[Diagnosis and treatment of thyroid cancer - Polish guidelines].

Obecna edycja Polskich Rekomendacji Diagnostyki i Leczenia Raka Tarczycy zostala przygotowana i zaakceptowana lącznie przez wszystkie wymienione w tytule towarzystwa naukowe z uwzglednieniem zasad EBM, poprzez porownanie najnowszych rekomendacji miedzynarodowych i dostosowanie ich do polskich warunkow. Biopsja aspiracyjna cienkoiglowa (BAC) byla i pozostaje najwazniejszym sposobem oceny ryzyka zlośliwości w guzku tarczycy. Obecne rekomendacje zmieniają jednak kryteria wyboru miejsca do BAC. W zgodzie z poprzednimi wersjami rekomendacji zaleca sie wykonanie BAC pod kontrolą USG, ale wielkośc guza przestaje byc jedynym i najwazniejszym kryterium wyboru miejsca do BAC. Znacznie istotniejsza jest obecnośc cech ryzyka ultrasonograficznego, ktore powinny stanowic nadrzedne kryterium przy wyborze miejsca do BAC. Guzki mniejsze od 0,5 cm we wszystkich wymiarach mogą podlegac obserwacji bez BAC, o ile nie ma klinicznych cech wzmozonego ryzyka zlośliwości. W przypadku wielu guzkow, liczba i sila predykcyjna ultrasonograficznych cech ryzyka decyduje o kolejności BAC. Przy spelnieniu tych warunkow uzyskanie wyniku lagodnego z 3 zmian o najwyzszym ryzyku stanowi wystarczające wykluczenie zlośliwości wola. Drugą nową decyzją w niniejszych rekomendacjach jest przyjecie sześciostopniowego podzialu wynikow badania cytologicznego BAC. Zgodnie z propozycją NCI, wynik lagodny (przy spelnionych kryteriach wiarygodności badania) obciązony jest zaledwie 1-procentowym ryzykiem wyniku falszywie ujemnego, nie wymaga wiec powtarzania, o ile nie wystąpi znaczący klinicznie wzrost guza lub pojawienie sie nowych ultrasonograficznych cech ryzyka. Z drugiej strony, oprocz kategorii "guz zlośliwy" wprowadzono kategorie "podejrzenie zlośliwości" obciązoną 50-75-procentowym ryzykiem potwierdzenia w badaniu histopatologicznym. Dawne rozpoznanie "guzek pecherzykowy" lub "guzek oksyfilny" zostalo zastąpione bardziej dokladnym rozpoznaniem "podejrzenie nowotworu pecherzykowego". Nalezy podkreślic, ze to rozpoznanie (sugerujemy takze uzywanie skrotu PNP) nie oznacza, ze patolog nie jest pewny, ze guz nalezy do tej kategorii. Określenie "podejrzenie NP" odnosi sie jedynie do faktu, ze jednoznaczne stwierdzenie nowotworu pecherzykowego (zarowno gruczolaka, jak i raka) nie jest mozliwe w badaniu cytologicznym. Dlatego chorzy z tym rozpoznaniem są kandydatami do leczenia chirurgicznego, ale w przypadku zmian malych, ponizej 2–3 cm średnicy, i braku klinicznych cech zlośliwości rekomendacje dopuszczają tu strategie zachowawczą - glownie uwazną obserwacje. Wynika to z faktu, ze guzy tarczycy z rozpoznaniem PNP są w Polsce obciązone zaledwie 5-10-procentowym ryzykiem ujawnienia zlośliwości w pooperacyjnym badaniu histopatologicznym, w przeciwienstwie do krajow anglosaskich, w ktorych wobec braku historii niedoboru jodu, to ryzyko jest wieksze. Jezeli patolog nie jest pewny czy obserwowana zmiana spelnia kryteria kategorii "podejrzenie nowotworu pecherzykowego", powinien postawic rozpoznanie "zmiany pecherzykowej blizej nieokreślonej". Po takim rozpoznaniu wskazane jest wykonanie kolejnej BAC, na ogol po 3-6 miesiącach, jezeli nie ma cech klinicznych wysokiego ryzyka zlośliwości. Nalezy podkreślic, ze jezeli material pobrany cytologicznie nie spelnia kryteriow wiarygodności, patolog powinien wyraźnie stwierdzic, ze biopsja jest niediagnostyczna. Leczenie raka tarczycy opiera sie na calkowitym wycieciu tarczycy i odpowiednim do zaawansowania zakresie operacji wezlow chlonnych. Tylko w raku brodawkowatym, w ktorym ognisko raka jest mniejsze od 1 cm w badaniu histopatologicznym, mozna zaakceptowac operacje o mniejszym zakresie i nie ma wskazan do leczenia jodem radioaktywnym. Leczenie to przeprowadza sie natomiast we wszystkich przypadkach raka tarczycy o zaawansowaniu T3-T4 lub N1 lub M1. Wskazania do leczenia radiojodem przy zaawansowaniu T2N0M0 są mniej jednoznacznie, niemniej rekomendacje polskie podkreślają dobre doświadczenie ośrodkow polskich w zapobieganiu wznowie w ten sposob. Po leczeniu konieczne jest podanie L-tyroksyny, ktorej dawke ustala sie w zalezności od zaawansowania raka. Odstepuje sie jednak od stosowania dawek supresyjnych u chorych w remisji. Takze czestośc i zakres dalszego monitorowania choroby są zalezne od jej zaawansowania i wynikow dotychczasowego leczenia. (Endokrynol Pol 2010; 61 (5): 518-568)