Mrsailiek/shan-dataset huggingface dataset:
တူဝ်သွမ်ၼူမ်း/ယိူင်း
ယိူင်း ဢမ်ႇၼၼ် ပႄႉၽႃၼႆႉ ပဵၼ်တူဝ်သွမ်ၼူမ်း ဢၼ်မီးၵိပ်ႇတိၼ် တင်း ၶဝ်ပွတ်းလိမ်ႇ သီလမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယိူင်းၼႆႉ ၵႆႉတိူဝ်းႁူႉၸၵ်းမၼ်းဝႃႈ ပဵၼ် ပႄႉၽႃ (ပႄႉလွႆ)ၼႆယဝ်ႉ။ တီႈတေႉမၼ်း ၶဝ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈပႄႉ တေႉတေႉသႄႈ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ပႄႉၵႂၢင်ဢိူဝ်ႈ။ ပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းပီႈၼွင်ႉတေႃႇ ၶျၢမ်းမွၺ်ႉသ် (ၵႂၢင်လွႆၵွၼ်ႇ) ယေႃးရွပ်ႉပီးယၼ်းယဝ်ႉ။ ၶဝ်ယူႇတီႈၼိူဝ်ႁၢဝ်းလွႆလူင် ဢမႄးရီးၵႂ်းႁွင်ႇ တင်ႈဢဝ်ဢလၢသ်ႉၵႂ်း တေႃႇထိုင် မွၼ်ႇတၼ်းၼႃးယဝ်ႉ။
ယိူင်းတီႈလွႆလူင် ရွၵ်ႉၵီးၶ်ၼႆႉ ပဵၼ်တူဝ်ၶိုၼ်ႈလွႆၽႃ ၵႅပ်ႉတေႉတေႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၸၢင်ႊၵႂႃႇပႆလႆႈ တီႈဢၼ်ၽႃၸၼ်းလႂ် တီႈၼိူဝ်ႁႃမူၺ်လႂ်ၶဝ်ယဝ်ႉ။ ၶဝ်မီးၶူၼ်ၶၢဝ် ဢၼ်ၼႃယၢဝ်းသေ ပေႃးပဵၼ်ဝႆႉၼင်ႇသၼ်တႃႇ တီႈၵွင်းလင်ၶဝ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ၶူၼ်ၶၢဝ်လူင်ၼႆႉ သိူင်ႇလပ်ႉပၼ်ၶဝ် တေႃႇၽူႈၶဵၼ်ၶဝ် တီႈၼႂ်းပႃႇမူၺ်ႁႃယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၵိၼ်တဝ်းၵႆးလႂ်၊ ဢွင်ႇလွတ်ႈၸွမ်းႁိၼ်ၶဝ်လႂ် ဢိၵ်ႇတူၼ်ႈ ဢၼ်ဢွၵ်ႇတီႈလွႆၶဝ်လႂ်ယဝ်ႉ။
 - ပႄႉၽႃလွႆလူင်ရွၵ်းၵီးၶဝ်ၼႆႉ ၸၢင်ႊၶိုၼ်ႈလႆႈ တီႈႁိုၵ်းၸၼ်းလႂ်ၶဝ်ယဝ်ႉ။ ၵိပ်ႇတိၼ်ၶဝ် မီးၶွပ်ႇၽၢႆ ဢၼ်ၸၢင်ႊ လွမ်ႉႁႄႉပၼ်လႆႈ ဢူင်ႈဢူၼ်ႈၽၢႆႇၼႂ်းမၼ်းသေ ၼႆႉႁဵတ်းႁႂ်ႈၶဝ် ယၼ်မၼ်ႈလႆႈ တီႈၽႃႁိၼ်ၶဝ်ယူႇယဝ်ႉ။
 - ပႄႉၽႃလူင်ရွၵ်ႉၵီး တူဝ်ပေႃႈၶဝ်ၼႆႉ ၸၢင်ႊသုင်လႆႈ တေႃႇသၢမ်ထတ်း (91 သႅၼ်းတီးမီးတႂ်း) ထိုင်ႁူဝ်မႃႇၶဝ်၊ သမ်ႉမီးၼမ်ႉၼၵ်း တေႃႇထိုင် 200 ပွင်ႇ (91-ၵီးလူဝ်းၵရႅမ်း) ၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။
←ယီးလၢႆးၶေႃးယၢဝ်း ● ယႅၵ်ႉ→
တူဝ်သွမ်ၼူမ်း/ယီးလၢႆးၶေႃးယၢဝ်း
ယီးလၢႆးၶေႃးယၢဝ်း ပဵၼ်တူဝ်သွမ်ၼူမ်း ဢၼ်သုင်သေပိူၼ်ႈ ထီႈသုတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်ယူႇတီႈ ဢၾ်းၾရီးၵႂ်း တီႈလႅၼ်ႊပၢင်ႇပဵင်းယိူဝ်ႈယႃႈ တင်းတီႈသၢပ်ႇလႅၼ်ႊပႃႇထိူၼ်ႇမႆႉလႂ်ယဝ်ႉ။ တႃႇမိူဝ်ႈပွၵ်ႈၼိူင်ႈၼၼ်ႉ ၶဝ်ၼႆႉ လႆႈႁၼ်ၸွတ်ႇတူဝ်ႈတင်းလိုမ်လိၼ်လူင်ယူႇ။ ၵမ်းၼႆႉတႄႉ ၵမ်ႈၼမ်ၼမ် ၶဝ်ယူႇတီႈ ပွတ်းတၢင်းဢွၵ်ႇ ဢၾ်ႈၾရီးၵႂ်းၵွၺ်းယဝ်ႉ။ ယီးလၢႆးၶဝ်ၼႆႉ လႄႇၵႂႃႇတၢင်းၸွမ်းၸုမ်းဢွၼ်ႇ ဢၼ်ယေႈၸုမ်းတူဝ်ပေႃႈယေႈတူဝ် ဢွၼ်ႁူဝ်ၵႂႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယီးလၢႆးတူဝ်ပေႃႈ ယေႈတူဝ်ၼႆႉ ၸၢင်ႊၸုၵ်းသုင်လႆႈ 18-ထတ်း (5.5 မီးတႂ်း)ယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉၼၵ်းၶဝ်ၵေႃႈ ၸၢင်ႊမီးလႆႈ ယ1 တၼ်းၶိုင်ႈ (1362 ၵီးလူဝ်း)ယဝ်ႉ။ တူဝ်မႄႈၶဝ်သမ်ႉ ၸၢင်ႊမီးမွၵ်ႈ ယေႈတၼ်း (908 ၵီးလူဝ်း)ယဝ်ႉ။ ၵွၵ်းႁူဝ်တင်း ၶေႃးယီးလၢႆးၶဝ်ၼႆႉ ပေႃးမီးဝႆႉ တႃႇမွၵ်ႈၼိူင်ႈၶိုင်ႈတၢင်းသုင်ၶဝ်ယဝ်ႉ။ ၶေႃးယၢဝ်းလူင် ယီးလၢႆးၶဝ်ၼႆႉ ၸွႆႈထႅမ်ပၼ်မၼ်းတီႈ လၢႆတၢင်းတေႉတေႉယဝ်ႉ။ ယီးလၢႆးၶဝ် ၸၢင်ႊယဵင်းႁၼ်လႆႈတူဝ်ၶဵၼ်ၶဝ် ၸဵမ်မိူဝ်ႈၶဝ်တိုၵ်ႉမီးဝႆႉ တီႈၵႆၵႆၼၼ်ႉလႂ်ယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ယီးလၢႆးၼႆႉ ၸၢင်ႊၵိၼ်လႆႈမႂ်ႊမႆႉ ၸိူဝ်းမီးတီႈသုင်သုင် ၼိူဝ်တူၼ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် တီႈတူၼ်ႈမႆႉ ဢၼ်တူဝ်သတ်းတၢင်ႇၸိူဝ်းၶဝ် ဢမ်ႇၸၢင်ႊယိုၼ်းၶိုတ်းလႆႈၼၼ်ႉလႂ်ယဝ်ႉ။
တူဝ်ၶဵၼ်လူင်ပိူင်ယႂ်ႇ တီႈ ယီးလၢႆးၶဝ်ၸမ်း ပဵၼ်သၢင်ႇသီႈယဝ်ႉ။ သၢင်ႇသီႈၶဝ် တေပႂ်ႉၶဝ်ႈတိုၵ်းသႂ်ႇ ယီးလၢႆးတူဝ်ၼိူင်ႈ မိူင်ႈၽွင်းမၼ်း ဢႃႈတိၼ်မၼ်းသေ တေၵူမ်ႈလူင်းတေႃႇၼႃႈၼမ်ႉသေ ၵိၼ်ၼမ်ႉ ဢမ်ႇၼၼ် တႃႇၵိၼ်ယုမ်းၸိူဝ်းတႅမ်ႇၼၼ်ႉလႂ်ယူႇယဝ်ႉ။ ၽွင်းၼင်ႇၼၼ်ၼၼ်ႉၼႆ ယီးလၢႆးၶဝ်ၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ်ၼမ် ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းႁိုဝ်လႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ယီးလၢႆးတူဝ်ၼိူင်ႈၼႆႉ ၸၢင်ႊဢဝ်တၢင်းပေႉလႆႈ ဢမ်ႇၼၼ် ဢဝ်တၢႆလႆႈတေႃႇ သၢင်ႇသီႈတူဝ်ၼိူင်ႈ တင်း တိၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇလူင်မၼ်း ၶိတ်းပိတ်ႉသႂ်ႇၵမ်းလဵဝ်ၼၼ်ႉလႂ်ယူႇ။
ယီးလၢႆးၵမ်ႈၼမ်ၶဝ်ၼႆႉ လႆႈၶၢမ်ႇတၢင်းလႃႊထိူၼ်ႇၶဝ် ဢဝ်တၢႆ ယွၼ်ႉတႃႇၵိၼ်ၼိူဝ်ႉမၼ်း လႄႈ ဢဝ်ၼင်လၢႆးမၼ်းၼၼ်ႉၵွၺ်းယဝ်ႉ။
 - ယီးလၢႆးၶေႃးယၢဝ်းၼိူင်ႈတူဝ်ၼႆႉ ၸၢင်ႊလႅၼ်ႈလႆႈတေႃႇတၢင်းဝႆး ယေႈၸူဝ်ႊမူင်း မွၵ်ႈ 30-လၵ်း (40 ၵီးလူဝ်းမီးတႂ်း)လႂ်ယူႇယဝ်ႉ။
←မိင်ႇ ● ယိူင်း→
တူဝ်သွမ်ၼူမ်း/ယႅၵ်ႉ
ယႅၵ်ႉပဵၼ်တူဝ်သွမ်ၼူမ်း မိူၼ် ဝူဝ်း၊ သမ်ႉယူႇတီႈ မိူင်းလႅၼ်ႊသုင် ဢၼ်ႁႅင်ႈသေၵတ်း ဢၼ်မီးတီႈ ပွတ်းၵၢင် လိုမ်ဢေးသီးယႂ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယႅၵ်ႉၶဝ် မီးၼင်ၼႃၵျၢမ်း တင်း တိၼ်ယႂ်ႇ သမ်ႉ ပွတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်မီးၶဝ်ယၢဝ်း ပၢႆလႅမ်ဝိတ်းသေ တီႈတူဝ်ၶဝ်သမ်ႉ မီး ၶူၼ်ၼႃယၢဝ်းပုင်ႈယုင်ႈ ဢၼ်ယၼ်ႇထိုၼ်လိၼ် လႂ်ယဝ်ႉ။ သိူဝ်ႈၶူၼ်ၼႃၼႆႉ ပၼ်တၢင်းႁေႉၵင်ႈပၼ်ၶဝ် ႁႂ်ႈၸင်ႈၶၢမ်ႇလႆႈတေႃႇ တၢင်းၵတ်းၼၢဝ်လူင် လူမ်းၵတ်းတီႈၼႂ်း လွႆလူင်ၶဝ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယႅၵ်ႉလိူင်းၶဝ်ၼႆႉ ယူႇတေႃႇ တၢင်းသုင်ၼႃႈလိၼ် ဢၼ်လိူဝ်သေ 14,000 ထတ်း (4,267 မီးတႂ်း)ၵွၼ်ႇလႄႈ၊ ပဵၼ်တီႈဢၼ် သုင်လိူဝ်သေ တူဝ်သွမ်ၼူမ်းၶဝ် ၵမ်ႈၼမ် ယူႇလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယႅၵ်ႉၶဝ်ၼႆႉ လႆႈၶၢမ်ႇ တၢင်းလဵင်ႉယဵၼ်ႇ ဢဝ်ငႄႈမႃးသေ လႆႈပဵၼ်မႃး တူဝ်သတ်း ဢၼ်ၶဝ်တၢင်းတိုဝ်းတေႉတေႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈသင်လႄႈၼႆ မီးႁႅင်းတေႉတေႉသေ တိၼ်ၶဝ်ၵေႃႈ ယၼ်မၼ်ႈတေႉတေႉ၊ သမ်ႉတၢင်ႇလႆႈၶူဝ်းၼၵ်းၶူဝ်းၼႃတေႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်ပၼ် ၵူၼ်းႁဝ်း ႁႂ်ႈလႆႈ ၼိူဝ်ႉ (ဢီး)၊ ၼမ်ႉၼူမ်း၊ ယဝ်ႉၶႆၼိူၺ်း (ထေႃးပၢတ်ႈ) ဢိၵ်ႇၼင်ႇ ဢၼ်ဢဝ်ႁဵတ်းပဵၼ်ၼင်ၽိုၼ်ယဝ်ႉ။ ၶူၼ်လၢႆႈၶဝ်ၼႆၵေႃႈ သမ်ႉဢဝ် တေႃးပဵၼ် ၽႅၼ်ႇမၼ်ႈလႂ်ယဝ်ႉ။
 - ယႅၵ်ႉၶဝ်ၼႆႉ တင်းသႆႉယိူဝ်ႈသေ ပႆၵေႃႈပႆ ၶိုၼ်ႈၵေႃႈၶိုၼ်ႈ ၵႂႃႇတၢင်း တေႃႇထိုင် ၶၢဝ်းယၢဝ်းတီႈၵႆလႆႈတေႉတေႉ။
 - ယႅၵ်ႉၶဝ်ၼႆႉ ၼင်ၼႃသေ တူဝ်ယႂ်ႇယဝ်ႉ။ ၼႆသေတႃႉၵေႃႈ ၶဝ်တင်းၸၢင်ႊၶိုၼ်ႈလွႆ ယဝ်ႉသမ်ႉၸၢင်ႊဝႅၼ်ၶၢမ်ႈလႆႈ တင်းငၢႆႈငႅမ်ႈၼၼ်ႉၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။
←ယိူင်း ● လႃးမႃး→
တူဝ်သွမ်ၼူမ်း/လင်လၢႆး (ၸိတ်းသႅဝ်)
လင်လၢႆး (ၸိတ်းသႅဝ်) ပဵၼ်တူဝ်သွမ်ၼူမ်းဢွၼ်ႇဢွၼ်ႇ ဢၼ်မီးၶူၼ်ၼင်ယၢဝ်း ဢမ်ႇၼၼ် ၸုမ်ႈလၢႆးၼင်ႇၼၼ် တႃႇသေယဝ်ႉ။ ၶဝ်မီးၸိူဝ်ႉၸၢဝ်းၶဝ် 10 မဵဝ်းသေ ၸၢင်ႊလႆႈႁၼ် ၶဝ် တီႈ ပွတ်းၵၢႆတၢင်းတူၵ်း ၵွၺ်းယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် ၵႂ်ႇၼေႇတႂ်ႇ တေႃႇထိုင် ပၢႆ ဢမႄးရီးၵႂ်းၸၢၼ်း ယဝ်ႉ။ လင်လၢႆးၶဝ် ယူႇတီႈ ပၢႆသၢပ်ႇထိူၼ်ႇပႃႇမႆႉၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵၢင်ၶမ်ႈမႃးၼႆ ၶဝ်ၵႆႉ ၸၢင်ႊၽုတ်းဢွၵ်ႇမႃးတီႈ ထမ်ႈၼွၼ်းၶဝ် တႃႇႁႃၵိၼ် မႅင်းၶဝ်၊ ၼူၵ်ႉၶဝ်၊ တူၼ်ႈၶဝ် ဢိၵ်ႇတင်း တူဝ်သတ်းဢွၼ်ႇ ဢၼ်ၶင်ၵိၼ်လႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈၶဝ်ႈလႆႈ ႁူ်ပႉတေႃႇ တၢင်းလွၵ်ႇငိူတ်ႈယဝ်ႉၼႆ လင်လၢႆးၶဝ် တေဝိၼ်ႇလင်ၶဝ်ပၼ်သေ ယုၵ်ႉဝႆႉႁၢင်ၶဝ် ၼင်ႇပၼ်တၢင်းၾၢင်ႉတေႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ တူဝ်ၶဵၼ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၶၢႆႉပၢႆႊၵႂႃႇၼႆ လင်လၢႆးၶဝ် တေဢဝ်ၼမ်ႉယၢင်သွင်ထူင် ဢၼ်မီးတႂ်ႈႁၢင်ၶဝ်ၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇမႃးၸိတ်းၽူႇသႂ်ႇယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ၼမ်ႉယၢင် ဢၼ်မဵၼ်ႁိုၼ်ႇ ႁၢဝ်ႈႁႅင်းၼႃႇၼႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
 - တူဝ်သတ်းၵမ်ႈၼမ်ၼမ်ၶဝ်ၼႆႉ ၵူဝ်တေႃႇ လင်လၢႆးၶဝ် ၸိတ်းသႅဝ်ၼၼ်ႉလႄႈ တေဝႄႈၶဝ်သေ ယၢင်ႇၵႂႃႇတင်းၵႆယူႇယဝ်ႉ။
 - လင်လၢႆးၸိတ်းသႅဝ်ၼႆႉ ၸၢင်ႊသူင်ႇၸိတ်းဢွၵ်ႇၼမ်ႉသီလိူင်ပူမ်ႇ (ၸၢင်ႊၶိုၼ်ႈသုင် ၵႂႃႇလႆႈမွၵ်ႈ 10-15 ထတ်း (2-4.6)မီးတႂ်းယဝ်ႉ။ ဢၢႆႊၸိတ်းသႅဝ်ၼႆႉ မၢင်ႊပွၵ်ႈ ၸၢင်ႊႁိုင်ႇၽႅဝ်ၵႂႃႇလႆႈ မွၵ်ႈၼိူင်ႈလၵ်း (1.6 ၵီးလူဝ်း)ၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ သမ်ႉၸၢင်ႊမႆႈသႂ်ႇတႃ လႆႈ ႁၢဝ်ႈႁႅင်းၼႃႇၼႃႇၼၼ်ႉလႂ်ယဝ်ႉ။
←လိၼ်ႈၶူၼ် ● လိင်း→
တူဝ်သွမ်ၼူမ်း/လမ်းၼႂ်း
ၶေႃႈပိုတ်ႇ.
