ပပ်ႉႁဵၼ်း ၾိင်ႈပိူင်ပၢၼ်မႂ်ႇ ပုၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းမိူင်းတႆး/လွင်ႈယူႇလီ
ၶေႃႈပွင်ႇၸႂ်-ပၢႆးဝူၼ်ႉ.
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈယူႇလီၼႆႉၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁဝ်းသင်ႇသွၼ်ဝႆႉၶိုၵ်ႉယႂ်ႇၼမ်လၢႆတႄႉတႄႉ။
"အာရောဂျံ ပရမံလာဘံ" လွင်ႈယူႇလီပဵၼ်လၢပ်ႈလူင်ဢၼ်တွၼ်းၵႄး - ၼႆယဝ်ႉ၊ ၼင်ႇႁိုဝ်တေယူႇလီၼၼ်ႉ ၼႄတၢင်းဝႆႉဝႃႈ -
 - ပေႃးၶႂ်ႈၼွၼ်းသိူဝ်းသႃႇ၊ ႁႂ်ႈလိုပ်ႈႁေႃႈၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉပႅတ်ႈလႆႈ ၾႆးလမ်ႇမၢၵ်ႈရႃႇၵ၊ တေႃးသ မေႃးႁ။
 - သပ္ပါကာရီ - - ၵိၼ်ယႅမ်ႉတၢင်းၵိၼ်ဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇ။
 - သပ္ပါ ယောမတ္တံ ဇာနာတိ - ပဵၼ်တၢင်းၵိၼ်ဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇ ယဝ်ႉၵေႃႈၵိၼ်တင်းၼမ်တင်းၵေႇႁႂ်ႈသၢင်ႇထုၵ်ႇပဵင်းပေႃးၵူၺ်း။
 - ပရိဏဘောင်ဂီ - ၵိၼ်ဢၼ်ယွႆႈငၢႆႈ၊ ၵဵဝ်ႉႁႂ်ႈဢွၼ်ႇ၊ ယႃႇၵိၼ်ႁႂ်ႈတွင်ႉၵႂ်ႈ။
 - ကာလစာရီ - ၵႂႃႇမႃးႁဵတ်းၵၢၼ်မဵဝ်းလႂ်မဵဝ်းၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈသၢင်ႇထုၵ်ႇၸွမ်းၶၢဝ်းယၢမ်းမၼ်း။
 - ဓမ္မစာရီ - ႁႂ်ႈတိုဝ်းၵမ်သိၼ်ထမ်း၊ ႁႂ်ႈမီးတြႃး။ ပႆတၢင်းၼႆၵေႃႈမီးၽွၼ်းလီ 5 ပိူင် -
 - ၵႂႃႇၶၢဝ်းတၢင်းၵႆလႆႈ။
 - မီးဢဵၼ်ႁႅင်း။
 - ရေႃးၵႃႇတၢင်းပဵၼ်ၵေႇ။
 - တၢင်းၵိၼ်ယွႆႈငၢႆႈ။
 - သမ်ႇမႃႇထိဢမ်ႇလူႉ။
လိူဝ်သေၼၼ်ႉၵႂၢမ်းပၢၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ်ၵေႃႈမီးဝႃႈ - “ၶႄၼႆႉလီလိူဝ်ၵႄႈ” “ႁႄႉၼႆႉလီလိူဝ်မႄး” ၼႆယဝ်ႉ။
လၢႆးႁဵတ်းလၢႆးသၢင်ႈ.
