တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း ၼေႇပျီႇတေႃႇ
တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း ၼေႇပျီႇတေႃႇ (ၸိုဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ပဵၼ် တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ဢေႇလႃႇ) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ ဢေႇလႃႇ လႄႈ ဝဵင်းလႄႇဝေး ဢၼ်မီး ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ဝဵင်းၼေႇပျီႇတေႃႇ ဢၼ်ပဵၼ် ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ ၶွင် မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ယၢၼ် 16 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပႆႇလႆႈ တႄႇတင်ႈ ဝဵင်းၼေႇပျီႇတေႃႇၼၼ်ႉ ၸူးႁွၵ်ႉၵိုၵ်းတင်း ဝဵင်းပၢင်မၢၵ်ႇၼႃႉ သေၵေႃႈ ႁွင်ႉဝႃႈ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ပၢင်မၢၵ်ႇၼႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ မေႃယႃ ၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်း၊ လႄႈ ၽူႈၶဝ်ႈၶွင်ႇၸီႇၸိုင်ႈမိူင်း မိူင်းၶႄႇ ၶဝ် လႆႈပိုတ်ႇပၢင်ၵႅဝ်ႈ မိူဝ်ႈ ပီ 2011 တီႇသႅမ်ႇပႃႇ 19 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၸၼ်ႉလွင်ႈမႄးၶႂၢၵ်ႈ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်.
တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း ၼေႇပျီႇတေႃႇ ၼႆႉ ၼိုင်ႈပီၼႆႉ ၸၢင်ႈၸတ်းၵၢၼ်လႆႈ ၵူၼ်းဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း 3.5 လၢၼ်ႉသေ လုၵ်ႉတီႈ CPG Corporation ဢၼ်ပၵ်းတီႈ သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ ၵေႃႉၸၼ်ပၼ် တီႇသၢႆးမၼ်းယဝ်ႉ။ CPG Corporation ၼႆႉ လႆႈၸၼ်ပၼ်ပႃး တီႇသၢႆး တီႈၵၢၼ်မႄးၶႂၢၵ်ႈ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း တႃႈၵုင်ႈ သေဢမ်ႇၵႃး ပဵၼ်ၵေႃႉၸၼ်တီႇသၢႆးပိူင်လူင် တွၼ်ႈတႃႇ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် တီႈ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ၶျၼ်ႇၵီႇ သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ လႄႈ မိူင်းလၢဝ်း၊ မိူင်းဝႅတ်ႉၼမ်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ပီ 2009 ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ၶမ်ႇပၼီႇ Asia World သေ လႆႈတႄႇၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈမႃႈယဝ်ႉ။ သင်ဝႃႈ ယဝ်ႉတူဝ်ႈယဝ်ႉၼႆ တေပႃး တႃႇမီႇၼႄႇ 3 ဢၼ် ဢၼ်တေၶဝ်ႈပႃး ပိူင်ၶိုတ်းၵၢပ်ႈ၊ ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၶပ်ႉမၢႆ ၸၼ်ႉလွင်ႈမႄးၶႂၢၵ်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းမႃးၼင်ႇ ၸၼ်ႉသၢမ်ၸၼ်ႉ ပႃႈတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
ၸၼ်ႉ 1.
လွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ၼေႇပျီႇတေႃႇၼႆႉ ၸၼ်ႉၼိုင်ႈၼႆႉ လႆႈယဝ်ႉတူဝ်ႈ မိူဝ်ႈ ပီ 2009-2011 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၸၼ်ႉၼၼ်ႉ
 - ယူင်ႉသၢင်ႈ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ဢၼ်ၸၢင်ႈၸတ်းၵၢၼ်လႆ ၽူႈဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း 3.5 လၢၼ်ႉ
