ပၢင်မၢၵ်ႇလုပ်ႇ
ဝၢၼ်ႈပၢင်မၢၵ်ႇလုပ်ႇ.
ဝၢၼ်ႈပၢင်မၢၵ်ႇလုပ်ႇ၊ ဢိူင်ႇတွင်သေးလိၵ်ႉ(တွင်လႅၼ်းယႃႈ)၊ ၸေႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး၊ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ၊ မီးတၢင်းၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း ၸေႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး ၸမ်တင်းၵူတ်ႉလူင် ႁိမ်းၶူဝ်ၵိုတ်ႈ သင်ပဵၼ်ၵၢင်ၶမ်ႈ ယူႇတီႈဝၢၼ်ႈပၢင်မၢၵ်ႇလုပ်ႇသေ ယင်းလႆႈငိၼ်းသဵင်လူတ်ႉ/ၵႃးတၢင်ႇၵုၼ်ႇၶိုၼ်ႈလူင်းတီႈၵူတ်ႉလူင် ၵူတ်ႉၼွင်ၶဵဝ်ၼၼ်ႉယူႇ။
ဝၢၼ်ႈပၢင်မၢၵ်ႇလုပ်ႇ လႆႈဝႃႈတူၵ်းၸွၵ်ႉဝႆႉဢိတ်းၼိုင်ႈ၊ လင်ႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူဝ်ႈပီ 2016 မီး 130 ပၢႆ၊ ဝၢၼ်ႈပၢင်မၢၵ်ႇလုပ်ႇၼႆႉ မီးတၢင်းလတ်း ဢၼ်ၶၢမ်ႈပူၼ်ႉလၢၼ်ႇတီႈဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်လႆႈ၊ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈဝၢၼ်ႈပၢင်မၢၵ်ႇလုပ်ႇသေၶၢမ်ႈၼမ်ႉတၢင်ႈၵႂႃႇတင်းတိုင်းတႃႈ ၵႂႃႇတင်းလွႆသွမ်ႇၼၼ်ႉၸိုင် တေၵႂႃႇဢွၵ်ႇတီႈ ဢူင်းမတီး/ဢူင်းမၶႃး(ဢုမ်ႇမႆႉတီး/ဢုမ်ႇပႃႇၶႃး)၊ လုၵ်ႉတီႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄးမႃးၸူးဝၢၼ်ႈပၢင်မၢၵ်ႇလုပ်ႇ တၢင်းၵႆတေမီးမွၵ်ႈသၢဝ်းလၵ်းပၢႆ၊ တၢင်းၶဝ်ႈၸူးတီႈဝၢၼ်ႈပၢင်မၢၵ်ႇလုပ်ႇ မီးလၢႆၽၢႆႇလၢႆတၢင်း၊ 1. ၶဝ်ႈတီႈတၢင်းလူင် ႁိမ်းမၢၼ်ႈတၢင်း မႃးပွင်ႇတင်းဝၢၼ်ႈၵွင်းမူးလႅင် ပူၼ်ႉဝၢၼ်ႈတွင်သေးလိၵ်ႉ လတ်းဝၢၼ်ႈပၢင်ႇၼမ်ႉၸေႃႉ၊ မႃးတင်းၵျွင်းၶၢႆးလူင်၊ လတ်းၶဝ်ႈၼႂ်းဝၢၼ်ႈပႃႇပူၵ်ႇ ၸင်ႇမႃးၽႅဝ်ပၢင်မၢၵ်ႇလုပ်ႇ။ 2. သဵၼ်ႈမၢႆသွင်ၼႆႉ ၶဝ်ႈမႃးတင်း ပၢင်မၢၵ်ႇၶေႃ၊ မႃးတင်းသဵၼ်ႈတၢင်းၵိဝ်ႇၵွင်းတိုင်း လတ်းၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းဝၢၼ်ႈပႃႇပူၵ်ႇသေ ၸင်ႇမႃးထိုင် ဝၢၼ်ႈပၢင်မၢၵ်ႇလုပ်ႇ။ 