Mrsailiek/shan-dataset huggingface dataset:
ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းမႂ်ႇ
ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းမႂ်ႇ (mɤ́ŋ màɯ), (မိုင်းမောမြို့နယ်), (Mongmao Township), (Zewaeng Moengmaue) ၼႆႉပဵၼ်ႄၸႄႈဝဵင်းဢၼ်မီးၼႂ်း တိူင်းဝႃႉၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ တီႈပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ်တီႈ ဝဵင်းမိူင်းမႂ်ႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 2011 ၼၼ်ႉ ဢဝ်ၸႅၵ်ႇဢွၵ်ႇတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈလႃႈသဵဝ်ႈသေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းပဵၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈႁူဝ်ပၢင်ႇသေ ဢၼ်သႂ်ႇၶဝ်ႈၼႂ်း တိူင်းဝႃႉ မႃးယဝ်ႉ။
ဝဵင်းမိူင်းယု
ဝဵင်းမိူင်းယု (mɤ́ŋ ju), (မိုင်းယုမြို့), (Mongyu), (Moengyu) ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းၽျၢၵ်ႈ၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၸၼ်ႉ ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိူင်ႈယဝ်ႉ။
ဝဵင်းမိူင်းယွင်း
ဝဵင်းမိူင်းယွင်း (mɤ́ŋ jɔ́ŋ), (မိုင်းယောင်းမြို့), (Mongyawng), (Moengyaung) ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းၽျၢၵ်ႈ၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉဢေႃႈ
ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယွင်း
ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယွင်း (mɤ́ŋ jɔ́ŋ) ; (မိုင်းယောင်းမြို့နယ်) ; (Mongyawng Township), (Zewaeng Moengyaung) ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းၽျၢၵ်ႈ၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ တီႈပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ် ဝဵင်းမိူင်းယွင်းယဝ်ႉ။
ဝဵင်းဢၼ်ပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းယွင်း.
 - ဝဵင်းမိူင်းယွင်း
 - ဝဵင်းမိူင်းယု
ဝဵင်းမိူင်းယၢင်း
ဝဵင်းမိူင်းယၢင်း (မိုင်းယန်း), (Mongyang), (Moengyaang) ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယၢင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းတုင်၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ ပဵၼ်ဝဵင်းသၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ်မိူင်း ဝဵင်းၼိူင်ႈဢေႃႈ။။ တီႈပၵ်းသဝ်းဝဵင်းတႄႉ မီးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း၊ ပွတ်းဢွၵ်ႇၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝဵင်းၵဵင်းတုင် ယၢၼ်မွၵ်ႈ 102 ၶီႇလူဝ်ႇမီႇတိူဝ်ႇဢေႃႈ။
ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယၢင်း
ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယၢင်း(mɤ́ŋ jɑ́ŋ), (မိုင်းယန်းမြို့နယ်), (Mongyang Township), (Moengyaang) ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းတုင်၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇဢေႃႈ။ တီႈပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းတႄႉပဵၼ် ဝဵင်းမိူင်းယၢင်း ဢေႃႈ။
ဝဵင်းဢၼ်ပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းယၢင်း.
 - ဝဵင်းမိူင်းယၢင်း
 - ဝဵင်းမိူင်းပွၵ်ႉ
ဝဵင်းမိူင်းယႆ
ဝဵင်းမိူင်းယႆ (mɤ́ŋ jǎi); (မိုင်းရယ်မြို့), (Mongyai), (Moengyai) ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယႆ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလႃႈသဵဝ်ႈ၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇဢေႃႈ။
သၢႆပိုၼ်း.
ၼႂ်းပီ 1887 ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းလႄႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းပေႃးႁၢမ်းၵႂႃႇၵမ်းၼိုင်ႈ။ ၼႂ်းပီ 1888 မိူဝ်ႈသိုၵ်းဢင်းၵိတ်းၶဝ်ႁွတ်ႈထိုင်မိူင်းယႆပွၵ်ႈၵမ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼၼ်ႉ ၼႂ်းဝဵင်းမိူင်းယႆ မီးလင်ႁိူၼ်း 15 လင်ၵူၺ်း။ 
ၶိူဝ်းၵူၼ်းလႄႈ သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်.
1. တႆး <br>
2. မၢၼ်ႈ <br>
3. ၶႄႇ<br>
4. ၵလႃး<br>
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလႄႈၶူဝ်းၵုၼ်ႇၵႃႉၶၢႆ.
ၵၢၼ်ႁႆႈ ၵၢၼ်ၼႃး ပဵၼ်ပိူင်လူင်သေ ၽၢႆႇၽုၵ်ႇသွမ်ႈ သမ်ႉ မၢၵ်ႇၸွၵ်း၊ တႅင်တမ်ႇပူႇ၊ မူဝ်ႇလႃႇမွၵ်ႇ၊ မူဝ်ႇလႃႇထုၵ်ႈ၊ မၢၵ်ႇၽိတ်ႉ၊ မၢၵ်ႇၶိူဝ် ၸႃႉၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ယၢမ်းမိူဝ်ႈလဵဝ်တႄႉလႆႈႁၼ် သူၼ်ၶၢဝ်ႈၵၢပ်ႇ ၵမ်ႉၼမ်ယဝ်ႉ။
လၢၼ်ႉၶၢႆၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ၵုၼ်ႇယွႆႈၵေႃႈ လႆႈႁၼ်လိူင်ႇမႃးတေႉတေႉ။
ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယႆ
ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယႆ (mɤ́ŋ jǎi); (မိုင်းရယ်မြို့နယ်), (Mongyai Township), (Zewaeng Moengyai) ၼႆႉပဵၼ်ႄၸႄႈဝဵင်းဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈလႃႈသဵဝ်ႈ၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ တီႈပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ်တီႈ ဝဵင်းမိူင်းယႆယဝ်ႉ။
ဝဵင်းဢၼ်ပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းယႆ.
 - ဝဵင်းမိူင်းယႆ
ဝဵင်းမိူင်းလူင်
ဝဵင်းမိူင်းလူင် (mɤ́ŋ lǒŋ), (မိုင်းလုံမြို့), (Monglong), (Moenglong) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၼႂ်း ၸေႊဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး၊ ၸေႊတွၼ်ႊၵျွၵ်းမႄး၊ ၸေႊမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၸၼ်ႉ ၵိင်ႇၸေႊဝဵင်းဢၼ်ၼိူင်ႈယဝ်ႉ။
ဝဵင်းမိူင်းလႃး
ဝဵင်းမိူင်းလႃး (mɤ́ŋ lɑ́), (မိုင်းလားမြို့), (Mongla), (Moenglaa) ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းလႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းတုင်၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇဢေႃႈ။
ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းလႃး
ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းလႃး (mɤ́ŋ lɑ́), (မိုင်းလားမြို့နယ်), (Mongla), (Moenglaa) ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းတုင်၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇဢေႃႈ။ တီႈပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ်ဝဵင်းမိူင်းလႃးယဝ်ႉ။
ဝဵင်းဢၼ်ပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းလႃး.
 - ဝဵင်းမိူင်းလႃး
ဝဵင်းမိူင်းသူႈ
ဝဵင်းမိူင်းသူႈ (mɤ́ŋ su᷆), (မိုင်းရှုးမြို့), (Mong Hsu), (Moengsu) ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသူႈ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ်၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇဢေႃႈ။ 
သၢႆပိုၼ်း.
ပိုၼ်းမိူင်းသူႈၼႆႉ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ပူႇထဝ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ လႄႈ ၼၢႆးထဝ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ ႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်သေ ပဵၼ်မႃး ၸိုဝ်ႈဝၢၼ်ႈ တီႈယူႇတၼ်းသဝ်း တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ မီးပူႇထဝ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ လုၵ်ႉဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၶၢမ်ႈၼမ်ႉၶူင်းမႃးသေ မႃးယူႇတီႈႁွင်ႈၼမ်ႉဢွၼ်ႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈ ႁွင်ႉဝႃႈ ၼမ်ႉသူႈ။ ႁူဝ်ၼမ်ႉတႄႉ ဢွၵ်ႇမႃးတီႈတိၼ်လွႆၵၢၼ်း ဢၼ်လႆၵႂႃႇၼႃႈတၢင်းတူၵ်း မိူဝ်းပွင်ႇ ၼမ်ႉင။ တီႈမၼ်းယူႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ႁူဝ်ၼမ်ႉသူႈလႄႈ ဝၢႆးမႃး ၸပ်းၸိုဝ်ႈဝႃႈ ဝၢၼ်ႈႁူဝ်သူႈ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် လင်ႁိူၼ်းၵူၼ်းတႆး မီးယူႇ 40 ပၢႆပၢႆ။ ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ၵိုၵ်းဝႆႉ ပိုၼ်းမိူင်းသူႈၼၼ်ႉတႄႉ ႁွင်ႉဝႃႈ “ႁူဝ်သူႈဢူႈမိူင်း”ၼႆယူႇ။
သမ်ႉမီးထႅင်ႈ ၼၢႆးထဝ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢွၼ်တင်းလၢၼ်ယိင်းဢွၼ်ႇမၼ်း လုၵ်ႉတၢင်းတူၵ်း မႃးယူႇသဝ်းတီႈဝၢၼ်ႈႁႄႈ ဢၼ်မီးၽၢႆႇႁွင်ႇ ၼမ်ႉပၢင်။ ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ၵိုၵ်းပိုၼ်း ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈဝၢၼ်ႈႁႄႈၼႆႉတႄႉ ႁွင်ႉဝႃႈ “ဝၢၼ်ႈႁႄႈမႄႈမိူင်း” ၼႆယူႇ။ မီးပွၵ်ႈၼိုင်ႈ ၸဝ်ႈၼၢႆးထဝ်ႈ လုၵ်ႉတီႈ ဝၢၼ်ႈႁႄႈ ဢၢင်ႈၵႂႃႇတဵၵ်းၼမ်ႉ တီႈၼမ်ႉပၢင် သမ်ႉဢမ်ႇပဵၼ်တဵၵ်းလႄႈ ဢဝ်မူၵ်ႇမႆႉမၼ်း မႃးဝႆႉတီႈ ၼမ်ႉၵူၵ်ႇၼၼ်ႉသေ ဢွင်ႈတီႈၼၼ်ႉ ၸင်ႇႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ဝၢၼ်ႈၵူၵ်ႇ။ (ယၢမ်းလဵဝ် ဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးၵူၼ်းယူႇသဝ်းယဝ်ႉ) တီႈတႃႈၼမ်ႉပၢင် ဢၼ်ၼၢႆးထဝ်ႈ ဢၢင်ႈတဵၵ်းၼ်မ်ႉသေ ဢမ်ႇပဵၼ်တဵၵ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁွင်ႉဝႃႈ “တႃႈၼမ်ႉဢၢင်ႈ” ၼႆယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ် လင်ႁိူၼ်းၵူၼ်းတႆးမီးယူႇမွၵ်ႈ 50 ပၢႆပၢႆ။
ပူႇထဝ်ႈၼၢႆးထဝ်ႈ မႃးႁူပ်ႉၺႃးၵၼ် မိုတ်ႈၵိုဝ်းၵၼ် ၸမ်ၸႂ်ၵၼ် တီႈၼမ်ႉၸွႆးသေ ပဵၼ်မႃး ဝၢၼ်ႈပၢင်ႇၸွႆး။ ပူႇထဝ်ႈ ၼၢႆးထဝ်ႈ လႄႈ လၢၼ်ယိင်းဢွၼ်ႇ ၶဝ်သၢမ်ၵေႃႉ ၸင်ႇလႆႈၸႂ် သူႈၸႂ်ၽွမ်ႉယူႇႁူမ်ႈၵၼ် တီႈသွင်ႁူဝ် သၢမ်ႁၢႆး ၸဵတ်းမိူင်း ႁိူၼ်းလင်ၼိုင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 
 - သွင်ႁူဝ် = ႁူဝ်သူႈ၊ ႁူဝ်သႅင်။ 
 - သၢမ်ႁၢႆး = လွႆႁၢႆး၊ ႁၢႆးႁွမ်ႈ၊ ႁၢႆးပႃ။ 
 - ၸဵတ်းမိူင်း = မိူင်းသူႈ၊ မိူင်းဢွတ်ႇ၊ မိူင်းၸၢင်၊ မိူင်းၼၢႆး ဝၢၼ်ႈၶုမ်ႇ၊ မိူင်းၶၢင်၊ မိူင်းဢၢၵ်ႇ၊ မိူင်းပဵင်း
 - ႁိူၼ်းလင်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ဝႃႈၸမ်ႉ
(1) သဝ်ႁိူၼ်း = ဝၢၼ်ႈသဝ်လွၼ်ႉ (မီးၽၢႆႇႁွင်ႇလွႆဝဵင်းသေ ယၢမ်းလဵဝ် ႁၢမ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ)<br>
(2) ပႄႁိူၼ်း = ဝၢၼ်ႈၼႃးပႄ <br>
(3) ၵွၼ်ႁိူၼ်း = ဝၢၼ်ႈၼႃးၵွၼ်<br>
(4) ပႅတ်ႇလႅင်ႉ = ဝၢၼ်ႈပႅတ်ႇလႅင်ႉ (ဝၢၼ်ႈပၢင်ႇလႅင်း)<br>
(5) ၶိုဝ်ႇႁိူၼ်း = ဝၢၼ်ႈၶိုဝ်ႇၼိမ် (ဝၢၼ်ႈၶိူဝ်းၼိမ်း)<br>
(6) ၽၢၵ်ႈႁိူၼ်း = ဝၢၼ်ႈၸၢင်ႉၽၢၵ်ႈ (ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈႁၢမ်း ဢၼ်မီးႁိမ်းၼမ်ႉၵူၵ်ႇ)<br>
(7) ႁူၼ်းႁိူၼ်း = ဝၢၼ်ႈၼွင်ႁူၼ်း (ဝၢၼ်ႈၼွင်ႁိူဝ်း)<br>
(8) ၸၢၼ်းႁိူၼ်း = ဝၢၼ်ႈၼႃးၸၢၼ်း (မီးၽၢႆႇၸၢၼ်း ဝၢၼ်ႈၼႃးမူၼ်း)<br>
(9) ၶႃးမုင်းႁိူၼ်း = ဝၢၼ်ႈၼႃးၶႃး (မီးႁိမ်း မိူင်းၸၢင်)<br>
(10) ယူဝ်းႁိူၼ်း = ဝၢၼ်ႈယယူဝ်း (ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈႁၢမ်း မီးၽၢႆႇတူၵ်းဝၢၼ်ႈပၢင်ႇငသေ ႁွင်ႉၵိဝ်ႇယယူဝ်း)<br>
(11) ၽႃႁိူၼ်း = ဝၢၼ်ႈၽႃယူ။<br>
ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသူႈ
ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသူႈ (mɤ́ŋ sʰu᷆), (မိုင်းရှူးမြို့နယ်), (Mong Hsu Township), (Zewaeng Moengsu) ၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ်၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၸၼ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိူင်ႈယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသူႈၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ဝဵင်းမိူင်းသူႈ လႄႈ ဝဵင်းမိူင်းၸၢင်သေ တီႈပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ် ဝဵင်းမိူင်းသူႈဢေႃႈ။
ဝဵင်းဢၼ်ပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းသူႈ.
