မျိၼ်ႉသူၺ်ႇ (ၸွမ်သိုၵ်း)
ဢူးမျိၼ်ႉသူၺ်ႇ (ၵိူတ်ႇ 1951 ၵျုၼ်ႇ 24)ၼႆႉ ပဵၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းမွၼ်း ၵူၼ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ပဵၼ် ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၵဝ်ႇ ၽၢႆႇသိုၵ်းၵေႃႉၼိုင်ႈသေ ပဵၼ်ၵေႃႉထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတၢင်ႇပဵၼ် ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၶႃႈဢေႃႈ။ တႄႇဢဝ် ပီ 2011 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 30 တေႃႇ 2016 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 30 လႆႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၸွမ်ၽွင်းလူင် ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈမႃးယဝ်ႉ။ ပီ 2016 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 30 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈၶၢမ်ႇၵိၼ်ႇသႅတ်ႉၸႃႇ ပဵၼ် ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇယဝ်ႉ။ ထိုင် ပီ 2018 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 21 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ဝၢႆးသေ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ ဢူးထိၼ်ႇၵျေႃႇ ထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇ သေ ၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉ တႄႇ လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 21 တေႃႇ လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 30 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပီ 2021 ၾႅပ်ႇဝႃႇရီ 1 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ဝၢႆးသေ တပ်ႉမတေႃႇ သိမ်းဢဝ်ဢၢမ်းၼၢတ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းယဝ်ႉ ဢူးမျိၼ်ႉသူၺ်ႇၼႆႉ လႆႈႁဵတ်းပဵၼ် ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉသေ ဢဝ် ဢၢမ်းၼၢတ်ႈၸိုင်ႈမိူင်း ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇ၊ ၵၢၼ်သၢင်ႈမၢႆမီႈၾိင်ႈမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်တတ်းသိၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ယိုၼ်ႈဢၢပ်ႈပၼ် ၸွမ်ပွင်ၵၢၼ်သိုၵ်းတပ်ႉမတေႃႇ ၸွမ်ပွင်သိုၵ်း မိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇယဝ်ႉ။
လွင်ႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်း.
လႆႈၸုမ်ႈၶူး တီႈၸၼ်ႉၸွမ်ၵၢၼ်သိုၵ်း ၸုပ်ႈမၢႆ ၁၅ မိူဝ်ႈပီ 1971 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင်ပီ 1997 ၼၼ်ႉ လႆႈပဵၼ်မႃး ၵႅမ်ၸွမ်ႁၢၼ် လႄႈ ၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉငဝ်ႈ ငဝ်ႈၸိုင်ႈ တပ်ႉငဝ်ႈသိုၵ်းပႆဝႆး မၢႆ (၁၁)ယဝ်ႉ။ ပီႈ 2001 ၼၼ်ႉ လႆႈထုၵ်ႇမၵ်းမၼ်ႈ ပဵၼ် ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ၶွင်ႇၸီႇၸိုင်ႈမိူင်းႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ လႄႈ ၵတ်းယဵၼ်သႃႇယႃႇ (နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ) လႄႈ ၽူႈၵွၼ်းတိူင်း ငဝ်ႈငုၼ်းတိူင်းသိုၵ်းပွတ်းၸၢၼ်းယဝ်ႉ။ လႆႈသိုပ်ႇမၵ်းမၼ်ႈၶိုၼ်ႈတႃၶုၼ်ႈ ပဵၼ် ၸွမ်ႁၢၼ်သေ လႆႈပဵၼ် ၶုၼ်ၵွၼ်းတိူင်း ငဝ်ႈငုၼ်းတိူင်းသိုၵ်းတႃႈၵုင်ႈယဝ်ႉ။ မၼ်းၼႆႉ လႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၶွင်ႇၸီႇတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ ႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇလႄႈ ၵတ်းယဵၼ်သႃႇယႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ထိုင် ပီ 2004 ဝၢႆးသေ ဢဝ် ဢူးၶိၼ်ႇၺုၼ်ႉ ပၢၵ်ႈပႅတ်ႈယဝ်ႉ မၼ်းၼႆႉ လႆႈပဵၼ်မႃး ၸွမ်ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈႁူမ်ႈလူမ်ႈ ၽၢႆႇၵၢၼ်သိုၵ်းယဝ်ႉ။ 
ထိုင်ပီ 2006 လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ ၼၼ်ႉ လႆႈပဵၼ်မႃး ၸွမ်ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ငဝ်ႈငုၼ်းၵုမ်းၵၢၼ်သိုၵ်း မၢႆ (၅)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပီ 2005 ၼၼ်ႉ ဢူးမျိၼ်ႉသူၺ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းမွၼ်း ဢၼ်ထုၵ်ႇ ယုၵ်ႉသုင် တႃၶုၼ် ထိုင် ၸွမ်းသိုၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပီ 2009 ၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇယုၵ်ႉသုင်တႃၶုၼ်ပဵၼ် ႁူဝ်ၼႃႈၵၢၼ်ၵမ်ႉသိုၵ်းယဝ်ႉ။
ပၢႆးမိူင်း.