ပိုတ်ႇတီႈပွင်ႇတေႃႇ ပၢႆးလႅင်ႊသတ်း (ၾၢႆႇတူဝ်သွမ်ၼူမ်း)။ ပိုတ်ႇပွင်ႇတေႃႇ ပၢႆးလႅင်ႊသတ်း (ၾၢႆႇတူဝ်သွမ်ၼူမ်း) ၼႆႉ ပဵၼ်ပပ်ႉၾၢႆႇပၢႆးသၢႆႊဢၼ်ၼိူင်ႈ၊ ဢၼ်သိုပ်ႇမိုတ်ႈၶႆႊၼႄပၼ် လွင်ႈပၢႆး တူဝ်ၸႂ်၊ တွၼ်ႊၾၢႆႇပၢႆးလႅင်ႊသတ်း၊ ၵိင်ႇၽႄၾၢႆႇတူဝ်သွမ်ၼူမ်းၼၼ်ႉ ပပ်ႉၼိူင်ႈယဝ်ႉ။ ၼႂ်းတူဝ်မီးၸႂ် တင်းလူင်ၼၼ်ႉ တူဝ်သတ်းၶဝ်ၼႆႉ တူဝ်ၼိူင်ႈၶၢႆႉပႆလႅၵ်ႈလၢႆႊဢွၼ်ႈတီႈလႆႈ၊ မီးလွင်ႈမေႃတုမ်ႉတွပ်ႇတေႃႇၶိုၼ်းႁိမ်းႁွမ်းမၼ်း လၢၵ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးလၢႆးယဝ်ႉ။ ၼႂ်းတူဝ်သတ်းတင်းလူင်ၼၼ်ႉသမ်ႉ တူဝ်သွမ်ၼူမ်းၶဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်တူဝ်ၸႂ် ဢၼ်သႅၼ်းထၢၼ်ႈသုင် မေႃဢွမ်ႇမေႃပႅင်း၊ မေႃၸွႆႈၵၼ်ၵူၵၼ်တူၺ်းထိုင်ၵၼ်တင်းတၢင်းႁၵ်ႉၽႂ်ႇ။ ၵူၼ်းႁဝ်းၵေႃႈ ပဵၼ် တူဝ်းသတ်းၼႂ်းၸုမ်း တူဝ်သွမ်ၼူမ်းလႄႈ၊ ႁူႉတေႃႇႁူႉ လီလႆႈႁူႉပႃးလွင်ႈတူဝ်ႇၵဝ်ႇ၊ ၶိူဝ်းၸိူဝ်းၸမ်တင်းတူဝ်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉလိူဝ် ၸင်ႇတေထုၵ်ႇယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇၵွၺ်းႁူႉလွင်ႈပိူၼ်ႈသေ ဢမ်ႇႁူႉလွင်ႈႁဝ်းၼႆႉ တူၺ်းဢဝ်တီႈ လႅၼ်ႊတီႈၼႃႈလိၼ် လွင်ႈတၢင်းလႂ်ၵေႃႈယဝဝ်ႉ တိုၼ်းဝႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ငိူဝ်ႈ ဢၼ်ပွၺ်ႇႁႂ်ႈၶိူဝ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ တူၵ်းႁၢႆၼၼ်ႉလၢႆးလဵဝ်ၵွၺ်းယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆ ၾိင်ႈတႅၵ်ႈမၼ်းတႄႉ ႁႂ်ႈႁူႉလွင်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇ ယဝ်ႉသမ်ႉ ၸင်ႇသိုပ်ႇႁူႉပႃးလွင်ႈတၢင်ႇတူဝ်ၶဝ်ၼႆ တေတိူဝ်းလီ တိူဝ်းထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ တင်းလၢႆးတၢင်း ဢၼ်ၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈမၼ်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼႆ ၼႂ်းၵႃႊတၢင်းႁူႉပၢႆးသၢႆႊမီးၵူႈမဵဝ်းၼၼ်ႉ ႁဝ်းတႄႇဢဝ်တီႈ တၢင်းႁူႉၾၢႆႇလႅင်ႈတူဝ်သဝတ်း ဢၼ်ပႃးဝႆႉ ၶိူဝ်းၵူၼ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ် လွင်ႈတူဝ်သွမ်ၼူမ်းၼႆႉသေ တႄႇ လဵပ်ႈႁဵၼ်းၵႂႃႇ ပေႃးၼႆ တေတိူဝ်းသၢင်ႇထုၵ်ႇယူႇ။ ပပ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ၽိုၼ် ဢွၼ်တႄႇၼႃႈသိူဝ်ႇပိုၼ်ႉပၼ်ၵွၺ်းလႄႈ ၶႂ်ႈပဵင်းၸႂ်ၽူႈလူၶဝ်ၶႂ်ႈပဵၼ်ၸင်ႇတေၸၢင်ႊပဵၼ်လႆႈယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းဝႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈ မီးဝႆႉ ဢိတ်းၼိူင်ႈတႄႇၼႃႈၼႆႉ တေၶႅၼ်းသေ ဢမ်ႇမီးသေဢိတ်းၼၼ်ႉယူႇ။ ႁႂ်ႈပပ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းတႄႇပႅင်ႈ တိုၼ်းလၢင်းတၢင်ႈႁူႉ တႃႇၽုၺ်ႇလႆႈတႃတၢင်းသွင်ႁူၺ်ႇ၊ တႃႇတူၺ်းၸမ်တေႃႇတႆးဢွၼ်ႇလႆႈသေ မေႃႁၼ်ၵႆယၢဝ်းတေႃႇလုမ်ႈၾႃႉၵႂႃႇလႆႈၼၼ်ႉၽွင်ႈယူႇပေႃးၼႆတႄႉ၊ တၵ်းတေလႆႈဝႃႈ...ယူႇယဝ်ႉ။
လုင်းၸၢႆးၾႃႈ
လမ်းၼႂ်း.
 - ၵူဝ်ႇဢႃးလႃး
 - ၵႂၢႆးၼွၵ်ႇ
 - ၵူၼ်းၸၢႆး လႄႈ ၵူၼ်းယိင်း
 - ၵႂၢင်ၸႆး
 - ၵႂၢင်ၵူင်းလူင်
 - ၶျိမ်းပႅၼ်းသီး
 - ၶၢၼ်ႉဢိူင်
 - ၶူၼ်ၼင်
 - ၸွၼ်ႈ
 - ၸၢင်ႉ
 - ၸူင်လူင်
 - သိူဝ်
 - သိူဝ်ၶူး
 - သိူဝ်ၸုမ်ႈပၢင်ႇ
 - သိူဝ်ၸုမ်ႈလူင်
 - သၢင်ႇသီႈ
 - သၢင်ႇသီႈလွႆ
 - တူဝ်သွမ်ၼူမ်း
 - တူဝ်ႊထူင်
 - တူဝ်ႊသူပ်းပဵတ်း
 - တူဝ်ႊပၢၵ်ႇလူင်
 - တွၼ်ႇႁၢင်လၢမ်ႈ
 - တိုင်ၵႂၢင်
 - တိုင်လႅၼ်ႊႁႃ
 - ၼူ လႄႈ ၼူပုၵ်း
 - ၼႆႇ
 - ပႃၶႃႇ ပႃငၢဝ်း
 - ပႃလူင်မိူင်း
 - ပႄႉ
 - ပုမ်ထွင်း
 - ပုမ်ထွင်းႁၢင်ၼူ
 - ပၢင်တၢႆး
 - ပူင်းလဝ်းလိၼ်
 - ပပ်ႈပုၼ်း
 - မႃ
 - မႃလႆး (မႃၼႆး)
 - မႃၼၼ်း
 - မႃပၢင်ႇ
 - မႃလိၼ်
 - မႃႉ
 - မႃႉလၢႆး
 - မႃႉၵုင်
 - မီၵႂၢႆး
 - မီၵူၼ်း
 - မီၵူၼ်း (ၵူဝ်းရိလ်းလႂ်း)
 - မီတႃတူင်ႇ
 - မီႁၢင်ပူင်းလၢႆး
 - မေႈၸဵၼ်
 - မူ လႄႈ မူထိူၼ်ႇ
 - မူၵိၼ်ႇၼီႇ (မူဢွမ်ႈဢွၼ်ႇ)
 - မႅဝ်း
 - မဵၼ်ႈ
 - မူၼ်ႈငႃး
 - မူၼ်ႈပၢင်ႇလၢႆႇ
 - မူၼ်ႈလမ်ႊပႃ
 - မိင်ႇ (ဝိင်ႇလႅင်ႉ)
 - ယီးလၢႆးၶေႃးယၢဝ်း
 - ယိူင်း
 - ယႅၵ်ႉ (ဝူဝ်းလွႆ)
 - လႃးမႃး
 - လိၼ်ႈၶူၼ်
 - လင်လၢႆး (ၸိတ်းသႅဝ်)
 - လိင်း
 - ဝူဝ်း
 - ႁဵၼ်လွႆ
 - ႁွၼ်လိၼ်
တူဝ်သွမ်ၼူမ်း/လိင်း
လိင်းၶဝ် ပဵၼ် တူဝ်သွမ်ၼူမ်း ဢၼ်ပႃးၼႂ်း ၸုမ်းတူဝ်သတ်း ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈသုင်ၼၼ်ႉ ၸုမ်းၼိူင်ႈဢိူဝ်ႈ။ မီၵူၼ်း၊ တင်းၵူၼ်းၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၼႂ်းတူဝ်သတ်းၸၼ်ႉထၢၼ်ႈသုင် ၼၼ်ႉ သွင်ၸိူဝ်ႉယဝ်ႉ။ လိင်းၶဝ် မီးၸုမ်းပိူင်လူင် သွင်ၸုမ်းယဝ်ႉ။ ၸုမ်းလူၵ်ႈမိူင်းၵဝ်ႇ လႄႈ လူၵ်ႈမိူင်းမႂ်ႇယဝ်ႉ။ လိင်းလူၵ်ႈမိူင်းၵဝ်ႇၶဝ်ၼႆႉ ယူႇတီႈ ဢေးသီးယႂ်း တင်း ဢၾ်ႈၾရီးၵႂ်းယဝ်ႉ။ လိင်းလူၵ်မိူင်းမႂ်ႇၶဝ်သမ်ႉ ယူႇတီႈ မႅၵ်းသီးၵူဝ်း ၽၢႆႇၸၢၼ်း တင်း တီႈ ဢမႄးရီးၵႂ်း တွၼ်ႊၵၢင် လႄႈ ၽၢႆႇၸၢၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶိူဝ်းလိင်းၶဝ် ၵမ်ႈၼမ်ၼမ်ၼႆႉ ယူႇၼႂ်းထိူၼ်ႇ တီႈၾိင်ႈၾႃႉလႅၼ်ႊမႆႈယဝ်ႉ။ ၶိူဝ်းလိင်းႁမ်ႉ ႂ်ႈတင်းသဵင်ႈၶဝ်ၼႆႉ မီးႁၢင်ယဝ်ႉ၊ ဢၼ်မိူၼ်ၵၼ်တင်း မီၵူၼ်းၶဝ်၊ ၸိူဝ်းၸၢဝ်းၵမ်ႈၼမ်ၶဝ်ၼႆႉ ၸၢင်ႊဝၵ်ႉယိပ်းသေ ၵမ်လႆႈၶူဝ်းဝႆႉလီလီဢိူဝ်ႈ၊ လိင်းၶဝ်ၼႆႉ လၵ်းလႅမ်ဢိူဝ်ႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇလႅတ်းလႅဝ်ႈတၢၼ်ႇ မီးၵူၼ်းၶဝ်သႄႈ။ ၶဝ်ၼႆႉ တူင်ႉလႆႈၽႂ်ၽၢႆသေ ၸၢင်ႊဢဝ် တိၼ်မိုဝ်းၶဝ် ဝၵ်ႉယိပ်းလႆႈတီႈ ၵိင်ႇၶႃႊလႂ်ဢိူဝ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၶဝ်ဢမ်ႇလုၵ်ႉတီႈၵိင်ႇၼိူင်ႈ ဝူၵႂႃႇတၢင်ႇၵိၼ်ႇ ၼင်ႇ မီၵူၼ်းၶဝ် ႁဵတ်းၼၼ်ႉသႄႈ။ လိင်းၵမ်ႈၼမ်ၼမ်ၶဝ်ၼႆႉ ၵိၼ် မၢင်ႇတင်းတူၼ်ႈဢွၼ်ႇၶဝ်ယဝ်ႉ။ မၢင်ႊၸိူဝ်းသမ်ႉ ၵိၼ်ၼိူဝ်ႉ တင်း မႅင်းၶဝ်လႂ်ယဝ်ႉ။
 - လႆႈယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ လိင်းလူၵ်ႈမိူင်းၵဝ်ႇၶဝ်ၼႆႉ တိူဝ်းမုၼ်းယႂ်ႇသေ တူဝ်လူၵ်ႈမိူင်းမႂ်ႇၶဝ်ယူႇ။ လိင်းလူၵ်ႈမိူင်းၵဝ်ႇၶဝ်ၼႆႉ ၶဝ်မီးဢွၵ်းဢေႃဢၼ်တိူဝ်းယႂ်ႇသေ တိူဝ်းတွင်းလႆႈ ၵူႊလၢႆမဵဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
 - လိင်းၶဝ် ၸႂ်ႉမိုဝ်းၶဝ် တႃႇၵဵပ်းဢဝ်တၢင်းၵိၼ်၊ တႃႇဢဝ်သွမ်သႂ်ႇၶဝ်ႈၼႂ်းသူပ်းလႂ်ယဝ်ႉ။ ဢေလိင်းဢွၼ်ႇၶဝ်ၼႆႉ လႆႈၵိူဝ်းဢိင်တီႈမႄးၶဝ်တေႉတေႉ။ တႃႇတၢင်းၵိၼ်လႂ်၊ လွင်ႈႁေႉၵင်ႈလႂ် ဢိၵ်ႇတႃႇလႆႈတၢင်းဢုၼ်ႇလႂ်ၶဝ်ၵေႃႈ လႆႈပိုင်ႈမႄႈၶဝ်ယဝ်ႉ။
←လင်လၢႆး (ၸိတ်းသႅဝ်) ● ဝူဝ်း→
တူဝ်သွမ်ၼူမ်း/လိၼ်ႈၶူၼ်
လိၼ်ႈၶူၼ် ပဵၼ်တူဝ်သတ်း ဢၼ်လႆႈတူၺ်း လၢၵ်ႇလၢႆး တီႈတႃႁၼ်ၼၼ်ႉမဵဝ်းၼိူင်ႈယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၸၢင်ႊယႂ်ႇတေႃႇထိုင် တၢင်းယၢဝ်း 6-ထတ်း (1.8 မီးတႂ်း)ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ႁူးသူပ်းမၼ်းတႄႉ တေမီးတၢၼ်ႇမွၵ်ႈ မၢၵ်ႇတုမ်ႇသိူဝ်ႈၵွၺ်းယဝ်ႉ။ ၵွၵ်းႁူဝ်ၼင်မၼ်းၼႆႉ မီးႁၢင်ႊသၢင်ႇမိူၼ်ၼင်ႇမူၵ်ႇယၢဝ်းဝႆႉယဝ်ႉ။
လိၼ်ႈၶူၼ်လူင်ၶဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇမီးၶဵဝ်ႈလႃးလႃးသႄႈ။ ၶဝ်ၵိၼ်မူတ်ႉလႂ်၊ ပူၵ်ႇလႂ် တင်းဢမ်ႇၵဵဝ်ႉယႅမ်ႉသင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိၼ်ႈၶူၼ်ၶဝ် ဢဝ်လိၼ်ႉၶဝ်သေ တီႉၺွပ်းမႅင်းယဝ်ႉ။ လိၼ်ႉၶဝ် သမ်ႉၸၢင်ႊယၢဝ်းတေႃႇ 20-ပႅၵ်ႉ (50-80 သႅၼ်းတီးမီးတႂ်း)လႂ်ယဝ်ႉ။
လိၼ်ႈၶူၼ်ၶဝ် ဢဝ်ၼဵပ်ႉၽၢႆလူင်ၶဝ်သေ ပၢႆႇၽိုၼ်ႉပႅတ်ႈ ႁိူၼ်းႁင်းမူတ်ႉၶဝ်ပူၵ်ႇၶဝ်ယဝ်ႉ။ ပေႃးယဝ်ႉ ၸင်ႇၶဝ်တေ ဢဝ်လိၼ်ႉၶဝ်သႄႇၶဝ်ၼႂ်းႁူးႁင်းၵႂႃႇသေ ပႅၼ်းလေးတူဝ်မႅင်းၶဝ်မႃးယဝ်ႉ။ လိၼ်ႈၶူၼ်ၶဝ် ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼဵပ်ႉယၢဝ်းလူင်ၶဝ် တႃႇတိုၵ်းတေႃးပႅတ်ႈ တူဝ်သတ်းတၢင်ႇၸိူဝ်းၶဝ်လႂ်ယဝ်ႉ။
လိၼ်ႈၶူၼ်လူင်ၶဝ်ၼႆႉ ဢွၵ်ႇသွၵ်ႈႁႃတၢင်းၵိၼ်ၶဝ် မိူဝ်ႈၶမ်ႈသေယဝ်ႉ သမ်ႉၼွၼ်းမိူဝ်ႈၵၢင်ဝၼ်း ၼႂ်းၵႄႈပႃႇယိူဝ်ႈယုမ်းၶဝ်လႂ်ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၶဝ်ၼွၼ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ဢဝ် ႁၢင်ၶဝ် ႁူမ်ႇတူဝ်ၶဝ် လူမ်ႈလူမ်ႈသေၸင်ႇၼွၼ်းယဝ်ႉ။ ႁၢင်ၶဝ်သမ်ႉ လပ်ႉပၼ်ၶဝ် တေႃႇတူဝ်သတ်းတၢင်ႇၸိူဝ်းသေ ႁႄႉၵင်ႈပၼ်ႁူမ်ႈ ႁႂ်ႈၶဝ် တေႃႇႁႅင်းလႅတ်ႇလႂ်ယဝ်ႉ။
 - မူတ်ႉၼႆႉ လႆႈပဵၼ်တၢင်းၵိၼ် ပိူင်လူင်မဵဝ်းၼိူင်ႈ တႃႇလိၼ်ႈၶူၼ်လူင်ၶဝ်ယဝ်ႉ။
 - လိၼ်ႈၶူၼ်လူင်ၶဝ် ယူႇတီႈ ပွတ်းတွၼ်ႊၵၢင် လႄႈ တၢင်းၸၢၼ်း ဢမႄးရီးၵႂ်းယဝ်ႉ။
←လႃးမႃး ● လင်လၢႆး (ၸိတ်းသႅဝ်)→
တူဝ်သွမ်ၼူမ်း/လႃးမႃး
လႃးမႃး ပဵၼ်တူဝ်သွမ်ၼူမ်း ဢၼ်ၸၢင်ႊလႆႈႁၼ်တီႈ ဢမႄးရီးၵႂ်းၸၢၼ်း တင်ႈဢဝ်တီႈ ၽၢႆႇႁွင်ႇဢႃႇၸႅၼ်ႇတီးၼႂ်း ၵႂႃႇ တေႃႇထိုင် ဢီးၵူၺ်းတူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လႃးမႃးၶဝ်ပဵၼ် ၸိူဝ်ႉၸၢဝ်းၼႂ်းမုင်ႉႁိူၼ်း မႃႉၵုင်ၶဝ်ၼၼ်ႉၸိူဝ်ႉၼိူင်ႈယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၶဝ်ဢမ်ႇမီးလင်ၵုင်သႄႈ။ လႃးမႃးၶဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ငိူၼ်ႈၶိူဝ်းၸမ်ၵၼ်တင်း ဢႅလ်ႇပႃးၵႃး တင်း ၵူႇဢႃးၼႂ်းၵူဝ်းၶဝ်ယဝ်ႉ။
လႃးမႃးၶဝ်ၼႆႉ ၸၢင်ႊယူႇလႆႈတီႈ လိၼ်လႅၼ်ႊသုင် တီႈလွႆလူင် ဢႅၼ်းတိသ်ႉ ဢၼ်မီးတၢင်ႉသုင် တေႃႇထိုင် 16,000 ထတ်း (4,877 မီးတႂ်း)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်မီးၶူၼ်ၼင် ယၢဝ်းပုင်ႈယုင်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶဝ်ဢုၼ်ႇ တင်း ၵိပ်ႇတိၼ် တႃႇၶိုၼ်ႈပႆ တီႈ လိၼ်ၽႃႁိၼ်လႂ်ယဝ်ႉ။ လႆႈၵိၼ်တၢင်းၵိၼ်ဢမ်ႇၼၼ် ၼမ်ႉဢွၼ်ႇဢိတ်းဢီႈၵွၺ်းသေၵေႃႈ ၶဝ်ၸၢင်ႊၵႂႃႇတၢင်းလႆႈ တႃႇလၢႆလၢႆဝၼ်းတေႉယဝ်ႉ။ လႃးမႃးတူဝ်ယႂ်ႇထူၼ်ႈယဝ်ႉ တူဝ်ၼိူင်ႈၼႆႉ ၸၢင်ႊယႂ်ႇယၢဝ်းထိုင်မွၵ်ႈ သီႇထတ်း (1.2 မီးတႂ်း) သေ ၸုၵ်းသုင်လႆႈ တေႃႇ မွၵ်ႈသီႇထတ်း (1.2 မီးတႂ်း) တေႃႇထိုင် ႁူဝ်မႃႇၶဝ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉၼၵ်းၶဝ်သမ်ႉ ၸၢင်ႊမီးဢဝ် 155 ပွင်ႇ တေႃႇ 300 ပွင်ႇ (70-136 ၵီးလူဝ်းၵရႅမ်း)ယဝ်ႉ။
လႃးမႃးၶဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၶိူဝ်းဢိၼ်းတီးယၼ်း ဢိၼ်းၵႃးၶဝ် လႆႈသွၼ်ငႄႈမႃးဢွၼ်တၢင်းသုတ်းပိူၼ်ႈ ၸဵမ်မိူဝ်ႈ 1,000 ပီႊပုၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ လႃးမႃးၶဝ်လႆႈ ပဵၼ်တူဝ်သတ်းၸႂ်ႉတႃႇတေႃႉတၢင်ႇလႂ်ယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၸၢင်ႊတၢင်ႇပေႉလႆႈ ၼမ်ႉၼၵ်းတေႃႇထိုင် 125 ပွင်ႇ (57 ၵီးလူဝ်းၵရႅမ်း) ၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းႁဝ်းပၢႆၵိၼ်ၼိူဝ်ႉၶဝ်သေၵွၼ်ႇ၊ ၼမ်ႉၼူမ်းၶဝ်ၵေႃႈဢဝ်၊ ၶူၼ်ၸဵၼ်ၶဝ်ၵေႃႈ သမ်ႉဢဝ်ႁဵတ်း ၽႅၼ်ႇမၼ်ႈ၊ ၼင်ၼႃၶဝ်သမ်ႉ ဢဝ်ႁဵတ်းပဵၼ်ၶူဝ်းၸေႈၼင်လႂ်ယဝ်ႉ။
 - လႃးမႃးၶဝ် ၵိၼ်ယိူဝ်ႈ တင်း တူၼ်ႈၶဵဝ်ဢွၵ်ႇ တၢင်ႇၸိူဝ်းၶဝ်ယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၵဵဝ်ႉဢိူင်ႈၶဝ်ဢိူဝ်ႈ။
←ယႅၵ်ႉ ● လိၼ်ႈၶူၼ်→
တူဝ်သွမ်ၼူမ်း/ဝူဝ်း
