Euskal Hiztegia-ren azterketa eta egituratzea ezagutza lexikalaren eskuratze automatikoari begira: aditz-adibideen analisia murriztapen-gramatika baliatuz, azpikategorizazioaren bidean

Tesi-proiektu honek bi motibazio nagusi izan ditu: (1) Euskal Hiztegia (EH) berrerabiltzea, Euskararen Datu-Base Lexikalaren (EDBL) aberasketarako eta (2) aditzen argumentu-egitura lantzen laguntzeko bideak eskaintzea.Lehendabizi, EHren egitura definitzen duen gramatika zehaztu dugu eta hiztegia bera analizatu. Lan horiek gauzatzean lexikografoak hiztegia egiterakoan buruan duen gramatika azaleratu dugu. Eta, gainera, hiztegiko artikuluak eta artikulu bakoitzaren atalak egituratzeko testu-prozesadore batez baliatzeak dakartzan gabeziak eta akatsak nabarmendu ditugu. Horrek guztiak erakusten du formalizazio zorrotzago baten premia nabaria dela. @@ Horrez gain, hiztegia TEIko (Text Encoding Initiative) gidalerroen arabera kodetu dugu. Hau da, formatu estandar batez baliatu gara hiztegia errepresentatzeko. Eta, hiztegigintzari begira, aurkeztu dugun TEI ekimeneko gidalerroez baliatzea izan daiteke hiztegien kontsistentzia ziurtatzeko jarrai daitekeen bideetariko bat. Adibidez, TEIko gidalerroak, egokiak dira oso artikuluak idazten diharduen lexikografoarentzat, datuen zuzentasuna, osotasuna eta abar egiaztatzearen aldetik. @@ Bestalde, TEIra egokitze horrek hiztegiaren berrerabilgarritasunari irekitzen dizkio ateak. Hau da, batetik EDBLren aberasketarako informazioa jartzen du eskuragarri, eta, bestetik, EH aztergai edo lantresna duen edonorentzat baliagarri izango da. Aipatu gabe hiztegiaren etorkizuneko eguneratzeetarako eskaintzen dituen abantailak. @@ Hasieran aipatu dugun analisi horri esker, interesgarri deritzogun informazio-eremuak aztertu ahal izango ditugu ordenagailu bidez, gure kasuan aditzen adibideak izan ditugu aztergai. Azterketa horren helburu nagusia adibide horietan aditz bakoitzaren inguruan azaltzen diren sintagmak eta aditz-kateak jasotzea izan da. Eta helburu horrek eraman gaitu adibideen azaleko analisi sintaktikoa egitera. @@ EHko aditzen adibideak analizatu ditugu euskararako landu dugun Murriztapengramatika baliatuz. Adibideok analizatzeko euskararen sintaxiaren parte bat konputazionalki deskribatu eta erabili dugu. Eta ondorioz, sailkapen bat (etorkizuneko azterketa sakonagoen euskarri nahi litzatekeena) erdietsi dugu, aditzen argumentuegiturari erreparatuz. @@ Landu dugun sintaxiaren partea azaleko sintaxiaren arloan kokatzen da. Azaleko sintaxiak berebiziko garrantzia du adibideetatik jaso den informazioaren zuzentasunerako. Izan ere, aditz bakoitzaren argumentu posible gisa jasotzen direnak, azaleko sintaxiaren bidez ezagutzen diren sintagmak eta aditz-kateak baititugu. @@ Ez dugu zalantzarik esateko aditzei buruzko azpikategorizazioa zehazteak sintagma edota aditz-kateen analisitik esaldi konplexuagoen analisira jauzia egiteko aukera emango duela. @@ Uste dugu eginiko azaleko analisia baliagarria dela azpikategorizazioaren alorra lantzen laguntzeko, hain zuzen ere, proiektu honen bigarren motibazio nagusia izan denari erantzunez. Analisiaren emaitza errepresentatzeko SGML (Standard Generalized Markup Language) baliatu dugu analisi sintaktikoa errepresentatzeko dokumentu-mota definizioa (DTD, Document Type Definition) zehaztuz. Errepresentaziomodu horrek analisia testu huts izatetik errepresentazio aberatsago batera moldatzean, ustiapena errazteko bideak irekitzen ditu. Ustiapen hori burutzeko moduetariko bat, diseinatu eta inplementatu dugun galdeketa-sistema dugu. Galdeketa-sistemaren bidez, analisietatik eskuratu nahi dugun informazioa jasotzeko eta ikerketa errazteko bidea landu dugu. Horren bidez defini daitezkeen galderek analisiaren emaitzak aztertzen lagundu digute, lorturiko emaitzak modu desberdinetara antola daitezkeela. @@ Azkenik, egindako lanen ondorioz hiru ekarpen nagusi egin ditugula azpimarratu nahi genuke: @@ 1. Hiztegiaren kodeketarako formatu estandar batez baliatuz, EH TEIko gidalerroen arabera kodetzea. @@ 2. Azaleko sintaxiaren alorra urratzea: murriztapen-gramatika landu eta EHko adibideen gainean aplikatu dugu. @@ 3. Aditzen argumentu-egitura lantzen laguntzeko metodologia jorratzea, emaitza gisa hiztegiko aditzen azaleko patroiak erdietsiz