PISA 2012 Sonuçlarına Göre Yönetici Liderliği ve Okul Özerkliğinin Öğrenci Başarısına Etkisi

Bu calismanin amaci PISA 2012 uygulamasi sonuclarina gore Kore, Meksika ve Turkiye’de okul liderligi ve okul ozerkligi uygulamalarinin, ogrencilerin okuma becerileri basarisini ne olcude acikladigini arastirmaktir. Bu kapsamda oncelikle Kore, Meksika ve Turkiye’de okul amaclarinin belirlenmesi ve paylasimi, ogretimsel liderlik, ogretimin iyilestirilmesi ve mesleki gelisimi tesvik etme ve liderlige ogretmen katilimi alt boyutlarinda okul liderligi ozellikleri belirlenmis ve bu ozelliklerin ogrenci basarisi uzerine etkisi arastirilmistir. Calismada ayni zamanda okul yoneticilerinin kaynak dagitimi ve akademik-program degerlendirmeye iliskin sahip oldugu ozerklik duzeyleri belirlenmis ve bu ozerklik duzeyinin ogrenci basarisi uzerine etkisine bakilmistir. Calisma da son olarak okul liderligi ve okul ozerkliginin birlikte ogrenci basarisi uzerine etkisi arastirilmistir. Calisma iliskisel tarama modelinde desenlenmistir. Calisma grubu PISA 2012 uygulamasina katilan 15 yas grubu ogrencilerini kapsamaktadir. PISA 2012 uygulamasinda ogrencilerin okuma becerileri puanlari dikkate alinarak okul mudurleri tarafindan doldurulan anket verileri kullanilmistir. Okul yoneticilerinin okul amaclarinin belirlenmesi ve paylasimi, ogretimsel liderlik, ogretimin iyilestirilmesi ve mesleki gelisimi tesvik etme ve liderlige ogretmen katilimi alt boyutlarindaki davranislari gerceklestirme sikligini belirlemek icin frekans analizleri yapilmistir. Kaynak dagitimi ve akademik ve program degerlendirme konularinda okul ozerkligini temsil eden gorevlerin sorumlulara gore dagilimini belirlemek frekans analizleri yapilmistir. Okul liderligi alt boyutlarinin ve okul ozerkligini temsil eden sorumluluklarin ogrencilerin okuma becerileri basarisina etkisini gormek amaciyla “Asamali Coklu Regresyon (Stepwise Multiple Regression) Analizi” yapilmistir. Calismanin bulgularina gore Meksika ve Turkiye’de okul yoneticilerinin liderlik davranislarini Kore’deki yoneticilere gore daha sik yaptigi gorulmektedir. Kore’de okul yoneticilerinin sergiledikleri liderlik davranislarinin ogrencilerin okuma becerileri basarilarina anlamli bir katki saglamadigi sonucuna ulasilmistir. Meksika iv ve Turkiye’de liderlige ogretmen katilimi, ogretimin iyilestirilmesi ve mesleki gelisimi tesvik etme degiskenleri okuma becerileri basarisi ile dusuk duzeyde ve manidar bir iliski gostermektedir ve birlikte ogrenci basarisindaki toplam varyansin Meksika’da yaklasik %6’sini ve Turkiye’de toplam varyansin %5’ini aciklamaktadir. Kaynak dagitimi ile ilgili konularda Kore, Meksika ve Turkiye’deki okullarin ozerk olmadigi gorulmektedir. Akademik ve program degerlendirme konularinda Kore’de okullarin yuksek duzeyde ozerk oldugu diger taraftan Turkiye ve Meksika’da okullarin dusuk ozerklige sahip oldugu gorulmektedir. Kore’de okul yoneticilerinin ders kitaplarinin seciminde sahip olduklari ozerkligin, okuma becerileri basarisi ile dusuk duzeyde ve manidar bir iliski gostermektedir ve bu degisken ogrenci basarisindaki toplam varyansin yaklasik %4’unu aciklamaktadir. Meksika’da okul yoneticilerinin ise alinacak ogretmenlerin secilmesi, okutulacak ders kitaplarinin secilmesi, ogrencilerin okula kabullerinin onaylanmasi, ogretmenlerin maas artislarinin belirlenmesi, ogrenci degerlendirme yonetmeliklerinin olusturulmasi ve ogrenci disiplin yonetmeliklerinin olusturulmasinda sahip olduklari ozerkligin, okuma becerileri basarisi ile orta duzeyde ve manidar bir iliski gostermektedir. Bu degiskenler ogrenci basarisindaki toplam varyansin yaklasik %23’unu aciklamaktadir. Turkiye’de okul yoneticilerinin ogrencilerin okula kabullerinin onaylanmasi, ogrenci disiplin yonetmeliklerinin olusturulmasi ve ise alinacak ogretmenlerin seciminde sahip olduklari ozerkligin, okuma becerileri basarisi ile orta duzeyde ve manidar bir iliski gostermektedir. Bu degiskenler ogrenci basarisindaki toplam varyansin yaklasik %17’sini aciklamaktadir. Kore, Meksika ve Turkiye’de okul yoneticilerinin okul liderligi ve sahip olduklari okul ozerkligi ile ogrencilerin okuma becerileri basarisi arasinda anlamli bir iliski oldugu ve bu degiskenlerin basariyi yordayan degiskenler oldugu gorulmektedir.