ဝူဝ်းလဵင်ႉတီႈႁႆႊသူၼ် တင်း တီႈပၢင်ႇလဵင်ႉလူၶဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်တူဝ်သတ်း ဢၼ်လဵင်ႉဝႆႉ တႃႇလႆႈၼမ်ႉၼူမ်း ဢမ်ႇၼၼ် တႃႇၼိူဝ်ႉၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝူဝ်းလဵင်ႉၶဝ်ၼႆႉ လမ်ႇလွင်ႈတႃႇၵူၼ်းႁဝ်းဢိူဝ်ႈ။ ၼိူဝ်ႉၶဝ်၊ ၼမ်ႉၼူမ်းၶဝ်၊ ၶႆၼိူၺ်းၶဝ်၊ ဢိၵ်ႇၼူမ်းၵွၼ်ႇ ဢၼ်လႆႈမႃး တီႈၶဝ်ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် ပွတ်းတွၼ်ႊ တႃႇလဵင်ႉတူဝ်ၸႂ်ၵူၼ်းယဝ်ႉ။ ဝူဝ်းမႄႈၼႆႉ ႁွင်ႉ ဝူဝ်း(ၵၢဝ်းသ်)မေႊသေ တူဝ်ပေႃႈသမ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ဝူဝ်း(ပုလ်း)ငၢၼ်ၼႆယဝ်ႉ။ ဢေႇဝူဝ်းတႄႉ ဝူၼ်းငၢၼ်ဢွၼ်ႇၵေႃႈ ပဵၼ်လႆႈ ဝူဝ်းမေႊၵေႃႈပဵၼ်လႆႈသေ လဵင်ႉဝႃႉ တႃႇဢဝ်ၼိူဝ်ႉၼၼ်ႉလႂ်ယဝ်ႉ။
ဝူဝ်းၶဝ်ၼႆႉ ယႂ်ႇၽႅဝ်ထိုင်တေႃႇ တၢင်းသုင် မွၵ်ႈႁႃႈထတ်း (1.5 မီးတႂ်း)သေ ၼမ်ႉၼၵ်း ၸၢင်ႊမီးတႄႇဢဝ် 900 ထိုင်လႆႈ 2,000 ပွင်ႇ (409 တေႃႇ 908 ၵီးလူဝ်း)ၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။
ဝူဝ်းလဵင်ႉၶဝ်ၼႆႉ မီးတွင်ႉထူင်ယိူဝ်ႇ ဢၼ်ၽေမႅင်ႇဝႆႉပဵၼ် သီႇပွတ်းတွၼ်ႊၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၵိၼ်ၶဝ်ၼႆႉ လႆႈလတ်းၽၢတ်ႈၵႂႃႇ ၼႂ်းယေႈပွတ်းတွၼ်ႊ ၽွင်းတူဝ်သတ်းၶဝ် ဢဝ်လႅဝ်လႅၵ်ႇပၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝူဝ်းၶဝ် ၵဵဝ်ႉဢိူင်ႈဢိူဝ်ႈ။ ၼႆႉပွင်ႇဝႃႈ ၶဝ်ဢဝ်တၢင်းၵိၼ် လုၵ်ႉတီႈတွင်ႉၶဝ်ၶိုၼ်ႈမႃးသေယဝ်ႉ ၶိုၼ်းၵဵဝ်ႉယႅမ်ႉထႅင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပႄႉၶဝ်၊ မေႈၸဵၼ်ၶဝ်၊ ဢိၵ်ႇတူဝ်သတ်းတၢင်ႇၸိူဝ်းၶဝ် တင်းၼမ်လၢႆ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ တူဝ်ၵဵဝ်ႉဢိူင်ႈၶဝ်ၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းၸိူင်ႉၼင်ႇၼႆသဵင်ႈသဵင်ႈယဝ်ႉ။
ဝူဝ်းဢဝ်ၼိူဝ်ႉၶဝ်ၼႆႉ တိူဝ်းသေမီးႁႅင်းၶႅင် ယဝ်ႉၵေႃႈ တိူဝ်းပီးလိူဝ်သေ ဝူဝ်း ဢဝ်ၼမ်ႉၼူမ်းၶဝ်ယဝ်ႉ။ တၢင်းၵိၼ် လဵင်ႉၸွမ်းလၢႆးပၢႆးသၢႆႊၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶဝ်ယႂ်ႇၽူၵ်ႉဝႆးဝႆးသေ ပၼ်ဢွၵ်ႇလႆႈ ၼိူဝ်ႉဢီး ဢၼ်လီထီႈသုတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၵိၼ်လဵင်ႉလီၼႆႉ ၸၢင်ႊႁႂ်ႈတုမ်ႊၼမ်ႉၼူမ်း တိူဝ်းၼမ်မႃးသေၵွၺ်းဢမ်ႇၵႃး ၶႆၼိူၺ်း ဢၼ်ဝူဝ်းလဵင်ႉ တေပၼ်မႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ တိူဝ်းလႆႈ ၼမ်တိူဝ်းထၢၼ်ႈသုင်ယဝ်ႉ။
 - ၵူၼ်းလဵင်ႉဝူဝ်း (ၵၢဝ်းပွၺ်းသ်)ၶဝ် တိုၵ်ႉႁဵတ်းၵၢၼ် တီႈပၢင်ႇသူၼ်လဵင်ႉတူဝ်သတ်း တၢင်းတူၵ်း ဢမႄႇရီႇၵႅၼ်ႇဝႆႉယူႇ။ တၢင်းပွတ်းတူၵ်းၶဝ်ၼႆႉ တိုၵ်ႉပဵၼ် လႅၼ်ႊတီႈ လဵင်ႉသတ်း ဢၼ်ဢွၼ်ႁူဝ်ယူႇၽၢႆႇၼႃႈပိူၼ်ႈဝႆႉ တီႈၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉယူႇယဝ်ႉ။
←လိင်း ● ႁဵၼ်လွႆ→
တူဝ်သွမ်ၼူမ်း/သိူဝ်
သိူဝ် ပဵၼ် တူဝ်ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ ထီႈသုတ်း ၼႂ်းၸုမ်းၶိူဝ်းမႅဝ်းၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႊတူဝ်သိူဝ် ဢၼ်ယူႇတီႈ ဢေးသီးယႂ်းၼႆႉ ၶဝ်မီးၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၶဝ်ဝႆႉ ပႅတ်ႇမဵဝ်း။ ၸိူဝ်ႉၶဝ်တင်းၼမ်လၢႆ မိူၼ်ၼင်ႇ သိူဝ်ၸႃႇဝႃးယၼ်း တင်း သၢႆႇပီးရီးယၼ်းၶဝ်ၼႆႉ ၸမ်တေမူၺ်ႉႁၢႆယဝ်ႉ။ သိူဝ်ၶဝ်ၼႆႉ ၸၢင်ႊမီးလႆႈ ၽႅဝ်တၢင်းယၢဝ်း 10 ထတ်း (3-မီးတႂ်း) ႁူမ်ႈပႃးတင်ႁၢင်ယၢဝ်းမၼ်း 3 ထတ်း (91-သႅၼ်းတီးမီးတႂ်း)ယဝ်ႉ။ သမ်ႉတေမီးၼမ်ႉၼၵ်း မွၵ်ႈ 500 ပွင်ႇ (227-ၵီးလူဝ်းၵရႅမ်း)ယဝ်ႉ။ သိူဝ်ၵမ်ႈၼမ်ၶဝ်ၼႆႉ မီးသီလိူင်မၢၵ်ႇၸွၵ်း တင်း ႁွႆးလၢႆးသီလမ် ဢမ်ႇၼၼ် သီၶွၼ်ႇလမ်လႂ်ယဝ်ႉ။ ႁွႆးလၢႆးၶဝ်ၼႆႉ ပၼ်ႁႂ်ႈၶဝ်လေႃးမႅၼ်ႈၵၼ်တင်း ငဝ်းတီႈထိူၼ်ႇၵႂႃႇသေ၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶဝ် သိူင်ႇမႅပ်းလႆႈငၢႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
သိူဝ်ၵမ်ႈၼမ် ၵႆႉယူႇတူဝ်လဵဝ်သေ မေႃႁႃၵိၼ်ႁၢင်းတူဝ်လဵဝ် မိူဝ်ႈၵၢင်ၶမ်ႈယဝ်ႉ။ ၽတ်းၽဵင်ႈတႃႇၵူႈဝၼ်းဝၼ်းၼႆႉ ၶဝ်လူဝ်ႇၼိူဝ်ႉမွၵ်ႈ 12 တေႃႇ 15 ပွင်ႇ (5.4 တေႃႇ 6.8 ၵီးလူဝ်း)ယဝ်ႉ။ ၶဝ်လမ်းသေဢဝ်တၢႆတူဝ်သတ်း ၼင်ဢၼ်ၶဝ်တီႉလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၶဝ်ၵႆႉၵႆႉၵိၼ်တူဝ်သတ်း ၼ်မီးၵိပ်ႇတိၼ် မိူၼ်ၼင်ႇ ၵႂၢင်ၶဝ် ၽၢၼ်းၶဝ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
 - သိူဝ်ၶဝ်ၼႆႉ ၵႆႉယူႇတီႈမိူင်းလႅၼ်ႊမႆႈယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၶဝ်မေႃႁပ်ႉယူႇလႆႈလႄႈ လႆႈႁၼ်ၶဝ်ယူႇၵႂႃႇ တီႈ လႅၼ်ႊတီႈၵူႊလၢႆၸိူဝ်ႉ ဢၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ် လုၵ်ႉတီႈ ပႃႇဢုင်လႅၼ်ႊမႆႈ တေႃထိုင်ပႃႇထိူၼ်မူၺ်ႁႃသုမ်ႇဝႆႉၶဝ်ၼၼ်ႉလႂ်ယဝ်ႉ။
 - သိူဝ်ၶဝ်ၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် ဢမ်ႇႁဵတ်းတေႃႇၵူၼ်းသႄႈ။ ၵူၺ်းၵႃႊ မၢင်ႊပွၵ်ႈလႂ်တႄႉ သိူဝ်ၼႆႉ ၸၢင်ႊႁဵတ်းသႂ်ႇၵူၼ်းယူႇယဝ်ႉ။
←ၸူင်လူင် ● သိူဝ်ၶူး→
တူဝ်သွမ်ၼူမ်း/သိူဝ်ၶူး
သိူဝ်ၶူး ပဵၼ်ၶိူဝ်းမႅဝ်းလူင် ဢၼ်တူဝ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈထီႈသုတ်း ၼႂ်းဢမႄးရီးၵႂ်းႁွင်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် ၸၢၼ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တေၸၢင်ႊလႆႈႁၼ်ၶဝ် တီႈမိူင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈဢမႄးရီးၵႂ်း ပွတ်းၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း၊ မႅၵ်းသီးၵူဝ်း၊ ဢမႄးရီးၵႂ်းတွၼ်ႊၵၢင် တင်း ဢမႄးရီးၵႂ်းၸၢၼ်းလူင်းၵႂႃႇ တၢင်းၸၢၼ်း တေႃႇထိုင် ၽၢႆႇႁွင်ႇ ဢႃႇၸႅၼ်ႇတီးတႂ်းၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။
သိူဝ်ၶူးၶဝ် ယူႇတီႈၼႂ်းထိူၼ်ႇမႆႉ ႁူမ်ႈပႃးတီႈပၢင်ႇယိူဝ်ႈယႃႈပဵင်းလႂ်ယဝ်ႉ။ ၶဝ်ဢွၵ်ႇႁႃၵိၼ်တွင်ႉ ၵၢင်ၶမ်ႈၵမ်ႈၼမ်ယဝ်ႉ။ သိူဝ်ၶူးၶဝ် ၶိုၼ်ႈတူၼ်ႈမႆႉလႆႈ လီလီဢိူဝ်ႈ၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ လုၵ်ႉတီႈ တူၼ်ႈမႆႉသေ မေႃဝႅၼ်တူၵ်းသႂ်ႇၼိူဝ်တူဝ်းသတ်း တၢင်ႇတူဝ်ၶဝ်ယဝ်ႉ။ သိူဝ်ၶူးၶဝ်တေ ၵိၼ်တူဝ်သတ်းၵူႊမဵဝ်းယူႇယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈပႃး ၽၢၼ်းၶဝ်၊ ၵႂၢင်ၶဝ်၊ မူထိူၼ်ႇၶဝ်၊ လႅၼ်းၼမ်ႉလူင်ၶဝ်၊ ဝူဝ်း ဢိၵ်ႇပႃၶဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉလႂ်ယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၺွပ်းတီႉပႃ တီႈႁိမ်းၾၢင်ႇၵႄးၼမ်ႉ၊ ဢဝ်တင်းလၢႆးဢူင်ႈမိုဝ်းၶဝ် ၽတ်ႉၵွင်ႉဢဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ မၼ်းၸၢင်ႊ လၢၵ်ႈဢဝ် ဝူဝ်း ဢမ်ႇၼၼ် မႃႉ တူဝ်ၼိူင်ႈၵႂႃႇလႆႈ တေႃၶၢဝ်းတၢင်းၵႆယၢဝ်းလူင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သိူဝ်ၶူးၶဝ် ဢမ်ႇသူႈႁဵတ်းတီႈ ၵူၼ်းသႄႈ။
 - ၶိူဝ်းၵူၼ်းဢိၼ်းတီးယၼ်း မႃးယၼ်းၶဝ်မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၵွၼ်ႇ ဢၼ်ယူႇတီႈ ဢမႄးရီးၵႂ်းတွၼ်ႊၵၢင်ၶဝ်ၼႆႉ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ သိူဝ်ၶူး (ၸႅၵ်းၵူးဢႃး) ပဵၼ်ၽြႃးတူၼ်ၼိူင်ႈၼႆယဝ်ႉ။
 - သိူဝ်ၶူးတူဝ်ၼိူင်ႈၼႆႉ ၸၢင်ႊလႅၼ်လႆႈၽႂ်းဝႆး တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း ၸူဝ်ႊပွတ်းဢွၼ်ၵွၺ်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈမၼ်းလႅၼ်ႈၼၼ်ႉ တွင်ႉမၼ်းၼႆႉ တႅမ်ႇၸပ်းလိၼ်ၵႂႃႇဢိူဝ်ႈ။
←သိူဝ် ● သိူဝ်ၸုမ်ႈပၢင်ႇ→
တူဝ်သွမ်ၼူမ်း/သိူဝ်ၸုမ်ႈပၢင်ႇ
သိူဝ်ၸုမ်ႈ(ပၢင်ႇ)ၼႆႉ ပဵၼ်ၶိူဝ်းၼႂ်းမုၵ်ႉႁူမ်ႈႁိူၼ်းမႅဝ်းၼၼ်ႉၸိူဝ်ႉၼိူင်ႈယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၼႆႉ ၸၢင်ႊသုင်တေႃႇ မွၵ်ႈ 39 ပႅၵ်ႉ (99 သႅၼ်းတီးမီးတႂ်း) ထိုင်တီႈႁူဝ်မႃႇၶဝ်ၼၼ်ႉသေ၊ ၸၢင်ႊယၢဝ်းမွၵ်ႈ 71/4ထတ်း (2.2 မီးတႂ်း) ႁူမ်ႈပႃးတင်းႁၢၼ်ၶဝ်ယဝ်ႉ။ ၶဝ်မီးၶူၼ်ၼင်သီလိူင် ပႃးႁွႆႈၸုမ်ႈလမ်ၶဝ်သေယဝ်ႉ။
သိူဝ်ၸုမ်ႈၼႆႉ ၸိုဝ်ႈလုဝ်းၵွပ်ႈတၢင်းဝႆၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၸၢင်ႊလႅၼ်လႆႈၶၢဝ်းတၢင်းဝႆႉ ယေႈၸူဝ်ႈမူင်း - 40 လၵ်း (64-ၵီးလူဝ်းမီးတႂ်း)လႂ်ယဝ်ႉ။ သိူဝ်ၸုမ်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းတၢင်းဝႆးၶဝ် တႃႇပုင်ႈသႂ်ႇ တူဝ်သတ်ႈတၢင်ႇၸိူဝ်းၶဝ် ႁႂ်ႈလူမ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သိူဝ်ႈၸုမ်ႈၼိူင်ႈတူဝ်ၼႆႉ တင်းငၢႆႈငၢႆႈဢွၼ်ႇသေ ၸၢင်ႈၺွပ်းလႆႈ ၵႂၢင်ၸႆးဢၼ်မီးၼမ်ႉၼၵ်း 40-ပွင်ႇ (18-ၵီးလူဝ်း)ၼၼ်ႉၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။
သိူဝ်ၸုမ်ႈ(ပၢင်ႇ) ၶဝ်ၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ်ၼမ် ၵႆႉယူႇတီႈ လႅၼ်ႊပၢင်ႇပႃႇယိူဝ်ႈ ဢၾ်ႉၾရီးၵႂ်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇဢွၼ်ႇၼႆႉ တီႈမိူင်း ဢိၼ်းတီးယႂ်းၵေႃႈ မီးသိူဝ်ၸုမ်ႈယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ၶဝ်ဢဝ်မူၺ်ႉႁၢႆႉၵႂႃႇပႅတ်ႈယဝ်ႉ။ ၵမ်ႈၼမ်ၼႆႉ ပိူင်လူင်မၼ်း ၵွပ်ႈလႃႊထိူၼ်ႇၶဝ် ၸွမ်းယိုဝ်းၽဵဝ်ႈလႄႈယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈပၢႆးသၢႆႊၶဝ်တႄႉ မုင်ႈမွင်းဝႆႉ တႃႇႁေႉတပ်ႉလႆႈ လွင်ႈပိူင်ပဵၼ်ၼင်ႇၼႆၶဝ် ယႃႇႁႂ်ႈလႆႈမႃးၺႃး တီႈသိူဝ်ၸုမ်ႈ ဢၾ်ႉၾရီးၵႂ်းၼႆယဝ်ႉ။
 - သိူဝ်ၸုမ်ႈပၢင်ႇၼႆႉ ၸၢင်ႊမီးၼမ်ႉၼၵ်းၼေႃႇ 150-ပွင်ႇ (68-ၵီးလူဝ်းၵရႅမ်ႇ)ၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။
 - သိူဝ်ၸုမ်ႈပၢင်ႇၶဝ်ၼႆႉ ၸၢင်ႊလႅၼ်ႈလႆႈဝႆး တေႃႇယေႈမူင်း 70-လၵ်း (133-ၵီးလူဝ်းမီးတႂ်း)လႂ်ယဝ်ႉ။ ၼႂ်းတူဝ်သီႇတိၼ်ၶဝ်ၼႆႉ သိူဝ်ႈၸုမ်ႈပဵၼ် တူဝ်ဢၼ်ဝႆးသေပိူၼ်ႈထီႈသုတ်းယဝ်ႉ။
←သိူဝ်ၶူး ● သိူဝ်ၸုမ်ႈလူင်→
တူဝ်သွမ်ၼူမ်း/သိူဝ်ၸုမ်ႈလူင်
သိူဝ်ၸုမ်ႈလူင် ပဵၼ် မဵဝ်းသႅၼ်းၶိူဝ်းမႅဝ်း ဢၼ်မီးႁွႆႈၸုမ်ႈလွၵ်းယႂ်ႇလူင် တီႈတူဝ်ၶဝ် ဢၼ်ၸၢင်ႊႁၼ်လႆႈတီႈ ဢၾ်ႉၾရီးၵႂ်း တင်း ဢေးသီးယႂ်း ၽၢႆႇၸၢၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သိူဝ်ၸုမ်ႈ မဵဝ်းၼင်သီလမ် ၶဝ်သမ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ သိူဝ်လမ် (ပႅၼ်းတႂ်းသ်) ၼႆယဝ်ႉ။ ၶိူဝ်းမႅဝ်းၵမ်ႈၼမ်ၼမ်ၶဝ်ၼႆႉ မေႃၶိုၼ်ႈလႆႈ တူၼ်ႈမႆႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ သိူဝ်ၸုမ်ႈလူင်ၶဝ်ၸမ်း ပဵၼ်တူဝ်ၵႅပ်ႉတူၼ်ႈမႆႉယဝ်ႉ။ တၢင်းယႂ်ႇသိူဝ်ၸုမ်ႈလူင် ဢၼ်ၽဵင်ႈမၼ်းၼႆႉ ၸၢင်ႊမီးတၢင်းယၢဝ်း မွၵ်ႈ ႁူၵ်းထတ်း (1.8 မီးတႂ်း) ယဝ်ႉ။ ပႃးတင်းႁၢင်ဢၼ်ယၢဝ်း 21/2 ထတ်း (76) သႅၼ်းတီးမီးတႂ်း)၊ ၼမ်ႉၼၵ်းသမ်ႉ လုၵ်ႉ 75-တေႃႇ 125-ပွင်ႇ (34 57 ၵီးလူဝ်းၵရႅမ်း) ယဝ်ႉ။
သိူဝ်ၸုမ်ႈလူင်ၶဝ်ၼႆႉ ၵိၼ်တူဝ်သတ်းႁမ်ႉ ၶႂ်ႈၵူႈမဵဝ်း ၼင်ႇဢၼ်ၶဝ်တိလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈပႃး-ပႃၶဝ်၊ လိူမ်ၶဝ်၊ မႃထိူၼ်ႇၶဝ်၊ ၽၢၼ်းၶဝ် ၵႂၢင်ၶဝ်၊ ဢိၵ်ႇတူဝ်သတ်းလဵင်ႉလူၶဝ် လႂ်ၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ သိူဝ်ၸုမ်ႈလူင်ၶဝ်ၼႆႉ ၵၢၼ်းၸူးတေႃႇ တူဝ်ယိူဝ်ႇမၼ်းသေ လႄႈ သင် ဢမ်ႇၼၼ် လုၵ်ႉတီႈၼိူဝ်မႆႉသေ ဝႅၼ်ႁူမ်ႇသႂ်ႇၼိူဝ်ၶဝ်လႄႈသင် တီႉဢဝ်ယဝ်ႉ။ ၶဝ်တေလၢၵ်ႈဢဝ် တူဝ်တၢႆ ဢၼ်ပဵၼ် တူဝ်ယိူဝ်ႇၶဝ်ၼၼ်ႉ ၶိုၼ်ႈၵႂႃႇ တီႈသုင် ၼႂ်းပၢႆတူၼ်ႈမႆႉတေႃႇ ယႃႇႁႂ်ႈတူဝ်သတ်းတၢင်ႇၸိူဝ်းၶဝ် ၸၢင်ႊၶိုတ်ႉလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