 - ထႅၵ်ႇၸီႇဝေး ဢၼ်မီး ၼႃႈယၢဝ်း 3700 မီႇတႃႇ ၼႃႈပွတ်း 30.5 မီႇတႃႇ
 - ဢွင်ႈတီႈပွဝ်ႇ ဢၼ်ၸိူဝ်းမိၼ် 10 လမ်း ၸၢင်ႈၵိုတ်းမိူဝ်ႈလဵဝ်ၵဢၼ် ဢၼ်ၼႃႈယၢဝ်း မီး 403 မီႇတႃႇ၊ ၼႃႈပွတ်း 336 မီႇတႃႇ ပေႃးဢဝ် ဢေႇရိယႃႇမၼ်းဝႃႈ မီး 135408 မီႇတႃႇပၼ်ႇမူၼ်း
 - ၶူဝ်ၶၢႆႉလႆႈ 10 ဢၼ် ဢၼ်သူင်ႇၽူႈဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း 
 - ၶပ်ႉမၢႆ လႄႈ ဢွင်ႈတီႈလိၼ် တႃႇၶႂၢၵ်ႈ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ထႅင်ႈ
 - ၶဵင်ႇၵုမ်းထိင်း သၢႆၵၢၼ်မိၼ်
 - တီႈၵိုတ်းၵႃး လႄႈ
 - ၶဝ်ႈပႃးၼမ်ႉၵတ်ႉ ဢၼ်တီႈ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း ထုၵ်ႇလီမီးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဢဝ်ယူင်ႉသၢင်ႈ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ဢၼ်ၸၢင်ႈ ပၼ်ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ တႃႇ ၽူႈဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း ၵူႈပီၵူႈပီ တႃႇ 2 လၢၼ်ႉ၊ ၽူႈဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၼႂ်းမိူင်း တႃႇ 1.5 လၢၼ်ႉ၊ ႁူမ်ႈ ၽူႈဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း 3.5 လၢၼ်ႉၼၼ်ႉ လႆႈၽွတ်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ
 - ႁွင်ႈပိူင်လူင် ဢၼ်မီးတၢင်းၵႂၢင်ႈ ဢေႇရိယႃႇ 17174 မီႇတႃႇလွၵ်းသီႇၼႃႈၽဵင်ႇ
 - ႁွင်ႈၶၢၼ်းတၢင်းဢွၵ်ႇ လႄႈ တၢင်းတူၵ်း ဢၼ်မီး တၢင်းၵႂၢင်ႈ ဢေႇရိယႃႇ 3224 မီႇတႃႇလွၵ်းသီႇၼႃႈၽဵင်ႇ
 - ႁွင်ႈၶၢၼ်းတၢင်းႁွင်ႇ ဢၼ်မီး တၢင်းၵႂၢင်ႈ ဢေႇရိယႃႇ 5912 မီႇတႃႇလွၵ်းသီႇၼႃႈၽဵင်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၸိူဝ်းပဵၼ် ႁွင်ႈတၢင်းဢွၵ်ႇ၊ တၢင်းတူၵ်း၊ တၢင်းႁွင်ႇၼၼ်ႉ လႆႈၵေႃႇသၢင်ႈဝႆႉၼင်ႇ ၵိင်ႇသေ ၵွင်ႉသိုပ်ႇဝႆႉၸူးတီႈၵၢင် ႁွင်ႈပိူင်လူင် ယဝ်ႉ။
ဢေႇရိယႃႇ ၽၢၵ်ႈသိူဝ်ႇတီႈ ၸၼ်ႉပဵင်းလိၼ် လႄႈ ၸၼ်ႉၼိုင်ႈ ၼႆႉ မီး 63000 မီႇတႃႇလွၵ်းသီႇၼႃႈၽဵင်ႇယဝ်ႉ။ ယူင်ႉသၢင်ႈ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ဢၼ်မီးသွင်ၸၼ်ႉၼႆႉ ဢဝ် သဝ်ၶွၼ်ႇၵရိတ်ႉသေ ၵမ်ႉထွၵ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ ၸၼ်ႉပဵင်းလိၼ်ၼႆႉ ပဵၼ် တွၼ်ႈတႃႇ ၽူႈဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း ၸိူဝ်းၽႅဝ်ႁွတ်ႈသေ ၸၼ်ႉၼိုင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်တွၼ်ႈတႃႇ ၽူႈဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း ၸိူဝ်းတေဢွၵ်ႇယၢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁွင်ႈတၢင်းတူၵ်းၼႆႉ ပဵၼ်တွၼ်ႈတႃႇ ၽူႈဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၼႂ်းမိူင်းသေ ႁွင်ႈတၢင်းဢွၵ်ႇ လႄႈ တၢင်းႁွင်ႇၼႆႉ ပဵၼ် တွၼ်ႈတႃႇ ၽူႈဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်းယဝ်ႉ။ သဵၼ်ႈတၢင်းၵႂႃႇၸူး တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်ၼႆႉ ပဵၼ် တၢင်းသွင်သဵၼ်ႈသေ မီးဝႆႉ သီႇသၢႆ တၢင်းယၢဝ်း မီး 1500 မီႇတႃႇယဝ်ႉ။ တီးၵိုတ်းၵႃးၼႆႉ ၼႃႈယၢဝ်း 200 မီႇတႃႇ၊ ၼႃႈပွတ်း 107 မီႇတႃႇ ႁူမ်ႈ မီး 21400 မီႇတႃႇလွၵ်းသီႇၼႃႈၽဵင်ႇယဝ်ႉ။ ၶဵင်ႇၵုမ်းထိင်း သၢႆၵၢၼ်မိၼ် ဢၼ်မီးတၢင်းသုင် 62 မီႇတႃႇၼႆႉ ၸၢင်ႈပၼ်လႆႈ ၶေႃႈၸီႉသင်ႇ ၸၼ်ႉပရေႃးၵျႅတ်ႉ ၸၼ်ႉၼိုင်ႈ၊ ၸၼ်ႉသွင် လႄႈ ၸၼ်ႉသၢမ်လႆႈယူႇ။
ၸၼ်ႉ 2.