 - ဝဵင်းမိူင်းသူႈ
 - ဝဵင်းမိူင်းၸၢင်
ဝဵင်းမိူင်းသၢတ်ႇ
ဝဵင်းမိူင်းသၢတ်ႇ (mɤ́ŋ sʰɑ̀t), (မိုင်းဆတ်မြို့), (Mongsat), (Moengsaat) ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသၢတ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းသၢတ်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇဢေႃႈ။
ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းသၢတ်ႇ
ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းသၢတ်ႇ (mɤ́n sʰɑ̀t), (မိုင်းဆတ်ခရိုင်), (Mong Hsat District), (Moengsaat) ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ မိူင်းတႆး ပွတ်းဢွၵ်ႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈ။ ဝဵင်းမိူင်းသၢတ်ႇ ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် ဝဵင်းဢၼ်လုမ်းၸႄႈတွၼ်ႈပၵ်းသဝ်းဝႆႉ။ ပေႃးဢဝ် သဵၼ်ႈမၢႆ ႁူဝ်ႁိူၼ်း ဢၼ်ၵဵပ်းမိူဝ်ႈ ပီ 2014 ၼၼ်ႉဝႃႈၸိုင် ၼႂ်းၵႃႈ ၸႄႈတွၼ်ႈ မိူင်းသၢတ်ႇၼႆႉ ႁူဝ်ၵူၼ်း တင်းၼမ်မၼ်း မီးၵႂႃႇ 243,137 ၵေႃႉၼႆၶႃႈဢေႃႈ။ 
ၸႄႈဝဵင်း လႄႈ ဝဵင်း.
ဢၼ်ပဵၼ် ၸႄႈဝဵင်းလႄႈ ဝဵင်း ၸိူဝ်းပႃးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းသၢတ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉယူႇ ၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉၶႃႈယဝ်ႉ။
 - ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းသၢတ်ႇ
 - ဝဵင်းမိူင်းသၢတ်ႇ
 - ဝဵင်းမိူင်းၶူၵ်ႉ
 - ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းပဵင်း
 - ဝဵင်းမိူင်းပဵင်း
 - ဝဵင်းတူင်ႈတႃႈ
 - ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းတူၼ်
 - ဝဵင်းမိူင်းတူၼ်
 - ဝဵင်းပုင်ႇပႃႇၶႅမ်
 - ဝဵင်းမိူင်းထႃး
ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသၢတ်ႇ
ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသၢတ်ႇ (mɤ́ŋ sʰɑ̀t), (မိုင်းဆတ်မြို့နယ်), (Mongsat Township), (Zewaeng Moengsaat) ၼႆႉပဵၼ်ႄၸႄႈဝဵင်းဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းသၢတ်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ တီႈပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ်တီႈ ဝဵင်းမိူင်းသၢတ်ႇယဝ်ႉ။
ဝဵင်းဢၼ်ပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းသၢတ်ႇ.
 - ဝဵင်းမိူင်းသၢတ်ႇ
 - ဝဵင်းမိူင်းၶူၵ်ႉ
မိူင်းဢင်းၵိတ်ႉ
"မိူင်းဢင်းၵိတ်ႉ"ၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်း ဢၼ်မီးၵၢၼ်ပၢၼ်ႇပွင်ႊဢၼ်ၼိူင်ႈသေ တင်ႈမီးဝႆႉယူႇ တီႈၾၢင်ႇပႃႈႁွင်ႇလိုမ်ယူးရူပ်ႉ။ မိူင်းဢင်းၵိတ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းၵုၼ်ၼမ်ႉသေယဝ်ႉ ႁူမ်ႇႁူမ်ႈပႃး ၵရဵတ်ႉပရိတ်ႉထိၼ်ႇ၊ မူႇၵုၼ် ၽၢႆႇၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇဢၢႆးယႃႇလႅၼ်း။ ဢၢႆးယႃႇလႅၼ်းႁွင်ႇ ၵွၺ်းပဵၼ်လႅၼ်ႊလိၼ် ဢၼ်တိတ်းၸပ်းတင်း လိၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းဢၢႆးယႃႇလႅၼ်း ဢၼ်တင်ႈသဝ်း ပဵၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းႁၢင်းၶေႃ။ ၼွၵ်ႈသေၶွပ်ႇလႅၼ်ႊလိၼ် ဢၼ်တိတ်းၸပ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉတႄႉ မိူင်းဢင်းၵိတ်ႉ(ဢမ်ႇၼၼ်) ယူႊၶေႊ ၼႆႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉသမုတ်ႉ ဢႅတ်ႉတလႅၼ်းတိၵ်ႉ၊ ပၢင်ႇလၢႆႇပွတ်းႁွင်ႇ၊ ႁွင်ႊၵုၼ်ၵၢင်ၼမ်ႉဢင်းၵိတ်ႉလႄႈ ပၢင်ႇလၢႆႇဢၢႆးရိသျ်ႉၶဝ် လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
မိူင်းဢင်းၵတ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်တိုဝ်းပၵ်းပိူင်ဢုပ်ႉပိူင်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း(ပိူင်ၸဝ်ႈၾႃႉ)သေ မီးလူင်ပွင်ႊၸိုင်ႈၵၢင်ႊၵႂၢၼ်းပွင်ႊဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ၼႂ်းမိူင်းယူႊၶေႊၼၼ်ႉ တေမီးဢိင်းၵလႅၼ်း၊ ဢၢႆးယႂ်းလႅၼ်းႁွင်ႇ၊ သၵွတ်ႉတလႅၼ်းလႄႈ မိူင်းဝေးလ်ၼႆသေ မီး 4 မိူင်း။ ပဵၼ်ပၵ်းပိူင်ဢၼ်ပၢၼ်ႇပွင်ႊလူၺ်ႈ ပႃႇလီႇမၢၼ်ႇသေ ၸေႊဢၼ်လုမ်းလူင်ပွင်ႊၸိုင်ႈပၵ်းမီးဝႆႉသမ်ႉ ပဵၼ်ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ ဝဵင်းလၼ်ႊတၼ်ႊ။ မိူင်းယူႊၶေႊၼႆ့ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်းယဝ်ႉသေ ၼႂ်းလူၵ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းထီႈႁူၵ်းဢၼ်မီးၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ။ ယူႊၶေႊၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်တႄႇလုၵ်ႈၽိုၼ်ႉၾၢႆႇၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈသေ၊ မိူဝ်ႈယၢမ်းၸဝ်ႉၸူဝ်ႊပီ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇႁုပ်ႈ 19 လႄႈ 20 ၼၼ်ႉ ႁူမ်ႊဝႃႈ ပဵၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းဢၼ်မီးဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈၼႂ်းၵမ်ႈၾႃႇၼႆႉသေတႃႉၵေႃႈ၊ ယွၼ်ႉၵွပ်ႈသိုၵ်းလုမ်ႈၾႃႉပွၵ်ႈၵမ်းၼိူင်ႈလႄႈပွၵ်ႈၵမ်းသွင်သေ လႅၼ်ႊလိၼ်ၸိုင်ႈတုမ်ႊၵႅၼ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ယူႊၶေႊလႆႈပူတ်းပွၺ်ႇသေ ဢဵၼ်ႁႅင်းၸိုင်ႈမိူင်းၵေႃႈ လႆႈယူပ်ႈယွမ်းလူင်း။ ၵူၺ်းၼႃႇၵေႃႈ ယူႊၶေႊတိုၵ်ႉမီးယူႇၼႂ်းသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈ ၸိုင်ႈမိူင်းဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉယူႇၼင်ႇၵဝ်ႇ။
ဝဵင်းမိူင်းၵိုင်
ဝဵင်းမိူင်းၵိုင် (mɤ́ŋ kɯ̌ŋ), (မိုင်းကိုင်မြို့), (Mong Kung), (Moengkueng) ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင်၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ်၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇဢေႃႈ။
ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင်
ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် (mɤ́ŋ kɯ̌ŋ), (မိုင်းကိုင်မြို့နယ်), (Mong Kung Township), (Moengkueng) ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ်၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၸၼ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိူင်ႈယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈ တၢင်းသုင်ပၢင်ႇလၢႆႇ 3,583 ထတ်း (1,095 မီႇတႃႇ) ၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်လႅၼ်လိၼ်ၸပ်းၵၼ်ဝႃႈ ၽၢႆႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ မီး ၸႄႈဝဵင်းၵေးသီး၊ ၽၢႆဢွၵ်ႇ မီး ဝဵင်းမိူင်းၼွင်၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း မီး ဝဵင်းလွၵ်ႉၸွၵ်ႇ၊ ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီး ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ ၶဝ်လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈမၼ်း မီး 1,599 လွၵ်းလၵ်း၊ ဝၢၼ်ႈ မီးၵႂႃႇ 443 ဝၢၼ်ႈသေ ႁူဝ်ၼမ်ၵူၼ်းတႄႉ ပေႃးဢဝ်မူိဝ်ႈ ပီ 1956 ဝႃႈ တေမီးမွၵ်ႈ 37,208 ၵေႃႉဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸိူဝ်းယူႇတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင်ၼႆႉ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် ပဵၼ် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ပဢူဝ်း၊ ပလွင်ႈ၊ ယၢင်းၶဝ်ၵေႃႈ မီးဝႆႉယူႇၼင်ႇၵဝ်ႇ။
ဝဵင်းဢၼ်ပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းၵိုင်.
 - ဝဵင်းမိူင်းၵိုင်
ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ (Mogoke), (မိုးကုတ်မြို့နယ်) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ဢေႃႈ။ မီးဝႆႉၽၢႆႇႁွင်ႇ [[ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇသေ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ် [[ဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ]]ယဝ်ႉ။
ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈၼႆႉ လွႆႁိၼ်ၼမ်လိုင်ႇယဝ်ႉ။ မီးလွႆ ဢၼ်သုင် 7500 ထတ်းပၢႆ။ လွႆၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မီးႁူၺ်ႈသေ ပုတ်းၶၢတ်ႇဝႆႉ။ မၢၵ်ႇႁိၼ်ၸိူဝ်းၼၼ် ပဵၼ်မၢၵ်ႇႁိၼ် လိပ်သည်းကျောက်၊ ပုံဆောင်ထုံးကျောက် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ မၢၵ်ႇႁိၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ဢွၵ်ႇ သႅင်သွမ်ႇ၊ သႅင်လႅင် (ပတ္တမြား၊ နီလာ၊ ကျောက်နီ၊ ဣန္ဒနီလာ၊ ဥဿဖယား၊ ဖရဲအူ၊ မျော၊ ပြောင်ခေါင်းစိမ်း၊ အညံ့ကျောက်၊ ရွှေတွင်းဝါ၊ နဂါးသွဲ့မှတ်မီး) ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵျႅတ်ႉပျိၼ်ႇ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ဢွင်ႈငဝ်ႈၸိုင်ႈ ၶွမ်ႇပၼီႇသႅင်လႅင်ယဝ်ႉ။
ဝဵင်းမိူင်းၵူဝ်း
ဝဵင်းမိူင်းၵူဝ်း (mɤ́ŋ kó), (မုန်းကိုးမြို့), (Monekoe), (Moengko) ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမူႇၸေႊ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမူႇၸေႊ၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၸၼ်ႉ ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိူင်ႈယဝ်ႉ။
မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ
မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းၵုၼ်ၼမ်ႉ ဢၼ်မီးတီႈပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ လိုမ်ဢေးသျိူဝ်း မိူင်းၼိူင်ႈ။ မီးဝႆႉၼႂ်းၼမ်ႉသမုတ်ႉၽသီးၾိၵ်ႉသေ မီးတၢင်းၾၢႆႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ ပၢင်ႇလၢႆႇၸႃႇပၢၼ်ႇ၊ မိူင်းၶႄႇ၊ မိူင်းၶူဝ်းရီးယိူဝ်းၼိူဝ်၊ မိူင်းၶူဝ်းရီးယိူဝ်းတႂ်ႈ၊ မိူင်းရတ်ႉသျိူဝ်းၶဝ်။ တၢင်းႁွင်ႇလႅၼ်ႊမိူင်းထိုင် ပၢင်ႇလၢႆႇဢူဝ်ႁုတ်ႉ၊ တၢင်းၸၢၼ်းထိုင် ပၢင်ႇလၢႆႇၶႄႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ လႄႈ ၵုၼ်ၼမ်ႉထၢႆဝၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ တီႈပွင်ႇၸိုဝ်ႈမိူင်းၸႃႇပၢၼ်ႇၸမ်း "မိူင်းဢၼ်လုၵ်ႉတီႈၵၢင်ဝၼ်းပူင်လူင်းမႃး" ၼႆလႄႈ မၢင်ႊပွၵ်ႈ မိူင်းၸႃႇပၢၼ်ႇၼႆႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "မိူင်းတီႈၵၢင်ဝၼ်းဢွၵ်ႇ" ၼႆယဝ်ႉ။ 
ၼႂ်းလႅၼ်ႊမိူင်းၵျပၢၼ်ႇၼႆႉ မီးၵုၼ်ၼမ်ႉ 3000 ပၢႆ။ ၵုၼ်ၼမ်ႉၸိူဝ်းဢၼ်ယႂ်ႇတီႈသုတ်းၸမ်း ႁွၼ်သျူး (本州)၊ ႁွၵ်ႉၶၢႆးတူဝ်း(北海道)၊ ၵျူးသျူး(九州)၊ သျီႊၶူဝ်ႊၵူး(四国)သေ ၶဝ်သီႇၵုၼ်ၼမ်ႉ မီး 97 ဝၢၵ်ႈၶွင်လိၼ်မိူင်းၸႃႇပၢၼ်ႇ။ ၵုၼ်ၼမ်ႉၵမ်ႈၼမ်ၼႆႉ မီးလွႆတင်းၼမ်သေ လွႆၵမ်ႈၼမ်ၵေႃႈ ပဵၼ်လွႆၾႆး။ လွႆၾူႊၸီႊ ဢၼ်ပဵၼ်လွႆဢၼ်သုင်တီႈသုတ်း ၼႂ်းမိူင်းၸႃႇပၢၼ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်လွႆၾႆးလုၵ်ႈၼိူင်ႈၼင်ႇၵဝ်ႇယဝ်ႉ။
ဝဵင်းမိူင်းၶူၵ်ႉ
ဝဵင်းမိူင်းၶူၵ်ႉ (mɤ́ŋ kʰo᷇k), (မိုင်းခုတ်မြို့), (Mongkhoke), (Moengkhok) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသၢတ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းသၢတ်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၸၼ်ႉ ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိူင်ႈယဝ်ႉ။
ဝဵင်းမိူင်းၶၢၵ်ႇ
ဝဵင်းမိူင်းၶၢၵ်ႇ (mɤ́ŋ kʰɑ̀k), (မိုင်းခတ်မြို့), (Mongkhet), (mɤ́ŋ kʰɑ̀k) ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၶၢၵ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းတုင်၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉဢေႃႈ။ ဝဵင်းမိူင်းၶၢၵ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းတွၼ်ႈတႃႇ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၶၢၵ်ႇ ၶႃႈဢေႃႈ။
ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၶၢၵ်ႇ
ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၶၢၵ်ႇ (ʦɛ᷆ wéŋ mɤ́ŋ kʰɑ̀k),(မိုင်းခတ်မြို့နယ်), (Mongkhet), (Moeng Khaak) ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းတုင်၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၸၼ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိူင်ႈယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းတႄႉပဵၼ် ဝဵင်းမိူင်းၶၢၵ်ႇယဝ်ႉ။
ဝဵင်းဢၼ်ပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းၶၢၵ်ႇ.
