Postprandial Dysmetabolism and Non-Alcoholic Fatty Liver Disease in Relation to Type 2 Diabetes Mellitus and Cardiovascular Risk

Het aantal gevallen van “ouderdomssuikerziekte” (type 2 diabetes mellitus) neemt in de Westerse wereld snel toe als gevolg van veranderingen in leefstijl (verhoogde consumptie van vet- en energierijke voeding en verminderde lichaamsbeweging), en als gevolg van de vergrijzing van de bevolking. Mensen met type 2 diabetes mellitus hebben een verhoogd risico op het krijgen van hart- en vaatziekten. Dit verhoogde risico kan voor een deel verklaard worden door reeds bekende risicofactoren voor hart- en vaatziekten, zoals hoge bloeddruk (hypertensie), roken, afwijkende vetspiegels in het bloed (een verhoogd LDL-cholesterol (het “slechte” cholesterol), laag HDL cholesterol (goede cholesterol) en verhoogde hoeveelheden triglyceriden), alsook hoge glucose (suiker) concentraties in het bloed. Met name bij vrouwen na de menopauze (overgang) is het risico op hart- en vaatziekten hoger dan bij vrouwen voor de menopauze. Na de overgang stijgt de hoeveelheid triglyceriden en daalt de hoeveelheid HDL-cholesterol in het bloed. Dit heeft ons aangespoord de effecten van maaltijden te bestuderen bij vrouwen na menopauze. Het is al langer bekend dat glucose en triglyceriden, en verbindingen die hieruit gevormd kunnen worden, schadelijk kunnen zijn voor de bloedvaten en daardoor kunnen bijdragen aan het ontwikkelen van hart- en vaatziekten. Ruim een kwart eeuw geleden is geopperd dat verstoringen in de vet- en glucosestofwisseling die optreden na een maaltijd mogelijk kunnen bijdragen aan het verhoogde risico op hart- en vaatziekten. Na het eten van een maaltijd stijgen de triglyceriden- en glucoseconcentraties in het bloed. De triglyceriden en de glucose worden gebruikt als bouwstoffen of als brandstoffen voor het lichaam. De mate waarin deze stoffen worden verwerkt en opgeslagen verschilt tussen gezonde mensen en mensen met type diabetes mellitus. De lever speelt hierbij een belangrijke rol. Een verhoogde hoeveelheid vet in de lever (steatose), een aandoening die vaker voorkomt bij mensen met diabetes en overgewicht, kan deze processen verstoren, alsook het risico op hart- en vaatziekten verhogen. Het hormoon insuline speelt een belangrijke rol bij het verwerken van de triglyceriden en de glucose. Bij mensen met type 2 diabetes mellitus werkt het insuline minder goed waardoor de triglyceriden en de glucose trager worden opgenomen en verwerkt. De vraag is welke stof schadelijker is voor de vaatwand: de glucose of de triglyceriden? De onderzoeken die in dit proefschrift beschreven zijn, proberen antwoord te geven op de volgende vragen: 1a) hoe is het beloop van glucose en triglyceriden in het bloed na twee vetrijke en twee koolhydraatrijke maaltijden, 1b) wat is de relatieve bijdrage van glucose en triglyceriden in relatie tot hart- en vaatziekten en 1c) welke mechanismen kunnen het verhoogde risico op hart- en vaatzieken verklaren bij patienten met type 2 diabetes mellitus; 2a) hebben mensen met leververvetting een verhoogde kans op het risico van hart- en vaatzieken en 2b) wat zijn de mogelijke mechanismen waardoor dit verklaard kan worden?