ႇသဵင် ဢၼ်ပဵၼ် extra-open တီႈဢၼ် လွင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈ ၽၢႆႇၼႃႈ/ၽၢႆႇလင် ဢမ်ႇမီးတီႈပွင်ႇမၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈပိုတ်ႇတီႈပွင်ႇ ၼမ်ႉၵတ်ႉသဵင်တႅတ်ႈတေႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးလွင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ယူႇ - လွင်ႈမၢႆတွင်းသဵင် ဢၼ်ၵဝ်ႇၵႄႇ ဢၼ်ပဵၼ် [a] ဢၼ် Daniel Jones တႅမ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ မၼ်းမီးၽၢႆႇၼႃႈလိူဝ်ဢိတ်းဢွတ်း ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇပေႃးပိုတ်ႇၽုၺ်ႇ မိူၼ်ၼင်ႇ ဢၼ် John Wells တႅမ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၶၼ်ႇတီႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး
ဝၢၼ်ႈၶၼ်ႇတီႇ (ခန္တီရွာ၊ Khanti) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၶၼ်ႇတီႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈပျိၼ်ႇၵျီး၊ ၶၼ်ႇတီႇ
ဝၢၼ်ႈပျိၼ်ႇၵျီး (ပြင်ကြီးရွာ၊ Pyingyi) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၶၼ်ႇတီႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၷျူဝ်းၷျႃႇၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး
ဝၢၼ်ႈၷျူဝ်းၷျႃႇၵူင်း (ဂျိုးဂျာကုန်းရွာ၊ Gyoegyarkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇꧡိၼ်ႇထူဝ်းၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈꧡိၼ်ႇထူဝ်းငႄႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး
ဝၢၼ်ႈꧡိၼ်ႇထူဝ်းငႄႇ (ဆင်ထိုးငယ်ရွာ၊ Sinhtoenge) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇꧡိၼ်ႇထူဝ်းၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈတွင်ႇၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး
ဝၢၼ်ႈတွင်ႇၵျီး (တောင်ကြီးရွာ၊ Taunggyi) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇꧡိၼ်ႇထူဝ်းၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈꧤယႅတ်ႉတွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး
ဝၢၼ်ႈꧤယႅတ်ႉတွင်ႇ (ဘယက်တောင်ရွာ၊ Bayettaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇꧡိၼ်ႇထူဝ်းၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈဢိၼ်းမ၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး
ဝၢၼ်ႈဢိၼ်းမ (အင်းမရွာ၊ Innma) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇꧡိၼ်ႇထူဝ်းၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈꧡိၼ်ႇထူဝ်းၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး
ဝၢၼ်ႈꧡိၼ်ႇထူဝ်းၵျီး (ဆင်ထိုးကြီးရွာ၊ Sinhtoegyi) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇꧡိၼ်ႇထူဝ်းၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၵျွၵ်ႉၵၢၼ်းၽႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး
ဝၢၼ်ႈၵျွၵ်ႉၵၢၼ်းၽႄး (ကျောက်ကမ်းဖဲရွာ၊ Kyaukkanhpe) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇꩡယႅတ်ႉꧡဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈတပူဝ်ႇ၊ ꩡယႅတ်ႉꧡဵၵ်ႉ
ဝၢၼ်ႈတပူဝ်ႇ (တပိုရွာ၊ Tapo) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇꩡယႅတ်ႉꧡဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈမဵင်းမမျူဝ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး
ဝၢၼ်ႈမဵင်းမမျူဝ်ႉ (မိန်းမမြို့ရွာ၊ Meinmamyo) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇꩡယႅတ်ႉꧡဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈꩡယႅတ်ႉꧡဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး
ဝၢၼ်ႈꩡယႅတ်ႉꧡဵၵ်ႉ (ဇရပ်ဆိပ်ရွာ၊ Zayatseik) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇꩡယႅတ်ႉꧡဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈတိၼ်ႇၵၢၼ်းတေႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး
ဝၢၼ်ႈတိၼ်ႇၵၢၼ်းတေႃး (သင်္ကန်းတောရွာ၊ Thingantaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတူဝ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈပိတတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး
ဝၢၼ်ႈပိတတ်ႉ (ပိတတ်ရွာ၊ Pitat) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတူဝ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈတၢၼ်းသျိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး
ဝၢၼ်ႈတၢၼ်းသျိၼ်း (တန်းရှင်းရွာ၊ Tanshin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတူဝ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈတူဝ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး
ဝၢၼ်ႈတူဝ်ႇ (တိုရွာ၊ To) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတူဝ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။
လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၽဵင်ႇပဵင်း
လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၽဵင်ႇပဵင်း (fair use) ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မၵ်းၶၢၼ်းပၼ်ႇသုၼ်ႇၸႂ်ႉဝႆႉ ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်မီးသုၼ်ႇၸဝ်ႈၶွင် ဢၼ်ဢမ်ႇတၢပ်ႈလူဝ်ႇယွၼ်းၶေႃႈၶႂၢင်းတီႈၸဝ်ႈၶွင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵေႃႈၶႂ်ႈမိူၼ်ၵၼ်တင်း ဢၼ်မိူင်းၵမ်ႈၽွင်ႈၸႂ်ႉ ဢၼ်မီးၽၢႆႇၼွၵ်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပိူင်ၵူဝ်ႇဢေႃးတိၼဵတ်ႉ ပၢႆးလိၼ်
ပိူင် ၵူဝ်ႇဢေႃးတိၼဵတ်ႉ ပၢႆးလိၼ် ဢမ်ႇၼၼ် ပိူင်ဢိင်ဢၢင်ႈၽႅၼ်ႇလိၼ် ပၢႆးလိၼ် (Geographic coordinate system) ၼႆႉ ပဵၼ်ပိူင်ၶွတ်ႇၽွတ်ႈတီႈဢၼ်ၸႂ်ႉတူဝ်ၼပ်ႉသေၼေပၼ် ဢွင်ႈတီႈၵူႈတီႈ ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇပတ်ႉပိုၼ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႃႇတေ မေႃတူၺ်းတူဝ်ၼပ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ၸီႉၸမ်ႈလႆႈ ဢွင်ႈတီႈ ႁႂ်ႈမၼ်းပေႃးတႅတ်ႈတႅတ်ႈတေႃးတေႃး သမ်ႉ တေလႆႈ ပွင်ႇၸႂ် သႆၢ တီႈဢၼ်ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၽႆၢႇပႆၢးလိၼ် ၶဝ် မၵ်းမၼ်ႈပၼ်ၼၼ်ႉၵွၼ်ႇ။ ၼၼ်ႉတေႉၵေႃႈ တေပဵၼ် သႆၢ ဢီႇၵူၺ်ႇတႃႇ (equator) လႄႈ လႅတ်ႉထီႇၵျူႉ (Latitude) ၊ ၽရွိုင်း မႄႇရီႇတီႇယၢမ်ႇ (prime meridian) တၢင်း လွင်ႇၵျီႇၵျူႉ (Longitude) ယဝ်ႉ။ 
သႆၢသီႇဢၼ်ၼႆႉသမ်ႉမီးတီႈပွင်ႇၸိူင်ႉႁိုဝ်?။
ဢီႇၵူၺ်ႇတႃႇ ၼႆႉပဵၼ်သႆၢတီႈဢၼ်ၸႅၵ်ႇလုမ်ႈၾႃႉႁဵတ်းပဵၼ်ပွတ်းႁွင်ႇ တၢင်း ပွတ်းၸၢၼ်း သေ လႅတ်ႉထီႇၵျူႉ သမ်ႉ ပဵၼ်သႆၢ ဢၼ်လႅၼ်ႈၸွမ်း ဢီႇၵူၺ်ႇတႃႇ ယဝ်ႉ။ ဢီႇၵူၺ်ႇတႃႇၼႆႉ တေမီးတီႈ တူဝ်ၼပ်ႉ သုၼ် (႐) သေ သႆၢလႅတ်ႉထီႇၵျူႉ သမ်ႉ လုၵ်ႉဢဝ်တီႈဢီႇၵူၺ်ႇတႃႇ ၵႂႃႇပွတ်းႁွင်ႇ တေတိူၵ်ႈထိုင် ၵဝ်ႈသိပ်း တီႇၵရီႇ(90° N) ၊ ဢီႇၵူၺ်ႇတႃႇ လူင်းမႃးပွတ်းၸၢၼ်း ၵဝ်ႈသိပ်း တီႇၵရီႇ(90° N) ။ သႆၢသွင်ဢၼ်ၼႆႉ တေလႅၼ်ႈၼႃႈယၢဝ်း မၼ်းဢဝ်ယူႇ။
ၽရွိုင်း မႄႇရီႇတီႇယၢမ်ႇ ၼႆႉ ပဵၼ်သႆၢတီႈဢၼ်ၸႅၵ်ႇလုမ်ႈၾႃႉႁဵတ်းပဵၼ်ပွတ်းဢွၵ်ႇ တၢင်း ပွတ်းတူၵ်း သေ လွင်ႇၵျီႇၵျူႉ သမ်ႉ ပဵၼ်သႆၢ ဢၼ်လႅၼ်ႈၸွမ်း ၽရွိုင်း မႄႇရီႇတီႇယၢမ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၽရွိုင်း မႄႇရီႇတီႇယၢမ်ႇ ၵေႃႈ တေမီးတီႈ တူဝ်ၼပ်ႉ သုၼ် (႐) သေ သႆၢလွင်ႇထီႇၵျူႉ သမ်ႉ လုၵ်ႉဢဝ်တီႈ ၽရွိုင်း မႄႇရီႇတီႇယၢမ်ႇ ၵႂႃႇဢွၵ်ႇ တေတိူၵ်ႈထိုင် ပၢၵ်ႇပႅတ်ႇသိပ်း တီႇၵရီႇ(180°E) ၊ ၽရွိုင်း မႄႇရီႇတီႇယၢမ်ႇ ၵႂႃႇပွတ်းတူၵ်း တေတိူၵ်းထိုင် ပၢၵ်ႇပႅတ်ႇသိပ်း တီႇၵရီႇ(180° W) မိူၼ်ၵၼ်ယဝ်ႉ။ သႆၢသွင်ဢၼ်ၼႆႉ တေလႅၼ်ႈတၢင်းသိုဝ်ႈ (ၼႃႈၸုၵ်း) မၼ်းဢဝ်ယူႇ။