 - ဝဵင်းမိူင်းၶၢၵ်ႇ
မိူင်းၶႄႇ
ၸိုင်ႈမိူင်းၸွမ်ၸိုင်ႈၵူၼ်းမိူင်းပၢၼ်ႇပွင်ႊမိူင်းၶႄႇၼႆ့ ၵႃႊတီႈဢေးသျိူဝ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းဢၼ်ယႂ်ႇတီႈသုတ်းသေ၊ ၼႂ်းလူၵ်ႈၼႆႉၸမ်း မၼ်းပဵၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ ထီႈသၢမ် ဢမ်ႇၼၼ် ထီႈသီႇ။ မိူင်းၶႄႇၼႆ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမၼ်းမီး 1300 လၢၼ်ႉသေ ပဵၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းဢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၼမ်သေပိူၼ်ႈၵေႃႈၸႂ်ႈယဝ်ႉ။ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ် ပႃႇတီႇၶွမ်ႇမၼိတ်ႉ ၽွင်းငမ်း။ မီးၸႄႈတွၼ်ႈတင်းသဵင်ႈ(22)ဢၼ်၊ လႅၼ်ႊမီးသုၼ်ႇၵႂၢၼ်းပွင်ႊႁၢင်းၶေႃ(5)ဢၼ်၊ ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈဢၼ်ပၢၼ်ႇပွင်ႊလွင်ႈလိူမ်ႈလႆႈ(4)ဢၼ်(ပိူၺ်ႇၸိင်း၊ ထျၢၼ်းၸိင်း၊ သျၢင်ႁၢႆး၊ ၶျူင်ႇၶျိင်ႉ)လႄႈလႅၼ်ႊၵႂၢၼ်းပွင်ႊၶိုၵ်ႉၶၢႆး(2)ဢၼ်(ႁွင်ႊၵွင်ႊလႄႈ မၵၢဝ်း)။ ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ ပဵၼ်ဝဵင်းပိူၺ်ႇၸိင်း။
ၸႄႈတွၼ်ႈ
ၸိုင်ႈမိူင်းၸွမ်ၸိုင်ႈၵူၼ်းမိူင်းပၢၼ်ႇပွင်ႊမိူင်းၶႄႇၼႆႉၸိုင်ႈ ပေႃးႁူမ်ႈပႃးတင်း ထႆႇဝၼ်ႇၼႆ တေမီးၸႄႈတွၼ်ႈ(23)တွၼ်ႊ။ ထႆႇဝၼ်ႇတႄႉ ယူႇတီႈၸိုင်ႈမိူင်းၸွမ်ၸိုင်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းပၢၼ်ႇ ပွင်ႊမိူင်းၶႄႇသေဢုပ်ႇပိူင်ႇၽွင်းငမ်း။ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈၵၢပ်ႈၽွင်းငမ်းဢုပ်ႇပိူင်ႇထႆႇဝၼ်ႇသေ ၼႂ်းၵႄႈ ၸိုင်ႈမိူင်းၸွမ်ၸိုင်ႈၵူၼ်းမိူင်းပၢၼ်ႇပွင်ႊမိူင်းၶႄႇလႄႈ တင်းထႆႇဝၼ်ႇ တိုၵ်ႉမီးလွင်ႈ ထဵင်ၵၼ်ယူႇ။ ၼွၵ်ႈသေ(23)ၸႄႈတွၼ်ႈယဝ်ႉၼၼ်ႉ ယင်းမီးၸႄႈတွၼ်ႈပၢၼ်ႇပွင်ႊႁၢင်းၶေႃ(5)မိူင်း၊ ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈဢၼ်ပၢၼ်ႇပွင်ႊလွင်ႈလိူမ်ႈလႆႈ(4)ဢၼ်၊ လႅၼ်ႊလိၼ် လႆႈသုၼ်ႇ ၶိုၵ်ႉၶၢႆးတႃႇၵႂၢၼ်းပွင်ႊ(2)ဢၼ်။ ၸႄႈတွၼ်ႈ(22)ဢၼ်၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢၼ်ႇပွင်ႊႁၢင်းၶေႃ(5)မိူင်း၊ ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈဢၼ်ပၢၼ်ႇပွင်ႊလွင်ႈလိူမ်ႈလႆႈ(4) ဢၼ်ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆ့မႃးႁူမ်ႈၵၼ်သေ ႁွင်ႉဝႃႈ "မိူင်းၶႄႇလူင်"(Mainland China) ၼႆယဝ်ႉ။
ၸႄႈတွၼ်ႈ(24)ဢၼ်.
ၸႄႈတွၼ်ႈ ဢၢၼ်းႁူၺ်း- Anhui (安徽)
ၸႄႈတွၼ်ႈ ၾူးၸျႅၼ့်- Fujian (福建)
ၸႄႈတွၼ်ႈ ၵၢၼ်းသူႉ - Gansu (甘肃)
ၸႄႈတွၼ်ႈၵႂၢၼ်းတူင်ႇ - Guangdong (广东)
ၸႄႈတွၼ်ႈ ၵူၺ်းၸိူဝ်း - Guizhou (贵州)
ၸႄႈတွၼ်ႈႁၢႆးၼၢင်း- Hainan (海南)
ၸႄႈတွၼ်ႈ ႁိူၺ်းပိူၺ်ႊ - Hebei (河北)
ၸႄႈတွၼ်ႈ ႁိူၺ်းလူင်ၸၢင်း- Heilongjiang (黑龙江)
ၸႄႈတွၼ်ႈ ႁႄးၼၢၼ်- Henan (河南)
ၸႄႈတွၼ်ႈ ႁူးပေႇ - Hubei (湖北)
ၸႄႈတွၼ်ႈ ႁူးၼၢၼ်- Hunan (湖南)
ၸႄႈတွၼ်ႈ ၸျႅင်းသူး - Jiangsu (江苏)
ၸႄႈတွၼ်ႈ ၸျႅင်းသျီး - Jiangxi (江西)
ၸႄႈတွၼ်ႈ ၸီႉလိၼ် - Jilin (吉林)
ၸႄႈတွၼ်ႈ လႅဝ်းၼိင် - Liaoning (辽宁)
ၸႄႈတွၼ်ႈ ၶျိင်းႁၢႆ - Qinghai (青海)
ၸႄႈတွၼ်ႈ သျၢၼ်ႇသျီး - Shaanxi (陕西) (ၾၢင်ႉလၢႆးဢွၵ်ႇသဵင်)
ၸႄႈတွၼ်ႈ သျၢၼ်းတူင်ႇ - Shandong (山东)
တေႊတွၼ်ႊ သၢၼ်ႊသျီး - Shanxi (山西) (ၾၢင်ႉလၢႆးဢွၵ်ႇသဵင်။)
ၸႄႈတွၼ်ႈ သီႇၶျွၼ်း - Sichuan (四川)
ၸႄႈတွၼ်ႈ ထႆႇဝၼ်ႇ - Taiwan (台湾) (ယူႇတီႈမိူင်းၶႄႇလူင်သေ ၽွင်းငမ်း)
ၸႄႈတွၼ်ႈ ယုၼ်းၼၢၼ် - Yunnan (云南) 
ၸႄႈတွၼ်ႈ ၸႄ့ၸိင်း - Zhejiang (浙江)
ဝဵင်းမိူင်းၸၢင်
ဝဵင်းမိူင်းၸၢင် (mɤ́ŋ ʦɑ̌m), (မိုင်းစံမြို့ (မုန်းဆန်းမြို့)), (Mongsan), (Moengzaang) ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသူႈ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ်၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၸၼ်ႉ ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိူင်ႈယဝ်ႉ။</ref>
ဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး
ဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး.
ဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး (mɤ́ŋ nɑ́i), (မိုးနဲ), (Mongnai), (Moengnaai) ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇဢေႃႈ။ တၢင်းသုင် ၼႃႈၼမ့်ပၢင်ႇလႆၢႇ မီး 3,179 ထတ်း။ ၸိုဝ်ႈဢၼ်ဝႃႈ မိူင်းၼၢႆႆႆး ၼႆ့ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းတႆး ဢၼ်မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ မိူင်းဢၼ် ၼႆၢးမိူင်း ၵေႃ့ဢၼ် ဢွၼ်ႁူဝ် မႃးတႄႇတၢင်ႈဝႆ့ လႄႈ ၸင်ႇႁွင့် ဝႃႈမိူင်းၼႆၢး ၼႆယဝ့်။ ၼ်ႂးၸေႈမိူင်းၼႆၢးၼႆ့ မီးဝႆ့ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်မီးၵႃႈၶၢၼ် လႄႈ ၶူဝ်းၵိုၵ်းပိုၼ်း မႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈႁိုင်ႁီးပုၼ့်တင်းၼမ်ယဝ့်။ 
ၸဝ်းၶိူဝ်း.
ၼ်ႂးၸေႈဝဵင်းမိူင်းၼႆၢးၼႆ့ မီးၵူၼ်းၸဝ်းၶိူဝ်းတႆး ယူႇသဝ်းဝႆ့တင်းၼမ်ယဝ့်၊ လိူဝ်ၼၼ့် ဢၼ်ပဵၼ်ၸဝ်းၶိူဝ်း မၢၼ်ႈ၊ ၶေႇ၊ လီးသေႃး၊ ယၢင်းလမ်၊ ယၢင်းလႆၢး လႄႈ ၸဝ်းၶိူဝ်းမူႇသလိမ် ၸိူဝ်းၼႆ့ ယူႇသဝ်းၸွမ်းဝႆ့ ၵမ်ႈၽွင်ႈယဝ့်။ 
သႃႇသၼႃႇ.
ဝဵင်းမိူင်းၼႆၢးၼႆ့ သူၼ်ယ်ႂႇဢွၼ်ၵၼ်ၼပ့်ယမ် ၵိူဝ်းလီပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇယဝ့်၊ လိူဝ်ၼၼ့် မီးပႃးသႃႇသၼႃႇ ၶရိတ့်၊ သႃႇသၼႃႇ ဢိသ်သလမ် လႄႈ လွင်ႈၵိုဝ်းယမ်ၽၽီၸွမ်းၽိင်ႈထုင်း ၸိူဝ်းၼႆ့ယဝ့်။ 
ၵျွင်းပုတ့်ထထေႇရဝတ်ႈ 16 လင် 
ၵျွင်းၶရိတ့် 2 လင် 
ၵျွင်း ဢိသ်သလမ် 1 လင် 
ၵျွင်းပုတ့်ထမႁႃယႃၼ 2 လင်
ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး
ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး (မိုးနဲမြို့နယ်), (Mongnai Township), (Zewaeng Moengnaai) ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၸၼ်ႉ ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်ၼိူင်ႈယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆးၼႆႉ ၶဝ်ပႃး ဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး လႄႈ ဝဵင်းၵဵင်းတွင်းသေ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းတႄႉ ပဵၼ်ဝဵင်းမိူင်းၼၢႆးယဝ်ႉ။
ဝဵင်းဢၼ်ပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းၼၢႆး.
 - ဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး
 - ဝဵင်းၵဵင်းတွင်း
ဢိူင်ႇ ၼႂ်းၸေႈဝဵင်း မိူင်းၼၢႆး.
 - ဢိူင်ႇၼႃးၶၢၼ်
 - ဢိူင်ႇၼမ်ႉမေႃႇသူမ်ႈ
 - ဢိူင်ႇၼွင်မႅင်း
 - ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈႁေႈ
 - ဢိူင်ႇၼႃးလွႆ
 - ဢိူင်ႇၼွင်လႅင်
 - ဢိူင်ႇၼႃးၸၢမ်
 - ဢိူင်ႇမႆႉႁႆး
 - ဢိူင်ႇၵုၼ်ၼႃး
 - ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၼႃး
 - ဢိူင်ႇၵုင်းလူမ်း
 - ဢိူင်ႇပၢင်ၸိူင်း
 - ဢိူင်ႇၼွင်တဝ်း
 - ဢိူင်ႇၼွင်ႁီး
 - ဢိူင်ႇၼႃးပေႃႉ
 - ဢိူင်ႇႁူဝ်ႁႃႉ
ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းလႆႈ လူႉႁၢမ်းၵႂႃႇ.
ၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်း.
 - ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၸၢင်ႉ
 - ဝၢၼ်ႈၸဝ်ႈၵေႃႈ
 - ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉမေႃႇငိုၼ်း
ၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်း.
 - ဝၢၼ်ႈလူင်ၸၢမ်
 - ဝၢၼ်ႈၸၢင်ႈၸေႈ
 - ဝၢၼ်ႈၸၢင်ႈမေႃႈ
 - ဝၢၼ်ႈၸၢင်ႈၽိူၼ်
 - ဝၢၼ်ႈၸၢင်ႈဝၢၼ်ႇ
ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ(ၼိူဝ်) ဝဵင်း.
 - ဝၢၼ်ႈလွႆၼၢင်း
 - ဝၢၼ်ႈမႆႉပူၵ်ႇ
 - ဝၢၼ်ႈသိမ်ႇၶမ်း
 - ဝၢၼ်ႈၵုၼ်တေႃးလေး
ၽၢႆၼိူဝ် (ႁွင်ႇ) ဝဵင်း.
 - ဝၢၼ်ႈပၢင်ႇဢူႈ(တိုၵ်ႉမီးယူႇ)
ၽၢႆႇတူၵ်းဝဵင်း.
 - ဝၢၼ်ႈတႅတ်းတႅပ်း
 - ဝၢၼ်ႈၵုင်းမၢၵ်ႇၵႃႇ
 - ဝၢၼ်ႈပူင်း
 - ဝၢၼ်ႈၽၢႆႇ
 - ဝၢၼ်ႈၵုင်းၵေႃႇ (ဝၢၼ်ႈႁၢမ်း)
 - ဝၢၼ်ႈၼႃးမၢၵ်ႇႁၢတ်ႇ
 - ဝၢၼ်ႈၼႃးသိမ်ႇ
 - ဝၢၼ်ႈၼွင်သႅဝ်း
 - ဝၢၼ်ႈၸၢင်ႈသႅင်
ဝဵင်းမိူင်းၽျၢၵ်ႈ
ဝဵင်းမိူင်းၽျၢၵ်ႈ (mɤ́ŋ pʰyɑ᷆k), (မိုင်းဖြတ်မြို့), (Monghpyak), (Moengphyaak) ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၽျၢၵ်ႈ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းၽျၢၵ်ႈ၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ဢေႃႈ။
ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းၽျၢၵ်ႈ
ၸႄႈတွၼ်ႈမိူၵ်းၽျၢၵ်ႈ (mɤ́ŋ pʰyɑ᷆k); (မိုင်းဖြတ်ခရိုင်) ; (Monghpyak District), (Moengphyaak) ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ မိူင်းတႆး ပွတ်းဢွၵ်ႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈ။ ဝဵင်းမိူင်းၽျၢၵ်ႈ ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် ဝဵင်းဢၼ်လုမ်းၸႄႈတွၼ်ႈပၵ်းသဝ်းဝႆႉ။ ပေႃးဢဝ် သဵၼ်ႈမၢႆ ႁူဝ်ႁိူၼ်း ဢၼ်ၵဵပ်းမိူဝ်ႈ ပီ 2014 ၼၼ်ႉဝႃႈၸိုင် ၼႂ်းၵႃႈ ၸႄႈတွၼ်ႈ မိူင်းၽျၢၵ်ႈၼႆႉ ႁူဝ်ၵူၼ်း တင်းၼမ်မၼ်း မီးၵႂႃႇ 110,160 ၵေႃႉ ၼႆၶႃႈဢေႃႈ။ 
ၸႄႈဝဵင်း လႄႈ ဝဵင်း.