 - သိူဝ်ၸုမ်ႈလူင် ၵမ်ႈၼမ်ၼမ်ၶဝ်ၼႆႉ ယူႇတီႈၼႂ်းထိူၼ်ႇမႆႉလူင် ဢမ်ႇၼၼ် ၼိူဝ်လွႆလူင်ၶဝ်လႂ်ယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၵမ်ႈၼမ် ၵႆႉ ၵႂႃႇတၢင်း တူဝ်လဵဝ်ၵွၺ်းသေ ႁႃၵိၼ်ယိူဝ်ႇ မိူဝ်ႈၵၢင်ၶမ်ႈယဝ်ႉ။
 - သိူဝ်ၸုမ်ႈလူင် လႄႈ ဢေသိူဝ်ၸုမ်ႈဢွၼ်ၶဝ်ၼႆႉ ပေႃးဝႃႈ ၵိၼ်ဢိမ်ႇတွင်ႉယဝ်ႉၼႆ ၶဝ်ၵႆႉဢၢပ်ႇၼမ်ႉ မူတ်းသႂ် တီႈတူဝ်ၶဝ်ယဝ်ႉ။ ၶဝ်လေးပၼ်တူဝ်ၵဝ်ႇၶဝ် ႁႂ်ႈၵဵင်ႈသႂ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ သိူဝ်ၸုမ်ႈလူင် (ပႃႇထိူၼ်ႇ) ၶဝ်ၼႆႉၸၢင်ႊယူႇလႆႈတေႃႇ ၸူဝ်ႊၶူပ်ၵႇ 25-ပီ လႂ်ယဝ်ႉ။
←သိူဝ်ၸုမ်ႈပၢင်ႇ ● သၢင်ႇသီႈ→
တူဝ်သွမ်ၼူမ်း/သၢင်ႇသီႈ
သၢင်ႇသီႈ ပဵၼ် ၸိူဝ်ႉမႅဝ်း တူဝ်ထိူၼ်ႇလိူင်းလူင်လူင် ၸိူဝ်ႉၼိူင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵမ်ႉၼမ်ၼမ် ၶဝ်ယူႇတီႈ ဢၾ်ႉၾရီးၵႂ်း ၽၢႆႇၸၢၼ်းပႃႇႁၢတ်ႇသၢႆလူင် သႂ်ႇႁႃးရႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၢင်ႊၽွင်ႈ ဢွၼ်ႇၶဝ်တႄႉသမ်ႉ ယူႇတီႈ ဢိၼ်းတီးယႂ်းယဝ်ႉ။ သၢင်ႇသီႈ တူဝ်ပေႃႈ ဢၼ်ယႂ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈလီငၢမ်းယဝ်ႉၼၼ်ႉ တေၸၢင်ႊမီး ၼမ်ႉၼၵ်း တေႃႇထိုင် 400-ပွင်ႇ (181 ၵီးလူဝ်း)သေ ပေႃးၸုၵ်း တေၸၢင်ႊသုင်လႆႈ မွၵ်ႈ သၢမ်ထတ်း (91-သႅၼ်းတီးမီးတႂ်း) တေႃႇထိုင်ႁူဝ်မႃႇၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
သၢင်ႇသီႈၶဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၸိူဝ်ႉမႅဝ်း ဢၼ်လဵဝ်လဵဝ် ဢၼ်ၸၢင်ႊယူႇၸွမ်းၵၼ် ပဵၼ်ၽုင် ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၸုမ်းဢူ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼိူင်ႈၸုမ်းဢူၼႆႉ ၵႆႉၸၢင်ႊမီးသၢင်ႇသီႈ မွၵ်ႈ သိပ်းသွင်တူဝ်လႂ်ယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈပႃးတင်း တူဝ်မႄႈ ၼိူင်ႈတေႃႇသီႇတူဝ်၊ တင်းသၢင်ႇသီႈဢွၼ်ႇ ဢၼ်ွႁ်ႉဝႃႈ ဢေဝၢၼ်ႇၼၼ်ႉၶဝ်လႂ်ယဝ်ႉ။ သၢင်ႇသီႈၶဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၼိူဝ်ႈသင်ၵေႃႈလီ ပေႃးပဵၼ်ဢၼ်ၶဝ်ႁႃႈလႆႈၼၼ်ႉၼႆ ၶဝ်ၵိၼ်ယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈပႃးတင်း တူဝ်သတ်းတၢႆၶဝ်ယဝ်ႉ။ ၶဝ်သူႈမိုတ်ႈ တႃႇဢဝ်တၢႆ တူဝ်သတ်းယႂ်ႇ မိူၼ်ၸိူဝ်ႉၼင်ႇ မႃႉလၢႆးလႂ်ယဝ်ႉ။ ၼႆႉ မၼ်းၸင်ႇၸၢင်ႈလဵင်ႉလႆႈ ၸုမ်းဢူၶဝ်တင်းသဵင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သၢင်ႇသီႈၶဝ် ၵႆႉၵႆႉတႄႇဢွၵ်ႇႁႃၵိၼ် မိူဝ်ႈၼႃႈႁူဝ်ၶမ်ႈယဝ်ႉ။ တူဝ်သၢင်ႇသီႈမႄႈၶဝ် သမ်ႉပႂ်ႉငွႆးသေ ဢဝ်တူဝ်ယိူဝ်ၶဝ် တၢႆယဝ်ႉ။
 - ဝၢႆးသေ သၢင်ႇသီႈတူဝ်မႄႈၶဝ် လႆႈဢဝ်တူဝ်သတ်းသေတူဝ် တၢႆယဝ်ႉၼႆၸင်ႇ သၢင်ႇသီႈတူဝ်ပေႃႈ တေၽုတ်းမႃး တႃႇၵိၼ်ယဝ်ႉ။ သၢင်ႇသီႈတူဝ်ပေႃႈယေႈတူဝ်ႈၼႆႉ ၼႂ်းၵႃႊ ယေႈတႃႇမၼ်းၸၢင်ႊၵိၼ်လႆႈၼိူဝ်ႉ 75-ပွင်ႇ (34-ၵီးလူဝ်းၵရႅမ်း)လႂ်ယဝ်ႉ။
 - သၢင်ႇသီႈတူဝ်မႄႈၵမ်ႈၼမ်ၼမ်ၶဝ်ၼႆႉ ၵႆႉၸၢႆႇၶၢဝ်းယၢဝ်းၸူဝ်ႊၸၢတ်ႈၶဝ် ယူႇၵႂႃႇတီႈၼႂ်းၸုမ်းဢၼ်လဵဝ်ယဝ်ႉ။ တူဝ်ပေႃႈ ဢၼ်ယႂ်ႇထူၼ်ႈယဝ်ႉၶဝ်ၼႆႉ ယူႇၸွမ်း တီႈၼႂ်း ၸုမ်းဢူၶဝ်တႃႇလၢႆလိူၼ်သေ ယဝ်ႉၵေႃႈ ဝၢႆးမႃး တူဝ်ပေႃႈတၢင်ႇတူဝ်ၶဝ်သမ်ႉ မႃးဢဝ်တီႈ တႅၼ်းတၢင်မၼ်းယဝ်ႉ။
←သိူဝ်ၸုမ်ႈလူင် ● သၢင်ႇသီႈလွႆ→
တူဝ်သွမ်ၼူမ်း/သၢင်ႇသီႈလွႆ
သၢင်ႇသီႈလွႆ ပဵၼ် ငိူၼ်ႈၶိူဝ်းမႅဝ်း တူဝ်ယူႇၼႂ်းထိူၼ်ႇ သႅၼ်းတူဝ်ယႂ်ႇ ၸိူဝ်ႉၼိူင်ႈ ဢၼ်ယူႇတီႈ ၵၢႆလုမ်ႈၾႃႉ ပွတ်းတူၵ်းၼၼ်ႉလဵဝ်လဵဝ်ၵွၺ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶိူဝ်းမႅဝ်းလူင် ထႅင်ႈဢၼ်ၼၼိူင်ႈ ဢၼ်တိူဝ်းယႂ်ႇသေၼႆႉ ဢၼ်ယူႇတီႈ ဢမႄးရီးၵႂ်းႁွင်ႇ တင်း ၸၢၼ်း သမ်ႉပဵၼ် ၸႅၵ်ႈၵႂႃး (သိူဝ်ၶူး) ၵွၺ်းယဝ်ႉ သၢင်ႇသီႈလွႆၼႆႉ လႆႈႁၼ်တီႈ ဢမႄးရီးၵႂ်းႁွင်ႇ တင်း တူၵ်း၊ ဢိၵ်ႇလႅၼ်ႊတီႈဢၼ်ၵႆယၢဝ်း တီႈ လႅတ်ႇတိၼ်ႇဢမႄးရီးၵႂ်းလႂ်ယဝ်ႉ။
သၢင်ႇသီႈလွႆၶဝ် လႅၼ်ႈလႆႈဝႆးတေႉတေႉ ပေႃးတႃႇၶၢဝ်းတၢင်းၸူဝ်ႊပွတ်း၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ၼႆႉပဵၼ် တူဝ်ပုင်ႈဝႅၼ် ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆးသေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သၢင်ႇသီႈလွႆဢၼ်ၸုၵ်းဝႆႉယူႇ ၼႆႈ ၸၢင်ႊဝႅၼ်ပုင်ႈ ၵႂႃႇလႆႈ 20-ထတ်း (6.1 မီးတႂ်း)ယဝ်ႉ။ သၢင်ႇသီႈလွႆၼိူင်ႈတူဝ်ၼႆႉ ၸၢင်ႊယႂ်ႇသုင်ထိုင် ၸဵတ်းထတ်း (2.1 မီးတႂ်း) တႄႇဢဝ်တီႈ ႁူဝ်မၼ်း တေႃႇထိုင် ပၢႆႁၢင်သုတ်းမၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တူဝ်ပေႃႈ ဢၼ်ယႂ်ႇထူၼ်ႈယဝ်ႉလီ တီႈ ဢမႄးရီးၵႂ်းၵႅၼ်ႇႁွင်ႇၶဝ်ၼႆႉ ၸၢင်ႊမီးလႆႈ တေႃႇ 200-ပွင်ႇ (100 ၵီးလူဝ်းၵရႅမ်း) ယဝ်ႉ။ ၶူၼ်ၼင်သၢင်ႇသီႈလွႆၶဝ်ၼႆႉ ၸၢင်ႊပဵၼ် သီၶွၼ်ႇလႅၼ်လႅၼ်၊ သီၶွၼ်ႇလိူင်၊ ဢမ်ႇၼၼ် မူၼ်ႇလႂ်ယဝ်ႉ။ သၢင်ႇသီႈလွႆၶဝ်ၼႆႉ ၶဝ်ၸၢင်ႊႁပ်ႉမိုတ်ႈတေႃႇ ၾိင်ႈၾႃႉ ၵူႊလၢႆလၢႆမဵဝ်းၵႂႃႇလႆႈယဝ်ႉ။ ၸင်ႇလႆႈႁၼ် ယူႇလႆႈတီႈ လႅၼ်ႊတီႈပႃႇမူၺ်ႁႃလႂ်၊ ပႃႇထိူၼ်ႇမႆႉလႂ်၊ ပၢင်ႇပႃႇႁၢတ်ႇသၢႆးလႂ်၊ လႅၼ်ႊလွႆယႂ်ႇသုင်လႂ်၊ ဢိၵ်ႇတင်း ပၢင်ႇပႃႇပဵင်းလႂ်ၶဝ်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ၶဝ်ပဵၼ် တူဝ်ၵိၼ်ၼိူဝ်ႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်ႁႃၵိၼ် တူဝ်သတ်း ဢၼ်မိူၼ်ၸိူဝ်ႉၼင်ႇ ၵႂၢင်ၶဝ်၊ ၵႂၢင်ၵူင်းလူင်ၶဝ်လႂ်ယဝ်ႉ။ ၵမ်ႈၼမ် ၶဝ်ဢွၵ်ႇႁႃၵိၼ်တူဝ်လဵဝ်ၵွၺ်းယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ မိူဝ်ႈၼႂ်းၶၢဝ်းလဵင်ႉလုၵ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ၶဝ်ႁႃၵိၼ် တင်းၵေႃႉၶဝ်ယဝ်ႉ။
 - သၢင်ႇသီႈလွႆၶဝ် ပဵၼ်တူဝ်သတ်း မေႃဢၢႆၼႃႇၼႃႇ၊ ၶဝ်ဝႄႈပၢႆႊတီႈၵူၼ်း ၵႆၵႆယဝ်ႉ။ သၢင်ႇသီႈလွႆၶဝ်ၼႆႉ မီးၸိုဝ်ႈထႅင်ႈ လၢႆမဵဝ်းတေႉတေႉယူႇ၊ ႁူမ်ႈပႃးတင်း ၵွၵ်းၵႃးဝႃႈ၊ ပူးမႃး လႂ်ဝႃႈ။
←သၢင်ႇသီႈ ● တူဝ်သွမ်ၼူမ်း→
တူဝ်သွမ်ၼူမ်း/ၵူဝ်ႇဢႃးလႃး
ၵူဝ်ႇဢႃးလႃး ပဵၼ် ၶိူဝ်းတူဝ်မႃးသုပ်းပီလ်း ဢွသ်ႈထရေးလီးယၼ်းၸိူဝ်ႉၼိူင်ႈ ဢၼ်လႆႈတူၺ်းမိူၼ်ႁၢင်ႊ မီထဝ်ႈဢွၼ်ႇ ဢၼ်မီးၶူၼ်ၼင် ဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇလီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၶိူဝ်းငိူၼ်ႈပီႈၼွင်ႉ တီးမီႈသႄႈ။ မႃးသုပ်းပီလ်း တူဝ်ႈမႄႈၶဝ်ၼႆႉ မိူၼ်ၵၼ်တင်း ၵူဝ်ႇဢႃးလႃးတင်း တူဝ်ထူင်ပုမ်ထွင်းၶဝ်ယဝ်ႉ၊ ၶဝ်မီးထူင်ထွင်းဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇတီႈ တွင်ႉပုမ်ၶဝ်၊ ဢၼ်ၶဝ်ၸႂ်ႉ တႃႇပႃးဢဝ် တူဝ်ဢေၶဝ်ၵႂႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵူဝ်ႇဢႃးလႃးဢၼ်ယႂ်ႇထူၼ်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈၼိူင်ႈၼႆႉ တေမီးတၢင်းယၢဝ်း မွၵ်ႈသွင်ထတ်း (61-သႅၼ်းတီးမီးတႂ်း)သေ ဢမ်ႇမီးႁၢင်သင်။ မၼ်းၸႂ်ႉၸၢႆႇၶၢဝ်းယၢမ်းၸူဝ်ႊၸၢတ်ႈမၼ်း ၵမ်ႈၼမ်ၼမ် ၼႆႉ ပဵၼ်ယူႇတီႈၼႂ်းတူၼ်ႈမႆႉၵွၺ်းယဝ်ႉ။ ၶဝ်မီးၼဵပ်ႉႁႅင်းယႂ်ႇ တႃႇၵွပ်ႈၵၢၼ်းိၶုၼ်ႈလႄႈ ဝၵ်ႉၸပ်း လႆႈတီႈပိူၵ်ႇၼင်မႆႉယဝ်ႉ။ ပေႃးၶၢဝ်းၵၢင်ဝၼ်းၼႆ ၶဝ်ၶူၼ်းသေၼွၼ်း တီႈတူၼ်ႈမႆႉယဝ်ႉ။ ပေႃးၶမ်ႈမႃး ၸင်ႇဢွၵ်ႇႁႃတႃႇၵိၼ်ယဝ်ႉ။ ၵူဝ်ႇဢႃးလႃးၶဝ် ၵိၼ်မႂ်ႊမႆႉတီႈတူၼ်ႈမႆႉၼၢင်းလဝ်းမဵဝ်းလဵဝ်ၵွၺ်းယဝ်ႉ။
 - မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼိူင်ႈၼၼ်ႉ တီႈဢွသ်ႉထရေးလီးယႂ်းၼႆႉ ၵူဝ်ႇဢႃးလႃးၶဝ် မီးၼမ်တေႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၵူၼ်းႁဝ်းသမ်ႉ ဢဝ်ၶဝ်တၢႆပႅတ်ႈတင်းၼမ်လၢႆယဝ်ႉ။ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉတႄႉ ၶဝ်ၼႆႉ လႆႈဢဝ်ပိူင်မီႈသေ ႁႄႉၵင်ႈဝႆႉပၼ်ယူႇယဝ်ႉ။
 - မိူၼ်ၼင်ႇ မႃးသုပ်းပီလ်းတင်းသဵင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ ဢေၵူဝ်ႇဢႃးလႃးဢွၼ်ႇၶဝ်ၵေႃႈ ယူႇတီႈၼႂ်း ထူင်ထွင်း မႄႈၶဝ်တႃႇသေၶၢဝ်းယူႇယဝ်ႉ။
←တူဝ်သွမ်ၼူမ်း ● ၵႂၢႆးၼွၵ်ႇ→
တူဝ်သွမ်ၼူမ်း/ၵူၼ်းၸၢႆး လႄႈ ၵူၼ်းယိင်း
ၵူၼ်းယိင်း လႄႈ ၵူၼ်းၸၢႆးၶဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်တူဝ်ၶဝ်ႈၸုမ်း ၼႂ်း ဢၼ်ပေႃႈ လႄႈ ဢၼ်မႄႈ တီႈၸိူဝ်ႉတိုၼ်းၵူၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၶူင်းၵၢင်ၼႆႉ လႆႈႁွင်ႉဝႃႈ ပဵၼ် "ႁူဝ်ႇမူဝ်ႇသဵပ်ႇပီႇဢႅၼ်ႇသ်" ဢၼ်မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ တူဝ်မေႃၶႆႈၸႂ် ၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းႁဝ်း ဝူၼ်ႉၶႆႈၸႂ်၊ ဢုပ်ႇလၢတ်ႈ၊ ဢိၵ်ႇတင်း သေႃႉႁႃၵေႈၶႆ တၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇလႂ်ယဝ်ႉ။ ဢဝ်တၢင်းၵတ်ႉၶၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉသေယဝ်ႉ ၵူၼ်းၶူင်းၵၢင်ႁဝ်း ၸင်ႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ မုၼ်းလႅင်းမႃး တေႃႇပဵၼ်မုၵ်ႉၽုင်ၵူၼ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းၸၢႆးတင်းၵူၼ်းယိင်းၶဝ်ၼႆႉ ဢဝ်တွၼ်ႊတူဝ်ဝႃႈၼႆ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ဝႆႉဢိူဝ်ႈ။ ၵူၼ်းယိင်းၶဝ် ၵိူတ်ႇလဵပ်ႉပၼ် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢိူဝ်ႈ။ ၵူၼ်းၸၢႆးၶဝ်သမ်ႉ ၵမ်ႈၼမ် တိူဝ်းယႂ်ႇသေ တိူဝ်းႁႅင်းလိူဝ်ယဝ်ႉ။ ၼင်ႇဢၼ် ၵူၼ်းၸၢႆးတင်းၵူၼ်းယိင်းလူဝ်ၶဝ် ပဵၼ်ႁွမ်းယူႇၸွမ်းၵၼ်သေယဝ်ႉ သမ်ႉလဵင်ႉလုၵ်ႈလၢင်းၵူၼ်းႁိူၼ်းမႃးၼၼ်ႉ၊ တၢင်းပႅၵ်ႇပိူင်ႈတွၼ်ႊတူဝ်ၶိင်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈထၢၼ်ႈငၢၼ်းမၼ်း ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။း ၵူၼ်းၸၢႆးၶဝ်ၼႆႉ လႆႈပဵၼ်မႃး တႃႇႁႃႁွမ်ပၼ် ပုၼ်ႇတႃႇမေးလႄႈ လုၵ်ႈလၢင်း၊ ၵမ်းဢွၼ်တၢင်းၼင်ႇလႃထိူၼ်ႇ၊ ဝၢႆးမႃးသမ်ႉၼင်ႇ ၵူၼ်းၵိၼ် ၵႃႊႁႅင်း(ငိုၼ်းႁူဝ်လိူၼ်)လႂ်ယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းမူႇမုၵ်ႉၸုမ်း ၵူၼ်းပၢၼ်မႂ်ႇၼႆႉ လွင်ႈထၢၼ်ႈငၢၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ မီးတၢင်းလႅၵ်ႈလၢႆႊဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၸၢးၶဝ်တင်းၼမ်သမ်ႉ ၸွႆႈတူၺ်းႁိူၼ်းယေးသေ တင်း လုမ်းလႃးလုၵ်ႈဢွၼ်ႇဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
 - တင်းၶၢဝ်းတၢင်းပိုၼ်းမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ ၵူၼ်းႁဝ်းၶဝ်ၼႆႉ ၵေႃႉၼိူင်ႈ တင်း ၵေႃႉၼိူင်ႈ လႆႈယူႇၸမ်ၵၼ် ဢမ်ႇၼၼ် ယူႇၸွမ်းၵၼ်မႃးတီႈ မုင်ႉႁိူၼ်းလဵဝ် ဢိၵ်ႇတင်း ၼႂ်းမူႇမုၵ်ႉၸုမ်း ၸိူဝ်းၵူၼ်းၶဝ်မႃးယဝ်ႉ။
 - တီႈလွင်ႈသွၼ်ႉမိင်ႈၵၢပ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇၼႆႉ၊ ၵူၼ်းၸၢႆးတင်း ၵူၼ်းယိင်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၵေႃႉႁူမ်ႈၽၢၵ်ႈၵၼ်ၵူၺ်းယဝ်ႉ၊ တင်းသွင်ၵေႃႉၼႆႉ မီးတၢင်းလွတ်ႈလႅဝ်း တႃႇဢွၵ်ႇလၢတ်ႈလႆႈ လွင်ႈတၢင်းၶဝ်ႈၸႂ်ၶဝ်သေယဝ်ႉ ၸၢင်ႊမုၼ်းသၢင်ႈပၼ် ၼမ်ႉၵတ်ႉၶဝ် ႁႂ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇလႆႈယူႇယဝ်ႉ။
←ၵႂၢႆးၼွၵ်ႇ ● ၵႂၢင်ၸႆး→
တူဝ်သွမ်ၼူမ်း/ၵႂၢင်ၵူင်းလူင်
