BİR ORTAÖĞRETİM OKULUNDAKİ ÖĞRENCİLERİN ŞİDDET EĞİLİM DÜZEYİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLERİN İNCELENMESİ

Giris ve Amac: Şiddet, adolesan donemde sikca rastlanan, adolesanin ve ailesinin sagligini olumsuz yonde etkileyebilen onemli ve onlenebilir bir halk sagligi sorunudur. Adolesan donem, gelisimsel ozellikleri ve cevresel faktorler nedeniyle madde suistimalleri, kendine veya baskasina karsi siddet uygulama ya da siddet magduru olma acisindan yuksek riskli yas grubu olarak degerlendirilmektedir. Adolesanin, sosyallestigi ve zamaninin cogunu gecirdigi yer okuldur. Okulda, adolesanlarin birbirlerine karsi uyguladiklari siddet, sagligi olumsuz yonde etkiledigi gibi egitim surecini de olumsuz etkileyerek okul basarisini dusurmektedir. Literaturde, siddet riski yaratacak ortamlarin belirlenerek adolesanin siddetten korunmasinin mumkun oldugu bildirilmektedir. Bu calisma, “Bir ortaogretim okulundaki ogrencilerin siddet egilim duzeyinin ve iliskili faktorlerin incelenmesi” amaciyla yapilmistir. Gerec ve Yontem: Bu calisma, 1 Aralik 2011-12 Ocak 2012 tarihleri arasinda kesitsel tipte bir arastirma olarak yurutulmustur. Arastirmanin etik uygunlugu icin GATA Etik Kurul’dan etik onay, uygulama izni icin arastirmanin yapildigi okuldan kurum izni alinmistir. Arastirmanin evrenini, Ankara Ili Sincan Ilcesinde bir ortaogretim okulunda ogrenim goren 1487 ogrenci olusturmaktadir. Arastirmanin yapildigi gun okulda bulunan, arastirmaya katilmaya gonullu ve velisi tarafindan onam verilen 912 ogrenci calisma kapsamina alinmistir. Arastirmaci tarafindan, arastirmanin uygulanmasi, ogrenciler sinifta toplanarak, gozlem altinda ve uygun ortam saglandiktan sonra yapilmistir. Ogrencilere arastirmanin amaci, soru formunun nasil isaretlenecegi ve isim belirtme zorunlulugu olmadigi aciklanmis, formun doldurulmasi yaklasik 20 dakika surmustur. Arastirmada, siddet egilim olcegi puanlarina gore katilimcinin siddet duzeyi bagimli degiskeni, sosyo-demografik ozellikleri (yas, cinsiyet, sinif, ekonomik durum vs.), siddet oykuleri, serbest zaman aktiviteleri, okul basarisi, sigara, alkol kotuye kullanimi bagimsiz degiskenleri olusturmustur. Veri toplamak icin Tanitici Bilgi Formu ve Şiddet Egilim Olcegi kullanilmistir. Ogrencilerin siddet egilimlerini belirlemek icin kullanilan Şiddet Egilim Olcegi, Goka, Bayat ve Turkcapar tarafindan 1995 yilinda gelistirilmistir. Şiddet Egilim Olcegi 20 maddeden olusmakta, dortlu likert seklinde derecelendirilmistir. Verilerin analizinde, sayi ve yuzdelik dagilimi, tek degiskenli lojistik regresyon analizlerle incelenmesi Ki-kare, Fisher, Student t testi, ve Mann-Whitney U testleri kullanilarak yapilmistir. Cok degiskenli lojistik regrasyon analiziyle, cok fazla siddet egilimine etkisi dusunulen degiskenler incelenmistir. Model uyumu icin Hosme-Lemeshow testi kullanilmistir. Bulgular: Ogrencilerin, siddet egilim duzeyleri, %31.8 az (n=290), %53.9 (n=492) yuksek ve %14.3’unun (n=130) cok yuksek oldugu belirlenmistir. Cok degiskenli regresyon analizinde; ders calismama (R= 2.262), ailede siddete sahit olma (R= 0.432), okulda siddete sahit olma/maruz kalma (OR= 2.578, R= 0.478), sigara icme (OR= 2.578), iceriginden bagimsiz olarak bilgisayar oyunu oynama (OR= 0.617), medyada siddet iceren kahramana hayranlik duyma (OR= 1.802) cok yuksek siddete egilimli olma riskine etki eden faktorler olarak belirlenmistir (p<0.05). Sonuc ve Oneriler: Bu arastirmada, yaklasik her bes ogrenciden ucunun yuksek ve cok yuksek siddet egilim puanina sahip olmasi, siddet egiliminin davranisa donusme olasiligini artirabilecek onemli bir sonuc olarak degerlendirilmektedir. Ogrencilerin siddetten korunmasi, okulda siddetin onlenmesi ve uygun girisimlerin yapilmasi icin okul sagligi hizmetleri kapsaminda, okul sagligi hemsireliginin yayginlastirilmasi onerilmektedir. Boylece hemsire; aile, ogrenci, ogretmen ve diger okul calisanlari ile koordinasyon, danismanlik, rehberlik ve siddetin onlenmesine yonelik saglik egitimleri yaparak, ogrencilerin siddetle bas etme stratejilerini gelistiren cok boyutlu uygulamalar yapabilecektir. Anahtar Kelimeler: Okulda siddet ve iliskili faktorler, ergen, okul hemsiresinin rolu