ဢၼ်ပဵၼ် ၸႄႈဝဵင်းလႄႈ ဝဵင်း ၸိူဝ်းပႃးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းၽျၢၵ်ႈၼႆႉ မီးဝႆႉယူႇ ၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉၶႃႈယဝ်ႉ။
 - ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းၽျၢၵ်ႈ
 - ဝဵင်းမိူင်းၽျၢၵ်ႈ
 - ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းယွင်း
 - ဝဵင်းမိူင်းယွင်း
 - ဝဵင်းမိူင်းယု
ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၽျၢၵ်ႈ
ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၽျၢၵ်ႈ (mɤ́ŋ pʰyɑ᷆k), (မိုင်းဖြတ်မြို့နယ်), (Monghpyak Township), (Moengphyaak) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းၽျၢၵ်ႈ၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ တီႈပၵ်းလုမ်းတႄႉ ပဵၼ် ဝဵင်းမိူင်းၽျၢၵ်ႈယဝ်ႉ။။
ဝဵင်းဢၼ်ပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းၽျၢၵ်ႈ.
 - ဝဵင်းမိူင်းၽျၢၵ်ႈ
ဝဵင်းမိူင်းၽႅၼ်ႇ
ဝဵင်းမိူင်းၽႅၼ်ႇ (mɤ́ŋ pʰɛ̀n; မိုင်းဖျန်မြို့) ၼႆႉ မီးၼႂ်း တိူင်းဝႃႉၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၶႃႈဢေႃႈ။
လွင်ႈပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇ (မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ)
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ တၢင်းပဵၼ် ၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇဝၢႆးရႅတ်ႉ 2019 သေ မိူဝ်ႈ ပီ 2020 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 23 ၵၢင်ၶမ်ႈ 11:45 မိတ်ႉၼိတ်ႉၼၼ်ႉ တီႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ လႆႈတႄႇႁၼ် ၵူၼ်းပဵၼ် 2 ၵေႃႉ ဢၼ်တိတ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တေႃႇထိုင် ပီ 2020 လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ 19 ၵၢင်ၼႂ် (7:00) ၼႆႉ ၵူၼ်းဢၼ်တိတ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ် မီးဝႆႉ 107 ၵေႃႉ၊ တၢႆ 5 ၵေႃႉ၊ ဢၼ်ႁၢႆလီၶိုၼ်း မီးယူႇ 5 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ လႆႈႁၼ်ၵူၼ်းပဵၼ် ဢၼ်တိတ်းၸပ်းဝႆႉၼႆႉ မီးယူႇထိုင် 49 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈ လိူၼ်မၢတ့်ၶျ် 31 ဝၼ်း ၶၢဝ်းယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 7:25 ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၵူၼ်းပဵၼ်တိတ်းၸပ်း C5 ဢၼ်မီးတၢင်းပဵၼ်ၶႅၼ်ႇသႃႇၶူႈလင်ၼၼ်ႉ လႆႈသဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇလႄႈ ၸင်ႇပဵၼ်မႃး ၵေႃႉဢၼ်လႆႈတၢႆယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ် ၵေႃႉဢွၼ်တၢင်းသုတ်းယူႇယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းပဵၼ် ၸိူဝ်းၼႄႉၼွၼ်း တိတ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ်.
လုၵ်ႉတီႈ ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ပၢႆးယူႇလီ လႄႈ ပၢႆးလဵၼ်ႈ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ မိူဝ်ႈ ပီ 2020 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 23 ဝၼ်း ၽွင်းယၢမ်းၶမ်ႈ 11:45 ဝႃႈ တီႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ လႆႈတႄႇထူပ်းႁၼ် မူင်ႈမႅင်းတၢင်းပဵၼ် ၼႆယဝ်ႉ။
 ႁၢႆလီၶိုၼ်း<br>
 တၢႆ
မိူင်းၶႅမ်းမႃးရုၼ်း
မိူင်းၶႅမ်းမႃးရုၼ်း (audio=En-Cameroon-pronunciation.ogg; Cameroun), ဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ႁွင်ႉဝႃး မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶႅမ်းမႃးရုၼ်း (République du Cameroun), ၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်မီးဝႆႉတီႈ ဢႃႇၾရိၵ ပွတ်းၵၢင် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လႅၼ်လိၼ် ဢၼ်ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉၼႆႉ ၽၢႆႇတၢင်းတူၵ်း လႄႈ တၢင်းႁွင်ႇ မီးဝႆႉ ၼၢႆႇၵျီးရီးယႃး၊ ၽၢႆႇတၢင်း ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ မီးဝႆႉ ၶျၢတ်ႈ၊ ၽၢႆႇတၢင်းဢွၵ်ႇ မီးဝႆႉ မိူင်းႁူမ်ႈပွင်လူၺ်ႈၵူၼ်းလၢႆ ဢႃႇၾရိၵ ပွတ်းၵၢင်သေ ၽၢႆႇတၢင်းၸၢၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ မိူင်းဢီႇၵူၺ်ႇတေႃႇရီႇယႃႇ ၵီးၼီး၊ မိူင်းၵႄးပုၼ်ႇ လႄႈ တင်း မိူင်းႁူမ်ႈပွင်လူၺ်ႈၵူၼ်းလၢႆ တီႇမူဝ်ႇၶရႅတ်ႉတိၵ်ႉ ၶွၼ်းၵူဝ်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇမၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢၼ်ပဵၼ် ပွတ်းတွၼ်ႈၶင်ႈ လႄႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႉ ဢွင်ႈတီႈလမ်ႇလွင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ တၢင်းၽႄ ၼႂ်းၵႄႈ လႄႈ ၼၼ်ႉလႄႈ မၼ်းလႆႈထုၵ်ႇၸႅၵ်ႇထၢၼ်ႈဝႆႉ တီႈ တၢင်းသွင်ၽၢႆႇယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းယူႇသဝ်းတီႈၼၼ်ႈ မီးၸမ်မွၵ်ႈ 27 လၢၼ်ႉ သေ ၽႃႇသႃႇၵႂၢမႂ်းလၢတ်ႈ မီးယူႇ 250 ၼႆႉယဝ်ႉ။
မိူင်းၶႅၼ်ႇၼေႇတႃႇ
ၶႅၼ်ႇၼေႇတႃႇ ၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်း ဢၼ်မီးတီႈ ဢမႄႇရိၵႁွင်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈမၼ်း မီးဝႆႉ ဢၼ်မႄႇၶႂၢၵ်ႈမႃးတီႈ တေႃႇ လႄႈ တီႈၽၢႆႇႁွင်ႇၼႆႉ တေႃႇထိုင် ၊ ဢၼ်မီးတၢင်းၵႂၢင်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ မၼ်းပဵၼ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈ ၽၢႆႇၸၢၼ်း လႄႈ ၽၢႆႇတူၵ်းမၼ်း မီးဝႆႉ ဢၼ်မီးတၢင်းယၢဝ်း ၼၼ်ႉ ပဵၼ် လႅၼ်လိၼ်ၼိူဝ်ၵွင်းလိၼ် ဢၼ်ယၢဝ်းသေပိူၼ်ႈထိသုတ်း တီႈၼႂ်း လူၵ်ႈယဝ်ႉ။ ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ ၶႅၼ်ႇၼေႇတႃႇၼႆႉ ပဵၼ် ဢွၵ်ႉတဝႃႇသေ ပဵၼ် တူဝ်ႇရွၼ်ႇတူဝ်ႇ၊ မွၼ်ႇထရီႇယႄႇလ် လႄႈ ဝႅၼ်ၶူးဝႃး ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မိူင်းၵမ်ႇပေႃးတီးယႃး
ၵမ်ႇပေႃးတီးယႃး (audio=En-us-Cambodia.ogg; ၵမ်ႇပူးၶျႃး ၼႆၵေႃႈဝႃႈ ˌ; កម្ពុជា, UNGEGN: kampuciə)၊ ဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ဝႃႈ မိူင်းႁေႃၶမ်း ၵမ်ႇပေႃးတီးယႃး ၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်း ဢၼ်မီးတီႈ တွၼ်ႈ ပွတ်းၸၢၼ်း ႁင်း တီႈ ဢေးသျႃးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ၊ တၢင်းၵႂၢင်ႈမၼ်း မီး ၊ လႅၼ်လိၼ် ဢၼ်ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတႄႉ တီႈၽၢႆႇ မီး မိူင်းထႆး၊ မီး မိူင်းလၢဝ်း၊ မီး မိူင်းဝႅတ်ႉၼမ်း လႄႈ တီႈ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ယဝ်ႉ။ ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ လႄႈ ဝဵင်းဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ၽၼူမ်းပဵၼ် ယဝ်ႉ။
မိူင်းၵႃႇၵိတ်ႈသတၼ်ႇ
ၵႃႇၵိတ်ႈသတၼ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵႃႇၵိတ်ႈသတၼ်ႇ ၼႆႉ ပဵၼ် မိူင်း တီႈဢမ်ႇမီးတၢင်းဢွၵ်ႇၸူး ပၢင်ႇလၢႆႇ တီႈ ဢေးသျႃး ပွတ်းၵၢင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵႃႇၵိတ်ႈသတၼ်ႇၼႆႉ ၶႅၼ်ႈလႅၼ်လိၼ်ၵၼ်တင်း တီး ပွတ်းႁွင်ႇ မီး မိူင်းၵႃႇၸၢၵ်ႈသတၼ်ႇ၊ တီး ပွတ်းတူၵ်း မီး ဢူႇၸပႄႉၵိတ်ႇသတၼ်ႇ၊ တီႈ ပွတ်းၸၢၼ်း မီး မိူင်းတႃႇၵျီႇၵီႇသတၼ်ႇ လႄႈ တီႈ ပွတ်းဢွၵ်ႇ မီး မိူင်းၶႄႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းလူင် မၼ်း လႄႈ ဝဵင်းဢၼ်ယႂ်ႇတီႈသုတ်း ၼႆႉ ပဵၼ် ပိသ်ျၶႅတ်ႉ ယဝ်ႉ။
မိူင်းၶႃႇတႃႇ
ၶႃႇတႃႇ (US; قطر ˈqɑtˤɑr, ˈɡɪtˤɑr), ၸိုဝ်ႈပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ၸိုင်ႈမိူင်းၶႃႇတႃႇ,ၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်း ဢၼ်မီးတီႈ ဢေးသျႃး ပွတ်းတူၵ်း ၼၼ်ႉယ ဝ်ႉ။ မၼ်းမီးဝႆႉတီႈ တီႈ ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၶွင် တီႈၼႂ်း ပွတ်းဢွၵ်ႇ တွၼ်ႈၵၢင်သေ တီႈၽၢႆႇၸၢၼ်းၼႆႉ ဢိူမ်ႈလႅၼ်လိၼ် ၵၼ်တင်း မိူင်းသေႃႇတီႇဢႃႇရေးပီးယႃးသေ ၸိူဝ်းၵိုတ်းၼႃႈလိၼ်ၵိုတ်းလိူဝ်ၼၼ်ႉ လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ဢၼ်ပဵၼ် ႁူးၶဝ်ႈ ဢၢဝ်ႇပႃႇသီးယႅၼ်း ၼၼ်ႉ ၶႅၼ်ႈၵၼ်ၶႃႇတႃႇ တီႈႁိမ်း ပႃႇရဵၼ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းလူင်တႄႉ ပဵၼ် တူဝ်ႇႁႃႇသေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 80 ၸိုင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ယူႇသဝ်းတီႈၼၼ်ႈသေ၊
ၼႃႈလိၼ်တႄႉ ပဵၼ်တီႈပၢင်ႇပဵင်းၵမ်ႉၼမ်သေ ပဵၼ်ႁၢတ်ႇသႃး ပွတ်းတႅမ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မိူင်းၶဵပ်ႉဝႄႇတီႇ
ၶဵပ်ႉဝႄႇတီႇ (audio=En-Cape Verde.ogg,) ဢမ်ႇၼၼ် ၶႃပူဝ်ဝႄႇတီႇ (audio=En-Cabo Verde-pronunciation.ogg, ˌ ; ˈkaβu ˈveɾðɨ)၊ ဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ႁွင်ႉဝႃႈ မိူင်းၸွမ်ၸိုင်ႈ ၶႃပူဝ်ဝႄႇတီႇ ၼႆႉ လႄႈ ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း တွၼ်ႈၵၢၼ် ပၢင်ႇလၢႆႇ ဢတ်ႉလၼ်းတိၵ်ႉ၊ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ သိပ်းဢၼ် သေ တၢင်းၵႂၢင်ႈၼႃႈလိၼ် မီးမွၵ်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ မူႇၵုၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၼႂ်းၵႄႈ ၽၢႆႇတူၵ်း ဢၼ်ပဵၼ် ဢွင်ႈတီႈၽၢႆႇတူၵ်းသုတ်း ၶွင် လိုမ်ဢႃႇၾရိၵ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မူႇၵုၼ်ၶဵပ်ႉဝႄႇတီႇ ပဵၼ်ပွတ်းတွၼ်ႈၶွင် ဢီႇၶူဝ်ႇရီႇၵျိၼ်ႇ မႅၵ်ႇၵရူဝ်ႇၼီးသျႃး ဢိၵ်ႇၸွမ်းၵၼ်တင်း ၊ ၊ လႄႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၵျႃႇပၢၼ်ႇ
ၵျႃႇပၢၼ်ႇၼႆႉ တေၸၢင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်တင်း: 
 - ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ၊ မိူင်းၵုၼ်ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢေးသျႃးပွတ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၼၼ် ဢၼ်ၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်တင်းမိူင်းၵျႃႇပၼ်ႇ
 - ၽႃႇသႃႇၵျႃႇပၢၼ်ႇ၊ ဢၼ်လၢတ်ႈဝႆႉ ပိူင်လူင် ၼႂ်းမိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ
 - ၵူၼ်းၶိူဝ်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ၊ ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢၼ် ၼႄမွၵ်ႇထိုင် လွင်ႈပဵၼ်ၵျႃႇပၢၼ်ႇ ၽၢၼ်ႇတၢင်း ၶိူဝ်းၵူၼ်း ႁိုဝ် ၾိင်ႈထုင်း 
 - ၵူၼ်းၵျႃႇပၢၼ်ႇယၢၼ်မိူင်း၊ ၵူၼ်းၵျႃႇပၢၼ်ႇဢၼ်ၶၢႆႉယူႇတၢင်ႇမိူင်းလႄႈ လုၵ်ႈလၢင်းၶွင်ၶဝ်တင်းလုမ်ႈၾႃႉ
 - ၵူၼ်းမိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ၊ ၵူၼ်းမိူင်းၶွင်မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ ၸွမ်းၼင်ႇ မၢႆမီႈၵူၼ်းမိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ 
 - ၵူၼ်းၵျႃႇပၢၼ်ႇဢၼ်ၵိူတ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်း၊ ၵူၼ်းမိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ
 - ပိူင်တႅမ်ႈလိၵ်ႈၵျႃႇပၢၼ်ႇ၊ ဢၼ်ပႃးဝႆႉ kanji လႄႈ kana
 - တၢင်းၵိၼ်ၵျႃႇပၢၼ်ႇ၊ တၢင်းၵိၼ်လႄႈ ၾိင်ႈထုင်းၵိၼ်ယႅမ်ႉ မိူင်းၵျႃႇပိၼ်ႇ
မိူင်းသီးရီးယႃး
မိူင်းသီးရီးယႃး ဢၼ်ပဵၼ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢႃႇရၢပ်ႉ သီးရီးယႃး ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်မိူင်း ဢၼ်မီးတီႈ ပွတ်းၵၢင်ဝၼ်းဢွၵ်ႇ ဢၼ်မီးတီႈ ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ပၢင်ႇလၢႆႇ မေႇတီႇထရီႇယႅၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းလူင် တမ်ႇမတ်ႉသၵတ်ႉ၊ ၽၢႆႇႁွင်ႇမၼ်း မီးလႅၼ်လိၼ် မိူင်းတူႇရၵီႇ၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇမၼ်း မီးမိူင်းဢီႇရၢၵ်ႉ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းမၼ်း မီးမိူင်းၵျေႃႇတၢၼ်ႇ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်းမၼ်း မီးမိူင်းလႅပ်ႉပၢၼ်ႇ၊ တၢင်းၵႂၢင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မီးမွၵ်ႈ 185 ႁဵင်လွၵ်းလၵ်း၊
ပိုၼ်းမိူင်းသီးရီးယႃးၼႆႉ မီးမႃး ၼပ်ႉႁူဝ်ႁဵင်ပီႊယဝ်ႉ။ တီႈလိၼ်ဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်တီႈဢၼ် တူင်ႇဝူင်းၶိူဝ်းၵူၼ်းတၢင်းၼမ် ၶိုၼ်ႈယ်ႂႇမႃး ဢိၵ်ႇပႃး တူင်ႇဝူင်းၶိူဝ်းၵူၼ်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ၶွင် Mesopotamia လႄႈ မိူင်းဢီႇၵျိပ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၶိူဝ်းၽိၼ်ႇၼိတ်ႉ၊ မိူဝ်ႈႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီႊ 7 ၼၼ်ႉ မိူင်းသီးရီးယႃး လႆႈထုၵ်ႇ ဢႃႇရၢပ်ႉ မူႇသလိမ်ႇၶဝ် သိမ်းဢဝ်သေ လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ် ၸၢဝ်းဢိတ်ႉသလမ်းမႃး။
မိူဝ်ႈႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီႊ ႒႐ ၼၼ်ႉ ၼႃႈလိၼ် သီးရီးယႃး ပၢၼ်မႂ်ႇၼႆႉ လႆႈယူႇတႂ်ႈ ဢႃႇၼႃႇ ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ။ ထိုင်မႃးပီ 1946 ပဵၼ်မႃးၸိုင်ႈမိူင်းႁင်းၶေႃ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၼႂ်းသိပ်းပီႊၼၼ်ႉ မိူင်းသီးရီးယႃး လႆႈႁူပ်ႉထူပ်း လွင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၢၼ်မိူင်း၊ မိူဝ်ႈပီႊ 2011 ၼၼ်ႉ ပၢင်တိုၵ်းၼႂ်းမိူင်း တႄႇပဵၼ်မႃးသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းလႆႈလူႉသုမ်းၼမ် လႄႈ ၶူဝ်းၶွင်ၵေႃႇသၢင်ႈ လႆႈလူႉလႅဝ်ၵႂႃႇ။
ယၢမ်းလဵဝ် မိူင်းသီးရီးယႃးၼႆႉ တိုၵ်ႉပဵၼ်မိူင်းဢၼ်လူႉလႅဝ်ၵႂႃႇ ဢၼ်လႆႈၶၢမ်ႇတၢမ်ႇ လွင်ႈၶဵင်ႇတႃႉ တႃႇဢႃႇၼႃႇ လႄႈ လွင်ႈႁူမ်ႇငမ်းၼၼ်ႉယူႇ။ ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ လႄႈ တၢမ်တူဝ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသီးရီးယႃးၶဝ် ၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းသၢင်ႈယူႇသေတႃႉ ပၢင်တိုၵ်းၼႆႉ တိုၵ်ႉသိုပ်ႇပဵၼ်ယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းမိူင်း လႆႈၶၢမ်ႇတၢမ်ႇ ၽေးသိုၵ်း တင်းၼမ် ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း လႄႈ ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း ၼႂ်းမိူင်း လႆႈႁႃတီႈယူႇ ႁႃတၢင်းၸွႆႈထႅမ် တင်းၼမ်။
မိူင်းသီးရီးယႃးၼႆႉ မီးပိုၼ်း ၾိင်ႈငႄႈ လႄႈ ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ႁၢင်ႈလီ တင်းၼမ်သေတႃႉ ၼႂ်းပီႊပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ၶူဝ်းၶွင်ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈထုၵ်ႇ ၽေးၶဵၼ် ႁၢဝ်ႈႁႅင်းမႃးယူႇ။ လွင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈဢၼ်လီၼႅင်ၸႂ် တႃႇၵူၼ်းတင်းၼမ် ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ၸိူဝ်းမုင်ႈမွင်း တႃႇတေၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃ လူၺ်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်သေ ႁႂ်ႈလႆႈၶိုၼ်းၵတ်းယဵၼ် ၼိမ်သဝ်း ၼႂ်းမိူင်းဢၼ်လႆႈၶၢမ်ႇတၢင်းတုၵ်ႉၶၼႆႉ။
မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႁေႃၶမ်း ပရိတ်ႈတဵၼ်ႇ
"မိူင်းဢင်းၵိတ်ႉ"ၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်း ဢၼ်မီးၵၢၼ်ပၢၼ်ႇပွင်ႊဢၼ်ၼိူင်ႈသေ တင်ႈမီးဝႆႉယူႇ တီႈၾၢင်ႇပႃႈႁွင်ႇလိုမ်ယူးရူပ်ႉ။ မိူင်းဢင်းၵိတ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းၵုၼ်ၼမ်ႉသေယဝ်ႉ ႁူမ်ႇႁူမ်ႈပႃး ၵရဵတ်ႉပရိတ်ႉထိၼ်ႇ၊ မူႇၵုၼ် ၽၢႆႇၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇဢၢႆးယႃႇလႅၼ်း။ ဢၢႆးယႃႇလႅၼ်းႁွင်ႇ ၵွၺ်းပဵၼ်လႅၼ်ႊလိၼ် ဢၼ်တိတ်းၸပ်းတင်း လိၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းဢၢႆးယႃႇလႅၼ်း ဢၼ်တင်ႈသဝ်း ပဵၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းႁၢင်းၶေႃ။ ၼွၵ်ႈသေၶွပ်ႇလႅၼ်ႊလိၼ် ဢၼ်တိတ်းၸပ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉတႄႉ မိူင်းဢင်းၵိတ်ႉ(ဢမ်ႇၼၼ်) ယူႊၶေႊ ၼႆႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉသမုတ်ႉ ဢႅတ်ႉတလႅၼ်းတိၵ်ႉ၊ ပၢင်ႇလၢႆႇပွတ်းႁွင်ႇ၊ ႁွင်ႊၵုၼ်ၵၢင်ၼမ်ႉဢင်းၵိတ်ႉလႄႈ ပၢင်ႇလၢႆႇဢၢႆးရိသျ်ႉၶဝ် လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
မိူင်းဢင်းၵတ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်တိုဝ်းပၵ်းပိူင်ဢုပ်ႉပိူင်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း(ပိူင်ၸဝ်ႈၾႃႉ)သေ မီးလူင်ပွင်ႊၸိုင်ႈၵၢင်ႊၵႂၢၼ်းပွင်ႊဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ၼႂ်းမိူင်းယူႊၶေႊၼၼ်ႉ တေမီးဢိင်းၵလႅၼ်း၊ ဢၢႆးယႂ်းလႅၼ်းႁွင်ႇ၊ သၵွတ်ႉတလႅၼ်းလႄႈ မိူင်းဝေးလ်ၼႆသေ မီး 4 မိူင်း။ ပဵၼ်ပၵ်းပိူင်ဢၼ်ပၢၼ်ႇပွင်ႊလူၺ်ႈ ပႃႇလီႇမၢၼ်ႇသေ ၸေႊဢၼ်လုမ်းလူင်ပွင်ႊၸိုင်ႈပၵ်းမီးဝႆႉသမ်ႉ ပဵၼ်ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ ဝဵင်းလၼ်ႊတၼ်ႊ။ မိူင်းယူႊၶေႊၼႆ့ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်းယဝ်ႉသေ ၼႂ်းလူၵ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းထီႈႁူၵ်းဢၼ်မီးၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ။ ယူႊၶေႊၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်တႄႇလုၵ်ႈၽိုၼ်ႉၾၢႆႇၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈသေ၊ မိူဝ်ႈယၢမ်းၸဝ်ႉၸူဝ်ႊပီ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇႁုပ်ႈ 19 လႄႈ 20 ၼၼ်ႉ ႁူမ်ႊဝႃႈ ပဵၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းဢၼ်မီးဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈၼႂ်းၵမ်ႈၾႃႇၼႆႉသေတႃႉၵေႃႈ၊ ယွၼ်ႉၵွပ်ႈသိုၵ်းလုမ်ႈၾႃႉပွၵ်ႈၵမ်းၼိူင်ႈလႄႈပွၵ်ႈၵမ်းသွင်သေ လႅၼ်ႊလိၼ်ၸိုင်ႈတုမ်ႊၵႅၼ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ယူႊၶေႊလႆႈပူတ်းပွၺ်ႇသေ ဢဵၼ်ႁႅင်းၸိုင်ႈမိူင်းၵေႃႈ လႆႈယူပ်ႈယွမ်းလူင်း။ ၵူၺ်းၼႃႇၵေႃႈ ယူႊၶေႊတိုၵ်ႉမီးယူႇၼႂ်းသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈ ၸိုင်ႈမိူင်းဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉယူႇၼင်ႇၵဝ်ႇ။
မိူင်းဝေးလ်သ်
ဝေးလ်သ် (Cymru ˈkəm.rɨ) ၼႆႉ ပဵၼ် ဢၼ်ပဵၼ် ပွတ်းတွၼ်ႈ ၶွင် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႁေႃၶမ်း ပရိတ်ႈတဵၼ်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇႁွင်ႇလႄႈ ၽၢႆႇတူၵ်းမၼ်း မီး [[:en:[[Irish Sea|ပၢင်ႇလၢႆႇ ဢၢႆးရိသျ်]]၊ [[:en:England–Wales border|ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ]]မၼ်း မီး [[:en:England|ဢိင်ႇၵလႅၼ်ႇ]]၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းမၼ်း မီး [[:en:Bristol Channel|သၢႆၼမ်ႉ Bristol]] လႄႈ ၽၢႆႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်းမၼ်း မီး [[:en:Celtic Sea|ပၢင်ႇလၢႆႇ Celtic]] ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 2021 ၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီး 3.2 လၢၼ်ႉ။
မိူင်းလီႉတူႇဝေးၼီးယႃး
ၸိုဝ်ႈ မိူင်းလီႉတူႇဝေးၼီးယႃး ဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ် မိူင်းၸွမ်ၸိုင်ႈ မိူင်းလီႉတူႇဝေးၼီးယႃး ၼႆသေ ပဵၼ်မိူင်း ဢၼ်မီးတီႈ ယူးရူပ်ႉပွတ်းႁွင်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈမိူင်း ပေႃးလတိတ်ႉ 3 မိူင်းၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်း ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈ ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၶွင် ပၢင်ႇလၢႆႇပေႃးလတိတ်ႉသေ ပေႃးလတ်းၶၢမ်ႈ ပၢင်ႇလၢႆႇပေႃးလတိတ်ႉယဝ်ႉၼႆ တီႈၽၢႆႇတူၵ်း မီး မိူင်းသုၺ်ႇတိၼ်ႇ၊ မိူင်းၼေႃႇဝူၺ်း လႄႈ မိူင်းတႅၼ်းမၢၵ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၽၢႆႇႁွင်ႇၼႆႉ မီး မိူင်းလၢတ်ႈဝီႇယႃႇ၊ တီႈ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ မီး မိူင်းပႄႇလႃႇရုတ်ႈ လႄႈ တီႈၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ မိူင်းပူဝ်ႇလႅၼ်ႇယဝ်ႉ။
မိူင်းဢႃႇပႃးၼီးယႃး
ဢႃႇပႃးၼီးယႃး (audio=en-us-Albania.ogg ; Shqipëri or Shqipëria), ဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢႃႇပႃးၼီးယႃး (Republika e Shqipërisë), ၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်း ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈ ယူးရူပ်ႉ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ထၢႆႇဝၢၼ်း
ထၢႆႇဝၢၼ်း, ပေႃးဝႃႈ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်တႄႉ မိူင်းၸွမ်ၸိုင်ႈၶႄႇ(Republic of China - ROC) ၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်း ဢၼ်မီးတီႈ ဢေးသျႃး ပွတ်းဢွၵ်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်းၼၼ်ႉ မီးလႅၼ်ၼမ်ႉ ဢၼ်ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်တင်း မိူင်းၶႄႇ (People's Republic of China - PRC)၊ တီႈၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ မီး မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ၊ လႄႈ တီႈ ၽၢႆႇၸၢၼ်း မီး မိူင်းၾီလိပ်ႈပိင်းယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၵုၼ်ပိူင်လူင် ၶွင် ထၢႆႇဝၢၼ်းၼႆႉ မီးတၢင်းၵႂၢင်ႈ ၼႂ်းၵႃႈ သၢမ်ပုၼ်ႈသွင်ပုၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်လွႆသေ ထႅင်ႈပုၼ်ႈၼိုင်ႈတႄႉ ပဵၼ်ပၢင်ႇပဵင်း၊ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း သတ်ႉတဵမ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ထၢႆႇပေႈ ဢၼ်မီးၸွမ်းၵၼ်တင်း ထၢႆႇပေႈမႂ်ႇ လႄႈ ၶီးလုင် ဢၼ်ႁဵတ်းပဵၼ်ဝႆႉ ဢွင်ႈတီႈဝဵင်းယႂ်ႇသုတ်း ၶွင် ထၢႆႇဝၢၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတႄႉ ပဵၼ် ၶၢဝ်သီဢုင်ႇ၊ ထၢႆႇၶျွင်ႇ၊ ထၢႆႇၼၼ် လႄႈ ထၢဝ်းယွၼ်။ ၵူၼ်းယူႇသဝ်း မီးယူႇ 23.45လၢၼ်ႉလႄႈ ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ ထၢႆႇဝၢၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်း ဢၼ်ၵူၼ်းယူႇသဝ်းသတ်ႉတဵမ် သေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။
ၼီးဝႄႇ
Niue (ˈ, n; Niuē) ၼႆႉ ပဵၼ် ၼႃႈလိၼ်ဢုပ်ႉပိူင် ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ ၶွင် ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ပၢင်ႇလၢႆႇ ပၸိၽိၵ်ႉ ပွတ်းၸၢၼ်း၊ ဢၼ်မီးတီႈ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇၶွင် ၼိဝ်းၸီႇလႅၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဢေးသျႃးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ
ဢေးသျႃးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ (အရှေ့တောင်အာရှ) ၼႆႉ ပဵၼ်ပွတ်းတွၼ်ႈဢွၼ်ႇ (subregion) ဢမ်ႇၼၼ် လိုမ်လိၼ်ဢွၼ်ႇ ဢေးသျႃး ၼႆသေ မီးလၢႆမိူင်းဢၼ်မီးၾၢႆႇႁွင်ႇ တိတ်းၸပ်းတင်း မိူင်းၶႄႇ၊ ၾၢႆႇဝၼ်းတူၵ်း တိတ်းၸပ်းတင်း မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး၊ ၾၢႆႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ တိတ်းၸပ်းတင်း မိူင်းပႃးပႂႃႇၼိဝ်းၵီးၼီး ဢိၵ်ႇတင်းၾၢႆႇၸၢၼ်း တိတ်းၸပ်းတင်း မိူင်းဢေႃႉသထရေးလီးယႃးၼႆယဝ်ႉ။ ပွတ်းတွၼ်ႈဢွၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ပွတ်းတွၼ်ႈဢွၼ်ႇလဵဝ်ၼႂ်းဢေးသျႃး ဢၼ်မီးၼႃႈလိၼ်ၵမ်ႈၽွင်ႈၼႂ်းၼိုင်ႈၽၢၵ်ႇလူၵ်ႈပွတ်းၸၢၼ်း (Southern Hemisphere) လႄႈ ၸႅၵ်ႇၽႄပဵၼ်သွင်ပွတ်းတွၼ်ႈသေ ၸင်ႇမီး:
 - ဢေးသျႃးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇလူင် ဢမ်ႇၼၼ် ဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၶႄႇ ဢၼ်မီး မိူင်းၵမ်ႇပေႃးတီးယႃး၊ လၢဝ်း၊ မၢၼ်ႈ၊ ထႆး၊ ဝႅတ်ႉၼမ်း လႄႈမလေးသျႃးပွတ်းဝၼ်းတူၵ်း။
 - ဢေးသျႃးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၼႂ်းပၢင်ႇလၢႆႇတႄႉၵေႃႈ မီးမိူင်းပရူႇၼၢႆး မလေးသျႃးပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ၊ တီႇမေႃးပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ၊ ဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျႃး၊ ၾီႇလိပ်ႈပိၼ်း၊ သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ၊ ၵုၼ်ၶရိတ်ႉသမတ်ႉၸ်လႄႈၸုမ်းၵုၼ်ၶူဝ်ႇၶူဝ်ႇၸ် (ၶီႇလိင်ႇ) ၼႆယဝ်ႉ။
လၵ်းမိူင်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ (2008)
တွၼ်ႈတႃႇၸၼ်လၵ်းမိူင်းဢၼ်ၼႆႉ မိူဝ်ႈ ပီ 1993 ၼၼ်ႉ လႆႈတႄႇႁွင်ႉ ပၢင်ၵုမ်လူင်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈယဝ်ႉ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်လူင်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိမ်းဢႃႇၼႃႇ ၵေႃႉဢွၼ်ႁူဝ်ႁဵတ်းၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူတၢင်တူဝ် ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶေရႇၸီႇ ဢၽွႆႉၶျုၵ်ႈ ဢၼ်လႆႈဢွင်ႇပႄႉ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ 1990 ၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇဢဝ်ဢွၵ်ႇပႅတ်ႈတီႈ ပၢင်ၵုမ်လူင်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ မိူဝ်ႈပီ 1995 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈဝႃႈ ႁွင်ႉဝႃႈ ပၢင်ၵုမ်လူင်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၼႆသေတႃႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းၶဝ် ၸၼ်ဝႆႉၸွမ်းၼင်ႇၵၢင်ၸႂ်ၶဝ်သေ ၸိူဝ်းဢၼ် ၵူၼ်းတူင်ႉၼိုင် တွၼ်ႈတႃႇ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ၊ ၸိူဝ်းဢၼ်ၵူၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ဢၼ်ၵူၼ်းဢႄႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တၢင်ႇလၢတ်ႈမႃးၼၼ်ႉ ၶဝ်ဢမ်ႇတူၺ်းႁၼ်ၸွမ်း။ ဝၢႆးေသၼၼ်ႉ ပၢင်ၵုမ်လူင်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ တႄႇဢဝ် ၽွင်းတႄႇႁဵတ်းပၢင်ၵုမ် ႁိုင် 14 ပီ ထိုင်မႃး ပီ 2008 ၼၼ်ႉ ပၢင်ၵုမ်လူင် လႆႈယဝ်ႉတူဝ်ႈသေ တႄႇၸၼ် လၵ်းမိူင်း ပိူင်လိူင်းမၼ်းယဝ်ႉ။ ပီ 2008၊ လိူၼ်မေႇ (10) တေႃႇ (24) ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁဵတ်း ပၢင်ႁပ်ႉႁၼ်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူၼ်းပတ်ႉပိုၼ်ႉသေ ဢဝ်တင်း ၽွၼ်းလႆႈ (93.82%) သေ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈမႃးယဝ်ႉ။
ၽွၼ်းလႆႈမၼ်းၼႆႉ မီးလွင်ႈလီလႆႈထဵင်မေႃးၵၼ်သေ ၽွၼ်းလႆႈမၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးၽႂ်ယုမ်ႇယမ်မႃး။ ပိူင်လူင်မၼ်းတႄႉ မိူဝ်ႈပႆႇႁဵတ်း ပွႆးႁပ်ႉႁၼ်ၵၢင်ၸႂ်ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် လူမ်းလႅင်ႉၼႃႇၵိတ်ႉ လႆႈထွင်းပဝ်ႇသေ ၵူၼ်းႁူဝ်သႅၼ်မၼ်း လႆႈလူႉတၢႆသေ ပဵၼ်လွင်ႈလူႉလႅဝ်မႃးယႂ်ႇယႂ်ႇလူင်လူင်ယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈတိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇၼၼ်ႉၵေႃႈ တဵၵ်းၵၼ်ႁႂ်ႈႁဵတ်း ပွႆးပၼ်သဵင်မႃးယဝ်ႉ။ ပွႆးႁပ်ႉႁၼ်ၵၢင်ၸႂ်ၼႆႉ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၸႅင်ႈလႅင်းသေ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းၶဝ်ၼႆႉ ၶဝ်ႁဵတ်းၵႂႃႇၸွမ်းၼင်ႇၵၢင်ၸႂ်ၶဝ်ၼၼ်ႉၵူၺ်း။ တီႈၶိတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈမၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႂ်းသဵၼ်ႈမၢႆၵူၼ်းပၼ်သဵင်ႈၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉၸိုဝ်ႈသဵင် ၵူၼ်းၸိူဝ်းတၢႆၵႂႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 
ဢၼ်ႁၢႆႉၸႃႉသေပိူၼ်ႈတႄႉ တီႈၶိတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈမၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵူၼ်းပၼ်သဵင်ႈၼႆႉ မီး ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 100 ပၢႆၼႆ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇတီႈၼႂ်း လိၵ်ႈပိုၼ်ၶၢဝ်ႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းသေ ၽိူဝ်ႇၵူၼ်းမိူင်းၶဝ် ထတ်းသၢင် ၶဝ်ၸင်ႇၶိုၼ်းမႄးသင်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၶိုၼ်းယဝ်ႉ။
လၵ်းမိူင်းၼႆႉ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် မိူဝ်ႈ ပီ 2010၊ (?) ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီးလၵ်းမိူင်းၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တွၼ်ႈ (15) တွၼ်ႈ၊ ဢဝ်တင်း ၽႃႇသႃႇမၢၼ်ႈသေတႅမ်ႈဝႆႉ မီးၼႃႈလိၵ်ႈ (194) ၼႃႈယဝ်ႉ။
တွၼ်ႈ ၸိူဝ်းၶဝ်ႈပႃး.
တွၼ်ႈ ၸိူဝ်းဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈ လၵ်းမိူင်း ဢၼ်ၼႆႉ မီးၼင်ႇ ၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
 - သိုပ်ႇမိုတ်ႈ
 - တွၼ်ႈ (၁) ပိူင်ပိုၼ်ႉထၢၼ် ၸိုင်ႈမိူင်း
 - တွၼ်ႈ (၂) ပိူင်ၽွတ်ႈႁႅၼ်း ၸိုင်ႈမိူင်း
 - တွၼ်ႈ (၃) ၽူႈယႂ်ႇ ၸိုင်ႈမိူင်း
 - တွၼ်ႈ (၄) လွင်ႈသၢင်ႈပၵ်းပိူင်ၽိင်ႈမိူင်း
 - တွၼ်ႈ (၅) လွင်ႈၽွင်းငမ်း
 - တွၼ်ႈ (၆) လွင်ႈတတ်းသိၼ်
 - တွၼ်ႈ (၇) တပ်ႉမတေႃႇ
 - တွၼ်ႈ (၈) ၵူၼ်းမိူင်း၊ ပုၼ်ၽွၼ်းလႄႈ သုၼ်ႇလႆႈငဝ်ႈငႃႇၵူၼ်းမိူင်း
 - တွၼ်ႈ (၉) လွင်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈ
 - တွၼ်ႈ (၁၀) ပႃႇတီႇပၢႆးမိူင်း
 - တွၼ်ႈ (၁၁) လွၵ်းမၵ်းမၢႆ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၽွင်းၶၵ်းၶၢၵ်း
 - တွၼ်ႈ (၁၂) လွင်ႈမူၼ်ႉမႄးလၵ်းမိူင်း
 - တွၼ်ႈ (၁၃) ၸွမ်ပိဝ်၊ မိၵ်ႈမၢႆမၢႆတွင်း၊ ၽဵင်းၵႂၢမ်း လႄႈ ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ
 - တွၼ်ႈ (၁၄) လွၵ်ႈမၵ်းမၢႆၽွင်းၶၢဝ်းၶၢႆႉလၢႆႈ
 - တွၼ်ႈ (၁၅) လွင်ႈမၵ်းမၢႆၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ
ၽေးသၽႃႇဝ
ၽေးသၽႃႇဝ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလွင်ႈၵူၼ်း ႁဵတ်းသၢင်ႈသေပဵၼ်မႃး၊ မၼ်းပဵၼ် ၽေး ဢၼ်ပဵၼ်ယွၼ်ႉ သၽႃႇဝၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း - လူမ်းလႅင်ႉထူဝ်းပဝ်ႇ၊ ဢိင်ႇသၼ်ႇ၊ သူႇၼႃႇမီႇ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၽေးသၽႃႇဝၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ်လူၺ်ႈ ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်လႆႈထူပ်းၺႃးၽေး၊ သၢႆငၢႆလွင်ႈလိုဝ်ႈသဝ်း ဢၼ်ၸၢင်ႈလႆႈလွင်ႈၵႅတ်ႇၵင်ႈလီ၊ ဢိင်ၼိူဝ် လူၺ်ႈႁႅင်းၽေးသၽႃႇဝ သေလႄႈ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဢွင်ႈတီႈ ဢမ်ႇၼၼ် မိူင်းဢၼ်ထုၵ်ႇၺႃးၽေးသၽႃႇဝ၊ ဢသၢၵ်ႈသၢႆၸႂ်ၶူဝ်းၶွင် ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ၊ လွင်ႈႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇပိုၼ်ႉတီႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၸၢင်ႈပဵၼ် ၸၢင်ႈမီးၽွၼ်းတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။
ပပ်ႉသပ်း
ပပ်ႉသပ်း ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ပပ်ႉ ဢၼ်ဢဝ် ဝေႃးႁၢၼ်ၽႃႇသႃႇသေဢၼ် ၶပ်ႉၸႅၼ်ႇဝႆႉ ၸွမ်းၼင်ႇတူဝ်မႄႈလၢႆးလေႃးလိၵ်ႈသေ ဢဝ်ၽႃႇသႃႇၼၼ်ႉလႄႈသင် ၽႃႇသႃႇတၢင်ႇၸိူဝ်းလႄႈသင် တႅမ်ႈၼႄ သပ်းလႅင်းၼႄ ပိုတ်ႇတီႈပွင်ႇမၼ်းၼႄၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပပ်ႉသပ်းၼႆႉ မီႈဝႆႉ ၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းယဝ်ႉ။
ပပ်ႉသပ်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၵျၢမ်း ဢၼ်ပိုတ်ႇတီႈပွင်ႇၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်း၊ ဢိၵ်ႇပႃး တီႈပွင်ႇ၊ ဢိင်ဢၢင်ႈ၊ ၽိုၼ်ဢိင်ၸိူဝ်းၼႆႉသေ မၼ်းၶပ်ႉၸႅၼ်ႇဝႆႉၼင်ႇတူဝ်မႄႈလိၵ်ႈ လၢႆးလေႃးလိၵ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပပ်ႉသပ်းၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇၶူင်သၢင်ႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းမႂ်ႇသေပွၵ်ႈ။ တီႈဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ပပ်ႉသပ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ် ယွၼ်ႉလွင်ႈတၢင်းသေဢၼ်ဢၼ် ၸိူဝ်းဢၼ်ပႃးဝႆႉၼင်ႇၽၢႆႇတႂ်ႈၼၼ်ႉလႄႈ ၸင်ႇဝႃႈၸႂ်ႉပပ်ႉသပ်းယဝ်ႉ။
 - ၶႂ်ႈႁူႉ လၢႆးလေႃးတူဝ်လိၵ်ႈ။
 - ၶႂ်းႁူႉ သဵင်ဢွၵ်ႇ။
 - ၶႂ်ႈႁူႉ တီႈပွင်ႇၶေႃႈၵႂၢမ်း။
 - ၶႂ်ႈႁူႉ ပိုၼ်ႉငဝ်ႈႁၢၵ်ႈတူဝ်လိၵ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ တေလႆႈႁူႉဝႆဝႃႈ ပပ်ႉသပ်းၵူႈဢၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်းတေဢမ်ႇၸၢင်ႈပႃးလႆႈ လွင်ႈတၢင်းၼင်ႇပႃႈၼိူဝ်ၼၼ်ႉၵူႈဢၼ်ဢၼ်။ ဢၼ်ၼင်ႇပပ်ႉသပ်းဢွၵ်ႇသ်ၾူတ်ႉ လိုဝ်းလင်ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼၼ်ႉတႄႉ မၼ်းၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ဢင်ႇၵႃႇၶေႃႈၵႂၢမ်းသေဢမ်ႇၵႃး ၶဝ်ၼႄပႃးဝႆႉ ၵၢပ်ႈပၢၼ် ဢၼ်တႄႇၸႂ်ႉတိုဝ်းၶေႃႈၵႂၢမ်းၼၼ်ႉသေၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။
လုမ်းတတ်းသိၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလၵ်းမိူင်းၸိုင်ႈမိူင်း
လုမ်းတတ်းသိၼ် ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလၵ်းမိူင်း ၸိုင်ႈမိူင်း (Constitutional Tribunal of the Union) ၼႆႉ ၸွမ်းလူၺ်ႈ လၵ်းမိူင်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ ပဵၼ်ၸုမ်း ဢၼ်လႆႈၽွတ်ႈႁႅၼ်းမႃး မိူဝ်ႈပီ 2011၊ မၢတ်ႉၶျ် 31 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လႆႈၽွတ်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ ဢိၵ်ႇပႃးၽူႈၼၢမ်းတင်း ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း (9) ၵေႃႉသေ ၼႂ်းၼၼ်ႉၼၼ်ႉ ဢၼ်ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ လိူၵ်ႈတၢင်ႇၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ သၢမ်ၵေႃႉ၊ ၽူႈၼၢမ်းသၽႃးၵူၼ်းမိူင်းၸမ်ႉ ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းသၢမ်ၵေႃႉ၊ ၽူႈၼၢမ်း သၽႃးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸမ်ႉ လႆႈလိူၵ်ႈၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းသၢမ်ၵေႃႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈၼႆႉ ဢဝ်သဵၼ်ႈမၢႆ ၶဝ် (9) ၵေႃႉၼၼ်ႉလႄႈသင် ၼႂ်းၶဝ်ၼၼ်ႉ သဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈ ၵေႃႉဢၼ်တေလႆႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၽူႈၼၢမ်းၼၼ်ႉလႄႈသင် လႆႈတၢင်ႇလဝ်ႈတီႈ သၽႃးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်သေ လႆႈဢဝ်ၶေႃႈၽွမ်ႉၸႂ်ယဝ်ႉ။ ဢႃႇယုလုမ်းတတ်းသိၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ် ႁႃႈပီယဝ်ႉ။ ၼႃႈၵၢၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း လုမ်းတတ်းသိၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလၵ်ႈမိူင်းၸိုင်ႈမိူင်း တီႈၵႂၢင်ႈမၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈဝႆႉတီႈ လၵ်းမိူၼ်း တွၼ်ႈ 322 ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။
ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း.