မၼ်းႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ႁဵတ်းၵၢၼ်?။
ဝၢၼ်ႈပုင်းထုၼ်၊ ဢိူင်ႇပုၼ်းထုၼ်
ဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈႁိူဝ်း (Pong Htun, ပုန်းထွန်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇပုၼ်းထုၼ်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈတႃႈ၊ ဢိူင်ႇ
မူႇဝၢၼ်ႈလွႆၸွင်ႈ ၼႆႉ ပဵၼ်မူႇဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇပုင်ႇဝူဝ်း ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်းမႄး၊ မိူင်းတႆး ၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မူႇဝၢၼ်ႈလွႆၸွင်ႈ.
 - ဝၢၼ်ႈပၢင်ၸူင်
 - ဝၢၼ်ႈၵျွင်းၶမ်း
 - ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉႁူး
 - ဝၢၼ်ႈတွင်ႇၶေႇ
 - ဝၢၼ်ႈထမ်ႈတူၵ်း
 - ဝၢၼ်ႈၽီလူး
ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉဢုၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉဢုၼ်ႇ (Nam Aum, နမ့်အွန်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈတႃႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈပၢင်သၼွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈပၢင်သၼွင်း (Pin Hta Naung, ပင်ထနောင်း) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈတႃႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၼႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၼႃး (Ho Nar, ဟိုနား, Honaa) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈတႃႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ၼွင်လူင်၊ ဢိူင်ႇ
ဢိူင်ႇၼွင်လူင် ၼႆႉ ပဵၼ်ဢိူင်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၼွင်လူင်.
 - ဝၢၼ်ႈၼွင်လူင်
 - ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉတူၵ်း
 - ဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈသိမ်ႇ
 - ဝၢၼ်ႈပၢင်ၵႅၼ်ႇ
 - ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉတိုၼ်ႈ
 - ဝၢၼ်ႈပုင်းထုၼ်ၼိူဝ်
 - ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၼေႃႇ (ၸၢၼ်း)
 - ဝၢၼ်ႈၼွင်တဝ်ႇ
 - ဝၢၼ်ႈတိုင်းၵႂၢင်ႉ
 - ဝၢၼ်ႈႁၢတ်ႇမႂ်ႇ
ဝၢၼ်ႈၼွင်လူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၼွင်လူင် (Nawng Long), (Naunglong), (နောင်လုံ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၼွင်လူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉတူၵ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉတူၵ်း (Nam Toke, Namtok, နမ့်တုတ်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၼွင်လူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၼွင်တဝ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၼွင်တဝ်ႇ (Nawng Tawng, Naungtao, နောင်တောင် ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၼွင်လူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၼႃးၶႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၼႃးၶႃး (Nar Hkar, Naakhaa, နားခါး) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၸိတ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉႁႅၼ်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉႁႅၼ် (Nam Hein, Namhen, နမ့်ဟိမ်း) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၸိတ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ႁၢႆးၵူၺ်ႈ၊ ဢိူင်ႇ
ဢိူင်ႇႁၢႆးၵူၺ်ႈ ၼႆႉ ပဵၼ်ဢိူင်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ဢိူင်ႇႁၢႆးၵူၺ်ႈ.
