Schooling Experiences of Disadvantaged Children in Preschool: Attitudes, Engagement and Interactions

Problem Durumu: Gecmisten bugune risk altinda, kirilgan, dusuk gelirli, yoksul, dezavantajli gibi sifatlarla tanimlanan cocuklarin ozgun yasam kosullari, egitim ihtiyaclari ve bu kosullarin cocuklar uzerindeki etkileri pek cok arastirma ve politika girisimine konu olmustur. Cogunlukla dezavantajli gruplardan cocuklarla yapilan bu calismalarda kisa vadeli gozlenebilir etkiler konusunda bir fikir birligi vardir. Uzun donemli etkilere yonelik ise cesitli sorunlara isaret edilmektir. Bu gruplarda cocuklarin egitim kaynaklarina erisimini saglamak yeterli olmayip aldiklari egitimin her acidan nitelikli olmasi gerekmektedir; cunku bu, cocuklarin uluslararasi sozlesmelerle guvence altina alinmis temel haklarindandir. Bu calisma da hak temelli bir cerceveden hareketle bu tur kurumlarda egitimin niteliginin tartisilmasinda cocuklarin bakis acilarinin dikkate alinmasini vurgulamaktadir. Cocuklarin bakis acilarina dayali cesitli arastirmalar olmakla birlikte dezavantajli cocuklarin okul konusundaki deneyimlerine odaklanan calismalar sinirlidir. Arastirmanin Amaci: Bu calismanin amaci dezavantajli kosullarda yasayan cocuklara hizmet veren bir anaokulunda cocuklarin egitim deneyimlerini betimlemektir. Arastirmanin Yontemi: Bu calisma farkli yontemlerin sentezlendigi buyuk capli bir nitel arastirmanin parcasi olup, durum calismasi deseninde elde edilen verilerin bir kisminin islenmesine dayanmaktadir. Calismanin katilimcilarini dezavantajli gruplara hizmet veren bir anaokuluna kayitli 3-6 yas araligindaki cocuklar arasindan belirlenen toplam 26 cocuk ve aileleri olusturmustur. Veri toplama teknigi olarak coklu yontemlere basvurulmustur. Bu calisma kapsaminda cocuklarin bakis acilarina odaklanildigindan cocuklarla yapilan yari-yapilandirilmis gorusmeler temel veri olarak kullanilmistir. Ebeveyn gorusmelerinden bazilarina, gozlemler, yoklama listeleri, cocuk ve aileye ait bilgiler iceren kurum belgeleri ve arastirmaci gunluklerine ise cocuklarin bakis acilarini destekleyen ikincil veri kaynagi olarak basvurulmustur. Cocuklarla yapilan gorusmelerde buyuk boy bir dolgu bebek kullanilmistir. Veri analizinde surekli karsilastirma ve tumevarim yaklasimina basvurulmus ve ATLAS.ti 7. Yazilimi kullanilmistir. Arastirmanin Bulgulari: Arastirmanin gerceklestirildigi anaokulu, her sinifta iki ogretmen olmak uzere okul oncesi egitim icin yeterli fiziksel kaynaklara ve insan kaynaklarina sahiptir. Bununla birlikte, gorusmelerden ve kurumsal belgelerden elde edilen bulgular, kaynaklara erisimin tum cocuklar icin kaliteli egitim deneyimleri anlamina gelmedigini ve egitimde gelistirilmesi gereken yonler oldugunu gostermektedir. Cocuklarin neredeyse yarisi resmi sinirlarin uzerinde devamsizlik yapmis, farkli gelisim alanlari icin ekstra destege ihtiyac duydugu belirlenmis ve hepsinin evde yetersiz uyaran ortaminda yasadigi anlasilmistir. Calismaya katilan dezavantajli cocuklar okula karsi olumlu tutumlara sahipmis gibi gorunse de, deneyimlerinin belirli etkinliklere secici katilim ve ebeveynlerle okul konusunda sinirli etkilesimler icerdigi bulunmustur. Ev ortaminda egitim deneyimlerinin yansimalari cocuklarin etkinlik tercihleri ve okuldaki calismalara secici katilimi ile uyumlu olmakla birlikte cocuklarin okul deneyimlerinin ev yasamini zenginlestirme yonunden zayif oldugu gorulmustur. Cinsiyet, yas, gelisimsel kazanimlar ve aile yapisina gore yapilan cesitli karsilastirmalarda cocuklarin deneyimlerinde dikkate deger farkliliklar gozlenmistir. Dikkat cekici bulgulardan en onemlisi cocuklarin cogunun okulu sevme sebebi olarak fiziksel ortama vurgu yapmis olmasidir. Bu baglamda, oyuncaklar ve yiyecek gibi ogelere konusmalarinda yer vermislerdir. Ogrenme, etkinliklere katilma ve oynama gibi eylem iceren, surece yonelik ogelere vurgu yapanlar ise daha az sayidadir. Cocuklar en fazla oyun etkinligine dikkat cekmis, uyku rutini konusunda hosnutsuzluklarini dile getirenler olmustur. Cocuklar okulda ve evde siklikla TV izlemelerine karsin hoslandiklari etkinlikleri aciklarken TV’den bahsetmemislerdir. Cocuklardan bazilari kitap ve okuma gibi dil etkinliklerine konusmalarinda yer vermis; yenilik/farklilik ve fiziksel hareket iceren etkinliklerde eglendiklerini ifade etmislerdir. Arastirmanin Sonuclari ve Oneriler: Cocuklarin bakis acilarina dayali olarak elde edilen arastirma bulgulari oncelikle dezavantajli gruplarla ilgili yeni gelismekte olan arastirmalara ve erken egitim ortamlarinda cocuk bakis acisini vurgulayan alanyazina katkida bulunmaktadir. Arastirmadan elde edilen sonuclar, dunya capinda kapsayici ve cocuk merkezli felsefeler yonunde degisen egitimsel soylemler uzerinde yansitma yapmanin gerekliligini vurgulamaktadir. Dezavantajli cocuklarin egitimi konusunda ogretmen egitiminde bosluklar olduguna dikkat cekilmis ve kapsayici egitime yonelik politika degisikligine gidilmesi yonunde karar vericilere cagrida bulunulmustur.