3. သဵၼ်ႈတၢင်းမၢႆသၢမ် ၶဝ်ႈမႃးတင်းပၢင်ၵြႃး ၽၢႆႇတႂ်ႈဝၢၼ်ႈၵျွင်း ႁိမ်းဝၢၼ်ႈလူင်ၵဵင် ၶႂ်ႈၶဝ်ႈမႃးတင်းဝၢၼ်ႈၼွင်ပဵတ်းၵေႃႈလႆႈ၊ ဢမ်ႇၼၼ် ၶႂ်ႈမႃးၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈၼွင်ပဵတ်းၵေႃႈလႆႈ လတ်းၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းဝၢၼ်ႈၵွင်းလၢင်းသေ ၸင်ႇမႃးၽႅဝ် ဝၢၼ်ႈပၢင်မၢၵ်ႇလုပ်ႇလႆႈ။ 4. ၶဝ်ႈတင်းဝၢၼ်ႈၼွင်ပဵတ်း ၸမ်ၵူတ်ႉလူင်ယဝ်ႉ သဵၼ်ႈတၢင်းၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းထႆဝႆႉ သဵၼ်ႈတၢင်းၵႂၢင်ႈလီ တေလႆႈလတ်းၶဝ်ႈၼႂ်းမူႇဝၢၼ်ႈၼွင်ပဵတ်း (ဝၢၼ်ႈၼွင်ပဵတ်း လင်ႁိူၼ်းၵူၼ်းမီး 200 ပၢႆ) ပူၼ်ႉဝၢၼ်ႈၼွင်ပဵတ်းယဝ်ႉမႃးထိုင်ၶိုၼ်းဝၢၼ်ႈၵွင်းလၢင်း ၸင်ႇမႃးထိုင်ဝၢၼ်ႈပၢင်မၢၵ်ႇလုပ်ႇ။
ႁိမ်းႁွမ်းဝၢၼ်ႈ.
ဝၢၼ်ႈဢၼ်မီးႁိမ်းႁွမ်းဝၢၼ်ႈပၢင်မၢၵ်ႇလုပ်ႇ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ မီးမူႇဝၢၼ်ႈ 1. ဝၢၼ်ႈပၢင်ႇ(ၼမ်ႉၸေႃႉ)၊ 2. ၵွင်းမူးလႅင်၊ 3. တွင်သသေးလိၵ်ႉ တေႃႇထိုင်တၢင်းလူင် (ဝၢၼ်ႈပၢင်ႇၼမ်ႉၸေႃႉ ၶိုၼ်ႈၵျွင်းလင်လဵဝ်ၵၼ်တင်းဝၢၼ်ႈပၢင်မၢၵ်ႇလုပ်ႇ)/(ဝၢၼ်ႈတွင်သေးလိၵ်ႉ မီးၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈႁင်းၵူၺ်း/ ဝၢၼ်ႈၵွင်းမူးလႅင် မီးၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈႁင်းၵူၺ်း)။ 
ၽၢႆႇတၢင်းၸၢၼ်း မီးမူႇဝၢၼ်ႈ 1. ဝၢၼ်ႈၵွင်းလၢင်း (ဝၢၼ်ႈၵွင်းလၢင်း ၶိုၼ်ႈၵျွင်းလင်လဵဝ်ၵၼ်တင်း ဝၢၼ်ႈပၢင်မၢၵ်ႇလုပ်ႇ)၊ 2. ဝၢၼ်ႈၼွင်ပဵတ်း တေႃႇထိုင်သဵၼ်ႈတၢင်းလူင် လူင်းၵႂႃႇထိုင်ၵူတ်ႉလူင်။
ၽၢႆႇတၢင်းဢွၵ်ႇ တေမီးမူႇဝၢၼ်ႈ 1. ဝၢၼ်ႈပႃႇပူၵ်ႇ (ၶိုၼ်ႈၵျွင်းလင်လဵဝ်ၵၼ်းတင်းဝၢၼ်ႈပၢင်မၢၵ်ႇလုပ်ႇ)၊ 2. ဝၢၼ်ႈၶၢႆးလူင် (ၶိုၼ်ႈၵျွင်းလင်လဵဝ်ၵၼ်တင်း ဝၢၼ်ႈပၢင်မၢၵ်ႇလုပ်ႇ)။ ဢၼ်ၶိုၼ်ႈၵျွင်းလဵဝ်ၵၼ် မီး(5)မူႇဝၢၼ်ႈ၊ 1. ဝၢၼ်ႈပႃႇပူၵ်ႇ (လင်ႁိူၼ်းၵူၼ်းမီး 20 ပၢႆ။ 