Carboniferous palynostratigraphy of Polish Coals Basins

PALINOSTRATYGRAFIA UTWOROW KARBONU POLSKICH ZAGŁĘBI WĘGLOWYCH Streszczenie Badania mikroflorystyczne karbonu polskich zaglebi weglowych (ryc. 1) mają dlugą historie, z tym ze na ostatnie 30-lecie przypada ich intensywny rozwoj. Dotyczy to szczegolnie badan miosporowych prowadzonych w aspekcie stratygraficznym (2, 3, 6-10, 13, 14). Celem niniejszego opracowania jest zestawienie i podsumowanie wynikow dotychczasowych badan, korelacja podzialow palinostratygraficznych trzech polskich zaglebi karbonskich oraz paralelizacja palinostratygraficzna pomiedzy zaglebiami polskimi i zaglebiami weglowymi Europy Zachodniej. Podzialy miosporowe karbonu poszczegolnych zaglebi weglowych Polski, przedstawione w niniejszym opracowaniu, podsumowują glownie badania wlasne autorki, dotyczące Zaglebia Gornośląskiego i Lubelskiego. Dane dla Dolnośląskiego Zaglebia Weglowego zostaly zaczerpniete z publikacji innych autorow. Na obszarze GZW w ostatnim 10-leciu wykonano wiele glebokich otworow wiertniczych, w ramach rozpoznania glebokich poziomow karbonu produktywnego. Szczegolowe badania palinologiczne profilow tych otworow dostarczyly obfitego materialu, ktory wyzyskano do zestawienia podzialu palinostratygraficznego pelnego profilu karbonu w tym zaglebiu - od facji weglanowej (gorny turnej-dolny wizen(? )) po utwory stefanu. Wydzielono w tym profilu 14 poziomow sporowych, w tym 2 dla dinantu i 12 poziomow dla silezu (ryc. 2). W Dolnośląskim Zaglebiu Weglowym stopien rozpoznania palinologicznego utworow karbonu jest jeszcze niepelny. Dokumentacja palinologiczna dotyczy glownie formacji walbrzyskiej, warstw z Bialego Kamienia oraz bezweglowych utworow najmlodszego karbonu (gorny westfal - stefan). Cennym uzupelnieniem jest opracowanie palinostratygrafii westfalu i stefanu czeskiej cześci zaglebia (17). Zestawiając wyniki badan miosporowych w DZW z dostepnych publikacji wyselekcjonowano taksony miospor waznych stratygraficznie dla karbonu dolnośląskiego i po uporządkowaniu i umiejscowieniu w profilu litostratygraficznym zaglebia wydzielono 10 poziomow sporowych dla utworow silezu, w profilu od namuru A do stefanu wlącznie (ryc. 3). Badania palinologiczne karbonu Lubelskiego Zaglebia Weglowego; prowadzone bardzo intensywnie w ostatnim dwudziestoleciu, daly podstawe do wprowadzenia podzialu palinostratygraficznego karbonu w profilu od gornego wizenu po westfal D. W profilu tym wydzielono 13 poziomow sporowych w tym jeden dla dinantu i 12 poziomow dla silezu (ryc. 4). Porownanie zasiegow stratygraficznych taksonow przewodnich i charakterystycznych dla lokalnych podzialow palinostratygraficznych pozwolilo wyselekcjonowac te taksony, ktore uznac mozna za diagnostyczne dla syntetycznego podzialu miosporowego, wspolnego dla wszystkich trzech zaglebi weglowych (ryc. 5). Podzial ten obejmuje utwory od gornego turneju-dolnego wizenu ( ? ) do stefanu wlącznie. Wydzielono w nim 14 poziomow miosporowych oraz podano ich charakterystyke sporową, określono wiek poszczegolnych poziomow i umiejscowiono je w profilach litologicznych poszczegolnych zaglebi. Syntetyczny profil palinostratygraficzny karbonu polskich zaglebi weglowych porownano ze zunifikowanym podzialem miosporowym karbonu zaglebi weglowych Europy Zachodniej, zaproponowanym przez CIMP (1) (ryc. 6). Porownanie to wykazuje duzą zbieznośc kryteriow podzialu miosporowego i w wiekszości przypadkow identycznośc lub duze podobienstwo wydzielonych zon sporowych. Roznice w wystepowaniu i zasiegach niektorych taksonow przewodnich wynikają prawdopodobnie z roznic w rozwoju facjalnym utworow tego samego wieku, ktore spowodowaly zroznicowanie warunkow ekologicznych dla rozwoju flory karbonskiej.