 - မေႃတူၺ်းပုၼ်ႈႁဝ်းသေ လၢတ်ႈၸႃႁဵတ်းသၢင်ႈၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ၊ ထိင်းတူဝ်ထိင်းၸႂ်။ ၸႂ်မၼ်ႈၸႂ်ၼိမ်၊ ၸႂ်ဢမ်ႇၽူင်ႉဢမ်ႇပိဝ် ဢမ်ႇလိူတ်ႇမႆႈတေႃးသယႂ်ႇ၊ ၸိူဝ်းၼႆႉမေႃယႃလူင်ၶဝ်ဝႃႈပဵၼ်ပိုၼ်ႉၶၢမ်ႇလွင်ႈယူႇလီ ၼႆယဝ်ႉ။
 - သုတ်ႇလူမ်းလီၵူႈၶၢဝ်းယၢမ်း၊ ပေႃးသုတ်ႇလူမ်းဢမ်ႇလီ၊ လူမ်းတူႇလူမ်းဢၢႆၵၢၼ်ႉဢၢႆၾႆးၸိူဝ်းၼႆႉတႃႇသေႇ ၼၼ်ႉၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၸပ်းရေႃးၵႃႇငၢႆႈ။
 - ၼွၼ်းဢိမ်ႇဢိမ်ႇ လႄႈ ၼွၼ်းလုၵ်ႉမႅၼ်ႈယၢမ်း၊ ပေႃးတႃၼွၼ်းဢိမ်ႇတေၵိၼ်ဝၢၼ်လႄႈယူႇလီမီးႁႅင်း။
 - ၵိၼ်ယႅမ်ႉႁႂ်ႈမႅၼ်ႈယၢမ်း။
 - ႁိမ်းႁွမ်းႁိူၼ်းႁႂ်ႈႁဵတ်းမူတ်းသႂ်ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈလိူမ်ႈလႆႇ။
 - ႁႂ်ႈမေႃၼင်ႈမေႃၸုၵ်း၊ ၸုၵ်းသိုဝ်ႈသိုဝ်ႈၼင်ႈသိုဝ်ႈသိုဝ်ႈ ႁႂ်ႈၸၢင်ႈထူၺ်ႈၸႂ်လူမ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇလီ။
 - လုမ်းလႃးတူဝ်ၵဝ်ႇ။ သီၶဵဝ်ႈ၊ ဢၢပ်ႇၼမ်ႉ၊ ၵႅတ်းၼဵပ်ႉတိၼ်ၼဵပ်ႉမိုဝ်း၊ ၵႅတ်းၶူၼ်ႁူဝ်၊ ၶွၵ်းၶီႈႁူၸိူဝ်းၼႆႉ။
 - လုမ်းလႃးၸႂ် ႁႂ်ႈယူႇသိူဝ်းမူၼ်ႈ ႁၢမ်းယၢၼ်တၢင်းမႆႈၸႂ်။
 - ပေႃးတွင်ႉလီၸိုင် ႁူဝ်ဢမ်ႇၶႆႈ တူဝ်ဢမ်ႇမႆႈ လႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်တွင်ႉတေလီၼၼ်ႉ တေလႆႈလုမ်းလႃး၊ၵိၼ်ၼမ်ႉၼမ်ၼမ် ႁႂ်ႈတွင်ႉလီ။
 - တူင်ႉၼိုင်ဢွၵ်ႇဢဵၼ်ဢွၵ်ႇႁႅင်းဢွၵ်ႇႁိူဝ်ႇ ပေႃႈပဵၼ်ၵူၼ်းလႆႈယူႇႁူမ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉ လီလႆႈၽိုၵ်းလဵၼ်ႈ ႁႅင်းတူင်ႉၼိုင်ၵႂႃႇပႆပၼ်။
 - ႁႂ်ႈမီးဝႆႉယႃႈယႃႁူဝ်ၶႆႈ၊ ယႃႈယႃတႃၸဵပ်း ၸိူဝ်းဢၼ်ၸၢင်ႈဝႆႉၸွမ်းႁိူၼ်းသေ ယူတ်းယႃလႆႈႁင်းၵူၺ်း၊ တိူၵ်ႈယႃႁႂ်ႈဝႆႉသုင်သုင် ယႃႇႁႂ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸၢင်ႈဢဝ်လဵၼ်ႈလႆႈ။