2. ဝၢၼ်ႈၶၢႆးလူင် (လင်ႁိူၼ်းၵူၼ်းမီးမွၵ်ႈ 40 ပၢႆ)၊ 3. ဝၢၼ်ႈပၢင်ႇ(ၼမ်ႉၸေႃႉ) မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၸေႃႉမီးႁင်းမၼ်း ယၢမ်ႈမီးၵြႃးၵေႃႇလၶ မႃးယူႇတီႈဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၸေႃႉ မိူဝ်ႈလဵဝ်ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၸေႃႉႁၢမ်းယဝ်ႉ ၵူၼ်းၶၢႆႉမႃးယူႇတီႈဝၢၼ်ႈပၢင်ႇယဝ်ႉ ၸင်ႇႁွင်ႉၵိုၵ်းၵၼ်ဝႃႈ "ဝၢၼ်ႈပၢင်ႇၼမ်ႉၸေႃႉ" ။ 4. ဝၢၼ်ႈၵွင်းလၢင်း (လင်ႁိူၼ်းမီးမွၵ်ႈ 40 ပၢႆ)၊ 5. ဝၢၼ်ႈပၢင်မၢၵ်ႇလုပ်ႇ (လင်ႁိူၼ်းမီး 130 ပၢႆ) ၼႂ်း(5)ဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပၢင်မၢၵ်ႇလုပ်ႇ ပဵၼ်မူႇဝၢၼ်ႈဢၼ်မီးလင်ႁိူၼ်းၼမ်သေပိူၼ်ႈ၊
ဝၢၼ်ႈပၢင်မၢၵ်ႇလုပ်ႇလႄႈဝၢၼ်ႈပႃႇပူၵ်ႇၼႆႉ ၶႅၼ်ႈၵၼ်ၼမ်ႉႁွင်ႈႁွင်ႈၼိုင်ႈ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇၼမ်ႉႁွင်ႈၶိုၼ်ႈၵႂႃႇပဵၼ်ဝၢၼ်ႈပႃႇပူၵ်ႇ၊ ၽၢႆႇတူၵ်းၼမ်ႉႁွင်ႈလူင်းမႃး ပဵၼ်လိၼ်ပၢင်မၢၵ်ႇလုပ်ႇ၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇၼမ်ႉႁွင်ႈ ပဵၼ်လိၼ်လႅင်၊ ၽၢႆႇတူၵ်းၼမ်ႉႁွင်ႈပဵၼ်လိၼ်လမ်(လိၼ်ၶၢၼ်) ၼႃႈလိၼ်ဝၢၼ်ႈပၢင်မၢၵ်ႇလုပ်ႇ ၸိူဝ်းပဵၼ်တီႈပဵင်း ၵမ်ႈၼမ်တေပဵၼ်လိၼ်လမ်၊ ဝၢၼ်ႈပၢင်မၢၵ်ႇလုပ်ႇ မီးႁူင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ငဝ်ႈၶၢမ်ႇပိုၼ်ႉ ၸၼ်ႉငဝ်ႈတေႃႇထိုင်ၸၼ်ႉသီႇ၊ ႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မီးတၢင်းႁူဝ်ဝၢၼ်ႈ ၸမ်ႁိမ်းတႃႈၼမ်ႉတီႈၶႅၼ်ႈၵၼ်တင်းဝၢၼ်ႈပႃႇပူၵ်ႇ၊ ဢၼ်တိတ်းၸပ်းတၢင်းႁူဝ်ဝၢၼ်ႈသိုဝ်ႈသိုဝ်ႈ မီးတူင်ႈၼႃး ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼွင်ပဵတ်း၊ ၼမ်ႉလဵင်ႉမူႇဝၢၼ်ႈ ၸႂ်ႉၼမ်ႉႁွင်ႈ ဢၼ်လုၵ်ႉမႃးတၢင်း ဝၢၼ်ႈပၢင်ႇ ၼမ်ႉႁွင်ႈၼႆႉ ၽေၵႂႃႇပၼ်ဝၢၼ်ႈၵွင်းလၢင်းႁွင်ႈၼိုင်ႈ၊ ၽေမႃးၸႂ်ႉတီႈဝၢၼ်ႈပၢင်မၢၵ်ႇလုပ်ႇႁွင်ႈၼိုင်ႈ၊ တၢင်းတူၵ်းဝၢၼ်ႈ တေမီးၵွင်းလွႆၽြႃး(ၽႃးၼႆႉပေႃႇမိူဝ်ႈၽွင်း 2011 ၸိူဝ်းၼႆႉ ယွၼ်ႉပေႃႇၼိူဝ်ၵွင်းတၢင်းတူၵ်းဝၢၼ်ႈလႄႈ ၸင်ႇၸပ်းၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၵွင်းလွႆၽြႃး (မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းယၢမ်ႈႁွင်ႉၵွင်းဢွၼ်ႇၼႆႉဝႃႈ ၵွင်းဢၢႆႈတၢႆ)။ တၢင်းၸၼ်းဝၢၼ်ႈ ၸိုဝ်ႈပႃႇလဝ်း မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းပဵၼ်ပႃႇပုင်းလဝ်း ပဵၼ်တီႈပဵင်း ယၢမ်ႈငိၼ်းဝႃႈ တီႈပႃႇလဝ်းၼႆႉ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ယၢမ်ႈမီးၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈယူႇ ယွၼ်ႉတႅပ်းႁွႆၼိူဝ်ၵျွင်းလႄႈ ၸင်ႇၺႃး လိၼ်ဢိုၼ်ပႅတ်ႈတင်းၵျွင်း တူၼ်ႈမၢၵ်ႇမူင်ႈမၢၵ်ႇလၢင်း ၸိူဝ်းပဵၼ်တီႈဝၢင်းၵျွင်းၼၼ်ႉတိုၵ်ႉၵိုတ်းဝႆႉယူႇတေႃႇတီႈလဵဝ်၊ တီႈပႃႇလဝ်းၼႆႉ လုၵ်းလဝ် ဢၼ်လိၼ်လူမ်ႇလူင်းၼၼ်ႉမီးတၢင်းၼမ် လုၵ်းလဝ်ဢၼ်လိုၵ်ႉသေပိူၼ်ႈတႄႉ ပဵၼ်လုၵ်းလဝ်မွင်ႇလေး တၢင်းလိုၵ်ႉမၼ်းၼႆႉ ဢဝ်မၢၵ်ႇႁိၼ်လူင်တွတ်ႈတူၵ်းၵႂႃႇၵေႃႈ တင်းဢမ်ႇငိၼ်းသဵင်မၼ်းၵွၼ်ႇ၊ တီႈႁိမ်းလုၵ်းလဝ်မွင်ႇလေးၼႆႉ မီးတူၼ်ႈမႆႉၼိဝ်ႉလူင်တူၼ်ႈၼိုင်ႈ။
ၸွမ်းၼင်ႇတႅမ်ႈၼႄမႃး ၸိုဝ်ႈမူႇဝၢၼ်ႈ ၽၢႆႇႁွင်ႇၽၢႆႇတူၵ်းၽၢႆႇၸၢၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်မူႇဝၢၼ်ႈဢၼ်ယူႇၽၢႆႇႁွင်ႇသဵၼ်ႈတၢင်းၵႃးၵူၺ်း၊ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈဝၢၼ်ႈပၢင်မၢၵ်ႇလုပ်ႇသေ ၶဝ်ႈထိူၼ်ႇၵႂႃႇ ၶႂ်ႈၵႂႃႇပွၵ်ႈတီႈပီႈၼွင်ႉလွႆၶဝ်ယူႇၵေႃႈလႆႈ တေလႆႈပႆၵႂႃႇ ၶၢဝ်းတၢင်း (2)ၸူဝ်ႈမွင်းပၢႆ မီးၵူၼ်းတၢင်းလႄႈတၢင်းမႃႉၵူၺ်း တေၵႂႃႇထိုင်လႆႈ ဝၢၼ်ႈၵွင်းၶႃး၊ မၢၼ်ႈၸၢၵ်ႈ၊ ၶုမ်ငိုၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ တႃႇတေၵႂႃႇထိုင် တီႈဝၢၼ်ႈတူၼ်ႈၶင်ႈၼၼ်ႉ တေလႆႈၶၢမ်ႈၼမ်ႉတၢင်ႈ ဢၼ်ငဝ်ႈမၼ်းလုၵ်ႉမႃးတီႈမိူင်းတၢင်ႈ ၸေႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄးၼၼ်ႉ၊ တီႈၼႂ်းၼမ်ႉတၢင်ႈၼႆႉ တေမီးႁွႆလႅမ် ပႃၵူႈသႅၼ်း(ပႃငႄႉ)ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈမီး၊ ႁိမ်းၽင်ႇၼမ်ႉတၢင်ႈၼႆႉ မီးမေႃႇတွင်း ဢၼ်မီးႁွႆးၶုတ်းဝႆႉမိူဝ်ႈပၢၼ်ဢင်းၵိတ်ႉမႃးဢုပ်ႉမိူင်းၼၼ်ႉ ပေႃးၶၢဝ်းႁႅင်ႈၼႆ ၵူၼ်းၶိူဝ်းၶႄႇၶဝ်ၵႆႉမႃးဢဝ်မၢၵ်ႇႁိၼ်တီႈမေႃႇတွင်းၼႆႉမိူဝ်းၸၢမ်းယူႇ၊ လွႆမေႃႇတွင်းၼႆႉ ပဵၼ်လွႆႁိၼ်ဢၼ်သုင်ယၢဝ်းၶိုၼ်ႈသေ ပေႃးယူႇတၢင်းၼွၵ်ႈမၼ်းတူၺ်း တေႁၼ်ငၢၼ်ႇတွင်းမၼ်းယွႆႉဢွၵ်ႇၸွမ်းၼႃႈၽႃႁိၼ် ပေႃးၶဵဝ်ၵႂႃႇသဵင်ႈ၊ ၼႂ်းမေႃႇတွင်းၼႆႉၵေႃႈ ႁူးမၼ်းပေႃးလဵၼ်းလၢႆးၵႂႃႇသဵင်ႈ မၢင်ႁူးပေႃးၵၢၼ်းၶဝ်ႈ မၢင်ႁူးၵေႃႈပေႃးၸုၵ်းၶဝ်ႈ၊ ငိၼ်းၵူၼ်းဢၼ်ယၢမ်ႈၶဝ်ႈၼႂ်းမၼ်းသေၶိုၼ်းမႃးသမ်ႉတႄႉ ၼႂ်းမေႃႇတွင်းၼႆႉ ၼမ်ႉတၢင်ႈၶိုၼ်ႈတီႈႁူးၶုတ်းမၼ်း ယွၼ်ႉၶဝ်ၶုတ်းလူင်းတၢင်းတႂ်ႈ ၼမ်ႉသမ်ႉၶိုၼ်းယိုင်ႈၶိုၼ်ႈမႃး သင်ဢဝ်မႆႉသၢင်းႁဵတ်းသၢမ်သိုပ်ႇသေ ပွႆႇတူၵ်းၵႂႃႇၼႂ်းဢၼ်ၼမ်ႉဢွၵ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ မႆႉၼၼ်ႉတင်းၸူမ်ၸိၵ်းသမ်ႉပေႃးဢမ်ႇႁၼ်ႁူဝ်မၼ်းလႆႈၼႆၵွၼ်ႇ။ လႆႈငိၼ်းဝႃႈ ၼႂ်းမေႃႇတွင်း မီးၸၢၵ်ႈဢၼ်ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းၶဝ် ယၢမ်ႈဢွင်ႇတွင်း ၵူၺ်းၵႃႈၶဝ်ပိၵ်ႉဝႆႉ ဢမ်ႇႁူႉဝႃႈ ၶဝ်ဝႆႉတီႈလႂ်။
ဝၢၼ်ႈပၢင်မၢၵ်ႇလုပ်ႇ ပေႃးဢဝ်ၵူၼ်းပၢၼ်မိူဝ်ႈၼၼ်ႉဝႃႈတႄႉ ၶဝ်ဢွၼ်ၵၼ်လၢတ်ႈၵၼ်ဝႃႈ ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်ၵျၢမ်း ယွၼ်ႉတူၵ်းၸွၵ်ႉလႄႈ ၸူၼ်ဢမ်ႇၼၼ် သိုၵ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၵေႃႈၵျိူၵ်ႈၼႃႇ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ပူၼ်ႉမႃးမွၵ်ႈ သၢမ်သိပ်းပီၸိူဝ်းၼႆႉ တိုၵ်ႉမီးၸူၼ်ယူႇ၊ ႁူဝ်ၸူၼ်တႄႉၸိုဝ်ႈ ၶိင်းဢူး၊ ဝၢႆးသေၶိင်းတၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉ ၸူၼ်ၸင်ႇႁၢႆၵႂႃႇ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈမိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၽႂ်ႁၢႆႉမၼ်းယူႇသႃႇ ၽႂ်ၼႃႇမၼ်းႁၢမ်းၵၼ်ၼႆလႄႈ ၼႂ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း ၸွမ်းဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၸွၵ်ႉထိူၼ်ႇ ၸင်ႇၵႆႉမီးၸူၼ်ယဝ်ႉ။
ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ.
ဢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈလႆႈတီႈဝၢၼ်ႈပၢင်မၢၵ်လုပ်ႇၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ်ၵႆႉ ၽုၵ်ႇၶဝ်ႈၼႃး ၶဝ်ႈႁႆႈ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ ထူဝ်ႇလိၼ် ထူဝ်ႇႁေႉ မၢၵ်ႇၶိူဝ်သူမ်ႈ ၶဝ်ႈမွႆ(ၵျုင်ႇ) မၢၵ်ႇၵုင်ႈ ငႃးလမ်(ငႃးၵျပၢၼ်ႇ)ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈမီးတၢင်းၼမ် ၼမ်ႉလဵင်ႉၼႃးၵေႃႈၵုမ်ႇထူၼ်ႈလီ ဢမ်ႇပေႃးလႆႈမႆႈၸႂ်သင်၊ တီႈႁဵတ်းႁႆႈၵေႃႈထိူၼ်ႇတိုၵ်ႉၼမ် ၵူၺ်းၵႃႈဢမ်ႇပေႃးမီးတီႈပဵင်း ၵမ်ႈၼမ်ပဵၼ်ႁူၺ်ႈယႂ်ႇလွႆလူင်။
ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်းယူႇသဝ်း.
ဝၢၼ်ႈပၢင်မၢၵ်ႇလုပ်ႇၼႆႉ ၵူၼ်းယူႇသဝ်း တႃႇ 90% ၼႆႉပဵၼ်တႆး လိူဝ်ၼၼ်ႉ တေမီးပီႈၼွင်ႉလွႆ(တဢၢင်း)ၶဝ်ဢိတ်းဢီႈ မိူဝ်ႈ 2016 ၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ ပီႈၼွင်ႉလွႆ မီးမွၵ်ႈ (5)လင်ႁိူၼ်း၊ ဢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းလွႆမႃးတႄႇၼႃႈႁိူၼ်းၵိုၵ်းတႆးၵေႃႈမီးယူႇၽွင်ႈ၊ မၢၼ်ႈ/ၵြး/ဢႃးၶႃႇ/လိသေႃး/ၶၢင် ၸိူဝ်းၼႆႉဢမ်ႇမီး၊ ၶႄႇတႄႉမီးယူႇ မီးၶႄႇပီႈၼွင်ႉ (ပိူၼ်ႈတႄႉဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉဝႃႈၶႄႇတူၵ်းႁၢႆ) ၵူၺ်းၵႃႈမိူဝ်ႈလဵဝ်တႄႉ ၸိူဝ်းၶဝ်ယဵၼ်းမူတ်းယဝ်ႉ လုၵ်ႈလၢၼ်ၶဝ်ၵေႃႈ ပဵၼ်တႆးမူတ်းသေ ဢမ်ႇမေႃလၢတ်ႈ ၵႂၢမ်းၶႄႇသေၵႃႉယဝ်ႉ။