 - ဝၢၼ်ႈၼႃးမႂ်ႇ
 - ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ႁ
 - ဝၢၼ်ႈသူၼ်ဢွႆႈ
 - ဝၢၼ်ႈၵျွင်း
 - ဝၢၼ်ႈႁၢႆးၵူၺ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၼႃးမႂ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၼႃးမႂ်ႇ (Nar Mai, Naamaue, နားမိုင်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇႁၢႆးၵူၺ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ၸလွင်း၊ ဢိူင်ႇ
ဢိူင်ႇၸလွင်း ၼႆႉ ပဵၼ်ဢိူင်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၸလွင်း.
 - ဝၢၼ်ႈၽၢႆႇၼိူဝ်ၵျွင်း
 - ဝၢၼ်ႈၸလွင်း
 - ဝၢၼ်ႈၵၢင်မၢၵ်ႇပိၼ်း
 - ဝၢၼ်ႈၼႃးမၢၵ်ႇၵႅၼ်
 - ဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈပေႃႉ
ဝၢၼ်ႈၼႃးမၢၵ်ႇၵႅၼ်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၼႃးမၢၵ်ႇၵႅၼ် (Nar Ma Keng, Naamaken, နားမကျိုင်း) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၸလွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈပူင်းလဝ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈပူင်းလဝ်း (Pong Law, Ponglao, ပုန်းလော) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈၼဵင်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈၼဵင်ႈ (Hwayt Nein, Hoinaeng, ဟွေ့နိမ်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၸၢမ်ပူး၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၸၢမ်ပူး (San Pu, Sambu, စံပူး) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၼႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၼႃး (Wan Nar, Waannaa, ဝမ်နား) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈႁူဝ်တိုဝ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈႁူဝ်တိုဝ်ႉ (Hotue) (Ho Ti, ဟိုတီ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇပုၼ်းထုၼ်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈပၢင်ၵႅင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈပၢင်ၵႅင်း (Paangkeng) (Pang Keng, ပန်ကျိုင်း) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇပုၼ်းထုၼ်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈပၼ်ႇႁႃ (ပၢၼ်းႁႃ)၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈပၼ်ႇႁႃ (Panhaa) (Pang Har, ပန်းဟာ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇပုၼ်းထုၼ်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈႁၢင်ၼႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈႁၢင်ၼႃး (Haangnaa) (Han Nar, ဟန်နား) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇပုၼ်းထုၼ်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈလုၵ်းမၢၵ်ႇႁူႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈလုၵ်းမၢၵ်ႇႁူႈ (Lukmahu) (Loke Ma Hu, လုပ်မဟူ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇပုၼ်းထုၼ်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၽၵ်းလိူၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၽၵ်းလိူၼ်း (Namphakloen) (Nam Hpat Lin, နမ့်ဖက်လင်း) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇပုၼ်းထုၼ်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉလိၼ်းဢွၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉလိၼ်းဢွၼ်ႇ (Namlin-aun) (Nam Lin Aun, {{Langx|my|နမ့်လင်းအွန့်}) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇပုၼ်းထုၼ်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈဢိင်သူၼ်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈဢိင်သူၼ် (Ingson) (Ein Son, အိမ်စုံ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇပုၼ်းထုၼ်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၽၵ်းႁီႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၽၵ်းႁိ (Phakhi) (Pyet Hee, ပျက်ဟီး) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇပုၼ်းထုၼ်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၵုင်းလၢင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၵုင်းလၢင်း (Kunglaang) (Kone Lin, ကုန်းလင်း) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇပုၼ်းထုၼ်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈတၼ်ႇၸၢင်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈတၼ်ႇၸၢင်ႉ (Tan Sant, Tanzaan, တန်စန့်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈတႃႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈလူင်တၼ်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈလူင်တၼ် (Long Tan, Longtan, လုံတန်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈတႃႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉတိုၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉတိုၼ်ႈ (Nam Tin, Namtuen, နမ့်တင်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၼွင်လူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈပုင်းထုၼ်ၼိူဝ်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈပုင်းထုၼ်ၼိူဝ် (Pong Htun Nay, Pungthunnoe, ပုံးထွန်နေ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၼွင်လူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၼေႃႇ (ၸၢၼ်း)၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၼေႃႇ (Nam