လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢူးထိၼ်ႇၵျေႃႇ
လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢူးထိၼ်ႇၵျေႃႇ ၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်ဢဝ် ဢူးထိၼ်ႇၵျေႃႇ ၼၢမ်းၼႃႈသေ ပဵၼ်ၽူႈၵိူဝ်းၵုမ်ၸိုင်ႈမိူင်း ၵေႃႉဢွၼ်ႁူဝ်ယဝ်ႉ။ ပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်မီးဢၢမ်းၼၢၵ်ႈ တႄႇဢဝ် ပီ 2016 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 30 တေႃႇ 2018 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 30 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင် ပီ 2018 လိူၼ်မၢတ်ႉ 21 ဝၢႆးသေ ဢူးထိၼ်ႇၵျေႃႇ ထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇယဝ်ႉ ၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ် ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉ ဢူးမျိၼ်ႉသူၺ်ႇ လႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း တႃႇဝူင်ႈၼိုင်ႈသေ ၸူးလႆႈလိူၵ်ႈ ဢူးဝိၼ်းမျိၼ်ႉၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈၵေႃႉမႂ်ႇယဝ်ႉ။ ထိုင် ပီ 2018 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 30 ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ လုမ်းၸွမ်ၸိုင်ႈသေ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇဝႃႈ ၶိုၼ်းမူၼ်ႉမႄး ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
ၶေႃႈႁုပ်ႈထတ်းသၢင်ႈ.
တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ ၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ် ႁူဝ်ပဝ်ႈ ပႃႇတီႇဢႅၼ်ႇဢႄႇလ်တီႇ ၼႆ တေပဵၼ်မႃး ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈသေတႃႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈၽူဝ်လႄႈ လုၵ်ႈမၼ်းသွင်ၵေႃႉၼႆႉ ႁၢပ်ႉပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းဢင်းၵိတ်ႉဝႆႉလႄႈ ဢိင်လူၺ်ႈ လၵ်းမိူင်း (၂၀၀၈) သေ ဢမ်ႇပဵၼ်မႃး ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ။
ဢိင်လူၺ်ႈလၵ်းမိူင်းသေ ၸိူဝ်းပဵၼ် ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်လႅၼ်မိူင်း၊ ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်း လႄႈ ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ၵႅတ်ႇၵင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ ၶွင်ႇၸီႇၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈ လႄႈ ၽၢႆႇၵႅတ်ႇၵင်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၵေႃႉမၵ်းမၼ်ပၼ်ၵၢၼ်ယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းၵိုတ်ႈလူဝ် ၶုၼ်ၽွင်း ၁၅ ၵေႃႉၼၼ်ႉတႄႉ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈၵေႃႉ မၵ်းမၼ်ႈပၼ်ၵၢၼ်ယဝ်ႉ။ ၵမ်ႉၼမ်တႄႉ ပဵၼ်တီႈ ဢႅၼ်ႇဢႄႇလ်တီႇသေ တႃႇ ၂ ၵေႃႉတႄႉ ပဵၼ်တီႈ ပျီႇၶႅင်ႇၽျူဝ်းသေ ၵမ်ႈၽွင်ႈတႄႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၽၢႆႇၼွၵ်ႈယဝ်ႉ။
ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁူမ်ႈသၢင်ႈၵူႈမိူင်းမိူင်း လႄႈ ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်လုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်ပဵၼ် ထၢၼ်ၽွင်းလူင်ဢၼ်မႂ်ႇ သွင်ဢၼ်ၼႆႉ လႆႈၽွတ်ႈႁႅၼ်းမႃး မိူဝ်ႈပီ 2017 ၼိူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ 24 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင် ပီ 2018 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 21 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ဢူးထိၼ်ႇၵျေႃႇ လႆႈထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇၵႂႃႇသေ ဢူးမျိၼ်ႉသူၺ်ႇ ၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉသေၵေႃႈ လႆႈၶိုၼ်းလူၵ်ႈၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈမႂ်ႇ ဢူးဝိၼ်းမျိၼ်ႉမႃးယဝ်ႉ။ ထိုင် ပီ 2018 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 30 ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ လုမ်းၸွမ်ၸိုင်ႈသေ လႆႈမီးၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇဝႃႈ ၶိုၼ်းမႄးၽွတ်ႈႁႅၼ်း ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼႆသေ လႆႈၶိုၼ်းၽွၼ်ႈႁႅၼ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်မႂ်ႇမႃးယူႇယဝ်ႉ။
ၽူႈၵိူဝ်းၵုမ်ၸိုင်ႈမိူင်း.
