Direct and Indirect Effects of Learning Strategies and Reading Enjoyment on PISA 2009 Reading Performance

Problem durumu : Gelisen ve surekli rekabetin yasandigi dunyamizda, okudugunu anlayan bireyler yetistirmek onemlidir. Bireyin kisisel, sosyal ve ekonomik olarak kendinin gelistirebilmesi icin okuma onemli bir role sahiptir. Bireylerin okudugunu anlama surecinde, iliski kurma, karsilastirma yapma, kanit sunma, genelleme yapma, cikarimda bulunma ya da olaylari yordama gibi daha karmasik dusunme sureclerini kullanmalari gerekmektedir. Bu da akademik basariyi destekleyen bir faktordur. Bu bakimdan ogrencilerin okudugunu anlama performansi bakimindan durumlarinin degerlendirilmesi, bu beceriyi gelistirmek uzere yapilacak uygulamalara yon vermesi acisindan bu beceriyle dogrudan ya da dolayli olarak iliskili faktorlerin belirlenmesi giderek daha onemli hale gelmektedir. Son yillarda okuma becerisinin gelistirilmesi icin ogrencinin kullandigi stratejiler ve metodlar uzerinde agirlikli olarak durulmaktadir. Bu calismada, ogrencilerin okuma performansi ile iliskisini belirlemek uzere metabilissel stratejiler (kontrol, ezberleme ve detaylandirma) ele alinmistir. Ayrica, bu iki degisken arasindaki iliskide okumaktan zevk almanin olasi araci etkisi de incelenmistir. Arastirmanin amaci : Bu calismanin amaci, ogrencilerin kullandiklari ogrenme stratejileri ve okumaktan zevk alma degiskenlerinin ogrencilerin PISA 2009 okuma basarilarini ne derece yordadigi ve okuma basarisi ile ogrenme stratejileri arasindaki iliskide okumaktan zevk alma degiskeninin araci etkisinin olup olmadiginin incelenmesidir. Arastirmanin Yontemi : Iliskisel tarama modelindeki bu arastirmada orneklemi, PISA 2009 uygulamasina katilan 170 okuldan 4996 Turk ogrenci olusturmaktadir. Verilerin duzenlenmesinden sonra analizler 4648 ogrenci ve 169 okul uzerinden yurutulmustur. Arastirmada , Turkiye PISA 2009 okudugunu anlama bilissel alan testi ve ogrenci anketinden toplanan veriler kullanilmistir. Ilgili veriler OECD’nin resmi web sayfasindan elde edilmistir. Ogrencilerin okudugunu anlama basarisi ile iliskili oldugu dusunulen “ogrenme stratejileri ve okumaktan zevk alma” yordayici degisken olarak; ogrenme stratejiler olarak tanimlanan kontrol, hatirlama ve detaylandirma stratejileri icsel degiskenler, okumaktan zevk alma ise araci degisken olarak belirlenmistir. Kurulan model yoluyla okuma basarisi uzerinde ogrenme stratejilerinin dolayli etkisi incelenmistir. Olceklerin gecerlik ve guvenirlik calismalari PISA 2009 teknik raporunda ayrintilariyla raporlanmistir. Arastirmada PISA ornekleme yaklasiminin hiyerarsik yapisi dikkate alinarak HLM’ye dayali analizler yapilmistir. Arastirmanin Bulgulari : Ogrenme stratejilerinin okuma performansi uzerindeki dogrudan etkileri test edilmis, kontrol stratejisi ve hatirlama stratejisi kullanma sikliginin ogrencilerin okuma performansini yordamada anlamli bir degisken oldugunu (p 0.01). Kontrol ve detaylandirma stratejilerini kullanim sikligi, ogrencilerin okumaktan zevk almasini anlamli bir sekilde yordamakta (p 0.01). Bu bakimdan hatirlama stratejisinin okuma basarisi uzerinde dolayli etkisi olmadigi belirlenmistir. Okumaktan zevk alma degiskeninin araci etkileri test