Forum ekspertów Why the treatment of cardiogenic shock requires multidyscyplinary approach

Nie ulega wątpliwości, że wstrząs kardiogenny jest najczęstszą przyczyną zgonu tych chorych, którzy docierają do szpitala z zawałem serca. Od lat wiadomo również, że wstrząs kardiogenny rozwija się u ponad 7% chorych z zawałem, z których około połowa umiera [1]. Liczby te są porażające, jeżeli wziąć pod uwagę, że wstrząs kardiogenny co roku rozwija się w Stanach Zjednoczonych i Europie u 120–160 tys. chorych – oznacza to ponad 50 tys. zgonów rocznie. A jak to jest u nas w Polsce? Trzeba przyznać, że posiadamy obecnie wyjątkowo dokładne informacje na ten temat. Rozwijający się dynamicznie Ogólnopolski Rejestr Ostrych Zespołów Wieńcowych dysponuje już danymi prawie 100 tys. pacjentów przyjętych do ponad 400 polskich szpitali z ostrym zespołem wieńcowym (w tym 57 tys. chorych z zawałem z uniesieniem lub bez uniesienia odcinka ST). Wiemy, że wstrząs kardiogenny rozwinął się u 3500 pacjentów (ok. 6%), a ponad połowy z nich nie udało się uratować [2]. Wstrząs kardiogenny jest więc nie lada problemem. Wydaje się, że nadszedł czas, aby do dyskusji na ten temat dołączyli lekarze innych specjalności. Tych, których zainteresuje niniejszy artykuł redakcyjny, zachęcam do lektury artykułu na stronie 304. Pierwszym autorem tej pracy jest dr Paweł Nadziakiewicz, anestezjolog blisko współpracujący z naszymi klinikami kardiologii, biorący tam aktywny udział w prowadzeniu chorych wymagających intensywnej terapii. Wydaje się, że w walce z tak masowym zabójcą, jak wstrząs kardiogenny, należy stosować nadzwyczajne środki. Sięgnąć po wszelką dostępną pomoc i zmobilizować wszystkie nasze medyczne siły. Na pierwszej linii frontu oczywiście są (i zawsze tam będą) kardiolodzy. Właśnie pod ich opiekę trafią w pierwszej kolejności chorzy z ostrymi zespołami wieńcowymi. To znakomicie, że szybko powstają w naszym kraju czynne przez 24 godz. na dobę pracownie hemodynamiki, ponieważ szybka rewaskularyzacja tętnicy odpowiedzialnej za zawał jest najważniejszym elementem w zapobieganiu i leczeniu wstrząsu kardiogennego [3]. Do leczenia tej najtrudniejszej grupy chorych powinni jednak włączyć się również lekarze innych specjalności – przede wszystkim anestezjolodzy, którzy obecni są przecież w każdym szpitalu. Trzeba przy tym pokonać uprzedzenia, niepotrzebne podziały i organizacyjne przeszkody. Dlaczego warto to zrobić? Ponieważ wstrząs kardiogenny po prostu wymaga zastosowania metod typowych dla intensywnej terapii. Trzeba zastosować inwazyjne monitorowanie hemodynamiczne, ,,ciężkie” środki inotropowe, sztuczną wentylację, balon wewnątrzaortalny, i wiele innych metod. Nierzadko trzeba też pomyśleć – pomimo ogromnego ryzyka – o szybkiej kwalifikacji do leczenia kardiochirurgicznego [4–6], tymczasem ośrodki kardiochirurgiczne, publikujące dziś oficjalnie swoje wyniki leczenia, nie spieszą się czasem do kwalifikacji chorych z tak ekstremalnie wysokim ryzykiem operacyjnym [2]. Liczy się więc szybkość i inwazyjność zespołowo prowadzonych działań, a nasz system ochrony zdrowia zupełnie nie jest do tego przygotowany. Według danych pochodzących z ogólnopolskiego rejestru, zaledwie 56% chorych we wstrząsie kardiogennym leczono na oddziałach kardiologii, a nieco ponad 13% – na wieloprofilowych oddziałach intensywnej terapii [2]. Ponad 25% chorych leczono na oddziałach chorób wewnętrznych! Z całym szacunkiem – jakie szanse ma tam chory we wstrząsie kardiogennym, jeżeli taki przypadek stanowi nie lada wyzwanie nawet dla oddziału intensywnej terapii, dysponującego najnowocześniejszym sprzętem i posiadającego dostęp do inwazyjnych metod leczenia? Anestezjolodzy mogliby udzielić wsparcia kardiologom nie tylko w leczeniu chorych we wstrząsie kardiogennym. W ostatnich latach pojawiły się doniesienia wskazujące, iż wyniki leczenia chorych, u których zatrzymanie krążenia na-