ၽူႈၵိူဝ်းၵုမ်ၸိုင်ႈမိူင်း ၼႆႉ တွၼ်ႈတႃႇ တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ ၵေႃႉပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ပႃႇတီႇၼႆႉ ပေႃးတေလႆႈ ဢွင်ႈတီႈၸၼ်ႉသုင် ၵႃႈတီႈၼႂ်း ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼႆသေ လႆႈၶူင်သၢင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီ 2016 လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ 6 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽူႈၵိူဝ်းၵုမ်ၸိုင်ႈမိူင်း ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ် ၸွမ်ၽွင်းလူင် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈၽွတ်ႈႁႅၼ်း ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ.
ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၼႆႉ ပဵၼ် ပႃႇတီႇဢႅၼ်ႇဢႄႇလ်တီႇ၊ ပႃႇတီႇပျီႇၶႅင်ႇၽျူဝ်း၊ တပ်ႉမတေႃႇ၊ ပႃႇတီႇမွၼ်း လႄႈ ၸိူဝ်းဢၼ်ၸမ်ၸႂ်ၵၼ်တင်း ပႃႇတီႇဢႅၼ်ႇဢႄႇလ်တီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇၼႆႉ ၽွင်းမိူဝ်ႈ တႄႇၽွတ်ႈႁႅၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းယိပ်းၵမ် ထၢၼ်ၽွင်းလူင်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ တႃႇ ၄ ဢၼ်ယဝ်ႉ။ ထိုင် ပီ 2016 လိူၼ်မေႇ 25 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ် ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ပၢႆးပႆႇၺႃႇလႄႈ ၵၢၼ်ၾႆးၾႃႉၼၼ်ႉ လၢႆႈပၼ် ၶုၼ်ၽွင်းမႂ်ႇ ၂ ၵေႃႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းမႄးၽွတ်ႈႁႅၼ်း ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်လုမ်းၽူႈၵိူဝ်းၵုမ်ၸိုင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တွၼ်ႈတႃႇ ယွၼ်ႇယွမ်းလႆႈငိၼ်းၸႂ်ႉၸၢႆႇ ၸိုင်ႈမိူင်းၼႆသေ ဢဝ် ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ႁူမ်ၵၼ်သေ ဢမ်ႇလႆႈမၵ်းမၼ်ႈပၼ်ၵၢၼ် တႃႇ တီႈယူႇၵႅမ်ၶုၼ်ၽွင်းမႃး။
ထိုင် ပီ 2016 ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ 18 ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လွင်ႈယုင်ႈယၢင်ႈ ၼႂ်းၵႄႈ ဢူးထုၼ်းဝိၼ်း ၵႅမ်ၶုၼ်ၽွင်းၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ လႄႈ ၶုၼ်ၽွင်းတွၵ်ႇတႃႇဢွင်ႇတူႇသေ ၵႅမ်ၶုၼ်ၽွင်း လႆႈထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ထိုင် ပီ 2017 လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ 2 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၶုၼ်ၽွင်းၵၢၼ်ၾႆးၾႃႉလႄႈ ၵၢၼ်တၢင်ႉႁႅင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉသၢႆငၢႆပၢႆးယူႇလီသေ လႆႈလိုဝ်ႈၵၢၼ်မႃးယဝ်ႉ။
ထိုင် ပီ 2017 ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ 27 ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁူမ်ႈသၢင်ႈၵူႈမိူင်းမိူင်း လႄႈ ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်လုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ဢၼ်မႂ်ႇ (၂) ဢၼ်ၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ လုမ်းတႅမ်းၽွင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လႆႈ မၵ်းမၼ်ႈပၼ်လႄႈ ထၢၼ်ၽွင်းလူင် မီးမႃႈ ၂၄ ဢၼ်ယဝ်ႉ။ ဝၢႆးမႃး ဢမ်ႇၵႃး ထၢၼ်ၽွင်းလူင်ဢၼ်မႂ်ႇၵူၺ်း သမ်ႉမၵ်းမၼ်ႈပၼ်ၵၢၼ် ၵႅမ်ၶုၼ်ၽွင်းတင်ၼမ်လႄႈ လႆႈပဵၼ် လွင်ႈၵူၼ်းတင်းၼမ် တၵ်ႉလၢတ်ႈမႃးယဝ်ႉ။