edildiginde ise kontrol stratejisi, hatirlama stratejisi ve okumaktan zevk alma stratejisinin okuma performansinin anlamli olarak yordamis (p 0.01). Okumaktan zevk alma degiskeninin araci etkisiyle, kontrol ve detaylandirma stratejilerinin okuma puanlari uzerindeki etkisi incelenmis; bu iki stratejinin kullanim sikliginin okumaktan zevk alma degiskeni uzerinden ogrencilerin okuma performansini anlamli olarak yordadigi gorulmustur (p<0.01). Arastirmanin Sonuc ve Onerileri : Okuma sirasinda kontrol stratejilerini daha sik kullanan ogrencilerin okuma puanlarinin daha yuksek oldugu belirlenmistir. Ogrencilerin ilgili metinleri anlamak uzere daha ust duzey ogrenme stratejileri kullanmalari onlarin okuma puanlarini artiran bir faktor olmaktadir. Hatirlama stratejisinin okudugunu anlama basarisi ile negatif yonlu bir iliskisi bulunmustur. Bu durum ezberleme agirlikli strateji kullaniminin, farkli becerileri bir arada iceren okuma surecini desteklemedigini isaret etmektedir. Beklenilenin aksine bu arastirmada d etaylandirma stratejisinin okuma basarisi uzerinde dogrudan bir etkisi bulunmamistir. Okumaktan zevk alma, ogrencilerin okuma performansini artiran bir degisken olarak belirlenmistir. Bu durum, daha iyi okuyucularin, okuduklarindan zevk aldigini, gonullulukle okumaya devam ettiklerini ve ayrica okul performanslarini arttirma egiliminde oldugunu gostermektedir. Ilgili modelde ogrenme stratejilerinin okumaktan zevk alma degiskeni uzerindeki dogrudan etkileri incelenmis; kontrol ve detaylandirma stratejilerini kullanma sikliginin ogrencinin okumaktan zevk almasini dogrudan etkiledigi, hatirlama stratejisinin ise ogrencinin okumaktan zevk almasini dogrudan etkilemedigi gorulmustur. Bu durum, ogrenmeye yonelik ust duzey stratejileri daha siklikla kullanan ogrencilerin, okumaktan daha cok zevk aldigini gostermektedir. Degiskenler arasindaki dolayli etkiyi gosteren sonuclar incelendiginde, okumaktan zevk alma kontrol stratejisi degiskeni icin kismi araci etkiye sahipken, detaylandirma stratejisi icin tam araci bir etkiye sahip olmustur. Sonuc olarak, bu arastirma ust duzey beceri iceren ogrenme stratejilerini kullanan ogrencilerin okumaktan daha cok zevk aldigini ve bu ogrencilerin okudugunu anlama konusunda daha basarili oldugunu gostermektedir. Arastirma sonuclari, ust duzey beceri iceren ogrenme stratejilerini kullanan ogrencilerin okumaktan daha cok zevk aldigini ve bu ogrencilerin okudugunu anlama konusunda daha basarili oldugunu gostermektedir. Bu durumda, ogrencilerin okumaktan zevk almalarini saglayacak farkli ogretim materyalleri ve etkinliklerin ogretmenler tarafindan kullanilmasi, ogrencilerin okuma sirasinda ust duzey becerilerini gelistirmelerini ve kullanmalarini saglayacak ogretim ortamlarinin olusturulmasi ve bu becerilerin nasil kullanilacaginin ogretilmesine yonelik etkinliklerine ogretim programlarinda yer verilmesi onerilmektedir. Okul disinda ise, aileler ogrencilerin ilgisini cekebilecek farkli turde kitaplar edinerek okumayi cocuklar icin daha zevkli hale getirebilir. Aileler, cocuklarin okunan metne iliskin var olan bilgilerini kullanarak, yorum yapma ve yeniden anlam verme gibi becerilerini kullanmalarina yonelik birlikte etkinlikler yapabilir.