ၵႂၢင်ၵူင်း ပဵၼ်လုမ်းလၢင်းၼႂ်းၸိူဝ်ႉၸုမ်းမုင်ႉၵႂၢင် ဢၼ်တူဝ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈထီႈသုတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်ယူႇတီႈ ၼႂ်းထိူၼ်ႇလူင် ၵႂ်ႇၼေႇတႂ်ႇတင်း ဢလၢသ်ႉၵႂ်း၊ တီႈလွႆလူင်ရွၵ်းၵီး ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း မိူင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈဢမႄးရီးၵႂ်း။ တင်းတီႈလႅၼ်ႊတီႈပွတ်းႁွင်ႇ ယေႃးရွပ်ႉ တင်း ဢေးသီးယႂ်းလႂ်ၶဝ်ယဝ်ႉ။ တူဝ်ပေႃႈဢမ်ႇၼၼ် တူဝ်ငၢၼ်လူင် ၵႂၢင်ၵူင်းၶဝ်ၼႆႉ ၶဝ်မီး ၶဝ်ငႃးသႅမ်းလူင် ပဵၼ်ၵိင်ႇၶႃႊသေ ၽႄဢွၵ်ႇဝႆႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၶဝ် ၸၢင်ႊမီးတၢင်ႈၵႂၢင်ႈ တေႃႇ 6.5 ထတ်း (2.0 မီးတႂ်း) ၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၵႂၢင်ၵူင်းၶဝ်ၸၢင်ႊမႃးႁႃသႆႉၵိၼ်ၸွမ်း မူႇဢွၼ်ႇၸုမ်းဢွၼ်ႇယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႊၶဝ်ဢဵၼ်းတႃႇယူႇတူဝ်လဵဝ်ၵူၺ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးၽႅဝ်ၶၢဝ်းၸွမ်းၽွၵ်ႇမႃးၼႆ တူဝ်ပေႃႈၶဝ်ၵႆႉဢဝ် ၶဝ်ၵူင်းၶဝ်သေ တေႃးၵၼ် တူဝ်လႂ်တူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ၵႂၢင်ၵူင်းလူင်ၶဝ်ၼႆႉ တီႈယေႃးရွပ်ႉၼႆ ၵႂၢင်ၵူင်းလူင်ၸိူဝ်းၼႆႉ သမ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ ဢႅလ်ႉၵ် ၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးပဵၼ်တီႈ ဢမႄးရီးၵႂ်းႁွင်ႇတႄႉ ၶႂ်ႈဝႃႈ တေႃႇတူဝ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၵႂၢင်ႇၸိူဝ်ႉၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ ဢမႄႇရီႇၵႅၼ်ႇၶဝ်ႁွင်ႉဝႃႈ မူသ်ႉၼႆယဝ်ႉ။
 - ၵႂၢင်ၵူင်းလူင်ၶဝ် ၵိၼ်တူၼ်ႈ၊ ႁူမ်ႈပႃးတူၼ်ႈယူႇၼမ်ႉလႂ်ယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၵႆႉၵႆႉလႆႈလွၵ်ႈၶွပ်ႇၶဝ်ၶဝ်သေ ၵူမ်ႈလူင်း တႃႇ ႁႂ်ႈၶိုၼ်းလႆႈတီႈတူၼ်ႈလႄႈႁၢၵ်ႈဢၼ်ၸိူဝ်း ဢွၵ်ႇယူႇတီႈတႂ်ႈၼမ်ႉၼၼ်ႉလႂ်ယဝ်ႉ။
 - ၵႂၢင်ၵူင်းလူဝ် တူဝ်ငၢၼ်ယေႈတူဝ်တူဝ်ၼႆႉ ၸၢင်ႊမီးလႆႈၼမ်ႉၼၵ်း 1,800 ပွင်ႇ (816-ၵီးလူဝ်း)သေ ပေႃးၸုၵ်းသမ်ႉ ၸၢင်ႊသုင်ထိုင်တေႃႇ ၸဵတ်းထတ်း (2.1 မီးတႂ်း) ဢဝ်တီႈႁူဝ်မႃႇၶဝ်ဝႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
←ၵႂၢင်ၸႆး ● ၶျိမ်းပႅၼ်းသီး→
တူဝ်သွမ်ၼူမ်း/ၵႂၢင်ၸႆး
ၵႂၢင်ၸႆး ပဵၼ်တူဝ်သတ်း ဢၼ်မီး ၵၢပ်ႇတိၼ် တင်း ၶဝ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉယဝ်ႉ။ လႆႈတူၺ်းၶဝ်ၼႆႉ ၶႂ်ႈမိူၼ်ၵၼ်တင်း ၵႂၢင် ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၶဝ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵႂၢင်။ ၶဝ်ပဵၼ်ငိူၼ်ႈၶိူဝ်း ၸမ်တေႃႇဝူဝ်းၵႂၢႆးဢိူဝ်ႈ။ ၼင်ႇဝူဝ်းၶဝ်ယဝ်ႉ ၶဝ်ၵဵဝ်ႉဢိူင်ႈဢိူဝ်ႈ။ ၼႆႉ ပွင်ႇဝႃႈ ၶဝ်ၵဵဝ်ႉတၢင်းၵိၼ်ၶဝ် မိူဝ်ႈမၼ်ႈပႆႇတၼ်းလူင်းၶဝ်ႈ ၼႂ်းတွင်ႉၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၶိုၼ်းဢဝ်ၶိုၼ်ႈမႃး ၶိုၼ်းၵဵဝ်ႉထႅင်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵႂၢင်ၸႆးၶဝ် ယူႇတီႈဢၾႂ်ႉၾရီးၵႂ်း တင်း ဢေးသီးယႂ်း။ ၵမ်ႈၼမ်ၼမ် ၶဝ်ယူႇၸွမ်းၽုင် တီႈပႃႇယိူဝ်ႈလူင် လႄႈ ထိူၼ်ႇလႂ်ယဝ်ႉ။
ၵႂၢင်ၸႆးၶဝ်ၼႆႉ တၢင်းယႂ်ႇဢွၼ်ႇၶဝ် မီးတၢင်းပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ၼမ်ႉတေႉတေႉ။ ၵႂၢင်ၸႆးၶိူဝ်းၶုၼ်ၶဝ်ၼႆႉၵူၺ်း မီးတၢင်းသုင် မွၵ်ႈ 10-ပႅၵ်ႉ (25.4 သႅၼ်ႈတီး) တေႃႇထိုင်ႁူဝ်မႃႇၶဝ်ယဝ်ႉ။ မဵဝ်းဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ - ဢီးလႅၼ်းၼမ်ႉသမ်ႉ ၸၢင်ႊယႂ်ႇသုင်လိူဝ် 6-ထတ်း (1.8 မီးတႂ်း) တေႃႇထိုင် ႁူဝ်မႃႇၶဝ်ယဝ်ႉ။
ၵႂၢင်ၸႆးမၢင်ႊၸိူဝ်းၼႆႉ မီးၶဝ် ဢၼ်လႆႈတူၺ်းႁၼ်မိူၼ်ၼင်ႇ ႁွႆးလဵၵ်းၸီးလိမ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် ႁွႆးလိမ်ႇၾၢႆႉပၼ်ႇၶိုၼ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ လႂ်ယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၵႂၢင်ၸႆးၵူးတူးၶဝ်ၼႆႉ မၢင်ႊပွၵ်ႈယႂ်ႇယၢဝ်းတေႃႇထိုင် ႁႃႈထတ်း (1.5 မီးတႂ်း) ၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ဢၼ်ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် တင်းၵႂၢင်ၶဝ်၊ တိုင်ၶဝ်ၸမ်း ၵႂၢင်ၸႆးၶဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇႁွၼ်ႇတွၼ်ႉသွၼ်ႇ (ထွႆႇ)ပႅတ်ႈၶဝ်ၶဝ်သေပွၵ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵႂၢင်ၸႆးၶဝ်ၼႆႉ မေႃယူႇၵတ်းၵတ်းယဵၼ်ယဵၼ်၊ သမ်ႉႁႄတေႉတေႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၵႂႃႇၶၢဝ်းတၢင်း တင်းမုၵ်ႉတင်းၸုမ်းၽုင်လူင်ယဝ်ႉ။ ၶဝ်မေႃပၼ်တၢင်းပၢင်ႉၵၼ် တေႃႇၽေးၶဵၼ်ၶဝ်လႂ်ယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၸၢင်ႊလႅၼ်ႈႁႂ်ႈပူၼ်ႉလွတ်ႈ တေႃႇတင်းၶဵၼ်ၶဝ်ၵမ်ႈၼမ်ၼမ်လႆႈယူႇ။ ၵႂၢင်ၸႆႊမၢင်ႊၸိူဝ်းၼႆႉ ၸၢင်ႊလႅၼ်ႈလႆႈ တၢင်းဝႆး တေႃႇ ယေႈၸူဝ်ႊမူင်း 40-လၵ်း (64-ၵီးလူဝ်းယႉမႉ)လႂ်ၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၼႆႉသေဢမ်ႇၵႃး၊ ၶဝ်ပၢႆၸၢင်ႊလႅၼ်ႈလႆႈ တိူဝ်းႁိုင်သေ တူဝ်သတ်းတၢင်ႇၸိူဝ်း ၵမ်ႈၼမ်ၶဝ်လႅၼ်ႈလႆႈၼၼ်ႉလႂ်ၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းဢိမ်းပႃးလႃးၼၼ်ႉၼႆ ၸၢင်ႊၵျွၵ်းဝႅၼ်လႆႈ တေႃႇတၢင်းသုၼ်ပဵၼ် 6 ထတ်း (1.8 မီးတႂ်း)ၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၼႂ်းတၢင်းယေႈၵျွၵ်းဝူင်ဝႅၼ်ၶဝ်ၼႆႉ ၶဝ်ၽႅဝ်ထိုင်လႆႈ မွၵ်ႈ 30-ထတ်း (9 မီးတႂ်း)လႂ်ယဝ်ႉ။
 - ၸိူဝ်ႉၵႂ်ႇသႅလ်းလီးၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၸိူဝ်းတိုၼ်းၵႂၢင်ၸႆးမဵဝ်းၼိူင်ႈယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်တူဝ် ဢၼ်လႅၼ်ႈလႆႈဝႆးသေပိူၼ်ႈထီႈသုတ်း တီႈၼႂ်းလူၵ်ႈၶူင်းတူဝ်သတ်းၶဝ်ၼၼ်ႉ ၸိူဝ်ႉၼိူင်ႈယဝ်ႉ။
←ၵူၼ်းၸၢႆး လႄႈ ၵူၼ်းယိင်း ● ၵႂၢင်ၵူင်းလူင်→
တူဝ်သွမ်ၼူမ်း/ၵႂၢႆးၼွၵ်ႇ
ၵႂၢႆးၼွၵ်ႇ ပဵၼ် တူဝ်ထိူၼ်ႇသွမ်ၼူမ်း မဵဝ်ႈသႅၼ်းယႂ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းမီး ၵွၵ်းႁူဝ် ႁူၺ်ႇယႂ်ႇယႂ်ႇလူင်သေ တင်းၼွၵ်ႇယႂ်ႇလူင် တီႈၼိူဝ် ၵွင်းလင်မၼ်းယဝ်ႉ။ ၶူၼ်တီႈတူဝ်မၼ်း သမ်ႉပဵၼ် သီႇၶွၼ်ႇလမ်သေယၢဝ်း သမ်ႉပုင်ႈယုင်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၵၢင်းမၼ်းၵေႃႈ မီးတၢင်းယွႆးၵၢင်ဢွၼ်ႇသေယဝ်ႉ ၵႂၢႆးၼွၵ်ႇ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ပၢႆႇသၢၼ်ႇ ၼႆႉ တီႈလိုမ်ယေႃးရွပ်ႉၵေႃႈ ယူႇ၊ တီႈမိူင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈဢမႄးရီးၵႂ်းၵေႃႈ မီးယဝ်ႉ။ တီႈမိူင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈဢမႄးရီးၵႂ်းၼၼ်ႉ ၵႂၢႆးၼွၵ်ႇ (ပၢႆႇသၼ်ႇ) ၼႆႉ ၶဝ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၵႂၢႆး ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးလၢႆလၢႆပီႊတေႉတေႉၼၼ်ႉ ၵႂၢႆးၼွၵ်ႇၶဝ် ယူႇၸွမ်း မုၵ်ႉၽုင်လူင် တီႈလႅၼ်ႊပႃႇယိူဝ်ႈ ပရေးရိသ်ႉ ၽၢႆႇတူၵ်း ၵႂ်ႇၼေႇတႂ်ႇ တင်းမိူင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈ ဢမႄးရီးၵႂ်းယဝ်ႉ။ တေမီးၵႂၢၵ်းၼွၵ်ႇ မွၵ်ႈ 50 လၢၼ်ႉတူဝ် ၶဝ်ယူႇဝႆႉတီႈလႅၼ်ႊၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢိၼ်းတီးယၼ်းၶဝ် ယိုဝ်းၵႂၢႆးၼွၵ်ႇ တႃႇပဵၼ် တၢင်းၵိၼ်ၶဝ်ယဝ်ႉ။ ပွတ်းတွၼ်ႊၵႂၢႆးၼွၵ်ႇၼႆၵေႃႈ ၶဝ်ႈသမ်ႉ ဢဝ်ၸႂ်ႉ တႃႇပဵၼ် ၶူဝ်းၼုင်ႈၶဝ်၊ သုမ်ႇ ထဵင် တီႈယူႇၶဝ်ႈ၊ ၶိူင်ႈၸႂ်ႉၶူဝ်းတိုဝ်း၊ ယၢင်ၼင်၊ ဢိၵ်ႇ မၼ်းယိူဝ်ႇၾႆးၶဝ်ယဝ်ႉ။ တႄႇၼႂ်းပီႊ 1800 ၸိူဝ်းၼၼ်ႉမႃး ၵူၼ်းၶိူဝ်းၽိူၵ်ႇၶဝ် တႄႇၶၢႆႉၸူး ပွတ်းတၢင်းတူၵ်းယဝ်ႉ။ လႃႊထိူၼ်ႇၵူၼ်းၽိူၵ်ႇၶဝ် ယိုဝ်းတၢႆၵႂၢႆးၼွၵ်ႇၼမ်တေႉတေႉယဝ်ႉ၊ ၵွပ်ႈၼႆ တူဝ်သတ်းၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈပဵၼ်မႃး ၸမ်တေမူၺ်ႉႁၢႆဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ၽိူဝ်ႇၼႂ်း 1900 မႃးၼႆ ၵွၺ်းတေႃႉတႄႉၵိုတ်းမီးတႃႇလၢႆပၢၵ်ႇဢွၼ်ႇၵွၺ်းယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းမၢင်ႊၸိူဝ်းလႄႈ ၾၢႆႇသူၼ်သတ်းၶဝ် ၶတ်းၸႂ်တႃႇႁႂ်ႈတူဝ်ၼပ်ႉ ၵႂၢႆးၼွၵ်ႇၶဝ် လႆႈတိူဝ်းၼမ်မႃးဝႆႉယူႇ။ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉတႄႉ ၵႂၢႆးၼွၵ်ႇၶဝ် ၵမ်ႈၼမ်ၼမ်ၼႆႉ ယူႇဝႆႉတီႈ သူၼ်သတ်း ဢမ်ႇၼၼ် တီႈၽုင်ဢၼ်လႆႈၶၢမ်ႇတၢင်းႁႄႉၵင်ႈပၼ် ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ တူဝ်ၼပ်ႉၶဝ်တႄႉ ယၢမ်းလဵဝ် ယုၵ်ႉယႂ်ႇၶိုၼ်ႈမႃး ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ၵႂၢႆးၼွၵ်ႇ မွၵ်ႈ 20,000 တူဝ်လိူဝ်ၶဝ်ၼႆႉ ယူႇဝႆႉတီႈ မိူင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈ ဢမႄးရီးၵႂ်းသေ၊ တႃႇ 15,000 လိူဝ်ၶဝ်သမ်ႉ မီးၼႂ်းၵႂ်ႇၼေႇတႂ်ႇယဝ်ႉ။ ၵႂၢႆးၼွၵ်ႇဢမႄႇရီႇၵႅၼ်ႇၶဝ်တႄႉ ဢမ်ႇပေႃးလႆႈမႆႈၸႂ် တႃႇတေမူၺ်ႉႁၢႆၼၼ်ႉသင်ယဝ်ႉ။
 - ၵႂၢႆးၼွၵ်ႇၶဝ် သႆႉၵိၼ်ယိူဝ်ႈဢိူဝ်ႈ။
←ၵူဝ်ႇဢႃးလႃး ● ၵူၼ်းၸၢႆး လႄႈ ၵူၼ်းယိင်း→
တူဝ်သွမ်ၼူမ်း/ၶူၼ်ၼင်
ၶူၼ်ၼင်ၼႆႉ ပဵၼ် ၶူၼ်တူဝ် တီႈ တူဝ်သတ်းၶဝ်ယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းသႅၼ်းၶူၼ်ၼင် တီႈတူဝ် တူဝ်သတ်းတူဝ်ၼိူင်ႈၼႆႉ သမ်ႉဢိင်ပိုင်ႈဝႆႉၼိူဝ် ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်မၼ်းယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တူဝ်သတ်းမိူၼ်ၸိူဝ်ႉၼင်ႇ မီၶဝ် တင်း မႃလိၼ်ၶဝ် ဢၼ်ယူႇတီႈ ပွတ်းတွၼ်ႊလႅၼ်ႊၵတ်းလုမ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလႆႈၸၢင်ႈၶၢမ်ႇ ႁႂ်းပူၼ်ႉလႆႈ တၢင်းၵတ်းၶၢဝ်းၵတ်းၼၼ်ႉလႄႈ ၶူၼ်ၼင်ၶဝ်ၼႆႉ လႆႈၼႃတေႉတေႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်လႆႈမီးပၼ် ၶူၼ်ၼင် ၽၢႆႇၼႂ်းဢၼ်ဢူၼ်ႈ၊ ပွတ်းသေ ၸပ်းဝႆႉတီႈၼင်ၶဝ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝႆႉၸၼ်ႉထၢပ်ႈၼိူင်ႈသေယဝ်ႉ။ ၸင်ႇသမ်ႉမီးထႅင်ႈ ၶူၼ်ၼင် ၸၼ်ႉထၢပ်ႈၽၢႆႇၼွၵ်ႈတၢင်းၼိူဝ် ၸၼ်ႉၼိူင်ႈယဝ်ႉ။ ၶူၼ်ၼင်ၽၢႆႇၼွၵ်ႈၼႆႉ ယၢဝ်းသေၶႅင်ယဝ်ႉ။ လႆႈႁွင်ႉမၼ်းဝႃႈ ပဵၼ် ၶူၼ်ႁေႉၵင်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ၶူၼ်ႁေႉၵင်ႈၼႆႉ ၸွႆႈထႅမ်ပၼ် ႁႂ်ႈၶူၼ်ၼင်ႇၽၢႆႇတႂ်ႈ (တၢင်းၼႂ်း)ၼၼ်ႉ ႁႅင်ႈလီသေ ဢုၼ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တူဝ်သွမ်ၼူမ်း ဢၼ်ယူႇတီႈ မိူင်းလႅၼ်ႊမႆႈၶဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇတပ်ႈမီးၶူၼ်ၼင်ၼႃ။ တူဝ်သတ်း မိူၼ်ၼင်ႇ သၢင်ႇသီႈၶဝ်၊ သိူဝ်ၸုမ်ႈလူင်ၶဝ်၊ လိင်းၶဝ်၊ တင်း သိူဝ်ၶူးၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ မီးၶူၼၼင်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ၶူၼ်ၼင်ႇႁေႈၵင်ႈ ပဵၼ်ပိူင်လူင်ၼၼ်ႉၵွၺ်းယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းႁဝ်းလႄႇႁႃယိုဝ်းတူဝ်သတ်းၶဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်တႃႇဢဝ်ၶူၼ်ၼင်ၼႃၶဝ် ၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်မႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇဢွၼ်တေႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵၢပ်ႈပၢၼ်တွၼ်ႊၵၢင်ၼၼ်ႉၼႆ ၶူၼ်ၼင်ၼႆႉ လႆႈပဵၼ်ပိူင်သၢင်ႇမဵတ်ႇမၢႆ ၸၼ်ႉတႃႊၶုၼ်ၵူၼ်းၵေႃႉၼိူင်ႈယဝ်ႉ။ ၵွၺ်းမီး ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း တင်း ၼၢင်းႁေႃၶမ်းၶဝ်ၵွၺ်း ၸင်ႇၼုင်ႈၶူၼ်ၼင်ၵႃႊၶၼ်ယႂ်ႇ မိူၼ်ၼင်ႇ (ဢီးမိၼ်း) ၶူၼ်ပူင်းလဝ်းသီၶၢဝ်၊ ဢမ်ႇၼၼ် (သေးပလ်း) တူဝ်ၶူၼ်သီၸမ်ႉၼၼ်ႉလႂ်ယဝ်ႉ။ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉတႄႉ ပိူင်မီႈတႃႇပႂ်ႉပႃး ၵွၼ်းထိင်း လႆႈႁႄႉႁၢမ်ႈဝႆႉလွင်ႈ တေဢဝ်တၢႆသိူဝ်ၶဝ်လႂ် ဢိၵ်ႇသိူဝ်ၸုမ်ႈလၢႆးလူင်ၶဝ်လႂ်၊ ဢိၵ်ႇတင်း တူဝ်သတ်းတၢင်ႇၸိူဝ်း ဢၼ်လႆႈႁူပ်ႉတေႃႇ ၽေးၶဵၼ်လွင်ႈ တေလႆႈၸမ်မူၺ်ႉႁၢႆၶဝ်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
