RISK FACTORS AND EARLY DEVELOPMENT OF CHILDREN BORN WITH AN ASSISTED FERTILIZATION

РИЗИК ФАКТОРИ И РАН РАЗВОЈ КАЈ ДЕЦА РОДЕНИ СО АСИСТИРАНО ОПЛОДУВАЊЕ Милена МИЛИЧЕВИЌ 1 , Среќко ПОТИЌ 1 , Веселин МЕДЕНИЦА 1 , Марија ЦАКИЌ 2 Висока медицинска школа „Милутин Миланковиќ“, Белград, Република Србија 1 Институт за специјална едукација и рехабилитација, (постдипломски студии) Филозофски факултет, Универзитет „Св. Кирил и Методиј“, Скопје, Република Македонија 2 RISK FACTORS AND EARLY DEVELOPMENT OF CHILDREN BORN WITH AN ASSISTED FERTILIZATION Milena MILI CH EVIKJ 1 , Srecko POTIKJ 1 , Veselin MEDENICA 1 , Marija CAKIKJ 2 Medical College of Professional Studies “Milutin Milankovic“, Belgrade, Republic of Serbia 1 Institute of Special Education and Rehabilitation, (Master’s degree studies) Faculty of Philosophy, “Ss. Cyril and Methodius“ University, Skopje, Republic ofMacedonia 2 Примено: 03.04. 2011 Прифатено: 14.05. 2011 UDK: 159.922. 72:618.5-089.888. 61 Recived: 03.04. 2011 Accepted: 14.05. 2011 Review article Резиме Abstract Целта на овој труд е да се изнесе прегледот на систематската литература, на при­ло­же­ни­те истражувања во областа на ризик фак­то­ри­те и тешкотиите во раниот развој кај де­ца­та родени со асистираното оплодување, да се сис­тематизира постоечкото знаење во оваа по­ле и да се лоцираат факторите на важност за раната интервенција. Со цел да се проценат објавените податоци за ризик факторите и раниот развој на децата ро­дени по асистирано оплодување, направено е ис­тражување на обемна литература за да се иден­тификуваат објавените документи по­вр­за­ни со исходот од акушерските и нео­на­тал­ни­те бремености по користење на ас­ис­ти­ра­на и репродуктивна технологија, за­чес­те­нос­та на мултиплицираната бременост и ри­зи­кот од предвременото породување, нео­на­тал­ниот статус, просечната развиеност, те­жи­ната при раѓање, резултатите од нев­ро­лош­ки развој, раниот когнитивен и моторен раз­вој. Резултатите укажуваат на следниве фактори кои што се од значење за раната ин­тер­вен­ци­ја: зголемени стапки на мултиплицирана бре­меност, предвремено раѓање, породување со царски рез, ниска средна развиеност и те­жи­на при раѓање, мал плод за гестациска воз­раст и ниски Апгар резултати, поврзано созго­ле­ме­ни­от ризик од развивање на нев­ро­лошки про­блеми, како што е церебрална па­рализа. Прифаќајќи ги овие резултати, може да се зак­лучи дека сите овие информации треба да би­дат достапни за паровите заинтересирани за третманот со aсистивнa репродуктивна технологија (АРТ). Успехот на раната интервенција е директно по­врзан со навременото детектирање и ис­пи­ту­ва­ње кое му претходи на овој третман и ба­зи­раноста врз креирање на индивидуални про­грами и проценка на ефектите од трет­ма­нот. The aim of this paper is to present a systematic literature review of the researches conducted in the area of risk factors and difficulties in the early development of children born after assisted conception, to systematize current knowledge in this field and allocate the factors of importance for the early intervention. In order to evaluate the published data on risk factors and early development of children born after assisted conception, an extensive literature search was conducted to identify the published papers related to the obstetric and neonatal outcome of pregnancies after assisted repro­duction technology, the incidence of multiple pregnancy and the risk of preterm delivery, the neonatal status, the mean gestational age, the average birth weight, the neuro-developmental outcomes and early cognitive and motor development. The research identified the following factors as the most important for the early intervention: increased rates of multiple gestations, prematurity, delivery by cesarean section, lower average gestational development and average birth weight, small fetal development for gestational age and low Apgar score, related to the an increased risk of developing neurological problems, such as the cerebral palsy. Accepting this research results, it can be concluded that all of these information should be available for couples seeking an Assisted Reproductive Technology (ART) treatment. The success of the early intervention is directly related to the early detection and assessment that precedes this treatment, creating individual programs and evaluation of the effects of the treatment. Клучни зборови: асистирано оплодување, ин вит­ро фертилизацијата, ризик фактори, ран развој. Keywords: assisted reproduction techniques, in vitro fertilization, risk factors, early development. Адреса за кореспонденција: Милена МИЛИЧЕВИЌ ул. Кнеза Вишеслава 27 11000 Белград, Република Србија e-mail: mileninaadresa@gmail.com Corresponding address: Milena MILI CH EVIKJ ul. Kneza Viseslava 27 11000 Beograd, Republika Srbija e-mail: mileninaadresa@gmail.com