Naw, Namnau, နမ့်နော်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၼွင်လူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၼွင်ဢွႆႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၼွင်ဢွႆႈ (Naung Awaik, Naung-aui, နောင်အွိုက်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၸိတ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈတိုဝ်ႉၵႅင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈတိုဝ်ႉၵႅင်း (Ti Keng, Tuekeng, တီကျိုင်း) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၸိတ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈမၢၵ်ႇၵႅင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈမၢၵ်ႇၵႅင်း (Mat Keng, Makeng, မတ်ကျိုင်း) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၸိတ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၼေႃႇ (ႁွင်ႇ)၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၼေႃႇ (Nam Naw, Namnau, နမ့်နော်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၸိတ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၽႃႇသိူဝ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၼွင်ဢွႆႈ (Hpar Hsay, Phaasoe, ဖာဆေ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၸိတ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈတိုင်းမူင်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈတိုင်းမူင်ႈ (Tein Mon, Tuengmong, တိမ်းမုန်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၸိတ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈမႂ်ႇ၊ ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၸိတ်ႇ
ဝၢၼ်ႈမႂ်ႇ (Wan Mai, Waanmaue, ဝမ်မိုင်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၸိတ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈမႄႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈမႄႈ (Wan Mae, Waanme, ဝမ်မယ်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၸိတ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၼွင်တွင်ႈလေႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၼွင်တွင်ႈလေႃး (Naung Taung Law, Naungtaunglau, နောင်တောင်လော) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၸိတ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၽၢႆႇၼိူဝ်ၵျွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၽၢႆႇၼိူဝ်ၵျွင်း (Hpai Nay Kyaung, Phaainoekyaung, ဖိုင်နေကျောင်း) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၸလွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၵၢင်မၢၵ်ႇပိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၽၢႆႇၼိူဝ်ၵျွင်း (Kan Ma Pyin, Kaangmaakpin, ကန်းမပျင်း) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၸလွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈပေႃႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈပေႃႉ (Hwayt Pawt, Hoipau, ဟွေ့ပေါ့) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၸလွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၵုင်းပဝ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၵုင်းပဝ်း (Kone Paw, Kungpao, ကုန်းပေါ်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈမႆႉၵၢင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈမႆႉၵၢင်း (Maik Kan, Maikaang, မိုက်ကန်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင် ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၵုင်းၸုင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၵုင်းၸုင် (Kone Long, Kungzung, ကုန်းလောင်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈပၢင်ပဝ်း၊ ဢိူင်ႇလွႆလူင်
ဝၢၼ်ႈပၢင်ပဝ်း (Pang Poe, Paangpao, ပန်းပိုး) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈမႃႉတိၼ်လူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈမႃႉတိၼ်လူင်း (Ma Tin Lone, Maatinlong, မတင်လုံး) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈဢုၼ်ႇႁွၼ်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈဢုၼ်ႇႁွၼ် (Aun Hun, Aunhaun, အွန်ဟွန်း) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈလုၵ်းၽီ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈလုၵ်းၽီ (Loke Pi, Lukphi, လုပ်ပီ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈပၢင်သလွပ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈပၢင်သလွပ်ႈ (Pang Sa Lauk, Paangsalaup, ပန်စလောက်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၶၢႆးၽၵ်းႁႃႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၶၢႆးၽၵ်းႁႃႈ (Hkaing Pha Har, Khaaiphakhaa, ခိုင်းဖဟာ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ႁ၊ ဢိူင်ႇလွႆလူင်
ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ႁ (Ho Ha, Hohaa, ဟိုဟ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၸေႈၽႅတ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၸေႈၽႅတ်ႈ (Zay Pyayt, Zaephet, စေပြည့်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈပၢင်ႇသဵဝ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈပၢင်ႇသဵဝ်ႈ (Pang Sho, Paangshaeo, ပန်ရှို) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၸႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၸႃႇၸီႇ (Zar Ti, Zaazi, ဇာတိ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၽႃႉလုၵ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၽႃႉလုၵ်း (Nam Hpa Loke, Namphaluk, နမ့်ဖလုပ်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈပၢင်ႁၢတ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈပၢင်ႁၢတ်ႇ (Pang Hat, {Paanghaat, ပန်ဟတ်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈသၼ်မႆႉတိုင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈသၼ်မႆႉတိုင်း (Hsan Mai Tein, Sanmaitueng, ဆံမိုက်တိန်း) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၶိူဝ်းပီႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၶိူဝ်းပီႈ (Koepi, Hko Pi, ခိုပီ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈပၢင်ႁုင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈပၢင်ႁုင်း (Paanghung, Pan Huong, ပန်ဟုန်း) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၵုင်းလၢင်း၊ ဢိူင်ႇလွႆလူင်
ဝၢၼ်ႈၵုင်းလၢင်း (Kunglaang, Kone Lan, ကုန်းလမ်း) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈပၢင်ႇလေႃႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈပၢင်ႇလေႃႉ (Paanglau, Pang Lawt, ပန်လော့) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈတိၼ်တူၵ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈတိၼ်တူၵ်း (Tintok, Tin Toke, တင်တုတ်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈယိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈယိၼ်း (Hoiyin, Hway Yin, ဟွေယင်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၵွင်းလဢွၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၵွင်းလဢွၼ်ႇ (Kaungla-aun, Kawng Hla Aun, ကောင်းလှအွန်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈမႆႉၵွမ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈမႆႉၵွမ်း (Maikaum, Maik Kun, မိုက်ကွမ်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈလွႆပူႇတုတ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈလွႆပူႇတုတ်ႈ (Lauiputut, Loi Pu Tawt, လွိုင်ပူတော့) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၽၵ်းႁိၵုၵ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၽၵ်းႁိၵုၵ်း (Phakhikuk, Hpak Hi Kauk, ဖတ်ဟီကောက်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈမွၵ်ႇသႅင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈမွၵ်ႇသႅင် (Maukseng, Mauk Hseng, မောက်ဆိုင်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈဢိလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈဢိလူင် (Ilong, Ein Long, အိမ်လုံ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉမႆႉႁူၵ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉမႆႉႁူၵ်း (Nammaihok, Nam Maik Hoke, နမ့်မိုက်ဟုတ်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈၶူတ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈၶူတ်ႇ (Hoikhot, Hway Hkwet, ဟွေခွက်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈၶူဝ်လၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈၶူဝ်လၼ်ႇ (Hoikholan, Hway Hko Lan, ဟွေခိုလန်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၶၢႆးလူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၶၢႆးလူင်း (Khaailong, Hkaing Long, ခိုင်းလုံ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈမွၵ်ႇႁဵဝ်းငိုၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈမွၵ်ႇႁဵဝ်းငိုၼ်း (Maukhaeonguen, Mauk Ho Ngin, မောက်ဟိုင်း) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈလွႆပုတ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈလွႆပုတ်း (Lauiput, Loi Put, လွိုင်ပွတ်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၶၢႆးသပေႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၶၢႆးသပေႇ (Khaaisapae, Hkaing Sa Pay, ခိုင်းစပေ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈလွႆသႅင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈလွႆသႅင် (Lauiseng, Loi Hseng, လွိုင်ဆိုင်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈသွၵ်ႇငွၼ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈသွၵ်ႇငွၼ်ႉ (Saukngaun, Sawk Ngaunt, စောက်ငေါင့်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈမႆႉၵွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈမႆႉၵွင်း (Maikaung, Maik Kaung, မိုက်ကောင်း) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈတွင်သိလိၵ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈတွင်သိလိၵ်ႉ (Taungsilik, Tawng Si Leik, တောင်ဆိလိတ်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၽၵ်းႁိပုတ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၽၵ်းႁိပုတ်း (Phakhiput, Hpa Hi Put, ဖဟိပွတ်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈပၢင်ၵႅင်း၊ ဢိူင်ႇလွႆလူင်