ၸၼ်ႉသွင်ၼႆႉ တီႈၽၢႆႇၼႃႈ ယူင်ႉသၢင်ႈ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ဢၼ်မီးဝႆႉၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃး ဢွင်ႈပဝ်ႇ တီႈႁိူဝ်းမိၼ်ၵိုတ်းလိုဝ်ႈ ဢၼ်မီး တၢင်းၵႂၢင်ႈ ၼႃႈယၢဝ်း 1200 ထတ်း လႄႈ ၼႃႈပွတ်း 1200 ထတ်း ဢၼ်ၼိုင်ႈ၊ ဢွင်ႈတီႈပဝ်ႇ တႃႇၵိုတ်း ႁိူဝ်းမိၼ်း ၵူၼ်းလမ်ႇလွင်ႈ၊ တီႈ ယူင်ႉသၢင်ႈ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်ၼၼ်ႉ သိုပ်ႇသႂ်ႇၶူဝ်ၸၢင်ႈၶၢႆႉဢၼ်မႂ်ႇ 4 ဢၼ်၊ ယူင်ႉသၢင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် တႃႇႁၢင်ႈႁႅၼ်း တၢင်းၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း သၢႆၵၢၼ်မိၼ်၊ ယူင်ႉသၢင်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လႄႈ ၶဝ်ႈပႃး ႁွင်ႈၵၢၼ်လူင် လွင်ႈတူၺ်းထိုင်လုမ်းလႃး တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၸၼ်ႉ 3.
ၸၼ်ႉသၢမ်ၼႆႉ သႂ်ႇ ၶူဝ်ၶၢႆႉလႆႈ ဢၼ်မႂ်ႇ ထႅင်ႈ 17 ဢၼ်၊ ထႅၵ်ႇၸီႇဝေး ဢၼ်ၶၢင်းၵၼ် ဢၼ်မီး တၢင်းၵႂၢင်ႈၼႃႈယၢဝ်း 1200 ထတ်း လႄႈ ၼႃႈပွတ်း 100 ထတ်း၊ တီႈၽၢႆႇၼႃး ယူင်ႉသၢင်ႈ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်ၼၼ်ႉ သဵၼ်ႈတၢင်းႁိူဝ်းမိၼ်လႅၼ်ႈ ဢၼ်မီး ၼႃႈယၢဝ်း 12000 ထတ်း၊ ၼႃႈပွတ်း 100 ထတ်း၊ ထႅၵ်ႇၸီႇဝေးၼိုင်ႈၵူႈ ဢၼ်ၶၢင်းၵၼ် ဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းၵႂႃႇသွင်ႈသဵၼ်ႈ ဢၼ်မီး ၼႃႈယၢဝ်း 12000 ထတ်း လႄႈ ၼႃႈပွတ်း 100 ထတ်း၊ ထႅၵ်ႇၸီႇဝေး သီႇဢၼ် ဢၼ်မီး ၼႃႈယဝ်း 650 ထတ်း လႄႈ ၼႃႈယွတ်း 100 ထတ်း၊ ထႅၵ်ႇၸီႇဝေး သီႇဢၼ် ဢၼ်မီးၼႃႈယၢဝ်း 550 ထတ်း လႄႈ ၼႃႈပွတ်း 100 ထတ်း၊ တေၶဝ်ႈပႃး ဢွင်ႈတီႈပဝ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် တႃႇ ႁိူဝ်းမိၼ် တၢင်ႇၵုၼ်ႇသိၼ် ၵိုတ်းလိုဝ်ႈ။ ပေႃးၸၼ်ႉသၢမ် ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇၼႆ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်ၼႆႉ ၼိုင်ႈပီ တေၸၢင်ႈ ပၼ်လႆႈ ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ တႃႇၵူၼ်းဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း 10.5 လၢၼ်ႉသေ တေၸၼ်ႉသုင် ယုင်ႈယၢင်ႈမႃးလိူဝ်သေ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း တႃႈၵုင်ႈ လႄႈ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း တႃႈလိူဝ်ႇ ယူႇယဝ်ႉ။