ၽူႈၼၢမ်း လုမ်းတတ်းသိၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလၵ်းမိူင်းၸိုင်ႈမိူင်း လႄႈ ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း (8) ၵေႃႉ ဢၼ် ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ ဢူးထိၼ်ႇၵျေႃႇ လႆႈ ပၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းမႃး မိူဝ်ႈပီ 2016၊ လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 30 ၼၼ်ႉ
 - ဢူးမျူဝ်းၺုၼ်ႉ (ၽူႈၼၢမ်း)
 - ဢူးတိၼ်ႇမွင်ႇမျိၼ်ႉ (ဝၢႆးသေ ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ဢူးၺီႇၺီႇ ထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇယဝ်ႉ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ ၶိုၼ်းပၼ်ပုၼ်ၽွင်း ဢူးတိၼ်မွင်ႇမျိၼ်ႉယဝ်ႉ။)
 - ဢူးမျိၼ်ႉဝိၼ်း
 - ဢူးမျူဝ်းမျိၼ်ႉ
 - ဢူးၶိၼ်ႇမွင်ႇၶျူဝ်ႇ
 - တေႃႇၶိၼ်ႇထေးၵျွႆႇ
 - ဢူးတႂႃႇၵျိၼ်ႇပွင်ႇ
 - တေႃႇလႃႉမျူဝ်းၼွႆႇ
 - ဢူးၵျေႃႇသၢၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
လၵ်းမိူင်း
လၵ်းမိူင်း ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ငဝ်ႈငႃႇပိူင်သၽေႃး လွင်ႈၽွင်းငမ်း ၸိုင်ႈမိူင်းဢမ်ႇၼၼ်ႉ ၸုမ်းသေဢၼ်ဢၼ် ဢမ်ႇၼၼ်ႉ ဢဝ်လွင်ႈၽိင်ႈထုင်း သႃႇတၵၸိူဝ်းမီးမႃးဝႆႉၼၼ်ႉ ၸုတုမ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ဢဝ်မၢႆမီးတင်းသဵင်ႈၼၼ်ႉ ႁူမ်ႈပွင်းၵၼ်သေ ၸိူဝ်းလႂ်မီးဝႆႉၼင်ႇတႃႁၼ် ၼႆ လႆႈၶဝ်ႈပႃးဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပိူင်သၽေႃးတြႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်တႅမ်ႈသႂ်ႇၼိူဝ်ၸေႈ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်သေ ၸေႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈဢဝ်ၽွတ်ႈႁႅၼ်းဢဝ်လၢတ်ႈၼင်ႇ ပၵ်းပိူင်/ၾိင်ႈမိူင်းလႆႈယူႇယဝ်ႉ။
လၵ်းမိူင်းၼႆႉ မၼ်းၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈ ၸၼ်ႉၸုမ်းၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်း၊ ဢႃႇၼႃႇပၢၼ်ႇ တေႃႇထိုင် ၶွမ်ႇပၼီႇ ဢမ်ႇၼၼ် မူႇၸုမ်း တင်းသဵင်ႈယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် လွင်ႈႁူမ်ႈမၢႆ လွင်ႈၽွတ်ႈႁႅၼ်း မုၵ်ႉၸုမ်းၵဵဝ်ႇၵပ်းၵူႈမိူင်းမိူင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းပဵၼ် လၵ်းမိူင်း ဢၼ်ပိုတ်ႇဝႆႉတီႈပွင်ႇဝႃႈ ၸုမ်းဢၼ်လႂ် တေလႆႈႁဵတ်းႁိုဝ် ၶဝ်ႈပႃးၽွတ်ႈႁႅၼ်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းၼႆႉ ဢႃႇၼႃႇပၢၼ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈငဝ်ႈငုၼ်းၼၼ်ႉ ၽႂ်ၽွင်းငမ်းၵေႃႈလီ ၾိင်ႈထုင်းသၽေႃးတြႃး ဢၼ်ဢဝ် ၸိုင်ႈမိူင်းႁဵတ်းပဵၼ်ပိုၼ်ႉၼၼ်ႉ၊ ၾိင်ႈမိူင်းၼႆႉ ႁဵတ်းႁိုဝ် ႁဵတ်းဝႆႉ လႄႈ ၾိင်ႈမိူင်းၼႆႉ ၽႂ်ၵေႃႉႁဵတ်းဝႆႉဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ တီႈ လၵ်းမိူင်း ယဝ်ႉ။ လၵ်ႈမိူင်းမၢင်ၸိူဝ်း ၸိူဝ်းဢၼ်ပဵၼ် လၵ်းမိူင်း လႆႈတႅမ်ႈသေ လဝ်ႈတၢင်ႇၼၼ်ႉ ၼႄဝႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် သုၼ်ႇပိုၼ်ႉထၢၼ် ဢၼ် ၽူႈဢုပ်ႉပိူင်ႇမိူင်းၶဝ် ဢမ်ႇၸၢင်ႈ ပူၼ်ႉပႅၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ် လွင်ႈမၵ်းၶၢၼ်း ဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်းယဝ်ႉ။
လၵ်းမိူင်း မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး ၼႆႉ ပဵၼ်လၵ်းမိူင်း ဢၼ်ယၢဝ်းသေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းၵႃႈ မိူင်းဢႃႇၼႃႇပၢၼ်ႇၶဝ် ဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်း ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်ၽႃႇသႃႇဢိင်းၵလဵတ်ႈဝႃႈ တူဝ်လိၵ်ႈ မီး 117,369 တူဝ်သေ တွၼ်ႈၽႄတီႈၼႂ်း လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ 444 ဢၼ်သေ ၸၼ်ႉၵၢၼ် 12 ဢၼ်လႄႈ လွင်ႈမူၼ်ႉမႄးထႅမ်သႂ်ႇ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ 94 ဢၼ်ယဝ်ႉ။ လၵ်းမိူင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢႃႇမႄႇရိၵ တႄႉ ပဵၼ်လၵ်းမိူင်း ဢၼ်တႅမ်ႈဝႆႉ ပွတ်းသေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပၢႆးမိူင်း
ပၢႆးမိူင်း ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် သၢႆတၢင်း ဢၼ်ဢဝ်တူင်ႇဝိူင်းၵူၼ်းသေ တႅပ်းတတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝေႃးႁၢၼ်ဢၼ်ၼႆႉတႄႉ ၵမ်ႉၼမ် ၶႂ်ႈမၢႆထိုင် ၵၢၼ်ငၢၼ်းလွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸိုင်ႈမိူင်းသေဢမ်ႇၵႃး မၼ်းတေၶဝ်ႈပႃး လွင်ႈၵူၼ်းတေႃႇၵူၼ်း ၵပ်းၵၢႆႇၵၼ်၊ လွင်ႈႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်၊ လွင်ႈသွၼ်ပႆႇၺႃႇ၊ လွင်ႈတူင်ႇဝိူင်းၵူၼ်း ၵဵဝ်ႇၵပ်း လွင်ႈၵိူဝ်းယမ် ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ၵၢၼ်လွင်ႈႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ပုၼ်ႈပၢင်ႈမၢၵ်ႈမီး ၸိုင်ႈမိူင်းၼိုင်ႈမိူင်း လႄႈ လွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ မၵ်းမၼ်ႈဝႃႈပဵၼ် ပၢႆးမိူင်းယဝ်ႉ။ တီႈပၢႆးမိူင်းၼႆႉ လူဝ်ႇလႆႈမီး ၼမ်ႉၸႂ်ဢၼ်ၽဵင်ႇပဵင်းယဝ်ႉ။ လူဝ်ႇလႆႈၵၢင်းယၢၼ် လွင်ႈႁၵ်ႉလွင်ႈၸင်း၊ လွင်ႈၸပ်းပႃႉပႃႇတီႇ၊ ၶိူဝ်းၵူၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉသေ လူဝ်ႇလႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ပုၼ်ႈပၢင်ႈၽွၼ်းလီ ၸိုင်ႈမိူင်းၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈတီႈသုတ်းယဝ်ႉ။
မျူဝ်းၺုၼ်ႉ
ဢူးမျူဝ်းၺုၼ်ႉ ၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈတိုၵ်ႉႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၽူႈၼၢမ်း လုမ်းတတ်းသိၼ်ႇၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလၵ်းမိူင်းၸိုင်ႈမိူင်း ၵေႃႉထူၼ်ႈသၢမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လႆႈတႄႇႁၢပ်ႇဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းမႃး မိူဝ်ႈပီ 2016၊ လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 30 ဝၼ်းၼၼ်ႉသႄ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ ဢူးထိၼ်ႇၵျေႃႇ လႆႈပၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းမႃးယဝ်ႉ။
ဢူးမျူဝ်းၺုၼ်ႉၼႆႉ ၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈ တီႈ ဝဵင်းသူၺ်ႇပူဝ်ႇ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း မိူဝ်ႈပီ 1944 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လႆႈၸုမ်ႈၶူး B.A (Bachelor of Art), R.L (Registered Lawyer) and D.B.L (Diploma of Business Law) ၵႃႈတီႈ ၸၼ်ႉၸွမ်တႃႈၵုင်ႈ လႄႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ႇဝဵင်းလိူဝ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ဢူးမျူဝ်းၺုၼ်ႉၼႆႉ လႆႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၽူႈတတ်းသိၼ်ၸႄႈဝဵင်း၊ ၽူႈထတ်းသိၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈတွၼ်ႈ လႄႈ ၽူႈတတ်းသိၼ် ၸႄႈတိူင်းမႃးယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး လႆႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ပႃးမႃး ၼင်ႇ ၽူႈတတ်းသိၼ်လုမ်းတတ်းသိၼ် ဢယူႇၶၢမ်ႇၽၢႆႇသိုၵ်း လႄႈ လႆႈပဵၼ် ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၶွင်ႇၸီႇ ၽူႈတၢင်ႇလၢတ်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈ မႃးယဝ်ႉ။
သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်း တီႈ ဢႃႇၾရိၵ
ၸိူဝ်းၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ဢႃႇၾရိၵ။
မိူင်း.
 - သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ဢႄးၵျီးရီးယႃး
 - သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ဢႅၼ်ႇၵူဝ်ႇလႃႇ
 - သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ပႄႇၼိၼ်း
 - သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ပွတ်ႉသဝႃႇၼႃႇ
 - သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ပူႇၵီႇၼႃးၾႃးသူဝ်ႇ
 - သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ပူႇရုၼ်းတီႇ
 - သဵၼ်ႈမၢႆ မျူႇၼီႇၸီႇပႄႇ ၸိူဝ်းမီးတီႈ ၶႅမ်းမႃးရုၼ်း
 - သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ၶဵပ်ႉဝႄႇတီႇ
 - သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ မိူင်းႁူမ်ႈပွင်လူၺ်ႈၵူၼ်းလၢႆ ဢႃႇၾရိၵ ပွတ်းၵၢင်
 - သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ မိူင်းၶျၢတ်ႈ
 - သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ၶူဝ်ႇမူဝ်ႇရူတ်ႈ
 - သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ တီႇမူဝ်ႇၶရႅတ်ႉတိၵ်ႉ ၶွၼ်းၵူဝ်ႇ
 - သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ၶွင်ႇၵူဝ်ႇ
 - သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ဢၢႆႇဝူဝ်ႇရီႇၶူတ်ႈ
 - သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ၵျီႇပူးတီႇ
 - သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ဢီးၵျိပ်ႈ
 - သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ဢီႇၵူၺ်ႇတေႃႇရီႇယႃႇ ၵီးၼီး
 - သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ဢႄႇရီႇထရီးယႃး
 - သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ သႂႃႇၸီႇလႅၼ်ႇ
 - သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၸိူဝ်းမီးတီႈ ဢီႇတီႇယူဝ်းပီးယႃး
 - သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ၵႄးပုၼ်ႇ
 - သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ၵမ်ႇပီးယႃး
 - သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ၵႃႇၼႃႇ
 - သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ၵီးၼီး
 - သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ၵီးၼီး-ပိတ်ႈသၢဝ်ႇ
 - သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ၶႅၼ်ႇၺႃႇ
 - သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ လႄႇသူဝ်းတူဝ်ႇ
 - သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ လၢႆႇပေးရီးယႃး
 - သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ လိပ်ႉပျႃး
 - သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ မၢတ်ႈတႃႇၵၢတ်ႈသၵႃႇ
 - သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ မႃႇလႃႇဝီႇ
 - သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ မႃႇလီႇ
 - သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ မေႃႇရီႇတေးၼီးယႃး
 - သဵၼ်ႈမၢႆဢွင်ႈတီႈ ၸိူဝ်းမီးတီႈ မေႃးရီႇသႃႇ
 - သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ မေႃႇရူဝ်ႇၵူဝ်ႇ
 - သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ မူဝ်ႇၸမ်းပိၵ်ႈ
 - သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ၼႃႇမီးပီးယႃး
 - သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ၼၢႆးၵျႃး
 - သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ၢႆႇၵျီးရီးယႃး
 - သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ရဝၢၼ်းတႃႇ
 - သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ သူၼ်ႇတူဝ်ႇမေး လႄႈ ပရိၼ်ႇသီႇပေႇ
 - သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ သီႇၼီႇၵႃႇ
 - သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ သေးသျႄႇ
 - သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ သီႇဢႄႇရႃႇလီႇယူၼ်ႇ
 - သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ သူဝ်ႇမႃးလီးယႃး
 - သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ သူဝ်ႇမႃးလီးလႅၼ်း
 - သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ဢႃႇၾရိၵႃႉၸၢၼ်း
 - သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ သူႇတၼ်ႇၸၢၼ်း
 - သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ သူႇတၼ်ႇ
 - သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ထၼ်ႇၸၼ်းၼီးယႃး
 - သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ထူဝ်းၵူဝ်ႇ
 - သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ တူႇၼီးသျႃး
 - သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၸိူဝ်းမီးတီႈ ယူႇၵၼ်ႇတႃႇ
 - သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ သႃႇႁႃႇရႃႇ ပွတ်းဝၼ်းတူၵ်း
 - သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸမ်းပီးယႃး
 - သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်း ၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸိမ်ႇပႃႇပူၺ်ႇ
မူၵ်ႉတမ၊ ဝဵင်း
မူၵ်ႉတမ ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် ၼႃႈလိၼ်ဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၶႅၼ်ႈၵၼ်တင်း ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇ လႄႈ ၼမ်ႉၶူင်းယဝ်ႉ။ မီးတီႈ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇ၊ မီးတီႈၽင်ႇၽၢႆႇသၢႆႉၼမ်ႉၶူင်း ယၢၼ်မွၵ်ႈ သွင်လၵ်းသေ ဝဵင်းမူၵ်ႉတမၼႆႉ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၵွၼ်ႇ ပဵၼ်မႃး ဝဵင်းပၵ်းႁေႃၶမ်း မွၼ်း မိူဝ်ႈပၢၼ် ႁၢၼ်ႇသႃႇဝတီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႃႈၼမ်ႉမူၵ်ႉတမၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းတႃႈၼမ်ႉ တီးဢၼ် ႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃးလတ်းပၢင်ႇလၢႆႇၶဝ် မႃးသိူၵ်ႈလႄႈ ပဵၼ်တီႈ ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းၶဝ် မႃးသိုဝ်ႉမႃးၶၢႆယဝ်ႉ။ ဢုမ်လူင်မူၵ်ႉတမႃႉၼႆႉ ႁွတ်ႈၽႅဝ်ထိုင် မိူင်းထႆး၊ မိူင်းၾီႇလိပ်ႈပိၼ်း၊ ၵုၼ်ၵျႃႇဝႃး လႄႈ ၵုၼ်သူႇမတ်ႉတြႂႃး တီႈ မိူင်းဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျႃး ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈႁွင်ႈၼႄပိုၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ တီႈမိူင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်ဢုမ်မူၵ်ႉတမ ၼႆႉ ၼႄဝႆႉယဝ်ႉ။
ယၢင်း
တီႈပွင်ႈ ယၢင်း ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ -
 - ၵူၼ်းၶိူဝ်းယၢင်း
 - ၸႄႈမိူင်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ
 - ၽႃႇသႃႇယၢင်း
 - ယၢင်းၸၵေႃး
 - ယၢင်းပူဝ်း
 - ၵေႃၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈယၢင်း
ပေႃးထိပႅၵ်ႉၶိယ(37)ပႃး
ပေႃးတႆးတေႃႇတႆးတဵၵ်းတဵင်တႆးတိၵ်းတိၵ်းတႄႉ တႆးတိုၼ်းတေတူၵ်းတႅမ်ႇတိၵ်းတိၵ်း၊
ပေႃးတႆးတေႃးတႆးတိုတ်ႉတၢႆးတႆးတိၵ်းတိၵ်းတႄႉ တႆးတိုၼ်းတေတိူဝ်းတွၼ်းတိၵ်းတိၵ်းတႄႉယဝိႉၼေႃး။
Brackets
Brackets ၼႆႉ open-source editor ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ယိူင်းဢၢၼ်းတွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈၶူင်သၢင်ႈဝႅပ်ႉသေ လႆႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇ ၶူင်သၢင်ႈ တႅမ်ႈလႆႈ HTML, CSS လႄႈ JavaScript ယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ Adobe Systems သေ ၶူင်သၢင်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။။ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈ မႂ်ၶႂၢင်း တီႈၽၢႆႇတႂ်ႈ မႂ်ၶႂၢင်း MIT ယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ လုၵ်ႉတီႈ GitHub သေ လႆႈမႄးၵုမ်းဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ မၼ်းတေၸၢင်ႈ ဢဝ်လႆႈတွၼ်ႈတႃႇ Mac, Windows, Linux ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
Brackets 1.0 ၼႆႉ လႆႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇမိူဝ်ႈ ပီ 2014၊ လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ 4 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဢင်ႇၵႃႇၽၢင်ႁၢင်ႈ ၸိူဝ်းၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်ဝႆႉ.
ဢင်ႇၵႃႇၽၢင်ႁၢင်ႈ ၸိူဝ်းၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်ဝႆႉ တီႈ Brackets ၼႆႉ မီးၼင်ႇၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။။ 
 - Quick Edit
 - Quick Docs
 - Live Preview
 - JSLint
 - LESS support
 - Theseus integration
 - Open source
 - Extensibility
လွင်ႈမူၼ်ႉမႄးလႆႈ ၽႂ်းၽႂ်း.
လႆႈႁဵတ်းဝႆႉပၼ် တွၼ်ႈတႃႇၽူႈၶူင်သၢင်ႈၶဝ် တေၸၢင်ႈၶဝ်မႄးလႆႈ မိူၼ်ၼင်ႇ မၵ်းမၼ်ႈ သီ တီႈ CSS လႄႈ မိူၼ်ၼင်ႇ တႅမ်ႈ JavaScript elements လႆႈၽႂ်းၽႂ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တေၸၢင်ႈၸႂ်ႉလႆႈ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ၸိူဝ်းဢၼ်ၵမ်ႉထႅမ်ဝႆႉပၼ် ၸဵမ်ပိုင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ elements ဢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆးမႃးၸိူဝ်းၼၼ်လႄႈ ၾၢႆႇၸိူဝ်းဢၼ်ယုၵ်ႉၸၼ်ႉမၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တေၸၢင်ႈၸႂ်ႉလႆႈၵမ်းသိုဝ်ႈယူႇယဝ်ႉ။
ၼႄပၼ်လႆႈၵမ်းလဵဝ်.
ၽွင်းတိုၵ်ႉမူၼ်ႉမႄး HTML လႄႈ CSS elements များ၊ properties ၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၾွၼ်းလႆႈမၼ်းၼၼ်ႉ မၼ်းတေၼႄပၼ်တီႈ ပရၢဝ်ႇသႃႇၵမ်းသိုဝ်ႈယူႇယဝ်ႉ။
ပိုၼ်း.
Adobe ၼႆႉ လႆႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ Edge Code ဢၼ်ပဵၼ် သွပ်ႉၾ်ဝႄးရ် text editor တွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈၶူင်သၢင်ႈ ဝႅပ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ထိုင် ပီ 2014၊ လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇမႃး ဢမ်ႇသိုပ်ႇႁဵတ်းထႅင်ႈယဝ်ႉ။ ဝၢႆးလင်မႃး သွပ်ႉၾ်ဝႄးရ်ၼၼ်ႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ် Adobe Brackets မႃးယဝ်ႉ။ ၽွင်း ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ Brackets 1.0 ၼၼ်ႉ ၶဝ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇမႃးဝႃႈ မၼ်းပဵၼ် သွပ်ႉၾ်ဝႄးရ် open-source ဢၼ်တွၼ်ႈတႃႇၶူင်သၢင်ႈ ဝႅပ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ Brackets ဢွၵ်ႇဝႃးသျိၼ်းဢၼ်လႂ်မႃးၵေႃႈ ၵူၼ်းလူတ်ႇလူင်းဢဝ် မီးသႅၼ်ပၢႆယူႇယဝ်ႉ။ ထိုင် ပီ 2015၊ လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 16 ဝၼ်းမႃး ၼႂ်းၵႃႈ ပရေႃးၵျႅၵ်ႉ ဢၼ်ၶႅမ်ႉလိူဝ်ပိူၼ်ႈ ၵႃႈတီႈ Github ၼၼ်ႉ မၼ်းၽႅဝ်ထိုင်မႃး ထူၼ်ႈ 16 ဢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈၵမ်ႉထႅမ်ပၼ် မဵဝ်းၾၢႆႇတင်းၼမ်.
Brackets ၼႆႉ မၼ်းၵမ်ႉထႅမ်ဝႆႉပၼ် မဵဝ်းၾၢႆႇတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ပိူင်ယၢင်ႇမၼ်း C++, C, VBScript, JavaScript, HTML, Python, Perl လႄႈ Ruby ၸၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ သဵၼ်ႈမၢႆမဵဝ်းၾၢႆႇဢၼ်တဵမ်ထူၼ်ႈၼႆႉ မၼ်းၵမ်ႉထႅမ်ဝႆႉပၼ် 38 မဵဝ်းယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈဢိၼ်းၵမေႃႇ၊ မျဵၵ်ႉတွင်ႇ
ဝၢၼ်ႈဢိၼ်းၵမေႃႇ (အင်္ဂမော်ရွာ၊ Ingamaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမျဵၵ်ႉတွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သေ တီႈဢိူင်ႇမျဵၵ်ႉတွင်ႇၼႆႉ လင်ႁိူၼ်းမီး 7537 သေ၊ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီးယူႇ 43721 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈဢလႄႇပၢႆး၊ ၸႄႈဝဵင်းမျဵၵ်ႉ
ဝၢၼ်ႈဢလႄႇပၢႆး (အလယ်ပိုင်းရွာ၊ Ahlelpaing) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမျဵၵ်ႉတွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သေ တီႈဢိူင်ႇမျဵၵ်ႉတွင်ႇၼႆႉ လင်ႁိူၼ်းမီး 7537 သေ၊ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီးယူႇ 43721 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်ႇပျိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျဵၵ်ႉ
ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်ႇပျိၼ်ႇ (ကန်ပြင်ရွာ၊ Kanpyin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတိတ်ႉယႃႇဝႃႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သေ တီႈဢိူင်ႇတိတ်ႉယႃႇဝႃႉၼႆႉ လင်ႁိူၼ်းမီး 1020 သေ၊ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီးယူႇ 4650 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၼတ်ႉသျိၼ်ႇတၢၼ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျဵၵ်ႉ
ဝၢၼ်ႈၼတ်ႉသျိၼ်ႇတၢၼ်ႉ (နတ်သျှင်သန့်ရွာ၊ Natshinthat) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတိတ်ႉယႃႇဝႃႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သေ တီႈဢိူင်ႇတိတ်ႉယႃႇဝႃႉၼႆႉ လင်ႁိူၼ်းမီး 1020 သေ၊ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီးယူႇ 4650 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈပၼႃႇတွင်ႇ၊ တိတ်ႉယႃႇဝႃႉ
ဝၢၼ်ႈပၼႃႇတွင်ႇ (ပနာတောင်ရွာ၊ Panartaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတိတ်ႉယႃႇဝႃႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈၶဝ် ႁွင်ႉဝႃႈ “မၢၼ်ႇၼႃႇတွင်ႇ“ ၼႆယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သေ တီႈဢိူင်ႇတိတ်ႉယႃႇဝႃႉၼႆႉ လင်ႁိူၼ်းမီး 1020 သေ၊ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီးယူႇ 4650 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈတၿျႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျဵၵ်ႉ
ဝၢၼ်ႈတၿျႃႇ (သဗျာရွာ၊ Thabyar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတိတ်ႉယႃႇဝႃႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သေ တီႈဢိူင်ႇတိတ်ႉယႃႇဝႃႉၼႆႉ လင်ႁိူၼ်းမီး 1020 သေ၊ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီးယူႇ 4650 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈတိတ်ႉယႃႇဝႃႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျဵၵ်ႉ
ဝၢၼ်ႈတိတ်ႉယႃႇဝႃႉ (သစ်ယာဝရွာ၊ Thityarwa) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတိတ်ႉယႃႇဝႃႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သေ တီႈဢိူင်ႇတိတ်ႉယႃႇဝႃႉၼႆႉ လင်ႁိူၼ်းမီး 1020 သေ၊ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီးယူႇ 4650 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈပယီႇတွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျဵၵ်ႉ
ဝၢၼ်ႈပယီႇတွင်ႇ (ပရည်တောင်ရွာ၊ Payitaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတꧤုတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သေ တီႈဢိူင်ႇတꧤုတ်ႉၼႆႉ လင်ႁိူၼ်းမီး 867 သေ၊ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီးယူႇ 4206 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈဝုၼ်ႇမႄႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျဵၵ်ႉ
ဝၢၼ်ႈဝုၼ်ႇမႄႇ (ဝန်မယ်ရွာ၊ Wunmel) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတꧤုတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သေ တီႈဢိူင်ႇတꧤုတ်ႉၼႆႉ လင်ႁိူၼ်းမီး 867 သေ၊ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီးယူႇ 4206 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈတꧤုတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျဵၵ်ႉ
ဝၢၼ်ႈတꧤုတ်ႉ (သဘွတ်ရွာ၊ Thabut) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတꧤုတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သေ တီႈဢိူင်ႇတꧤုတ်ႉၼႆႉ လင်ႁိူၼ်းမီး 867 သေ၊ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီးယူႇ 4206 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈတပ်ႉႁွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမျဵၵ်ႉ
ဝၢၼ်ႈတပ်ႉႁွင်း (တပ်ဟောင်းရွာ၊ Tathaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတမူၵ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သေ တီႈဢိူင်ႇတမူၵ်ႉၼႆႉ လင်ႁိူၼ်းမီး 977 သေ၊ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီးယူႇ 4532 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈပၵျီႇသျွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျဵၵ်ႉ
ဝၢၼ်ႈပၵျီႇသျွင်ႇ (ပဂျီရှောင်ရွာ၊ Pagyishaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတမူၵ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သေ တီႈဢိူင်ႇတမူၵ်ႉၼႆႉ လင်ႁိူၼ်းမီး 977 သေ၊ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီးယူႇ 4532 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈမေႃႇၸူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမျဵၵ်ႉ
ဝၢၼ်ႈမေႃႇၸူင်း (မော်စုန်းရွာ၊ Mawsone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတမူၵ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သေ တီႈဢိူင်ႇတမူၵ်ႉၼႆႉ လင်ႁိူၼ်းမီး 977 သေ၊ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီးယူႇ 4532 ၵေႃႉယဝ်ႉ။