Sosyal Ortamlarda Gelişmeleri Kaçırma Korkusu Ölçeğinin Türkçe Geçerlilik ve Güvenilirliği

Giris ve Amac: “Fear of Missing Out” yani jenerik ismi ile “FoMO”, Amerikali bilim insanlari tarafindan tanimlanan ve dilimize “Gelismeleri Kacirma Korkusu” olarak cevrilen bu durum, internetin ve ozellikle akilli telefonlarin hayatimiza girmesiyle birlikte, bireylerin sosyal aglarda gelismeleri kacirma ve gelismelerden haberdar olamama korkusu yasamalari nedeniyle sosyal aglarda oldukca uzun sureler gecirmelerine neden olan yeni bir bagimlilik turu olarak goze carpmaktadir. FoMO olan bireyler sosyal aglarda gecirdikleri sure disindaki hayatlarinda surekli yalniz hissettiklerini bildirmekte, normal hayattaki iliskilerinde eksik olan sevgi ve sefkati bilgi paylasma ve yayilmasini saglama ile tamamlamaya calismaktadirlar. FoMO duzeyleri genclerde ve ozellikle genc erkeklerde daha yuksek bulunmakta, genel yasam memnuniyet duzeyini ve doyumunu dusurmektedir. FoMO olan bireyler daha cok toplumdan izole bireyler olmalarina neden olan asiri sosyal medya kullanimini, yuz yuze iletisime tercih ederek mevcut yalnizliklarini derinlestirmektedirler. Ulkemizde sosyal aglarin kullanimindaki artis goz onune alindiginda bireylerin FoMO’dan etkilenme durumlarinin belirlenmesi buyuk onem tasimaktadir. Calismada, FoMO olceginin Turkce gecerlilik ve guvenilirliginin degerlendirilmesini amacladik. Gerec ve Yontem: Calisma Mart-Haziran 2015 tarihleri arasinda Eskisehir Osmangazi Universitesi’ne bagli iki fakultede (Egitim ve Fen Edebiyat Fakultesi) yapilan metodolojik tipte bir arastirmadir. Calismanin gerekli resmi izinleri ve etik kurul izni alindi. Calismaya alinma kriterleri: 18 yas uzerinde olmak, internet kullaniyor olmak, calismaya katilmayi kabul etmek olarak belirlendi. Ornekleme alinacak kisi sayisi olcek madde sayisinin 10-20 kati olacak sekilde belirlendi. Calisma 18 yas uzeri 200 universite ogrencisi ile yapildi. Olcegin farkli dil ve kulturden uyarlanmasi sebebiyle, gecerlilik-guvenilirlik calismalari iki asamada surduruldu. Ilk asamada dil ve kapsam gecerliligi, ikinci asamada yapi gecerliligi, es zamanli olcut gecerliligi ayrica ic tutarlilik ve test-tekrar test guvenilirligi degerlendirildi. Literature uygun olarak olusturulan Turkce form icerik gecerliligi icin 15 kisiden olusan uzman ekibin gorusune sunuldu. FoMO olceginin Kapsam Gecerliligi Indeksi (KGI) degeri: 0.62 olarak bulundu. Anket form sosyodemografik ozellikler, sosyal medya kullanim ozellikleri, FoMO Olcegi, Sosyal Medyayi Olumsuz Kullanma Olcegi (SMOKO) ve Cep Telefonu Problemli Kullanimi Olceginden (PU) olusmakta idi. Bulgular: Calismaya katilan 200 ogrencinin 105’i (%52,5) kadin, 95’i (%47,5) erkekti, ogrencilerin yaslari 18-27 arasinda degismekte, yas ortalamasi 21.4±3.0 yil idi. Faktor analizine gore 10 maddeden olusan bir boyutlu yapinin faktor yukleri 0.360-0.769 arasinda degismekteydi. FoMO olceginin Cronbach alfa katsayisi 0.814 olarak, test-tekrar test guvenilirlik katsayisi 0.813 olarak saptandi. FoMO olcegi ile PU (r=0.587, p<0.001) ve SMOKO olcekleri arasinda pozitif korelasyon saptandi (r=0.380, p<0.001). Uyeligi bulunan sosyal medya hesap sayisi, Facebook kontrolu ve Twitter kontrolu icin bireylerin internet erisim cihazini kontrol etme sikligi ile FoMO olceginden alinan puanin iliskili oldugu tespit edilirken, kisisel e-mail ve aramalar icin kontrol sikligi ile FoMO olceginden alinan puanlar arasinda ise fark bulunamadi. Sonuc ve oneriler: Yapilan analizler isiginda, FoMO olceginin universite ogrencilerinde gecerli ve guvenilir bir olcme araci oldugu bulundu. Ayrica bu olcek kullanilarak farkli ve genis gruplarla yapilacak arastirmalarin yararli olacagi kanaatine varildi. Anahtar kelimeler: FoMO, gecerlilik, guvenilirlik, sosyal medya bagimliligi