 - တူဝ်သွမ်ၼူမ်းတင်းသဵင်၊ ဢၼ်မိူၼ်ၼင်ႇ မႅဝ်းတႆး (သႅမ်း) ၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်မီးၼင်ဢၼ်ပႃးၶူၼ်ယူႇလွၼ်ႉလွၼ်ႉယဝ်ႉ။
←ၶၢၼ်ႉဢိူင် ● ၸွၼ်ႈ→
တူဝ်သွမ်ၼူမ်း/ၶျိမ်းပႅၼ်းသီး
ၶျိမ်းပႅၼ်းသီး ပဵၼ်တူဝ်သတ်းၼႂ်းၸုမ်းမီၵူၼ် ၸိူဝ်ႉၼိူင်ႈ ဢၼ်ယူႇတီႈ ဢၾ်ႉၾရီးၵႂ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းပႃးၼႂ်းၸိူဝ်ႉမီၵူၼ်း သီႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၸိူဝ်ႉၼိူင်ႈယဝ်ႉ။ တၢင်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉသမ်ႉ ပဵၼ် ၵူဝ်းရိလ်းလႂ်း၊ ၵိပ်ႉပွၼ်း တင်း ဢူဝ်ႇရင်းၵူးတၼ်းၶဝ်ယဝ်ႉ။ ၼွၵ်ႈသေႈၵူၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်တူဝ်သတ်း ဢၼ်မီးတၢင်းႁူႉလႅတ်းၽၢႆသေပိူၼ်ႈ။
ၶျိမ်းပႅၼ်းသီးၼိူဝ်ႈတူဝ်ၼႆႉ ၸၢင်ႊယႂ်ႇလႆႈတေႃႇထိုင် 4.5 ထတ်း (1.4 မီးတႂ်း)သေယဝ်ႉ တေၸၢင်ႊမီးၼမ်ႉၼၵ်း မွၵ်ႈ 115 ပွင်ႇ (52-ၵီးလူဝ်း)ၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၶဝ်ပႆတၢင်းၼိူဝ်သီႇတိၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၶျိမ်းပႅၼ်းသီးၶဝ် မိုတ်ႈယူႇတီႈၼႂ်းတူၼ်ႈမႆႉ၊ ယဝ်ႉသမ်ႉၶဝ်ၵိၼ် မၢၵ်ႇဝၢၵ်ႈ တင်း မၢၵ်ႇမႆႉပိူၵ်ႇၵႅၼ်ႇလႂ်ယဝ်ႉ။
တီႈလၢႆလွင်ႈလၢႆတၢင်းတေႉတေႉ ၶျိမ်းပႅၼ်းသီးၶဝ်ၼႆႉ မိူၼ်ၵၼ်တင်းၵူၼ်းႁဝ်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉလွင်ႈၼႆႉသေ ၸဝ်ႈပၢႆးသၢႆႊၶဝ် ၸင်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်းၶဝ် တီႈၵၢၼ်လမ်းတိုၼ်းပၢႆးယႃယူႇယဝ်ႉ။ ၶျိမ်းပႅၼ်းသီး ၼိူင်ႈတူဝ်ၼႆႉ ၸၢင်ႊတွပ်ႇလႆႈ ၶေႃႈထၢမ်ပၢႆးၼပ်ႉလႂ်ၵွၼ်ႇဢိူဝ်ႈ တႃႇႁႂ်ႈၶဝ်မေႃၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶိူင်ႈယိပ်းၶူဝ်းၸႂ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ၶွၼ်ႉၸွၵ်းလႂ် ဢမ်ႇၼၼ် ဝၼ်ႇႁီႉၶဝ်လႂ်ၵေႃႈ သွၼ်ၼေပၼ်လႆႈယူယဝ်ႉ။
 - ၶျိမ်းပႅၼ်းသီး ၶဝ်ယူႇၸွမ်းမုၵ်ႉၽုင်ႁူမ်ႈႁိူၼ်းဢိူဝ်ႈ၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ဢဵၼ်ႈၵေႃႉၸွမ်းၵၼ်လႂ်ယဝ်ႉ။
 - ၶျိမ်းပႅၼ်းသီးတူဝ်ယႂ်ႇထူၼ်ႈၼႆႉ မီးၶႅၼ်မိုဝ်းဢၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇတေႉတေႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
←ၵႂၢင်ၵူင်းလူင် ● ၶၢၼ်ႉဢိူင်→
တူဝ်သွမ်ၼူမ်း/ၶၢၼ်ႉဢိူင်
ၶၢၼ်ႉဢိူင် (သလွတ်ႉ) ပဵၼ်တူဝ်သွမ်ၼူမ်း ဢၼ်ယူႇၼိူဝ်တူၼ်ႈမႆႉ တီႈပႃႇထိူၼ်ႇ ဢမႄႇရီႇၵႅၼ်ႇၸၢၼ်း လႄႈ ပွတ်းၵၢင် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶၢၼ်ႉဢိူင်ပဵၼ်တူဝ်တူင်ႉၵႂႃႇလႆႈ ထိူင်းဝႃႈထိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တိၼ်ၶဝ်ၶွၼ်ၼႃႈၼႆႉ ယၢဝ်းလိူဝ်သေ တိၼ်တၢင်းလင်ယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၸႂ်ႉၸၢႆႇၶၢဝ်းယၢမ်းၶဝ်ၵၢင်ၶမ်ႈ ၵမ်ႈၼမ်ၼမ် တီႈၼိူဝ် တူၼ်ႈမႆႉသေယဝ်ႉ မေႃယူႇပၵ်းၶိတ်းဢူင်ႇဢူၺ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၼွၼ်း၊ ၵဵဝ်ၵိၼ် မႂ်ႊမႆႉလွႆးလွႆး၊ ၸွမ်းၽွၵ်ႇသေ၊ တေႃႈလဵင်ႉလုၵ်ႈၵေႃႈ ယူႇပၵ်းၶိတ်းဢူင်ႇဢူၺ်ႈသေ လဵင်ႉၵိူတ်ႇဢဝ်ယဝ်ႉ။
ၶိူဝ်းၶၢၼ်ႉဢိူင် မီးသွင်ၸိူဝ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းမီးၼိဝ်ႉတိၼ်သွင်ၼိဝ်ႉ တင်း ဢၼ်မီး ၼိဝ်ႉတိၼ်သၢမ်ၼိဝ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶၢၼ်ႉဢိူင်တိၼ်သွင်ၼိဝ်ႉၶဝ်ၼႆႉ ႁမ်ႉတိူဝ်းလႅတ်းလိူဝ်ဢိတ်းၼိူင်ႈယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၵိၼ်မၢၵ်ႇဝၢၵ်ႈ၊ ၶူဝ်ႈၶႅမ်း၊ တင်း မႂ်ႊမႆႉလႂ်ယဝ်ႉ။ ၶၢၼ်ႉဢိူင်တူဝ်တိၼ်သၢမ်ၼိဝ်ႉၶဝ်ၼႆႉ တိၼ်ၶဝ် ဢမ်ႇပေႉပုၼ်ႈ တူဝ်ၵဝ်ႇၶဝ်လႆႈ ပေႃးမိူဝ်ႈၶဝ်မီးတီႈၼိူဝ်လိၼ်။ ၶဝ်လႆႈဢဝ်ၵူင်ႈဢူၼ်ႈၶဝ် ဝၵ်ႉဢဝ်ၶူဝ်းသေဢၼ်ဢၼ်သေယဝ်ႉ ၼွင်ႇၸၼ်ႁႂ်ႈတူဝ်ၶဝ် သုတ်ႉၵႂႃႇၽၢႆႇၼႃႈဢဝ်ယဝ်ႉ။
 - တူၼ်ႈသီၶဵဝ်ဢွၼ်ႇဢွၼ်ႇ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၸၢမ်းၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇတီႈၶူၼ်ၼင် တူဝ်ၶၢၼ်ႉဢိူင် ၶဝ်ဢိူဝ်ႈ။ ၸၢမ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶၢၼ်ႉဢိူင်ၶဝ် လႆႈမိူၼ်ၸၢဝ်းသီၶဵဝ်ၵႂႃႇလႄႈ ပေႃးဝႃႈ ၼႂ်းၵႄႈၾိူဝ်မႆႉၶဝ်ၼႆ ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁၼ်ၶဝ်လႆႈယၢပ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
 - ၶၢၼ်ႉဢိူင်ယေႈတူဝ်ၼႆႉ ၶၢႆႉတူင်ႉလႆႈ ထိူင်းဝႃႈထိူင်းယဝ်ႉ။
←ၶျိမ်းပႅၼ်းသီး ● ၶူၼ်ၼင်→
တူဝ်သွမ်ၼူမ်း/ၸူင်လူင်
ၸူင်ပဵၼ်တူဝ်သွမ်ၼူမ်း ဢၼ်ယႂ်ႇလူင် ၸိူဝ်ႉၼိူင်ႈ၊ ၶဝ်မီးၼေႃး ဢၼ်ၼိူင်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် သွင်ဢၼ် ဢွၵ်ၸပ်းဝႆႉတီႈ ၽၢႆႇၼိူဝ်သၼ်ၶူႈလင်ႊၶဝ်ယဝ်ႉ။ ၸူဝ်ၶဝ်ၼႆႉ မီးတူဝ်ၶိင်း ယႂ်ႇလူင်လၢင်၊ တင်းၼင်ၼႃတေႉၼႃဝႃႈ၊ သမ်ႉတင်းတိၼ်ယႂ်ႇ၊ ပွတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸူင်ၶဝ်မီးၸိူဝ်ႉတိုၼ်းႁႃႈမဵဝ်းယဝ်ႉ။ တႃႇသွင်မဵဝ်း ယူႇတီႈ ဢၾ်ႉၾရီးၵႂ်းသေ၊ ထႅင်ႈသၢမ်ၸိူဝ်ႉသမ်ႉ ယူႇတီႈ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ဢေးသီးယႂ်ႆးယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းၸိူဝ်ႉဢၼ်ယႂ်ႇ မီးတီႈ ဢၾ်ႉၾရီးၵႂ်းၶဝ်ၼႆႉ မိး ၼေႃးသွင်ဢၼ်ယဝ်ႉ။ ၼေႃးၸူင်ၶဝ် ဢၼ်ယၢဝ်းဢၼ်ယႂ်ႇဢၼ်မီးတီႈၽၢႆႇၼႃႈၼၼ်ႉ လႆႈၸႂ်ႉ တႃႇၶုတ်ႉၸူး ပႃႇယုမ်းၶဝ်လႂ်၊ တူၼ်ႈမႆႉဢွၼ်ႇၶဝ်လႂ် ဢမ်ႇၼၼ် ၸႂ်ႉၼင်ႇ ပဵၼ်ၶိူၵ်ႈလၢၵ်ႈဢၼ်ၼိူင်ႈယဝ်ႉ။ ၸၢင်ႉၸူင်ၽိူၵ်ႇ ဢၾ်ႉၾရီးၵႂ်း ၶဝ်ၼႆႉ ပၢႆးၼမ်ၸၢင်ႊယၢဝ်းထိုင် 15 ထတ်း (4.6 မီးတႂ်း)သေယဝ်ႉ ၼမ်ႉၼၵ်း ၸၢင်ႊမီး 3.5 တၼ်း (3.2 မႅတ်ႉထရိၵ်ႉတၼ်း) ၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၼေႃးယၢဝ်းလူင်ၶဝ်ၵေႃႈ ၸၢင်ႊမီးတေႃႇ ႁႃႈထတ်း (1.5 မီးတႂ်း) ယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းၸိူဝ်ႉတီႈဢေးသီးယၼ်းတႄႉ တူဝ်လဵၵ်ႉသေ ၸိူဝ်းဢၼ်တီႈ ဢၾ်ႉၾရီးၵႅၼ်း ၼၼ်ႉသေယဝ်ႉ တႃႇသွင်မဵဝ်းသမ်ႉ ၵွၺ်းမီးၼေႃးၸူင်ၶဝ် ဢၼ်လဵဝ်ၵူၺ်းယဝ်ႉ။
 - ၸူင် တူဝ်ဢၼ်ဢွၵ်ႇၸႂ်လမ်ဝႆႉၼၼ်ႉ ၸၢင်ႊတိုဝ်တေႃးသႂ်ႇ တင်းႁႅင်းယႂ်ႇလူင်ၶၼ်ဝႆးယဝ်ႉ။ သမ်ႉၸၢင်ႊပဵၼ်ၽေးလူင်တေႉတေႉယဝ်ႉ။ ၸူင်ၶဝ်ၼႆႉ လႆႈၶၢမ်ႇတၢင်းယိုဝ်းတၢႆပႅတ်ႈ တင်းၼမ်လၢႆ ယွၼ်ႉတႃႇၼေႃးၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ် လႆႈဢဝ် ပိူင်မီႈသေ ႁႄႉၵင်ႈဝႆႉပၼ်ၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။
 - ၸူင်ၶဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ငိူၼ်ႈပီႈၶိူဝ်းၼွင်ႉၵၼ် တင်း မႃႉၶဝ်ယဝ်ႉ။ ၸူင်ၶဝ် မီးၸႂ်ႊႁၼ်လႅတ်းတေႃႇ ဢၢႆႊသႅဝ် တင်းသဵင်ၶဝ်ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၾၢႆႇႁႅင်းတႃႇတႄႉ ဢေႇဝႃႈဢေႇယဝ်ႉ။
←ၸၢင်ႉ ● သိူဝ်→
တူဝ်သွမ်ၼူမ်း/ၸွၼ်ႈ
ၸွၼ်ႈ ပဵၼ်တူဝ်ၼင်ၶူၼ်ၶဵဝ်ႈၶူမ်း ဢၼ်သႅၼ်းဢွၼ်ႇ ၸိူဝ်ႉၼိူင်ႈယဝ်ႉ။ ပၢႆးၽဵင်ႈမၼ်းတႄႉ ၶေႃႈဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၸွၼ်ႈၼႆႉ ၸႂ်ႉတႃႇႁွင်ႉတေႃႇ ၸွၼ်ႈတူၼ်ႈမႆႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်ယူႇတီႈႁင်းၼိူဝ်တူၼ်ႈမႆႉ၊ ၵူၺ်းၵႃႊ ၸႂ်ႉၸၢႆႇၶၢဝ်းယၢမ်းၶဝ် တီႈၼိူဝ်လိၼ်သေ ႁႃတၢင်းၵိၼ်ယဝ်ႉ။ ၸွၼ်ႈတူၼ်ႈမႆႈႉၶဝ်ၼႆႉ ပဵၼ် တူဝ်လႅတ်းၶၢဝ်းဝၼ်းယဝ်ႉ၊ ပွင်ႇဝႃႈ ပေႃးၶၢဝ်းၵၢင်ဝၼ်းၼႆႉ ၶဝ်တူင်ႉတိုၼ်ႇလႅတ်း ႁဵတ်းၵၢၼ်ၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်မီးႁၢင်ပူင်းယၢဝ်းလူင်သေ၊ ၸႂ်ႉတႃႇၵွၼ်းၵိူင်ႈပၼ်တူဝ်ၶဝ် မိူဝ်ႈၶိုၼ်ႈၼႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၼႃႇ ၶဝ်ဢမ်ႇသွၼ်ႈၵတ်းၼွၼ်းၶၢဝ်းယၢဝ်းသႄႈ။ ၼႂ်းပီၼွင်ႉႁူမ်ႈၶိူဝ်းႁိူၼ်းၼၼ်ႉ ၸွၼ်ႈဝူင်မိၼ်ၶဝ်ၵေႃႈပႃးယဝ်ႉ၊ ၶဝ်ဢမ်ႇမိၼ်လႆႈတႄႉ၊ ၵူၺ်းၵႃႊ ၶဝ်သၢတ်ႈၽူးလူမ်းၵႂႃႇလႆႈ တင်းၼင်ႇၽၢပ်ႉၵီႊ ဢၼ်ဢွၵ်ႇၸွမ်းၶၢင်ႈတူဝ်ၶဝ် လုၵ်ႉတႃတိၼ်ထိုင်ၶေႃႈ(ၶွပ်ႇ)မိုဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
 - ၸွၼ်ႈတူၼ်ႈမႆႉ တီႈဢေးသီးယႂ်းမၢင်ႊၸိူဝ်းၼႆႉ မီးၶူၼ်ၼင်ႇတင်းသီႁိူဝ်ႈလိူမ်ႈယဝ်ႉ။ ၸွၼ်ႈၶဝ်မီးဢူင်ႈဢူၼ်ႈယုမ်ႈၼင်ႇမိုဝ်း တီႈၶွၼ်ၽၢႆႇၼႃႈ လႄႈ ပဵၼ်တႃႇယိပ်းႁွပ်ႇတၢင်းၵိၼ်ယဝ်ႉ။
 - ၸွၼ်ႈမၢင်ၸိူဝ်းသမ်ႉ မီးထူင်ဢွၼ်ႇတီႈၵႅမ်ႈၼႃႈၶဝ် ပဵၼ်တီႈၶဝ်သႂ်ႇ မၢၵ်ႇမႆႉသေ တေႃႉဢဝ်ၵႂႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸွၼ်ႈတူၼ်ႈမႆႉၶဝ်ၼႆႉ လႆႈႁၼ် ၵူႊတီႈ တင်းလုမ်ႈၾႃႉယဝ်ႉ၊ ၼွၵ်ႈသေဢွသ်ႉထရေးလီးယႂ်း၊ မႂ်ႇတႂ်ႇၵၢသ်ႉၵႃးတင်းလႅၼ်ႊတီႈ မူၺ်ႁႃပၢႆလုမ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
←ၶူၼ်ၼင် ● ၸၢင်ႉ→
တူဝ်သွမ်ၼူမ်း/ၸၢင်ႉ
ၼႂ်းၵႃႊတူဝ်ယူႇၼိူဝ်ၵွင်းတင်းသဵင်ႈၼၼ်ႉ ၸၢင်ႉပဵၼ်တူဝ်သွမ်ၼူမ်း ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ ထီႈသုတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸၢင်ႉမီးၸုမ်းၸိူဝ်းသွင်ၸိူဝ်ႉဢိူဝ်ႈ။ တႃႇၸိူဝ်ႉၼိူင်ႈ ယူႇတီႈ ဢၾ်ႉၾရီးၵႂ်း ထႅင်ႈၸိူဝ်ႉၼိူင်ႈ သမ်ႉယူႇတီႈ ဢိၼ်းတီးယႂ်း တင်းပွတ်းတွၼ်ႊ ဢေးသီးယႂ်းတၢင်ႇတီႈလႂ်ယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႊၶဝ်ၼႆႉ ၸၢင်ႉယူႇယုမ်း ဢၾ်ႉၾရီးၵႅၼ်း သမ်ႉပဵၼ် ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈတီႈသုတ်းယဝ်ႉ။ တူဝ်ယူႇယုမ်း ဢၼ်ပေႃႈ သႅၼ်းယႂ်ႇၼၼ်ႉ ၼၵ်းမွၵ်ႈႁူၵ်းတၼ်း (5.4 မႅတ်ႉထရဵၵ်ႉတၼ်း) ယဝ်ႉ။
ၸၢင်ႉဢိၼ်းတီးယၼ်း တင်း ဢၾ်ႉၾရီးၵႅၼ်းၶဝ်ၼႆႉ လႆႈတူၺ်းႁၼ် ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်သႄႈ။ တၢင်းပႅၵ်ႇပိူၵ်ႇလူင် ထၢင်ႇၸႅင်ႈလီဢၼ်ၼိူင်ႈတႄႉ ပဵၼ်လွင်ႈၸၢင်ႉဢၾ်ၾရီးၵႅၼ်းၶဝ်ၼႆႉ မီးမၢၼ်ႁူ တိူဝ်းယႂ်ႇလိူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸၢင်ႉတၢင်းသဵင်ႈၼႆႉ မီးငူင်းသေယဝ်ႉ၊ တူဝ်ပေႃႈတင်းသဵင် သမ်ႉမီးငႃးၶၢဝ်ယဝ်ႉ။
ၸၢင်ႉၶဝ်ၼႆႉ မီးႁႅင်းယႂ်ႇတေႉတေႉသေ သမ်ႉလၵ်းလႅမ်လႅတ်းၽၢႆဢိူဝ်ႈ။ ၶဝ်ၼႆႉ တၵ်းလႆႈဝႃႈ လႆႈသွၼ်ငႄႈမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈမွၵ်ႈ ဢ.ပ.ၶ 3500 ပုၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်မီးလွင်ႈ မေႃမၢႆတွင်းဝႆႉလီတေႉတေႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ သမ်ႉဢမ်ႇႁွၼ်ႈသူႈလိုမ်းပတႄ်း ၶေႃႈပူင်ၸႂ်ႉ ဢမ်ႇၼၼ် လၢႆးလိင်ႉလွၵ်း ဢၼ်ၶဝ်ယၢမ်ႈလႆႈႁဵၼ်းႁူႉမႃး မိူဝ်ႈပွၵ်ႈၼိူင်ႈၼၼ်ႉပႅတ်ႈသႄႈ။
