Development of Primary Health Care Services for Stroke Prevention in Persons with Warning Signs of Stroke

บทคดยอ การวจยเชงปฏบตการน มวตถประสงคเพอพฒนาการบรการสขภาพปฐมภมเพอปองกนโรคหลอดเลอดสมองสำหรบบคคลทมอาการเตอนของโรคหลอดเลอดสมอง ซงทำการศกษา ณ ศนยสขภาพชมชนแหงหนง ในภาคกลางของประเทศไทย ระหวางเดอนธนวาคม 2552 – ธนวาคม 2553 การดำเนนการวจย แบงเปน 2 สวน คอ 1) สวนของการวเคราะหสถานการณ ประกอบดวย การวเคราะหประเดนทตองการพฒนาการบรการสขภาพเพอปองกนโรคหลอดเลอดสมองสำหรบบคคลทมอาการเตอนของโรคหลอดเลอดสมอง การวเคราะหปญหาและความตองการการบรการสขภาพของ บคคลทมอาการเตอนของโรคหลอดเลอดสมองและครอบครว และการระบปจจยสำคญทเออตอการพฒนาการบรการสขภาพปฐมภมสำหรบบคคลทมอาการเตอนของโรคหลอดเลอดสมอง และ 2) สวนของกระบวนการพฒนาฯ ประกอบดวย 4 ระยะ คอ 1) ระยะสรางความตระหนกและความตองการในการพฒนาบรการ 2) ระยะสรางความรวมมอในการพฒนาบรการ 3) ระยะขยายเครอขายการพฒนา และ 4) ระยะขยายแนวรวมบรการไปสแกนนำภาคประชาชน ผลลพธของการพฒนาฯ มดงน 1) บคคลทมอาการเตอนของโรคหลอดเลอดสมองและครอบครว เขาถงการบรการสขภาพปฐมภมและได รบการบรการอยางตอเนองเปนองครวม และสอดรบกบความตองการในแตละระยะของวถการเจบปวย 2) บคลากรทมสขภาพมทมเครอขายการบรการสขภาพปฐมภม ทงทเปนทมสหสาขาวชาชพ ทมเครอขายภาคประชาชน พรอมทงบคคลทมอาการเตอนและครอบครว และมการพฒนาแบบประเมนและแนวปฏบตในการจดบรการ และ 3) องคกรใหบรการสขภาพปฐมภม ไดรปแบบบรการสขภาพปฐม ภมโดยการมสวนรวมของชมชนสำหรบบคคลทมอาการเตอนของโรคหลอดเลอดสมอง ปจจยสำคญทเออตอการพฒนาบรการสขภาพปฐมภมสำหรบบคคลทมอาการเตอนของโรคหลอดเลอดสมองในศนย สขภาพชมชนครงน คอ 1) ทศนะเชงบวกของบคลากรสขภาพตอสถานการณ 2) แนวคดการบรการทสอดคลองกนของบคลากรทมสขภาพ 3) ความรวมมอของเครอขายภาคหนสวนในชมชน 4) นโยบายการพฒนาบรการสขภาพ จากผลการศกษาชใหเหนวาความตระหนกและความเขาใจในอาการ เตอนของโรคหลอดเลอดสมอง ของบคคลทมอาการเตอนของโรคหลอดเลอดสมองและครอบครว รวมทงบคลากรทมสขภาพ และการมสวนรวมของชมชน ชวยใหบคคลทมอาการเตอนของโรคหลอดเลอดสมองสามารถจดการตนเองและเขาถงบรการสขภาพทมคณภาพได คำสำคญ: โรคหลอดเลอดสมอง อาการเตอน การบรการสขภาพปฐมภม การวจยเชงปฏบตการAbstractThis participatory action research sought to develop primary health care services for strokeprevention in persons with warning signs of stroke. The study was conducted in a primary care unit incentral Thailand between December 2009 and December 2010.The research consisted of two major components: situational analysis and developmental process.The situational analysis included: exploration of how health care was being delivered to persons with strokewarning signs; determination of the needs of such individuals and their families; and, identification of keyfactors that would contribute to the development of primary health care services for persons with strokewarning signs. The developmental process included four phases: 1) raising awareness and recognizingthe need for the development of primary stroke prevention care; 2) setting up an approach for mutualdevelopment of stroke health care services to be offered by the primary care unit healthcare team; 3)extending the service network from the primary care unit healthcare team to the community healthcarenetwork; and, 4) extending the healthcare network to community members authorized by the healthcareteam to deliver health care services.The participatory process resulted in: persons with stroke warning signs, and their families, havingaccess to holistic and continuous care services consistent with their needs during each stage of illness;health care providers providing needed care services via multidisciplinary, community care, teams topersons with stroke warning signs; assessment tools and service provision practice guidelines being developed;and, the primary care unit having a community care service model to use when providing carefor persons with stroke warning signs.Factors that contributed to the development of the community care services provided at the primarycare unit included the: positive attitude of the health care providers toward the situation; congruence ofthe concepts regarding the services provided by the health care providers; collaboration and networkingamong the stakeholders; and, policies that were developed regarding the provision of needed services.The positive development of the community care service program suggested that the awareness andunderstanding of stroke warning signs among the health care providers, as well as the networking thattook place among the persons with warning signs of a stroke, their families and the community, can helppersons with warning signs of a stroke self-manage and obtain quality health care.Key Words: Stroke; Stroke warning signs; Primary health care services; Participatoryaction research