COVID-19 Pandemisi Döneminde Riskli Gebe İzlemi Ve Yönetimi

Koronavirus hastaligi 2019 (COVID-19) tum dunyayi etkisi altina almis olan bir pandemidir. Ilk ortaya ciktigi 2019 yili sonundan gunumuze kadar cok hizli bir yayilim gostermis, ulkelerdeki saglik sistemleri uzerinde ciddi bir yuk olusturmustur. Ote yandan enfekte ettigi hastalarin %15’ine yakininda pnomoni tablosu yaratmis, %5’ine yakininda da mortal olarak seyretmistir. Virusun ana bulas yolu enfekte solunum damlaciklarinin goz, burun ve agizdaki mukoz membranlar ile temasidir. Daha cok komorbit hastaligi mevcut olan ileri yas hastalarda kotu prognoz gostermekle beraber genc hastalarda da agir klinik tablolara yol acabilmekte ve daha onemlisi bu hastalar uzerinden risk grubundaki bireylere bulas gostererek ciddi bir toplum sagligi sorunu olusturabilmektedir. Şu an icin hastaligin aktif bir tedavisi ve asisi mevcut degildir. Enfeksiyonla mucadelede en onemli adim bulasi onlemek olarak gorunmektedir. Hidroksiklorokin, azitromisin, oseltamivir, favipravir ve lopinavir/ritonavir gibi ilaclar uzerinde hastaligin prognozu icin olumlu olabilecekleri yonunde calismalar mevcuttur. Bilindigi uzere gebelik pek cok immunolojik adaptif degisikligi beraberinde getirmektedir ve gebe populasyon enfeksiyon hastaliklarina karsi daha duyarlidir. Bu yuzden hastaligin gebe hastalardaki gidisati, obstetrik komplikasyonlarla iliskisi, guvenli tedavi yaklasimlari, prenatal takip ve intrapartum yonetim gibi konular uzerinde tartismalar devam etmektedir. Virusun gebelerde genel populasyon ile benzer semptomlara yol actigi dusunulmektedir. Cogunlukla soguk alginligi ve grip benzeri bir klinik tablo mevcuttur. Buna karsin bazi calismalarda fetal distres ve preterm eylem riskini arttirabilecegi gosterilmistir. Yine bu vakalarda artmis sezaryen oranlari dikkat cekmektedir. Vertikal gecis ile ilgili net bilgi olmamakla beraber literaturde supheli vakalar mevcuttur. Sadece 30 hafta 3 gunluk gebeligi olan bir vakada maternal olum bildirilmistir. Gebe hastalarin tedavisinde hidroksiklorokin ve lopinavir/ritonavir kombinasyonu tercih edilmektedir. Gebe populasyonu korumak amaci ile prenatal takip sayisinin ve muayene suresinin azaltilmasi onerilmektedir. Ayrica hem saglik personeli hem de muayene olan gebeler bulas riskini azaltmak icin gerekli kisisel onlemlerini almalidir. Yine saglik kuruluslari personelini ve diger hasta populasyonu korumak amaci ile uygun yonetim semasi olusturmalidir. Şupheli vakalarin yonetimi multidisipliner bir ekip tarafindan saglanmalidir. Dogum yapacak hastalarda maternal sagligin yaninda saglik personelinin de korunmasi hedeflenmeli, hastaneler bu hastalarin dogumu icin negatif basincli izole ozel alanlar belirlemelidir. Kisisel koruyucu ekipman kullanimi konusunda gerekli bilgilendirme yapilmali, bu hastalarin yonetiminde belirlenmis olan kurallara titizlikle uyulmalidir. Postpartum donemde neonatal bulas riski ile beraber emzirmenin onemi de goz onunde bulundurulmali, gerekli onlemler alinarak anne-bebek baglanmasi saglanmalidir. Bu derlemeyi yazmamizdaki amac COVID-19 enfeksiyonu olan gebelerin sonuclarini uluslararasi literatur bazinda gozden gecirmek ve bahsi gecen gebelerin obstetrik olarak yonetiminde klinisyenlere katkida bulunmaktir.