 - တၢင်းပဵၼ်မဵဝ်းဢၼ်ၸၢင်ႈၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈလႆႈ မိူၼ်ၼင်ႇၼၢဝ်သၼ်ႇ၊ ပဵၼ်မၢၵ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉလီလႆႈသႂ်ၸႂ်ၶိုင် ပွင်ၵႅတ်ႇၶႄဝႆႉထႃႈ။
 - တၢင်းပဵၼ်မီးမႃးယဝ်ႉ မိူဝ်ႈပႆႇပဵၼ်ၼႃႇလိူဝ်ႁႅင်းၼၼ်ႉ လီလႆႈႁႃမေႃယႃဢွၼ်တၢင်း။ ယႃႇသိုဝ်ႉယႃႈယႃမႃး ႁင်းၵူၺ်း၊ ပေႃးၸႂ်ႉလၢႆႈယႃၽိတ်း ၸၢင်ႈပဵၼ်ၽေးထိုင်တၢႆလႆႈ။ ဢမ်ႇႁူႉလွင်ႈဢမ်ႇလီယႃတူဝ်ႁင်းၵူၺ်း။
 - ၼင်ႇဢၼ်မေႃယႃသင်ႇၵႂၢမ်း လွင်ႈလၢႆးၵိၼ်ယႃႈယႃ၊ လွင်ႈၵမ်တၢင်းၵိၼ်တၢင်းၵႂႃႇၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉတုင်းထွမ်ႇ ႁဵတ်းၸွမ်းၽဵၼ်ႈၽဵၼ်ႈ။
 - ႁဵတ်းၵၢၼ်သင်သေဢမ်ႇဝႃႈ ႁႂ်ႈမေႃဝႆႉၸႂ်ၵတ်းၸႂ်ၼိမ်၊ ၽွင်းယၢမ်းလိုဝ်ႈၵၢၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁႂ်ႈမေႃလိုဝ်ႈႁိူဝ်ႉ လႄႈ ယွၼ်ႇၸႂ်လီလီ၊ ယွၼ်ႇယၢၼ်းဢဵၼ်တူဝ်ဢဵၼ်ၸႂ် ဢၼ်ၶဵင်ႈယူႇတင်းသဵင်ႈ၊ ယႃႇပေၵႂႃႇၵိၼ်ယႃႈသူႇၾိၼ်ႇတေႃႇလွင်း လႄႈ ၵိၼ်လဝ်ႈလူၼ်ႉလိူဝ် ဢၼ်ပဵၼ်လၢႆးၸၢင်ႈလႆႈၽေႈသႂ်ႇတူဝ်။ တေလႆႈမေႃလိူၵ်ႈ လၢႆယွၼ်ႇၸႂ်ဢၼ်သၢင်ႇထုၵ်ႇ-မိူၼ်ၼင်ႇလဵၼ်ႈႁႅင်းလႄႇထိူၼ်ႇ တႅမ်ႈႁၢင်ႈႁဵတ်းၵႂၢမ်းၼင်ႈတြႃးၸိူဝ်းၼႆႉ ၼင်ႇဢၼ်ထုၵ်ႇၸႂ်။
ၶေႃႈထၢမ်.
 - "လွင်ႈယူႇလီပဵၼ်လၢပ်ႈလူင်ဢၼ်တွၼ်းၵႄး:-ၼႆၼၼ်ႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁၼ်ထိုင်ၸိူင်ႉႁိုဝ်?။ 
 - ၵူၼ်းမီးတေႃးသယႂ်၊ ရေႃးၵႃႇလိူင်ႇပဵၼ်ငၢႆႈ၊ တၢႆငၢႆႈၼၼ်ႉ ၸွင်ႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇယၢမ်ႈႁူႉယၢမ်ႈႁၼ်?။
 - ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလုၵ်ႉၼွၼ်းၵိၼ်ယႅမ်ႉၵႂႃႇပႆႁဵတ်းၵၢၼ် ၸွင်ႇမီးပၵ်းပိူင်ၸွမ်းၶၢဝ်းယၢမ်း၊ ပေႃးဢမ်ႇမီးပိူင်ၸိုင် ၸွင်ႇတေယူႇလီယူႇၼႄႇ?။
 - ၼင်ႇႁိုဝ်တူဝ်လႄႈ ၼႃႈႁိူၼ်းတူဝ်ၵဝ်ႇတေယူႇလီၼႆႉ သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉႁိမ်းႁွမ်းဢၼ်တူဝ်ၵဝ်ႇယူႇသဝ်းၼၼ်ႉ ၸွင်ႇသၢင်ႇထုၵ်ႇ?။ တႃႇသၢင်ႇထုၵ်ႇ သမ်ႉလူဝ်ႇႁဵတ်းသင်လၢႆလၢႆ?၊ သပ်းလႅင်းၶႆႈၼႄဢိတ်းၼိုင်ႈ။