 - ၸဵမ်မိူဝ်ႈတႄႇၵိူတ်ႇမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ ဢေၸၢင်ႉဢွၼ်ႇၼႆႉ မီးၼမ်ႉၼၵ်း မွၵ်ႈ 200 ပွင်ႇ (91 ၵီးလူဝ်းၵရႅမ်း) ယူႇယဝ်ႉ။
 - ၸၢင်ႉဢၾ်ႉၾရီးၵႅၼ်း တင်း ၸၢင်ႉဢိၼ်းတီးယၼ်းၶဝ် တင်သွင်ၸိူဝ်ႉၼႆႉ ၵိၼ်တူၼ်ႈ၊ မၢၵ်ႇဝၢၵ်ႈ၊ တၢင်းမၢၵ်ႇပိူၵ်ႇၵႅၼ်ႇ၊ ယဝ်ႉသမ်ႉ ၶဝ်ၵႆႉလႄႇႁွၼ်ႊၵႂႃႇၸွမ်းၸုမ်းၽုင် ဢၼ်ပႃးတူဝ်သတ်း 25 တေႃႇ 30 တူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
←ၸွၼ်ႈ ● ၸူင်လူင်→
တူဝ်သွမ်ၼူမ်း/ၼူ လႄႈ ၼူပုၵ်း
ၼူလႄႈ ၼူပုၵ်းၶဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်တူဝ်ၶဵဝ်ႈၽၢႆမီးၶူၼ်ၼင်ဢၼ်တူဝ်ဢွၼ်ႇ မီးတင်းၶူႈလင်ႊလႅမ်၊ ၵမ်ႈၼမ်ပႃးမီးႁၢင်ႊယၢဝ်းတင်း ၶူၼ်ႁၢင်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် ဢမ်ႇပႃးလႃးလႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တူဝ်ၶဵဝ်ႈၽၢႆၶဝ်ၼႆႉ မီးၶဵဝ်ႈၽၢႆႇၼႃႇ ဢၼ်လႅမ်ၽၢႆ မိူၼ်ၼင်ႇ သိဝ်ႇသေ ပဵၼ်တႃႇၵတ်းၶူပ်း တင်း ၶဵဝ်ႈတီႈၶၢင်ႈ တႃႇၵဵဝ်ႉယႅမ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၼူလႄႈ ၼူပုၵ်းၶဝ်ၼႆႉ လႆႈၽႄႈဢွၵ်ႇတူဝ်ႈတေႃႇတင်းလုမ်ႈၾႃႉၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ ပိူင်လူင် ဢၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၼႂ်းၵႄႈ ၼူ တင်း ၼူပုၵ်းၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းဢွၼ်ႇယႂ်ႇၶဝ်ၼၼ်ႉၵွၺ်းယဝ်ႉ။ ၼူၽဵင်ႈတီႈႁိူၼ်း ၶဝ်ၼႆႉ ၸၢင်ႊယႂ်ႇယၢဝ်းလႆႈတေႃႇ 15-ပႅၵ်ႉ (38-သႅၼ်းတီးမီးတႂ်း) ႁူမ်ႈပႃးတင်းႁၢင်ၶဝ်ယဝ်ႉ။ ၼူပုၵ်းၽဵင်ႈ ႁိမ်းႁိူၼ်းၶဝ်ၸမ်ႉ ၸၢင်ႊၽႅဝ်လႆႈတေႃႇ ပႅတ်ႇပႅၵ်ႉ (20-သႅၼ်းတီး) ပႃးတင်းႁၢင်ၶဝ်။ ၼူ လႄႈ ၼူပုၵ်း ၶဝ်ၼႆႉ ၸၢင်ႊၽႄႈတၢင်းပဵၼ်၊ ႁူမ်ႈပႃး တၢင်းပဵၼ်ၸဵပ်းႁႃႊၼူ၊ တၢင်းပဵၼ်ၸပ်းၽႄႈၽႂ်းလ်ၶဝ်ယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၼႆႉ လႆႈၶၢမ်ႇဢဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ပဵၼ်တူဝ်သတ်း တီႈႁွင်ႈသၢင်ႈၵၢၼ်သၢႆႊ တႃႇႁဵၼ်းႁူႉလွင်ႈတၢင်းပဵၼ်လႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
 - ၼူတင်းၼူပုၵ်းၶဝ်ၼႆႉ ၸၢ်ငႊယူႇလႆႈတီႁမ်ႉၵမ်ႈၼမ်ယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၽႄႈၸိူဝ်ႉၶဝ်လႆႈတင်းၶၼ်ဝႆးယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႊယေႈပီ ၸၢင်ႊၵိူတ်ႇလဵင်ႉလႆႈ မွၵ်ႈသိပ်းၾႃႉၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။
 - ၼူတင်းၼူပုၵ်းၶဝ် ၵမ်ႈၼမ်ၼမ်ၼႆႉ ပဵၼ်တူဝ်ၵိၼ်ၸၢႆႊယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၶဝ်တေၵိၼ်ၵူႊမဵဝ်းတင်းၼမ်လၢႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႊယေႈပီႊပီႊ ၼူၶဝ် ယႃႉလူႉမႅၼ်ႉၸိူဝ်ႉသၢၼ် တႃႇၵႃႊမၼ်း တွလ်ႇလႂ်ႇဢၢၼ်ႇလၢၼ်ႉလိၼ်ႉမၼ်းယူႇယဝ်ႉ။
←တိုင်လႅၼ်ႊႁႃ ● ၼႆႇ→
တူဝ်သွမ်ၼူမ်း/ၼႆႇ
ၼႆႇ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ၶဝ်ပဵၼ်ၸိူဝ်ႉၸွၼ်ႈမဵဝ်းၼိူင်ႈ ဢၼ်တေၸၢင်ႊ လႆႈႁၼ်တီႈ ဢမႄးရီးၵႂ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႃႇတေမေႃၸႅၵ်ႇၽႄသေႁူႉလႆႈ လွင်ႈပဵၼ်ၼႆႇႁိုဝ် ၸွၼ်ႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းငၢႆႈယူႇ။ ၼႆႇၶဝ်မီးႁွႆးယၢဝ်းသီလၢင်ႇ တီႈၼိူဝ်ၼႃႈၶဝ်လႄႈ ၵွင်းလင်ၶဝ်ယဝ်ႉ။ ထုၵ်းတႃႈၸွၼ်ႈၶဝ်တႄႉ ၵွၺ်းမီးသီမူၼ်ႇၽဵင်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် သီၶူၼ်ၼင်ၶွၼ်ႇၼၼ်ႉၵမ်ႈၼမ်ၵွၺ်းယဝ်ႉ။
ၼႆႇၶဝ် မေႃၶိုၼ်ႈတူၼ်ႈမႆႉဢိူဝ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၶဝ်ၸၢႆႇယၢမ်းၶဝ် ၵမ်ႈၼမ် ယူႇၼိူဝ်လိၼ်ၼႆႉ လိူဝ်သေ ၸွၼ်ႈၶဝ်ဢိူဝ်ႈ။ ၶဝ်ယူႇတီႈလႅၼ်ႊဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်မီးပႃႇထိူၼ်ႇတင်း ၵႄႈၸွၵ်ႉႁိၼ်ၽႃၸိူဝ်းၼႆႉလႂ်ယဝ်ႉ။ တီႈၼႆႉ ၶဝ်တေၶုတ်ႉ ႁဵတ်းႁူးၶဝ်ႈတႂ်ႈလိၼ်ၵႂႃႇ တႃႇႁိူၼ်း၊ တႃႇမုင်ႉၶဝ်ယဝ်ႉ။ ႁူးႁိူၼ်းၼႆႇၶဝ်ၼႆႉ ၸၢင်ႊယၢဝ်းထိုင် 12-ထတ်း (3.7 မီးတႂ်း)ယဝ်ႉ။ မၼ်းပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်မီးတၢင်းႁူမ်ႇလူမ်ႈၼႃႇ သိူင်ႇမႅပ်းတေႃႇၶဵၼ်ယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉသမ်ႉပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်လီ တႃႇဝႆႉဝၢင်း သိမ်းပႅင်းဝႆႉ တၢင်းၵိၼ်လႂ်ယဝ်ႉ။
ၼႆႇၶဝ် မီးတႃႁူၺ်ႇလူင်လူင် တင်းၼႃႈပီပွမ်ပီးဢွၼ်ႇလႂ်ယဝ်ႉ။ တႃႇႁႃႁၼ်လႆႈ တၢင်းၵိၼ် ၼိူဝ်လိၼ်ၼၼ်ႉ ၼႆၶဝ် ထုၵ်ႇလႆႈမီးႁႅင်းတႃလီၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၵိၼ်မၢၵ်ႇမႆႉ၊ မၢၵ်ႇႁူႈ၊ တင်းမဵတ်ႉသၢၼ် လႂ်ယဝ်ႉ။ တီႈၵႅမ်ႈၵူင်ပၢၵ်ႇပီးၶဝ်ၼၼ်ႉ ၶဝ်မီးဝႆႉ ထူင်ၵႅမ်ႈဢွၼ်ႇ ဢၼ်လီဢၼ်ၶဝ်ၸႂ်ႉတႃႇဢူမ်ဢဝ် တၢင်းၵိၼ်တေႃႇ မိူဝ်းႁိူၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပေႃးၽႅဝ်ၶၢဝ်းၵတ်းမိူဝ်ႈၵတ်းႁႅင်းၼႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၼႆ ၼႆႇၶဝ် သွၼ်ႈၵတ်းလႄႈ ၶဝ်ၼွၼ်းပႅတ်ႈတႃႇၶၢဝ်းယၢဝ်းယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၵႆႉၵႆႉတိုၼ်ႇမႃးသေ လုၵ်ႉၵိၼ်တွင်ႉလႂ်ယူႇယဝ်ႉ။
တူဝ်ၼႆႇၶဝ်ၼႆႉ ႁမ်ႉၶႂ်ႈတင်းပီႊယဝ်ႉ ၶဝ်မေႃယူႇတူဝ်လဵဝ်။ ၵူၺ်းၵႃႊ ပေႃးဢွၵ်ႇၵတ်းသေ ၶဝ်ႈ ၶၢဝ်းႁူၼ်ႈမႃးယဝ်ႉၼႆၵေႃႈ ၼႆႇတူဝ်ပေႃႈ တင်း တူဝ်မႄႈၶဝ်ၼႆႉ မႃးလဵၼ်ႈၵေႃႉၵၼ်ယူႇၸွမ်းၵၼ်ယဝ်ႉ။ တူဝ်မႄႈၶဝ် လဵင်ႉၵိူတ်ႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇသၢမ်တေႃႇႁႃႈတူဝ် တီႈၼႂ်းမုင်ႉႁိူၼ်းၶဝ် တႂ်ႈလိၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
 - ၼႆႇၶဝ်ၼႆႉ ၶဝ်ၸႂ်ႉႁၢင်ပူင်းၶဝ် တႃႇၵွၼ်းၵိူင်ႈပၼ်တူဝ်ၶဝ် မိူဝ်ႈၶဝ်ၶိုၼ်ႈတူၼ်ႈမႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
←ၼူ လႄႈ ၼူပုၵ်း ● ပႃၶႃႇ ပႃငၢဝ်း→
တူဝ်သွမ်ၼူမ်း/ႁဵၼ်လွႆ
ႁဵၼ်လွႆ ပဵၼ်ၼႂ်းၸုမ်းၸိူဝ်းၶိူဝ်းမႅဝ်း ဢၼ်မီးတၢင်ႇထၢၼ်ႈၵၢင်ၼၼ်ႉၸိူဝ်ႉၼိူင်ႈယဝ်ႉ။ တေလႆႈႁၼ်ၶဝ် တီႈ ပွတ်းတွၼ်ႊၽၢႆႇႁွင်ႇ ဢေးသီးယႂ်း၊ ဢၾ်ႈၽရီးၵႂ်း၊ ယေႃးရွပ်ႉ တင်း ဢမႄးရီးၵႂ်းႁွင်ႇလႂ်ယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းမိူင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈ ဢမႄးရီးၵႂ်းၼႆ ႁဵၼ်လွႆၸိူဝ်ႉၼိူင်ႈၼႆႉ လႆႈႁူႉၵၼ်ဝႃႈ ပဵၼ် မႅဝ်းထိူၼ် ဢမ်ႇၼၼ် မႅဝ်းပုင်ႈယုင်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ႁဵၼ်လွႆ တူဝ်ဢၼ်ယႂ်ႇတူဝ်ၼိူင်ႈၼႆႉ ၸၢင်ႊမီးၼမ်ႉၼၵ်းထိုင် 40-ပွင်ႇ (18 ၵီးလူဝ်း) ၵွၼ်ႇယဝ်ႉ၊ တၢင်းယၢဝ်းမၼ်းၵေႃႈ တေၸၢင်ႊမီးလႆႈတေႃႇ 3 ထတ်းၶိုင်ႈ (1-မီးတႂ်းပၢႆ)ယဝ်ႉ။ ၶူၼ်ၼင်မၼ်းၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် ပဵၼ်သီမူၼ်ႇ တေႃႇ မူၼ်ႇၶွၼ်ႇ တင်း ၸုမ်ႈယွတ်းပႃးသီ ၼႆလႂ်ယဝ်ႉ။ ၶူၼ်ၼင်မၼ်းၼႆႉ မီးၵႃႊၶၼ်ယႂ်ႇဢိူဝ်ႈ။ ဢဝ်ၸႂ်ႉတႃႇႁဵတ်း သိူဝ်ႈသွၼ်ႉၼွၵ်ႈတင်း မူၵ်ႇႁူဝ်လႂ်ယဝ်ႉ။
ႁဵၼ်လွႆ (လိၼ်ႉသ်)ၶဝ် ယူႇၼႂ်းထိူၼ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်မီး ၽႃႁိၼ် ဢၼ်မီးယုမ်းယွမ်ႇၶဝ်သုမ်ႇဝႆႉလႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်လႄႇဢွၵ်ႇႁႃၵိၼ် မိူဝ်ႈၵၢင်ၶမ်ႈ တူဝ်လဵဝ် ၵွၺ်းၵွၺ်း။ ႁဵၼ်လွႆၶဝ် ၵိၼ်တူဝ်သတ်းဢွၼ်ႇ မိူၼ်ၼင်ႇ ပၢင်တၢႆးၶဝ်၊ ဢမ်ႇၼၼ် ၼူၵ်ႉဢွၼ်ႇၶဝ်လႂ်ယဝ်ႉ။ တေႃႈ မႃလိၼ်ၶဝ် ဢမ်ႇၼၼ် ၽၢၼ်းၶဝ်ၵေႃႈ ၶဝ်တင်းၸၢင်ႊဢဝ် တၢႆလႆႈယူႇယဝ်ႉ။
 - ႁဵၼ်လွႆၼႆႉ ၼွၼ်းတီႈၼႂ်း ထမ်ႈႁူး၊ ဢမ်ႇၼၼ် တႂ်ႈငိူပ်ႇၽႃႁိၼ်လႂ်ယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၸွမ်းၽွၵ်ႇ မိူဝ်ႈၶင်ႇႁုၼ်ႈသေ ပၢႆးၼမ် တႃႇယေႈပွၵ်ႈၼႆႉ ၸၢင်ႊၶူင်ႊဢွၵ်ႇႁဵၼ်ဢွၼ်ႇ ၼိူင်ႈ တေႃႇ ႁႃႈတူဝ်လႂ်ယဝ်ႉ။
 - ႁဵၼ်လွႆၶဝ်ၼႆႉ ၵႆႉၵႆႉဢွၵ်ႇလွတ်ႈပူၼ်ႉ လႃႊထိူၼ်ႇၶဝ်ၵႂႃႇလႆႈၼႆႉ ယွၼ်ႉၵွပ်ႈၶဝ် ၸၢင်ႊဢဝ်တင်းၽႃႇတိၼ်ဢူၼ်ႈယုမ်ၶဝ်သေ ၶၢႆႉပႆၵႂႃႇလႆႈသီႇသီႇ (တေႃႇဢမ်ႇမေႃးသဵင်သင်)ၼၼ်ႉလႄႈယဝ်ႉ။
←ဝူဝ်း ● ႁွၼ်လိၼ်→
တူဝ်သွမ်ၼူမ်း/ႁွၼ်လိၼ်
ႁွၼ်လိၼ်ၶဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်မဵဝ်းသႅၼ်း ၸွၼ်ႈယူႇၼႂ်းလိၼ် ၸိူဝ်ႉၼိူင်ႈယဝ်ႉ။ ႁွၼ်ယူႇၼႂ်းႁူး ၼႆၵေႃႈႁွင်ႉယဝ်ႉ။ ႁွၼ်လိၼ်ၶဝ် ယူႇတီႈ ၸဵင်ႇႁွၼ်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ မိူင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈဢမႄးရီးၵႂ်းလႄႈ မိူင်းၵႂ်ႇၼေႇတႂ်ႇယဝ်ႉ။ တၢင်းယၢဝ်းၶဝ်ၼႆႉ မီးမွၵ်ႈ သွင်ထတ်း 6.1 သႅၼ်းတီးမီးတႂ်း) ပႃးတင်း ႁၢင်ၶဝ် ဢၼ်မီးႁူၵ်းပႅၵ်ႉ (15 သႅၼ်းတီးမီးတႂ်း)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်မီးၶူၼ်ၼင်ႇၵျၢမ်းသီၶွၼ်ႇ တီႈ ၼိူဝ်တူဝ်ၶိင်းၶဝ်သေယဝ်ႉ၊ တီႈတိၼ်ၶဝ်လႄႈ ႁၢင်ၶဝ်သမ်ႉ မီးၶူၼ်ၼင် သီလမ်လမ်ယဝ်ႉ။ တႃႇ ၾိင်ႈၶၢဝ်းၶိင်ႇႁုၼ်ႈ တင်း ၶိင်ႇမႆႈၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် ၶဝ်ၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢဝ်းၶဝ် တႃႇၵိၼ်တူၼ်ႈဢွၼ်ႇၶဝ်၊ မၢၵ်ႇဝၢၵ်ႈၶဝ်လႄႈ ၽၵ်းယိူဝ်ႈၼၢင်းၶဵဝ်ၶဝ်သေ ဢဝ်ပီးလူင်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ ၽႅဝ်မႃးၸမ်ၶဝ်ႈၵတ်းလႄႈ လႆႈသၢႆၶၢဝ်ႊၾႃႉၵတ်းဢွၼ်ႇမႃးယဝ်ႉၼႆတႄႉ ၶဝ်ပၢႆႈသွၼ်ႈၶၢဝ်းၵတ်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၼႃႈ ၶၢဝ်းၵတ်းၼၼ်ႉၼႆ ၶဝ်တေၸၢင်ႊမီးၼမ်ႉၼၵ်းတေႃႇ 14-ပွင်ႇ (6.4 ၵီးလူဝ်းၵရႅမ်း)ၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ ၶဝ်ႈသွၼ်ႈၶၢဝ်း မူၵ်းၵတ်း (ၼွၼ်းၶၢဝ်းၵတ်း)သေ လုၵ်ႉတိုၼ်ႇမႃး မိူဝ်ႈၶိင်ႇႁုၼ်ႈၼႆ ၼမ်ႉၼၵ်းတူဝ်ၶဝ် ၶိုၼ်းၽႅဝ်ၵႂႃႇတီႈ ဢၼ်ၽဵင်ႈသေယဝ်ႉ တေမီးမွၵ်ႈ မႅတ်ႉတေႃႇ ၵဝ်ႈပွင်ႇ (3.5-4.1 ၵီးလူဝ်းၵရႅမ်း)ယူႇယဝ်ႉ။
 - ႁွၼ်လိၼ်ၶဝ် ႁဵတ်းႁူးလူးတႂ်ႈလိၼ် ဢၼ်မီးႁွင်ႈလုၵ်းလၢႆဢၼ်တေႉတေႉသေ ၵမ်ႈၼမ် ႁူးၶဝ်ႈႁူးဢွၵ်ႇၵေႃႈ ဝႆႉလိူဝ်သေ ႁူးလဵဝ်ယူႇယဝ်ႉ။
 - ႁွၼ်လိၼ်ၶဝ်ၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် ၶဝ်လႄႇႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉၶဝ် မိူဝ်ႈၸဝ်ႉၶၢဝ်းၼႂ်လႄႈ မိူဝ်ႈလႃႈဝၼ်းဝၢႆႇၵွၺ်းယဝ်ႉ။ ၶၢဝ်းယၢမ်းၵမ်ႈၼမ်ၼႆႉ ၶဝ်ၸႂ်ႉတႃႇၼွၼ်းဢွမ်ႇလႅတ်ႇလႂ် ဢမ်ႇၼၼ် ၼွၼ်းယူႇတီႈၼႂ်းႁူးၶဝ်ၼၼ်ႉၵွၺ်းယဝ်ႉ။
←ႁဵၼ်လွႆ ● လမ်းၼႂ်း→
ပပ်ႉၽဵင်းၵႂၢမ်း
ပပ်ႉၽဵင်းၵႂၢမ်း
ပပ်ႉႁဵၼ်းဢၼ်ၼႆႉ ဢဝ်ဢဵၼ်ႁႅင်း ၽူႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈတင်းသဵင်ႈသေၵေႃႈ ၵေႃႇသၢင်ႈမႃးယဝ်ႉ။ ၽူႈလႂ်သေ ဢမ်ႇဝႃႈ ၸၢင်ႈသၢင်ႈလႆႈ၊ ၸၢင်ႈမႄႇၶႂၢၵ်ႈလႆႈ တွၼ်ႈၵၼ် တီႈၼႂ်းပပ်ႉၽဵင်းၵႂၢမ်းၼႆႉလႆႈယူႇ။
တၢင်းယိူင်းဢၢၼ်းတႄႉ ၼင်ႇႁိုဝ် ၽူႈသူင်ႁၵ်ႉသႃ ၽဵင်းၵႂၢမ်း ၸိူဝ်းၶႆႈ ၽိုၵ်းတွႆႇတိုင်ႈႁွင်ႉၸွမ်းၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈပေႃးၸၢင်ႈပဵၼ် တၢင်းၸွႆႈထႅမ်ၶဝ်ၵႂႃႇ ပွတ်းဢွၼ်ႇတွၼ်ႈၼိုင်ႈ။ ၵမ်ႉၼမ် ပေႃးဝႃႈတေႁႃ ၽဵင်းၵႂၢမ်းတႆးႁဝ်းၼႆ ဢမ်ႇပေႃးႁၼ်မီးလႄႈ ၸင်ႇလႆႈ ၶပ်ႉၶိုင် ပပ်ႉၽဵင်းၵႂၢမ်းၼႆႉဝႆႉ ၵႃႈတီႈ ဝီႇၶီႇပပ်ႉၼႆႉယူႇဢေႃႈ။
ပပ်ႉၽဵင်းၵႂၢမ်း/တိူင်းမၼ်းလႃႈ
တႅမ်ႈ - ၸၢႆးၶမ်းလဵၵ်း
Key - <br>
Beat - 
တိူင်းမၼ်းလႃႈ.