ဝၢၼ်ႈပၢင်ၵႅင်း (Paangkeng, Pang Keng, ပန်ကျိုင်း) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉႁူးဢွၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉႁူးဢွၼ်ႇ (Namhu-aun, Nam Hu Aun, နမ့်ဟူးအွန်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉမေႃႇမိုၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉမေႃႇမိုၼ်ႈ (Nammaumuen, Nam Maw Mont, နမ့်မော်မုံ့) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၵွင်းသလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၵွင်းလလူင် (Kaunglalong, Kawng Hla Long, ကောင်းလှလုံ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈမေႃႇၸေႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈမေႃႇၸေႃး (Mauzau, Maw Saw, မော်စော) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈပၢင်လူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈပၢင်လူင် (Paanglong, Pang Long, ပန်လုံ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၵုင်းပႅၵ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၵုင်းပႅၵ်ႇ (Kungpek, Kong Paik, ကုန်းပိုက်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈလုၵ်းမေႃႇၶၢင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈလုၵ်းမေႃႇၶၢင် (Lukmaukhaang, Loke Maw Hkan, လုတ်မော်ခန်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈလွႆၶူး၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈလွႆၶူး (Lauikhu, Loi Hku, လွိုင်ခူး) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၵွင်းတွင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၵွင်းတွင် (Kaungtaung, Kawng Taung, ကောင်းတောင်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈသၼ်တွင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈသၼ်တွင် (Santaung, San Tawng, စန်းတောင်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၶၢႆးၽၵ်းၼၢမ်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၶၢႆးၽၵ်းၼၢမ် (Khaaiphaknaam, Hke Hpat Nan, ခဲဖက်နန်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈႁူၵ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈႁူၵ်း (Hoihok, Hway Hoke, ဟွေဟုတ်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈမူၵ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈမူၵ်း (Waanmok, Wan Moke, ဝမ်မုတ်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၼွင်တွင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၼွင်တွင် (Naungtaung, Nawng Taung, နောင်တောင်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၼွင်လႅင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၼွင်လႅင် (Naungleng, Nawng Hlaing, နောင်လိုင်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၽၵ်းၵုမ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၽၵ်းၵုမ်ႇ (Phakkum, Hpaik Kun, ဖိုက်ကုန်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၵွင်းမႆႉၵုတ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၵွင်းမႆႉၵုတ်ႇ (Kaungmaikut, Kauk Maik Kut, ကောက်မိုက်ကွတ်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈပၢင်သုတ်း (ပၢင်သူၼ်)၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈပၢင်သုတ်း (Paansut, Pan Sut, ပန်ဆွန်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉတႄႇ (တႅၵ်ႉ)၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉတႄႇ (တႅၵ်ႇ) (Namte (tek), Nam Tae, နမ့်တယ်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈႁၢတ်ႇ၊ ဢိူင်ႇ
ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈႁၢတ်ႇ ၼႆႉ ပဵၼ်ဢိူင်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈႁၢတ်ႇ.
 - ဝၢၼ်ႈႁၢတ်ႇလူင်
 - ဝၢၼ်ႈႁၢတ်ႇၼိူဝ်
 - ဝၢၼ်ႈလႃႇယွႆႈ (ယွႆး)
 - ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၵုၼ်
 - ဝၢၼ်ႈတႃႈတိုင်းၶမ်း
 - ဝၢၼ်ႈမၢၵ်ႇၵႅင်းမူၼ်း
 - ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉမေႃႇမူၼ်ႇ
 - ဝၢၼ်ႈတႅၼ်ႈပုတ်း
 - ဝၢၼ်ႈတူၼ်ႈၵႅင်း
ဝၢၼ်ႈႁၢတ်ႇၼိူဝ်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈႁၢတ်ႇၼိူဝ် (Haatnoe, Hat Nay, {{Langx|my|ဟပ်နေ}) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈႁၢတ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈလႃႇယွႆႈ (ယွႆး)၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈလႃႇယွႆႈ (ယွႆး) (Laayaui, Lel Ywe, {{Langx|my|လယ်ရွဲ}) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈႁၢတ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈမၢၵ်ႇၵႅင်းမူၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈမၢၵ်ႇၵႅင်းမူၼ်း (Maakkengmon, Ma Keng Mun, {{Langx|my|မကျိုင်းမွန်း}) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈႁၢတ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉမေႃႇမူၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉမေႃႇမူၼ်ႇ (Nammaumon, Nam Maw Mun, {{Langx|my|နမ့်မော်မွန်}) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈႁၢတ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈတူၼ်ႈၵႅင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈတူၼ်ႈၵႅင်း (Ton Keng, Ton Keng, {{Langx|my|တွန်းကျိုင်း}) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈႁၢတ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ၼႃးၵူင်း၊ ဢိူင်ႇ
ဢိူင်ႇၼႃးၵူင်း ၼႆႉ ပဵၼ်ဢိူင်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၼႃးၵူင်း.