ၸွမ်ၽွင်းလူင် ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ.
ဝၢႆးသေ ယဝ်ႉတူဝ်ႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈယဝ်ႉ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ ဢူးတဵင်းၸဵင်ႇ လႆႈ လဝ်ႈတၢင်ႇ ဢူးမျိၼ်ႉသူၺ်ႇ ပဵၼ် ၸွမ်ၽွင်းလူင်တႃႇ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈယဝ်ႉ။ ပီ 2012 ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉ ဢူးတိၼ်ႇဢွင်ႇမျိၼ်ႉဢူး ထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇတီႈ ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈလႄႈ လႆႈလဝ်ႈတၢင်ႇ ဢူးမျိၼ်ႉသူၺ်ႇ တႃႇပဵၼ်ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈမႃးသေတႃႉ လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈၼႆႉ လႆႈႁၢပ်ႉပဵၼ်ဝႆႉ ၵူၼ်းမိူင်း ဢေႃးသတြေႃးလျႃႉ လႄႈ ဢိင်လူၺ်ႈ လၵ်းမိူင်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ ယွၼ်ႉၼမ်ႉၵတ်ႉတႃႇပဵၼ် ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ ဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈလႄႈ ဢမ်ႇလႆႈဢွင်ႇမၢၼ်မႃး။
ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ.
ပီ 2016 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 11 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်တႅၼ်းၽွင်းတပ်ႉမတေႃႇၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်လဝ်ႈတၢင်ႇ ဢူးမျိၼ်ႉသူၺ်ႇ ၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ တီႈ လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပီ 2016 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 15 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်တင်ႈ ၶႅပ်းသဵင် ၂၁၃ သေၵေႃႈ ၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ (၁) မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇမႃးယူႇယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉ.
ပီ 2018 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 21 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ ဢူးထိၼ်ႇၵျေႃႇ လႆႈထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇတီး ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈလႄႈ ၸွမ်းလူၺ်ႈ မၢႆမီးလၵ်းမိူင်းသေ ဢူးမျိၼ်ႉသူၺ်ႇ ၶၢမ်ႇသႅတ်ႉၸႃႇၵျၢမ်းသေ လႆႈပဵၼ်မႃး ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉသေ လႆႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်မႃး တေႃႇ လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း ပေႃးလိူၵ်ႈတၢင်ႇ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈမႂ်ႇယဝ်ႉ။
ပီ 2021 ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 1 ဝၼ်းၼၼ်ႉ တပ်ႉမတေႃႇ လႆႈသိမ်းဢဝ်ဢၢမ်းၼၢတ်ႈသေ လႆႈပၢၵ်ႈ ဢူးဝိၼ်းမျိၼ်ႉ ဢွၵ်ႇတီႈ တႃႈၶုၼ်သေၵေႃႈ ဢူးမျိၼ်ႉသူၺ်ႇ လႆႈပဵၼ်မႃး ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉယူႇယဝ်ႉ။