 - 1st Verse
မွၵ်ႇၼႆၵေႃႈ ႁူႉတေမွၵ်ႇဢိူဝ်ႈ ပဵၼ်ထုင်းမိူင်းၵူၼ်းယဝ်ႈၵေႃႉဢိူၺ်း
မၢၵ်ႇၼႆၵေႃႈ ႁူႉတေမၢၵ်ႇဢိူဝ်ႈ ပဵၼ်ထုင်းတင်းမူတ်းယဝ်ႈၵေႃႉဢိူၺ်း
 - Chorus
ပေႃးယၢမ်ႈႁၵ်ႉႁူႉတေပွင်ႇၸႂ်ယူႇ ဢမ်ႇလၢတ်ႈဢမ်ႇသၢင်းလၢင်းပုၼ်ႈတူဝ်ၵဝ်ယဝ်ႈ
တိူင်းမၼ်းလႃႈပေႃးမႂ်းဢမ်ႇႁၼ်
ၵမ်းမႂ်းမႃးႁူႉတေပွင်ႇၸႂ်ယူႇ ဢမ်ႇလၢတ်ႈဢမ်ႇသၢင်းလၢင်းပုၼ်ႈတူဝ်ၵဝ်ယဝ်ႈ
တိူင်းမၼ်းလႃႈပေႃးမႂ်းဢမ်ႇႁၼ်
 - 2nd Verse
ယႃႇဢဝ်ၽၢႆတတ်းၼမ်ႉလၢႆႇလႄႈ သဵၼ်ႈတၢင်းမၼ်း မၼ်းႁူႉၶႂ်ႈလႆဢိူဝ်ႈ
ယႃႇဢဝ်ၶွၵ်ႈၺွပ်းၼူၵ်ႉဢွၼ်ၶင်လႄႈ ၼႃႈၾႃႉမၼ်း မၼ်းႁူႉၶႂ်ႈမိၼ်ဢိူဝ်ႈ
 - Chorus
ပေႃးယၢမ်ႈႁၵ်ႉႁူႉတေပွင်ႇၸႂ်ယူႇ ဢမ်ႇလၢတ်ႈဢမ်ႇသၢင်းလၢင်းပုၼ်ႈတူဝ်ၵဝ်ယဝ်ႈ
တိူင်းမၼ်းလႃႈပေႃးမႂ်းဢမ်ႇႁၼ်
ၵမ်းမႂ်းမႃးႁူႉတေပွင်ႇၸႂ်ယူႇ ဢမ်ႇလၢတ်ႈဢမ်ႇသၢင်းလၢင်းပုၼ်ႈတူဝ်ၵဝ်ယဝ်ႈ
တိူင်းမၼ်းလႃႈပေႃးမႂ်းဢမ်ႇႁၼ် ...ႁိုမ်း ...
 - Music
 - Chorus
ပေႃးယၢမ်ႈႁၵ်ႉႁူႉတေပွင်ႇၸႂ်ယူႇ ဢမ်ႇလၢတ်ႈဢမ်ႇသၢင်းလၢင်းပုၼ်ႈတူဝ်ၵဝ်ယဝ်ႈ
တိူင်းမၼ်းလႃႈပေႃးမႂ်းဢမ်ႇႁၼ်
ၵမ်းမႂ်းမႃးႁူႉတေပွင်ႇၸႂ်ယူႇ ဢမ်ႇလၢတ်ႈဢမ်ႇသၢင်းလၢင်းပုၼ်ႈတူဝ်ၵဝ်ယဝ်ႈ
တိူင်းမၼ်းလႃႈပေႃးမႂ်းဢမ်ႇႁၼ်
 - 1st Verse
မွၵ်ႇၼႆၵေႃႈ ႁူႉတေမွၵ်ႇဢိူဝ်ႈ ပဵၼ်ထုင်းမိူင်းၵူၼ်းယဝ်ႈၵေႃႉဢိူၺ်း
မၢၵ်ႇၼႆၵေႃႈ ႁူႉတေမၢၵ်ႇဢိူဝ်ႈ ပဵၼ်ထုင်းတင်းမူတ်းယဝ်ႈၵေႃႉဢိူၺ်း
ပပ်ႉၽဵင်းၵႂၢမ်း/တၢင်းႁၵ်ႉၾၢႆႇလဵဝ်
တႅမ်ႈ - ၸၢႆးလၢဝ်ၶွၼ်း
Key - <br>
Beat - 
တၢင်းႁၵ်ႉၾၢႆႇလဵဝ်.
 - 1st Verse
မွင်းၸူမ်းတၢင်းႁၵ်ႉဢၼ်ႇၵေႃႉဢမ်ႇတွၼ်ႈဢမ်ႇယိုၼ်ႈၶိုၼ်းမႃးသေပွၵ်ႈ
ပေႃးၸူးတၢင်းဝူၼ်ႉသွၼ်ႇငၢႆႈ တေဝႃႈၸၢႆးပဵၼ်ၵူၼ်းတိုဝ်ႁၵ်ႉယဝ်ႈ
မၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ်ယွၼ်းသေ တၢင်းႁၵ်ႉၵိူတ်ႇမႃးပၼ်
ႁိုဝ်ၸၢင်သိမ်းသိူင်ႇ ႁိုဝ်ၸၢင်ႁၢမ်ႈသီးလႆႈ
 - 2nd Verse
ပေႃးၼွင်ႉမီးတီႈလႂ်ၵေႃႈ ၶႂ်ႈသွၵ်ႈႁႃၶႂ်ႈမီးႁိမ်းၸမ်ၼွင်ႉ
ၶႂ်ႈႁေႉၶႂ်ႈၵင်ႈပၼ်ၸွမ်း လႅတ်ႇမႆႈႁႅင်းပၼ်မႆႈပၼ်ႁိူဝ်ႉၼၼ်ႉ
ႁိူဝ်ႇယွႆႉတူၵ်းၸူးတီႈ ၵႅမ်ႈလွၵ်းၶွင်ႇယၢမ်းလႂ်
ၶႂ်ႈထႅမ်ၸဵတ်ႉပၼ် ၶႂ်ႈယိုၼ်ႈၼမ်ႉၵတ်းယဵၼ်
 - Chorus
တႃႇၸၢႆးတေႉ တၢင်းဢၼ်ၶႂ်ႈပဵၼ် ၵူၺ်းလႆႈဝူၼ်ႉၸူးထူပ်းၼႂ်းၾၼ်
ၵၢင်ၸႂ်ၶႂ်ႈၸမ်ၼွင်ႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ်ၾၢႆႇလဵဝ်
သူင်ႇတၢင်းႁၵ်ႉၸူးထိုင်ၼွင်ႉယူႇ တၢင်းႁၵ်ႉပုၼ်ႈၸၢႆးၼႆ့ၵႆၼႃႇ
ဢမ်ႇတွပ်ႇဢမ်ႇတွၼ်ႈၶိုၼ်းၵေႃႈ တီႈသုတ်းၼႆႉလႆႈၶီၵွပ်ႈတၢင်းႁၵ်ႉပဵၼ်ၾၢႆႇလဵဝ်
 - Music
 - 2nd Verse
ပေႃးၼွင်ႉမီးတီႈလႂ်ၵေႃႈ ၶႂ်ႈသွၵ်ႈႁႃၶႂ်ႈမီးႁိမ်းၸမ်ၼွင်ႉ
ၶႂ်ႈႁေႉၶႂ်ႈၵင်ႈပၼ်ၸွမ်း လႅတ်ႇမႆႈႁႅင်းပၼ်မႆႈပၼ်ႁိူဝ်ႉၼၼ်ႉ
ႁိူဝ်ႇယွႆႉတူၵ်းၸူးတီႈ ၵႅမ်ႈလွၵ်းၶွင်ႇယၢမ်းလႂ်
ၶႂ်ႈထႅမ်ၸဵတ်ႉပၼ် ၶႂ်ႈယိုၼ်ႈၼမ်ႉၵတ်းယဵၼ်
 - Chorus
[တႃႇၸၢႆးတေႉ တၢင်းဢၼ်ၶႂ်ႈပဵၼ် ၵူၺ်းလႆႈဝူၼ်ႉၸူးထူပ်းၼႂ်းၾၼ်
ၵၢင်ၸႂ်ၶႂ်ႈၸမ်ၼွင်ႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ်ၾၢႆႇလဵဝ်
သူင်ႇတၢင်းႁၵ်ႉၸူးထိုင်ၼွင်ႉယူႇ တၢင်းႁၵ်ႉပုၼ်ႈၸၢႆးၼႆ့ၵႆၼႃႇ
ဢမ်ႇတွပ်ႇဢမ်ႇတွၼ်ႈၶိုၼ်းၵေႃႈ တီႈသုတ်းၼႆႉလႆႈၶီၵွပ်ႈတၢင်းႁၵ်ႉပဵၼ်ၾၢႆႇလဵဝ်]2
 ၼႃ…ၼႃ…ၼႃ….ၼႃ…
ပပ်ႉၽဵင်းၵႂၢမ်း/တႆးလၢႆလၢႆဝႃႈတႆး
 - တႅမ်ႈ - ၸၢႆးသၢႆမၢဝ်း
Key -Em <br>
Beat - 
တႆးလၢႆလၢႆဝႃႈတႆး.
Intro -Em/D-Em/Em/D-Em/Em/D-Em/Em/D-Em
 - 1st Verse
ႁၼ်ယူႇၵေႃႈလႆႈတၢင်းတူၺ်းဢဝ် မၢင်ၽဝ်ႇၵေႃႈၸႂ်လဵၵ်ႉၸွမ်းယူႇဢိူဝ်ႈ 
တီႈတေႉမၼ်းပဵၼ်လုၵ်ႈမႄႈတႆး ပေႃႈမႄႈမၼ်းၵေႃႈပဵၼ်တႆး ဢေႃ ... တႆး
 - 2nd Verse
ႁၼ်မၢဝ်ႇသၢဝ်ၶဝ်မိူဝ်းၸွမ်းၵၼ် ယုမ်ႉယွၵ်ႇၵၼ်ဢူၼ်မေႃးမီးၼိူဝ်တၢင်း
သဵင်လၢတ်ႈၵႂၢမ်းၶဝ်ၵေႃႈဢမ်ႇမိူၼ်တႆးယဝ်ႉ ပေႃႈမႄႈမၼ်ၵေႃႈပဵၼ်တႆး ဢေႃ ... တႆး တႆး လၢႆ လၢႆဝႃႈ တႆး
 - 3rd Verse
ပေႃးတူၺ်းၼႃႈမၼ်းတေႉမိူၼ်တႆးယူႇ ဢမ်ႇမေႃလိၵ်ႈတႆး ဢမ်ႇလၢတ်ႈၵႂၢမ်းတႆး 
လိူဝ်သေၼၼ်ႉ သမ်ႉမေႃသဝ်ႇတႆးသေႉတႆး ယႃႉတႆးဢိူဝ်ႈမၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ
 - Chorus
တ တႆႇတူၺ်းပိုၼ်းတႄႉပဵၼ်တႆး တၵၢႆႇၶိုၼ်းယၵ်းသမ်ႉဝႃႈတႆႇ တၵၢႆႇၶိုၼ်းၸမ်ႈၼႃႈဝႃႈတႆး တႆးတႆႇတႆး
ပဵၼ်တႆးလၢႆလၢႆဝႃႈတႆးၼႆႉ လီၵူဝ်သေပိူၼ်ႈ မိူၼ်ၼွၼ်ၼႂ်းၼိူဝ်ႉ မိူၼ်ၽိူဝ်ႉၼႂ်းလုပ်ႇ
ဝၢႆးၼႆႉတေၸုပ်ႇ ၵိၼ်လိူတ်ႈသၢႆၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းႁဝ်း တေႁၢႆလၢႆလၢႆ (တႆးလၢႆလၢႆဝႃႈတႆး)2
 - Solo-Em/Em/D/C/Bm/Em/Em/D/C/Bm/Em/Em/D-Em/
 - 3rd Verse
ပေႃးတူၺ်းၼႃႈမၼ်းတေႉမိူၼ်တႆးယူႇ ဢမ်ႇမေႃလိၵ်ႈတႆး ဢမ်ႇလၢတ်ႈၵႂၢမ်းတႆး 
လိူဝ်သေၼၼ်ႉ သမ်ႉမေႃသဝ်ႇတႆးသေႉတႆး ယႃႉတႆးဢိူဝ်ႈမၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ
 - Chorus
တ တႆႇတူၺ်းပိုၼ်းတႄႉပဵၼ်တႆး တၵၢႆႇၶိုၼ်းယၵ်းသမ်ႉဝႃႈတႆႇ တၵၢႆႇၶိုၼ်းၸမ်ႈၼႃႈဝႃႈတႆး တႆးတႆႇတႆး
ပဵၼ်တႆးလၢႆလၢႆဝႃႈတႆးၼႆႉ လီၵူဝ်သေပိူၼ်ႈ မိူၼ်ၼွၼ်ၼႂ်းၼိူဝ်ႉ မိူၼ်ၽိူဝ်ႉၼႂ်းလုပ်ႇ
ဝၢႆးၼႆႉတေၸုပ်ႇ ၵိၼ်လိူတ်ႈသၢႆၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းႁဝ်း ၵူဝ်ႁၢႆလၢႆလၢႆ (တႆးလၢႆလၢႆဝႃႈတႆး)2
ပပ်ႉၽဵင်းၵႂၢမ်း/ထူၺ်း
 - တႅမ်ႈ - ၸၢႆးသၢႆမၢဝ်း
Key -F <br>
Beat - 
ထူၺ်း.
Intro -F-Dm/F/F/F/Dm/Dm/F/F/Gm/C/ F/F/Dm/Dm/F-Dm/Gm/C/F-Dm/
 - 1st Verse
ယူႇတီႈၼမ်ႉၶမ်းႁႃႉထူၺ်း ၵိူတ်ႇတီႈၼမ်ႉၶမ်းႁႃႉထူၺ်း
ၵူၼ်းႁၢင်ႈလီဢွၼ်ႇႁိူၺ် ဢေႃၼွင်ႉထူၺ်းႁိူၺ် ထူၺ်းႁၢင်ႈလီဢွၼ်ႇႁိူၺ်
 - 2nd Verse
ယၢပ်ႇၸႂ်ပီႈႁဝ်းယဝ်ႉထူၺ်း ဢမ်ႇၽၢတ်ႇလႆႈၼွင်ႉသၢဝ်ထူၺ်း
ၵူၼ်းႁၢင်ႈလီဢွၼ်ႇႁိူၺ် ဢေႃၼွင်ႉထူၺ်းႁိူၺ် ထူၺ်းႁၢင်ႈလီဢွၼ်ႇႁိူၺ်
 - Chorus
မိူဝ်ႈဝၼ်းၼၼ်ႉ ထူၺ်းလႄႈၸၢႆးလႆႈၵႂႃႇလႄႇ ၵႂႃႇလႄႇတီႈၼမ်ႉမၢဝ်းသႂ်
ထူၺ်းဝႃႈ ၸၢႆးႁိူၺ် ၸၢႆးၸွင်ႇႁၵ်ႉထူၺ်းၼႄႇ
ၼႂ်းၸႂ်ၸၢႆးၼႆႉ ႁၵ်ႉထူၺ်းတၢၼ်ႇႁိုဝ်ၵေႃႈ ၼမ်ႉမၢဝ်းသႂ်ဢွၼ်ႇ လွမ်လႆႈငိၼ်းဢိူဝ်ႈ
ဢမ်ႇၸၢင်ႈယၢၼ်ထူၺ်းယဝ်ႉ မၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ်ၸၢႆးႁဝ်း ႁၵ်ႉထူၺ်းၼႃႇယဝ်ႉ
 - 3rd Verse
ယူႇၼိူဝ်လွႆပေႃးမုင်ႈတူၺ်း မၢၵ်ႇတႃႇႁၼ်ၼွင်ႉသၢဝ်ထူၺ်း
ဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်းဢွၼ်ႇၼႆႉ သင်ပေႉမႃးႁၢင်ႈလီၼႆႉ ဢေႃး ဢေႃး ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈထူၺ်းယူႇဝႆႉ 
 - Solo-F/F/F/Dm/Dm/Gm/C/F-Dm/
 - 1st Verse
ယူႇတီႈၼမ်ႉၶမ်းႁႃႉထူၺ်း ၵိူတ်ႇတီႈၼမ်ႉၶမ်းႁႃႉထူၺ်း
ၵူၼ်းႁၢင်ႈလီဢွၼ်ႇႁိူၺ် ဢေႃၼွင်ႉထူၺ်းႁိူၺ် ထူၺ်းႁၢင်ႈလီဢွၼ်ႇႁိူၺ်
 - Chorus
မိူဝ်ႈဝၼ်းၼၼ်ႉ ထူၺ်းလႄႈၸၢႆးလႆႈၵႂႃႇလႄႇ ၵႂႃႇလႄႇတီႈၼမ်ႉမၢဝ်းသႂ်
ထူၺ်းဝႃႈ ၸၢႆးႁိူၺ် ၸၢႆးၸွင်ႇႁၵ်ႉထူၺ်းၼႄႇ
ၼႂ်းၸႂ်ၸၢႆးၼႆႉ ႁၵ်ႉထူၺ်းတၢၼ်ႇႁိုဝ်ၵေႃႈ ၼမ်ႉမၢဝ်းသႂ်ဢွၼ်ႇ လွမ်လႆႈငိၼ်းဢိူဝ်ႈ
ဢမ်ႇၸၢင်ႈယၢၼ်ထူၺ်းယဝ်ႉ မၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ်ၸၢႆးႁဝ်း ႁၵ်ႉထူၺ်းၼႃႇယဝ်ႉ
 - 3rd Verse
ယူႇၼိူဝ်လွႆပေႃးမုင်ႈတူၺ်း မၢၵ်ႇတႃႇႁၼ်ၼွင်ႉသၢဝ်ထူၺ်း
(ဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်းဢွၼ်ႇၼႆႉ သင်ပေႉမႃးႁၢင်ႈလီၼႆႉ ဢေႃး ဢေႃး ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈထူၺ်းယူႇဝႆႉ)3