 - ဝၢၼ်ႈၼႃးၵူင်း
 - ဝၢၼ်ႈၵဵင်းယႆ
 - ဝၢၼ်ႈၶုမ်ဢုတ်ႇ
 - ဝၢၼ်ႈတိုဝ်ႉၼိဝ်ႉ
 - ဝၢၼ်ႈၵုၼ်ၶၢၼ်
 - ဝၢၼ်ႈႁၢတ်ႇသၢႆးလူင်
 - ဝၢၼ်ႈတိုဝ်ႉလူင်
 - ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉသၢႆး
 - ဝၢၼ်ႈလူင်ၵႆႇထိူၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈၼႃးၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၼႃးၵူင်း (Naakong, Nar Kon, နားကုန်း) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၼႃးၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၵွၼ်ႈထၢၼ်၊ ၼမ်ႉထၢၼ်ၶူမ်၊ ငွင်ႉထၢၼ်ငွင်ႉပေႇဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈႁၢတ်ႇသၢႆးလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈႁၢတ်ႇသၢႆးလူင် (Haatsaailong, Hat Hseng Long, ဟတ်ဆိုင်လုံ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၼႃးၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၵွၼ်ႈထၢၼ်၊ ၼမ်ႉထၢၼ်ၶူမ်၊ ငွင်ႉထၢၼ်ငွင်ႉပေႇဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉသၢႆး၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉသၢႆး (Namsaai, Nam Hseng, နမ့်ဆိုင်း) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၼႃးၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၵွၼ်ႈထၢၼ်၊ ၼမ်ႉထၢၼ်ၶူမ်၊ ငွင်ႉထၢၼ်ငွင်ႉပေႇဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈလူင်ၵႆႇထိူၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈလူင်ၵႆႇထိူၼ်ႇ (Longkaithoen, Long Kei Tin, လုံကယ်တင်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၼႃးၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၵွၼ်ႈထၢၼ်၊ ၼမ်ႉထၢၼ်ၶူမ်၊ ငွင်ႉထၢၼ်ငွင်ႉပေႇဢေႃႈ။
မႆႉဢုၼ်လဝ်း၊ ဢိူင်ႇ
ဢိူင်ႇမႆႉဢုၼ်လဝ်း ၼႆႉ ပဵၼ်ဢိူင်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ဢိူင်ႇမႆႉဢုၼ်လဝ်း.
 - ဝၢၼ်ႈမႆႉဢုၼ်လဝ်း
 - ဝၢၼ်ႈမူင်ႈ
 - ဝၢၼ်ႈတိုဝ်ႉႁႃႇယိူင်း
 - ဝၢၼ်ႈဢိုၼ်ႈ
 - ဝၢၼ်ႈမၢၵ်ႇပိၼ်းဝၢၼ်
 - ဝၢၼ်ႈၼႃးမူတ်ႉ
 - ဝၢၼ်ႈၼႃးဝွၼ်
 - ဝၢၼ်ႈႁၢင်လူင်မူင်ႈ
 - ဝၢၼ်ႈပၢင်လူင်
ဝၢၼ်ႈၼႃးမူတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၼႃးမူတ်ႉ (ဢိူင်ႇမႆႉဢုၼ်လဝ်း) (Nar Mut, Naamot, နားမွတ်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇမႆႉဢုၼ်လဝ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၼႃးဝွၼ်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၼႃးဝွၼ် (ဢိူင်ႇမႆႉဢုၼ်လဝ်း) (Nar Wan, Naawaun, နားဝမ်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇမႆႉဢုၼ်လဝ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၽႃလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၽႃလူင် (Phaalong, Hpar Long, ဖါလုံ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈတဵင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၼႃးလိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၼႃးလိၼ်း (Naalin, Nar Lin, နားလင်း) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈတဵင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈလွႆသိူဝ်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈလွႆသိူဝ် (Lauisoe, Loi Say, လွိုင်ဆေ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈတဵင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၵႃၵူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၵႃၵူင် (Kaakong, Kar Kon, ကာကုန်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈတဵင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈပႃႇဢိုတ်ႇ (ဢိူဝ်ႇ)၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈပႃႇဢိုတ်ႇ (Paa-uet, Par Ait, ပါအစ်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈတဵင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၵႄးၶႂၢင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၵႄးၶႂၢင်ႇ (Kekhwaang, Kye Khum, ကျဲခွမ်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈတဵင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၵႅင်းႁုပ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၵႅင်းႁုပ်ႇ (Kenghup, Keng Hoke, ကျိုင်းဟုတ်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈတဵင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈမၢၵ်ႇႁိၼ်မူၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈမၢၵ်ႇႁိၼ်မူၼ်း (Maakhinmon, Ma Hin Mun, မဟင်မွန်း) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈတဵင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၼႃး၊ ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈတဵင်း
ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၼႃး (Honaa, Ho Nar, ဟိုနား) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈတဵင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈတူၼ်ႈမူင်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈတူၼ်ႈမူင်ႈ (Tonmong, Htun Mon, ထွန်မုန်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈတဵင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈပူႇဝူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈပူႇဝူင်း (Puwong, Pu Won, ပူဝုန်း) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈတဵင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉထူမ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉထူမ်ႈ (Namthom, Nam Htum, နမ့်ထွမ်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈတဵင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈပႅတ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈပႅတ်ႇ (Waanpet, Pyet Hseng, ပျက်ဆိုင်း) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈတဵင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၼႃးမႃႉဢႅၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၢၼ်ႈၼႃးမႃႉဢႅၼ်ႇ (Naamaa-aen, Nar Ma In, နားမအင်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈတဵင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး ဢေႃႈ။